Stella

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipaedia</sitename>
    <dbname>lawiki</dbname>
    <base>https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipaedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicipaediae</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Porta</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Disputatio Portae</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Adumbratio</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Disputatio Adumbrationis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Stella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21</id>
    <revision>
      <id>3998314</id>
      <parentid>3957540</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}</comment>
      <origin>3998314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10977" sha1="hs1258wlk1bpq108i7mxrq3jwp7qn92" xml:space="preserve">{{videdis|Stella (discretiva)}}
[[Fasciculus:Starsinthesky.jpg|thumb|Stellae in [[caelum|caelo]] [[nox|nocturno]]. Hic etiam [[regio]] stella formationis in Magna Nube Magellanica videtur. Imago a [[NASA]] et [[ESA]].]]
[[Fasciculus:The Sun in white light.jpg|thumb|upright=0.8|[[Sol]], [[Pumilio flava|stella principalis sequentiae generis G]], ad [[tellus|tellurem]] proxima.]]

{{Res|Stella}}, etiam {{Res|astrum}} et {{Res|sidus}} ({{pns|eris|n|sidus}}), est [[corpus caeleste]] quod in [[lumen|luminoso]] [[plasma]]tis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sphaeroides|sphaeroide|en|qid=Q208395}} suā [[gravitas|gravitate]] cohibito consistit. Stella ad [[tellus|tellurem]] proxima est [[Sol]]. Permultae stellae [[oculus|oculo]] nudo in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|caelum nocturnum|caelo nocturno|en|qid=Q1153471}} videri possunt, sed propter [[spatium|spatii]] immensitatem, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|stellae fixae|fixa|en|qid=Q430297}} [[lux|lucis]] [[punctum|puncta]] videntur. Praestantissimae stellae in [[constellatio]]nes [[Asterismus|asterismos]]&lt;nowiki /&gt;que descriptae sunt, et multis ex stellis clarissimis sunt [[nomen proprium|nomina propria]]. [[Astronomus|Astronomi]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|catalogus stellarum|catalogos stellarum|en|qid=Q850950}} confecerunt, qui stellas notas agnoscunt et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|designatio stellaris|designationes stellares|en|qid=Q6322}} praebent. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Universum observabile|Universum quod observari potest|en|qid=Q221392}} inter 10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; et 10&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt; stellas continere aestimatur. Nihilominus, plurimae nudo oculo in tellure videri non possunt, omnibus stellis singulis extra nostrum [[galaxia]]m, [[Via Lactea|Viam Lacteam]], non exclusis.

Sensu latiore olim [[planeta]]e [[cometa]]eque una stellae appellabantur. Sunt multa stellarum genera, quae [[color]]e, [[magnitudo (astronomia)|magnitudine]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|luminositas|luminositate|en|qid=Q105902}}, [[temperatura]], [[densitas|densitate]], copia, spatiis temporis rationum nuclearium, ceterisque inter se differunt. [[Foramen nigrum|Foramina nigra]], [[stella neutronica|stellae neutronicae]], [[pumilio alba|pumilionesque albae]] etiam inter stellas numerantur, quamquam non iam [[energia]]m fusione nucleari generant.
 
Omni in caelo circiter sex milia stellarum [[oculus|oculis]] videri possunt, sed permulto plures sunt. [[Via lactea]], [[galaxias]] noster, plus quam 300 000 000 000 stellarum continet. Ob spatia immensia earum cunctae stellae puncta [[lux|lucis]] videntur. Solum [[Sol]] propior est quo eum orbem videre possimus.

Haec corpora caelestia ex [[nebula (astronomia)|nebulis]] [[gasium|gasii]] nascuntur. Stellarum vita stricto sensu inter solum deciens centena milia (stellae maximae), et aliquot miliens deciens centena milia annorum (pumiliones rubrae) durat. Eo tempore in interiore parte stellae, [[elementum chemicum|elementa]] levia fusione nucleari in elementa graviora mutantur. Sic energia generatur (non creatur!) et ruina viribus gravitatoriis inducta prohibitatur. Ubi talis [[fusio nuclearis]] non iam fieri potest, stella mori dicitur. Quod manet foramen nigrum, stella neutronica, aut pumilio alba appellatur. De massa stellae a momento temporis [[mors|mortis]], genus reliquiarum dependet:
* [[Pumilio alba]]: si massa stellae moribundae minus quam 1.4 massae [[Sol]]is est,
* [[Stella neutronica]]: si massa stellae moribundae inter 1.4 et 3.2 massae [[Sol]]is est,
* [[Foramen nigrum]]: si massa stellae moribundae plus quam 3.2 massae [[Sol]]is est.

== Etymologia ==
[[Vocabulum]] ''stella'' a *h₂stḗr, radice [[lingua Protoindoeuropaea|Protoeuropaea]] ‘stellam’ [[significatio (linguistica)|significante]], ad ultimum deducitur, sed porro explicari potest *h₂eh₁s- (‘urere’) + -tēr ([[suffixum]] agentivum). Comparanda sunt [[Graece|Graecum]] ''aster'' et [[Theodisce|Theodiscum]] ''Stern.'' Alii eruditi credunt vocabulum ab [[lingua Accadica|Accadica]] ''istar'' ([[Venus (planeta)|Venus]]) mutuari; quod autem alii disputant. Vocabula ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|asteriscus||it|qid=Q190212}},'' ''[[asteroides]],'' ''[[constellatio]],'' et ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Esther||en|qid=Q732413}}'' eandem radicem habent.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Harper |first=Douglas |date=[[2001]]–[[2022]] |title=*ster- (2) |url=https://www.etymonline.com/word/*ster-#etymonline_v_52592 |url-status=live |access-date=28 Februarii 2022 |website=Online Etymology Dictionary}}.&lt;/ref&gt;

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Pleiades large.jpg|[[Pleiades]], [[cumulus stellarum apertus]] in [[Taurus (constellatio)|Tauri]] [[constellatio]]ne. [[Mythus|Mytho]] dicitur hic incolunt vitas extraterrestres, prudentes ut nos, saepe Pleiades appellantur. Imago a [[NASA]] facta.
The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|[[Sol]] noster aliorumque [[Planeta|caelestium]] [[Systema Solare|Systematis Solaris]]. Est proxima [[Tellus (planeta)|Telluri]] stella distans spatio quod lux intra [[octo]] horas minutas transit.
Morgan-Keenan spectral classification.svg|Classificatio stellarum secundum [[Morgan Keenan]].
Crab Nebula.jpg|[[Nebula Cancri]], reliqua a [[supernova]]. Primum circa annum [[1050]] observata est.
&lt;/gallery&gt;

{{NexInt}}
{{div col|3}}
* [[Astrologia]]
* [[Astronomia]]
* [[Classis spectralis]]
* [[Collapsar]]
* [[Diagramma Hertzsprung-Russell]]
* [[Dies sideralis]]
* [[Galaxias]]
* [[Index stellarum proximarum]]
* [[Index stellarum inter 16 et 49 a.l.m. distantium]]
* [[Index stellarum splendidissimarum]]
* [[Meteoroides]]
* [[Nebula planetaria]]
* [[Nomina stellarum Arabica]]
* [[Nova]]
* [[Pumilio flava]]
* [[Pumilio fusca]]
* [[Pumilio rubra]]
* [[Quasar]]
* [[Series principalis]]
* [[Spatium (astronomia)]]
* [[Stella binaria]]
* [[Tabula stellarum characteribus Bayeri agnitarum]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
* Bennett, J., M. Donahue, N. Schneider, et M. Voith. [[2010]]. Capita 14–16 in ''Astronomie,'' ed. quinta, ed. Harald Lesch. Monaci, Bostoniae, Harloviae, Sydneii, Matriri: Pearson-Studienverlag.
* Clark, D. H., et F. R. Stephenson. [[1981]]. &quot;The Historical Supernovae.&quot; ''Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute,'' 355–30. Cantabrigiae et Dordrecht: D. Reidel Publishing. Bibcode:1982ASIC...90..355C.
* Davies, Paul. [[1993]]. ''El universo desbocado.'' Salvat Editores. ISBN 84-345-8895-1.
* Ekrutt, Joachim. [[1996]]. ''Estrellas y planetas.'' Everest Publishing. ISBN 84-241-2746-3.
* Forbes, George. [[1909]]. ''History of Astronomy.'' Londinii: Watts &amp; Co. ISBN 978-1-153-62774-0. [https://www.gutenberg.org/ebooks/8172 Google Books.]
* Grasshoff, Gerd. [[1990]]. ''The history of Ptolemy's star catalogue.'' Springer. ISBN 978-0-387-97181-0.
* Gribbin, John, et Mary Gribbin. [[2001]]. ''Stardust: Supernovae and Life: The Cosmic Connection.'' Portu Novo: Yale University Press. ISBN 0-300-09097-8.
* [[Stephanus Hawking|Hawking, Stephen]]. [[1988]]. ''A Brief History of Time.'' Bantam Books. ISBN 0-553-17521-1.
* Herrrman, Joachim. [[1990]]. ''Estrellas,'' ed. secunda. Coll. &quot;Guías de naturaleza Blume.&quot; Barcinonae: Naturart. ISBN 84-87535-13-5, ISBN 978-84-87535-13-0.
* Herrmann, Joachim. [[1995]]. ''Atlas de l'astronomie.'' Coll. Encyclopédies d’aujourd’hui. Lutetiae: Le Livre de Poche. ISBN 978-2-253-06453-4
* Hevelius, Johannes. [[1690]]. ''Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia.'' Gdansk.
* Kippenhahn, Rudolf, et A. Weigert. [[1990]]. ''Stellar structure and evolution.'' Berolini: Springer. ISBN 3-540-50211-4.
* Langer, N. [[1995]]. ''Leben und Sterben der Sterne.'' Becksche Reihe. Monaci: Beck. ISBN 3-406-39720-4.
* Murdin, Pavy, et Lesley. [[1989]]. 'Supernovas.'' Promotora General de Estudios. ISBN 84-86505-22-4.''
* Narlikar, Jayant. [[1987]]. ''La estructura del universo.'' Matriti: Alianza Universidad. ISBN 84-206-2485-3.
* Pickover, Clifford A. [[2001]]. ''The Stars of Heaven.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-514874-6.
* Prialnik, D. [[2000]]. ''An Introduction to the Theory of Stellar Structure and Evolution.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-65065-8.
* Scheffer, Thassilo von. [[1939]]. ''Die Legenden der Sterne.''
* Scheffler, H., et Hans Elsässer. [[1990]]. ''Physik der Sterne und der Sonne,'' ed. secunda. Manhemii: BI-Wiss.-Verlag. ISBN 3-411-14172-7.
* Séguin, Marc, et Benoît Villeneuve. [[1995]]. ''Astronomie &amp; astrophysique: cinq grandes idées pour explorer et comprendre l'univers.'' Lutetiae: Masson. ISBN 978-2-225-84994-7.
* Stahler, S. W.,et F. Palla. [[2004]]. ''The Formation of Stars.'' Weinheim: WILEY-VCH. ISBN 3-527-40559-3.
* Voigt, H. H. [[1988]]. ''Abriss der Astronomie,'' ed. quarta. Mannheim: Bibliographisches Institut. ISBN 3-411-03148-4.
* von Spaeth, Ove. [[2000]]. &quot;Dating the Oldest Egyptian Star Map.&quot; ''Centaurus'' 42 (3): 159–79. Bibcode:2000Cent...42..159V. {{doi|10.1034/j.1600-0498.2000.420301.x}}. [https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp Editio interretialis.]
* Widmann, Walter, et Karl Schütte. [[1989]]. ''Guía de las estrellas.'' Barcinonae: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0843-3, ISBN 978-84-282-0843-7.

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Stars|stellas}}
{{Victionarium|Stars|stellas}}
* {{cite web |title= How To Decipher Classification Codes |publisher= Astronomical Society of South Australia |url= http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp |access-date= 2010-08-20}}
* {{cite web |last= Kaler |first= James |title= Portraits of Stars and their Constellations |publisher= University of Illinois |url= http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html |access-date= 2010-08-20}}
* {{cite book |first1= Cliff |last1= Pickover |author-link= |date= 2001 |title= The Stars of Heaven |publisher= Oxford University Press |isbn= 978-0-19-514874-9 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/starsofheaven00pick }}
* {{cite web |display-authors= 1 |last1= Prialnick |first1= Dina, |last2= Wood |first2= Kenneth |last3= Bjorkman |first3= Jon |last4= Whitney |first4= Barbara |last5= Wolff |first5= Michael |last6= Gray |first6= David |last7= Mihalas |first7= Dimitri |title= Stars: Stellar Atmospheres, Structure, &amp; Evolution |date= 2001 |publisher= University of St. Andrews |url= http://www-star.st-and.ac.uk/~kw25/teaching/stars/stars.html |access-date= 2010-08-20}}
* {{cite web |title= Query star by identifier, coordinates or reference code |work= SIMBAD |publisher= Centre de Données astronomiques de Strasbourg |url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid |access-date= 2010-08-20}}

[[Categoria:Astronomia]]
[[Categoria:Stellae|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}</text>
      <sha1>hs1258wlk1bpq108i7mxrq3jwp7qn92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Civitates Foederatae Americae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250</id>
    <revision>
      <id>3998308</id>
      <parentid>3973328</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ylmarien</username>
        <id>50697</id>
      </contributor>
      <origin>3998308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40942" sha1="78x91omuqa0sw7llg6zqlhgb66i9ekp" xml:space="preserve">{{latinitas|-3}}
{{Capsa civitatis Vicidata}}
{{Res|Civitates Foederatae Americae}}&lt;ref&gt;Forma Latinitate recentiore usitatissima, in e.g., {{TraupmanConvLat}}. Etiam ''Americanae Civitates Foederatae'': [http://books.google.com/books?id=ZuQpAAAAYAAJ&amp;pg=PA196 Litterae ab Academia Smithsoniana ad Universitatem Dublinensem anni 1892]. Etiam, raro ''Respublica Foederata'': [[Iacobus Dwight Dana|James Dwight Dana]], [[1851]], &quot;Conspectus Crustaceorum quæ in Orbis Terrarum circumnavigatione, Carolo Wilkes e Classe Reipublicæ Fœderatæ Duce, lexit et descripsit,&quot; ''Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia'' 5: 247–254.&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''United States of America''), breviter '''Boreoamerica'''&lt;ref&gt; [https://ephemeris.albinus.fr/nuntius.php?id=2216 &quot;Nova Ucraina. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://ephemerisnuntii.eu/nuntius.php?id=2308 &quot;De Boreoamerica et Formosa. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;, {{Res|Civitates Foederatae}}&lt;ref&gt;&quot;Indi civitates foederatas timebant&quot; in Francis Glass, '&quot;A Life of George Washington, in Latin Prose&quot; (Novi Eboraci: Harper &amp; Brothers, 1835), 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam ''Civitates Unitae'': &quot;Washingtonius . . . primus Civitatum Unitarum praeses,&quot; N. C. Brooks, ''Vitae virorum illustrium Americae, a Columbo ad Jacksonum: notis anglicis illustratae, necnon vocum omnium interpretatione instructae'' (Novi Eboraci: A. S. Barnes et Burr, 1864), 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Civitates Americae Unitae'': &quot;Praesidens Civitatum Americae Unitarum iterum designatus est Barack Obama,&quot; [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ ''Nuntii Latini,''] 9 Novembris 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam recentissime modo [[Italice|Italiano]] ''Status Foederati'': ''Foederati Status Americae septemtrionalis'' {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p.164}}. &quot;Status foederati Americae septentrionalis&quot;: [[Pius X|Pius Papa X]], [http://www.vatican.va/holy_father/pius_x/apost_letters/documents/hf_p-x_apl_19080927_quae-rei_lt.html Quae rei] (1908).&lt;/ref&gt; et {{Res|CFA}}&lt;ref&gt;''[[Ephemeris (diarium interretiale)|Ephemeris]]'', [http://www.alcuinus.net/ephemeris/crater.php &quot;Examen Viam Complet&quot;, 10/05/2016]; [https://www.ivoox.com/en/nuntii-in-lingua-latina-cfa-anglice-usa-implicatio-audios-mp3_rf_135154656_1.html &quot;Nuntii in lingua latina: CFA (anglice USA).&quot;]&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''USA''),&lt;ref&gt;Vulgo tam ''America'' tantum quam ''United States'' tantum appellatae.&lt;/ref&gt; sunt [[civitas sui iuris]] [[Civitates Foederatae continentales|plerumque]] in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] sita. Quae in quinquaginta [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatibus]], [[unus|uno]] [[Vasingtonia (DC)|districtu foederali]], quinque maioribus [[territoria Civitatum Foederatarum|territoriis]] se [[gubernatio|gubernantibus]], 326 [[terra reservata Indiana|reservatis Indianorum terris]], atque variis possessionibus [[insula]]ribus consistit.&lt;ref&gt;Quinque maiora territoria sunt [[Samoa Americana]], [[Guama]], [[Insulae Mariannae Septentrionales]], [[Portus Dives]], et [[Insulae Virginis Civitatum Foederatarum]]. Sunt septem [[regio]]nes [[Insula|insulares]] sine [[Colonia|coloniis]] continuis: [[Insula Baker]], [[Insula Howland]], [[Atollum Johnston]], [[Scopus curalii Kingman]], [[Atollum Midway]], et [[Atollum Palmyrense]].&lt;/ref&gt;

[[Caput (urbs)|Caput]] est [[Vasingtonia (DC)|Vasintonia]], cui nomen iustum est [[Districtus Columbiae]], et [[urbs]] frequentissima est [[Urbs Novum Eboracum|Novum Eboracum]].

[[Americani]] sunt [[natio]] [[phyle]]tice [[ethnos|ethniceque]] [[societas multiethnica|diversa]], quam [[saeculum|saecula]] [[immigratio]]nis formaverunt. Nihilominus mense Martio 2025, [[lingua Anglica]] sola [[lingua publica]] declarata est.&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/trump-english-national-language-d4b000e593ae7db2ac8264a6dbc5078f &quot;Trump signs order designating English as the official language of the US&quot;]  apud ''apnews.com'', 2 Martii 2025.&lt;/ref&gt;

Haec [[civitas]], quae [[area (geometria)|aream]] [[superficies|superficialem]] 9.83 [[millio]]num [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] praebet et plus quam 305 milliones [[incola]]rum habet, obtinet omnium [[orbis terrarum]] civitatum locum tertium vel quartum, quod ad areae [[magnitudo|magnitudinem]] attinet, et locum tertium quod ad magnitudinem [[terra]]rum et numerum incolarum attinet. Civitas propter magnam [[immigratio]]nem gentium in numero divitissimarum varietate humana civitatum orbis terrarum habetur, si [[cultura]] hominum et stirps comparantur. Eius [[oeconomia]] est maxima in orbe terrarum, cuius [[proventus domesticus grossus]] (PDG) anno [[2008]] [[dollarium (Americanum)|US]]$14.3 trillione (23% totius mundi ad PDG nominale et prope 21 centesimas de paritate potestatis emptionis) aestimatus est.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|month=October|year=[[2008]]|accessdate=[[27 Octobris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Unio Europaea]] maiorem quidem [[oeconomia]]m, sed ipsa per se non ex una civitate constat.&lt;/ref&gt;

Civitas a [[Tredecim Coloniae|Tredecim Coloniis]] [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] secundum [[Ora Orientalis Civitatum Foederatarum|Orientalem Oram]] condita est, quae die [[4 Iulii]] [[1776]] [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|Declarationem Libertatis]] promulgaverunt, earum [[libertas|libertatem]] a [[Britannia]] et earum formam foederationis se adiuvantem adfirmans. Civitates seditiosae Regnum Britanniarum in [[Bellum Libertatis Americanae|Bello Libertatis Americanae]] vicerunt—primo [[coloniale libertatis bellum|coloniali libertatis bello]] prospero.&lt;ref&gt;Dull 2003: 352.&lt;/ref&gt; [[Conventus Philadelphiae]] praesentem [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem Civitatum Foederatarum]] sanxit die [[17 Septembris]] [[1787]], cuius ratificatio proximo anno civitates fecerunt partes unius reipublicae, validam sedem imperii habentes. Gubernatio Civitatum Foederatarum anno [[1789]] coepit. [[Rogatio Iurum Civitatum Foederatarum|Rogatio Iurum]], quae in decem [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum|emendationibus constitutionis]] consistit, multa principalia [[ius|iura]] civilia praestans, anno [[1791]] sancta est.

Civitates Foederatae magnam [[regio]]nem [[Emptio Ludoviciana|Emptione Ludoviciana]] a [[Francia]] [[saeculum 19|saeculo undevicensimo ineunte]] emerunt, et parvum tractum [[Foedus Adams-Onis|Foedere Adams-Onís]] ab [[Hispania]], [[Terra Oregonensis|Terram Oregonensem]] a [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], amplum tractum in [[Bellum Mexici et Civitatum Foederatarum|Bello Mexici et Civitatum Foederatarum]] a [[Mexicum|Mexico]], et iterum magnum tractum [[Emptio Alascana|Emptione Alascana]] a [[Russia]] adeptae sunt, et in dicionem suam respublicas [[Respublica Texana|Texanam]] et [[Respublica Havaiana|Havaianam]] redegit. Dissensio inter [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridianam agrariam]] et [[Civitates Foederatae Septentrionales|Septentrionalem]] [[industria]]lem quod attinet ad [[iura civitatum]] et expansio [[servitus|servitutis]] [[Bellum Civile Americanum|Bellum civile Civitatum Foederatarum]] [[decennium 187]] incitaverunt; victoria autem Septentrionum perennem reipublicae fissuram prohibuit, et [[Emendatio Tredecima Constitutionis Civitatum Foederatarum|legitimum servitutis finem]] in Civitatibus Foederatis promovit. Ante [[decennium 188]], [[oeconomia]] civitatis iam fuit maxima orbis terrarum.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=|year=[[2006]]|accessdate=[[6 Novembris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt; [[Bellum Hispano-Americanum|Bellum Hispaniae et Civitatum Foederatarum]] et [[primum bellum mundanum]] statum reipublicae confirmaverunt opum. Anno [[1945]], Civitates Foederatae ex [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]] emerserunt prima civitas [[arma nuclearia]] habens, perennis [[Concilium Salutis]] Consociationis Nationum sodalis, et condens [[NATO]] sodalis. Finis [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] et [[dissolutio Unionis Sovieticae]] Civitates Foederatas solam [[civitas praepotens|civitatem praepotentem]] effecerunt. Civitas circa 50 centesimas erogationum per orbem terrarum pro [[militia]] et apparatibus belli erogat, et est princeps [[vis]] [[oeconomia|oeconomica]], [[civilitas|politica]], et [[cultura]]lis in mundo hodierno.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eliot A. Cohen|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=Iulio/Augusto [[2004]]}}{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=[[22 Aprilis]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;

[[Donaldus Trump]], [[praeses]] quadragesimus septimus, civitatem hodie ducit.

== Forma foederalis rei publicae ==
Secundum suam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|constitutionem]], res publica Americana in singula re publica foederali consistit, hodie in se quinquaginta civitates distinctas continente. Cuique civitati est propria constitutio administratioque civilis. Insuper nonnullae territoria sive [[terra]]e sunt variis in condicionibus, inter eas [[Portus Dives]], [[Samoa Americana]], [[Guama]], et [[Vasingtonia (DC)|Districtus Columbiae]]. [[Colonia]]e sicut civitates non constant, sed incolae suae inter cives Civitatum Foederatarum enumerantur.

Res publica foederalis est divisa in tris partes: [[lex|legifera]], [[iudex|iuridica]], administrativa.

Pars legifera convenit in duabus [[camera|cameris]], [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|Camera Repraesentantium]] ex 435 repraesentantibus consistenti et [[Senatus Civitatum Foederatarum|Senatu]] ex centum senatoribus consistenti. Cuique civitati sunt duo senatores et tot repraesentativi quot numerus incolarum suarum meretur.

Praeses, qui [[exercitus|exercitui]] imperat et grapheocratiis rectionium praeest, a [[collegium electorale|collegio electorali]] quarto quoque anno electus est. Cuique civitati sunt in collegio electorali tot electores quot sunt sibi [[senator]]es [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|repraesentativique]] in [[Congressus Civitatum Foederatarum|Congessu]]. Quarto quoque anno, collegium electorale a populo electum est, et postmodo praeses a collegio electus est. Praeses [[Consilium Ministrorum Civitatum Foederatarum Americanae|consilium ministrorum]] habet, cuius ministri non sunt electi, sed a praeside ipso nominati.

Altissimum forum iuridicum Civitatum Foederatarum est [[Iudicium Summum Civitatum Foederatarum|Iudicium Summum]], cuius [[iudex|iudices]] praeses subrogat et senatus sancit. Ritus horum iudicum numerus hodie est et semper fuit [[novem]].

Annis ab [[1777]] ad [[1789]], res publica Americana &quot;operabatur&quot; forma infirma sub [[Articuli Confoederationis|Articulis Confoederationis]] a [[tredecim]] civitatibus conditoribus creata. Anno [[1787]], denique [[conditores Civitatum Foederatarum|patres conditores]], Civitates Foederatas Americae creantes, novam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem]] rei publicae comprobaverunt. Quamquam consitutio ipsa quot emendatur, forma rectionis originalis anni [[1787]] hodie intacta manet.

Litterae aliae quae ad rectionem Americanam spectant:
* [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum]] ([[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|textus]])
* [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Textus Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae in Latinum conversus|textus]])
* [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Rogatio Iurum]])
* [[Index Praesidum Civitatum Foederatarum Americae|Praesides Americani]]

== Geographia ==
[[Fasciculus:USATopographicalMap.jpg|thumb|[[Tabula geographica]] duodequinquaginta civitatum confinium.]]
Terrestris confinium [[area (geometria)|area]] Civitatum Foederatarum circiter 1&amp;thinsp;900&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 [[ager (mensura)|agrorum]] est. [[Alasca]], attiguis{{dubsig}} Civitatum Foederatarum a Canada abiuncta, maxima civitas est, 365&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum. [[Insulae Havaianae]], in medio [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] obsidentes, plus quam 4&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum habent.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ruben Lubowski, Marlow Vesterby, et Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=[[21 Iulii]] [[2006]]]}}.&lt;/ref&gt; Post [[Russia]]m et Canadam, Civitates Foederatae tertia quartave civitas maxima area tota (terrali{{dubsig}} aqualique) sunt, aut ante aut post [[Sina (regio)|Sinam]] locata.{{dubsig}} Ordo propter agrorum duorum et [[India]] et Sinis postulatorum numerandum et magnitudinis summae Civitatum Foederatatum enumerandum discrepat: CIA “World Factbook” 9 826 675 [[chiliometrum quadratum|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] proponit,&lt;ref name=&quot;WF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=United States|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=[[30 Septembris]] [[2009]]}} (area [[chiliometrum quadratum|chiliometris quadratis]] data).&lt;/ref&gt; Divisio Statisticorum Consociationis Nationum 9&amp;thinsp;629&amp;thinsp;091 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf|title=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density|publisher=UN Statistics Division|work=Demographic Yearbook 2005|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]]}} (area chiliometris quadratis data)/&lt;/ref&gt; Encyclopediaque Britannica 9 522 055 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; dat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]] (area milibus quadratis data)}}.&lt;/ref&gt; Cum modo area terreni Civitatum Foederatarum tertiae magnitudine, post Russiam et Sinam, et vix ante [[Canada]] sunt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.archive.org/web/20080208233209rn_1/education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education}}.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Colorado_rocky_mtns.JPG|thumb|upright=0.8|left|[[Montes Saxosi]].]]

Campus [[litus|litoralis]] orarum martimarum [[Mare Atlanticum|Atlanticis]] intus in [[silva deciduosa|silvas deciduosas]] et colles volventes [[Piedmons Colles|Piedmontis]]{{dubsig}} cecidit. [[Montes Appalachiani]] oram maritimum orientalem a [[Lacus Magni|Lacubus Magnis]] et pratis Mediis-Occidentibus dividit. Amnis [[Flumen Mississippiense|Mississippiense]]-[[Flumen Missuriense|Missuriense]], quarta a maxima in [[tellus|orbe terrarum]] systema amnum, plerumque a septentrione ad meridiem trans medullam civitatis fluit. [[Magnae Planities]], planum fetumque, [[Campi Magni|Camporum Magnorum]]{{dubsig}} ad [[occidens|occidentem]], a [[regio]]ne montana in austro-orientale ruptum tendit. [[Montes Saxosi]], in limite Campis Magnis, a septentrionibus ad meridiem trans civitatem, [[altitudo|altitudines]] ultra 4300 metra (in [[Coloratum|Colorato]] adsurgentes. Occidentius sunt [[Bacinus Magnus]] et [[deserta]]e. [[Serra Nivata]] et [[Iuga Cascades]] prope ad [[litus]] Pacificum extendit. [[Mons McKinley]], vertex altissmus in civitate America Septentrionis, est circa 6194 metra altus. [[Mons ignifer|Montes igniferi]] crebri per [[Insulae Alexandri|Insulas Alexandri]] et [[Insulae Aleutiae|Aleutiae]] sunt, et [[Insulae Havaianae]] in montibus igniferis consistit. [[Supervolcanus]] sub [[saeptum nationale Yellowstone|saepto nationali Yellowstone]] in [[Montes Saxosi|Montibus Saxosis]] est maximus adiunctum volcanicum in [[continens|continente]] situm.

==== Flumina ====
* [[Index longissimorum Civitatum Foederatarum fluviorum]]

=== Clima ===
Civitates Foederatae, magnus magnitudine et varietate [[geographia|geographica]], genera plura [[clima]]tis continent. Ad orientalem [[meridianus 100|meridiani 100]], a continentale humida ad [[subtropica]]m humidam extendit. Meridianus [[Florida]]e vertex [[zona tropica|tropica]] est, et Havaii.&lt;!--?--&gt; Campi Magni{{dubsig}} meridiani 100 occidentes semiaridi sunt. Plerumque montes occidentales alpini sunt. [[Clima]] in [[Magna Pelvis|Magna Pelve]] arida, in austro occidentale deserta, in litorale [[California]] mediterraneana, et in litorale [[Oregonia]], [[Vasingtonia]], et [[Alasca]] meridiana oceanica. Plerumque Alasca [[Polus Septentrionalis|polaris]] an{{dubsig}} subarctica est. Tempestates intemperantes non rarae sunt: civitates [[Sinus Mexici]] attingentes saepe [[typhon marinus|typhones marinos]] habent, et plurimi [[turbo|turbines]] in Civitatibus Foederatis, plerumque in Angiporto Turbinum{{dubsig}} fiunt.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sid Perkins|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=[[1 Iulii]] [[2007]].|title=Tornado Alley, USA|accessdate=[[20 Septembris]] [[2006]]|[[Maii]] [[2002]]|work=Science News}}&lt;/ref&gt;&lt;!--

===Flora===
===Fauna===
===Saepta nationalia===
==Oeconomia==
===Opes oeconomicae===
===Exportationes===
===Importationes===
===Mercatus===
===Pars in mundo===
===Periegesis===
==Demographia==
===Religiones=== --&gt;
=== Linguae ===
''Vide paginam [[Linguae Civitatum Americae|Sermonibus Civitatum Foederatarum]] dicata.''

== Cultura ==
[[Fasciculus:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|upright=0.8|[[Traditio]]nales [[cultura]]e Americanae res: [[crustum mali]], [[basipila]], et [[vexillum Civitatum Foederatarum Americae|vexillum Americanum]].]]
Civitates Foederatae sunt [[respublica]] [[multiculturalismus|multiculturalis]], ubi [[ethnos|ethnicorum]] gregum varietas, [[mos|mores]], et aestimationes inter se miscentur.&lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;William Thompson et Joseph Hickey, ''Society in Focus'' (Bostoniae: Pearson, 2005), ISBN 0-205-41365-X.&lt;/ref&gt; Contra nunc paucos [[Indi Americani in Civitatibus Foederatis|Indos Americanos]] et [[Indigenae Havaianae|indigenas Havaianas]], paene omnes [[Americani]] vel eorum maiores intra quinque saecula recentissima immigraverunt.&lt;ref&gt;Morris P. Fiorina et Paul E. Peterson, ''The New American Democracy'' (Londinii: Longman, 2000), 97. ISBN 0-321-07058-5.&lt;/ref&gt; [[Cultura]] quam plurimi cives ferme celebrant est [[cultura Occidentalis]], plerumque ex [[Americanus Europaeus|moribus immigrantium ex Europa]], cum singulis ex aliis fontibus motis, sicut [[cultura Americana Africana|mores ex servis Africanis illati]].&lt;ref&gt;Joseph E. Holloway, ''Africanisms in American Culture,'' ed. secunda (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 18–38, ISBN 0-253-34479-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fern L. Johnson, ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States'' (Thousand Oaks Californiae, Londinii, et Novi Dellii: Sage, 1999), 116. ISBN 0-8039-5912-5.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
{{main|Historia Civitatum Foederatarum Americae}}
=== Origines ===
{{main|Indi Americani|Colonica Civitatum Foederatarum historia}}
Gentes quae terram Civitatum Foederatarum primum incolaverunt [[historicus|historici]] putant per [[pons terrestris|pontem terrestrem]] trans [[fretum Beringense]] in [[Alasca]]m ab [[Asia]] pervenisse ad minimum abhinc annos ab 14 000 ad 30 000. Multi indigenae [[venator]]es vel convectores primitivi erant; alii sedentarii ac [[agricultura|agricultores]]. Multi tribus novas formaverunt propter [[colonia]]s ab Europeanis in America factas.

=== Coniectus qui ubique audiatur ===
[[Fasciculus:Washington_Crossing_the_Delaware_by_Emanuel_Leutze,_MMA-NYC,_1851.jpg|thumb|upright=0.8|Tabula ''Washingtonius [[Delevaria (flumen)|Delavariam]] transiens''. Transitus, hic ab [[Emanuel Leutze|Emanuele Leutze]] anno [[1851]] depictus, die [[25 Decembris]] [[1776]] accidit.]]
Res publica Civitatum Foederatarum Americae ex [[Tredecim Coloniae|tredecim coloniis]] [[Imperium Britannicum|Britannicis]] Americae Septentrionalis post [[Bellum Libertatis Americanum|bellum libertatis]] anni [[1776]] orta est. Hae coloniae fuerunt: [[Provincia Nova Hantonia]], [[Provincia Sinus Massachusettae]], [[Colonia Rhodensis Insula et Providentiae]], [[Colonia Connecticuta]], [[Provincia Novum Eboracum]], [[Provincia Nova Caesarea]], [[Provincia Pennsilvania]], [[Colonia Delevaria]], [[Provincia Terra Mariae]], [[Colonia Dominiumque Virginia]], [[Provincia Carolina Septentrionalis]], [[Provincia Carolina Meridionalis]], et [[Provincia Georgia]].

Iam circa annum [[1760]], magna discordia inter colonias et [[Britanniarum Regnum|patriam Britannicam]] exsistebant; exempli gratia, ob regimen [[mecantilismus|mercantilisticum]] Britannicum, quod [[vectigal]]ia et delectus ad bella Europaea servanda imperabat, distantiam et coloniarum problemata neglegens, et ob superbum cultum Americanum, individualisticum et democraticum. Cum demum Americani regi restiterunt, rex copias ad colonias rebelles opprimendas misit. Et Americani hos actos indignati re vera rebellaverunt, militiasque civiles formaverunt.

Tandem [[Pugna Lexingtoniensis|Lexingtoniae]] die [[19 Aprilis]] [[1775]] [[coniectus qui ubique auditur]] rerum commutatio Americana cecinit. Postea, tredecim colonias [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|suam libertatem]] a rege die [[4 Iulii]] [[1776]] declaraverunt. Francia se bello anno [[1778]] adiunxit, ut Britanniam ab coloniis suis privet, veterem adversarium Britannicum molliens. Bellum usque ad annum [[1781]] extendit, cum apud Yorktown exercitus Britannicus quo Generalis Cornwallis praeerat se Generali Washingtonio dedit.

Civitates et [[Britanniarum Regnum]] bellum demum anno [[1783]] [[Foedus Lutetiae anni 1783|Foedere Lutetiae]] pacem congruerunt. Anno [[1789]] civitates se coniunxerunt, [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|nova constitutione foederali]] anno [[1787]] perfecta, [[Georgius Washingtonius|Georgio Washingtonio]] primo praeside.

=== Expansio ===
[[Fasciculus:American Progress (John Gast painting).jpg|thumb|upright=1|Pictura allegorica ab [[Ioannes Gast|Ioanne Gast]] circa annum [[1872]] picta, nomine ''Progressus Americanus,'' quae [[Fatum Manifestum]] exprimit. Fatum, hic [[Columbia historica|Columbia]], persona Civitatum Foederarum repraesentans, cultum humanum ad occidentem versus fert per incolas Americanos, qui filum [[telegraphum|telegraphicum]] rura extendunt; [[liber (litterae)|librumque]] [[schola]]sticum tenet. Varia colonii negotia proponit, et specialiter varios modos vecturae temporum. [[Indi Americani|Indi]] et ferae fugiunt.]]
[[Saeculum 18|Saeculo duodevicensimo]] ineunte, foederatio celeriter expansit. [[Emptio Ludoviciana]], anno [[1803]] a Praeside Jefferson facta, [[Francia]]m [[Napoleo]]nicam ab occidente submovit, et territorium Americanum duplicavit, colonias extensas ad occidentem [[Missisippius Fluvius|Missisippii Fluvii]] sinens.&lt;ref&gt;[http://www.bartleby.com/65/lo/LouisianP.html ''The Columbia Encyclopedia,'' 2007, editio 6a].&lt;/ref&gt; Expeditio [[Meriwether Lewis]] et [[Gulielmus Clark|Gulielmi Clark]] iura terrae ad alveum [[Columbia (flumen)|fluminis Columbiae]] extendit.&lt;ref&gt;Cutright, Paul Russel (1969). Lewis and Clark: Pioneering Naturalists. University of Nebraska Press.&lt;/ref&gt;

Quod [[oeconomia]] Americana plerumque [[agricultura]]lis erat, terrae auxus [[Europa]]eique immigrantes, quae terras novas excoluerunt, magnopere reipublicae oeconomiam auxerunt. Terrarum aviditate regimina Americana, et foederalia et civica, magnopere [[Indi Americani|Indos Americanos]] oppresserunt quos Europaei putaverunt saevos, incultos. Europaei Christianique porro habebant dogma [[Fatum Manifestum|Fati Manifesti]], quo ei omnis Americae Septentrionalis continens incolandus erat, populique nativi mansuefaciendi, paganique in [[Iesus Christus|Christum]] ducendi.

Fato Manifesto Indi anno [[1830]] ad occidentem [[Mississippium Flumen|Mississippi Fluminis]] vi militari repatriati sunt. Et impetus ad colonias fundandas minime ad fines Civitatum Foederatarum desinit. Per saeculum undevigesimum, doctrina fati manifesti expansionista [[filibusterus|hominibus filibusteris privati]] exprimitur, qui Americam Latinam cum [[miles mercenarius|militibus mercinariis]] ex Civitatibus Foederatis invaserunt. Quamquam regimina Civitatum Foederatarum semper illos filibusteros recusaverunt, populo placebant.

[[Decennium 183|Decennio 183]], [[Europa]]ei ex Civitatibus Foederatis Terras Texicas ad septentriones [[Mexicum|Mexici]] plerumque desertas sub auctoritate Mexici compleverunt. Mox Texas libertatem suam ab Mexico anno [[1835]] corripuit, quod populus novum regimen Mexicanum Imperator [[Antonius López de Santa Anna|Antonii Lopez de Sancta Anna]] indignatus est, cuius actus autocrati eos multum nocuit. Cum Civitates Foederatae novam liberam [[Respublica Texiana|Rempublicam Texianam]] anno [[1845]] in dicionem suam redegit, hae civitates quoque incertas fines inter Texiam et Mexicum sibi sumpsit, et occasionem ad Civitatum Foederatarum fines augendas per bellum cum Mexico. Mexico victo, [[Foedus Guadalupe Hidalgo]] anni [[1848]] [[California]]m, [[Novum Mexicum]], [[Arizona]]m, et alias regiones ad septentriones adiunctas Civittaibus Foederatis concessit.

=== Bellum Civile ===
[[Fasciculus:Battle_of_Gettysburg,_by_Currier_and_Ives.png|thumb|upright=0.7|left|[[Proelium Gettysburgi]], unum ex cruentissumis belli proeliis et punctum postquam [[Exercitus Civitatum Foederatarum|Exercitus Unionis]] victurus erat.]]
Ex Civitatum Foederatarum conditu, contradictio magna inter [[libertas|libertatis]] doctrinas patrum conditorum et civitatum meridianarum [[servitus|servitutis]] consuetudinem exsistebat. [[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|Declaratio Libertatis Americana]] anno [[1776]] facta &quot;quod omnes Homines sibi pares creantur, a suo Creatore praediti quibusdam Iuribus inseparabilibus, inter quae numerantur ius ad Vitam, Libertatem, et Beata persequenda&quot; coepit. Motus ad [[capitalismus|capitalismum]] mundanum oeconomicam servitutis utilitatem [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] iam multum diminuit, citando faucitatem per libera certamina oceonomica et mechanicam rerum fabricationem. Quamobrem opinabilis erat finem ad servitutem sine tumultu mox fieri. At longa Civitatum Foederatarum divisio inter civitates liberas Septentrionales et civitates serviticas Meriodionales profundas divisiones culturales, oeconomicas, et politicas producit, quae Septentriones et Meridianam ad separationem et [[bellum]] impellaturae erant.
[[Fasciculus:US Secession map 1863 (BlankMap derived).png|thumb|upright=0.8|Foederatio Civitatum Foederatarum, vulgo ''Unio'' et ''Septentrionalis'' appellata: caerulea, flava ([[Civitas finitima (Bellum Civile Americanum)|civitas finitima]]), caesia; Confederatia, vulgo &quot;Meridiana&quot;: brunea.]]

Post victoriam electoralem Republicani [[Abrahamus Lincoln|Abrahami Lincoln]] anno [[1860]], qui servitutis expansionem in novis territoriis fortiter opponebat, undecim civitates meriodianae ex Civitatibus Foederatis secesserunt, novam [[Civitates Confoederatae Americae|Civitates Americae Confoederatas]] conditans. [[Bellum Civile Americanum|Bellum]] die [[12 Aprilis]] [[1861]] coepit, cum [[exercitus]] [[Carolina Meridionalis|Carolinae Meridionalis]] tormenta in [[Castellum Sumter]] coniceret.

[[Bellum Civile Americanum|Bellum]], quod quattuor annos, ad annum [[1865]] (de iure ad [[1866]]) extendit, fuit saevum. Novi modi belli gerendi excogitati sunt, sicut [[batalaria cataphracta]] cannones in [[turris]] praebita, [[batalaria subaqueana]], [[torpedo]]nes, minae [[mina navalis|navales]] et [[mina terrestris|terrestres]], [[sclopetum automaticum|sclopeta automatica]],{{dubsig}} [[pyrobolus manualis|pyroboli manuales]], et [[fossa castrensis|fossae castrenses]]. Quae [[res militaris|res novae militares]] naturam internecivam belli multum auxerunt. Iuxta censum anni [[1860]], octo centesimae omnium marium albi coloris ab 13 ad 43 annos natorum interiverunt, quod 6 centesimas omnium Septentrionum et 18 centesimas omnis Meridiei comprehendit.&lt;ref&gt;[http://www.harvardmagazine.com/on-line/050155.html &quot;The Deadliest War&quot; (Latine, &quot;Bellum internecinissimum&quot;).]&lt;/ref&gt;

=== Reconstructio et faucitas ===
[[Fasciculus:1869-Golden Spike.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ferrivia Transcontinentalis nomine ''First Transcontinental Railroad,'' perfectum anno [[1869]], ab Andrea J. Russell [[photographema]]te capta.]]
[[Decennium|Decennio]] post bellum, [[Aetas Reficiendi Americana|Aetate Reficiendi]] vocato, variae emendationes ad Constitutionem Civitatum Foederatarum perfectae sunt, quae [[ius civile|iura civilia]] Americanorum nigri coloris defendebant, sicut Enmendationem Tertiadecimam quae servitudem illegalem declaravit, Enmendationem Quartadecimam quae ius civitatis ad omnes in Civitatum Foederatarum natos dedit, et Enmendationem Quindecimam quae suffragium ad omnes cives, vel ad Americani nigri coloris, repromisit.

Haec aetas quoque consummationem [[Indi Americani#De temporibus post adventum Europaeorum|bellorum contra Indos]] vidit, cum complures gentes Europaei aurum inveniendi vel fundos colendi causa ad terras occidentales migraverint.

Quamquam autem per hanc aetatem causa hominum nigri coloris legibus prolata erat, multae regiones ad meridiem a militibus regnatae a corruptela superatae sunt. Contra [[libertas|libertatis]] hominum nigri coloris causam societas tromocratica nomine [[Ku Klux Klan]] (KKK) surrecta est circum annos [[1860]]. Aetatis finis accidit cum compromissioni anni [[1877]] parente novus Praeses [[Rutherford B. Hayes]] copias foederales ex civitatibus meridianis abscesserit.

Aetas maximae libertatis quae sequitur fuit quod auctor [[Marcus Twain]] [[aetas aurea|aetatem auratam]] nominavit. Hac in aetate oeconomia Americana magnopere aucta est. Anno [[1900]] iam productio Civitatum Foederatarum industrialis productionem omnium singularum civitatum mundi praeterquam illam [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] excessit.

=== Potestas hodierna ===
[[Fasciculus:Cold_War_Map_1980.svg|thumb|upright=0.8|Duae sphaerae militares politicaeque ad fines [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] circum annum [[1980]]–Civitates Foederatae et socii [[color]]e caerulo depicti, Unio Sovietica et socii colore rubro.]]
Faucitate potestas venit. [[Saeculum 20|Saeculo vicensimo]] ineunte, Civitates Foederatae ad scaenam internationalem advenerunt [[Bellum Hispano-Americanum|bellum contra Hispaniam]] gerentes, [[Cuba]]m liberandi causa, [[Philippinae|Philippinas]] [[Portus Dives|Portumque Divitem]] adquirentes. Civitates quoque partem ad fines primi belli mundani habuerunt, [[Francia]]m, [[Britanniarum Regnum]], et [[Russia]]m contra [[Germania]]m, [[Imperium Austro-Hungaricum]], et [[Imperium Ottomanicum]] adiuvantes.

Bello confecto, Civitates Foederatae [[Doctrina Seponendi|res Europaeas seponere]] studuerunt. Magna autem [[Depressio oeconomica magna|Depressio oeconomica]], quae annis [[1930]] mundum universum adflictavit, mundum iterum ad bellum magnum citavit. Post impetum [[Iaponia|Iaponicum]] die [[7 Decembris]] [[1941]] factum, Civitates secundum bellum mundanum inierunt. Ex bello, Civitates Foederatae magna potestate, [[bomba atomica]], [[oeconomia]]que auctissima instructae emerserunt.

[[Fasciculus:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb|upright=0.7|left|Accumulatio [[bomba atomica|bombarum atomicarum]] a Civitatibus Foederatis et USSR annis ab [[1945]] ad [[2006]]. Per Bellum Frigidum orbs appropinquavit bello atomico inter Civitates Foederatas et URSS.]]
Post Bellum Civitates, ut respublica conditrix [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], ius intercessionis in [[Concilium Salutis|Concilio Salutis]] tenturae erant. Civitates mundi in tres factiones divisae sunt: mundus primus, in occidentem, capitalisticus a Civitatibus Foederatis ductus; mundus secundus, in orientem, communisticus ab [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] ductus; mundus tertius, inter eos evolvens. Demum cum Unio Sovietica anno [[1991]] cecidisset, [[Bellum Frigidum]] quod inter Civitates Foederatas et Unionem Sovieticam accidit desivit. Et tempus quod Praeses [[Georgius H. W. Bush]] nominavit [[Novus Mundi Ordo|Novum Mundi Ordinem]] coepit.

Die [[11 Septembris]] [[2001]], Civitates Foederatae [[tromocratia|impetum tromocraticum]] passae sunt, quo nonnulla [[caeliscalpium|caeliscalpia]], praecipue binae [[turris|turres]] [[World Trade Center (Novum Eboracum)|Emporii Mundi Novi Eboraci]], deleta sunt. Qui actus Civitates [[Georgius W. Bush|Georgio W. Bush]] Praeside impulerunt ad [[Bellum contra terrorem]] Islamicos [[Usama bin Ladin]] duce in [[Afganistania]]m gerere. Postea Civitates pravo consilio quoque [[Iraquia]]m anno [[2003]] invaserunt, praesidem Saddamum Hussein demovendi causa, ne is arma destructionis massivae adeptus foret. Nulla autem arma similia ibi inventa sunt, sed novum bellum contra tromocrates et factiones [[religio]]sas [[cultura]]lesque necesse fuit gerere, Iraquiae pacem trahendi causa.

[[Mercatus mundi]], qui post Bellum Frigidum per universum orbem terrarum inter quasi omnes nationes mundi extendit, novam faucitatem oeconomicam citavit. [[Optimismus]] populi, novi [[mercatus]], et auctus productivitatis ob novas [[technologia]]s [[informatica]]s longam expansionem oeconomicam generaverunt. At simul [[inflatio]] monetaria et demissae [[argentaria centralis|mediae argentariae]] usuriae, discrimen magnum ad saeculi vincensimi fines creaverunt, quod extendit ab anno [[2000]] usque praesens. Demum anno [[2008]] oeconomia subito peius cecidit, republica universoque mundo depressione oeconomica capta.

[[Dogma Monrovianum]] ([[Anglice]] ''Monroe Doctrine'') anno [[1823]] promulgata est.
+
== Civitates, urbes, regiones ==
{{CFAtabula}}
:''Vide etiam:'' [[Civitatum Foederatarum civitas|Index Civitatum Foederatae Americae]], [[Index locorum in Civitatibus Foederatis Americae]], [[Index civitatum Americae per superficiem]], [[Index Civitatum Foederatarum per annos accessionis in rempublicam]]

Haec nomina civitatibus sunt.&lt;ref&gt;Traupman, ''Conversational Latin.''&lt;/ref&gt;
{{Div col|3}}
* [[Alabama]], caput [[Mons Gomerici]]
* [[Alaska]], c. [[Iunellum]]
* [[Arcansia]], c. [[Petricula]]
* [[Arizona]], c. [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]
* [[California]], c. [[Sacramentum (California)|Sacramentum]]
* [[Cansia]], c. [[Topeca]]
* [[Carolina Meridiana]], c. [[Columbia (Carolina Meridiana)|Columbia]]
* [[Carolina Septentrionalis]], c. [[Raleia]]
* [[Cenomannica]], c. [[Augusta (Cenomannica)|Augusta]]
* [[Coloratum]], c. [[Denverium]]
* [[Connecticuta]], c. [[Hartfordia (Connecticuta)|Hartfordia]]
* [[Dacota Meridiana]], c. [[Petropolis (Dacota Meridiana)|Petropolis]]
* [[Dacota Septentrionalis]], c. [[Bismarcopolis]]
* [[Delavaria]], c. [[Dubris (Delavaria)|Dubris]]
* [[Florida]], c. [[Tallahassia]]
* [[Georgia USA|Georgia]], c. [[Atlanta]]
* [[Havaii]], -orum, c. [[Honolulu]]
* [[Idahum]], c. [[Xylopolis]]
* [[Illinoesia]], c. [[Campifons (Illinoesia)|Campifons]]
* [[Indiana]], c. [[Indianapolis]]
* [[Iova]], c. [[Monachopolis]]
* [[Kentukia]], c. [[Francofurtum (Kentukia)|Francofurtum]]
* [[Ludoviciana]], c. [[Rubribaculum]]
* [[Massachusseta]], c. [[Bostonia]]
* [[Michigania]], c. [[Lansinga (Michigania)|Lansinga]]
* [[Minnesota]], c. [[Urbs Sancti Pauli de Minnesota|Sanctus Paulus]]
* [[Mississippia]], c. [[Iacsonia]]
* [[Missuria]], c. [[Ieffersonia]]
* [[Mons Viridis]], c. [[Mons Pessulanus (Mons Viridis)|Mons Pessulanus]]
* [[Montana]], c. [[Helenopolis]]
* [[Nebrasca]], c. [[Lincolnia (Nebrasca)|Lincolnia]]
* [[Nivata]], c. [[Carsonia]]
* [[Nova Caesarea]], c. [[Trentonia]]
* [[Nova Hantonia]], c. [[Concordia (Nova Hantonia)|Concordia]]
* [[Novum Eboracum]], c. [[Albanum (Novum Eboracum)|Albanum]]
* [[Novum Mexicum]], c. [[Sancta Fides]]
* [[Oclahoma]], c. [[Oclahoma Urbs]]
* [[Ohium]], c. [[Columbopolis]]
* [[Oregonia]], c. [[Salem]] indecl.
* [[Pennsilvania]], c. [[Harrisburgum]]
* [[Rhodensis Insula]], c. [[Providentia, Rhodensis Insulae|Providentia]]
* [[Tennesia]], c. [[Nasburgum]]
* [[Terra Mariae]], c. [[Annapolis]]
* [[Texia]], c. [[Austinopolis]]
* [[Uta]], c. [[Urbs Lacus Salsi]]
* [[Vasingtonia]], c. [[Olympia (Vasingtonia)|Olympia]]
* [[Virginia]], c. [[Ricmondia]]
* [[Virginia Occidentalis]], c. [[Carolopolis (Virginia Occidentalis)|Carolopolis]]
* [[Visconsinia]], c. [[Madisonia]]
* [[Vyomina]], c. [[Cheyenna]]
{{div col end}}

=== Regiones geographicae ===
* [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridionalis]]
* [[Civitates Foederatae Occidentales|Occidens]]
* [[Medium Atlanticum]]
* [[Medium Occidens]]
* [[Nova Anglia]]

=== Urbes principales ===
{{div col|2}}
* [[Angelopolis]] [[California]]e
* [[Campi]] [[Nivata]]e
* [[Cantabrigia iuxta Flumen Carolanum|Cantabrigia]] [[Massachusetta]]e
* [[Franciscopolis (California)|Franciscopolis]] [[California]]e
* [[Hustonia]] [[Texia]]e
* [[Nova Aurelia]] [[Ludoviciana]]e
* [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]]
* [[Seattlum]] [[Vasintonia]]e
* [[Sicagum]] [[Illinoesia]]e
* [[Vasingtonia, D.C.|Vasingtonia]] [[Campus Columbiae|Districtus Columbiae]]
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:FSALat.jpg|thumb|&quot;Foederati status Americae septentrionalis&quot; in lingua [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]].]]
* Atherton, John, Nicole Bernheim, Sophie Body-Gendrot, et François Brunet. [[2004]]. ''États-Unis, peuple et culture.'' La Découverte. ISBN 2-7071-4260-3.
* Blackburn, Robin. [[1998]]. ''The Making of New World Slavery: From the Baroque to the Modern, 1492–1800.'' Londinii et Novi Eboraci: Verso. ISBN 1-85984-195-3.
* Coutant, Arnaud. [[2011]]. ''L'Amérique des États: Les contradictions d'une Démocratie fédérale.'' Mare et Martin. ISBN 2-8493-4085-5.
* De Rosa, Marshall L. [[1997]]. ''The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War.'' Edisoniae Novae Caesariae: Transaction. ISBN 1-56000-349-9.
* Dull, Jonathan R. [[2003]]. Diplomacy of the Revolution, to 1783. Capitulum in ''A Companion to the American Revolution,'' ed. Jack P. Greene et J. R. Pole, 352–61. Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Foner, Eric, et John A. Garraty. [[1991]]. ''The Reader's Companion to American History.'' Novi Eboraci: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51372-3.
* Goussot, Michel. [[2007]]. Les États-Unis, société contrastée, puissance contestée. ''La documentation photographique'' 8056, Martius &amp; Aprilis.
* Greene, Jack P., et J. R. Pole, eds. [[2003]]. ''A Companion to the American Revolution.'' Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Kaspi, André. [[2008]]. ''Comprendre les États-Unis d'aujourd'hui.'' Librairie Académique Perrin. ISBN 2-2620-2806-0.
* Lacorne, Denis. [[2006]]. ''Les États-Unis.'' Fayard. ISBN 2-2136-2672-3.
* Morrison, Michael A. [[1999]]. ''Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4796-8.
* Russell, David Lee. [[2005]]. ''The American Revolution in the Southern Colonies.'' Jefferson Carolinae Septentrionalis et Londinii: McFarland. ISBN 0-7864-0783-2.
* Salmon, Frédéric. [[2008]]. ''Atlas historique des États-Unis: De 1783 à nos jours.'' Armand Colin. ISBN 2-2003-4760-X.
* Van Euwen, Daniel, et Isabelle Vagnoux. [[2006]]. ''Les États-Unis et le monde aujourd'hui.'' Éditions de l'Aube. ISBN 2-7526-0421-1.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Americanologia]]
* [[Bellum Civile Americanum]]
* [[Bellum Septem Annorum]]
* [[Colonizatio Europaea Americarum]]
* [[Colonica Civitatum Foederatarum historia]]
* [[Hibernus Americanus]]
* [[Historia Civitatum Foederatarum]]
* [[Leo XIV]]
* [[Litterae Civitatum Foederatarum]]
* [[Ministerium Saeptorum Nationalium (Civitates Foederatae)]]
* [[Poesis Civitatum Foederatarum]]
* [[Sinus Guantanamus]]
* [[Systema viarum inter civitates Civitatum Foederatarum]]
* &quot;[[Vexillum Stellis Punctatum]]&quot;
* &quot;[[Yankee Doodle]]&quot;
{{div col end}}

{{America}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|politica|{{Praesides Civitatum Foederatarum}}{{Secretarii civici Civitatum Foederatarum}}{{Consilium Civitatum Foederatarum Trump}}}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|geographica|{{Civitates Civitatum Foederatarum}}{{Territoria Civitatum Foederatarum}}{{Urbes maximae Civitatum Foederatarum}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}

[[Categoria:Civitates Foederatae Americae| ]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1776]]
[[Categoria:Respublicae Foederales]]</text>
      <sha1>78x91omuqa0sw7llg6zqlhgb66i9ekp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998309</id>
      <parentid>3998308</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ylmarien</username>
        <id>50697</id>
      </contributor>
      <origin>3998309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40954" sha1="lnyqoq4thsysuzg5yyko9zz6evsujvj" xml:space="preserve">{{latinitas|-3}}
{{Capsa civitatis Vicidata}}
{{Res|Civitates Foederatae Americae}}&lt;ref&gt;Forma Latinitate recentiore usitatissima, in e.g., {{TraupmanConvLat}}. Etiam ''Americanae Civitates Foederatae'': [http://books.google.com/books?id=ZuQpAAAAYAAJ&amp;pg=PA196 Litterae ab Academia Smithsoniana ad Universitatem Dublinensem anni 1892]. Etiam, raro ''Respublica Foederata'': [[Iacobus Dwight Dana|James Dwight Dana]], [[1851]], &quot;Conspectus Crustaceorum quæ in Orbis Terrarum circumnavigatione, Carolo Wilkes e Classe Reipublicæ Fœderatæ Duce, lexit et descripsit,&quot; ''Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia'' 5: 247–254.&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''United States of America''), breviter '''Boreoamerica'''&lt;ref&gt; [https://ephemerisnuntii.eu/mobile/nuntius.php?id=2437 &quot;De armis trumpianis. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://ephemerisnuntii.eu/nuntius.php?id=2308 &quot;De Boreoamerica et Formosa. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;, {{Res|Civitates Foederatae}}&lt;ref&gt;&quot;Indi civitates foederatas timebant&quot; in Francis Glass, '&quot;A Life of George Washington, in Latin Prose&quot; (Novi Eboraci: Harper &amp; Brothers, 1835), 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam ''Civitates Unitae'': &quot;Washingtonius . . . primus Civitatum Unitarum praeses,&quot; N. C. Brooks, ''Vitae virorum illustrium Americae, a Columbo ad Jacksonum: notis anglicis illustratae, necnon vocum omnium interpretatione instructae'' (Novi Eboraci: A. S. Barnes et Burr, 1864), 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Civitates Americae Unitae'': &quot;Praesidens Civitatum Americae Unitarum iterum designatus est Barack Obama,&quot; [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ ''Nuntii Latini,''] 9 Novembris 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam recentissime modo [[Italice|Italiano]] ''Status Foederati'': ''Foederati Status Americae septemtrionalis'' {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p.164}}. &quot;Status foederati Americae septentrionalis&quot;: [[Pius X|Pius Papa X]], [http://www.vatican.va/holy_father/pius_x/apost_letters/documents/hf_p-x_apl_19080927_quae-rei_lt.html Quae rei] (1908).&lt;/ref&gt; et {{Res|CFA}}&lt;ref&gt;''[[Ephemeris (diarium interretiale)|Ephemeris]]'', [http://www.alcuinus.net/ephemeris/crater.php &quot;Examen Viam Complet&quot;, 10/05/2016]; [https://www.ivoox.com/en/nuntii-in-lingua-latina-cfa-anglice-usa-implicatio-audios-mp3_rf_135154656_1.html &quot;Nuntii in lingua latina: CFA (anglice USA).&quot;]&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''USA''),&lt;ref&gt;Vulgo tam ''America'' tantum quam ''United States'' tantum appellatae.&lt;/ref&gt; sunt [[civitas sui iuris]] [[Civitates Foederatae continentales|plerumque]] in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] sita. Quae in quinquaginta [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatibus]], [[unus|uno]] [[Vasingtonia (DC)|districtu foederali]], quinque maioribus [[territoria Civitatum Foederatarum|territoriis]] se [[gubernatio|gubernantibus]], 326 [[terra reservata Indiana|reservatis Indianorum terris]], atque variis possessionibus [[insula]]ribus consistit.&lt;ref&gt;Quinque maiora territoria sunt [[Samoa Americana]], [[Guama]], [[Insulae Mariannae Septentrionales]], [[Portus Dives]], et [[Insulae Virginis Civitatum Foederatarum]]. Sunt septem [[regio]]nes [[Insula|insulares]] sine [[Colonia|coloniis]] continuis: [[Insula Baker]], [[Insula Howland]], [[Atollum Johnston]], [[Scopus curalii Kingman]], [[Atollum Midway]], et [[Atollum Palmyrense]].&lt;/ref&gt;

[[Caput (urbs)|Caput]] est [[Vasingtonia (DC)|Vasintonia]], cui nomen iustum est [[Districtus Columbiae]], et [[urbs]] frequentissima est [[Urbs Novum Eboracum|Novum Eboracum]].

[[Americani]] sunt [[natio]] [[phyle]]tice [[ethnos|ethniceque]] [[societas multiethnica|diversa]], quam [[saeculum|saecula]] [[immigratio]]nis formaverunt. Nihilominus mense Martio 2025, [[lingua Anglica]] sola [[lingua publica]] declarata est.&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/trump-english-national-language-d4b000e593ae7db2ac8264a6dbc5078f &quot;Trump signs order designating English as the official language of the US&quot;]  apud ''apnews.com'', 2 Martii 2025.&lt;/ref&gt;

Haec [[civitas]], quae [[area (geometria)|aream]] [[superficies|superficialem]] 9.83 [[millio]]num [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] praebet et plus quam 305 milliones [[incola]]rum habet, obtinet omnium [[orbis terrarum]] civitatum locum tertium vel quartum, quod ad areae [[magnitudo|magnitudinem]] attinet, et locum tertium quod ad magnitudinem [[terra]]rum et numerum incolarum attinet. Civitas propter magnam [[immigratio]]nem gentium in numero divitissimarum varietate humana civitatum orbis terrarum habetur, si [[cultura]] hominum et stirps comparantur. Eius [[oeconomia]] est maxima in orbe terrarum, cuius [[proventus domesticus grossus]] (PDG) anno [[2008]] [[dollarium (Americanum)|US]]$14.3 trillione (23% totius mundi ad PDG nominale et prope 21 centesimas de paritate potestatis emptionis) aestimatus est.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|month=October|year=[[2008]]|accessdate=[[27 Octobris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Unio Europaea]] maiorem quidem [[oeconomia]]m, sed ipsa per se non ex una civitate constat.&lt;/ref&gt;

Civitas a [[Tredecim Coloniae|Tredecim Coloniis]] [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] secundum [[Ora Orientalis Civitatum Foederatarum|Orientalem Oram]] condita est, quae die [[4 Iulii]] [[1776]] [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|Declarationem Libertatis]] promulgaverunt, earum [[libertas|libertatem]] a [[Britannia]] et earum formam foederationis se adiuvantem adfirmans. Civitates seditiosae Regnum Britanniarum in [[Bellum Libertatis Americanae|Bello Libertatis Americanae]] vicerunt—primo [[coloniale libertatis bellum|coloniali libertatis bello]] prospero.&lt;ref&gt;Dull 2003: 352.&lt;/ref&gt; [[Conventus Philadelphiae]] praesentem [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem Civitatum Foederatarum]] sanxit die [[17 Septembris]] [[1787]], cuius ratificatio proximo anno civitates fecerunt partes unius reipublicae, validam sedem imperii habentes. Gubernatio Civitatum Foederatarum anno [[1789]] coepit. [[Rogatio Iurum Civitatum Foederatarum|Rogatio Iurum]], quae in decem [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum|emendationibus constitutionis]] consistit, multa principalia [[ius|iura]] civilia praestans, anno [[1791]] sancta est.

Civitates Foederatae magnam [[regio]]nem [[Emptio Ludoviciana|Emptione Ludoviciana]] a [[Francia]] [[saeculum 19|saeculo undevicensimo ineunte]] emerunt, et parvum tractum [[Foedus Adams-Onis|Foedere Adams-Onís]] ab [[Hispania]], [[Terra Oregonensis|Terram Oregonensem]] a [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], amplum tractum in [[Bellum Mexici et Civitatum Foederatarum|Bello Mexici et Civitatum Foederatarum]] a [[Mexicum|Mexico]], et iterum magnum tractum [[Emptio Alascana|Emptione Alascana]] a [[Russia]] adeptae sunt, et in dicionem suam respublicas [[Respublica Texana|Texanam]] et [[Respublica Havaiana|Havaianam]] redegit. Dissensio inter [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridianam agrariam]] et [[Civitates Foederatae Septentrionales|Septentrionalem]] [[industria]]lem quod attinet ad [[iura civitatum]] et expansio [[servitus|servitutis]] [[Bellum Civile Americanum|Bellum civile Civitatum Foederatarum]] [[decennium 187]] incitaverunt; victoria autem Septentrionum perennem reipublicae fissuram prohibuit, et [[Emendatio Tredecima Constitutionis Civitatum Foederatarum|legitimum servitutis finem]] in Civitatibus Foederatis promovit. Ante [[decennium 188]], [[oeconomia]] civitatis iam fuit maxima orbis terrarum.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=|year=[[2006]]|accessdate=[[6 Novembris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt; [[Bellum Hispano-Americanum|Bellum Hispaniae et Civitatum Foederatarum]] et [[primum bellum mundanum]] statum reipublicae confirmaverunt opum. Anno [[1945]], Civitates Foederatae ex [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]] emerserunt prima civitas [[arma nuclearia]] habens, perennis [[Concilium Salutis]] Consociationis Nationum sodalis, et condens [[NATO]] sodalis. Finis [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] et [[dissolutio Unionis Sovieticae]] Civitates Foederatas solam [[civitas praepotens|civitatem praepotentem]] effecerunt. Civitas circa 50 centesimas erogationum per orbem terrarum pro [[militia]] et apparatibus belli erogat, et est princeps [[vis]] [[oeconomia|oeconomica]], [[civilitas|politica]], et [[cultura]]lis in mundo hodierno.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eliot A. Cohen|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=Iulio/Augusto [[2004]]}}{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=[[22 Aprilis]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;

[[Donaldus Trump]], [[praeses]] quadragesimus septimus, civitatem hodie ducit.

== Forma foederalis rei publicae ==
Secundum suam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|constitutionem]], res publica Americana in singula re publica foederali consistit, hodie in se quinquaginta civitates distinctas continente. Cuique civitati est propria constitutio administratioque civilis. Insuper nonnullae territoria sive [[terra]]e sunt variis in condicionibus, inter eas [[Portus Dives]], [[Samoa Americana]], [[Guama]], et [[Vasingtonia (DC)|Districtus Columbiae]]. [[Colonia]]e sicut civitates non constant, sed incolae suae inter cives Civitatum Foederatarum enumerantur.

Res publica foederalis est divisa in tris partes: [[lex|legifera]], [[iudex|iuridica]], administrativa.

Pars legifera convenit in duabus [[camera|cameris]], [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|Camera Repraesentantium]] ex 435 repraesentantibus consistenti et [[Senatus Civitatum Foederatarum|Senatu]] ex centum senatoribus consistenti. Cuique civitati sunt duo senatores et tot repraesentativi quot numerus incolarum suarum meretur.

Praeses, qui [[exercitus|exercitui]] imperat et grapheocratiis rectionium praeest, a [[collegium electorale|collegio electorali]] quarto quoque anno electus est. Cuique civitati sunt in collegio electorali tot electores quot sunt sibi [[senator]]es [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|repraesentativique]] in [[Congressus Civitatum Foederatarum|Congessu]]. Quarto quoque anno, collegium electorale a populo electum est, et postmodo praeses a collegio electus est. Praeses [[Consilium Ministrorum Civitatum Foederatarum Americanae|consilium ministrorum]] habet, cuius ministri non sunt electi, sed a praeside ipso nominati.

Altissimum forum iuridicum Civitatum Foederatarum est [[Iudicium Summum Civitatum Foederatarum|Iudicium Summum]], cuius [[iudex|iudices]] praeses subrogat et senatus sancit. Ritus horum iudicum numerus hodie est et semper fuit [[novem]].

Annis ab [[1777]] ad [[1789]], res publica Americana &quot;operabatur&quot; forma infirma sub [[Articuli Confoederationis|Articulis Confoederationis]] a [[tredecim]] civitatibus conditoribus creata. Anno [[1787]], denique [[conditores Civitatum Foederatarum|patres conditores]], Civitates Foederatas Americae creantes, novam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem]] rei publicae comprobaverunt. Quamquam consitutio ipsa quot emendatur, forma rectionis originalis anni [[1787]] hodie intacta manet.

Litterae aliae quae ad rectionem Americanam spectant:
* [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum]] ([[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|textus]])
* [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Textus Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae in Latinum conversus|textus]])
* [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Rogatio Iurum]])
* [[Index Praesidum Civitatum Foederatarum Americae|Praesides Americani]]

== Geographia ==
[[Fasciculus:USATopographicalMap.jpg|thumb|[[Tabula geographica]] duodequinquaginta civitatum confinium.]]
Terrestris confinium [[area (geometria)|area]] Civitatum Foederatarum circiter 1&amp;thinsp;900&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 [[ager (mensura)|agrorum]] est. [[Alasca]], attiguis{{dubsig}} Civitatum Foederatarum a Canada abiuncta, maxima civitas est, 365&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum. [[Insulae Havaianae]], in medio [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] obsidentes, plus quam 4&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum habent.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ruben Lubowski, Marlow Vesterby, et Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=[[21 Iulii]] [[2006]]]}}.&lt;/ref&gt; Post [[Russia]]m et Canadam, Civitates Foederatae tertia quartave civitas maxima area tota (terrali{{dubsig}} aqualique) sunt, aut ante aut post [[Sina (regio)|Sinam]] locata.{{dubsig}} Ordo propter agrorum duorum et [[India]] et Sinis postulatorum numerandum et magnitudinis summae Civitatum Foederatatum enumerandum discrepat: CIA “World Factbook” 9 826 675 [[chiliometrum quadratum|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] proponit,&lt;ref name=&quot;WF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=United States|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=[[30 Septembris]] [[2009]]}} (area [[chiliometrum quadratum|chiliometris quadratis]] data).&lt;/ref&gt; Divisio Statisticorum Consociationis Nationum 9&amp;thinsp;629&amp;thinsp;091 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf|title=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density|publisher=UN Statistics Division|work=Demographic Yearbook 2005|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]]}} (area chiliometris quadratis data)/&lt;/ref&gt; Encyclopediaque Britannica 9 522 055 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; dat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]] (area milibus quadratis data)}}.&lt;/ref&gt; Cum modo area terreni Civitatum Foederatarum tertiae magnitudine, post Russiam et Sinam, et vix ante [[Canada]] sunt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.archive.org/web/20080208233209rn_1/education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education}}.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Colorado_rocky_mtns.JPG|thumb|upright=0.8|left|[[Montes Saxosi]].]]

Campus [[litus|litoralis]] orarum martimarum [[Mare Atlanticum|Atlanticis]] intus in [[silva deciduosa|silvas deciduosas]] et colles volventes [[Piedmons Colles|Piedmontis]]{{dubsig}} cecidit. [[Montes Appalachiani]] oram maritimum orientalem a [[Lacus Magni|Lacubus Magnis]] et pratis Mediis-Occidentibus dividit. Amnis [[Flumen Mississippiense|Mississippiense]]-[[Flumen Missuriense|Missuriense]], quarta a maxima in [[tellus|orbe terrarum]] systema amnum, plerumque a septentrione ad meridiem trans medullam civitatis fluit. [[Magnae Planities]], planum fetumque, [[Campi Magni|Camporum Magnorum]]{{dubsig}} ad [[occidens|occidentem]], a [[regio]]ne montana in austro-orientale ruptum tendit. [[Montes Saxosi]], in limite Campis Magnis, a septentrionibus ad meridiem trans civitatem, [[altitudo|altitudines]] ultra 4300 metra (in [[Coloratum|Colorato]] adsurgentes. Occidentius sunt [[Bacinus Magnus]] et [[deserta]]e. [[Serra Nivata]] et [[Iuga Cascades]] prope ad [[litus]] Pacificum extendit. [[Mons McKinley]], vertex altissmus in civitate America Septentrionis, est circa 6194 metra altus. [[Mons ignifer|Montes igniferi]] crebri per [[Insulae Alexandri|Insulas Alexandri]] et [[Insulae Aleutiae|Aleutiae]] sunt, et [[Insulae Havaianae]] in montibus igniferis consistit. [[Supervolcanus]] sub [[saeptum nationale Yellowstone|saepto nationali Yellowstone]] in [[Montes Saxosi|Montibus Saxosis]] est maximus adiunctum volcanicum in [[continens|continente]] situm.

==== Flumina ====
* [[Index longissimorum Civitatum Foederatarum fluviorum]]

=== Clima ===
Civitates Foederatae, magnus magnitudine et varietate [[geographia|geographica]], genera plura [[clima]]tis continent. Ad orientalem [[meridianus 100|meridiani 100]], a continentale humida ad [[subtropica]]m humidam extendit. Meridianus [[Florida]]e vertex [[zona tropica|tropica]] est, et Havaii.&lt;!--?--&gt; Campi Magni{{dubsig}} meridiani 100 occidentes semiaridi sunt. Plerumque montes occidentales alpini sunt. [[Clima]] in [[Magna Pelvis|Magna Pelve]] arida, in austro occidentale deserta, in litorale [[California]] mediterraneana, et in litorale [[Oregonia]], [[Vasingtonia]], et [[Alasca]] meridiana oceanica. Plerumque Alasca [[Polus Septentrionalis|polaris]] an{{dubsig}} subarctica est. Tempestates intemperantes non rarae sunt: civitates [[Sinus Mexici]] attingentes saepe [[typhon marinus|typhones marinos]] habent, et plurimi [[turbo|turbines]] in Civitatibus Foederatis, plerumque in Angiporto Turbinum{{dubsig}} fiunt.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sid Perkins|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=[[1 Iulii]] [[2007]].|title=Tornado Alley, USA|accessdate=[[20 Septembris]] [[2006]]|[[Maii]] [[2002]]|work=Science News}}&lt;/ref&gt;&lt;!--

===Flora===
===Fauna===
===Saepta nationalia===
==Oeconomia==
===Opes oeconomicae===
===Exportationes===
===Importationes===
===Mercatus===
===Pars in mundo===
===Periegesis===
==Demographia==
===Religiones=== --&gt;
=== Linguae ===
''Vide paginam [[Linguae Civitatum Americae|Sermonibus Civitatum Foederatarum]] dicata.''

== Cultura ==
[[Fasciculus:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|upright=0.8|[[Traditio]]nales [[cultura]]e Americanae res: [[crustum mali]], [[basipila]], et [[vexillum Civitatum Foederatarum Americae|vexillum Americanum]].]]
Civitates Foederatae sunt [[respublica]] [[multiculturalismus|multiculturalis]], ubi [[ethnos|ethnicorum]] gregum varietas, [[mos|mores]], et aestimationes inter se miscentur.&lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;William Thompson et Joseph Hickey, ''Society in Focus'' (Bostoniae: Pearson, 2005), ISBN 0-205-41365-X.&lt;/ref&gt; Contra nunc paucos [[Indi Americani in Civitatibus Foederatis|Indos Americanos]] et [[Indigenae Havaianae|indigenas Havaianas]], paene omnes [[Americani]] vel eorum maiores intra quinque saecula recentissima immigraverunt.&lt;ref&gt;Morris P. Fiorina et Paul E. Peterson, ''The New American Democracy'' (Londinii: Longman, 2000), 97. ISBN 0-321-07058-5.&lt;/ref&gt; [[Cultura]] quam plurimi cives ferme celebrant est [[cultura Occidentalis]], plerumque ex [[Americanus Europaeus|moribus immigrantium ex Europa]], cum singulis ex aliis fontibus motis, sicut [[cultura Americana Africana|mores ex servis Africanis illati]].&lt;ref&gt;Joseph E. Holloway, ''Africanisms in American Culture,'' ed. secunda (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 18–38, ISBN 0-253-34479-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fern L. Johnson, ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States'' (Thousand Oaks Californiae, Londinii, et Novi Dellii: Sage, 1999), 116. ISBN 0-8039-5912-5.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
{{main|Historia Civitatum Foederatarum Americae}}
=== Origines ===
{{main|Indi Americani|Colonica Civitatum Foederatarum historia}}
Gentes quae terram Civitatum Foederatarum primum incolaverunt [[historicus|historici]] putant per [[pons terrestris|pontem terrestrem]] trans [[fretum Beringense]] in [[Alasca]]m ab [[Asia]] pervenisse ad minimum abhinc annos ab 14 000 ad 30 000. Multi indigenae [[venator]]es vel convectores primitivi erant; alii sedentarii ac [[agricultura|agricultores]]. Multi tribus novas formaverunt propter [[colonia]]s ab Europeanis in America factas.

=== Coniectus qui ubique audiatur ===
[[Fasciculus:Washington_Crossing_the_Delaware_by_Emanuel_Leutze,_MMA-NYC,_1851.jpg|thumb|upright=0.8|Tabula ''Washingtonius [[Delevaria (flumen)|Delavariam]] transiens''. Transitus, hic ab [[Emanuel Leutze|Emanuele Leutze]] anno [[1851]] depictus, die [[25 Decembris]] [[1776]] accidit.]]
Res publica Civitatum Foederatarum Americae ex [[Tredecim Coloniae|tredecim coloniis]] [[Imperium Britannicum|Britannicis]] Americae Septentrionalis post [[Bellum Libertatis Americanum|bellum libertatis]] anni [[1776]] orta est. Hae coloniae fuerunt: [[Provincia Nova Hantonia]], [[Provincia Sinus Massachusettae]], [[Colonia Rhodensis Insula et Providentiae]], [[Colonia Connecticuta]], [[Provincia Novum Eboracum]], [[Provincia Nova Caesarea]], [[Provincia Pennsilvania]], [[Colonia Delevaria]], [[Provincia Terra Mariae]], [[Colonia Dominiumque Virginia]], [[Provincia Carolina Septentrionalis]], [[Provincia Carolina Meridionalis]], et [[Provincia Georgia]].

Iam circa annum [[1760]], magna discordia inter colonias et [[Britanniarum Regnum|patriam Britannicam]] exsistebant; exempli gratia, ob regimen [[mecantilismus|mercantilisticum]] Britannicum, quod [[vectigal]]ia et delectus ad bella Europaea servanda imperabat, distantiam et coloniarum problemata neglegens, et ob superbum cultum Americanum, individualisticum et democraticum. Cum demum Americani regi restiterunt, rex copias ad colonias rebelles opprimendas misit. Et Americani hos actos indignati re vera rebellaverunt, militiasque civiles formaverunt.

Tandem [[Pugna Lexingtoniensis|Lexingtoniae]] die [[19 Aprilis]] [[1775]] [[coniectus qui ubique auditur]] rerum commutatio Americana cecinit. Postea, tredecim colonias [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|suam libertatem]] a rege die [[4 Iulii]] [[1776]] declaraverunt. Francia se bello anno [[1778]] adiunxit, ut Britanniam ab coloniis suis privet, veterem adversarium Britannicum molliens. Bellum usque ad annum [[1781]] extendit, cum apud Yorktown exercitus Britannicus quo Generalis Cornwallis praeerat se Generali Washingtonio dedit.

Civitates et [[Britanniarum Regnum]] bellum demum anno [[1783]] [[Foedus Lutetiae anni 1783|Foedere Lutetiae]] pacem congruerunt. Anno [[1789]] civitates se coniunxerunt, [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|nova constitutione foederali]] anno [[1787]] perfecta, [[Georgius Washingtonius|Georgio Washingtonio]] primo praeside.

=== Expansio ===
[[Fasciculus:American Progress (John Gast painting).jpg|thumb|upright=1|Pictura allegorica ab [[Ioannes Gast|Ioanne Gast]] circa annum [[1872]] picta, nomine ''Progressus Americanus,'' quae [[Fatum Manifestum]] exprimit. Fatum, hic [[Columbia historica|Columbia]], persona Civitatum Foederarum repraesentans, cultum humanum ad occidentem versus fert per incolas Americanos, qui filum [[telegraphum|telegraphicum]] rura extendunt; [[liber (litterae)|librumque]] [[schola]]sticum tenet. Varia colonii negotia proponit, et specialiter varios modos vecturae temporum. [[Indi Americani|Indi]] et ferae fugiunt.]]
[[Saeculum 18|Saeculo duodevicensimo]] ineunte, foederatio celeriter expansit. [[Emptio Ludoviciana]], anno [[1803]] a Praeside Jefferson facta, [[Francia]]m [[Napoleo]]nicam ab occidente submovit, et territorium Americanum duplicavit, colonias extensas ad occidentem [[Missisippius Fluvius|Missisippii Fluvii]] sinens.&lt;ref&gt;[http://www.bartleby.com/65/lo/LouisianP.html ''The Columbia Encyclopedia,'' 2007, editio 6a].&lt;/ref&gt; Expeditio [[Meriwether Lewis]] et [[Gulielmus Clark|Gulielmi Clark]] iura terrae ad alveum [[Columbia (flumen)|fluminis Columbiae]] extendit.&lt;ref&gt;Cutright, Paul Russel (1969). Lewis and Clark: Pioneering Naturalists. University of Nebraska Press.&lt;/ref&gt;

Quod [[oeconomia]] Americana plerumque [[agricultura]]lis erat, terrae auxus [[Europa]]eique immigrantes, quae terras novas excoluerunt, magnopere reipublicae oeconomiam auxerunt. Terrarum aviditate regimina Americana, et foederalia et civica, magnopere [[Indi Americani|Indos Americanos]] oppresserunt quos Europaei putaverunt saevos, incultos. Europaei Christianique porro habebant dogma [[Fatum Manifestum|Fati Manifesti]], quo ei omnis Americae Septentrionalis continens incolandus erat, populique nativi mansuefaciendi, paganique in [[Iesus Christus|Christum]] ducendi.

Fato Manifesto Indi anno [[1830]] ad occidentem [[Mississippium Flumen|Mississippi Fluminis]] vi militari repatriati sunt. Et impetus ad colonias fundandas minime ad fines Civitatum Foederatarum desinit. Per saeculum undevigesimum, doctrina fati manifesti expansionista [[filibusterus|hominibus filibusteris privati]] exprimitur, qui Americam Latinam cum [[miles mercenarius|militibus mercinariis]] ex Civitatibus Foederatis invaserunt. Quamquam regimina Civitatum Foederatarum semper illos filibusteros recusaverunt, populo placebant.

[[Decennium 183|Decennio 183]], [[Europa]]ei ex Civitatibus Foederatis Terras Texicas ad septentriones [[Mexicum|Mexici]] plerumque desertas sub auctoritate Mexici compleverunt. Mox Texas libertatem suam ab Mexico anno [[1835]] corripuit, quod populus novum regimen Mexicanum Imperator [[Antonius López de Santa Anna|Antonii Lopez de Sancta Anna]] indignatus est, cuius actus autocrati eos multum nocuit. Cum Civitates Foederatae novam liberam [[Respublica Texiana|Rempublicam Texianam]] anno [[1845]] in dicionem suam redegit, hae civitates quoque incertas fines inter Texiam et Mexicum sibi sumpsit, et occasionem ad Civitatum Foederatarum fines augendas per bellum cum Mexico. Mexico victo, [[Foedus Guadalupe Hidalgo]] anni [[1848]] [[California]]m, [[Novum Mexicum]], [[Arizona]]m, et alias regiones ad septentriones adiunctas Civittaibus Foederatis concessit.

=== Bellum Civile ===
[[Fasciculus:Battle_of_Gettysburg,_by_Currier_and_Ives.png|thumb|upright=0.7|left|[[Proelium Gettysburgi]], unum ex cruentissumis belli proeliis et punctum postquam [[Exercitus Civitatum Foederatarum|Exercitus Unionis]] victurus erat.]]
Ex Civitatum Foederatarum conditu, contradictio magna inter [[libertas|libertatis]] doctrinas patrum conditorum et civitatum meridianarum [[servitus|servitutis]] consuetudinem exsistebat. [[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|Declaratio Libertatis Americana]] anno [[1776]] facta &quot;quod omnes Homines sibi pares creantur, a suo Creatore praediti quibusdam Iuribus inseparabilibus, inter quae numerantur ius ad Vitam, Libertatem, et Beata persequenda&quot; coepit. Motus ad [[capitalismus|capitalismum]] mundanum oeconomicam servitutis utilitatem [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] iam multum diminuit, citando faucitatem per libera certamina oceonomica et mechanicam rerum fabricationem. Quamobrem opinabilis erat finem ad servitutem sine tumultu mox fieri. At longa Civitatum Foederatarum divisio inter civitates liberas Septentrionales et civitates serviticas Meriodionales profundas divisiones culturales, oeconomicas, et politicas producit, quae Septentriones et Meridianam ad separationem et [[bellum]] impellaturae erant.
[[Fasciculus:US Secession map 1863 (BlankMap derived).png|thumb|upright=0.8|Foederatio Civitatum Foederatarum, vulgo ''Unio'' et ''Septentrionalis'' appellata: caerulea, flava ([[Civitas finitima (Bellum Civile Americanum)|civitas finitima]]), caesia; Confederatia, vulgo &quot;Meridiana&quot;: brunea.]]

Post victoriam electoralem Republicani [[Abrahamus Lincoln|Abrahami Lincoln]] anno [[1860]], qui servitutis expansionem in novis territoriis fortiter opponebat, undecim civitates meriodianae ex Civitatibus Foederatis secesserunt, novam [[Civitates Confoederatae Americae|Civitates Americae Confoederatas]] conditans. [[Bellum Civile Americanum|Bellum]] die [[12 Aprilis]] [[1861]] coepit, cum [[exercitus]] [[Carolina Meridionalis|Carolinae Meridionalis]] tormenta in [[Castellum Sumter]] coniceret.

[[Bellum Civile Americanum|Bellum]], quod quattuor annos, ad annum [[1865]] (de iure ad [[1866]]) extendit, fuit saevum. Novi modi belli gerendi excogitati sunt, sicut [[batalaria cataphracta]] cannones in [[turris]] praebita, [[batalaria subaqueana]], [[torpedo]]nes, minae [[mina navalis|navales]] et [[mina terrestris|terrestres]], [[sclopetum automaticum|sclopeta automatica]],{{dubsig}} [[pyrobolus manualis|pyroboli manuales]], et [[fossa castrensis|fossae castrenses]]. Quae [[res militaris|res novae militares]] naturam internecivam belli multum auxerunt. Iuxta censum anni [[1860]], octo centesimae omnium marium albi coloris ab 13 ad 43 annos natorum interiverunt, quod 6 centesimas omnium Septentrionum et 18 centesimas omnis Meridiei comprehendit.&lt;ref&gt;[http://www.harvardmagazine.com/on-line/050155.html &quot;The Deadliest War&quot; (Latine, &quot;Bellum internecinissimum&quot;).]&lt;/ref&gt;

=== Reconstructio et faucitas ===
[[Fasciculus:1869-Golden Spike.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ferrivia Transcontinentalis nomine ''First Transcontinental Railroad,'' perfectum anno [[1869]], ab Andrea J. Russell [[photographema]]te capta.]]
[[Decennium|Decennio]] post bellum, [[Aetas Reficiendi Americana|Aetate Reficiendi]] vocato, variae emendationes ad Constitutionem Civitatum Foederatarum perfectae sunt, quae [[ius civile|iura civilia]] Americanorum nigri coloris defendebant, sicut Enmendationem Tertiadecimam quae servitudem illegalem declaravit, Enmendationem Quartadecimam quae ius civitatis ad omnes in Civitatum Foederatarum natos dedit, et Enmendationem Quindecimam quae suffragium ad omnes cives, vel ad Americani nigri coloris, repromisit.

Haec aetas quoque consummationem [[Indi Americani#De temporibus post adventum Europaeorum|bellorum contra Indos]] vidit, cum complures gentes Europaei aurum inveniendi vel fundos colendi causa ad terras occidentales migraverint.

Quamquam autem per hanc aetatem causa hominum nigri coloris legibus prolata erat, multae regiones ad meridiem a militibus regnatae a corruptela superatae sunt. Contra [[libertas|libertatis]] hominum nigri coloris causam societas tromocratica nomine [[Ku Klux Klan]] (KKK) surrecta est circum annos [[1860]]. Aetatis finis accidit cum compromissioni anni [[1877]] parente novus Praeses [[Rutherford B. Hayes]] copias foederales ex civitatibus meridianis abscesserit.

Aetas maximae libertatis quae sequitur fuit quod auctor [[Marcus Twain]] [[aetas aurea|aetatem auratam]] nominavit. Hac in aetate oeconomia Americana magnopere aucta est. Anno [[1900]] iam productio Civitatum Foederatarum industrialis productionem omnium singularum civitatum mundi praeterquam illam [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] excessit.

=== Potestas hodierna ===
[[Fasciculus:Cold_War_Map_1980.svg|thumb|upright=0.8|Duae sphaerae militares politicaeque ad fines [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] circum annum [[1980]]–Civitates Foederatae et socii [[color]]e caerulo depicti, Unio Sovietica et socii colore rubro.]]
Faucitate potestas venit. [[Saeculum 20|Saeculo vicensimo]] ineunte, Civitates Foederatae ad scaenam internationalem advenerunt [[Bellum Hispano-Americanum|bellum contra Hispaniam]] gerentes, [[Cuba]]m liberandi causa, [[Philippinae|Philippinas]] [[Portus Dives|Portumque Divitem]] adquirentes. Civitates quoque partem ad fines primi belli mundani habuerunt, [[Francia]]m, [[Britanniarum Regnum]], et [[Russia]]m contra [[Germania]]m, [[Imperium Austro-Hungaricum]], et [[Imperium Ottomanicum]] adiuvantes.

Bello confecto, Civitates Foederatae [[Doctrina Seponendi|res Europaeas seponere]] studuerunt. Magna autem [[Depressio oeconomica magna|Depressio oeconomica]], quae annis [[1930]] mundum universum adflictavit, mundum iterum ad bellum magnum citavit. Post impetum [[Iaponia|Iaponicum]] die [[7 Decembris]] [[1941]] factum, Civitates secundum bellum mundanum inierunt. Ex bello, Civitates Foederatae magna potestate, [[bomba atomica]], [[oeconomia]]que auctissima instructae emerserunt.

[[Fasciculus:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb|upright=0.7|left|Accumulatio [[bomba atomica|bombarum atomicarum]] a Civitatibus Foederatis et USSR annis ab [[1945]] ad [[2006]]. Per Bellum Frigidum orbs appropinquavit bello atomico inter Civitates Foederatas et URSS.]]
Post Bellum Civitates, ut respublica conditrix [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], ius intercessionis in [[Concilium Salutis|Concilio Salutis]] tenturae erant. Civitates mundi in tres factiones divisae sunt: mundus primus, in occidentem, capitalisticus a Civitatibus Foederatis ductus; mundus secundus, in orientem, communisticus ab [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] ductus; mundus tertius, inter eos evolvens. Demum cum Unio Sovietica anno [[1991]] cecidisset, [[Bellum Frigidum]] quod inter Civitates Foederatas et Unionem Sovieticam accidit desivit. Et tempus quod Praeses [[Georgius H. W. Bush]] nominavit [[Novus Mundi Ordo|Novum Mundi Ordinem]] coepit.

Die [[11 Septembris]] [[2001]], Civitates Foederatae [[tromocratia|impetum tromocraticum]] passae sunt, quo nonnulla [[caeliscalpium|caeliscalpia]], praecipue binae [[turris|turres]] [[World Trade Center (Novum Eboracum)|Emporii Mundi Novi Eboraci]], deleta sunt. Qui actus Civitates [[Georgius W. Bush|Georgio W. Bush]] Praeside impulerunt ad [[Bellum contra terrorem]] Islamicos [[Usama bin Ladin]] duce in [[Afganistania]]m gerere. Postea Civitates pravo consilio quoque [[Iraquia]]m anno [[2003]] invaserunt, praesidem Saddamum Hussein demovendi causa, ne is arma destructionis massivae adeptus foret. Nulla autem arma similia ibi inventa sunt, sed novum bellum contra tromocrates et factiones [[religio]]sas [[cultura]]lesque necesse fuit gerere, Iraquiae pacem trahendi causa.

[[Mercatus mundi]], qui post Bellum Frigidum per universum orbem terrarum inter quasi omnes nationes mundi extendit, novam faucitatem oeconomicam citavit. [[Optimismus]] populi, novi [[mercatus]], et auctus productivitatis ob novas [[technologia]]s [[informatica]]s longam expansionem oeconomicam generaverunt. At simul [[inflatio]] monetaria et demissae [[argentaria centralis|mediae argentariae]] usuriae, discrimen magnum ad saeculi vincensimi fines creaverunt, quod extendit ab anno [[2000]] usque praesens. Demum anno [[2008]] oeconomia subito peius cecidit, republica universoque mundo depressione oeconomica capta.

[[Dogma Monrovianum]] ([[Anglice]] ''Monroe Doctrine'') anno [[1823]] promulgata est.
+
== Civitates, urbes, regiones ==
{{CFAtabula}}
:''Vide etiam:'' [[Civitatum Foederatarum civitas|Index Civitatum Foederatae Americae]], [[Index locorum in Civitatibus Foederatis Americae]], [[Index civitatum Americae per superficiem]], [[Index Civitatum Foederatarum per annos accessionis in rempublicam]]

Haec nomina civitatibus sunt.&lt;ref&gt;Traupman, ''Conversational Latin.''&lt;/ref&gt;
{{Div col|3}}
* [[Alabama]], caput [[Mons Gomerici]]
* [[Alaska]], c. [[Iunellum]]
* [[Arcansia]], c. [[Petricula]]
* [[Arizona]], c. [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]
* [[California]], c. [[Sacramentum (California)|Sacramentum]]
* [[Cansia]], c. [[Topeca]]
* [[Carolina Meridiana]], c. [[Columbia (Carolina Meridiana)|Columbia]]
* [[Carolina Septentrionalis]], c. [[Raleia]]
* [[Cenomannica]], c. [[Augusta (Cenomannica)|Augusta]]
* [[Coloratum]], c. [[Denverium]]
* [[Connecticuta]], c. [[Hartfordia (Connecticuta)|Hartfordia]]
* [[Dacota Meridiana]], c. [[Petropolis (Dacota Meridiana)|Petropolis]]
* [[Dacota Septentrionalis]], c. [[Bismarcopolis]]
* [[Delavaria]], c. [[Dubris (Delavaria)|Dubris]]
* [[Florida]], c. [[Tallahassia]]
* [[Georgia USA|Georgia]], c. [[Atlanta]]
* [[Havaii]], -orum, c. [[Honolulu]]
* [[Idahum]], c. [[Xylopolis]]
* [[Illinoesia]], c. [[Campifons (Illinoesia)|Campifons]]
* [[Indiana]], c. [[Indianapolis]]
* [[Iova]], c. [[Monachopolis]]
* [[Kentukia]], c. [[Francofurtum (Kentukia)|Francofurtum]]
* [[Ludoviciana]], c. [[Rubribaculum]]
* [[Massachusseta]], c. [[Bostonia]]
* [[Michigania]], c. [[Lansinga (Michigania)|Lansinga]]
* [[Minnesota]], c. [[Urbs Sancti Pauli de Minnesota|Sanctus Paulus]]
* [[Mississippia]], c. [[Iacsonia]]
* [[Missuria]], c. [[Ieffersonia]]
* [[Mons Viridis]], c. [[Mons Pessulanus (Mons Viridis)|Mons Pessulanus]]
* [[Montana]], c. [[Helenopolis]]
* [[Nebrasca]], c. [[Lincolnia (Nebrasca)|Lincolnia]]
* [[Nivata]], c. [[Carsonia]]
* [[Nova Caesarea]], c. [[Trentonia]]
* [[Nova Hantonia]], c. [[Concordia (Nova Hantonia)|Concordia]]
* [[Novum Eboracum]], c. [[Albanum (Novum Eboracum)|Albanum]]
* [[Novum Mexicum]], c. [[Sancta Fides]]
* [[Oclahoma]], c. [[Oclahoma Urbs]]
* [[Ohium]], c. [[Columbopolis]]
* [[Oregonia]], c. [[Salem]] indecl.
* [[Pennsilvania]], c. [[Harrisburgum]]
* [[Rhodensis Insula]], c. [[Providentia, Rhodensis Insulae|Providentia]]
* [[Tennesia]], c. [[Nasburgum]]
* [[Terra Mariae]], c. [[Annapolis]]
* [[Texia]], c. [[Austinopolis]]
* [[Uta]], c. [[Urbs Lacus Salsi]]
* [[Vasingtonia]], c. [[Olympia (Vasingtonia)|Olympia]]
* [[Virginia]], c. [[Ricmondia]]
* [[Virginia Occidentalis]], c. [[Carolopolis (Virginia Occidentalis)|Carolopolis]]
* [[Visconsinia]], c. [[Madisonia]]
* [[Vyomina]], c. [[Cheyenna]]
{{div col end}}

=== Regiones geographicae ===
* [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridionalis]]
* [[Civitates Foederatae Occidentales|Occidens]]
* [[Medium Atlanticum]]
* [[Medium Occidens]]
* [[Nova Anglia]]

=== Urbes principales ===
{{div col|2}}
* [[Angelopolis]] [[California]]e
* [[Campi]] [[Nivata]]e
* [[Cantabrigia iuxta Flumen Carolanum|Cantabrigia]] [[Massachusetta]]e
* [[Franciscopolis (California)|Franciscopolis]] [[California]]e
* [[Hustonia]] [[Texia]]e
* [[Nova Aurelia]] [[Ludoviciana]]e
* [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]]
* [[Seattlum]] [[Vasintonia]]e
* [[Sicagum]] [[Illinoesia]]e
* [[Vasingtonia, D.C.|Vasingtonia]] [[Campus Columbiae|Districtus Columbiae]]
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:FSALat.jpg|thumb|&quot;Foederati status Americae septentrionalis&quot; in lingua [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]].]]
* Atherton, John, Nicole Bernheim, Sophie Body-Gendrot, et François Brunet. [[2004]]. ''États-Unis, peuple et culture.'' La Découverte. ISBN 2-7071-4260-3.
* Blackburn, Robin. [[1998]]. ''The Making of New World Slavery: From the Baroque to the Modern, 1492–1800.'' Londinii et Novi Eboraci: Verso. ISBN 1-85984-195-3.
* Coutant, Arnaud. [[2011]]. ''L'Amérique des États: Les contradictions d'une Démocratie fédérale.'' Mare et Martin. ISBN 2-8493-4085-5.
* De Rosa, Marshall L. [[1997]]. ''The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War.'' Edisoniae Novae Caesariae: Transaction. ISBN 1-56000-349-9.
* Dull, Jonathan R. [[2003]]. Diplomacy of the Revolution, to 1783. Capitulum in ''A Companion to the American Revolution,'' ed. Jack P. Greene et J. R. Pole, 352–61. Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Foner, Eric, et John A. Garraty. [[1991]]. ''The Reader's Companion to American History.'' Novi Eboraci: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51372-3.
* Goussot, Michel. [[2007]]. Les États-Unis, société contrastée, puissance contestée. ''La documentation photographique'' 8056, Martius &amp; Aprilis.
* Greene, Jack P., et J. R. Pole, eds. [[2003]]. ''A Companion to the American Revolution.'' Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Kaspi, André. [[2008]]. ''Comprendre les États-Unis d'aujourd'hui.'' Librairie Académique Perrin. ISBN 2-2620-2806-0.
* Lacorne, Denis. [[2006]]. ''Les États-Unis.'' Fayard. ISBN 2-2136-2672-3.
* Morrison, Michael A. [[1999]]. ''Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4796-8.
* Russell, David Lee. [[2005]]. ''The American Revolution in the Southern Colonies.'' Jefferson Carolinae Septentrionalis et Londinii: McFarland. ISBN 0-7864-0783-2.
* Salmon, Frédéric. [[2008]]. ''Atlas historique des États-Unis: De 1783 à nos jours.'' Armand Colin. ISBN 2-2003-4760-X.
* Van Euwen, Daniel, et Isabelle Vagnoux. [[2006]]. ''Les États-Unis et le monde aujourd'hui.'' Éditions de l'Aube. ISBN 2-7526-0421-1.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Americanologia]]
* [[Bellum Civile Americanum]]
* [[Bellum Septem Annorum]]
* [[Colonizatio Europaea Americarum]]
* [[Colonica Civitatum Foederatarum historia]]
* [[Hibernus Americanus]]
* [[Historia Civitatum Foederatarum]]
* [[Leo XIV]]
* [[Litterae Civitatum Foederatarum]]
* [[Ministerium Saeptorum Nationalium (Civitates Foederatae)]]
* [[Poesis Civitatum Foederatarum]]
* [[Sinus Guantanamus]]
* [[Systema viarum inter civitates Civitatum Foederatarum]]
* &quot;[[Vexillum Stellis Punctatum]]&quot;
* &quot;[[Yankee Doodle]]&quot;
{{div col end}}

{{America}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|politica|{{Praesides Civitatum Foederatarum}}{{Secretarii civici Civitatum Foederatarum}}{{Consilium Civitatum Foederatarum Trump}}}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|geographica|{{Civitates Civitatum Foederatarum}}{{Territoria Civitatum Foederatarum}}{{Urbes maximae Civitatum Foederatarum}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}

[[Categoria:Civitates Foederatae Americae| ]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1776]]
[[Categoria:Respublicae Foederales]]</text>
      <sha1>lnyqoq4thsysuzg5yyko9zz6evsujvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998310</id>
      <parentid>3998309</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ylmarien</username>
        <id>50697</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem 3998309 ab usore [[User:Ylmarien|Ylmarien]] ([[User talk:Ylmarien|Disputatio]] | [[Special:Contributions/Ylmarien|conlationes]])</comment>
      <origin>3998310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40942" sha1="78x91omuqa0sw7llg6zqlhgb66i9ekp" xml:space="preserve">{{latinitas|-3}}
{{Capsa civitatis Vicidata}}
{{Res|Civitates Foederatae Americae}}&lt;ref&gt;Forma Latinitate recentiore usitatissima, in e.g., {{TraupmanConvLat}}. Etiam ''Americanae Civitates Foederatae'': [http://books.google.com/books?id=ZuQpAAAAYAAJ&amp;pg=PA196 Litterae ab Academia Smithsoniana ad Universitatem Dublinensem anni 1892]. Etiam, raro ''Respublica Foederata'': [[Iacobus Dwight Dana|James Dwight Dana]], [[1851]], &quot;Conspectus Crustaceorum quæ in Orbis Terrarum circumnavigatione, Carolo Wilkes e Classe Reipublicæ Fœderatæ Duce, lexit et descripsit,&quot; ''Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia'' 5: 247–254.&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''United States of America''), breviter '''Boreoamerica'''&lt;ref&gt; [https://ephemeris.albinus.fr/nuntius.php?id=2216 &quot;Nova Ucraina. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://ephemerisnuntii.eu/nuntius.php?id=2308 &quot;De Boreoamerica et Formosa. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt;, {{Res|Civitates Foederatae}}&lt;ref&gt;&quot;Indi civitates foederatas timebant&quot; in Francis Glass, '&quot;A Life of George Washington, in Latin Prose&quot; (Novi Eboraci: Harper &amp; Brothers, 1835), 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam ''Civitates Unitae'': &quot;Washingtonius . . . primus Civitatum Unitarum praeses,&quot; N. C. Brooks, ''Vitae virorum illustrium Americae, a Columbo ad Jacksonum: notis anglicis illustratae, necnon vocum omnium interpretatione instructae'' (Novi Eboraci: A. S. Barnes et Burr, 1864), 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Civitates Americae Unitae'': &quot;Praesidens Civitatum Americae Unitarum iterum designatus est Barack Obama,&quot; [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ ''Nuntii Latini,''] 9 Novembris 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Etiam recentissime modo [[Italice|Italiano]] ''Status Foederati'': ''Foederati Status Americae septemtrionalis'' {{Google Books|iXZYAAAAcAAJ|p.164}}. &quot;Status foederati Americae septentrionalis&quot;: [[Pius X|Pius Papa X]], [http://www.vatican.va/holy_father/pius_x/apost_letters/documents/hf_p-x_apl_19080927_quae-rei_lt.html Quae rei] (1908).&lt;/ref&gt; et {{Res|CFA}}&lt;ref&gt;''[[Ephemeris (diarium interretiale)|Ephemeris]]'', [http://www.alcuinus.net/ephemeris/crater.php &quot;Examen Viam Complet&quot;, 10/05/2016]; [https://www.ivoox.com/en/nuntii-in-lingua-latina-cfa-anglice-usa-implicatio-audios-mp3_rf_135154656_1.html &quot;Nuntii in lingua latina: CFA (anglice USA).&quot;]&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''USA''),&lt;ref&gt;Vulgo tam ''America'' tantum quam ''United States'' tantum appellatae.&lt;/ref&gt; sunt [[civitas sui iuris]] [[Civitates Foederatae continentales|plerumque]] in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] sita. Quae in quinquaginta [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatibus]], [[unus|uno]] [[Vasingtonia (DC)|districtu foederali]], quinque maioribus [[territoria Civitatum Foederatarum|territoriis]] se [[gubernatio|gubernantibus]], 326 [[terra reservata Indiana|reservatis Indianorum terris]], atque variis possessionibus [[insula]]ribus consistit.&lt;ref&gt;Quinque maiora territoria sunt [[Samoa Americana]], [[Guama]], [[Insulae Mariannae Septentrionales]], [[Portus Dives]], et [[Insulae Virginis Civitatum Foederatarum]]. Sunt septem [[regio]]nes [[Insula|insulares]] sine [[Colonia|coloniis]] continuis: [[Insula Baker]], [[Insula Howland]], [[Atollum Johnston]], [[Scopus curalii Kingman]], [[Atollum Midway]], et [[Atollum Palmyrense]].&lt;/ref&gt;

[[Caput (urbs)|Caput]] est [[Vasingtonia (DC)|Vasintonia]], cui nomen iustum est [[Districtus Columbiae]], et [[urbs]] frequentissima est [[Urbs Novum Eboracum|Novum Eboracum]].

[[Americani]] sunt [[natio]] [[phyle]]tice [[ethnos|ethniceque]] [[societas multiethnica|diversa]], quam [[saeculum|saecula]] [[immigratio]]nis formaverunt. Nihilominus mense Martio 2025, [[lingua Anglica]] sola [[lingua publica]] declarata est.&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/trump-english-national-language-d4b000e593ae7db2ac8264a6dbc5078f &quot;Trump signs order designating English as the official language of the US&quot;]  apud ''apnews.com'', 2 Martii 2025.&lt;/ref&gt;

Haec [[civitas]], quae [[area (geometria)|aream]] [[superficies|superficialem]] 9.83 [[millio]]num [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] praebet et plus quam 305 milliones [[incola]]rum habet, obtinet omnium [[orbis terrarum]] civitatum locum tertium vel quartum, quod ad areae [[magnitudo|magnitudinem]] attinet, et locum tertium quod ad magnitudinem [[terra]]rum et numerum incolarum attinet. Civitas propter magnam [[immigratio]]nem gentium in numero divitissimarum varietate humana civitatum orbis terrarum habetur, si [[cultura]] hominum et stirps comparantur. Eius [[oeconomia]] est maxima in orbe terrarum, cuius [[proventus domesticus grossus]] (PDG) anno [[2008]] [[dollarium (Americanum)|US]]$14.3 trillione (23% totius mundi ad PDG nominale et prope 21 centesimas de paritate potestatis emptionis) aestimatus est.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|month=October|year=[[2008]]|accessdate=[[27 Octobris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Unio Europaea]] maiorem quidem [[oeconomia]]m, sed ipsa per se non ex una civitate constat.&lt;/ref&gt;

Civitas a [[Tredecim Coloniae|Tredecim Coloniis]] [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] secundum [[Ora Orientalis Civitatum Foederatarum|Orientalem Oram]] condita est, quae die [[4 Iulii]] [[1776]] [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|Declarationem Libertatis]] promulgaverunt, earum [[libertas|libertatem]] a [[Britannia]] et earum formam foederationis se adiuvantem adfirmans. Civitates seditiosae Regnum Britanniarum in [[Bellum Libertatis Americanae|Bello Libertatis Americanae]] vicerunt—primo [[coloniale libertatis bellum|coloniali libertatis bello]] prospero.&lt;ref&gt;Dull 2003: 352.&lt;/ref&gt; [[Conventus Philadelphiae]] praesentem [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem Civitatum Foederatarum]] sanxit die [[17 Septembris]] [[1787]], cuius ratificatio proximo anno civitates fecerunt partes unius reipublicae, validam sedem imperii habentes. Gubernatio Civitatum Foederatarum anno [[1789]] coepit. [[Rogatio Iurum Civitatum Foederatarum|Rogatio Iurum]], quae in decem [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum|emendationibus constitutionis]] consistit, multa principalia [[ius|iura]] civilia praestans, anno [[1791]] sancta est.

Civitates Foederatae magnam [[regio]]nem [[Emptio Ludoviciana|Emptione Ludoviciana]] a [[Francia]] [[saeculum 19|saeculo undevicensimo ineunte]] emerunt, et parvum tractum [[Foedus Adams-Onis|Foedere Adams-Onís]] ab [[Hispania]], [[Terra Oregonensis|Terram Oregonensem]] a [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], amplum tractum in [[Bellum Mexici et Civitatum Foederatarum|Bello Mexici et Civitatum Foederatarum]] a [[Mexicum|Mexico]], et iterum magnum tractum [[Emptio Alascana|Emptione Alascana]] a [[Russia]] adeptae sunt, et in dicionem suam respublicas [[Respublica Texana|Texanam]] et [[Respublica Havaiana|Havaianam]] redegit. Dissensio inter [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridianam agrariam]] et [[Civitates Foederatae Septentrionales|Septentrionalem]] [[industria]]lem quod attinet ad [[iura civitatum]] et expansio [[servitus|servitutis]] [[Bellum Civile Americanum|Bellum civile Civitatum Foederatarum]] [[decennium 187]] incitaverunt; victoria autem Septentrionum perennem reipublicae fissuram prohibuit, et [[Emendatio Tredecima Constitutionis Civitatum Foederatarum|legitimum servitutis finem]] in Civitatibus Foederatis promovit. Ante [[decennium 188]], [[oeconomia]] civitatis iam fuit maxima orbis terrarum.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=|year=[[2006]]|accessdate=[[6 Novembris]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt; [[Bellum Hispano-Americanum|Bellum Hispaniae et Civitatum Foederatarum]] et [[primum bellum mundanum]] statum reipublicae confirmaverunt opum. Anno [[1945]], Civitates Foederatae ex [[secundum bellum mundanum|secundo bello mundano]] emerserunt prima civitas [[arma nuclearia]] habens, perennis [[Concilium Salutis]] Consociationis Nationum sodalis, et condens [[NATO]] sodalis. Finis [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] et [[dissolutio Unionis Sovieticae]] Civitates Foederatas solam [[civitas praepotens|civitatem praepotentem]] effecerunt. Civitas circa 50 centesimas erogationum per orbem terrarum pro [[militia]] et apparatibus belli erogat, et est princeps [[vis]] [[oeconomia|oeconomica]], [[civilitas|politica]], et [[cultura]]lis in mundo hodierno.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eliot A. Cohen|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=Iulio/Augusto [[2004]]}}{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=[[22 Aprilis]] [[2008]]}}.&lt;/ref&gt;

[[Donaldus Trump]], [[praeses]] quadragesimus septimus, civitatem hodie ducit.

== Forma foederalis rei publicae ==
Secundum suam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|constitutionem]], res publica Americana in singula re publica foederali consistit, hodie in se quinquaginta civitates distinctas continente. Cuique civitati est propria constitutio administratioque civilis. Insuper nonnullae territoria sive [[terra]]e sunt variis in condicionibus, inter eas [[Portus Dives]], [[Samoa Americana]], [[Guama]], et [[Vasingtonia (DC)|Districtus Columbiae]]. [[Colonia]]e sicut civitates non constant, sed incolae suae inter cives Civitatum Foederatarum enumerantur.

Res publica foederalis est divisa in tris partes: [[lex|legifera]], [[iudex|iuridica]], administrativa.

Pars legifera convenit in duabus [[camera|cameris]], [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|Camera Repraesentantium]] ex 435 repraesentantibus consistenti et [[Senatus Civitatum Foederatarum|Senatu]] ex centum senatoribus consistenti. Cuique civitati sunt duo senatores et tot repraesentativi quot numerus incolarum suarum meretur.

Praeses, qui [[exercitus|exercitui]] imperat et grapheocratiis rectionium praeest, a [[collegium electorale|collegio electorali]] quarto quoque anno electus est. Cuique civitati sunt in collegio electorali tot electores quot sunt sibi [[senator]]es [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|repraesentativique]] in [[Congressus Civitatum Foederatarum|Congessu]]. Quarto quoque anno, collegium electorale a populo electum est, et postmodo praeses a collegio electus est. Praeses [[Consilium Ministrorum Civitatum Foederatarum Americanae|consilium ministrorum]] habet, cuius ministri non sunt electi, sed a praeside ipso nominati.

Altissimum forum iuridicum Civitatum Foederatarum est [[Iudicium Summum Civitatum Foederatarum|Iudicium Summum]], cuius [[iudex|iudices]] praeses subrogat et senatus sancit. Ritus horum iudicum numerus hodie est et semper fuit [[novem]].

Annis ab [[1777]] ad [[1789]], res publica Americana &quot;operabatur&quot; forma infirma sub [[Articuli Confoederationis|Articulis Confoederationis]] a [[tredecim]] civitatibus conditoribus creata. Anno [[1787]], denique [[conditores Civitatum Foederatarum|patres conditores]], Civitates Foederatas Americae creantes, novam [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem]] rei publicae comprobaverunt. Quamquam consitutio ipsa quot emendatur, forma rectionis originalis anni [[1787]] hodie intacta manet.

Litterae aliae quae ad rectionem Americanam spectant:
* [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum]] ([[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|textus]])
* [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Textus Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae in Latinum conversus|textus]])
* [[Emendationes Constitutionis Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Rogatio Iurum]])
* [[Index Praesidum Civitatum Foederatarum Americae|Praesides Americani]]

== Geographia ==
[[Fasciculus:USATopographicalMap.jpg|thumb|[[Tabula geographica]] duodequinquaginta civitatum confinium.]]
Terrestris confinium [[area (geometria)|area]] Civitatum Foederatarum circiter 1&amp;thinsp;900&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 [[ager (mensura)|agrorum]] est. [[Alasca]], attiguis{{dubsig}} Civitatum Foederatarum a Canada abiuncta, maxima civitas est, 365&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum. [[Insulae Havaianae]], in medio [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] obsidentes, plus quam 4&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 agrorum habent.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ruben Lubowski, Marlow Vesterby, et Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=[[21 Iulii]] [[2006]]]}}.&lt;/ref&gt; Post [[Russia]]m et Canadam, Civitates Foederatae tertia quartave civitas maxima area tota (terrali{{dubsig}} aqualique) sunt, aut ante aut post [[Sina (regio)|Sinam]] locata.{{dubsig}} Ordo propter agrorum duorum et [[India]] et Sinis postulatorum numerandum et magnitudinis summae Civitatum Foederatatum enumerandum discrepat: CIA “World Factbook” 9 826 675 [[chiliometrum quadratum|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] proponit,&lt;ref name=&quot;WF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=United States|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=[[30 Septembris]] [[2009]]}} (area [[chiliometrum quadratum|chiliometris quadratis]] data).&lt;/ref&gt; Divisio Statisticorum Consociationis Nationum 9&amp;thinsp;629&amp;thinsp;091 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf|title=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density|publisher=UN Statistics Division|work=Demographic Yearbook 2005|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]]}} (area chiliometris quadratis data)/&lt;/ref&gt; Encyclopediaque Britannica 9 522 055 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; dat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=[[25 Martii]] [[2008]] (area milibus quadratis data)}}.&lt;/ref&gt; Cum modo area terreni Civitatum Foederatarum tertiae magnitudine, post Russiam et Sinam, et vix ante [[Canada]] sunt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.archive.org/web/20080208233209rn_1/education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education}}.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Colorado_rocky_mtns.JPG|thumb|upright=0.8|left|[[Montes Saxosi]].]]

Campus [[litus|litoralis]] orarum martimarum [[Mare Atlanticum|Atlanticis]] intus in [[silva deciduosa|silvas deciduosas]] et colles volventes [[Piedmons Colles|Piedmontis]]{{dubsig}} cecidit. [[Montes Appalachiani]] oram maritimum orientalem a [[Lacus Magni|Lacubus Magnis]] et pratis Mediis-Occidentibus dividit. Amnis [[Flumen Mississippiense|Mississippiense]]-[[Flumen Missuriense|Missuriense]], quarta a maxima in [[tellus|orbe terrarum]] systema amnum, plerumque a septentrione ad meridiem trans medullam civitatis fluit. [[Magnae Planities]], planum fetumque, [[Campi Magni|Camporum Magnorum]]{{dubsig}} ad [[occidens|occidentem]], a [[regio]]ne montana in austro-orientale ruptum tendit. [[Montes Saxosi]], in limite Campis Magnis, a septentrionibus ad meridiem trans civitatem, [[altitudo|altitudines]] ultra 4300 metra (in [[Coloratum|Colorato]] adsurgentes. Occidentius sunt [[Bacinus Magnus]] et [[deserta]]e. [[Serra Nivata]] et [[Iuga Cascades]] prope ad [[litus]] Pacificum extendit. [[Mons McKinley]], vertex altissmus in civitate America Septentrionis, est circa 6194 metra altus. [[Mons ignifer|Montes igniferi]] crebri per [[Insulae Alexandri|Insulas Alexandri]] et [[Insulae Aleutiae|Aleutiae]] sunt, et [[Insulae Havaianae]] in montibus igniferis consistit. [[Supervolcanus]] sub [[saeptum nationale Yellowstone|saepto nationali Yellowstone]] in [[Montes Saxosi|Montibus Saxosis]] est maximus adiunctum volcanicum in [[continens|continente]] situm.

==== Flumina ====
* [[Index longissimorum Civitatum Foederatarum fluviorum]]

=== Clima ===
Civitates Foederatae, magnus magnitudine et varietate [[geographia|geographica]], genera plura [[clima]]tis continent. Ad orientalem [[meridianus 100|meridiani 100]], a continentale humida ad [[subtropica]]m humidam extendit. Meridianus [[Florida]]e vertex [[zona tropica|tropica]] est, et Havaii.&lt;!--?--&gt; Campi Magni{{dubsig}} meridiani 100 occidentes semiaridi sunt. Plerumque montes occidentales alpini sunt. [[Clima]] in [[Magna Pelvis|Magna Pelve]] arida, in austro occidentale deserta, in litorale [[California]] mediterraneana, et in litorale [[Oregonia]], [[Vasingtonia]], et [[Alasca]] meridiana oceanica. Plerumque Alasca [[Polus Septentrionalis|polaris]] an{{dubsig}} subarctica est. Tempestates intemperantes non rarae sunt: civitates [[Sinus Mexici]] attingentes saepe [[typhon marinus|typhones marinos]] habent, et plurimi [[turbo|turbines]] in Civitatibus Foederatis, plerumque in Angiporto Turbinum{{dubsig}} fiunt.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sid Perkins|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=[[1 Iulii]] [[2007]].|title=Tornado Alley, USA|accessdate=[[20 Septembris]] [[2006]]|[[Maii]] [[2002]]|work=Science News}}&lt;/ref&gt;&lt;!--

===Flora===
===Fauna===
===Saepta nationalia===
==Oeconomia==
===Opes oeconomicae===
===Exportationes===
===Importationes===
===Mercatus===
===Pars in mundo===
===Periegesis===
==Demographia==
===Religiones=== --&gt;
=== Linguae ===
''Vide paginam [[Linguae Civitatum Americae|Sermonibus Civitatum Foederatarum]] dicata.''

== Cultura ==
[[Fasciculus:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|upright=0.8|[[Traditio]]nales [[cultura]]e Americanae res: [[crustum mali]], [[basipila]], et [[vexillum Civitatum Foederatarum Americae|vexillum Americanum]].]]
Civitates Foederatae sunt [[respublica]] [[multiculturalismus|multiculturalis]], ubi [[ethnos|ethnicorum]] gregum varietas, [[mos|mores]], et aestimationes inter se miscentur.&lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;William Thompson et Joseph Hickey, ''Society in Focus'' (Bostoniae: Pearson, 2005), ISBN 0-205-41365-X.&lt;/ref&gt; Contra nunc paucos [[Indi Americani in Civitatibus Foederatis|Indos Americanos]] et [[Indigenae Havaianae|indigenas Havaianas]], paene omnes [[Americani]] vel eorum maiores intra quinque saecula recentissima immigraverunt.&lt;ref&gt;Morris P. Fiorina et Paul E. Peterson, ''The New American Democracy'' (Londinii: Longman, 2000), 97. ISBN 0-321-07058-5.&lt;/ref&gt; [[Cultura]] quam plurimi cives ferme celebrant est [[cultura Occidentalis]], plerumque ex [[Americanus Europaeus|moribus immigrantium ex Europa]], cum singulis ex aliis fontibus motis, sicut [[cultura Americana Africana|mores ex servis Africanis illati]].&lt;ref&gt;Joseph E. Holloway, ''Africanisms in American Culture,'' ed. secunda (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 18–38, ISBN 0-253-34479-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fern L. Johnson, ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States'' (Thousand Oaks Californiae, Londinii, et Novi Dellii: Sage, 1999), 116. ISBN 0-8039-5912-5.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
{{main|Historia Civitatum Foederatarum Americae}}
=== Origines ===
{{main|Indi Americani|Colonica Civitatum Foederatarum historia}}
Gentes quae terram Civitatum Foederatarum primum incolaverunt [[historicus|historici]] putant per [[pons terrestris|pontem terrestrem]] trans [[fretum Beringense]] in [[Alasca]]m ab [[Asia]] pervenisse ad minimum abhinc annos ab 14 000 ad 30 000. Multi indigenae [[venator]]es vel convectores primitivi erant; alii sedentarii ac [[agricultura|agricultores]]. Multi tribus novas formaverunt propter [[colonia]]s ab Europeanis in America factas.

=== Coniectus qui ubique audiatur ===
[[Fasciculus:Washington_Crossing_the_Delaware_by_Emanuel_Leutze,_MMA-NYC,_1851.jpg|thumb|upright=0.8|Tabula ''Washingtonius [[Delevaria (flumen)|Delavariam]] transiens''. Transitus, hic ab [[Emanuel Leutze|Emanuele Leutze]] anno [[1851]] depictus, die [[25 Decembris]] [[1776]] accidit.]]
Res publica Civitatum Foederatarum Americae ex [[Tredecim Coloniae|tredecim coloniis]] [[Imperium Britannicum|Britannicis]] Americae Septentrionalis post [[Bellum Libertatis Americanum|bellum libertatis]] anni [[1776]] orta est. Hae coloniae fuerunt: [[Provincia Nova Hantonia]], [[Provincia Sinus Massachusettae]], [[Colonia Rhodensis Insula et Providentiae]], [[Colonia Connecticuta]], [[Provincia Novum Eboracum]], [[Provincia Nova Caesarea]], [[Provincia Pennsilvania]], [[Colonia Delevaria]], [[Provincia Terra Mariae]], [[Colonia Dominiumque Virginia]], [[Provincia Carolina Septentrionalis]], [[Provincia Carolina Meridionalis]], et [[Provincia Georgia]].

Iam circa annum [[1760]], magna discordia inter colonias et [[Britanniarum Regnum|patriam Britannicam]] exsistebant; exempli gratia, ob regimen [[mecantilismus|mercantilisticum]] Britannicum, quod [[vectigal]]ia et delectus ad bella Europaea servanda imperabat, distantiam et coloniarum problemata neglegens, et ob superbum cultum Americanum, individualisticum et democraticum. Cum demum Americani regi restiterunt, rex copias ad colonias rebelles opprimendas misit. Et Americani hos actos indignati re vera rebellaverunt, militiasque civiles formaverunt.

Tandem [[Pugna Lexingtoniensis|Lexingtoniae]] die [[19 Aprilis]] [[1775]] [[coniectus qui ubique auditur]] rerum commutatio Americana cecinit. Postea, tredecim colonias [[Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum|suam libertatem]] a rege die [[4 Iulii]] [[1776]] declaraverunt. Francia se bello anno [[1778]] adiunxit, ut Britanniam ab coloniis suis privet, veterem adversarium Britannicum molliens. Bellum usque ad annum [[1781]] extendit, cum apud Yorktown exercitus Britannicus quo Generalis Cornwallis praeerat se Generali Washingtonio dedit.

Civitates et [[Britanniarum Regnum]] bellum demum anno [[1783]] [[Foedus Lutetiae anni 1783|Foedere Lutetiae]] pacem congruerunt. Anno [[1789]] civitates se coniunxerunt, [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|nova constitutione foederali]] anno [[1787]] perfecta, [[Georgius Washingtonius|Georgio Washingtonio]] primo praeside.

=== Expansio ===
[[Fasciculus:American Progress (John Gast painting).jpg|thumb|upright=1|Pictura allegorica ab [[Ioannes Gast|Ioanne Gast]] circa annum [[1872]] picta, nomine ''Progressus Americanus,'' quae [[Fatum Manifestum]] exprimit. Fatum, hic [[Columbia historica|Columbia]], persona Civitatum Foederarum repraesentans, cultum humanum ad occidentem versus fert per incolas Americanos, qui filum [[telegraphum|telegraphicum]] rura extendunt; [[liber (litterae)|librumque]] [[schola]]sticum tenet. Varia colonii negotia proponit, et specialiter varios modos vecturae temporum. [[Indi Americani|Indi]] et ferae fugiunt.]]
[[Saeculum 18|Saeculo duodevicensimo]] ineunte, foederatio celeriter expansit. [[Emptio Ludoviciana]], anno [[1803]] a Praeside Jefferson facta, [[Francia]]m [[Napoleo]]nicam ab occidente submovit, et territorium Americanum duplicavit, colonias extensas ad occidentem [[Missisippius Fluvius|Missisippii Fluvii]] sinens.&lt;ref&gt;[http://www.bartleby.com/65/lo/LouisianP.html ''The Columbia Encyclopedia,'' 2007, editio 6a].&lt;/ref&gt; Expeditio [[Meriwether Lewis]] et [[Gulielmus Clark|Gulielmi Clark]] iura terrae ad alveum [[Columbia (flumen)|fluminis Columbiae]] extendit.&lt;ref&gt;Cutright, Paul Russel (1969). Lewis and Clark: Pioneering Naturalists. University of Nebraska Press.&lt;/ref&gt;

Quod [[oeconomia]] Americana plerumque [[agricultura]]lis erat, terrae auxus [[Europa]]eique immigrantes, quae terras novas excoluerunt, magnopere reipublicae oeconomiam auxerunt. Terrarum aviditate regimina Americana, et foederalia et civica, magnopere [[Indi Americani|Indos Americanos]] oppresserunt quos Europaei putaverunt saevos, incultos. Europaei Christianique porro habebant dogma [[Fatum Manifestum|Fati Manifesti]], quo ei omnis Americae Septentrionalis continens incolandus erat, populique nativi mansuefaciendi, paganique in [[Iesus Christus|Christum]] ducendi.

Fato Manifesto Indi anno [[1830]] ad occidentem [[Mississippium Flumen|Mississippi Fluminis]] vi militari repatriati sunt. Et impetus ad colonias fundandas minime ad fines Civitatum Foederatarum desinit. Per saeculum undevigesimum, doctrina fati manifesti expansionista [[filibusterus|hominibus filibusteris privati]] exprimitur, qui Americam Latinam cum [[miles mercenarius|militibus mercinariis]] ex Civitatibus Foederatis invaserunt. Quamquam regimina Civitatum Foederatarum semper illos filibusteros recusaverunt, populo placebant.

[[Decennium 183|Decennio 183]], [[Europa]]ei ex Civitatibus Foederatis Terras Texicas ad septentriones [[Mexicum|Mexici]] plerumque desertas sub auctoritate Mexici compleverunt. Mox Texas libertatem suam ab Mexico anno [[1835]] corripuit, quod populus novum regimen Mexicanum Imperator [[Antonius López de Santa Anna|Antonii Lopez de Sancta Anna]] indignatus est, cuius actus autocrati eos multum nocuit. Cum Civitates Foederatae novam liberam [[Respublica Texiana|Rempublicam Texianam]] anno [[1845]] in dicionem suam redegit, hae civitates quoque incertas fines inter Texiam et Mexicum sibi sumpsit, et occasionem ad Civitatum Foederatarum fines augendas per bellum cum Mexico. Mexico victo, [[Foedus Guadalupe Hidalgo]] anni [[1848]] [[California]]m, [[Novum Mexicum]], [[Arizona]]m, et alias regiones ad septentriones adiunctas Civittaibus Foederatis concessit.

=== Bellum Civile ===
[[Fasciculus:Battle_of_Gettysburg,_by_Currier_and_Ives.png|thumb|upright=0.7|left|[[Proelium Gettysburgi]], unum ex cruentissumis belli proeliis et punctum postquam [[Exercitus Civitatum Foederatarum|Exercitus Unionis]] victurus erat.]]
Ex Civitatum Foederatarum conditu, contradictio magna inter [[libertas|libertatis]] doctrinas patrum conditorum et civitatum meridianarum [[servitus|servitutis]] consuetudinem exsistebat. [[Textus Declarationis Libertatis Civitatum Americae Foederatarum in Latinum conversus|Declaratio Libertatis Americana]] anno [[1776]] facta &quot;quod omnes Homines sibi pares creantur, a suo Creatore praediti quibusdam Iuribus inseparabilibus, inter quae numerantur ius ad Vitam, Libertatem, et Beata persequenda&quot; coepit. Motus ad [[capitalismus|capitalismum]] mundanum oeconomicam servitutis utilitatem [[saeculum 17|saeculo septimo decimo]] iam multum diminuit, citando faucitatem per libera certamina oceonomica et mechanicam rerum fabricationem. Quamobrem opinabilis erat finem ad servitutem sine tumultu mox fieri. At longa Civitatum Foederatarum divisio inter civitates liberas Septentrionales et civitates serviticas Meriodionales profundas divisiones culturales, oeconomicas, et politicas producit, quae Septentriones et Meridianam ad separationem et [[bellum]] impellaturae erant.
[[Fasciculus:US Secession map 1863 (BlankMap derived).png|thumb|upright=0.8|Foederatio Civitatum Foederatarum, vulgo ''Unio'' et ''Septentrionalis'' appellata: caerulea, flava ([[Civitas finitima (Bellum Civile Americanum)|civitas finitima]]), caesia; Confederatia, vulgo &quot;Meridiana&quot;: brunea.]]

Post victoriam electoralem Republicani [[Abrahamus Lincoln|Abrahami Lincoln]] anno [[1860]], qui servitutis expansionem in novis territoriis fortiter opponebat, undecim civitates meriodianae ex Civitatibus Foederatis secesserunt, novam [[Civitates Confoederatae Americae|Civitates Americae Confoederatas]] conditans. [[Bellum Civile Americanum|Bellum]] die [[12 Aprilis]] [[1861]] coepit, cum [[exercitus]] [[Carolina Meridionalis|Carolinae Meridionalis]] tormenta in [[Castellum Sumter]] coniceret.

[[Bellum Civile Americanum|Bellum]], quod quattuor annos, ad annum [[1865]] (de iure ad [[1866]]) extendit, fuit saevum. Novi modi belli gerendi excogitati sunt, sicut [[batalaria cataphracta]] cannones in [[turris]] praebita, [[batalaria subaqueana]], [[torpedo]]nes, minae [[mina navalis|navales]] et [[mina terrestris|terrestres]], [[sclopetum automaticum|sclopeta automatica]],{{dubsig}} [[pyrobolus manualis|pyroboli manuales]], et [[fossa castrensis|fossae castrenses]]. Quae [[res militaris|res novae militares]] naturam internecivam belli multum auxerunt. Iuxta censum anni [[1860]], octo centesimae omnium marium albi coloris ab 13 ad 43 annos natorum interiverunt, quod 6 centesimas omnium Septentrionum et 18 centesimas omnis Meridiei comprehendit.&lt;ref&gt;[http://www.harvardmagazine.com/on-line/050155.html &quot;The Deadliest War&quot; (Latine, &quot;Bellum internecinissimum&quot;).]&lt;/ref&gt;

=== Reconstructio et faucitas ===
[[Fasciculus:1869-Golden Spike.jpg|thumb|upright=0.7|left|Ferrivia Transcontinentalis nomine ''First Transcontinental Railroad,'' perfectum anno [[1869]], ab Andrea J. Russell [[photographema]]te capta.]]
[[Decennium|Decennio]] post bellum, [[Aetas Reficiendi Americana|Aetate Reficiendi]] vocato, variae emendationes ad Constitutionem Civitatum Foederatarum perfectae sunt, quae [[ius civile|iura civilia]] Americanorum nigri coloris defendebant, sicut Enmendationem Tertiadecimam quae servitudem illegalem declaravit, Enmendationem Quartadecimam quae ius civitatis ad omnes in Civitatum Foederatarum natos dedit, et Enmendationem Quindecimam quae suffragium ad omnes cives, vel ad Americani nigri coloris, repromisit.

Haec aetas quoque consummationem [[Indi Americani#De temporibus post adventum Europaeorum|bellorum contra Indos]] vidit, cum complures gentes Europaei aurum inveniendi vel fundos colendi causa ad terras occidentales migraverint.

Quamquam autem per hanc aetatem causa hominum nigri coloris legibus prolata erat, multae regiones ad meridiem a militibus regnatae a corruptela superatae sunt. Contra [[libertas|libertatis]] hominum nigri coloris causam societas tromocratica nomine [[Ku Klux Klan]] (KKK) surrecta est circum annos [[1860]]. Aetatis finis accidit cum compromissioni anni [[1877]] parente novus Praeses [[Rutherford B. Hayes]] copias foederales ex civitatibus meridianis abscesserit.

Aetas maximae libertatis quae sequitur fuit quod auctor [[Marcus Twain]] [[aetas aurea|aetatem auratam]] nominavit. Hac in aetate oeconomia Americana magnopere aucta est. Anno [[1900]] iam productio Civitatum Foederatarum industrialis productionem omnium singularum civitatum mundi praeterquam illam [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]] excessit.

=== Potestas hodierna ===
[[Fasciculus:Cold_War_Map_1980.svg|thumb|upright=0.8|Duae sphaerae militares politicaeque ad fines [[Bellum Frigidum|Belli Frigidi]] circum annum [[1980]]–Civitates Foederatae et socii [[color]]e caerulo depicti, Unio Sovietica et socii colore rubro.]]
Faucitate potestas venit. [[Saeculum 20|Saeculo vicensimo]] ineunte, Civitates Foederatae ad scaenam internationalem advenerunt [[Bellum Hispano-Americanum|bellum contra Hispaniam]] gerentes, [[Cuba]]m liberandi causa, [[Philippinae|Philippinas]] [[Portus Dives|Portumque Divitem]] adquirentes. Civitates quoque partem ad fines primi belli mundani habuerunt, [[Francia]]m, [[Britanniarum Regnum]], et [[Russia]]m contra [[Germania]]m, [[Imperium Austro-Hungaricum]], et [[Imperium Ottomanicum]] adiuvantes.

Bello confecto, Civitates Foederatae [[Doctrina Seponendi|res Europaeas seponere]] studuerunt. Magna autem [[Depressio oeconomica magna|Depressio oeconomica]], quae annis [[1930]] mundum universum adflictavit, mundum iterum ad bellum magnum citavit. Post impetum [[Iaponia|Iaponicum]] die [[7 Decembris]] [[1941]] factum, Civitates secundum bellum mundanum inierunt. Ex bello, Civitates Foederatae magna potestate, [[bomba atomica]], [[oeconomia]]que auctissima instructae emerserunt.

[[Fasciculus:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb|upright=0.7|left|Accumulatio [[bomba atomica|bombarum atomicarum]] a Civitatibus Foederatis et USSR annis ab [[1945]] ad [[2006]]. Per Bellum Frigidum orbs appropinquavit bello atomico inter Civitates Foederatas et URSS.]]
Post Bellum Civitates, ut respublica conditrix [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]], ius intercessionis in [[Concilium Salutis|Concilio Salutis]] tenturae erant. Civitates mundi in tres factiones divisae sunt: mundus primus, in occidentem, capitalisticus a Civitatibus Foederatis ductus; mundus secundus, in orientem, communisticus ab [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] ductus; mundus tertius, inter eos evolvens. Demum cum Unio Sovietica anno [[1991]] cecidisset, [[Bellum Frigidum]] quod inter Civitates Foederatas et Unionem Sovieticam accidit desivit. Et tempus quod Praeses [[Georgius H. W. Bush]] nominavit [[Novus Mundi Ordo|Novum Mundi Ordinem]] coepit.

Die [[11 Septembris]] [[2001]], Civitates Foederatae [[tromocratia|impetum tromocraticum]] passae sunt, quo nonnulla [[caeliscalpium|caeliscalpia]], praecipue binae [[turris|turres]] [[World Trade Center (Novum Eboracum)|Emporii Mundi Novi Eboraci]], deleta sunt. Qui actus Civitates [[Georgius W. Bush|Georgio W. Bush]] Praeside impulerunt ad [[Bellum contra terrorem]] Islamicos [[Usama bin Ladin]] duce in [[Afganistania]]m gerere. Postea Civitates pravo consilio quoque [[Iraquia]]m anno [[2003]] invaserunt, praesidem Saddamum Hussein demovendi causa, ne is arma destructionis massivae adeptus foret. Nulla autem arma similia ibi inventa sunt, sed novum bellum contra tromocrates et factiones [[religio]]sas [[cultura]]lesque necesse fuit gerere, Iraquiae pacem trahendi causa.

[[Mercatus mundi]], qui post Bellum Frigidum per universum orbem terrarum inter quasi omnes nationes mundi extendit, novam faucitatem oeconomicam citavit. [[Optimismus]] populi, novi [[mercatus]], et auctus productivitatis ob novas [[technologia]]s [[informatica]]s longam expansionem oeconomicam generaverunt. At simul [[inflatio]] monetaria et demissae [[argentaria centralis|mediae argentariae]] usuriae, discrimen magnum ad saeculi vincensimi fines creaverunt, quod extendit ab anno [[2000]] usque praesens. Demum anno [[2008]] oeconomia subito peius cecidit, republica universoque mundo depressione oeconomica capta.

[[Dogma Monrovianum]] ([[Anglice]] ''Monroe Doctrine'') anno [[1823]] promulgata est.
+
== Civitates, urbes, regiones ==
{{CFAtabula}}
:''Vide etiam:'' [[Civitatum Foederatarum civitas|Index Civitatum Foederatae Americae]], [[Index locorum in Civitatibus Foederatis Americae]], [[Index civitatum Americae per superficiem]], [[Index Civitatum Foederatarum per annos accessionis in rempublicam]]

Haec nomina civitatibus sunt.&lt;ref&gt;Traupman, ''Conversational Latin.''&lt;/ref&gt;
{{Div col|3}}
* [[Alabama]], caput [[Mons Gomerici]]
* [[Alaska]], c. [[Iunellum]]
* [[Arcansia]], c. [[Petricula]]
* [[Arizona]], c. [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]
* [[California]], c. [[Sacramentum (California)|Sacramentum]]
* [[Cansia]], c. [[Topeca]]
* [[Carolina Meridiana]], c. [[Columbia (Carolina Meridiana)|Columbia]]
* [[Carolina Septentrionalis]], c. [[Raleia]]
* [[Cenomannica]], c. [[Augusta (Cenomannica)|Augusta]]
* [[Coloratum]], c. [[Denverium]]
* [[Connecticuta]], c. [[Hartfordia (Connecticuta)|Hartfordia]]
* [[Dacota Meridiana]], c. [[Petropolis (Dacota Meridiana)|Petropolis]]
* [[Dacota Septentrionalis]], c. [[Bismarcopolis]]
* [[Delavaria]], c. [[Dubris (Delavaria)|Dubris]]
* [[Florida]], c. [[Tallahassia]]
* [[Georgia USA|Georgia]], c. [[Atlanta]]
* [[Havaii]], -orum, c. [[Honolulu]]
* [[Idahum]], c. [[Xylopolis]]
* [[Illinoesia]], c. [[Campifons (Illinoesia)|Campifons]]
* [[Indiana]], c. [[Indianapolis]]
* [[Iova]], c. [[Monachopolis]]
* [[Kentukia]], c. [[Francofurtum (Kentukia)|Francofurtum]]
* [[Ludoviciana]], c. [[Rubribaculum]]
* [[Massachusseta]], c. [[Bostonia]]
* [[Michigania]], c. [[Lansinga (Michigania)|Lansinga]]
* [[Minnesota]], c. [[Urbs Sancti Pauli de Minnesota|Sanctus Paulus]]
* [[Mississippia]], c. [[Iacsonia]]
* [[Missuria]], c. [[Ieffersonia]]
* [[Mons Viridis]], c. [[Mons Pessulanus (Mons Viridis)|Mons Pessulanus]]
* [[Montana]], c. [[Helenopolis]]
* [[Nebrasca]], c. [[Lincolnia (Nebrasca)|Lincolnia]]
* [[Nivata]], c. [[Carsonia]]
* [[Nova Caesarea]], c. [[Trentonia]]
* [[Nova Hantonia]], c. [[Concordia (Nova Hantonia)|Concordia]]
* [[Novum Eboracum]], c. [[Albanum (Novum Eboracum)|Albanum]]
* [[Novum Mexicum]], c. [[Sancta Fides]]
* [[Oclahoma]], c. [[Oclahoma Urbs]]
* [[Ohium]], c. [[Columbopolis]]
* [[Oregonia]], c. [[Salem]] indecl.
* [[Pennsilvania]], c. [[Harrisburgum]]
* [[Rhodensis Insula]], c. [[Providentia, Rhodensis Insulae|Providentia]]
* [[Tennesia]], c. [[Nasburgum]]
* [[Terra Mariae]], c. [[Annapolis]]
* [[Texia]], c. [[Austinopolis]]
* [[Uta]], c. [[Urbs Lacus Salsi]]
* [[Vasingtonia]], c. [[Olympia (Vasingtonia)|Olympia]]
* [[Virginia]], c. [[Ricmondia]]
* [[Virginia Occidentalis]], c. [[Carolopolis (Virginia Occidentalis)|Carolopolis]]
* [[Visconsinia]], c. [[Madisonia]]
* [[Vyomina]], c. [[Cheyenna]]
{{div col end}}

=== Regiones geographicae ===
* [[Civitates Foederatae Meridionales|Meridionalis]]
* [[Civitates Foederatae Occidentales|Occidens]]
* [[Medium Atlanticum]]
* [[Medium Occidens]]
* [[Nova Anglia]]

=== Urbes principales ===
{{div col|2}}
* [[Angelopolis]] [[California]]e
* [[Campi]] [[Nivata]]e
* [[Cantabrigia iuxta Flumen Carolanum|Cantabrigia]] [[Massachusetta]]e
* [[Franciscopolis (California)|Franciscopolis]] [[California]]e
* [[Hustonia]] [[Texia]]e
* [[Nova Aurelia]] [[Ludoviciana]]e
* [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]]
* [[Seattlum]] [[Vasintonia]]e
* [[Sicagum]] [[Illinoesia]]e
* [[Vasingtonia, D.C.|Vasingtonia]] [[Campus Columbiae|Districtus Columbiae]]
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:FSALat.jpg|thumb|&quot;Foederati status Americae septentrionalis&quot; in lingua [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]].]]
* Atherton, John, Nicole Bernheim, Sophie Body-Gendrot, et François Brunet. [[2004]]. ''États-Unis, peuple et culture.'' La Découverte. ISBN 2-7071-4260-3.
* Blackburn, Robin. [[1998]]. ''The Making of New World Slavery: From the Baroque to the Modern, 1492–1800.'' Londinii et Novi Eboraci: Verso. ISBN 1-85984-195-3.
* Coutant, Arnaud. [[2011]]. ''L'Amérique des États: Les contradictions d'une Démocratie fédérale.'' Mare et Martin. ISBN 2-8493-4085-5.
* De Rosa, Marshall L. [[1997]]. ''The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War.'' Edisoniae Novae Caesariae: Transaction. ISBN 1-56000-349-9.
* Dull, Jonathan R. [[2003]]. Diplomacy of the Revolution, to 1783. Capitulum in ''A Companion to the American Revolution,'' ed. Jack P. Greene et J. R. Pole, 352–61. Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Foner, Eric, et John A. Garraty. [[1991]]. ''The Reader's Companion to American History.'' Novi Eboraci: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51372-3.
* Goussot, Michel. [[2007]]. Les États-Unis, société contrastée, puissance contestée. ''La documentation photographique'' 8056, Martius &amp; Aprilis.
* Greene, Jack P., et J. R. Pole, eds. [[2003]]. ''A Companion to the American Revolution.'' Malden Massachusettae: Blackwell. ISBN 1-4051-1674-9.
* Kaspi, André. [[2008]]. ''Comprendre les États-Unis d'aujourd'hui.'' Librairie Académique Perrin. ISBN 2-2620-2806-0.
* Lacorne, Denis. [[2006]]. ''Les États-Unis.'' Fayard. ISBN 2-2136-2672-3.
* Morrison, Michael A. [[1999]]. ''Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4796-8.
* Russell, David Lee. [[2005]]. ''The American Revolution in the Southern Colonies.'' Jefferson Carolinae Septentrionalis et Londinii: McFarland. ISBN 0-7864-0783-2.
* Salmon, Frédéric. [[2008]]. ''Atlas historique des États-Unis: De 1783 à nos jours.'' Armand Colin. ISBN 2-2003-4760-X.
* Van Euwen, Daniel, et Isabelle Vagnoux. [[2006]]. ''Les États-Unis et le monde aujourd'hui.'' Éditions de l'Aube. ISBN 2-7526-0421-1.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Americanologia]]
* [[Bellum Civile Americanum]]
* [[Bellum Septem Annorum]]
* [[Colonizatio Europaea Americarum]]
* [[Colonica Civitatum Foederatarum historia]]
* [[Hibernus Americanus]]
* [[Historia Civitatum Foederatarum]]
* [[Leo XIV]]
* [[Litterae Civitatum Foederatarum]]
* [[Ministerium Saeptorum Nationalium (Civitates Foederatae)]]
* [[Poesis Civitatum Foederatarum]]
* [[Sinus Guantanamus]]
* [[Systema viarum inter civitates Civitatum Foederatarum]]
* &quot;[[Vexillum Stellis Punctatum]]&quot;
* &quot;[[Yankee Doodle]]&quot;
{{div col end}}

{{America}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|politica|{{Praesides Civitatum Foederatarum}}{{Secretarii civici Civitatum Foederatarum}}{{Consilium Civitatum Foederatarum Trump}}}}
{{Capsae collectae|Civitates Foederatae|geographica|{{Civitates Civitatum Foederatarum}}{{Territoria Civitatum Foederatarum}}{{Urbes maximae Civitatum Foederatarum}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}

[[Categoria:Civitates Foederatae Americae| ]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1776]]
[[Categoria:Respublicae Foederales]]</text>
      <sha1>78x91omuqa0sw7llg6zqlhgb66i9ekp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Germania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>256</id>
    <revision>
      <id>3998382</id>
      <parentid>3964183</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T07:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157555" sha1="kw3nhzl7ycuiowkqv3gk99bbybm4dbp" xml:space="preserve">{{L|-1}}
{{pro pagina discretiva vide|Germania (discretiva)}}
{{Capsa civitatis Vicidatorum}}

{{res|Germania}},&lt;ref&gt;Hofmann, ''Lexicon Universale'' (lemma: 'Germania') [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/g/books/g_978.html] et recens [http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/speeches/1977/march/documents/hf_p-vi_spe_19770331_vescovi-tedeschi_lt.html Sanctae Sedis] usus.&lt;/ref&gt; rite {{res|Res Publica Foederata Germaniae}}&lt;ref&gt;[https://www.auswaertiges-amt.de/blob/215250/8612ce4b6ffc56add4bdf87db1068019/bundesrepublikdeutschland-data.pdf Auswärtiges Amt: ''Amtliche Übersetzungen für „Bundesrepublik Deutschland“''], p. 3 (24.10.2007{{dubsig}}).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Deutschland'' [ˈdɔɪ̯tʃlant].&lt;ref&gt;{{Opus
	| cognomen redactoris 1 = Kleiner
	| nomen redactoris 1 = Stefan
	| cognomen redactoris 2 = Knöbl
	| nomen redactoris 2 = Ralf
	| titulus = Duden: Das Aussprachewörterbuch
	| annus = 2015
	| editio = 7
	| lingua = de
	| pagina = 306
	| isbn = 978-3411040674
}}.&lt;/ref&gt; et ''Bundesrepublik Deutschland'' et ''BRD''), est [[foederatio|foederalis]] [[respublica parlamentaria]] in [[Europa Media|Europa Media]] sita, ex sedecim [[Terra foederalis (Germania)|civitatibus foederatis]] constans, et [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] membrum est. [[Caput (urbs)|Caput]] et [[Index urbium Germaniae|maxima urbs]] est [[Berolinum]]. A [[septentrio]]ne [[Mare Germanicum|Mari Germanico]] et [[Mare Balticum|Mari Baltico seu Suebico]] alluitur, atque a septentrione [[Dania]], ab [[oriens|oriente]] [[Polonia]] et [[Cechia]], a [[meridies|meridie]] [[Austria]] et [[Helvetia]], atque ab [[occidens|occidente]] [[Francia]], [[Luxemburgum|Luxemburgo]], [[Belgica]], et [[Nederlandia]] terminatur.

Terra Germanica [[area (geometria)|aream]] 357&amp;thinsp;578 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] tegit, et [[clima]]te [[clima oceanicum|oceanico]] boreoccidentali in parte et [[clima continentale|continentali]] austrorientali in parte pingitur. [[Civitas]], cui sunt amplius 83 [[millio]]num [[incola]]rum,&lt;ref&gt;[https://www.worldometers.info/world-population/germany-population/ Worldometer Germany] (Anglice), in ''worldometers.info''.&lt;/ref&gt; populosissima{{dubsig}} civitas [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] est, secundum [[numerus incolarum|numerum incolarum]] loco secundo post [[Russia|Foederationem Russicam]] et loco undevicensimo in toto [[orbis terrarum|orbe terrarum]] collocata. Etiam collocatur loco secundo in toto [[orbis terrarum|orbe terrarum]] secundum numerum [[migratio|immigrantium]], post [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]].&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-05-20/immigration-boom-propels-germany-past-u-k-in-new-oecd-ranking ''Germany Top Migration Land After U.S. in New OECD Ranking''] (Anglice), in ''bloomberg.com'', a Bloomberg, die [[20 Maii]] anni [[2014]]. [[URL]] inspectum die [[29 Ianuarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

[[Regio]] hodie Germania nuncupata nonnullis a [[Germani (antiquitas)|Germanis gentibus]] habitata est, qui iam ex anno [[100 a.C.n.]] cogniti et documentis probati sunt. E [[saeculum 10|saeculo decimo]], hae terrae mediam [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] partem constituerunt, quod diversimode usque ad annum [[1806]] duraret. Per [[saeculum 15|saeculum quintum decimum]], Germania Septentrio [[Reformatio|Reformationis Protestanticae]] centrum factus est. Velut hodierna civitas [[natio]], Germania anno [[1871]] coniuncta est, [[Bellum Germano-Francicum|Bello Germano-Francico]] confecto. Praecipua [[secundum bellum mundanum|secundi belli mundani]] sons,{{dubsig}} per quod [[Soa|Holocausti]] [[scelus|scelera]] contra [[Iudaei|Iudaeos]] et numeros minores tunc praevalenti [[Nazismus|Nazismo]] discriminatos perpetravit, anno [[1949]], hoc certamine confecto, Germania divisa est separatas in civitates binas: [[Res publica foederata Germaniae (1949-1990)|Rempublicam Foederatam Germaniae]] seu Germaniam Occidentalem -intra territoriorum ab Foederatis Occidentalibus occupatorum limites- et [[Res publica democratica Germanica|Rempublicam Democraticam Germanicam]] seu Germaniam Orientalem, intra territoriorum a [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovietici]] occupatorum limites. [[Restitutio integritatis Germaniae]], seu accuratius Germaniae Orientalis territorii annexio ad Rempublicam Foederatam Germaniae, solum anno [[1990]] accidit. Respublica Foederata Germaniae unum e membris [[Communitas oeconomica Europaea|Communitatem Oeconomicam Europaeam]] -quae postea [[Unio Europaea]] anno [[1993]] facta est- anno [[1957]] condentium fuit. Ex anno [[1995]] [[Foedus Schengis ictum]] participat et [[moneta]]m unicam Europaeam, [[euro]]nem, anno [[2002]] in locum [[marca Germanica|marcae Germanicae]]&lt;ref name=&quot;Col&quot;&gt;Ab Iosepho Ioanne (José Juan) del Col, ''Diccionario auxiliar español-latino para el uso moderno del latín'', [[Sinus Albus|Sinū Albo]], ab Instituto Superiore Ioannis XXIII, 2007&lt;/ref&gt; adoptavit.

Praeterea, Germania [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|CFAS]], [[G7]], [[G4]] membrum est et [[Protocollum Kiotense]] obsignavit. Maxima [[continens|continentis]] [[Europa]]eae [[potestas]] [[oeconomia|oeconomica]] et [[civilitas|civilis]]. Etiam quarta potentior civitas oeconomica est, post [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]], [[Res publica popularis Sinarum|Sinas]] et [[Iaponia]]m; quoque maior oeconomia secundum [[Productus domesticus generalis|PDG]] nominalem et quinta secundum [[potentia emendi|potentiam emendi]]&lt;ref name=&quot;Col&quot;/&gt;. Est secunda maxima civitas exportatoria post [[Res publica popularis Sinarum|Sinas]] et secunda maxima mercium importatoria. Absolutis rationibus, Germania secundum maius emolumentum politicae progressionis&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;&gt;Vide Lexicon Latinum hodiernum, auctore PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO&quot;.&lt;/ref&gt; tribuit;&lt;ref&gt;[http://www.topnews.in/germany-worlds-second-biggest-aid-donor-after-us-229970 ''Germany world's second biggest aid donor after US''] (Anglice), in ''topsnews''. [[URL]] [[5 Februarii|Nonis Aprilibus]] anni [[2024]] inspectum.&lt;/ref&gt; eius autem sumptūs militares eam collocant sexto loco.&lt;ref&gt;[http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download ''The 15 major spender countries in 2006''] (Anglice), in ''sipri.org''. Ab [[Institutum internationale studiorum pacis Holmiense|Instituto internationali studiorum pacis Holmiensi]] anno [[2007]]. [[URL]] [[5 Februarii|Nonis Aprilibus]] anni [[2024]] inspectum. In tabulario servatum archetypum URL die [[14 Augusti]] anni [[2007]].&lt;/ref&gt; Haec civitas qualitatem victūs excoluit et praedita est praecipuo loco Europaeis in negotiis praeterea intra arctarum sodalitatum multitudinem in toto orbe terrarum.&lt;ref&gt;[http://www.iht.com/articles/2008/04/04/europe/poll.php ''The leader of Europe? Answers an ocean apart''] (Anglice), in ''iht.com''. [[URL]] [[5 Februarii|Nonis Aprilibus]] anni [[2024]] inspectum. In tabulario servatum archetypum URL [[4 Aprilis|pridie Nonas Apriles]] anni [[2008]].&lt;/ref&gt; Germania dux multis in [[scientia|scientificis]] ac [[technologia|tecnologicis]] provinciis habetur.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131105055439/http://www.innovations-report.de/html/berichte/informationstechnologie/bericht-109339.html ''Confidently into the Future with Reliable Technology''] (Anglice), in ''innovations-report.de. [[URL]] [[5 Februarii|Nonis Aprilibus]] anni [[2024]] inspectum. In tabulario servatum archetypum URL [[5 Novembris|Nonis Novembribus]] anni [[2013]].&lt;/ref&gt; Germania quarta oeconomia maior in toto orbe terrarum et loco 19 collocatur secundum [[Productus domesticus generalis|PDG]] pro capite.

== Nomen Germaniae et etymologia ==
[[Nomen proprium|Nomen]] Germaniae apud [[Iulius Caesar|Iulium Caesarem]] [[regio]]nem trans [[Rhenus|Rhenum]] a [[Germani (antiquitas)|Germanis]] habitatam denotat. [[Saeculum 1|Primo saeculo]] exeunte, [[Index provinciarum Romanarum Imperii|provinciae Romanae]] [[Germania Superior]] et [[Germania Inferior]] conditae sunt. Annis ab [[962]] ad [[1806]], Germania idem ac [[Sacrum Romanum Imperium]] valere potuit, sed etiam civitates, ubi [[Lingua Theodisca]] maxime in usū sive publica erat, post autem [[Pax Westphalica|pacem Westphalicam]] ([[1648]]), cum [[Nederlandia]] et [[Helvetia]] ab Sacro Romano Imperio discesserunt, civitates, ex quibus fere hodierna Germania et [[Austria]] profectae sunt. Ab anno [[1871]] sequentes civitates se Germanicas sive Germaniam nuncupaverunt: [[Imperium Germanicum (1871-1918)|Imperium Germanicum (1871–1918)]], prima res publica libera Germaniae [[Res Publica Vimariana]] dicta, sed in litteris publicis porro ''Imperium Germanicum'' nuncupata;&lt;ref&gt;[[Consilium Formae Civitatis Constituendae (Germania 1919)|Constitutionis Vimarianae]] Articulum I: ''Das Deutsche Reich ist eine Republik'', latine ''Imperium Germanicum res publica libera est''.&lt;/ref&gt; [[Imperium Germanicum (1933-1945)|Imperium Germanicum (1933–1945)]] ab [[Adolphus Hitler|Adolpho Hitler]] creatum; [[Res Publica Foederata Germaniae (1949–1990)]] sive Germania Occidentalis et [[Res publica democratica Germanica|Res Publica Democtatica Germanica]] seu Germania Orientalis, quae ambae anno [[1990]] iterum coniunctae hodiernam Germaniam efficiunt. Observandum est illam [[civitas|rem publicam]] anno [[1867]] nomine &quot;[[Foederatio Germanica Septemtrionalis]]&quot; conditam non plane interisse, sed, quamvis nominibus mutatis, ultra annum [[1945]] duravisse, ut viri docti et historiae et [[Ius gentium|iuris gentium]] periti affirmabant.

Alterā ex parte, [[lingua Theodisca|Theodiscum]] vocabulum ''Deutschland'', initio ''diutisciu land'' (scilicet &quot;Germanicae terrae&quot;) e voce ''deutsch'' (conferatur [[lingua Anglica|Anglico]] vocabulo ''Dutch'', scilicet &quot;Batavus&quot;) derivatur, quae descendit a [[Lingua Theodisca superior antiqua|Theodisco Superiori Antiquo]] vocabulo ''diutisc'', scilicet &quot;populi&quot;, -e ''diot'' seu ''diota'', scilicet &quot;populus&quot;, initio in usū ad diiudicandum inter communis populi linguam et [[lingua Latina|lingua Latinam]] ac eius [[Linguae Romanicae|descendentes linguas Romanicas]]. Hoc vocabulum e [[Lingua Protogermanica|Protogermanicā]] voce ''*þiudiskaz'', scilicet &quot;populi&quot;, vicissim descendit (e quo orta est Latinizata forma &quot;[[Theodiscus]]&quot;), quae vicissim derivat e vocabulo ''*þeudō'', e [[Lingua Protoindoeuropaea|Protoindoeuropaeā]] voce ''*tewtéh₂-'' descendens, e quā etiam vocabulum &quot;[[Teutones]]&quot; seu &quot;Teutoni&quot; ortum est.&lt;ref&gt;Auctoribus Lloyd, Alberto (Albert) L.; Lühr, Rosā Mariā (Rosemarie); Springer, Ottone (Otto) (anno [[1998]]). [https://books.google.es/books?id=iKfYGNwwNVIC&amp;pg=PA523&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen,''] Band II (Theodisce). Vandenhoeck &amp; Ruprecht. pp. 699–704. ISBN 978-3-525-20768-0. (Vocabulo ''diutisc''). A. Lloyd, Alberto (Albert) L.; Lühr, Rosā Mariā (Rosemarie); Springer, Ottone (Otto) (anno [[1998]]). [https://books.google.es/books?id=iKfYGNwwNVIC&amp;pg=PA516&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen,''] Band II ([[Theodisce]]). Vandenhoeck &amp; Ruprecht. pp. 685–686. ISBN 978-3-525-20768-0. (Vocabulo ''diot'').&lt;/ref&gt;

== Historia ==
{{Vide-etiam|Historia Germaniae}}
[[Fasciculus:GermansAD50.svg|thumb|Tabula ([[Theodisce]]) sedes [[Germani (antiquitas)|Germanorum]] circa annum [[50]] demonstrans.]]
[[Fasciculus:Trier 012.JPG|thumb|upright=0.7|left|[[Aula Palatina]] [[Augusta Treverorum|Augustae Treverorum]], [[saeculum 4|saeculo IV]] aedificata.]]
Praehumani atavi, [[Danuvius guggenmosi|Danuvii Guggenmosi]], qui in Germaniā circa undecim milliones annorum abhinc adfuerunt, apud primos qui bipedes ambulaverunt esse putantur.&lt;ref&gt;Auctore McRae, Michaële (Mike) (die [[6 Novembris]] anni [[2019]]). [https://www.sciencealert.com/discovery-of-a-new-11-million-year-old-ancestor-reveals-how-humans-began-to-walk &quot;We Just Found an 11-Million-Year-Old Ancestor That Hints How Humans Began to Walk&quot;] (Anglice). ''ScienceAlert''.&lt;/ref&gt; Antiqui humani in Germaniā saltem 600 000 annorum abhinc adfuerunt.&lt;ref&gt;Auctoribus Wagner, G. A; Krbetschek, M; Degering, D; Bahain, J.-J; Shao, Q; Falgueres, C; Voinchet, P; Dolo, J.-M; Garcia, T; Rightmire, G. P (die [[27 Augusti]] anni [[2010]]). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2993404/ &quot;Radiometric dating of the type-site for Homo heidelbergensis at Mauer, Germany&quot;] (Anglice). ''PNAS''. '''107''' (46): 19726–19730. Bibcode:2010PNAS..10719726W. doi:10.1073/pnas.1012722107. PMC 2993404. PMID 21041630.&lt;/ref&gt; Primum haud modernum humanum [[fossile]] -[[Homo neanderthalensis]]- in Valle Neandri ([[Theodisce]] ''Neandertal'') inventum est.&lt;ref&gt;Auctrice Hendry, Lisā (Lisa) (die [[5 Maii]] anni [[2018]]). [https://www.nhm.ac.uk/discover/who-were-the-neanderthals.html &quot;Who were the Neanderthals?&quot;] (Anglice). A Museo Historiae Naturalis. In tabulario servatum archetypum die [[30 Martii]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt; Simili modo, illo tempore adscripta modernorum humanorum evidentia in [[Iura (mons)|Iurā]] [[Suebia|Suebicā]] (Theodisce ''Schwäbische Alb'' seu ''Schwäbischer Jura'') inventa fuit, velut 42 000 annorum [[Tibia (instrumentum musicum)|tibiae]] quae antiquissima inventa instrumenta musica sunt,&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 &quot;Earliest music instruments found&quot;] (Anglice). A ''BBC News''. Die [[25 Maii]] anni [[2012]]. In tabulario servatum archetypum die [[3 Septembris]] anni [[2017]].&lt;/ref&gt; 40 000 annorum [[Homunculus Leoninus]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150215162121/http://www.theartnewspaper.com/articles/Ice-Age-iLion-Mani-is-worlds-earliest-figurative-sculpture/28595 &quot;Ice Age Lion Man is world's earliest figurative sculpture&quot;] (Anglice). ''The Art Newspaper''. [[31 Ianuarii|Pridie Kalendas Februarias]] anni [[2013]]. In tabulario servatum archetypum die [[15 Februarii]] anni [[2015]].&lt;/ref&gt; et 35 000 annorum [[Venus Hohlefelsensis]].&lt;ref&gt;Auctore Conard, Nicolao (Nicholas) (anno [[2009]]). [&quot;A female figurine from the basal Aurignacian of Hohle Fels Cave in southwestern Germany&quot;] (Anglice). ''Nature''. '''459''' (7244): 248–252. Bibcode:2009Natur.459..248C. doi:10.1038/nature07995. PMID 19444215. S2CID 205216692. In tabulario servatum archetypum [[12 Februarii|pridie Idus Februarias]] anni [[2020]]. Inspectum die [[21 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Discus caelestis Neviri villae]], per [[Aetas aënea|Aetatem Aëneam]] creatus, Germanico situi attributus est.&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/flagship-project-activities/memory-of-the-world/register/full-list-of-registered-heritage/registered-heritage-page-6/nebra-sky-disc/ &quot;Nebra Sky Disc&quot;] (Anglice). UNESCO. Anno [[2013]]. [ttps://web.archive.org/web/20141011061740/http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/flagship-project-activities/memory-of-the-world/register/full-list-of-registered-heritage/registered-heritage-page-6/nebra-sky-disc/ In tabulario servatum] archetypum die [[11 Octobris]] anni [[2014]].&lt;/ref&gt;

===Tribūs Germanicae, limes Romanus et Imperium Francorum===
{{Vide-etiam|Germani (antiquitas)|Germani}}
{{Vide-etiam|Germania Transrhenana}}
{{Vide-etiam|Migrationes Europaeae populorum et gentium}}
{{Vide-etiam|Regnum Francorum}}
[[Germani (antiquitas)|Gentes Germanicae]] a Nordicā&lt;ref name=&quot;Nordicus&quot;&gt;Confer binomen &quot;Horciasinus nordicus&quot;.&lt;/ref&gt; [[Aetas aënea|Aetate Aëneā]] seu ineunte [[Aetas ferrea|Aetate Ferreā]] seu [[Cultura Iastorfensis|Culturā Iastorfensi]] originem trahere putantur.&lt;ref&gt;Auctore Heather, Petro (Peter). [https://www.britannica.com/place/Germany/History#ref58082 &quot;Germany: Ancient History&quot;] (Anglice). Ab [[Encyclopaedia Britannica|''Encyclopaediā Britannicā'']] [[Interrete|interretiali]]. In tabulario [https://www.britannica.com/place/Germany/History servatum] archetypum URL [[pridie Kalendas Aprilis|31 Martii]] anni [[2019]]. Inspectum die [[25 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/BarbarianGermanics.htm &quot;Germanic Tribes (Teutons)&quot;]. Apud ''History Files''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200426121258/https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/BarbarianGermanics.htm servatum] archetypum URL die [[26 Aprilis]] anni [[2020]]. Inspectum die [[25 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Australi e [[Scandinavia|Scandinaviā]] et Germaniā Septentrionali,&lt;ref name=&quot;PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO&quot;&gt; A PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO, LEXICON LATINUM HODIERNUM (Editio XXII). [[Lentia]]e.&lt;/ref&gt; Qui ad meridiem, ad orientem et ad occidentem expansi sunt, [[Celtae|Celticas]], [[Gentes Iranianae|Iranianas]], [[Balti]]cas et [[Slavi]]cas tribūs attigentes.&lt;ref&gt;Auctrice Claster, Iulianā (Jill) N. (anno 1982). [https://archive.org/details/unset0000unse_g6n9/page/35 ''Medieval Experience: 300–1400''] (Anglice). New York University Press, p. 35. ISBN 978-0-8147-1381-5.&lt;/ref&gt;

[[Imperator Romanus|Imperatore]] [[Augustus (imperator)|Augusto]], [[Imperium Romanum]] in terras quas Germanicae tribūs incolebant invadere coepit, brevi durantes [[Index provinciarum Romanarum Imperii|provincias]] [[Germania Inferior|Germaniam Inferiorem]] et [[Germania Superior|Germaniam Superiorem]] inter flumina [[Rhenus|Rhenum]] et [[Albis|Albem]] creans. Anno [[9]], [[Legio Romana|legiones Romanae]] tres in Proelio [[Teutoburgiensis saltus|Teutoburgiensis saltūs]] ab [[Arminius|Arminio]] [[Clades Variana|victae sunt]].&lt;ref&gt;Auctore Wells, Petro (Peter) (anno 2004). ''The Battle That Stopped Rome: Emperor Augustus, Arminius, and the Slaughter of the Legions in the Teutoburg Forest'' (Anglice). Ab W. W. Norton &amp; Company. p. 13. ISBN 978-0-393-35203-0.&lt;/ref&gt; Huius proelii efectus Romanos a Germaniae subigendae ambitione dissuasit et, ergo, hoc proelium unum apud maximi ponderis eventūs in [[Historia Europae|Historiā Europae]] putatur.&lt;ref name=&quot;Murdoch&quot;&gt;A Murdoch, Hadriano (Adrian) (anno 2004). &quot;Germania Romana&quot; (Anglice). Apud Murdoch, Brian; Read, Malcolm (eds.). ''Early Germanic Literature and Culture''. Boydell &amp; Brewer. pp. 55–73. ISBN 1-57113-199-X.&lt;/ref&gt; Circa annum [[100]], cum [[Cornelius Tacitus|Tacitus]] [[Germania (Tacitus)|librum ''De origine et situ Germanorum'']] scripsit, Germanicae tribūs domicilium secus Rhenum et [[Danubius|Danubium]] -[[Limes Germanicus|Limitem Germanicum]]- collocaverant, plurimum hodiernae Germaniae occupantes. Nihilominus, [[Badenia et Virtembergia]], australis [[Bavaria]], australis [[Hassia]] et occidentalis [[Rhenania]] [[Index provinciarum Romanarum Imperii|provinciis Romanis]] incorporatae erant.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;&gt;A Fulbrook, Mariā (Mary) (anno [[1991]]). ''A Concise History of Germany''. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36836-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Modi, J. J. (anno [[1916]]). [https://archive.org/details/TheJournalOfTheAnthropologicalSocietyOfBombay/page/n651/mode/2up?view=theater &quot;The Ancient Germans: Their History, Constitution, Religion, Manners and Customs&quot;] (Anglice). Apud ''The Journal of the Anthropological Society of Bombay''. '''10''' (7): 647.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Rüger, C. (anno [[2004]]) [1996]. [https://books.google.es/books?id=JZLW4-wba7UC&amp;pg=PA528&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false &quot;Germany&quot;] (Anglice). Apud Bowman, Alani (Alan) K.; Champlin, Eduardi (Edward); Lintott, Andreae (Andrew) (eds.). Apud ''The Cambridge Ancient History: X, The Augustan Empire, 43 B.C''. – A.D. 69. Vol. 10 (2nd ed.). Cambridge University Press. pp. 527–28. ISBN 978-0-521-26430-3. In tabulario [https://web.archive.org/web/20161223193524/https://books.google.com/books?id=JZLW4-wba7UC&amp;pg=PA528#v=onepage&amp;q&amp;f=false servatum] archetypum URL [[23 Decembris]] anni [[2016]].&lt;/ref&gt;

Circa annum [[260]], Germanicae gentes in terras a Romanis rectas irruperunt.&lt;ref&gt;Auctoribus Alano Bowman, (Alan) K.; [[Petrus Garnsey|Petro Garnsey]], (Peter); [[Averil Cameron|Everilda Cameron]], (Averil) (anno [[2005]]). ''The crisis of empire, A.D. 193–337'' (Anglice). Apud The Cambridge Ancient History. Vol. 12. Cambridge University Press. p. 442. ISBN 978-0-521-30199-2.&lt;/ref&gt; Cum [[Hunni]] anno [[375]] irrupissent et ex anno [[395]] Roma minuisset, Germanicae tribūs longius ad meridiem migraverunt: [[Franci]] [[Regnum Francorum]] instituerunt et ad orientem impulerunt ad subigendas [[Ducatus Saxoniae|Saxoniam]] et [[Ducatus Bavariae|Bavariam]], et areae hodiernae Germaniae orientalis a [[Slavi]]cis Occidentalibus tribibus habitatae sunt.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt;

===Regnum Francorum Orientalium et Sacrum Romanum Imperium===
{{Vide-etiam|Regnum Francorum orientalium}}
{{Vide-etiam|Sacrum Romanum Imperium}}
[[Fasciculus:Foedus Virodunense.png|thumb|Divisio [[Regnum Francorum|Regni Francorum]] [[Foedus Virodunense|Foedere Virodunensi]] constituta.]]
[[Fasciculus:East Francia 843.svg|thumb|left|[[Regnum Francorum orientalium]] anno [[843]].]]
[[Fasciculus:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|thumb|upright|[[Martinus Lutherus]], [[Islebia]]e anno [[1483]] natus, [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae]] [[indulgentia]]s reiecit, quod [[Reformatio]]nem et [[Protestantes|Protestantismum]] incitavit.]]
[[Carolus Magnus]] [[Imperium Carolingorum]] anno [[800]] condidit; quod anno [[843]] [[Foedus Virodunense|divisum est]]. Orientale successorium [[Regnum Francorum orientalium|Regnum Francorum Orientalium]] e [[Rhenus|Rheno]] in occidente in flumen [[Albis|Albem]] in oriente et e [[Mare Germanicum|Mari Germanico]] in [[Alpes]] patebat.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; E quo, postea, [[Sacrum Romanum Imperium]] ortum est. Gubernatores [[Ottones]] inter annos [[919]] et [[1024]] aliquot praecipuos ducatūs primigenios firmaverunt.&lt;ref&gt;Auctore Falk, Abnero (Avner) (anno [[2018]]). ''Franks and Saracens'' (Anglie). Routledge. p. 55. ISBN 978-0-429-89969-0.&lt;/ref&gt; Anno [[996]], [[Gregorius V]] primus Theodiscus [[Papa]] factus est, a [[Cosinus (familia)|cosino]] [[Otto III (imperator)|Ottone]] nominatus, quem ipse brevi tempore postea Sacrum Romanum Imperatorem coronavit. Sacrum Romanum Imperium septentrionalem [[Italia]]m et [[Burgundia]]m absorbuit, [[Familia Salica|Saliis]] imperatoribus inter annos [[1024]] et [[1125]]; quamquam imperatores potestatem amiserunt propter [[Controversia de investitura|Controversiam de investiturā]].&lt;ref&gt;Auctore McBrien, Ricardo (Richard) (anno [[2000]]). ''Lives of the Popes: The Pontiffs from St. Peter to Benedict XVI'' (Anglice). HarperCollins. p. 138.&lt;/ref&gt; 

[[Stirps Waiblingensium|Waiblingensibus]] imperatoribus inter annos [[1138]] et [[1254]], Theodisci principes ut Theodisci in meridiem et in orientem domicilium ponerent hortati sunt, quod [[Sessamentum Orientale]]&lt;ref name=&quot;PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO&quot;/&gt; (Theodisce ''Ostsiedlung'') nuncupatum est. [[Hansa]]e membra, plerumque Theodiscae urbes, ob commercii expansionem floruerunt.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; Numerus incolarum deminuit primum propter [[Magna fames (1315-1317)|Magnam famem]] inter anno [[1315]], mox propter [[Mors atra|Mortem atram]] inter annos [[1348]] et [[1350]].&lt;ref&gt;Auctore Nelson, Lino Harrio (Lynn Harry). [http://www.vlib.us/medieval/lectures/black_death.html ''The Great Famine (1315–1317) and the Black Death (1346–1351)''] (Anglice). Ab [[Universitas Kansiensis|Universitate Kansiensi]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20110429072010/http://www.vlib.us/medieval/lectures/black_death.html servatum] archetypum URL die [[29 Aprilis]] anni [[2019]]. Inspectum die [[26 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Bulla Aurea]] ab imperatore [[Carolus IV (imperator)|Caroli IV]] scriptam et anno [[1356]] edictam constitutionalem Imperii structuram suppeditavit et Imperatorem a [[Princeps Elector Imperii|Principibus Electoribus]] septem eligendum esse decrevit.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt;

Ineunte [[Novum Aevum|Novo Aevo]], imperium mutationibus tantum affectum est. [[Ioannes Gutenbergus]] [[Typus mobilis|typorum mobilium]] [[impressio]]nem in [[Europa]]m introduxit, [[democratizatio cognitionis|democratizationi cognitionis]] fundamentum instituens.&lt;ref&gt;Auctore Eisenstein, Elizabethā (Elizabeth) (anno [[1980]]). [https://archive.org/details/printingpressasa00eise_181 ''The printing press as an agent of change''] (Anglice). Cambridge University Press. pp. 3–43. ISBN 978-0-521-29955-8.&lt;/ref&gt; Anno [[1517]], [[Martinus Lutherus]] [[Reformatio|Reformationem Protestanticam]] incitavit et [[Biblia|Bibliorum]] [[interpretatio]] ab eo scripta [[lingua Theodisca|linguae]] [[Lingua normata|normationem]] incepit; anno [[1555]], [[Pax Augustana]] &quot;Evangelicam&quot; fidem (scilicet [[Lutheranismus|Lutheranismum]]) tolerabat, sed principis fidem subditorum fidem esse debere etiam decrevit (&quot;cuius regio, eius religio&quot;).&lt;ref&gt;Auctore Cantoni, Davide (Davide) (anno [[2011]]). [https://www.barcelonagse.eu/sites/default/files/working_paper_pdfs/540.pdf &quot;Adopting a New Religion: The Case of Protestantism in 16th Century Germany&quot;] (PDF Anglice). ''Barcelona GSE Working Paper Series''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20170809160613/http://www.barcelonagse.eu/sites/default/files/working_paper_pdfs/540.pdf servatum] archetypum URL die [[9 Augusti]] anni [[2017]]. Inspectum die [[27 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; E [[Bellum Coloniense|Bello Coloniense]]&lt;ref name=&quot;Bellum Coloniense&quot;&gt;Confer opus ''Bellum Coloniense Libri Quinque'' est ab Michaeli Ab Isselt anno [[1586]] editum.&lt;/ref&gt; et per [[Bellum triginta annorum]] (inter annos [[1618]] et [[1648]]), religiosus conflictus Germanicas terras vastavit et numerum incolarum significative deminuit.&lt;ref name=&quot;Philpott&quot;&gt;A Philpott, Daniele (Daniel) (Ianuario anni [[2000]]). &quot;The Religious Roots of Modern International Relations&quot; (Anglice). ''World Politics''. '''52''' (2): 206–245. doi:10.1017/S0043887100002604. S2CID 40773221.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Macfarlane, Alano (Alan) (anno [[1997]]). [https://archive.org/details/savagewarsofpeac0000macf/page/50 ''The Savage Wars of Peace: England, Japan and the Malthusian Trap''] (Anglice). Blackwell. p. 51. ISBN 978-0-631-18117-0.&lt;/ref&gt;

[[Pax Westphalica]] religiosa bella apud [[Status Imperii|Statūs Imperii]] finivit;&lt;ref name=&quot;Philpott&quot;/&gt; quorum plurimum [[Theodisce]] loquentes praefecti [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicismum]], [[Lutheranismus|Lutheranismum]] aut [[Calvinismus|Calvinismum]] sicut [[Religio publica|religionem publicam]] eligere poterant.&lt;ref&gt;Auctore Holborn, Ioanne Ioachimo (Hajo) (anno [[1959]]). '' A History of Modern Germany, The Reformation'' (Anglice). Princeton University Press. pp. 123–248.&lt;/ref&gt; Legale systema [[Reformatio imperii|Reformationum Imperialium]] serie (circiter inter annos [[1495]] et [[1555]]) inceptum amplam localem autonomiam et fortiorem [[Dieta Imperii (Sacrum Romanum Imperium)|Diaetam Imperii]] praebuit.&lt;ref&gt;Auctoribus Hieronymo (Jeroen) Duindam; Iulianā Dianā (Jill Diana) Harries; Carolinā (Caroline) Humfress; Hurvitz Nimrod, eds. (anno [[2013]]). ''Law and Empire: Ideas, Practices, Actors'' (Anglice). Brill. p. 113. ISBN 978-90-04-24951-6.&lt;/ref&gt;  [[Domus Habsburgensis]] imperialem coronam ex anno [[1438]] usque ad [[Carolus VI (imperator)|Caroli VI]] mortem, anno [[1740]], tenuit. Post [[Bellum Successionis Austriacae]] et [[Foedus Aquisgranense (1748)|Foedus Aquisgranense]], Caroli VI filia [[Maria Theresia (imperatrix)|Maria Theresia]] velut imperatrix consors regnavit cum eius maritus [[Franciscus I Stephanus|Franciscus I]] imperator factus esset.&lt;ref&gt;Auctoribus Iacobo (Hamish) Scott; Brendano (Brendan) Simms, eds. (anno [[2007]]). ''Cultures of Power in Europe during the Long Eighteenth Century'' (Anglice). Cambridge University Press. p. 45. ISBN 978-1-139-46377-5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Maria Theresa, Holy Roman Empress and Queen of Hungary and Bohemia'' (Anglice). Apud [[Museum Britannicum]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20210620152726/https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG111929 servatum] archetypum URL die [[20 Iunii]] anni [[2021]]. Inspectum die [[27 Februarii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Ex anno [[1740]], dualismus inter [[Austria]]cam [[Domus Habsburgensis|monarchiam Habsburgensem]] et [[Borussia|Regnum Borussiae]] Germanicam historiam dominabatur. Annis [[1772]], [[1793]] et [[1795]], Borussia et Austria, iuxta cum [[Imperium Russicum|Imperio Russico]], [[Partitiones Poloniae]] consentiverunt.&lt;ref&gt;Auctoribus Bideleux, Roberto (Robert); Jeffries, Ioanne (Ian) (anno [[1998]]). [https://archive.org/details/historyeasterneu00bide_296 ''A History of Eastern Europe: Crisis and Change''] (Anglice). Routledge. p. 156.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;A Batt, Iudithā (Judy); Wolczuk, Catharinā (Kataryna) (anno [[2002]]). ''Region, State and Identity in Central and Eastern Europe'' (Anglice). Routledge. p. 153.&lt;/ref&gt; Per tempus Bellorum Rerum Novarum [[Francia|Francicorum]], aerae [[Napoleo I (imperator Francogallorum)|Napoleonicae]] et subsequentem finalem coetum Diaetae Imperii, pleraeque [[Urbes imperiales|urbes imperiales liberae]] dynasticis territoriis adiunctae sunt; ecclesiastica territoria saecularizata at adiuncta sunt. Anno [[1806]], Imperium solutum est; [[Francia]], [[Russia]], [[Borussia]] et [[Domus Habsburgensis|Habsburgenses]] ([[Austria]]) de hegemoniā Germanicis in civitatibus per [[Bella Napoleonica]] contendunt.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt;

===Confoederatio Germanica et Imperium===
{{Vide-etiam|Confoederatio Germanica}}
{{Vide-etiam|Imperium Germanicum (1871-1918)}}
[[Fasciculus:German Confederation (1815).svg|thumb|[[Confoederatio Germanica]] anno [[1815]].]]
[[Fasciculus:Deutsches Reich (1871-1918)-de.svg|thumb|[[Imperium Germanicum (1871-1918)]] (mappa Theodisce).]]
[[Fasciculus:Kaulbach Germania 1914.jpeg|thumb|Germania a [[Fridericus Augustus de Kaulbach|Friderico Augusto de Kaulbach]] anno [[1914]], primordio [[bellum Orbis Terrarum I|belli mundani primi]] picta.]]
Cum, exarsis [[Bella Coitionum|Bellis Coitionum]], civitates Germaniae meridianae se cum Francia iunxerunt, [[Sacrum Imperium Romanum]] finem habuit. [[Napoleo I (imperator Francogallorum)|Napoleone]] ad modo terminali victo, [[Consilium Vindobonense]] [[Confoederatio Germanica|Confoederationem Germanicam]], laxam civitatum [[suverenitas|suverenarum]] 39 consociationem, condidit. Imperatorem [[Austria]]e diuturnum praesidem designatum esse hoc Consilium crescens [[Borussia]]e pondus reiicere reddit. Dissentiones intra restaurationis rationes ad motuum [[liberalismus|liberalium]] ortūs partim duxerunt, quos novae repressionis rationes ab viro civili [[Clemens Vencelus Nepomucus Lotharius Metternicus|Clemente Metternico]] captae sequuntur.&lt;ref&gt;Auctoribus Nicolao (Nicholas) Atkin; Michaële (Michael) Biddiss; Frascico (Frank) Tallett, eds., ''The Wiley-Blackwell Dictionary of Modern European History Since 1789'' (Wiley, 2011). 307–308, ISBN 978-1-4443-9072-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Sondhaus, Laurentio (Lawrence), &quot;Austria, Prussia, and the German Confederation: The Defense of Central Europe, 1815–1854&quot; (Anglice). Apud Talbot C. Imlay;  Monicā (Monica) Duffy Toft. ''The Fog of Peace and War Planning: Military and Strategic Planning under Uncertainty'' (Routledge, 2007). 50–74, ISBN 978-1-134-21088-6.&lt;/ref&gt; [[Societas portorii Germanica]], unio telonialis, oeconomicam unionem favit.&lt;ref&gt;Auctore Henderson, W. O. (Ianuario anni [[1934]]). &quot;The Zollverein&quot; (Anglice). Apud ''History'' '''19''' (73): 1–19. doi:10.1111/j.1468-229X.1934.tb01791.x.&lt;/ref&gt; Europaeorum rerum novarum motuum ratione habitā, docti homines et plebeii Res novas Germanicas inter annos [[1848]] et [[1849]] inceperunt, quod quaestionem Germanicam proposuit. Regi [[Fridericus Gulielmus IV (rex Borussiae)|Friderico Gulielmo IV]] [[Borussia]]e titulus imperatoris oblatus est, sed cum potestatis amissione; qui coronam et propositam constitutionem reiecit, quod liberali motui temporarium impedimentum attulit.&lt;ref&gt;Auctore Hewitson, Marco (Mark) (anno [[2010]]). &quot;'The Old Forms are Breaking Up, ... Our New Germany is Rebuilding Itself': Constitutionalism, Nationalism and the Creation of a German Polity during the Revolutions of 1848–49&quot; (Anglice). Apud ''The English Historical Review''. '''125''' (516): 1173–1214. doi:10.1093/ehr/ceq276. JSTOR 40963126.&lt;/ref&gt;

Rex [[Gulielmus I (imperator Germaniae)|Gulielmus I]] [[Otho de Bismarck|Othonem de Bismarck]] Ministrum-Praesidem Borussiae anno [[1862]] designavit. Otho de Bismarck [[bellum]] contra [[Dania]]m anno [[1864]] prospere conclusit; subsequens decretoria Borussiaca victoria in [[Bellum Germanicum|Bello Germanico]] anni [[1866]] facultatem ei dedit ut [[Foederatio Germanica Septemtrionalis|Foederationem Germanicam Septemtrionalem]] crearet, quae [[Austria]]m excludebat. Victā [[Francia|Franciā]] in [[Bellum Germano-Francicum|Bello Germano-Francico]], Germani principes [[Imperium Germanicum (1871-1918)|Imperii Germanici]] conditum nuntiaverunt anno [[1871]]. Borussia dominans constituens novi imperii civitas fuit; Rex Borussiae utpote Imperator rexit et [[Berolinum]] eius [[caput (urbs)|caput]] factum est.&lt;ref&gt;[https://history.state.gov/countries/issues/german-unification&quot;Issues Relevant to U.S. Foreign Diplomacy: Unification of German States&quot;] (Anglice). Apud [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum|Ministerii Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]] Sede Historici. In tabulario [https://web.archive.org/web/20191001095812/https://history.state.gov/countries/issues/german-unification servatum] archetypum URL [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2019]]. Inspectum die [[3 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Otto von Bismarck&quot;&gt;[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/bismarck_otto_von.shtml &quot;Otto von Bismarck (1815–1898)&quot;] (Anglice). Apud [[BBC]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20191127025023/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/bismarck_otto_von.shtml servatum] archetypum URL die [[27 Novembris]] anni [[2019]]. Inspectum die [[3 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Per [[Anni fundatorum|Annorum fundatorum]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; tempus quod unificationem Germanicam secutum est, Bismarckiana externa ratio nomine [[Index cancellariorum Germaniae|Cancellarii Germaniae]] Germanicam positionem sicut grandem nationem conflandis foederibus et evitando bello firmavit&lt;ref name=&quot;Otto von Bismarck&quot;/&gt; Quomodocumque, [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmo II]] Imperatore, Germania [[Neoimperialismus|imperialisticam]] rationem inivit, quae eam induxit ad discidium vicinis cum nationibus.&lt;ref&gt;Auctore Mommsen, Wolfgango (Wolfgang) J. (anno [[1990]]). &quot;Kaiser Wilhelm II and German Politics&quot; (Anglice). Apud ''Journal of Contemporary History''. '''25''' (2/3): 289–316. doi:10.1177/002200949002500207. JSTOR 260734. S2CID 154177053.&lt;/ref&gt; [[Foedus Duplex (1879)|Foedus Duplex]] multinationali cum [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] creatum est; [[Foedus Triplex (1882)|Foedus Triplex anni 1882]] [[Italia]]m includebat. [[Britanniarum Regnum]], [[Francia]] et [[Russia]] etiam pactionem fecerunt ut se protegerent [[Domus Habsburgensis|Habsburgensibus]] ab interpositionibus Russica in commoda in [[Paeninsula Balcanica|Balcaniā]] aut Germanicis ab interpositionibus contra [[Francia]]m.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; In [[Conferentia Berolinensis|Conferentiā Berolinensi]] anni [[1884]], Germania aliquot colonias postulavit, apud quas [[Africa Germanica Orientalis]], [[Africa Germanica Austroccidentalis]], [[Togum]] et [[Cammarunia]] erant. &lt;ref&gt;Auctore Black, Ioanne (John), ed. (anno [[2005]]). ''100 maps'' (Anglice). Sterling Publishing. p. 202. ISBN 978-1-4027-2885-3.&lt;/ref&gt; Postea, Germania suum imperium coloniale longius expandit includendis coloniis in [[Oceanus Pacificus|Pacifico]] et [[Sinae (regio)|Sinis]].&lt;ref&gt;Auctore Farley, Roberto (Robert) (die [[17 Octobris]] anni [[2014]]). [https://thediplomat.com/2014/10/how-imperial-germany-lost-asia/ &quot;How Imperial Germany Lost Asia&quot;] (Anglice). Apud ''The Diplomat''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200319015901/https://thediplomat.com/2014/10/how-imperial-germany-lost-asia/ servatum] archetypum URL die [[19 Martii]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt; Coloniale gubernium in Africā Austroccidentali (hodiernā [[Namibia|Namibiā]]), ex anno [[1904]] usque ad [[1907]], localium [[Hereroenses|Hereroënsium]]&lt;ref name=&quot;Hereroensis&quot;&gt;Confer binomina &quot;Aloe heroroensis&quot; et &quot;Lobelia hereroensis&quot;.&lt;/ref&gt; ac [[Namaquae|Namaquarum]]&lt;ref name=&quot;Namaqua&quot;&gt;Confer binomina &quot;[[Zutulba namaqua]]&quot; et &quot;Eupodotis vigorsii namaqua&quot;.&lt;/ref&gt; occidionem exsecutum est utpote punitionem propter rebellionem;&lt;ref&gt;Auctoribus Olusoga, Davide (David); Erichsen, Caspero (Casper) (anno [[2010]]). ''The Kaiser's Holocaust: Germany's Forgotten Genocide and the Colonial Roots of Nazism'' (Anglice). Faber and Faber. ISBN 978-0-571-23141-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bazyler&quot;&gt;A Michaële (Michael) Bazyler (anno [[2016]]). ''Holocaust, Genocide, and the Law: A Quest for Justice in a Post-Holocaust World'' (Anglice). Oxford University Press. pp. 169–70.&lt;/ref&gt; hoc primum [[saeculum 20|saeculi XX]] genocidium fuit.&lt;ref name=&quot;Bazyler&quot;/&gt;

[[Franciscus Ferdinandus (archidux Austriae)|Principis imperialis Austriae]] caedes die [[28 Iunii]] anni [[1914]] [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]] praetextum aggrediendae [[Serbia]]e suppeditavit, quod [[Primum bellum mundanum]] concitavit. Post belli annos quattuor, cum propemodum duo [[millio]]nes Theodiscorum militum interfecti sunt,&lt;ref&gt;Auctore Crossland, Davide (David) (die [[22 Ianuarii]] anni [[2008]]). [https://www.spiegel.de/international/germany/aged-107-last-german-world-war-i-veteran-believed-to-have-died-a-530319.html &quot;Last German World War I veteran believed to have died&quot;] (Anglice). Apud ''Spiegel Online''. In tabulario [http://www.spiegel.de/international/germany/aged-107-last-german-world-war-i-veteran-believed-to-have-died-a-530319.html servatum] archetypum URL [[8 Octobris]] anni [[2012]].&lt;/ref&gt; generales [[indutiae]] hunc conflictum  ad finem adduxit. Per [[Res novae Germanicae (1918-1919)|Res novas Germanicas]] Novembre anni [[1918]], [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmus II]] et regnantes principes se abdicaverunt et Germania [[Respublica foederalis|respublica foederalis]] declarata est. Germanicus novus moderatorum coetus [[Foedus Versaliis ictum (1919)|Foedus Versaliarum]] anno [[1919]] obsignavit, ubi Germania ab [[Consensus triplex|Alligatis]] victa esse accepit. Theodisci hoc foedus ignominiosum habuerunt, quod [[Adolfus Hitler|Adolfi Hitler]] accessioni gratiosum ab historicis putatur.&lt;ref&gt;Auctoribus Boemeke, Manfredo (Manfred) F.; Feldman, Geraldo (Gerald) D.; Glaser, Elisabethā (Elisabeth) (anno [[1998]]). ''Versailles: A Reassessment after 75 Years'' (Anglice). Apud scripta edita Instituti Historici Germanici. Cambridge University Press. pp. 1–20, 203–220, 469–505. ISBN 978-0-521-62132-8.&lt;/ref&gt; Germania circiter 13% suorum Europaeorum territoriorum perdidit et omnes suas coloniales terras subactas in Africā et in Pacifico cessit.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/map/german-territorial-losses-treaty-of-versailles-1919 &quot;GERMAN TERRITORIAL LOSSES, TREATY OF VERSAILLES, 1919&quot;] (Anglice). Apud Museum memoriale Holocausti Civitatum Foederatarum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20160704070745/https://www.ushmm.org/outreach/en/media_nm.php?MediaId=1620 servatum] archetypum URL die [[4 Iulii]] anni [[2016]]. Inspectum die [[10 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

===Res Publica Vimariana et Germania Nazistica===
[[Fasciculus:Hitler portrait crop.jpg|thumb|[[Adolfus Hitler]], Germaniae Nazisticae dictator ex anno [[1933]] ad [[1945]].]]
[[Fasciculus:Europe under Nazi domination.png|thumb|Tabula (Anglice) Europae a Germanis occupatae anno [[1942]] per [[Secundum bellum mundanum]] cum areis penes Imperium Germanicum [[niger (color)|nigro colore]] ostensis.]]
Cum, imperatore [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmo II]], aetate [[Imperialismus|imperialismi]], totius orbis se potiri obversaretur, motui gerendi belli quantum contribuit, ut paulo post anno [[1914]] [[primum bellum mundanum]] coortum est. Cum Imperium per [[Res novae Germanicae (1918-1919)|Res novas Novembris]] anni 1918 submersum esset, exclamata est [[Res Publica Vimariana|res publica]] Vimariana dicta secundum locum, ubi confecta est nova constitutio democratica, quae die [[11 Augusti]] anno [[1919]] a Praeside [[Fridericus Ebert|Friderico Ebert]] obsignata est.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; Subsequenti in potestatis pugnā, [[Communismus|communistae]] potestatem in [[Bavaria|Bavariā]] occupaverunt, sed [[Conservatismus|conservatisticae]] turbae per [[Wolfgangus Kapp|Wolfgangi Kapp]] [[praxicopema|praxicopēma]] alibi ruere conatae sunt. Quam rem pugnae viariae in centris industrialibus, [[Regio Rurana|Regionis Ruranae]] occupatio Belgicis Francicisque a copiis facta et hyperinflatio secutae sunt. [[Propositum Dawesianum|Propositum recomponendi debiti]] et [[rentenmarca|novae monetae]] creatio anno [[1924]] in Felices [[anni 1920|annos 1920]], artificiosae innovationis et liberalis culturalis vitae aeram, induxerunt.&lt;ref&gt;Auctore Nicholls, AJ (anno [[2016]]). &quot;1919–1922: Years of Crisis and Uncertainty&quot; (Anglice). Apud ''Weimar and the Rise of Hitler''. Macmillan. pp. 56–70. ISBN 978-1-349-21337-5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Costigliola, Francisco (Frank) (anno [[1976]]). &quot;The United States and the Reconstruction of Germany in the 1920s&quot; (Anglice). Apud ''The Business History Review''. '''50''' (4): 477–502. doi:10.2307/3113137. JSTOR 3113137. S2CID 155602870.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Kolb, Eberhardo (Eberhard) (anno [[2005]]). ''The Weimar Republic''. In linguam Anglicam a P. S. Falla; R. J. Park versum (II ed.). Psychology Press. p. 86. ISBN 978-0-415-34441-8.&lt;/ref&gt;

Mundialis [[Depressio oeconomica magna]] Germaniam anno [[1929]] percussit. [[Index cancellariorum Germaniae|Cancellarii]] [[Henricus Brüning|Henrici Brüning]] gubernium fiscalis severitatis et [[Deflatio monetalis|deflationis]] rationem persecutum est quae [[Inopia quaestus|inopiam quaestūs]] fere 30% anno [[1932]] causavit.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150101004701/http://www.holocaustchronicle.org/StaticPages/50.html &quot;PROLOGUE: Roots of the Holocaust&quot;] (Anglice). Apud ''The Holocaust Chronicle''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20150101004701/http://www.holocaustchronicle.org/StaticPages/50.html servatum] archetypum URL [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2015]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Factio operaria socialistarum nationalium Germanica|Factio Nazistica]], ab [[Adolfus Hitler|Adolfo Hitler]] ducta, maxima [[factio]] in [[Diaeta Imperii Germanici|Diaetā]] facta est, habitis extraordinariis comitiis anno [[1932]], et [[Paulus de Hindenburg]] Adolfum Hitler Cancellarium Germaniae die [[30 Ianuarii]] anni [[1933]] designavit.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; Incensā [[Diaeta Imperii Germanici|Diaetā]], decretum fundamentalia [[Iura civilia et politica|iura civilia]] abrogavit et primus [[campus concentrationis]] Nazisticus apertus est.&lt;ref&gt;Auctore Evans, Ricardo (Richard) (anno [[2003]]). ''The Coming of the Third Reich'' (Anglice). Penguin. p. 344. ISBN 978-0-14-303469-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20000510093525/http://www.holocaust-history.org/dachau-gas-chambers/photo.cgi?02 &quot;Ein Konzentrationslager für politische Gefangene in der Nähe von Dachau&quot;]. Apud ''Münchner Neueste Nachrichten'' (Theodisce). Die [[21 Martii]] anni [[1933]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20150101004701/http://www.holocaustchronicle.org/StaticPages/50.html servatum] archetypum URL [[10 Maii]] anni [[2000]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Die [[23 Martii]] anni [[1933]], Lex Auctoritativa&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; Adolfo Hitler infinitam [[Potestas legifera|potestatem legiferam]] concessit, quod constitutionem rescindebat&lt;ref&gt;Auctore A von Lüpke-Schwarz, Marco (Marc) (die [[23 Martii]] anni [[2013]]). [https://www.dw.com/en/the-law-that-enabled-hitlers-dictatorship/a-16689839 &quot;The law that 'enabled' Hitler's dictatorship&quot;]. Apud ''Deutsche Welle''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20150101004701/http://www.holocaustchronicle.org/StaticPages/50.html servatum] archetypum URL die [[27 Aprilis]] anni [[2020]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; et Germaniae Nazisticae initium signabat. Cuius gubernium centralisticam&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; totalitaristicam civitatem instituit, a [[Confoederatio Nationum|Confoederatione Nationum]] decessit et magnopere Germaniae armaturae renovationem&lt;ref name=&quot;Col&quot;/&gt; auxit.&lt;ref&gt;[https://www.dhm.de/lemo/kapitel/ns-regime/wirtschaft &quot;Industrie und Wirtschaft&quot;] (Theodisce). Apud Museum Historicum Germanicum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20110430190641/http://www.dhm.de/lemo/html/nazi/wirtschaft/index.html servatum] archetypum URL [[30 Aprilis|pridie Kalendas Maias]] anni [[2011]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]]&lt;/ref&gt; A gubernio sustentum propositum oeconomicae renovationi omni studio incumbuit ad [[opera publica]], quorum clarissima fuerunt autoviae Imperii ([[Theodisce]] ''Reichsautobahn'').&lt;ref&gt;Auctore Evans, Ricardo (Richard) (anno [[2005]]). ''[https://archive.org/details/thirdreichinpowe00evan The Third Reich in Power]'' (Anglice). Penguin. pp. 322–326, 329. ISBN 978-0-14-303790-3.&lt;/ref&gt;

Anno [[1935]], Regimen Nazisticum a [[Foedus Versaliis ictum (1919)|Foedere Versaliensi]] decessit et [[Leges Norimbergenses]] induxit, quae [[Iudaei|Iudaeos]] et alias [[minoritas|minoritates]] vexaverunt.&lt;ref&gt;Auctore Bradsher, Gregorio (Greg) (anno [[2010]]). [https://www.archives.gov/publications/prologue/2010/winter/nuremberg.html &quot;The Nuremberg Laws&quot;] (Anglice). Apud ''Prologue''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200425130322/https://www.archives.gov/publications/prologue/2010/winter/nuremberg.html servatum] archetypum URL die [[25 Aprilis]] anni [[2020]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Germania quoque denuo dominium in [[Saravia]]m anno [[1935]] recuperavit,&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt;, [[Rhenania]]m anno [[1936]] remilitarizavit, [[Austria]]m anno [[1938]] et [[Sudetia]]m eodem anno per [[Pactum  Monacense (1938)|Pactum Monacense]] adiunxit et, violato hoc pacto, [[Cechoslovacia]]m Martio anni [[1939]] occupavit.&lt;ref&gt;[https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/cabinet-papers-1915-1984/ &quot;Descent into War&quot;] (Anglice). Apud Tabulas nationales Brittanicas. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200320015948/https://www.nationalarchives.gov.uk/cabinetpapers/themes/descent-into-war.htm servatum] archetypum URL die [[20 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Nox crystallorum]] [[synagoga]]rum incendium, Iudaeorum tabernarum destructionem et gregariam Iudaeorum comprehensionem vidit.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-night-of-broken-glass &quot;The &quot;Night of Broken Glass&quot;&quot;] (Anglice). Apud Museum memoriale Holocausti Civitatum Foederatarum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20170211075203/https://www.ushmm.org/outreach/en/article.php?ModuleId=10007697 servatum] archetypum URL die [[11 Februarii]] anni [[2017]]. Inspectum die [[17 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Augusto anni [[1939]], Adolfi Hitler gubernium [[Pactum Ribbentrop-Molotovianum]] tractavit quod Europam Orientalem in Germanicum et [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovieticum]] ambitūs dividebat.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/german-soviet-pact &quot;German-Soviet Pact&quot;] (Anglice). Apud Museum memoriale Holocausti Civitatum Foederatarum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200311115713/https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/german-soviet-pact servatum] archetypum URL die [[11 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[29 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[1 Septembris|Kalendis Septembribus]] anni [[1939]], Germania in [[Polonia]]m ingressa est, quod [[Secundum bellum mundanum]] in Europā incepit;&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt; [[Britanniarum regnum]] et [[Francia]] bellum decreverunt cotra Germaniam die [[3 Septembris]].&lt;ref&gt;Auctoribus Hiden, Ioanne (John); Lane, Thomā (Thomas) (anno 2000). [https://archive.org/details/balticoutbreakse00hide The Baltic and the Outbreak of the Second World War] (Anglice). Cambridge University Press. pp. 143–144. ISBN 978-0-521-53120-7.&lt;/ref&gt; [[Ver]]e anni [[1940]], Germania [[Dania]]m , [[Norvegia]], [[Nederlandia]]m, [[Belgica]]m, [[Luxemburgum]] et [[Francia]] subiecit, quod Francicum gubernium coegit ut indutias obsignaret. [[Britanniarum Regnum|Britanni]] Germanicos impetūs aërios&lt;ref name=&quot;Col&quot;/&gt; in Proelio Angliae eodem anno repulerunt. Anno [[1941]], Germanicae copiae in [[Iugoslavia]]m, [[Graecia]]m et [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Unionem Sovieticam]] ingressae sunt. Anno [[1942]], Germania et suae foederatae civitates plerāque in Europā continentali et [[Africa Septentrionalis|Africā Septentrionali]] dominabantur; sed cum [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovietici]] in [[Pugna Stalingradensis|Proelio Stalingradensi]] vicissent, Adligatae&lt;ref name=&quot;Adligatae&quot;&gt;Vide [https://la.wikipedia.org/wiki/Secundum_bellum_mundanum#Regiones Vicipaediae Latinae articulum de Secundo bello mundano, in sectione &quot;Regiones&quot;], ubi dicitur &quot;(...) erant Unio Sovietica, Civitates Foederatae Americae, Regnum Britanniarum, Polonia, Francia, Canada, Nova Zelandia, et Australia. Illae civitates foedere adligatae erant, unde 'adligatae' appellabantur (...)&quot;.&lt;/ref&gt; civitates Africam Septentrionalem recuperavissent et [[Italia]]m anno [[1943]] occupavissent, copiae Germanicae iteratas repulsas tulerunt. Anno [[1944]], [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovietici]] de Europā Orientali presserunt; dum Occidentales Adligati&lt;ref name=&quot;Adligatae&quot;/&gt; e navibus in [[Francia|Franciā]] expositi sunt et in Germaniam ingressi sunt, non obstante finali Germanicā propulsatione. Cum Adolphus Hitler in [[Proelium Berolini|Proelio Berolinensi]] se occidisset, Germania deditionis documentum die [[8 Maii]] anni [[1945]] obsignavit, quod ad finem Secundum bellum mundanum in Europā et Germaniam Nazisticam adduxit.&lt;ref name=&quot;Fulbrook&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/world-war-ii-key-dates &quot;World War II: Key Dates&quot;] (Anglice). Apud Museum memoriale Holocausti Civitatum Foederatarum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200311150818/https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/world-war-ii-key-dates servatum] archetypum URL die [[11 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[29 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Secundo bello mundano confecto, superstites officiales Nazistici de [[Scelus bellicum|sceleribus bellicis]] in [[Iudicia Norimbergensia|Iudiciis Norimbergensibus]] iudicati sunt.&lt;ref name=&quot;Kershaw&quot;&gt;A Kershaw, Ioanne (Ian) (anno [[1997]]). ''Stalinism and Nazism: dictatorships in comparison'' (Anglice). Cambridge University Press. p. 150. ISBN 978-0-521-56521-9.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Overy, Ricardo (Richard) (die [[17 Februarii]] anni [[2011]]). [https://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/nuremberg_article_01.shtml &quot;Nuremberg: Nazis on Trial&quot;] (Anglice). Apud [[BBC]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20110316053707/http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/nuremberg_article_01.shtml servatum] archetypum URL die [[16 Martii]] anni [[2011]]. Inspectum die [[29 Martii]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Per quod postea [[Soa]]m seu [[Soa|Holocaustum]] nuncupabitur, Germanicum gubernium [[minoritas|minoritates]] insectatum est, quas praeterea in [[campus concentrationis|campos concentrationis]] et [[campus internecivus|internecivos]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; totam per Europam coniecit. Hoc regimen [[Iudaei|Iudaeorum]] [[millio]]nes sex, saltim 130 000 [[Zingari|Zingarorum]], 275 000 [[debilitas|invalidorum]], [[Testes Iehovae|Testium Iehovae]] milia, [[Homosexualitas|homosexualium]] milia, centena milium politicorum religiosorumque aemulorum systematice necavit.&lt;ref&gt;Auctoribus Niewyk, Donaldo (Donald) L.; Nicosia, Francisco (Francis) R. (anno [[2000]]). ''[https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew/page/n5/mode/2up The Columbia Guide to the Holocaust]'' (Anglice). Columbia University Press. pp. 45–52. ISBN 978-0-231-11200-0.&lt;/ref&gt; Rationes Nazisticae in nationibus a Germanis captis induxerunt ad caedem aestimatorum 2,7 millionum [[Poloni|Polonorum]],&lt;ref&gt;''Polska 1939–1945: Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami'' ([[Polonice]]). Apud Institutum memoriae nationalis. 2009. p. 9.&lt;/ref&gt; 1,3 millionum [[Ucraini|Ucrainorum]], unius millionis [[Rutheni Albi|Alboruthenorum]] et 3,5 millionum [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Sovieticorum]] [[bello captus|bello captorum]].&lt;ref&gt;Auctore Maksudov, S (anno [[1994]]). &quot;Soviet Deaths in the Great Patriotic War: A Note&quot; (Anglice). Apud ''Europe-Asia Studies''. '''46''' (4): 671–680. doi:10.1080/09668139408412190. PMID 12288331.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kershaw&quot;/&gt; [[Damnum amissorum militum]] Germanorum 5,3 milliones aestimatum est,&lt;ref&gt;Auctore Overmans, Rogerio (Rüdiger) (anno [[2000]]). ''Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg'' (Theodisce). Oldenbourg. ISBN 978-3-486-56531-7.&lt;/ref&gt; et circa 900 000 Germanorum civilium mortui sunt.&lt;ref&gt;Auctore Kershaw, Ioanne (Ian) (anno [[2011]]). ''The End; Germany 1944–45'' (Anglice). Allen Lane. p. 279.&lt;/ref&gt; Circa 12 milliones ethnicorum Germanorum expulsi sunt ex Europā Orientali et Germania fere quartam sui antebellici territorii partem amisit.&lt;ref&gt;Auctore Demshuk, Andreā (Andrew) (anno [[2012]]). ''[https://books.google.es/books?id=ySLyE6YJEn0C&amp;pg=PA52&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Lost German East]'' (Anglice). Cambridge University Press. p. 52. ISBN 978-1-107-02073-3. In tabulario [https://web.archive.org/web/20161201215323/https://books.google.com/books?id=ySLyE6YJEn0C&amp;pg=PA52#v=onepage&amp;q&amp;f=false servatum] archetypum URL [[1 Ianuarii|Kalendis Decembribus]] anni [[2016]].&lt;/ref&gt;

===Germania Orientalis et Occidentalis===
[[Fasciculus:Map-Germany-1945.svg|thumb|Germaniae tabula anni [[1947]], [[Secundum bellum mundanum|Secundo bello mundano]] composito, a Statunitensibus, Sovieticis, Britannis, et Francicis occupatas partes et civitatem Saraviam a Franciā tutelatam ostendens. Territoria ad orientem fluminum [[Viadrus|Viadri]] et [[Nissa Lusatianus|Nissae Lusatiani]] [[Polonia]]e et [[Unio Sovietica|Unioni Sovieticae]] translata sunt sub condicionibus Declarationis [[Potestampium|Potestampiensis]].&lt;ref&gt;Auctore Hughes, R. Geraldo (Gerald) (anno [[2005]]). &quot;Unfinished Business from Potsdam: Britain, West Germany, and the Oder-Neisse Line, 1945–1962&quot; (Anglice). Apud ''The International History Review''. '''27''' (2): 259–294. doi:10.1080/07075332.2005.9641060. JSTOR 40109536. S2CID 162858499.&lt;/ref&gt;]]
[[Fasciculus:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|thumb|[[Murus Berolinensis]] anno [[1989]] collabens et [[Porta Brandenburgensis]] (recessū) fuit unus primos apud eventūs exeuntis [[Bellum frigidum|Belli Frigidi]], quod ultimatim in [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] dissolutionem induxit.]]
[[Natio]]nes quae tyrannidem Nazisticam impugnaverint, oppresso [[Wehrmacht|exercitū Germanico]], partitionem Germaniae atque urbis [[Berolinum|Berolini]] quattuor in partes decreverunt: pars orientalis sub dicione [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Unionis Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum]] cecidit -quae [[7 Octobris|Nonis Octobribus]] anni [[1949]] [[Res publica democratica Germanica|Respublica Democratica Germanica]] seu vulgo Germania Orientalis facta est-, partes autem occidentales in potestatem [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]], [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regni]], ac [[Francia]]e redactae sunt, ex quibus anno [[1949]] [[Res publica foederata Germaniae (1949–1990)|Res publica Foederata Germaniae]] seu vulgo Germania Occidentalis constituta est.&lt;ref&gt;&quot;Trabant and Beetle: the Two Germanies, 1949–89&quot; (Anglice). Apud ''History Workshop Journal''. '''68''': 1–2. 2009. doi:10.1093/hwj/dbp009.&lt;/ref&gt; Germania Orientalis [[Berolinum|Berolinum Orientale]] suum [[caput (urbs)|caput]] elegit, Germania autem Occidentales [[Bonna]]m temporarium caput elegit, ut declararetur thesis ut duarum civitatum solutio transitoria esset.&lt;ref&gt;Auctore Wise, Michaële (Michael) Z. (anno [[1998]]). ''[https://archive.org/details/capitaldilemmage0000wise/page/22/mode/2upCapital dilemma: Germany's search for a new architecture of democracy]'' (Anglice). Princeton Architectural Press. p. 23. ISBN 978-1-56898-134-5.&lt;/ref&gt; Nihilominus, cum anno [[1961]] [[Murus Berolinensis]] a Germaniā Orientali aedificaretur, divisio terrarum Germanicarum affirmata est.

Germania Occidentalis foederalis parlamentaria [[respublica]] cum &quot;oeconomiā mercatūs sociali&quot; statuta est. Ex anno [[1948]], praecipua [[civitas]] reconstructionis subsidia [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] [[Consilium Marshallianum|Consilio Marshalliano]] (Anglice ''Marshall Plan'') praebita recipiens facta est.&lt;ref&gt;Auctore Carlin, Wendy (1996), &quot;West German growth and institutions (1945–90)&quot; (Ang lice). A Crafts, Nicolao (Nicholas); Toniolo, Ioanne (Gianni) (eds.). Apud ''Economic Growth in Europe Since 1945''. Cambridge University Press. p. 464. ISBN 978-0-521-49964-4.&lt;/ref&gt; [[Conradus Adenauer]] primus [[cancellarius foederalis]] Germaniae anno [[1949]] electus est. Haec natio prolongato incremento oeconomico, [[Theodisce]] ''Wirtschaftswunder'' nuncupato, gavisa est, quod ineuntibus [[anni 1950|annis 1950]] exorsum est.&lt;ref&gt;Auctore Bührer, Wernero (Werner) (die [[24 Decembris]] anni [[2002]]). [https://www.bpb.de/shop/zeitschriften/izpb/deutschland-in-den-50er-jahren-256/10131/wirtschaft-in-beiden-deutschen-staaten-teil-1/ &quot;Deutschland in den 50er Jahren: Wirtschaft in beiden deutschen Staaten&quot;]. Apud Bundeszentrale für politische Bildung. In tabulario [https://web.archive.org/web/20171201210446/http://www.bpb.de/izpb/10131/wirtschaft-in-beiden-deutschen-staaten-teil-1 servatum] archetypum URL [[1 Decembris|Kalendis Decembribus]] anni [[2017]]. Inspectum [[31 Martii|pridie Kalendis Aprilibus]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Germania Occidentalis se [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationi ex pacto Atlantico Septentrionali]] anno [[1955]] iunxit et socius [[Communitas oeconomica Europaea|Communitatis oeconomicae Europaea]] conditor fuit.&lt;ref&gt;Auctore Fulbrook, Mariā (Mary) (anno [[2014]]). ''A History of Germany 1918–2014: The Divided Nation'' (Anglice). Wiley. p. 149. ISBN 978-1-118-77613-1.&lt;/ref&gt; [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[1957]], [[Saravia]] se Germaniae Occidentali iunxit.&lt;ref&gt;[https://countrystudies.us/germany/51.htm &quot;Rearmament and the European Defense Community&quot;] (Anglice). Apud ''Library of Congress Country Studies''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20111011201535/http://countrystudies.us/germany/51.htm servatum] archetypum URL die [[11 Octobris]] anni [[2011]]. Inspectum [[31 Martii|pridie Kalendis Aprilibus]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Ceterum, Germania Orientalis [[Societas orientalis|Societatis Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Societas Orientalis&quot;&gt;Vide [Vicipaediae Latinae articulum &quot;Bellum frigidum&quot;] ubi dicitur &quot;(...) Societas orientalis vel socialistica prater Unionem Sovieticam maiorem partem Europae orientalis, Cubam, aliquando Sinas, aliasque civitates comprehendebat (...)&quot;.&lt;/ref&gt; civitas fuit politicā militarique sub dicione [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|Unionis Sovieticae]] per occupationis copias et [[Foedus Varsoviae]]. Quamquam Germania Orientalis se democratiam esse asserebat, politica potestas gerebatur solum a dominatoribus sociis seu [[Supremum Consilium Sovieticum|Supremo Consilio Sovietico]]&lt;ref name=&quot;Col&quot;/&gt; [[Factio socialistica unita Germaniae|Factionis Socialisticae Unitae Germaniae]], quae -penes Communistas- a [[Stasi]], ingenti servitio secreto, firmabatur.&lt;ref&gt;Auctore Major, Patricio (Patrick); Osmond, Ionathā (Jonathan) (anno [[2002]]). ''The Workers' and Peasants' State: Communism and Society in East Germany Under Ulbricht 1945–71'' (Anglice). Manchester University Press. pp. 22, 41. ISBN 978-0-7190-6289-6.&lt;/ref&gt; Dum [[Res publica democratica Germanica|Anatologermanica]] [[propaganda]] in [[Res publica democratica Germanica|Republicā Democraticā Germanicā]] socialium rationum emolumentis et argutā [[Res publica foederata Germaniae (1949-1990)|Dyticogermanicae]] irruptionis minatione fundatur, multi cives [[Mundus occidentalis|Occidentem]] propter libertatem prosperitatemque aspiciebant.&lt;ref&gt;Auctore Protzman, Ferdinando (Ferdinand) (die [[22 Augusti]] anni [[1989]]). [https://www.nytimes.com/1989/08/22/world/westward-tide-of-east-germans-is-a-popular-no-confidence-vote.html &quot;Westward Tide of East Germans Is a Popular No-Confidence Vote&quot;] (Anglice). Apud ''[[The New York Times]]''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20121103055700/http://www.nytimes.com/1989/08/22/world/westward-tide-of-east-germans-is-a-popular-no-confidence-vote.html servatum] archetypum URL die [[4 Octobris]] anni [[2012]]. Inspectum [[31 Martii|pridie Kalendis Aprilibus]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Murus Berolinensis]], anno [[1961]] aedificatus et qui ne Germaniae Orientalis cives in Germaniam Occidentalem fugerent impediebat, [[Bellum frigidum|Belli Frigidi]] symbolum factus est.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/history/places/berlin_wall &quot;The Berlin Wall&quot;] (Anglice). Apud [[BBC]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20170226011158/http://www.bbc.co.uk/history/places/berlin_wall servatum] archetypum URL die [[26 Februarii]] anni [[2017]]. Inspectum [[31 Martii|pridie Kalendis Aprilibus]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;

Discidium inter Germaniam Occidentalem Orientalemque redactum est exeuntibus [[anni 1960|annis 1960]] [[cancellarius foederalis|Cancellarii]] [[Gulielmus Brandt|Gulielmi Brandt]] ratione [[Nova politica orientalis|Novā Politicā Orientali]].&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Auctore Williams, Galfrido (Geoffrey) (anno [[1986]]). ''The European Defence Initiative: Europe's Bid for Equality'' (Anglice). Springer. pp. 122–123. ISBN 978-1-349-07825-7.&lt;/ref&gt; Anno [[1989]], [[Hungaria]] [[Aulaeum ferreum]] dissolvere et suum confinium cum [[Austria|Austriā]] aperire decrevit, quod ut Germanorum Orientalium milia in Germaniam Occidentalem per Hungariam Austriamque emigrarent effecit. Quod calamitosos effectūs in Republicā Democraticā Germanicā etiam causavit, ubi constantes magnaeque multitudines civium reclamantium crescentem favorem acceperunt. Conatū ut adiuvaretur ut Germania Orientalis sicut civitas retineretur, Germaniae Orientalis moderatores limitaneas restrictiones minuerunt, sed haec res reverā induxit in reformatorii processūs ''Wende'' accelerationem, qui ad summum perduxit [[Foederis duarum plus quattuor]] (Theodisce ''Zwei-plus-Vier-Vertrag''), sub quo Germania plenam [[suverenitas|suverenitatem]] recuperavit. Quod [[Restitutio integritatis Germaniae|Restitutionem Integritatis Germaniae]] die [[3 Octobris]] anni [[1990]] permisit, cohaerentibus quinque denuo stabilitis antiquae Reipublicae Democraticae Germanicae civitatibus.&lt;ref&gt;Auctore Deshmukh, Mario (Marion). &quot;Iconoclash! Political Imagery from the Berlin Wall to German Unification&quot; (PDF Anglice). Apud Wende Museum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20210620152657/https://www.wendemuseum.org/sites/default/files/10-9-09Iconoclash%20updated%20brochure_small.pdf servatum] archetypum pdf [[20 Iunii]] anni [[2021]]. Inspectum [[5 Aprilis|Nonis Aprilibus]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; [[Murus Berolinensis|Muri]] refractio anno [[1989]] symbolum [[Res novae anni 1989|Occasū Communismi]], [[Dissolutio Unionis Sovieticae|Dissolutionis Unionis Sovieticae]], [[Restitutio integritatis Germaniae|Restitutionis Integritatis Germaniae]] et processū reformatorii ''Die Wende'' (scilicet &quot;cardo rerum&quot;) facta est.&lt;ref&gt;&quot;What the Berlin Wall still stands for&quot; (Anglice). Apud ''CNN Interactive''. Die [[8 Novembris]] anni [[1999]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20171201210446/http://www.bpb.de/izpb/10131/wirtschaft-in-beiden-deutschen-staaten-teil-1 servatum] archetypum URL [[6 Februarii|postridie Nonas Apriles]].&lt;/ref&gt;

===Restitutio integritatis Germaniae et hodierna Germania===
[[Fasciculus:KohlModrowMomperBrandenburgerTor.jpg|thumb|alt=Helmut Kohl addressing crowd|[[Helimutus Kohl]] post [[Murus Berolinensis|Muri Berolinensis]] collapsum anno [[1989]].]]
[[Fasciculus:Merkelunileipzigdr.jpg|thumb|[[Angela Merkel]] anno [[2008]].]]
[[Fasciculus:Olaf Scholz In March 2022.jpg|thumb|[[Olaus Scholz]].]]
[[Seditio placida|Seditione Placida]] (Theodisce ''Friedliche Revolution'') in Germaniā Orientali factā, dictatura [[Factio Socialistica Unita Germaniae|Factionis Socialisticae Unitae Germaniae]] eversa est, atque constitutum est mense Martio 1990 prima libera comitia orientali in parte fieri, quaborem mox actum est ut [[Restitutio integritatis Germaniae|Germania]] omnis restitueretur. Unita Germania amplificata Germaniae Occidentalis continuatio putabatur, suas igitur sodalitates internationalibus in organizationibus retinuit.&lt;ref&gt;[https://www.gesetze-im-internet.de/einigvtr/art_11.html &quot;Vertrag zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Deutschen Demokratischen Republik über die Herstellung der Einheit Deutschlands (Einigungsvertrag) Art 11 Verträge der Bundesrepublik Deutschland&quot;] (Theodisce). Apud Ministerium foederale rei iuridicae et defensionis consumptorum. In tabulario [https://web.archive.org/web/20150225035417/http://www.gesetze-im-internet.de/einigvtr/art_11.html servatum] archetypum URL die [[25 Februarii]] anni [[2015]]. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Sub Lege Berolinensi-Bonnensi anni [[1994]], [[Berolinum]] Germaniae [[caput (urbs)|caput]] denuo factum est, [[Bonna]] autem unicum urbis foederalis (Theodisce ''Bundesstadt'') statum adepta est, etiam aliquae ministeria retinens.&lt;ref&gt;[&quot;Gesetz zur Umsetzung des Beschlusses des Deutschen Bundestages vom 20. Juni 1991 zur Vollendung der Einheit Deutschlands&quot;] (PDF Theodisce). Apud Ministerium foederale rei iuridicae, die [[26 Aprilis]]. In tabulario [https://www.gesetze-im-internet.de/bundesrecht/berlin_bonng/gesamt.pdf servatum] archetypum PDF [[14 Iulii|pridie Idūs Iulias]] anni [[2016]]. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Gubernii translatio anno [[1999]] completa est et Germaniae Orientalis oeconomiae innovatio ut usque ad annum [[2019]] duret proposita est.&lt;ref&gt;&quot;Brennpunkt: Hauptstadt-Umzug&quot;. Apud ''Focus'' (Theodisce), [[12 Aprilis|pridie Idūs Apriles]] anni [[1999]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20110430043907/http://www.focus.de/panorama/boulevard/brennpunkt-hauptstadt-umzug_aid_175751.html servatum] archetypum URL [[30 Aprilis|pridie Kalendas Maias]] anni [[2011]]. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Kulish, Nicolao (Nicholas) (die [[19 Iunii]] anni [[2009]]). [https://www.nytimes.com/2009/06/19/world/europe/19germany.html &quot;In East Germany, a Decline as Stark as a Wall&quot;] (Anglice). Apud ''The New York Times''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20110403073216/http://www.nytimes.com/2009/06/19/world/europe/19germany.html servatum] archetypum URL die [[3 Aprilis]] anni [[2011]].&lt;/ref&gt;

Usque a [[Restitutio integritatis Germaniae|Restitutione integritatis Germaniae]], Germania activo munere in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]] functa est, quia Germania Foederata et ab initio [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] condens civitas fuit unā cum quinque aliis civitatibus -[[Belgia|Belgiā]], [[Francia|Franciā]], [[Italia|Italiā]], [[Luxemburgum|Luxemburgo]], [[Nederlandia|Nederlandiā]]- et [[Foedus Traiecti Mosae ictum]] anno [[1992]] et [[Foedus Olisipone ictum]] anno [[2007]] obsignavit&lt;ref&gt;Auctore Lemke, Christianā (Christiane) (anno [[2010]]). &quot;Germany's EU Policy: The Domestic Discourse&quot; (Anglice). Apud ''German Studies Review''. '''33''' (3): 503–516. JSTOR 20787989.&lt;/ref&gt; et fuit civitas quae [[eurozona]]m condidit aliis cum civitatibus.&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2013/07/09/world/europe/eurozone-fast-facts/index.html&quot;Eurozone Fast Facts&quot;] (Anglice). Apud [[CNN]] die [[21 Ianuarii]] anni [[2020]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200321015105/https://www.cnn.com/2013/07/09/world/europe/eurozone-fast-facts/index.html servatum] archetypum URL die [[21 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[6 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Germania copias paciferas&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; ad firmandam stabilitatem in [[Paeninsula Balcanica|Paeninsulā Balcanicā]] et [[Exercitus foederalis (Germanicus)|Germanicas copias]] in [[Afgania]]m misit, prout partem operae a [[CPAS]] datae ut securitas illi nationi praeberetur, post [[Taliban|Talebanos]] exactos.&lt;ref&gt;Auctore Dempsey, Iudith (Judy) ([[31 Octobris|pridie Kalendas Novembres]] anni [[2006]]). [https://www.nytimes.com/2006/10/31/world/europe/31iht-germany.3343963.html &quot;Germany is planning a Bosnia withdrawal&quot;] (Anglice). Apud ''International Herald Tribune''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200321015105/https://www.cnn.com/2013/07/09/world/europe/eurozone-fast-facts/index.html servatum] archetypum URL die [[11 Novembris]] anni [[2012]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Knight, Beniamino (Ben) ([[13 Februarii|Idibus Februariis]] anni [[2019]]). [https://www.dw.com/en/germany-to-extend-afghanistan-military-mission/a-47501552 &quot;Germany to extend Afghanistan military mission&quot;] (Anglice). Apud ''[[Deutsche Welle]]''. In tabulario [https://web.archive.org/web/20200304064259/https://www.dw.com/en/germany-to-extend-afghanistan-military-mission/a-47501552 servatum] archetypum URL die [[4 Martii]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt;

In anni [[2005]] comitiis, [[Angela Merkel]] prima [[Cancellarius foederalis|cancellaria foederalis]] facta est. Anno [[2009]], gubernium Germanicum 50 [[Milliardum|milliardorum]] [[euro]]num incitamenti rationem approbavit.&lt;ref&gt;[http://www.france24.com/en/20090106-germany-agrees-new-50-billion-euro-stimulus-plan &quot;Germany agrees on 50-billion-euro stimulus plan&quot;] (Anglice). Apud ''France 24'', [[6 Ianuarii|postridie Nonas Ianuarias]] anni [[2009]]. In tabulario [http://www.france24.com/en/20090106-germany-agrees-new-50-billion-euro-stimulus-plan servatum] archetypum URL die [[13 Maii]] anni [[2011]].&lt;/ref&gt; Praecipua apud Germanica politica ineuntis [[saeculum 20|saeculi XX]] proposita sunt progressio versus [[Integratio Europaea|Integrationem Europaeam]], [[Circumactio politicae energiae]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; (Theodisce ''Energiewende'') ad obtinendam [[energia renovabilis|energiam renovabilem]], [[debitum|debiti]] sufflamen libratis dispensationibus oeconomicis, rationes ad augendum [[index fertilitatis|indicem fertilitatis]] seu [[pronatalismus]] et maximae technologiae artes transitioni Germanicae oeconomiae -nomine Quarta [[conversio industrialis]] summatim descriptae-.&lt;ref&gt;&quot;Gubernii declaratio ab Angelā Merkel habita&quot; (Theodisce). Apud ARD Tagesschau, die [[29 Ianuarii]] anni [[2014]]. In tabulario [http://www.tagesschau.de/inland/merkel-regierungserklaerung110.html servatum] archetypum URL [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[2015]].&lt;/ref&gt; [[Calamitas hominum in Europam profugorum|Calamitate hominum in Europam profugorum]] anni [[2015]], Germania circa uni [[millio]]ni exsulium migratorumque hospitium praebuit.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-34131911&quot;Migrant crisis: Migration to Europe explained in seven charts&quot;] (Anglice). Apud ''BBC'' die [[28 Ianuarii]] anni [[2016]]. In tabulario [https://web.archive.org/web/20160131030536/http://www.bbc.com/news/world-europe-34131911 servatum] archetypum URL [[31 Ianuarii|Kalendis Februariis]] anni [[2016]].&lt;/ref&gt;

Anno [[2017]], [[Angela Merkel]] quarto muneri ut [[Cancellarius foederalis|Cancellaria]] electa est. [[Factio democratica liberalis Germaniae|Factio democratica liberalis]] in [[Conventus foederalis legatorum|Conventum foederalis legatorum]] (Theodisce ''Bundestag'') denuo intravit et primitus dextera populistica&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; factio [[Alternativa pro Germania|Alternativa pro Germaniā]] haec per comitia etiam intravit.&lt;ref&gt;Auctore Clarke, Ioanne (Seán). [https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2017/sep/24/german-elections-2017-latest-results-live-merkel-bundestag-afd &quot;German elections 2017: full results&quot;] (Anglice). Apud ''[[the Guardian]]''.&lt;/ref&gt; Martio anni [[2018]], Angela Merkel aliam magnam coalitionem formavit cum [[Factio socialis democratica Germaniae|Factione sociali democraticā Germaniae]], post menses quinque politicae intermissionis e Septembris comitiis.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-43276732 &quot;Germany coalition deal: Merkel set to lead fourth government&quot;] (Anglice). Apud ''BBC News''. Die [[4 Martii]] anni [[2018]].&lt;/ref&gt; Angela Merkel se aliud munus proximis comitiis non quaerere et munus deposituram esse quarto munere dixit.

Die [[8 Decembris]] anni [[2021]], [[Factio socialis democratica Germaniae|Socialis Democrata]] [[Olaus Scholz]] [[Cancellarius foederalis|Cancellarius]] nominatus est. [[Coalitio semaphorica|Coalitionis semaphoricae]] gubernium formavit cum [[Foedus 90/Virides|Foedere 90/Viridibus]] et [[Factio democratica liberalis Germaniae|Factione democraticā liberali]], cum [[Factio socialis democratica Germaniae]] pluralitatem consecuta esset ex anni [[2021]] comitiorum foederalium resultationibus.&lt;ref&gt;Auctore Crowcroft, Rolando (Orlando) (die [[8 Decembris]] anni [[2021]]). [https://www.euronews.com/2021/12/08/olaf-scholz-to-become-germany-s-new-chancellor-as-merkel-bows-out &quot;'New era': Scholz becomes Germany's new chancellor as Merkel bows out&quot;] (Anglice). Apud ''[[euronews]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-58698806 &quot;Germany elections: Centre-left claim narrow win over Merkel's party&quot;] (Anglice). Apud ''BBC News''. Die [[27 Septembris]] anni [[2021]].&lt;/ref&gt;

[[Franciscus Gualterius Steinmeier]] secundo quinquenni muneri [[Praeses foederalis Germaniae]] denuo electus est, primitus [[Factio socialis democratica Germaniae|Factionis socialis democraticae]] praesidi, quia consensūs continuationisque symbolum putabatur.&lt;ref&gt;Welle (www.dw.com), Deutsche. [https://www.dw.com/en/frank-walter-steinmeier-elected-to-second-term-as-german-president/a-60760871 &quot;Frank-Walter Steinmeier elected to second term as German president] (Anglice) | DW | 13.02.2022&quot;.&lt;/ref&gt;

[[Incursio Russica in Ucrainam (2022)|Incursio Russica in Ucrainam anno 2022]] et consequentes oeconomici effectūs primas peregrinas domesticasque [[Olaus Scholz|Olai Scholz]] rationes affecerunt. Germanica antecedens peregrina ratio de [[Russia|Russiā]] -traditionalis [[Nova politica orientalis|Politica Orientalis]]-&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; reprehensa est cum nimis credula mollisque cum Russiā fuisset.&lt;ref&gt;[https://www.eurozine.com/german-ostpolitik-in-the-shadow-of-russias-imperial-revenge/ &quot;The ruins of Ostpolitik&quot;] (Anglice). Apud ''www.eurozine.com''.&lt;/ref&gt; Olai Scholz Oratio de Mutatione Temporum (Theodisce ''Zeitenwende''), tribus diebus post huius incursionis initium, hodiernā Germaniā commutationem annuit, cum [[dollarium (CFA)|dollariorum]] [[milliardum|milliardis]] Germanicis in rebus militaribus.&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/live-news/20220227-a-new-era-germany-rewrites-its-defence-foreign-policies &quot;'A new era': Germany rewrites its defence, foreign policies&quot;] (Anglice). Apud ''[[France 24]]''. AFP. Die [[27 Februarii]] anni [[2022]]. Inspectum die [[7 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/ukraine-crisis-germany-halts-nord-stream-2-approval/a-60867443 &quot;Ukraine crisis: Germany halts Nord Stream 2 approval&quot;] (Anglice). Apud ''dw.com''. Die [[22 Februarii]] anni [[2022]]. Inspectum die [[7 Aprilis]] anni [[2024]].&lt;/ref&gt; Olaus Scholz directum oeconomicumque auxilium [[Ucraina]]e etiam approbavit. Intra energeticas totius orbis terrarum difficultates, Olaus Scholz in debilitandā obnoxietate ex Russicis energeticis importaticiis se implicavit sistendā oleiductūs [[Nord Stream 2]] confirmatione, dum etiam Angelae Merkel rationi ad tollendam gradatim [[energia nuclearis|energiam nuclearem]] se dedebat.&lt;ref&gt;[ttps://www.euractiv.com/section/energy-environment/news/scholz-and-liberal-finance-minister-clash-over-nuclear-phase-out/ &quot;Scholz and liberal finance minister clash over nuclear phase-out&quot;] (Anglice). Apud ''[[Euractiv]]''. Die [[9 Iunii]] anni [[2022]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[&quot;How Bad Will the German Recession Be?&quot;] (Anglice). Apud ''[[Der Spiegel]]''. [[14 Septembris|Postridie Idūs Septembres]] anni [[2022]].&lt;/ref&gt; Ex Aprili anni [[2023]], amplius 1.06 [[millio]]nes exsulium ex [[Ucraina|Ucrainā]] in Germaniā consignati sunt.&lt;ref&gt;[https://www.statista.com/statistics/1312584/ukrainian-refugees-by-country/ &quot;Ukrainian refugees by country 2023&quot;] (Anglice). Apud ''Statista''.&lt;/ref&gt;

E Decembre anni [[2023]], Germania quarta maxima oeconomica in toto orbe terrarum post [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas]], [[Res publica popularis Sinarum|Sinas]] et [[Iaponia]]m est et maxima oeconomica in Europā. Etiam tertia maxima natio exportatoria in toto orbe terrarum est.&lt;ref&gt;[https://kpmg.com/de/en/home/insights/overview/economic-key-facts-germany.html &quot;Economic Key Facts Germany&quot;] (Anglice). [[5 Decembris|Nonis Decembribus]] anni [[2023]].&lt;/ref&gt;

== Geographia ==
=== Limites naturales ===
Germania ad [[occidens|occidentem]] [[flumen|flumine]] [[Rhenus|Rheno]], ad [[oriens|orientem]] autem [[Viadua|Viaduā]] et [[Nissa Lusatianus|Nissā Lusatiano]] finitur. [[Meridies|Meridiana]] pars attingit flumen Rhenum, [[Lacus Bodamicus|Lacum Bodamicum]], [[Alpes]]. In [[Septentriones|septentrionibus]] litora duorum marium Germaniam concludunt, [[Mare Germanicum|Germanici]] et [[Mare Balticum|Baltici]]. Septentrionalis pars Germaniae planis regionibus continetur, margo meridionalis in excelsis montibus Alpium invenitur, reliquae partes montes mediocris altitudinis habent. Longissima flumina sunt [[Rhenus]], [[Danuvius]], [[Albis]].

=== Civitates finitimae ===
Germaniae omni novem civitates finitimae sunt: a [[septentrio]]nibus [[Dania]] sita est (confinium: 67 chiliometra), a boreo-oriente [[Polonia]] (442 chiliometra), ab oriente [[Cechia]] (811 chiliometra), ab austro-oriente [[Austria]] (815 chiliometra; sine limite in [[Lacus Bodamicus|Lacu Bodamico]]), a meridie [[Helvetia]] (316 chiliometra; cum limite [[Inclavatura et exclavatura|exclavaturae]] [[Büsingen am Hochrhein|Busingenis supra Rhenum]], sed sine limite in Lacū Bodamico), ab austro-occidente [[Francia]] (448 chiliometra), ab occidente [[Luxemburgum]] (135 chiliometra) et [[Belgica]] (156 chiliometra) et
in boreo-occidente [[Nederlandia]] (567 chiliometra). Longitudo limitum est 3757 chiliometrorum (sine limite in Lacū Bodamico, vide [[Condominium (ius)|Condominium]]). Inde Germania est ea civitas Europaea cui sunt plurimae civitates finitimae.

=== Geomorphologia ===
{{Vide-etiam|Index altissimorum montium Germaniae}}
[[Fasciculus:Relief_Map_of_Germany.svg|thumb|Tabula Germaniae geomorphologica.]]
Germania meridiana [[Alpes|Alpium]] particeps est. [[Tractus Cacumen]]&lt;ref name=&quot;Tractus Cacumen&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=ScxAAAAAcAAJ&amp;pg=PA29&amp;lpg=PA29&amp;dq=%22Tractus+Cacumen%22&amp;source=bl&amp;ots=OQUdh8_WBT&amp;sig=ACfU3U00ZzsXiocwCgYcM3C2UAFImGfddQ&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwimm5KRsPaFAxVvTKQEHbkgAeoQ6AF6BAgUEAM#v=onepage&amp;q=%22Tractus%20Cacumen%22&amp;f=false Brevis Bavariae geographia], a Laurentio Gerhard scripta, ubi dicitur &quot;Ex his mons, qui vulgo Tractus Cacumen (Zugspitze) appellatur (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Zugspitze'', 2962 m altum), qui in limite Germaniae cum [[Austria|Austriā]] assurgit, summus Germaniae [[mons]] est. Ab Alpium radicibus septentrionalibus planities usque ad [[Danubius|Danubium]] fluvium se extendit. Germaniae [[Montes Medii (Germania)|Montes Medii]]&lt;ref name=&quot;Montes Medii&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=xp9XAAAAcAAJ&amp;pg=PA91&amp;lpg=PA91&amp;dq=Mittelgebirge+%22Montes+Medii%22&amp;source=bl&amp;ots=4urUpQHxqt&amp;sig=ACfU3U2ZNLBn8Vkwr4XljUg7dhBY9rkw5A&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiWmt74sPaFAxXz-gIHHSo4DlcQ6AF6BAgWEAM#v=snippet&amp;q=Mittelgebirge&amp;f=false Institutiones Physicae: Pars III], a Adamo Tomtsányi scriptae, ubi dicitur &quot;Hi montes medii (Mittelgebirge), audiunt&quot;.&lt;/ref&gt;  (Theodisce ''Mittelgebirge'') a septrentionibus ad meridiem altitudine et ambitū crescunt. Summus eorum mons est [[Mons Campestris]]&lt;ref name=&quot;Feldberg&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=16EeB5CF_SgC&amp;pg=PA404&amp;lpg=PA404&amp;dq=%22mons+campestris%22+Feldberg&amp;source=bl&amp;ots=d08CMBNeCM&amp;sig=ACfU3U17t2XEK8luvMVfMqchOnTzs7PEjA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3wfGupvaFAxXQUaQEHV98D2AQ6AF6BAgfEAM#v=onepage&amp;q=%22mons%20campestris%22%20Feldberg&amp;f=false Iter Alemannicum: accedit Italicum et Gallicum], a Martino Gelberto scriptum, ubi dicitur &quot;Feldberg. Situm est ad radicem montis silvae Marcianae altissimi, qui Feldberg , seu mons campestris nominatur&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Feldberg'') in [[Nigra silva|Nigrā silvā]] (1493 m altus) [[Arberus Magnus]]&lt;ref name=&quot;Großer Arber&quot;&gt;[https://mapcarta.com/18178768 mapcarta.com], ubi dicitur &quot;Latin: Arberus Magnus&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Großer Arber'') (1456 m altus) in [[Silva Gabreta|Silvā Gabretā]]&lt;ref name=&quot;Böhmerwald&quot;&gt;Vide [https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Germania&amp;action=edit&amp;section=12 articulum hac de silvā in Vicipaediā Anglicā, sectionem Nominum et etymologiae], ubi dicitur &quot;In the ancient maps of astronomer and geographer Ptolemy, the mountain chain is called Gabreta&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Böhmerwald'') sequente. Cacumina, quae 1000 metris excedunt, sunt etiam montibus [[Montes Metalliferi|Metalliferis]]&lt;ref name=&quot;Erzgebirge&quot;&gt;[https://mapcarta.com/es/Montes_Met%C3%A1licos mapcarta.com], ubi dicitur &quot;Latín: Montes Metalliferi&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Erzgebirge''), [[Montes Piniferi|Piniferis]]&lt;ref&gt;Samuel Christophorus Schirlitz, Handbuch der alten Geographie für Schulen, Salinis Saxonicis, anno 1837 {{Google Books|3G0uAAAAYAAJ|p. 396}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Fichtelgebirge''), [[Montes Albi|Albis]]&lt;ref name=&quot;Montes Albi&quot;&gt;[https://mapcarta.com/es/Jura_de_Suabia mapcarta.com], ubi dicitur &quot;Latín: Alpes Suevicae&quot; et &quot;Latín: Montes Albi&quot;.&lt;/ref&gt; sive Alpibus Suevicis&lt;ref name=&quot;Montes Albi&quot; /&gt; (Theodisce ''Rauhe Alb'' seu ''Schwäbische Alb'' seu ''Schwäbischer Jura'') et [[Harthici montes|Harthicis montibus]]&lt;ref name=&quot;Harz&quot;&gt;[https://maps.arcanum.com/cs/geoname/germany/harz-2909965/ maps.arcanum.com] ubi dicitur &quot;Harthici montes&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Harz''), Germaniae mons maxime septentrionalis, qui cacumine nomine [[Mons ruptus|Mons Ruptus]]&lt;ref name=&quot;Blocksberg&quot;&gt;{{Muller lexman}}&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Brocken'' seu ''Blocksberg''), usque ad 1141 m surgit. Germania septentrionalis maxima planities est.

=== Flumina et lacūs ===
{{Vide-etiam|Index fluviorum Germaniae}}
{{Vide-etiam|Index lacuum Germaniae}}
[[Fasciculus:Rheinstein.jpg|thumb|Arx [[Rheinstein]]ensis (Theodisce ''Burg Rheinstein'') iuxta [[Rhenus|Rhenum]] prope [[Castrum Traiani]]&lt;ref name=&quot;Müller 1831&quot;&gt;Müller, I. W. (1831). ''Lexicon manuale, geographiam antiquam et mediam cum Latine tum Germanice illustrans''. Sumtibus C. H. F. Hartmanni.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Trechtingshausen'').]]
[[Fasciculus:Bodensee_vom_Pf%C3%A4nder_(Aurtia).JPG|thumb|[[Lacus Bodamicus]] cum insulā [[Lindavia|Lindaviā]], a [[Pfänder]] monte visus.]]
Ex sex fluminibus quibus sunt maxima [[systema fluviorum|systemata fluviorum]], [[Rhenus]], [[Albis]], [[Visurgis]] et [[Amisia]] aquas in [[Mare Germanicum]];[[Viadrus]] autem in [[Mare Balticum]]- in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] deducunt, et [[Danubius]] in [[Mare Euxinum]] se effundit, quare hydrographice ad [[Mare Mediterraneum]] pertinet. Hae duae regiones, ex quibus aquae aut in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] aut in Mare Mediterraneum deducuntur, [[divortium aquarum Europaeum|divortio aquarum Europaeo]]&lt;ref name=&quot;Wasserscheide&quot;&gt;Lexicon Latinum Hodiernum,, auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur &quot;'''Wasserscheide''', f ''divortium aquarum, n'' [LMG p.684,2] {defluentes aquae in diversas partes [NLL p.413,2]}&quot;.&lt;/ref&gt; separantur.

[[Rhenus]], qui ex [[Helvetia|Helvetiā]] oritur, 865 chiliometra per Germaniam austro-occidentalem et occidentalem fluit, partim confinium cum [[Francia|Franciā]] constituit; fluvios [[Nicer|Nicrum]], [[Moenus|Moenum]], [[Mosella]]m, et [[Rura]]m in se recipit et denique per [[Nederlandia]]m in Mare Germanicum se effundit. Quod ad res [[oecologia|oecologicas]] attinet, Rhenus, in quo plurimae [[navis|naves]] vehuntur, maximi momenti est.

[[Danubius]] per 647 chiliometra [[aqua]]s ex fere totā Germaniā meridianā deducit; postea in Austriam et Europam austro-orientalem profluit. Intra Germaniam fluvios [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]m, [[Licus|Licum]], [[Isara (Bavaricus)|Isaram]] et [[Aenus|Aenum]] recipit.

Per Germaniam orientalem 725 chiliometra Albis, qui in [[Cechia|Cechiā]] oritur, fluit, [[Sala]]m et [[Habala]]m recipiens.

Longitudine 179 chiliometrorum [[Viadrus]] et suus [[amnis influens]] [[Nissa Lusatianus]] confinium cum [[Polonia|Poloniā]] constituunt.

Solum [[pelvis hydrographica|systema fluviorum]] [[Visurgis]] fluvii, cui est longitudo 452 chiliometrorum, totā in Germaniā est. Ex fluviis [[Weraha|Werahā]] et [[Fuldaha|Fuldahā]] nutritur et aquas ex Germania septentrionali media deducit.

[[Amisia]] 371 chiliometra per Germaniam boreo-occidentalem fluit. Systema fluviorum eius etiam partes [[Nederlandia]]e continet.

[[Index lacuum Germaniae|Lacūs]] naturales maximā ex parte [[glaciarium|molibus glacialibus]], cum [[aevum glaciale]] finem habuit, orti sunt. Itaque plurimi lacūs sunt in [[planities|planitie]] quae in radicibus [[Alpes|Alpium]] patet, praeterea in [[Holsatia|Holsatiā]] et in [[Megapolis (Germania)|Megapoli]]. Maximus Germaniae lacus, cuius quidem etiam Austria et Helvetia participes sunt, est [[Lacus Bodamicus]]; [[Vermis lacus]] autem secundus maximus lacus in Germaniā est.

Praeterea in Germaniā occidentali orientalique multi lacūs artificiosi sunt, quod multis locis fodinae aut areae [[industria]]les desertae consilio inundatae sunt, utputa [[Nova Terra Lacuum]] ad [[Lipsia]]m vel [[Lacus Phoenix]] prope [[Tremonia]]m.

=== Clima ===
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Rasterdaten_DWD_1940.png
Fasciculus:Rasterdaten_DWD_2018.png
Fasciculus:Rasterdaten DWD Legende.svg|Reticularia data a [[Ministerium Meteorologicum Germanicum|Ministerio Meteorologico Germanico]] (Theodisce ''Deutschen Wetterdienstes'') praebita de frigidissimo et calidissimo anno ab systematicis actis meteorologicis in Germaniā inceptis
&lt;/gallery&gt;
Germania tota ad [[Zona temperata|zonam temperatam]] [[Europa Media|Europae Mediae]] pertinet. [[Ventus|Ventis]] occidentalibus exposita in regione est, ubi [[clima oceanicum]] [[Europa Occidentalis|Europae occidentalis]] in [[clima continentale]] [[Europa orientalis|Europae orientalis]] transit. Ad [[clima]] Germaniae inter alia [[Floridae flumen]] maximi momenti est, quod [[Temperatura thermodynamica|temperaturam]] medianam pro [[Latitudo geographica|latitudine geographicā]] insolenter altam efficit. Ceterum austro-orientales regiones acriores temperaturas patiuntur.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Germany/Climate &quot;Germany: Climate&quot;] (Anglice). ''Encyclopedia Britannica''. [https://web.archive.org/web/20200323124307/https://www.britannica.com/place/Germany/Climate Servatum] ex archetypo die [[23 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

Temperatura annua media inter Februarium anni [[2019]] et Februarium anni [[2020]] in Germaniā e minimā 3,3 °C (37,9 °F) Ianurario anni [[2020]] usque ad maximam 19,8 °C (67,6 °F) Iunio anni [[2019]] variaverunt.&lt;ref&gt;[https://www.statista.com/statistics/982472/average-monthly-temperature-germany/ &quot;Average monthly temperature in Germany from February 2019 to February 2020&quot;] (Anglice). ''Statista''. Februario anni [[2020]]. [https://web.archive.org/web/20200323124304/https://www.statista.com/statistics/982472/average-monthly-temperature-germany/ Servatum] ex archetypo die [[23 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Temperatura minima in Germaniā usquam inventa (−45,8&amp;nbsp;°C) die [[24 Decembris]] anni [[2001]] ad lacum Funten; e contra temperatura suprema (40,2&amp;nbsp;°C) die [[27 Iulii]] anni [[1983]] in Gärmersdorf prope [[Amberg|Ambergam]], die [[9 Augusti]] anni [[2003]] [[Carolsruha]]e et die [[13 Augusti]] anni [[2003]] Carolsruhae et [[Friburgum Brisgoviae|Friburgi Brisgoviae]] mensurata est. Praecipitatio annua media inter 30 litra pro metro quadrato Februario Aprilique anni [[2019]] usque ad 125 litra pro metro quadrato Februario anni [[2020]] variavit.&lt;ref&gt;[https://www.statista.com/statistics/982744/average-monthly-precipitation-germany/ &quot;Average monthly precipitation in Germany from February 2019 to February 2020&quot;] (Anglice). ''Statista''. Februario anni [[2020]]. [https://web.archive.org/web/20200323124319/https://www.statista.com/statistics/982744/average-monthly-precipitation-germany/ Servatum] ex archetypo die [[23 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Menstrua apricarum horarum mediocritas inter 45 Novembre anni [[2019]] et 300 Iunio eiusdem anni variavit.&lt;ref&gt;[https://www.statista.com/statistics/982758/average-sunshine-hours-germany/ &quot;Average monthly sunshine hours in Germany from February 2019 to February 2020&quot;] (Anglice). ''Statista''. Februario anni [[2020]]. [https://web.archive.org/web/20200323124319/https://www.statista.com/statistics/982744/average-monthly-precipitation-germany/ Servatum] ex archetypo die [[23 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

[[Mutatio climatis]] in Germaniā in longum tempus agriculturam afficit et acriores ad caloris affluentias ac nimiam frigoris vim, inundationes repentinas litoralesque ac minores aquarum copias inducit&lt;ref&gt;[https://www.umweltbundesamt.de/en/press/pressinformation/consequences-of-the-climate-crisis-in-germany-are &quot;Consequences of the climate crisis in Germany are becoming more severe&quot;] (Anglice). ''Umweltbundesamt''. Die [[28 Novembris]] anni [[2023]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Mutatio climatis fortasse Germaniae stabit usque ad 900 [[milliardum|milliarda]] [[euro]]num circum annum [[2050]].&lt;ref&gt;[https://www.aljazeera.com/news/2023/3/6/climate-change-to-cost-germany-up-to-900-bln-euros-by-2050-study &quot;Climate change to cost Germany up to $960bn by 2050, study finds&quot;] (Anglice). ''Al Jazeera''. [[6 Martii|Pridie Nonas Martias]] anni [[2023]]. Inspectum die [[23 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

=== Biodiversitas ===
[[Fasciculus:Herbst am Watzmann.jpg|thumb|[[Saeptum nationale Berchtesgaden|Saeptum Nationale]] [[Berchtesgaden]] (Theodisce ''Nationalpark Berchtesgaden'') in [[Bavaria|Bavariā]].]]
Germaniae territorium dividi potest in terrestres [[oecoregio]]nes quinque: [[silvae mixtae Atlanticae|silvas mixtas Atlanticas]], [[silvae mixtae Balticae|silvas mixtas Balticas]], [[silvae mixtae Europae Mediae|silvas mixtas Europae Mediae]], [[silvae frondosae Europae Occidentalis|silvas frondosas Europae Occidentalis]], [[silvae pinophytorum et mixtae Alpinae|silvas pinophytorum et mixtas Alpinas]].&lt;ref&gt;Auctoribus Dinerstein, Erico (Eric); Olson, Davide (David); Joshi, Anupo (Anup); Vynne, Carolā (Carly); Burgess, Nigello (Neil) D.; Wikramanayake, Erico (Eric); Hahn, Nathane (Nathan); Palminteri, Susannā (Suzanne); Hedao, Prasio (Prashant); Noss, Redo (Reed); Hansen, Matthaeo (Matt); Locke, Harveo (Harvey); Ellis, Erlo (Erle) C; Jones, Beniamino (Benjamin); Barber, Carolo Victore (Charles Victor); Hayes, Rando (Randy); Kormos, Cyrillo (Cyril); Martin, Vancio (Vance); Crist, Helenā (Eileen); Sechrest, Vesso (Wes); Price, Laurā (Lori); Baillie, Ionathane (Jonathan) E. M.; Weeden, Donato (Don); Suckling, Cyrano (Kierán); Davis, Cristallā (Crystal); Sizer, Nigello (Nigel); Moore, Rebeccā (Rebecca); Thau, Davide (David); Birch, Tatianā (Tanya); Potapov, Petro (Peter); Turubanova, Lucianā (Svetlana); Tyukavina, Alexandrā (Alexandra); de Souza, Nadiā (Nadia); Pintea, Lilianā (Lilian); Brito, Iosepho (José) C.; Llewellyn, Othmano (Othman) A.; Miller, Antonio (Anthony) G.; Patzelt, Annettā Annette; Ghazanfar, Shahinā (Shahina) A.; Timberlake, Ionathane (Jonathan); Klöser, Henrico (Heinz); Shennan-Farpón, Iarā (Yara); Kindt, Rolando (Roeland); Lillesø, Ioanne-Petro Barnecovio (Jens-Peter Barnekow); van Breugel, Paulo; Graudal, Laurentio (Lars); Voge, Marianā (Maianna); Al-Shammari, Chalapho (Khalaf) F.; Saleem, Mahometo (Muhammad) (anno 2017). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5451287/ &quot;An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm&quot;] (Anglice). ''BioScience''. '''67''' (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. PMC 5451287. PMID 28608869.&lt;/ref&gt; Anno [[2016]], 51% Germanicae areae terrestris agriculturae deditae sunt, 30% silvis, habitatis locis aut infrastructuris tectae sunt.&lt;ref&gt;Auctrice Appunn, Christinā (Kerstine) (die [[30 Octobris]] anni [[2018]]). [https://www.cleanenergywire.org/factsheets/climate-impact-farming-land-use-change-and-forestry-germany &quot;Climate impact of farming, land use (change) and forestry in Germany&quot;] (Anglice). ''Clean Energy Wire''. [https://web.archive.org/web/20200513071605/https://www.cleanenergywire.org/factsheets/climate-impact-farming-land-use-change-and-forestry-germany Servatum] ex archetypo die [[13 Maii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

[[Plantae]] et [[animalia]] ea quae plerumque communia in [[Europa Media|Europā Mediā]] sunt. Secundum Inventarium Nationale Silvarum, [[fagus|fagi]], [[Quercus|quercūs]], aliae caducifoliae arbores amplius 40% silvarum constituunt; fere 60% [[pinophyta]], imprimis [[picea]]e et [[Pinus|pini]], sunt.&lt;ref&gt;&quot;Spruce, pine, beech, oak – the most common tree species&quot; (Anglice). ''Third National Forest Inventory''. Ministerium Foederale Ciborum et Agriculturae. [https://web.archive.org/web/20200324013625/https://www.bundeswaldinventur.de/en/third-national-forest-inventory/the-forest-habitat-more-biological-diversity-in-the-forests/spruce-pine-beech-oak-the-most-common-tree-species/ Servatum] ex archetypo die [[24 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]] .&lt;/ref&gt; Multae [[filix|filicum]], [[Flos|florum]], [[Fungi|fungorum]], [[Bryophyta|bryophytorum]] [[Species (taxinomia)|speciēs]] sunt. Fera apud [[animalia]], [[Cervus elaphus hippelaphus]], [[Sus scrofa scrofa]], [[Ovis gmelini]], [[Vulpes vulpes|vulpes]], [[Meles meles|meles]], [[Lepus europaeus|lepus]], parvi [[Castor fiber|fibrorum]] numeri sunt.&lt;ref&gt;Auctore Bekker, Henrico (Henk) (2005). [''Adventure Guide Germany''] (Anglice). Hunter. p. 14. ISBN 978-1-58843-503-3.&lt;/ref&gt; [[Centaurea cyanus]] Germanicum symbolum nationale olim fuit.&lt;ref&gt;Auctoribus Marcello (Marcel) Cleene; Mariā Clarā (Marie Claire) Lejeune (2002). [https://books.google.es/books?id=g5GBAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y Compendium of Symbolic and Ritual Plants in Europe: Herbs] (Anglice). Man &amp; Culture. pp. 194–196. ISBN 978-90-77135-04-4. [https://web.archive.org/web/20200606042551/https://books.google.com/books?id=g5GBAAAAMAAJ Servatum] ex archetypo die [[6 Iunii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

Apud [[Saeptum nationale|saepta nationalia]] sedecim in Germaniā [[Saeptum nationale Iasmundia|Saeptum Nationale Iasmundia]]&lt;ref name=&quot;Iasmundia&quot;&gt;Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Jasmund#Etymologie hunc articulum apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur &quot;(...) Der Name der Halbinsel Jasmund ist germanischen Ursprungs und wurde 1249 erstmals als ''terra Jasmundia'' erwähnt. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Nationalpark Jasmund''), [[Saeptum nationale lacunae Pomeraniae Citerioris|Saeptum Nationale Lacunae Pomeraniae Citerioris]] (Theodisce ''Nationalpark Vorpommersche Boddenlandschaft''), [[Saeptum nationale lacunae Muritz|Saeptum Nationale Muritz]]&lt;ref name=&quot;Muritz&quot;&gt;Vide [https://rcin.org.pl/igipz/Content/163414/PDF/WA51_192286_PANBKS446-37-r1677_Electoratvs-Brandenb_00000001.pdf Mappam Electoratūs Brandenburgi], ubi dicitur &quot;(...) Muritz lacus (...)&quot;&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Müritz-Nationalpark''), [[Saepta nationalia Maris Frisii|Saepta nationalia]] [[Mare Frisium|Maris Frisii]] (Theodisce ''Wattenmeer-Nationalparks''), [[Saeptum nationale Montium Harthicorum|Saeptum Nationale]] [[Harthici montes|Montium Harthicorum]] (Theodisce ''Nationalpark Harz''), [[Saeptum nationale Hainichense|Saeptum Nationale Hainichense]]&lt;ref name=&quot;Hainichense&quot;&gt;De hoc gentilicio, confer binominale epitheton &quot;hainichensis&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Nationalpark Hainich''), [[Saeptum nationale Nigrae Silvae|Saeptum Nationale]] [[Nigra silva|Nigrae Silvae]] (Theodisce ''Nationalpark Schwarzwald''), [[Saeptum nationale Helvetiae Saxonicae|Saeptum Nationale Helvetiae Saxonicae]] (Theodisce ''Nationalpark Sächsische Schweiz''), [[Saeptum nationale Silvae Bavaricae|Saeptum Nationale Silvae Bavaricae]] (Theodisce ''Nationalpark Bayerischer Wald''), [[Saeptum nationale Berchtesgaden|Saeptum Nationale]] [[Berchtesgaden]] (Theodisce ''Nationalpark Berchtesgaden'') sunt.&lt;ref&gt;[https://www.bfn.de/en/search?k=areas%20national%20parks &quot;National Parks&quot;] (Anglice, Theodisce). Ministerium Foederale Servandae Naturae (Theodisce ''Bundesamt für Naturschutz''). [https://web.archive.org/web/20200324013623/https://www.bfn.de/en/activities/protected-areas/national-parks.html Servatum] ex archetypo die [[24 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Praeterea [[reservatum naturale|reservata naturalia]] septemdecim,&lt;ref&gt;[https://www.bfn.de/en/search?k=areas+biosphere+reserves &quot;Biosphere reserves&quot;] (Anglice, Theodisce). Ministerium Foederale Servandae Naturae (Theodisce ''Bundesamt für Naturschutz''). [https://web.archive.org/web/20200324013622/https://www.bfn.de/en/activities/protected-areas/biosphere-reserves.html Servatum] ex archetypo die [[24 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; [[saeptum naturale|saepta naturalia]] 105 sunt.&lt;ref&gt;[https://www.bfn.de/en/search?k=areas+nature+parks &quot;Nature parks&quot;] (Anglice, Theodisce). Ministerium Foederale Servandae Naturae (Theodisce ''Bundesamt für Naturschutz''). [https://www.bfn.de/en/activities/protected-areas/nature-parks.html Servatum] ex archetypo die [[19 Aprilis]] anni [[2020]]. Inspectum die [[24 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Amplius 400 [[Hortus zoologicus|hortorum zoologicorum]] et [[paradisus ferarum|paradisi ferarum]] in Germaniā operantur.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20031007010357/http://www.americanzoos.info/Zoofacts.html &quot;Zoo Facts&quot;] (Anglice). Zoos and Aquariums of America. [https://americanzoos.info/Zoofacts.html Servatum] ex archetypo [[7 Octobris|Nonis Octobribus]] anni [[2020]]. Inspectum die [[25 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; [[Hortus Zoologicus Berolinensis]] (Theodisce ''Zoologischer Garten Berlin''), qui anno [[1844]] apertus est, in Germaniā veterrimus est et amplissimam specierum collectionem in toto orbe terrarum habere asserit.&lt;ref&gt;[https://www.zoo-berlin.de/zoo/unternehmen/historie.html &quot;Der Zoologische Garten Berlin&quot;] (Theodisce). Zoo Berlin. [https://web.archive.org/web/20110430015152/http://www.zoo-berlin.de/zoo/unternehmen/historie.html Servatum] ex archetypo [[30 Aprilis|pridie Kalendas Maias]] anni [[2011]]. Inspectum die [[25 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

== Civilitas ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right; float:right; margin-right:18px; margin-left:10px;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Fasciculus:Frank-Walter Steinmeier Feb 2014 (cropped).jpg|111px]]
|-
| align=&quot;center&quot; |[[Franciscus Gualterius Steinmeier]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Praeses&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ab anno 2017&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[Fridericus Merz]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Cancellarius&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ab anno 2025&lt;/small&gt;
|}

[[Fasciculus:Politicum Germaniae systema.png|thumb|400px|Systema politicum Germaniae.]]

Germania [[Respublica foederalis|foederalis]] [[Respublica parlamentaria|parlamentaria]] [[Democratia repraesentativa|repraesentativa]] [[democratia|democratica]] [[Res publica]] est. Foederalis [[potestas legifera]] in [[parlamentum|parlamento]] e [[Dieta foederalis Germaniae|Conventū Foederali]] (Theodisce ''Bundestag'') et [[Consilium Foederale Germaniae|Consilio Foederali]] (Theodisce ''Bundesrat'') consistente fundatur, quae coniunctim legiferum corpus conformant. Conventus Foederalis per comitia directa eligitur systemate repraesentationis proportionalis mixtae. Ceterum Concilii Foederalis sodales [[Terra foederalis (Germania)|terras foederales]] sedecim repraesentant et ab harum terrarum [[rectio]]nibus eliguntur.&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany/ &quot;Germany&quot;] (Anglice). ''World Factbook''. [[Sedes centralis exploratoria|CIA]]. [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany Servatum] ex archetypo die [[9 Ianuarii]] anni [[2021]]. Inspectum die [[25 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Germanicum politicum systema intra compagem in anni [[1949]] [[constitutio]]ne et [[Lex Fundamentalis Germaniae|Legem Fundamentalem]] (Theodisce ''Grundgesetz'') nuncupatam statutam operatur. Emendationes plerumque duarum tertiarum partium maiorem partem non solum in Conventū Foederali sed etiam Consilio Foederali requirit; fundamentalia constitutionis principia -utputa articuli [[dignitas|dignitatem humanam]], [[Trias politica|divisionem potestatum]], structuram foederalem, imperium legis spondentes exprimunt- in perpetuum valent.&lt;ref&gt;[https://www.btg-bestellservice.de/pdf/80201000.pdf &quot;Basic Law for the Federal Republic of Germany&quot;] (PDF Anglice). A ''[[Dieta foederalis Germaniae|Conventū Foederali Germaniae]]''. Octobre anni [[2010]]. [https://web.archive.org/web/20170619180331/https://www.btg-bestellservice.de/pdf/80201000.pdf Servatum] PDF ex archetypo die [[19 Iunii]] anni [[2017]]. [[URL]] inspectum die [[25 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;
 
[[Franciscus Gualterius Steinmeier]] est [[Praeses Foederalis Germaniae|Praeses Foederalis]] ex anno [[2017]]. Praeses est summus Germaniae vir et [[Dux civitatis|dux civitatis]], imprimis repraesentativis cum muneribus potestatibusque. Qui a [[Concilium foederale Germaniae|Concilio Foederali]] (Theodisce ''Bundesversammlung''), e [[Dieta foederalis Germaniae|Conventūs Foederalis]] (Theodisce ''Bundestag'') sodalibus et aequo publicorum legatorum numero consistente instituto, eligitur.&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot;/&gt; Secundum eminens officialis Germanico in ordine praecedentiae [[Praeses Conventus Foederalis|Praeses Conventūs Foederalis]] (Theodisce ''Bundestagspräsident'') est, qui a Conventū Foederali eligitur et cuius munus quotidianas huius instituti sessiones temperare est.&lt;ref&gt;Auctrice Seiffert, Ioannettā (Jeanette) (die [[19 Septembris]] anni [[2013]]). [https://www.dw.com/en/election-2013-the-german-parliament/a-17100952 &quot;Election 2013: The German parliament&quot;] (Theodisce). ''DW''. [https://web.archive.org/web/20200328230357/https://www.dw.com/en/election-2013-the-german-parliament/a-17100952 Servatum] PDF ex archetypo die [[28 Martii]] anni [[2020]]. [[URL]] inspectum die [[26 Aprilis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Tertius eminens officialis
[[cancellarius foederalis|Cancellarius]] (Theodisce ''Bundeskanzler'') est, qui a Praeside Conventūs Foederalis eligitur postquam a partibus aut coalitione cum maximo subselliorum numero in Conventū Foederali electus est.&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot;/&gt; [[cancellarius foederalis|Cancellarius]], qui ab anno [[1998]] ad [[2005]] [[Gerhardus Schröder]] fuit -[[coalitio]]nem Socialium Democraticorum cum Viridibus regens- et qui ab anno 2021 [[Olaus Scholz]] -coalitionem Socialium Democraticorum cum [[Foedus 90/Virides|Viridibus]] et cum [[Factio Democratica Liberalis Germaniae|Factione Democraticā Liberali]] regens- est, [[dux rectionis]] est et [[Potestas exsecutiva|potestatem exsecutivam]] per Ministrorum Consilium exsequitur.
[[Fasciculus:Comitia foederalia Germanica anni 2025.png|thumb|400px|Factio cum maximo suffragiorum numero in quāque [[Terra foederalis (Germania)|terrā foederali]] in anni [[2025]] comitiis foderalibus.]]
[[Populus]] creat homines quibus credit ut comitia foederalia forment. Hi homines se plerumque [[factio]]nibus adiunxerunt. Ex anno [[1949]], [[Unio democratica Christiana Germaniae|Unio Democratica Christiana Germaniae]] et [[Factio socialis democratica Germaniae|Factio Socialis Democratica Germaniae]] factionum systema dominatae sunt. Ergo, omnes cancellarii sodales unius ex his factionibus. Nihilominus, minora [[Factio democratica liberalis Germaniae|Factio Democratica Liberalis Germaniae]] et [[Foedus 90/Virides]] minores sodales in coalitionis [[rectio]]nibus. Ex anno [[2007]], democratica socialistica factio [[Sinistra (factio politica Germaniae)|Sinistra]] praecipua facta est in [[Dieta foederalis Germaniae|Conventū Foederali]], quamquam foederalis rectionis pars nunquam fuit.&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/spd-green-party-fdp-cdu-left-party-afd/a-38085900 &quot;Germany's political parties CDU, CSU, SPD, AfD, FDP, Left party, Greens – what you need to know&quot;] (Anglice). ''DW''. Die [[7 Iunii]] anni [[2019]]. [https://web.archive.org/web/20200214204745/https://www.dw.com/en/germanys-political-parties-cdu-csu-spd-afd-fdp-left-party-greens-what-you-need-to-know/a-38085900 Servatum] archetypico ex URL die [[14 Februarii]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt; In anni [[2017]] comitiis foderalibus Germanicis, populistica extremae dexterae factio [[Alternativa pro Germania|Alternativa pro Germaniā]] satis suffragiorum consecuta est ut repraesentationem in parlamento primum adipisceretur.&lt;ref&gt;Auctore Stone, Ioanne (Jon) (die [[24 Septembris]] anni [[2017]]). [https://www.independent.co.uk/news/world/politics/german-election-results-exit-poll-2017-live-latest-afd-mps-merkel-alternative-a7964796.html &quot;German elections: Far-right wins MPs for first time in half a century&quot;] (Anglice). ''The Independent''. [https://web.archive.org/web/20200227224650/https://www.independent.co.uk/news/world/politics/german-election-results-exit-poll-2017-live-latest-afd-mps-merkel-alternative-a7964796.html Servatum] archetypico ex URL die [[27 Februarii]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt; In anni [[2025]] autem comitiis foderalibus, haec factiones [[Dieta foederalis Germaniae|Conventui Foederali]] electae sunt: factio [[CDU/CSU]] (a [[Unio democratica Christiana Germaniae|Unione Democraticā Christianā]] et [[Unio socialis Christiana Bavariensis|Unione Sociali Christianā Bavariensi]] composita), cum 28,5 % suffragiorum, subsellia 208 adipiscens; [[Alternativa pro Germania|Alternativa pro Germaniā]], cum 20,8 % suffragiorum, subsellia 152 adipiscens; [[Factio socialis democratica Germaniae|Factio Socialis Democratica Germaniae]], cum 16,4 % suffragiorum, subsellia 120 adipiscens; [[Foedus 90/Virides]], cum 11,6 % suffragiorum, subsellia 85 adipiscens; [[Sinistra (factio politica Germaniae)|Sinistra]], cum 8,8 % suffragiorum, subsellia 64 adipiscens;&lt;ref name=&quot;Overblik&quot;&gt;[https://nyheder.tv2.dk/udland/2025-02-24-overblik-her-er-vinderne-og-taberne &quot;Overblik: Her er vinderne og taberne&quot;] (Danice). ''nyheder.tv2.dk''. Die [[24 Februarii]] anni [[2025]]. Inspectum die [[3 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctrice Oxenbøll, Emmā Amaliā (Emma Amalie) (Die [[24 Februarii]] anni [[2025]]). [https://www.dr.dk/nyheder/udland/opgaven-er-svaer-men-vejen-til-en-ny-tysk-regering-blev-kortere-i-nat &quot;Opgaven er svær, men vejen til en ny tysk regering blev kortere i nat&quot;] (Danice). ''DR''. Inspectum die [[3 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; [[Factio democratica liberalis Germaniae|Factio Democratica Liberalis Germaniae]] cum 4,3 % suffragiorum, nullum subsellium adipiscens cum limen 5 % suffragiorum non superatum esset; [[Foedus Sarae Wagenknecht-pro ratione et iustitia|Foedus Sarae Wagenknecht-Pro Ratione et Iustitiā]], cum 4,97 % suffragiorum, nullum subsellium adipiscens cum limen 5 % suffragiorum non superatum esset; et [[Societas suffragatorum Slesvici Meridionalis|Societas Suffragatorum Slesvici Meridionalis]] cum 0,2 % suffragiorum, unum subsellium adipiscens quia limini 5% suffragiorum exempta est cum minor factio esset.&lt;ref name=&quot;Overblik&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://graenseforeningen.dk/nyheder/historisk-valg &quot;Historisk valg&quot;] (Danice). ''Grænseforeningen.dk''. Inspectum die [[3 Maii]] anni [[2025]]. &quot;En spærregrænse, SSW som mindretalsparti er undtaget for.&quot;&lt;/ref&gt;

===Politica externa===
[[Fasciculus:Group photo of the G7 members at the Scholss Elmau summit (2).jpg|thumb|Germania anno [[2022]] [[G7|Gregis Septem Civitatum]] summitatem in [[Castellum Elmau|Castello Elmaū]]&lt;ref name=&quot;Castellum Elmau&quot;&gt;Vide [http://ephemeris.alcuinus.net/archivum/archi2015/breves.php?breves Ephemeridis Archivum anni 2015], ubi dicitur &quot;(...) Tempore summitatis gregis G7 in castello Elmau Bavarorum habitae (...)&quot;.&lt;/ref&gt; in [[Bavaria|Bavariā]] hospitio excepit.]]
Germania legationum 227 rete peregre&lt;ref&gt;[https://www.auswaertiges-amt.de/en/aamt/auslandsvertretungen &quot;The German Missions Abroad&quot;] (Anglice). A [[Administer Foederalis Rerum Exterarum|Ministerio Foederali Rerum Exterarum]]. [https://web.archive.org/web/20200327191034/https://www.auswaertiges-amt.de/en/aamt/auslandsvertretungen Servatum] archetypico ex URL die [[27 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[5 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; et cum nationibus 190 amplius rationes habet.&lt;ref&gt;[https://www.auswaertiges-amt.de/en/aamt/auslandsvertretungen/botschaften-node &quot;The Embassies&quot;] (Anglice). A [[Administer Foederalis Rerum Exterarum|Ministerio Foederali Rerum Exterarum]]. [https://web.archive.org/web/20200327191019/https://www.auswaertiges-amt.de/en/aamt/auslandsvertretungen/botschaften-node Servatum] archetypico ex URL die [[27 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[5 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Germania [[Consilium Europae|Consilii Europae]], [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationis CPAS]], [[Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis|Ordinis OECD]], [[G7|Gregis Septem Civitatum]], [[G20|Gregis Viginti Civitatum]], [[Argentaria mundana|Argentariae Mundanae]], [[Fundus monetarius internationalis|Fundi Monetarii Internationalis]] membrum est. Quae potenti munere in [[Unio Europaea|Unione Europaeā]] ex initio fungitur et validum foedus cum Franciā et reliquis finitimis nationibus ex anno [[1990]] servavit. Germania coniunctioris Europaei politici, oeconomici, securitatis apparatūs creationi favet.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140327015942/http://www.ambafrance-uk.org/Declaration-by-the-Franco-German%2C4519.html &quot;Declaration by the Franco-German Defence and Security Council&quot;] (Anglice). Ab Ambassiatā Francicā in Britanniarum Regno. Die [[13 Maii]] anni [[2004]]. Servatum archetypico ex URL die [[27 Martii]] anni [[2014]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Freed, Ioanne John ([[4 Aprilis|pridie Nonas Apriles]] anni [[2008]]). [https://www.nytimes.com/2008/04/04/world/europe/04iht-poll.4.11666423.html &quot;The leader of Europe? Answers an ocean apart&quot;] (Anglice). ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20110501031326/http://www.nytimes.com/2008/04/04/world/europe/04iht-poll.4.11666423.html Servatum] archetypico ex URL [[1 Maii|Kalendis Maiis]] anni [[2011]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Shaping Globalization – Expanding Partner-ships – Sharing Responsibility: A strategy paper by the German Government&quot; (PDF) (Anglice). A Rectione Foederali Germaniae. [https://web.archive.org/web/20200329142145/https://www.auswaertiges-amt.de/blob/610644/49a58b5ecfd5a78862b051d94465afb6/gestaltungsmaechtekonzept-engl-data.pdf Servatum] archetypico e PDF die [[29 Martii]] anni [[2020]]. Inspectum die [[5 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Germaniae et [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] rectiones arcte consociatae sunt.&lt;ref&gt;[https://www.state.gov/u-s-relations-with-germany/ &quot;U.S. Relations With Germany&quot;] (Anglice). A [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum|Ministerio Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]]. [[4 Novembris|Pridie Nonas Novembres]] anni 2019. [https://web.archive.org/web/20200331094945/https://www.state.gov/u-s-relations-with-germany/ Servatum] archetypico ex URL [[31 Martii|pridie Kalendas Aprilis]] anni [[2020]].&lt;/ref&gt; Culturalia vincula et oeconomicum lucrum ligamen ambas inter nationes creaverunt quod [[Atlantismus]] peperit.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511123309/http://germany.usembassy.gov/germany/img/assets/9336/econ_factsheet_may2006.pdf&quot; U.S.-German Economic Relations Factsheet&quot;] (PDF) (Anglice). Ab Ambassiatā Statunitensi Berolini. Maio anni [[2006]]. Servatum archetypico e PDF die [[11 Maii]] anni [[2011]]. Inspectum die [[5 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Verumtamen, Germani primos [[Praeses Civitatum Foederatarum Americae|Praesidis]] [[Statunitensis]] [[Donaldus Trump|Donaldi Trump]] administrationis dies centum anno [[2025]] saevam impugnationem coördinatam contra tres columnas rationis bilateralis cum Civitatibus Foederatis habuerunt quae sunt: commercium, securitas et valores communes.&lt;ref&gt;Autrice Besch, Sophiā (Sophia). [https://carnegieendowment.org/emissary/2025/04/germany-trump-nato-ukraine-defense-zeitenwende?lang=en Germany’s Reaction to Trump Is Another Paradigm Shift] (Anglice). ''carnegieendowment.org''. Die [[24 Aprilis]] anni 2025. Inspectum die [[5 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

Quamquam Germanica politica de [[Russia|Russiā]] in appropinquatione conciliationeque per decennia fundata erat, [[Incursio Russica in Ucrainam (2022)|bellum contra Ucrainam]] in drasticam commutationem in Germanicis rationibus cum Russiā induxit. Hoc igitur bellum praecipuum fundamentum Russo-Germanicarum rationum subruit, quae olim in arctam oeconomicam energeticamque interdependentiam fundatae erat, et socialis politicaque commutatio ad minimum redacta est.&lt;ref&gt;Auctore Meister, Stephano (Stefan). [https://dgap.org/en/research/publications/no-more-illusions-turning-point-germanys-russia-policy No More Illusions? The Turning Point in Germany’s Russia Policy] (Anglice). ''dgap.org''. [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni 2024. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

Germanica politica de civitatum progressione sicuti distincta pars intra politicae externae ambitum operatur. Quae a [[Administer Foederalis Collaborationis Oeconomicae|Ministerio Foederali Collaborationis Oeconomicae]] excogitatur et implentibus ab [[organizatio]]nibus geritur. Germanica rectio de civitatum progressione politicam coniunctam internationalis communitatis responsabilitatem habet.&lt;ref&gt;&quot;Aims of German development policy&quot; (Anglice). A [[Administer Foederalis Collaborationis Oeconomicae|Ministerio Foederali Collaborationis Oeconomicae]]. Die [[10 Aprilis]] anni [[2008]]. [ https://web.archive.org/web/20110310120541/http://www.bmz.de/en/index.html Servatum] archetypico ex URL die [[10 Martii]] anni [[2011]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Germania quidem secunda natio, post [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas]], fuit quae anno [[2019]] maxime contibuit auxilio progressionis civitatum.&lt;ref&gt;Auctore Green, Andreā (Andrew) (die [[8 Augusti]] anni [[2019]]). [https://www.devex.com/news/germany-foreign-aid-and-the-elusive-0-7-95389 &quot;Germany, foreign aid, and the elusive 0.7%&quot;] (Anglice). ''Devex''. [https://web.archive.org/web/20190808125018/https://www.devex.com/news/germany-foreign-aid-and-the-elusive-0-7-95389 Servatum] archetypico ex URL die [[8 Augusti]] anni [[2019]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

===Iura===
[[Fasciculus:BGH - Palais 2.JPG|thumb|upright=1.3|[[Palatium Magni Ducis Heredis]] (Theodisce ''Erbgroßherzogliches Palais''), [[Iudicium Provocationis Postremae|Iudicii Provocationis Postremae]] (Theodisce ''Bundesgerichtshof'')&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; sedes, [[Carolsruha]]e.]]
Germaniae [[Ius Romano-Germanicum (systema)|Iuris Civilis systema]] est, in [[Ius Romanum|Iure Romano]] aliquibus cum relationibus ad [[Leges Barbarorum]] fundatum.  &lt;ref&gt;Merryman, Ioanne (John); Pérez-Perdomo, Rogelio auctoribus (anno [[2007]]). ''The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America'' (Anglice). Stanford University Press. pp. 31–32, 62. ISBN 978-0-8047-5569-6.&lt;/ref&gt; [[Iudicium Constitutionis Foederale]] (Theodisce ''Bundesverfassungsgericht'') Germanicum supremum iudicium est obnoxium [[constitutio]]nalibus de rebus, cum potestate iudicialis emendationis.&lt;ref&gt;[https://www.bundesverfassungsgericht.de/EN/Home/home_node.html &quot;Federal Constitutional Court&quot;] (Anglice). Ab [[Iudicium Constitutionis Foederale|Iudicio Constitutionis Foederali]] (Theodisce ''Bundesverfassungsgericht''). [https://web.archive.org/web/20141213204356/http://www.bundesverfassungsgericht.de/EN/Homepage/home_node.html Servatum] archetypico ex URL [[13 Decembris|Idibus Decembribus]] anni [[2014]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Germanicum intra exclusoriorum supremorum iudiciorum systema, Inquisitorium [[Iudicium Provocationis Postremae]] (Theodisce ''Bundesgerichtshof'')&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; civilibus criminalibusque casibus, [[Iudicium Foederale Operarum]] (Theodisce ''Bundesarbeitsgericht''),&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; [[Iudicium Foederale Curae Socialis]] (Theodisce ''Bundessozialgericht''),&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; [[Iudicium Foederale Fisci]] (Theodisce ''Bundesfinanzhof'') et [[Tribunal Administrativum Foederale]] (Theodisce ''Bundesverwaltungsgericht'')&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; aliis rebus sunt.&lt;ref&gt;Auctore Wöhrmann, Gotthardo (Gotthard) (die [[22 Novembris]] anni [[2013]]). [https://germanlawarchive.iuscomp.org/?p=363 &quot;The Federal Constitutional Court: an Introduction&quot;] (Anglice). ''Archivum Legale Germanicum''. [https://web.archive.org/web/20210620152752/https://germanlawarchive.iuscomp.org/?p=363 Servatum] archetypico ex URL die [[20 Iunii]] anni [[2021]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

[[Ius criminale]] et [[ius privatum|privatum]] nationali ambitū in Codice Criminali (Theodisce ''Strafgesetzbuch'')&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; et Codice Civili (Theodisce ''Bürgerliches Gesetzbuch''), respective redactum est. Germanicum poenale systema reorum redintegrationem in societatem et civium protectionem quaerit.&lt;ref&gt;[https://www.gesetze-im-internet.de/stvollzg/__2.html § 2 Strafvollzugsgesetz&quot;] (Theodisce). A [[Administer Foederalis Iustitiae|Ministerio Foederali Iustitiae]]. [https://web.archive.org/web/20110501122109/http://www.gesetze-im-internet.de/stvollzg/__2.html Servatum] archetypico ex URL [[1 Maii|Kalendis Maiis]] anni [[2011]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Exceptis levibus delictis -quae ab uno iudice iudicantur- et gravibus politicis criminibus, omnia crimina mixtis a tribunalibus iudicantur, quibus iudices laici (Theodisce ''Schöffen'') et professionales iudices coniunctim praesidunt.&lt;ref&gt;Auctoribus Jehle, Georgio-Martino (Jörg-Martin); [[Administer Foederalis Iustitiae|Ministerio Foederali Iustitiae]] (anno [[2009]]). [https://books.google.es/books?id=-V-ng-8jOoQC&amp;pg=PA23&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Criminal Justice in Germany] (Anglice). Forum-Verlag. p. 23. ISBN 978-3-936999-51-8. [https://web.archive.org/web/20150922094303/https://books.google.com/books?id=-V-ng-8jOoQC&amp;pg=PA23 Servatum] archetypico ex URL die [[22 Septembris]] anni [[2015]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctoribus Casper, Gerardo (Gerhard); Zeisel, Ioanne (Hans) (Theodisce) (Ianuario anni [[1972]]). &quot;Lay Judges in the German Criminal Courts&quot;. ''[[Journal of Legal Studies]]''. '''1''' (1): 135–191. doi:10.1086/467481. JSTOR 724014. S2CID 144941508.&lt;/ref&gt;

Anno [[2016]], Germanicus homicidiorum index 1,18 homicidia pro 100 000 hominum erat.&lt;ref&gt;[https://dataunodc.un.org/crime/intentional-homicide-victims &quot;Intentional Homicide Victims&quot;] (Anglice). A [[Procuratio Nationum Unitarum pharmacis et sceleribus cohibendis|Procuratione Nationum Unitarum Pharmacis et Sceleribus Cohibendis]]. [https://web.archive.org/web/20190726024322/https://dataunodc.un.org/crime/intentional-homicide-victims Servatum] archetypico ex URL die [[30 Martii]] anni [[2019]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Anno [[2018]], totus scelerum index in minimum ex anno [[1992]] cecidit.&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/germanys-crime-rate-fell-to-lowest-level-in-decades-in-2018/a-48162310 &quot;Germany's crime rate fell to lowest level in decades in 2018&quot;] (Anglice). ''DW''. Die [[2 Aprilis]] anni [[2019]]. [https://web.archive.org/web/20190517192912/https://www.dw.com/en/germanys-crime-rate-fell-to-lowest-level-in-decades-in-2018/a-48162310 Servatum] archetypico ex URL die [[17 Maii]] anni [[2019]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

[[Matrimonium hominum eiusdem sexus|Matrimonium hominum eiusdem sexūs]] legale in Germaniā ex anno [[2017]] est et [[LGBT|hominum LGTBQ]] iura hac in natione plerumque proteguntur.&lt;ref&gt;[https://www.stonewall.org.uk/system/files/global_workplace_briefing_germany_2018.pdf &quot;STONEWALL GLOBAL WORKPLACE BRIEFINGS 2018 – GERMANY&quot;] (PDF) (Anglice). ''Stonewall''. [https://web.archive.org/web/20230902193738/https://www.stonewall.org.uk/system/files/global_workplace_briefing_germany_2018.pdf Servatum] archetypico e PDF die [[2 Septembris]] anni [[2023]]. Inspectum die [[9 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

===Res militares===
[[Fasciculus:Transportpanzer Fuchs (TPz Fuchs) der Bundeswehr (10579660405).jpg|400px|thumb|[[Vehiculum operariorum armatum]] [[TPz Fuchs]] Germanicum.]]
Germanicae [[copiae militares|res militares]], [[Exercitus Foederalis]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; seu [[Militia Foederalis]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; (Theodisce ''Bundeswehr'') disponitur ramis quattuor, quae sunt: [[Exercitus Germanicus]] (Theodisce ''Heer'') -ab exercitū proprio et viribus specialibus (Theodisce ''KSK'') compositus-, [[Classis Germanica]] (Theodisce ''Deutsche Marine''), [[Exercitus Aerius Germanicus]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; (Theodisce ''Luftwaffe''), [[Servitium Informationis et Cyberneticae]] (Theodisce '' Cyber- und Informationsraum'').&lt;ref&gt;[https://www.bmvg.de/de/aktuelles/bundeswehr-der-zeitenwende-kriegstuechtig-sein-um-abzuschrecken-5765386 &quot;Bundeswehr der Zeitenwende: Kriegstüchtig sein, um abschrecken zu können&quot;] (Theodisce). ''bmvg.de''. Die [[29 Iulii]] anni [[2024]]. Inspectum die [[11 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Absolutis in terminis, Militiae Foederalis impensa septimo loco apud maiores in toto orbe terrarum fuit.&lt;ref&gt;Auctoribus Tian, Nan; da Silva, Didaco Lupo (Diego Lopes); Liang, Xiao; Scarazzato, Laurentio (Lorenzo) (Aprili anni [[2024]]). [https://www.sipri.org/sites/default/files/2024-04/2404_fs_milex_2023.pdf &quot;Trends in Military Expenditure 2023&quot;] (PDF) (Anglice). ''sipri.org''. p. 2.&lt;/ref&gt; Ad respondendum ad [[Incursio Russica in Ucrainam (2022)|incursionem Russicam in Ucrainam]], [[Cancellarius foederalis|cancellarius]] [[Olaus Scholz]] Germanicam rerum miliarium impensam superando a [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|CFAS]] decreto 2% scopo augendam esse et semel anno [[2022]] infusionem 100 [[milliardum|milliardorum]] [[euro]]num nuntiavit, quae paene duplicem militarem dispensationem oeconomicam 53 milliardorum anno [[2021]] repraesentat.&lt;ref&gt; [https://www.dw.com/en/germany-commits-100-billion-to-defense-spending/a-60933724&quot; Germany commits €100 billion to defense spending&quot;] (Anglice). ''Deutsche Welle''. Die [[27 Februarii]] anni [[2022]]. [https://web.archive.org/web/20220227113954/https://www.dw.com/en/germany-commits-100-billion-to-defense-spending/a-60933724 Servatum] archetypico ex URL die [[27 Februarii]] anni [[2022]]. Inspectum die [[11 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctore Schuetze, Christophoro (Christopher) F. (die [[27 Februarii]] anni [[2022]]). [https://www.nytimes.com/2022/02/27/world/europe/germany-military-budget-russia-ukraine.html &quot;Russia's invasion prompts Germany to beef up military funding&quot;] (Anglice). ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20220227133236/https://www.nytimes.com/2022/02/27/world/europe/germany-military-budget-russia-ukraine.html Servatum] archetypico ex URL die [[27 Februarii]] anni [[2022]]. Inspectum die [[11 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Anno [[2023]], militaris impensa, secundum [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|CFAS]] criteria, in 73,1 milliarda [[Dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Statunitensium]] aut 1,64% Germanici [[Productus domesticus generalis|PDG]] crevit, quamquam minus quam scopus a CFAS decretus 2%. Anno [[2024]], Germania 97,7 milliarda [[Dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Statunitensium]] consociationi CFAS retulit, scopum a CFAS decretum 2% cum 2,12% Germanici PDG excedentia.&lt;ref&gt;[https://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/2024/6/pdf/240617-def-exp-2024-en.pdf#page=8 &quot;Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2024)&quot;] (PDF) (Anglice). A [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|CFAS]]. Die [[17 Iunii]] anni [[2024]]. pp. 8–9.&lt;/ref&gt;

Maio anni [[2024]] [[Militia Foederalis]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; (Theodisce ''Bundeswehr'') 180 215 activorum militum et 80 761 privatorum vim habebat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200301201451/https://www.bundeswehr.de/de/ueber-die-bundeswehr/zahlen-daten-fakten/personalzahlen-bundeswehr &quot;Personalzahlen&quot;] (Theodisce). A [[Militia Foederalis|Militiā Foederali]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Milites reservati viribus armatis prompti sunt et defensionis exercitia ac militum collocationem peregre participant.&lt;ref&gt;[https://www.bundeswehr.de/de/ &quot;Ausblick: Die Bundeswehr der Zukunft&quot;] (Theodisce). A [[Militia Foederalis|Militiā Foederali]]. [https://web.archive.org/web/20110604001134/http://www.bundeswehr.de/portal/a/bwde/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP3I5EyrpHK9pPKUVL3ikqLUzJLsosTUtJJUvbzU0vTU4pLEnJLSvHRUuYKcxDygoH5BtqMiAMTJdF8!/ Servatum] archetypico ex URL [[4 Iuii|pridie Nonas Iunias]] anni [[2011]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Usque ad annum [[2011]], [[servitium militare]] viris anno duodeviginti natis obligatorium erat, sed officialiter interruptum et voluntario servitio substitutum est.&lt;ref&gt;Autrice Connolly, Catharinā (Kate) (die [[22 Novembris]] anni [[2010]]). [https://www.theguardian.com/world/2010/nov/22/germany-abolish-compulsory-military-service &quot;Germany to abolish compulsory military service&quot;] (Anglice). ''The Guardian''. [https://web.archive.org/web/20130917223043/http://www.theguardian.com/world/2010/nov/22/germany-abolish-compulsory-military-service Servatum] archetypico ex URL die [[17 Septembris]] anni [[2013]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Auctrice Pidd, Helenā (Helen) (die [[16 Martii]] anni [[2011]]). [https://www.theguardian.com/world/2011/mar/16/conscription-germany-army &quot;Marching orders for conscription in Germany, but what will take its place?&quot;] (Anglice). ''The Guardian''. [https://web.archive.org/web/20130922000942/http://www.theguardian.com/world/2011/mar/16/conscription-germany-army Servatum] archetypico ex URL die [[22 Septembris]] anni [[2013]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]]&lt;/ref&gt; Ex anno [[2001]], feminae omnibus rerum militarium muneribus sine restricitionibus merere possunt.&lt;ref&gt;[https://www.bundeswehr.de/de/ &quot;Frauen in der Bundeswehr&quot;] (Theodisce). [[Militia Foederalis|Militiā Foederali]]. [https://web.archive.org/web/20110429090325/http://www.bundeswehr.de/portal/a/bwde/!ut/p/c4/FcwxEoUgDAXAE0l6O0_x1YZ5QMSMEp2In-urs_3STC_FXzKqHIqdRpqi9KG50BK7qxpL3Qy8VHbZbk07MqtbDDerF_WJzYdGv286DbmAJj26iLgynaUMD6qutPs!/ Servatum] archetypico ex URL die [[29 Aprilis]] anni [[2011]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Secundum [[Institutum internationale studiorum pacis Holmiense|Institutum Internationale Studiorum Pacis Holmiense]], Germania locum quintum maiores apud nationes arma exportantes in toto orbe terrarum ex anno [[2019]] in [[2023]] occupavit.&lt;ref&gt;Auctoribus Wezeman, Petro (Pieter) D.; Djokic, Catharinā (Katarina); George, Matthaeo (Mathew); Hussain, Zain; Wezeman, Simone (Siemon) T. (Martio anni [[2024]]). [https://www.sipri.org/sites/default/files/2024-03/fs_2403_at_2023.pdf &quot;Trends in international Arms Transfer 2023&quot;] (PDF) (Anglice). Ab [[Institutum internationale studiorum pacis Holmiense|Instituto Internationali Studiorum Pacis Holmiensi]]. p. 2.&lt;/ref&gt;

Pacis tempore, [[Administer Foederalis Defensionis Publicae|Minister Foederalis Defensionis Publicae]] [[Militia Foederalis|Militiae Foederali]]&lt;ref name=&quot;Lucusaltianus&quot;/&gt; (Theodisce ''Bundeswehr'')  praeest. Defensionis casū, [[Cancellarius foederalis|cancellarius]] Militiae Foederalis [[archistrategus]] fieri potest.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170528210503/http://www.gesetze-im-internet.de/bundesrecht/gg/gesamt.pdf &quot;Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland, Artikel 65a,87,115b&quot;] (PDF) (Theodisce). A [[Administer Foederalis Iustitiae|Ministerio Foederali Iustitiae]]. [https://www.gesetze-im-internet.de/gg/index.html Servatum] archetypico e PDF die [[28 Maii]] anni [[2017]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Militiae Foederalis munus in [[Lex Fundamentalis Germaniae|Lege Fundamentali]] solum defensivum describitur. Sed, post sententiam ab Iudicio Constitutionis Foederali anno [[1994]] latam, vocabulum &quot;defensio&quot; non solum ad includendam intra Germaniae limites protectionem sed etiam ad includendas criseōs reactionem conflictuumque impeditionem aut amplius ad servandam Germaniae securitatem alicubi in toto orbe terrarum definitur. Anno [[2017]], Militia Foederalis circiter 3600 copias peregre sicuti pacem servantium copiarum partem collocatas, inclusis circiter 1200 auxilii actionibus contra [[Civitas Islamica (regimen)|Civitatem Islamicam]] et 980 actionibus in Missione Auxiliari Confirmanti a [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|CFAS]] ductā in [[Afgania|Afganiā]] et 800 actionibus in [[Kosovia|Kosoviā]].&lt;ref&gt;&quot;Einsatzzahlen – die Stärke der deutschen Kontingente&quot; (Theodisce). A [[Militia Foederalis|Militiā Foederali]]. Die [[18 Augusti]] anni [[2017]]. [https://web.archive.org/web/20170823022636/https://www.bundeswehr.de/portal/a/bwde/start/einsaetze/ueberblick/zahlen/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8zinSx8QnyMLI2MXIKDnQ0cQ13NQl2DHY0NzMz0wwkpiAJKG-AAjgb6wSmp-pFAM8xxmuELVKQfpR-VlViWWKFXkF9UkpNaopeYDHKhfmRGYl5KTmpAfrIjRKAgN6LcoNxREQC-OoUy/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/#Z7_B8LTL2922DSSC0AUE6UESA30M0 Servatum] archetypico ex URL die [[23 Augusti]] anni [[2017]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Germany extends unified armed forces mission in Mali&quot;  (Anglice). ''International Insider''. [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] anni [[2020]]. [https://web.archive.org/web/20210226221509/https://internationalinsider.org/germany-extends-unified-armed-forces-mission-in-mali/ Servatum] archetypico ex URL die [[26 Februarii]] anni [[2021]]. Inspectum die [[12 Maii]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

==Symbola nationalia==
[[Secundum bellum mundanum|Secundo Bello Mundano]] confecto, nuper partae Rei Publicae Foederatae Germaniae Rectio Foederalis et [[Praeses foederalis Germaniae|Praeses Foederalis]] magnum pondus confirmandae continuationi cum [[Res publica Vimariana|Re Publicā Vimarianā]] affixit, quae prima Germanica [[democratia]] fuisse putabatur.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;&gt;[https://www.bmi.bund.de/EN/topics/constitution/state-symbols/germanys-state-symbols/germanys-state-symbols-artikel.html Germany’s State Symbols] {{Nexus deficit|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Anglice). A [[Administer Foederalis Rerum Internarum|Ministerio Foederali Rerum Internarum]]. Inspectum Maio anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Quamobrem, [[Res publica Vimariana|Rei Publicae Vimarianae]] symbolorum nationalium ordinationes lineamentaque fere complete verbatimque  adoptata sunt a Re Publicā Foederatā Germaniae. Velut in  [[Res publica Vimariana|Rei Publicae Vimarianae]] temporibus accidit, insignis foederalis, aquilae foederalis, vexilli foederalis lineamenta lege non diriguntur. Potius, a Praeside Foederali proponuntur decernunturque. [[Lex Fundamentalis Germaniae|Legis Fundamentalis]] articulus 22 exceptio est, qui vexilli foederalis colores definit.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

===Vexillum foederale Germaniae===
[[Fasciculus:Flag_of_Germany.svg|thumb|250px|Vexillum Germaniae.]]
[[Lex Fundamentalis Germaniae|Legis Fundamentalis]] articulus 22 &quot;vexillum foederale [[Niger (color)|nigrum]], [[Ruber|rubrum]] et [[Aureus (color)|aureum]] esse debere&quot; stipulatur. Hoc trium colorum exemolar diuturnam traditionem habet, unitatem, libertatem, democratiam symbolizans.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

[[Tinctura heraldica|Tincturae]] [[Niger (color)|nigra]] et [[Aureus (color)|aurea]] in [[Insigne Germaniae|insigni Germaniae]] tam antiquitus quam in [[Medium aevum|Medio Aevo]] apparent; postea, [[Tinctura heraldica|Tinctura]] [[guleus|gulea]] etiam aliquando adhibita est. Aquila nigra aureo campo -tincturis nigrā, aureā aut guleā ungulata- iam in Germanicorum imperatorum regumque insignibus apparet. In [[Medium aevum|Medio Aevo]], ruber et albus vexilli imperialis colores fuerunt. Usque ad memoriam nostram, hi colores in pristinarum [[Hansa|Hanseaticarum]] urbium insignibus ostenduntur.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

Liberam nationalemque Germanicam civitatem proponentibus, vexillum nigrum, rubrum, aureum politicae unitatis symbolum factum est. In [[Festum Hambachense|Festo Hambachensi]] (Theodisce ''Hambacher Fest''), circa 25 000 homines democraticā nationalique mente -apud quos multi studentes erant- ad vindicandum hoc vexillum anno [[1832]] convenerunt.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

Die [[9 Martii]] anni [[1848]], Conventus Nationalis Germanicus [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] nigrum, rubrum, aureum foederales colores declaravit, qui ex historico imperiali Germaniae vexillo deducti sunt. Qui colores gradatim publico ex usū evanuerunt donec [[Res publica Vimariana|Vimarianā]] [[constitutio]]ne anno [[1919]] denuo instituti sunt. Quamquam hos colores tempore [[Germania nazistica|Germaniae Nazisticae]] -inter annos [[1933]] et [[1945]]- abrogati sunt, deinde Res Publica Foederata Germaniae eos velut perennia unitatis, libertatis, democratiae symbola rursus confirmavit.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

Liberam nationalemque Germanicam civitatem proponentibus, vexillum nigrum, rubrum, aureum politicae unitatis symbolum factum est. In [[Festum Hambachense|Festo Hambachensi]] (Theodisce ''Hambacher Fest''), circa 25 000 homines democraticā nationalique mente -apud quos multi studentes erant- ad vindicandum hoc vexillum anno [[1832]] convenerunt.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

Die [[9 Martii]] anni [[1848]], Conventus Nationalis Germanicus [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]] nigrum, rubrum, aureum foederales colores declaravit, qui ex historico imperiali Germaniae vexillo deducti sunt. Qui colores gradatim publico ex usū evanuerunt donec [[Res publica Vimariana|Vimarianā]] [[constitutio]]ne anno [[1919]] denuo instituti sunt. Quamquam hos colores tempore [[Germania nazistica|Germaniae Nazisticae]] -inter annos [[1933]] et [[1945]]- abrogati sunt, deinde Res Publica Foederata Germaniae eos velut perennia unitatis, libertatis, democratiae symbola rursus confirmavit.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

===Insigne foederale Germaniae===
[[Fasciculus:Coat of arms of Germany.svg|thumb|300px|[[Insigne Germaniae]].]]
[[Fasciculus:Kaiser Heinrich VI. im Codex Manesse.jpg|thumb|left|Imperator [[Henricus VI (imperator)|Henricus VI]] anno circiter 1300 sub eodem [[insigne Germaniae|insigni]] depictus, apud [[Codex Manesse|Codicem Manesse]] fol. 6r (in [[Bibliotheca Universitatis Heidelbergensis|Bibliothecā Universitatis Heidelbergensis]]).]]
[[Insigne Germaniae|Insigne foederale Germaniae]] [[Niger (color)|nigram]] [[aquila]]m [[Aureus (color)|aureo]] in campo, capite dextrorsum flexo, [[ala|alis]] extensis sed [[penna|pennis]] planis, et [[guleus|guleā]] [[Tinctura heraldica|tincturā]] [[Rostrum (beccus)|rostratam]] et linguatam et ungulatam exhibet.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

[[Aquila]] multo ante imperialis potestatis symbolum fuerat, quo [[Romani antiqui|Romani]] utebantur et quod deinde a [[Franci]]s moderatoribus adsumptum est. In [[Sacrum Romanum Imperium|Sacro Romano Imperio]], Germanici imperatores bicipite aquilā dualem auctoritatem repraesentante utebantur. Conventus Nationalis Germanicus [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]], inter annos [[1848]] et [[1849]], hoc symbolum ad illustrandum [[Unificatio Grmaniae|Germanicae unificationis]] conamen adsumpsit. Attamen, anno [[1871]], nuper partum Imperium Germanicum unicipitem aquilam dextrorsum versam imperiale signum elegit.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

Dispar disputationis de vexillo, insignis lineamentum in [[Res publica Vimariana|Re Publicā Vimarianā]] nulli controversiae obviam ivit. Die [[11 Novembris]] anni [[1919]], officialiter definitum est velut nigra, uniceps aquila et [[guleus|guleā]] [[Tinctura heraldica|tincturā]] [[Rostrum (beccus)|rostrata]] et linguata et ungulata, [[ala|alis]] extensis sed [[penna|pennis]] planis. Hoc lineamentum die [[20 Ianuarii]] anni [[1950]] a [[Praeses foederalis Germaniae|Praeside Foederali Rei Publicae Foederatae Germaniae]] [[Theodorus Heuss|Theodoro Heuss]] iterum affirmatum est.&lt;ref name=&quot;Symbola&quot;/&gt;

===Carmen civitatis===
&quot;[[Carmen Germanorum]]&quot; (Theodisce ''Das Lied der Deutschen'') anno [[1841]] ab [[Augustus Henricus Hoffmann de Fallersleben|Augusto Henrico Hoffmann de Fallersleben]] in [[Terra Sacra (insula)|Terrā Sacrā insulā]] [[lingua Theodisca|Theodisce]] scriptum est. Verba [[carmen|carminis]] [[Franciscus Iosephus Haydn|Iosephus Haydn]] pro hymno in honorem [[Franciscus II (imperator)|Francisci imperatoris]] composuit. &quot;Carmen Germanorum&quot; sic incipit: &quot;Germania, Germania super omnia&quot; (Theodisce &quot;Deutschland, Deutschland über alles&quot;). Cuius veteris carminis hodie sola haec tertia stropha [[hymnus nationalis]] est:

{| cellpadding=&quot;5&quot;
! Augustus Henricus Hoffmann de Fallersleben 1841

! Translatio, quae cantari potest
|- valign=&quot;top&quot;
| 
&lt;poem style=&quot;font-style:italic&quot;&gt;
Einigkeit und Recht und Freiheit
für das deutsche Vaterland!
Danach lasst uns alle streben
brüderlich mit Herz und Hand!
Einigkeit und Recht und Freiheit
sind des Glückes Unterpfand.
Blüh im Glanze dieses Glückes,
blühe, deutsches Vaterland!
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
Concordia et [[ius]] et [[libertas]]
pro Germani patria!
Haec fraterne nos petamus
dextera et anima!
Concordia et ius et libertas
sunt [[alus|salutis]] pignora.
Flore in salutis [[lux|luce]],
[[floruit|florebit]], patria Germanica! 
&lt;/poem&gt;
|}

== Administrativa Germaniae divisio ==
{{Vide-etiam|Terra foederalis (Germania)}}
{{Vide-etiam|Circulus terrae}}
{{Vide-etiam|Index circulorum Germanicorum}}
Germania est res publica [[foederatio|foederalis]]: scilicet e sedecim civitatibus constat, quae Theodisce [[Terra foederalis (Germania)|&quot;Länder&quot; (terrae)]] appellantur.&lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;[ww.britannica.com/place/Germany &quot;Germany&quot;] (Anglice). Ab [[Encyclopaedia Britannica|Encyclopaediā Britannicā]]. Servatum ex archetypo [[13 Iunii|Idibus Iuniis]] anni [[2015]]. Inspectum [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; Quarum [[tres]] [[urbs|urbes]] sunt: [[Hamburgum]] urbs libera et [[Hansa]]e, [[Brema]] urbs libera et [[Hansa]]e, [[Berolinum]]. Civitati unicuique minister primus, &quot;ministrorum praeses&quot; appellatus, praeest, qui a comitiis civitatum foederatarum eligitur et quoque est propria [[constitutio]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130117011619/http://www.landtag.nrw.de/portal/WWW/GB_I/I.7/Europa/Wissenswertes/English_information/North_Rhine_Westphalia_Constitution_revised.jsp &quot;Example for state constitution: &quot;Constitution of the Land of North Rhine-Westphalia&quot;&quot;] (Anglice). A Conventū Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae. Servatum ex archetypo die [[17 Ianuarii]] anni [[2013]]. Inspectum [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt; quae civitati unicuique amplam autonomiam respectū intestinae ordinationis confert.&lt;ref name=&quot;EB&quot;/&gt; Curatores civitatum, praesides, et nonnemo ministrorum, in [[Concilium foederale Germaniae|concilio foederali]] ius suffragii habent. Ex anno [[2017]], Germania in [[Circulus terrae|circulis]] (Theodisce ''Kreise'') 401 municipali gradū divisa est; qui [[Index circulorum Germanicorum|e circulis terrae (Theodisce ''Landkreise'') 294 et circulis urbanis (Theodisce ''Stadtkreise'') 107]] consistunt.&lt;ref&gt;[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/Verwaltungsgliederung/Verwalt2QAktuell.xlsx?__blob=publicationFile &quot;Verwaltungsgliederung in Deutschland am 30 June 2017 – Gebietsstand: 30 June 2017 (2. Quartal)&quot;] (XLS) (Theodisce).  A [[Statistisches Bundesamt|Tabulario Rerum Statisticarum Foederali]]. Iulio anni [[2017]]. [https://web.archive.org/web/20171010084800/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/Verwaltungsgliederung/Verwalt2QAktuell.xlsx?__blob=publicationFile Servatum] ex archetypo die [[10 Octobris]] anni [[2017]]. Inspectum [[1 Iunii|Kalendis Iuniis]] anni [[2025]].&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; | '''[[Terra foederalis (Germania)|Civitates foederatae]]'''
| bgcolor=&quot;#BBBBBB&quot; | '''[[Caput (oppidum)|Caput]]'''
|-
|[[Badenia-Virtembergia]] (I; 1) || [[Stutgardia]] 
|-
|[[Bavaria]] (II; 2)|| [[Monacum]]
|-
|[[Berolinum]] (III; 3)|| Berolinum
|-
|[[Brandenburgum]] (IV; 4)|| [[Potestampium]]
|-
|[[Urbs Hanseatica Brema]] (V; 5)|| [[Brema]]
|-
|[[Hamburgum]] (VI; 6)|| Hamburgum
|-
|[[Hassia]] (VII; 7)|| [[Aquae Mattiacae]]
|-
|[[Megapolis-Pomerania Citerior]] (VIII; 8)|| [[Suerinum]]
|-
|[[Rhenania Septentrionalis-Vestfalia]] (X; 10)|| [[Dusseldorpium]]
|-
|[[Rhenania-Palatinatus]] (XI; 11)|| [[Moguntiacum]]
|-
|[[Saravia]] (XII; 12)|| [[Saravipontus]]
|-
|[[Saxonia]] (XIII; 13)|| [[Dresda]]
|-
|[[Saxonia-Anhaltium]] (XIV; 14)|| [[Magdeburgum]]
|-
|[[Saxonia Inferior]] (IX; 9)|| [[Hannovera]]
|-
|[[Slesvicum-Holsatia]] (XV; 15)|| [[Kielia]]
|-
|[[Thuringia]] (XVI; 16)|| [[Erfordia]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; | [[Fasciculus:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|300px|Tabula Germaniae, ubi civitates foederatae videntur]]
|}

== Demographia ==
[[Fasciculus:Lebensphasen_2010.JPG|thumb|Structura incolarum anno [[2010]] secundum aetatem digestorum]]
Die [[31 Octobris]] [[2013]] publice 80 767 463 [[homo|hominum]] Germaniam in area 367 440 chiliometrorum quadratorum incolebant,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160929084511/http://www.statistikportal.de/Statistik-Portal/de_jb01_jahrtab1.asp Gebiet und Bevölkerung – Fläche und Bevölkerung.] Statistische Ämter des Bundes und der Länder, Die 4 Novembris 2014.&lt;/ref&gt;. Germania inter terras confertissime habitatas numeratur. 18.1 partes incolarum eo anno plus 20 annorum nati sunt, 24.1 partes inter 20 et 40 annos, 30.7 partes inter 40 et 60 annos, 21 partes inter 60 et 80 annos, ultra 80 annos 5.4 partes.&lt;ref&gt;[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen_/lrbev01.html Bevölkerung – Bevölkerung nach Altersgruppen.] destatis.de, 2014.&lt;/ref&gt; Anno [[2010]] mediana Germanorum aetas erat 43.7 annorum.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141028020008/http://www.aerztezeitung.de/politik_gesellschaft/article/819892/alterung-durchschnittsdeutsche-437-jahre.html?sh=25&amp;h=-825835998 Ärzte Zeitung online]. Die 20 Augusti 2012.&lt;/ref&gt;

Anno [[2013]], 682&amp;thinsp;069 liberorum vivorum nati sunt sive 1.41 liberi e quaque femina vel 8.4 liberi pro 1000 incolis. Eodem tempore 893&amp;thinsp;825 hominum mortui sunt, fere 11.1 mortui pro 1000 incolis. Ex quo sequitur fere 211&amp;thinsp;000 homnum minus natos quam mortuos esse.&lt;ref&gt;Statistisches Bundesamt: [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischeWochenBerichte/WochenBerichte_Bevoelkerung.pdf?__blob=publicationFile Statistische Wochenberichte – Bevölkerung, Soziales und Arbeit – Monatszahlen] (PDF; 255 kB), status: die 14 Novembris 2014.&lt;/ref&gt; Tamen in Germania anno [[2013]] fere 244 000 hominum plus quam anno priore vivebant. Id intellegi potest ex magno numero peregrinorum (+428.607), qui in Germaniam immigrant.

Fere 74 milliones hominum (id est 92.3 % omnium in Germania viventium) anno [[2011]] civitate Germanica praediti sunt. Eodem anno 15 milliones hominum, quorum radices in terris exteris sunt, in Germania vivebant, id est paene 19 % incolarum.

== Linguae ==
[[Fasciculus:Knowledge of German EU map.svg|thumb|Cognitio [[lingua Theodisca|linguae Theodiscae]] in terris [[Europa]]eis. Theodisca est is [[sermo patrius]] [[Unio Europaea|Unionis Europaea]], cui sunt plurimi locutores et una ex tribus [[Lingua agendi|linguis agendi]].]]
[[Lingua]] in Germania maxime usitata est [[Lingua Theodisca|Theodisca]] ([[Lingua Theodisca alta]]), [[lingua Saxonica]] sequente, de cuius locutorum numero disputatur (a 5.5 usque ad fere 11 [[millio]]nes,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110719110206/http://www.staff.uni-oldenburg.de/gabriele.diekmann-droege/9361.html Gabriele Diekmann-Dröge, Proseminar 2003: Sprachenpolitik: Das Beispiel Niederdeutsch, Universität Oldenburg, Institut für Germanistik] (commentatione die 10 Decembris 2014 inspecta).&lt;/ref&gt; quorum fere 4 milliones lingua bene loquuntur).

Lingua Theodisca forma [[Lingua Theodisca normata|linguae normatae]] in publico et in plurimis [[Media communicationis socialis|mediis communicationis socialis]] adhibetur. Quae multis in [[regio]]nibus etiam sermo cottidianus est, saepe autem proprietatibus regionalibus tincta, ut quasi furtim et limite carente ad [[dialectos]] Theodiscas transeatur. Una cum [[lingua Francica|Francia]] et [[lingua Anglica|Anglica]] Theodisca ad linguas in [[Unio Europaea|Unione Europaea]] maxime usitatas pertinet.

Praeter linguam Theodiscam aliis in regionibus etiam aliae linguae publicae aut agnitae sunt. [[Lingua Danica|Danica]] (in [[Slesvicum-Holsatia|Slesvico-Holsatia]]) et [[Lingua Frisica|Frisica]] (in Slesvico-Holsatia et [[Saxonia Inferior]]e), [[Lingua Sorabica|Sorabica]] (in [[Saxonia]] et [[Brandenburgum|Brandenburgo]]), [[Lingua Zingarica|Zingarica]], [[Lingua Saxonica|Saxonica]] (in Slesvico-Holsatia, [[Hamburgum|Hamburgi]], in Saxonia Inferiore, [[Brema]]e, in [[Megapolis-Pomerania Citerior|Megapoli-Pomerania Citeriore]], in [[Rhenania Septentrionalis-Vestfalia|Rhenania Septentrionali-Vestfalia]], Brandenburgo et [[Saxonia-Anhaltium|Saxonia-Anhaltio]]).

Usus dialectorum a quibusdam vitio datur, ab aliis patrimonium, quo vita delectatur, habetur. In Germania septentrionali homines docti rarius dialectis aut lingua Saxonica utuntur, cum in regionibus meridianis in ipsis academiis dialectus auditur. Quod lingua normata e varietatibus linguae Theodiscae altae progressa est et varietates linguae Saxonicae demovit, homines in Germania septentrionali potius lingua Theodisca normata loquuntur quam ii, qui in regionibus meridianis habitant.

Multi eorum, qui in Germaniam immigraverunt, domi [[sermo patrius|sermone patrio]] loquuntur. Imprimis [[lingua Turcica]] (fere duo milliones locutorum) et [[lingua Russica]] late diffusae sunt, praeterea [[lingua Polonica]], quamquam numerus locutorum a variis fontibus varie datur (tres ad quattuor milliones?).

In [[schola|scholis]] imprimis [[lingua Anglica]] docetur, deinde [[lingua Francica|Francica]], [[lingua Latina|Latina]], et Russica. Postremis annis [[lingua Hispanica]] magis disci coepit, et in regionibus [[Nederlandia]]e vicinis [[lingua Batava]].

== Oeconomia ==
Germania est civitas dives, si ea cum aliis [[civitas|civitatibus]] comparetur, sed cum multi homines divites sint, pars tamen populi ad [[paupertas|paupertatem]] redacta est, quae pars indies crescit. Hominum pars fere decima ab opera quotidiana invite cessat.

=== Societates maximas (a. 2014) ===
[[Fasciculus:Siemens Palais.JPG|thumb|[[Siemens AG]] [[Monacum|Monaci]] situm.]]
[[Fasciculus:2011-07-18-wolfsburg-by-RalfR-03.jpg|thumb|[[Volkswagen]]werk in [[Wolfsburg]] urbe&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Volkswagen|Volkswagen AG]] quoad venditionem est maxima Germaniae societas.]]
Sequens index decem maximas Germaniae societates affert:
{| class=&quot;wikitable sortable zebra&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
! Ordo&lt;br /&gt; || Nomen&lt;br /&gt; || Sedes principalis&lt;br /&gt; || Venditio&lt;br /&gt;(Mio.&amp;nbsp;[[Euro|€]]) || Lucrum&lt;br /&gt;(Mio.&amp;nbsp;€) || operis socii&lt;br /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Volkswagen|Volkswagen AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Wolfsburg]] || 159&amp;thinsp;000 || 15&amp;thinsp;800 || 502&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 2 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[E.ON|E.ON SE]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Dusseldorpium]] || 113&amp;thinsp;000 || −1900 || 79&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 3 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Daimler AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Stutgardia]]|| 107&amp;thinsp;000 || 6000 || 271&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 4 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Siemens AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Berolinum]], [[Monacum]] || 74&amp;thinsp;000 || 6300 || 360&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 5 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[BASF|BASF SE]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Ludovici Portus Rhenanus]] || 73&amp;thinsp;000 || 6600 || 111&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 6 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[BMW|BMW AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| Monacum || 69&amp;thinsp;000 || 4900 || 100&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 7 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Metro AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| Dusseldorpium || 67&amp;thinsp;000 || 740 || 288&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 8 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Schwarz-Gruppe]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Neckarsulm]] || 63&amp;thinsp;000 || ? || 315&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 9 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Deutsche Telekom|Deutsche Telekom AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Bonna]] || 59&amp;thinsp;000 || 670 || 235&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | 10 || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Deutsche Post AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| Bonna || 53&amp;thinsp;000 || 1300 || 471&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Allianz SE]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| Monacum || 104&amp;thinsp;000 || 2800 || 141&amp;thinsp;000
|-
| align=&quot;center&quot; | || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Deutsche Bank|Deutsche Bank AG]] || style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Francofurtum ad Moenum]] || 2&amp;thinsp;160&amp;thinsp;000 || 4300 || 101&amp;thinsp;000
|}

=== Tabulae ===
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:ArbeitslosigkeitInDeutschland1997Lat.PNG|[[Portio opere carentium|Portiones operae carentium]] in regionibus Germaniae - [[Color]] [[ruber]] fuscus: magna pars. Color subruber: parva portio. Anno 1997.+
Fasciculus:Gebrate BRD 1996.png|Numerus natorum pro mille incolis secundum [[circulus terrae|circulos]] anno 1996.
Fasciculus:Urbes in Germania.png|Magnae urbes nominibus Latinis.
&lt;/gallery&gt;

== Litterae ==
Aliquando Germania terra [[poeta]]rum et [[philosophus|philosophorum]] vocatur. Profecto complures homines miro ingenio praediti Germanice [[scriptura|scribendo]] insignia artificia confecerunt. Ecce exempla quaedam: [[Martinus Lutherus]] [[biblia|biblia sacra]] e [[lingua Latina]] in [[Lingua Theodisca|linguam Theodiscam]] convertit; [[Carolus Marx]] descripsit, quemadmodum a bonorum possessoribus miseri opprimerentur; [[Thomas Mann]] [[Praemium Nobelianum]] accepit, quia [[fabula]]s de civibus illius temporis elegantissimas composuisset.

== Societas humana ==

=== Scholae ===
* [[Paulusheim]]
* [[Schola Otto-Pankoki]]

=== De rebus religiosis ===
[[Fasciculus:Konfessionen_Deutschland_Zensus_2011.png|thumb|Maiores partes [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicorum]], [[Protestantes|Protestantium]] et hominum sine religione.]]
Plurimi cives Germaniae cuiusdam communitatis [[religio Christiana|religiosae Christianae]] sunt. Ad finem anni [[2019]] circa 27.2 centesimae partes populi in primis in Germania occidentali et meridionali [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Romanae Catholicae]] erant, 24.6 centesimae partes [[protestantes|evangelicae]] ecclesiae (id est Lutheranae, reformatae, et unitae ecclesiae).&lt;ref name=&quot;statis&quot;&gt;Statistisches Bundesamt: [https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/bevoelkerung-religion.html Partes religionum inter incolas ab anno 2012 ad annum 2019].&lt;/ref&gt; Hi in primis in Germania septentrionali et orientali habitant. Post [[bellum tricennale]] enim in [[pax Westphalica|pace Westphalica]] constitutum est omnes confessionem accipere debere ducis illius terrae, qua habitarent (nisi subiectus emigrat vel dux aliam confessionem tolerat). Id sententia celebri dictum est: &quot;Cuius regio eius religio.&quot; Quamobrem etiam hodie in aliis terris aliae religiones sunt.

Circa 1.14 centesimae [[Ecclesiae Orientales|orientalium ecclesiarum]] sunt, neoapostolicae 0.46 centesimae et pauci ad ecclesias liberas, ut dicuntur, pertinent. Eorum omnium pars solum ecclesiam [[Dies Domini|die dominica]] frequentat. Fere 3.8 [[decies centena milia]] hominum anno [[2004]] diebus dominicis ecclesias catholicas visitabant, decies centena milia fidelium evangelicas.

Fere 39 centesimae populi nullius communitatis religiosae compartes sunt&lt;ref name=&quot;fowid19&quot; /&gt;, 70 centesimae in Germania orientali, ubi olim [[Res publica Democratica Germanica]] fuit. Ibi regnantes [[atheismus|atheismum]] propagaverant. In occidentali parte Germaniae autem 70 centesimae populi cuiusdam communitatis religiosae sunt (plus in regionibus agrestibus quam in urbibus, e.g. [[Hamburgum|Hamburgi]] minus quam 50 centesimae&lt;ref&gt;Fowid: [https://fowid.de/meldung/deutschland-5-saekularisierte-staedte Urbes saecularizatae].&lt;/ref&gt;).

Communia religiosa [[Religio Islamica|Islamica]] habent 732&amp;nbsp;000 fidelium, qui etiam civitate Germanica utuntur. Censetur omnino [[Musulmanus|Musulmanos]] religiosos 5.2 centesimas esse et Musulmanos modo culturales 1.3 centesimas.&lt;ref name=&quot;fowid19&quot;&gt;Fowid: [https://fowid.de/meldung/religionszugehoerigkeiten-2019 Partes religionum anno 2019].&lt;/ref&gt;

Circa 95&amp;thinsp;000 hominum communitatis [[Religio Iudaica|Iudaicae]] sunt.&lt;ref name=&quot;statis&quot; /&gt; Usque a [[decennium 200|decennio decimo saeculi vigentesimi]] multi Iudaei ex [[Europa]] orientali immigrabant. Antea multi Iudaei [[Adolfus Hitler|Adolfo Hitler]] regnante necati erant.

Fideles communitatium Christianarum et Iudaicarum [[vectigal ecclesiasticum]] solvere debent, quod ecclesia vel communitas Iudaica accipit. Haec res administratur a rei publicae magistrato e contrario morum in aliis civitatibus.

[[Educatio]] [[religio]]sa tum voluntaria cum ordinaria disciplina scholarum est, [[terra Foederalis Germaniae|civitatibus foederatis]] [[Brema]], [[Berolinum|Berolino]], [[Brandenburgum|Brandenburgo]] exceptis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Demandt, Alexander. [[2007]]. ''Über die Deutschen: Eine kleine Kulturgeschichte.'' Berolini: Propyläen Verlag. ISBN 978-3-549-07294-3.
* Fulbrook, Mary. [[1991]]. ''A Concise History of Germany.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36836-0.
* Graf, Margarete. [[2007]]. ''Schnellkurs Deutschland.'' Coloniae: DuMont. ISBN 978-3-8321-7760-7.
* Grosser, Alfred. [[1978]]. ''L'Allemagne de notre temps.'' Livre de Poche.
* Grosser, Alfred. [[1987]]. ''L'Allemagne en Occident.'' Hachette, Pluriel.
* Heffer, Jean, et William Serman. [[1973]]. ''Des révolutions aux impérialismes.'' Hachette-Histoire.
* Le Gloannec, Anne-Marie. [[2005]]. ''Allemagne, peuple et culture.'' La Découverte Poche. ISBN 978-2-7071-4548-2.
* Noël, Jean-François. [[1975]]. ''Histoire du peuple allemand des origines à la paix de Westphalie.'' PUF.
* Nuss, Bernard. [[1993]]. ''Das Faust Syndrom: Ein Versuch über die Mentalität der Deutschen.'' Bonnae et Berolini: Bouvier Verlag. ISBN 3-416-02372-2.
* Le Rider, Jacques. [[2008]]. ''L'Allemagne au temps du réalisme, de l'espoir et du désenchantement.'' Albin Michel.
* Le Rider, Jacques. [[1994]]. ''La Mitteleuropa.'' Ed. secunda. PUF, Que sais-je?
* Rapp, Francis. [[2003]]. ''Le Saint-Empire romain germanique, d’Othon le Grand à Charles Quint.'' Point Histoire, Seuil. ISBN 978-2-02-055527-2.
* Rovan, Joseph. [[1995]]. ''Histoire de l'Allemagne des origines à aujourd'hui.'' Lutetiae: Le Seuil.
* Schildt, Axel, et Detlef Siegfried. [[2009]]. ''Deutsche Kulturgeschichte: Die Bundesrepublik von 1945 bis zur Gegenwart.'' Monaci: Carl Hanser Verlag. ISBN 3-446-23414-4.

{{NexInt}}
* [[Litterae Theodiscae]]

== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
{{Grc|Γερμανία}}
{{Communia|Deutschland|Germaniam}}

{{Europa}}
{{Unio Europaea}}
{{De Germania}}
{{Capsae collectae|Germania|politica|{{Praesides Germaniae}}{{Cancellarii Germaniae}}{{Ministri Exterarum Rerum Rei Publicae Foederalis Germaniae}}{{Consilium Ministrorum Merkel III}}}}
{{Capsae collectae|Germania|geographica|{{Terrae foederales Germaniae}}{{Urbes quae sunt capita terrarum foederalium Germanicarum}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}
{{FA stella}}

[[Categoria:Civitates sociae Unionis Europaeae]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1918]]
[[Categoria:Condita 1990]]
[[Categoria:Europa Media]]
[[Categoria:Europa Occidentalis]]
[[Categoria:Germania| ]]
[[Categoria:Respublicae Foederales]]</text>
      <sha1>kw3nhzl7ycuiowkqv3gk99bbybm4dbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gibutum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2294</id>
    <revision>
      <id>3998383</id>
      <parentid>3979615</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T07:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21516" sha1="0ybgle1r31eax7p8mexitsy6u4esnte" xml:space="preserve">{{Capsa civitatis Vicidata}}
[[Fasciculus:Dj-map.png|thumb|left|upright=0.5|[[Tabula geographica]] Gibuti.]]

{{Res|Gibutum}}&lt;ref&gt;{{LLHL24 geo|Dschibuti|83}}: &quot;''Dschibuti'', n : Gibutum, i, n [GEO]; Dzibutum, i, n [GEO; VPL: Dzibutum (2008)] {natio Africana}&quot;. E qua citatione constat nos apud Vicipaediam anno 2008 orthographiam &quot;Dzibutum&quot; praeposuisse.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vb. adiect. &quot;Gibutensis&quot;, cf. {{CathHierDiocese|djib|Dioecesis Gibutensis}}; &quot;Djibutensis&quot;, cf. ''[[Pterotricha djibutensis]]''; &quot;Djiboutensis&quot;, cf. ''[[Alpheus djiboutensis]]''&lt;/ref&gt; ([[Arabice]] جيبوتي, [[Francice]] ''Djibouti'', [[Somalice]] ''Jabuuti'', [[Afarice]] ''Gabuuti''), rite {{Res|Res Publica Gibutensis}}&lt;ref&gt;&quot;... fines et loca Rerum Publicarum Sudaniensis, Gibutensis, Somaliensis&quot;: ''[http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/apost_letters/1992/documents/hf_jp-ii_apl_19920326_suo-iam-pridem.pdf Litterae Apostolicae]''&lt;/ref&gt; est [[civitas sui iuris]] in [[Africa]] sita, cuius finitimae sunt [[Erythraea]] septemtrione, [[Aethiopia]] meridie, et [[Somalia]] austroriente. Oriente est ad [[Mare Rubrum]] ac [[Sinus Madocensis|Sinum Madocensem]]&lt;ref&gt;[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof4/s0889c.html]&lt;/ref&gt; et ab [[Iemenia]]e [[litus|litore]], in [[Arabia|Paeninsula Arabica]], [[fretum|freto]] [[Porta Lacrimarum]], solum 20 [[chiliometrum|km]] amplo, separatur.

Caput est [[urbs]] [[Gibuti]], portus magni momenti in meridionali [[Sinus Tadzurae]] litore situs, cum circiter 450&amp;thinsp;000 incolarum.

== Historia ==
[[Fasciculus:Aden MKL Bd. 1 1890 (133265373).jpg|thumb|left|200px|[[Sinus Madocensis]] ([[Arabice]] خليج عدن, [[Francice]] ''Golfe d'Aden'') tabula anni [[1890]] cum [[Sinus Tadzurae|Sinu Tadzurensi]] et Gibuti litore pictis.]] 
Area Gibutensis a diversis [[ethnos|ethnesi]] occupata et praesertim duabus culturis affecta est quae sunt [[Aethiopia|Aethipica]] et [[Arabes|Arabica]] culturae. In praesenti [[Afarenses]] ([[Afarice]] ''Qafár'') in duabus tertiis partibus Septemtrionalibus territorii et [[Somali]]ca [[Issae (stirps)|Issarum]] ([[Somalice]] ''Ciise'') communitas in reliqua tertia parte Meridionali conflictive in hac parva civitate coexsistunt. Haec [[ethnos|ethne]] regulares commerciales contactus cum remotorum temporum [[Arabes|Arabibus]] habebant, quamobrem [[Religio Islamica|Religionem Islamicam]] adoptavere.

[[Saeculum 19|Saeculo undevicensimo]], [[Oboccum]] ([[Francice]] ''Obock'', [[Arabice]] أوبوك), antiquum [[oppidum]] anno [[1857]] emptum, territorium inter [[1883]] et [[1894]] nomen dedit cum [[portus|portu]] [[Francia|Francico]] et [[protectoratus|protectoratu]] ([[Sultanatus Tadzurae|Sultanatu Tadzurensi]], [[Sultanatus Raheitae|Sultanatu Raheitensi]], [[Sultanatus Gobādi|Sultanatu Gobādensi]]). Postea [[colonia]] [[Francia|Francica]] fuit cum vulgari nomine &quot;Somaliae Francicae&quot; et formali [[Litus Francicum Somalorum]] ([[Francice]] ''Côte Française des Somalis'') ab anno [[1896]] usque ad annum [[1967]]. Eius primus [[gubernator]] [[Leontius Lagarde]] fuit.
[[Fasciculus:Djibouti-c1905.jpg|thumb|Forum Menelik, Dzibuti, circa annum [[1905]].]]
Anno [[1967]], nomen mutatum est pro [[Territorium Francicum Afarensium et Issarum|Territorio Francico Afarensium et Issarum]] ([[Francice]] ''Territoire Français des Afars et des Issas''). Die [[27 Iunii]] [[1977]], ei iuxta cum Dzibuto independentia concessa est. Eius primus [[praeses]] [[Hassan Gouled Aptidon]] fuit qui usque ad [[8 Maii]] [[1999]] gubernavit.

Bellum civile a rebellibus [[Afarenses|Afarensibus]] ineunte [[decennium 200|decennio 200]] ductum pacto pacis anno [[1994]] contentum est.

Nihilominus, historia Gibutensis, in suorum [[nomas|nomadicorum]] populorum [[poësis|poësi]] et [[cantus|cantibus]] relata, milia annorum antea regreditur in tempus in quo harum terrarum incolae pelles pro [[Aegyptus|Aegypti]], [[India]]e ac [[Sina]]e unguentis condimentisque negotiabantur. Propter arctas rationes habitas cum [[Arabia|Paeninsula Arabica]] per amplius mille annorum, tribus [[Somali]]cae et [[Afariensis|Afaricae]] in hac regione primorum [[Africa|Africorum]] populorum unus fuere qui [[religio Islamica|religionem Islamicam]] accepere.

Dzibutum [[Musulmanus|Musulmana]] [[natio]] est quae assidue [[religio Islamica|Islamicarum]] et [[Arabes|Arabicarum]] nationum conventus participat.

== Subdivisio administrativa ==
[[Fasciculus:Djibouti-regions.png|upright=0.6|thumb|Gibutensium regionum tabula [[Francice]].]]
Dzibutum dividitur in [[regio]]nes quinque et [[urbs|urbem]] unam quae sunt:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Regio [[Latine]]
! Regio [[Francice]]
! Regio [[Arabice]]
! Regio [[Afarice]]
! Regio [[Somalice]]
! Caput [[Latine]]
|-
| [[Regio Alisabiae|Alisabia]]
| ''Ali Sabieh''
| علي صبيح
| 
| ''Cali Sabiix''
| [[Alisabia]]
|-
| [[Regio Artae|Arta]]
| ''Arta''
| أرتا
|
| ''Carta''
| [[Arta (Dzibutum)|Arta]]
|-
| [[Regio Dichilensis|Dichilum]]
| ''Dikhil''
| دخيل
| 
| 
| [[Dichilum]]
|-
| [[Urbs Dzibutum|Gibutum]]
| ''Djibouti''
| جيبوتي
| ''Gabuuti''
| ''Jabuuti''
| [[Urbs Dzibutum|Gibutum]]
|-
| [[Regio Oboccensis|Oboccum]]
| ''Obock''
| أوبوك
| 
|
| [[Oboccum]]
|-
| [[Regio Tadzurae|Tadzura]]
| ''Tadjourah''
| تجورة‎
| ''Tagórri''
|
| [[Tadzura]]
|}

[[Fasciculus:Djibouti districts.png|thumb|Gibutenses districtus [[Francice]].]]
Vicissim in [[districtus]] undecim subdividitur:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Districtus [[Latine]]
! Districtus [[Francice]]
! Districtus [[Arabice]]
! Districtus [[Afarice]]
! Districtus [[Somalice]]
! Regio [[Latine]]
! Caput [[Latine]]
|-
| [[Districtus Alailidaddae|Alailidadda]]
| ''Alaili Dadda''
| 
|
|
| [[Regio Oboccensis]]
| [[Alailidadda]]
|-
| [[Districtus Alisabiae|Alisabia]]
| ''Ali Sabieh''
| علي صبيح
|
| Cali Sabiix
| [[Regio Alisabiae|Alisabia]] et [[Regio Artae|Arta]]
| [[Alisabia]]
|-
| [[Districtus Aseilae|Aseila]]
| ''As Eila''
| 
|
|
| [[Regio Dichilensis|Dichilum]]
| [[Aseila]]
|-
| [[Districtus Balhae|Balha]]
| ''Balha''
| 
|
|
| [[Regio Tadzurae|Tadzura]]
| [[Balha]]
|-
| [[Districtus Dichilensis|Dichilum]]
| ''Dikhil''
| دخيل
|
|
| [[Regio Dichilensis|Dichilum]] et [[Regio Artae|Arta]]
| [[Dichilum]]
|-
| [[Districtus Dzibuti|Gibutum]]
| ''Djibouti''
| جيبوتي
| ''Gabuuti''
| ''Jabuuti''
| [[Urbs Dzibutum|Gibutum]] et [[Regio Artae|Arta]]
| [[Urbs Dzibutum|Gibutum]]
|-
| [[Districtus Dorrae|Dorra]]
| ''Dorra''
| 
|
|
| [[Regio Tadzurae|Tadzura]]
| [[Dorra]]
|-
| [[Districtus Oboccensis|Oboccum]]
| ''Obock''
| أوبوك
| 
|
| [[Regio Oboccensis|Oboccum]]
| [[Oboccum]]
|-
| [[Districtus Randae|Randa]]
| ''Randa''
| 
|
|
| [[Regio Tadzurae|Tadzura]]
| [[Randa (Dzibutum)|Randa]]
|-
| [[Districtus Tadzurae|Tadzura]]
| ''Tadjourah''
| تجورة‎
| Tagórri
|
| [[Regio Tadzurae|Tadzura]]
| [[Tadzura]]
|-
| [[Districtus Yobocorum|Yoboci]]
| ''Yoboki''
|
|
|
| [[Regio Dichilensis|Dichilum]] et [[Regio Artae|Arta]]
| [[Yoboci]]
|}

== Geographia ==
[[Fasciculus:Djibouti Map.jpg|thumb|upright=0.7|left|Geographica tabula Gibutensis.]]
[[Fasciculus:DjiboutiLacAssal2.jpg|thumb|upright=0.8|Regio [[lacus Assalensis]] ([[Francice]] ''Lac Assal'', [[Arabice]] بحيرة عسل).]]
Situm in [[Cornu Africae]], Gibutum 23&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|km²]] latum est, finitimum [[Aethiopia]]e, [[Erythraea]]e, [[Somalia]]e ([[Somalilandia]]e e [[1991]]) et [[Iemenia]]e.

[[Respublica]] Gibutensis media inter [[Aequator]]em et [[Cancri tropicus|Cancri Tropicum]] invenitur. Cuius collocatio, in orientale [[Africa]]e litora, in meridiano [[Mare Rubrum|Maris Rubri]] ostio et [[Sinus Madocensis]] occidente, scilicet inter [[Canalis Suesiensis|Canalem Suesiensem]] et [[Oriens Medius|Orientem Medium]], iuxta cum [[Aethiopia]]e propinquitate in principio strategicum pondus habet.

Gibuto [[mare|maritimum]] [[litus]] 314 [[chiliometrum]] longum est, e [[Mare Rubrum|Mari Rubro]] usque ad [[Oceanus Indicus|Oceanum Indicum]], per [[Porta Lacrimarum|Portam Lacrimarum]]&lt;!-- vide [https://www.zedler-lexikon.de/index.html?c=blaettern&amp;seitenzahl=0023&amp;bandnummer=03&amp;view=100&amp;l=de] in fine --&gt; [[Fretum]]. Quod litus e [[Promuntorium Dumeirae|promuntorio Dumeirae]] ([[Francice]] ''Ras Doumeira'') septemtrione usque ad [[Loyada]]m ([[Francice]] ''Loyada'') Meridie patet.

Territorium magnam prospectuum diversitatem suppeditat: [[mons|montes]] septemtrione, [[lacus]] inter quos [[Lacus Assalensis]] ([[Francice]] ''Lac Assal'', [[Arabice]] بحيرة عسل) et [[Lacus Abbe]] ([[Francice]] ''Lac Abbe''), [[deserta|regiones desertas]] inter quas [[Magna Bara]] ([[Francice]] ''Grand Bara'') et [[Parva Bara]] ([[Francice]] ''Petit Bara'').

Recens [[Mons ignifer|vulcanica]] activitas prospectum accommodat. Ultimus [[mons ignifer]] activus in territorio [[Arducōba]] ([[Francice]] ''Ardoukôba'') est.

== Oeconomia ==
[[Fasciculus:Djibouti Port.JPG|thumb|upright=0.8|[[Portus]] Gibutensis.]]
Gibutensis [[oeconomia]] praesertim in [[diaconia|diaconiis]] ad strategicam nationis collocationem et suum [[zona liberi commercii|eleutheremporicae zonae]] statum [[Africa|Africo]] Boreoriente fundatur. Duae tertiae partes incolarum [[caput (urbs)|capitalis]] [[Urbs Dzibutum|urbem]] habitant, dum tertia pars relicta praesertim a [[nomas|nomadicis]] [[pastor]]ibus componitur. Rara [[praecipitatio]] [[agricultura|agrariorum fructuum]] productionem limitat, quamobem pleraque alimenta importanda sunt. Paululum [[ops naturalis|opium naturalium]] et fere tota [[industria]]e absentia est. Dzibutum igitur valde ab internationali auxilio pendet ad sustentandam [[ratio solutionum]] et ad pecuniam suppeditandam evolutionis inceptis.
[[Fasciculus:Djibuswalm.jpg|thumb|left|upright=0.8|Dzibutum in A Walmart.]]

Gibutum maximae stationis militaris [[Francia|Francicae]] sedes extra [[Francia]]m (circiter 4 000 hominum) est. Annuum oeconomicum subsidium a Francia receptum 40 centesimae nationalis praecomputationis. Dzibutum [[zona liberi commercii|Zonam Liberi Commercii]] [[Africa|Africo]] Boreoriente et ponderis regionale [[petroleum|petrolei]] commeatus centrum consideratur. Logisticus campus in oeconomia praecipuissimorum unus est.

Dzibutum diaconias velut [[portus]] regionali transitui et internationale [[combustibile|combustibilium]] transvectionis reonerationisque centrum praebet. Regionalis instabilitas conflictibus inter [[Aethiopia]]m et [[Erythraea]]m provocata nihilominus normales commercii canales mutavit.

Consumptio pro incola 35% inter annos [[1999]] et [[2006]] causa [[Recessio oeconomica|recessionis]], [[bellum civile|belli civilis]] et magni demographici incrementi (a magno immigrantium et [[exsul]]um numero advento aucti) deminuta sunt. Natio recenti crisi oeconomica non affecta est, sed magna alimentorum et Diselianorum importatorum dependentia ad generandam [[Electricitas|electricitatem]] nationem vulnerabilem internationalium pretiorum collapsibus facit. Externorum longi termini debitorum incrementum Gibutensem commorationem oeconomico ambitu auget et stipulationum a nationibus impositarum effectionem intrincat quae ei externum auxilium offerunt.

== Demographia ==
Gibutenses in duobus [[ethnos|ethnesi]] consistunt qui [[Somali]] et [[Afarenses]] sunt. [[Somali]]ca stirps Gibutensis praesertim ab [[Issae (stirps)|Issis]] componitur, qui plerique sunt, et [[Gadabūrsi]]. Ambo [[Diri]]cae substirpes sunt. Issae [[Diri|Dirorum]] [[Madōbei|Madōbeorum]] partem formant dum [[Gadabūrsi]] [[Diri|Dirorum]] [[Mandalūgi|Mandalūgorum]] pars sunt. Reliqui incolae in [[Europa]]eis (praecipue [[Francia|Francicis]] ac [[Italia|Italis]]), [[Arabes|Arabibus]] et [[Aethiopia|Aethiopibus]] consistunt. Quamquam [[lingua Francica|Francica]] et [[lingua Arabica|Arabica]] [[lingua officialis|linguae officiales]], [[lingua Somalica|Somalice]] et [[lingua Afarica|Afarice]] valde loquitur. Maior Gibutensium pars [[urbs|urbani]] habitatores; reliqui [[pastoralismus|pastoralistae]] sunt

=== Valetudo ===
[[Fasciculus:An Afar nomad.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vir]] [[Afarenses|Afarensis]] in [[nomas|nomadica]] [[vestis|vesti]].]]
[[Fasciculus:A Somali man.jpeg|thumb|upright=0.6|left|[[Somali]]cus vir in traditionali [[taquiya]].]]
[[Exspectatio vitae]] in natu circa 60 annorum et viris et feminis. Fertilitas 2,79 puerorum pro femina est. In natione circiter 18 [[medicus|medicorum]] pro 100&amp;thinsp;000 hominum sunt.

Secundum anni [[2005]] [[Consociatio Mundialis Sanitatis|Consociationis Mundialis Sanitatis]] aestimationem, circiter 93,1% Gibutensium feminarum et puellarum [[Mutilatio genitalis feminea|mutilationem genitalem femineam]] passae sunt quae prae-[[Coniugium|maritalis]] [[consuetudo]] praesertim in Boreorientali Africa et [[Oriens Proximus|Orientis Proximi]] partibus endemica est et cuius ultimae origines in [[Aegyptus Antiqua|Aegyptum Antiquam]] regrediuntur. Quamquam anno [[1994]] legaliter prohibita est, operatio adhuc late effecta est et eius radices medullitus locali in cultura aguntur. A mulieribus in communitate alita et perfecta, circumcisio in animo promiscuitate deterrere et contra impetum protectionem offerre habent. Circiter 94% Gibutensium virorum quoque se [[circumcisio|maculinam circumcisionem]] passos esse referunt.

== Religio ==
[[Fasciculus:Djibouti mosque.JPG|thumb|left|[[Meschita]] in [[Urbs Dzibutum|urbe Gibuto]].]]
Gibutenses praesertim [[Musulmanus|Musulmani]] sunt. [[Religio Islamica]] a 94% Gibutensium (circiter 740 000 hominum secundum aestimationem anni [[2010]]) observatur, dum reliquae 6% [[Religio Christiana|Christianismum]] colunt.
{{bar box
|title=Religio in Dzibuto
|titlebar=#ddd
|left1=religio
|right1=percentantio
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[Religio Islamica]]|green|94}}
{{bar percent|[[Christianismus]]|purple|6}}
}}
Singulae urbes et singuli pagi singulas [[meschita]]s habent ubi populus veneratum eunt. Antiquorum religiosorum ducum et eorum sanctorum consideratorum [[sepulcrum|sepulcra]] sicut sacra loca nota sunt. Celeberrimus [[Religio Islamica|Islamicus]] locus in Dzibuto sepulcrum [[Seichus|Seichi]] [[Seichus Abuyazidus|Abuyazidi]] est quod in [[Goda (mons)|montibus Goda]] invenitur. Praeter [[calendarium]] [[Calendarium Islamicum|Islamicum]], Musulmani Gibutenses quoque [[Annus Novus|Diem Anni Novi]] ([[1 Ianuarii|kalendis Ianuariis]]) et [[Dies Laboris|Diem Laboris]] ([[1 Maii|kalendis Maiis]]) velut festa agnoscunt.

[[Respublica]] Gibutensis [[religio]]nem [[Religio Islamica|Islamicam]] unicam [[religio civitatis|religionem civitatis]] nominat, [[Constitutio]] anni [[1992]] aequalitatem cuiusvis fidei civibus (articulo primo) quoque et [[libertas cultus|libertatem colendae cuiuslibet religionis]] (articulo undecimo) concedit. Gibutensis Codex Familiae ([[Francice]]; ''Code de la Famille'') anni [[2002]] [[Musulmanus|Musulmanas]] uxores a haud [[Musulmanus|Musulmanis]] viris duci vetat, nisi viri se in [[Religio Islamica|Religionem Islamicam]] convertant. [[Coniugium]], [[divortium]] et [[hereditas]] a Tribunale Familiae tractantur quod Codicem Familiae et iurisdictionem ad [[Musulmanus|Musulmanos]] applicat, dum haud Musulmani altera ex parte ad civilia tribunalia eunt. Secundum Relationem Internationalem de Libertate Religiosa anni [[2008]] ([[Anglice]]; '' International Religious Freedom Report 2008''), quamquam Gibutenses Musulmani legale ius sui convertendi in aliam fidem aut nubendi extra [[Religio Islamica|Religionem Islamicam]] habent, &quot;conversi forsitan negativos societales, tribales et familiares animos contra suam decisionem oppetunt&quot; et crebro coactionem ad redeundum in [[Religio Islamica|Religionem Islamicam]] oppetunt.

Inter 7000 et 8000 [[Catholicus|Catholicorum]] Dzibutum incolunt, e quibus 300 locales Gibutenses et reliqui advenae sunt. [[Christianus|Christiani]] incolae magna ex parte in foris natis aut in exsulibus habitatoribus consistunt. Dzibutum [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae|Catholicam]] [[Dioecesis Gibutensis|dioecesem]], quattuor Catholicos [[sacerdos|sacerdotes]], omnes advenae, quoque et 40 Catholicos [[missionarius|missionarios]] habet.

== Cultura ==
[[Fasciculus:Djibouti city corner building.jpg|thumb|upright=0.8|[[Architectura]] colonialis.]]
Multum originalis Gibutensis artis oraliter, praecipue per carmina transmitttitur et servatur. Multa [[Religio Islamica|Islamicorum]], [[Imperium Ottomanicum|Ottomanicorum]] et [[Francia|Francicorum]] ponderum exempla localibus in aedificiis notari possunt, quae [[gypsadicum|gypsadica]], solerter constructa [[filium (ars visualis)|filia]] et [[calligraphia]]m continent.

=== Vestimenta ===
Gibutensia [[vestimenta]] calidum aridumque regionis [[clima]] reflectit. Cum [[Civilizatio Occidentalis|Occidentales]] vestes velut [[genuenses]] aut [[tunicula]]s non induunt, [[vir]]i typice in [[macaviis|macavii]] vestiuntur, qui quidam habitus [[sarongum|sarongo]] similis circum medium corpus indutum est. Inter [[nomas|nomades]], multi in laxe involvente [[albus|alba]] [[Xylinon|xylina]] [[vestis|veste]] [[tobe]] nuncupata vestiuntur quod circiter ad genua descendit cum fine iacto super [[umerus|umeris]] (ad instar [[Roma antiqua|Romanae]] [[toga]]e).

[[Femina]]e typice [[diracum]] induunt, quod longa, levis, diaphana [[voile|voilis]] [[vestis]] est e [[xylinum|xylino]] aut [[polyester]]e confecta et quod super tota [[inducula]] et [[strophium|strophio]] indutur. Nuptae feminae [[ricinium|ricinia]] [[sasum]] nuncupata portare solent et quoque crebro superiorem sui corporis partem cum [[anaboladium|anaboladio]] [[garbasār]]e nominato tegunt. Innubae et virgines, nihilominus, nunquam sua capita tegunt. Traditionalia [[Arabes|Arabica]] vestimenta velut masculina [[dzellabiya]] ([[Arabice]] جلابية) et femineum [[dzilbābum]] ([[Arabice]] جلباب) haud raro induntur. Per aliquas occasiones velut festivalia, feminae se ornare cum singularibus [[gemma|gemmis]] et comae ornatibus possunt similibus eis quos [[Mazicani]]cae [[Maghrebia]]e ([[Arabice]] المغرب) tribus induunt.
[[Fasciculus:Abdourahmanwaberi.jpg|thumb|[[Abdourahman Waberi]].]]

=== Educatio ===
Educatio in Gibuto a [[Francia]] affectissima est. Quamquam gubernationis conatus inscriptiones per [[decennium 200]] auxere, educativum systema adhuc infra populi expectationes et evolventis nationis necessitates. 81 publici ludi litterarii, 24 perscripti privati ludi litterarii, 12 secundariae scholae et duo polytechnica instituta in Dzibuto sunt. Grossus femineae inscriptionis index 21,9% et Grossus masculinae inscriptionis index 29.0 centesimae anno [[2007]] erat.

=== Celebres scriptores ===
Inter Gibutenses clarissimos scriptores eminent [[Abdourahman Waberi]] ([[1965]]– ), [[mysthistoria]]rum scriptor, [[poëta]] et [[academia|academicus]] et [[Mouna-Hodan Ahmed]] ([[1972]]-), [[lingua Gallica|Gallice]] [[mysthistoria]]rum [[scriptor]].

=== Musica ===
Gibutensi [[musica]]e varia genera sunt quae plurimarum musicarum affectionum fructus sunt. Dzibutum, quamquam parva [[Africa]] natio in [[Cornu Africae]], localium musicorum generum praepositionumque evolutioni contribuit.

Gibutum a duobus praecipuis [[ethnos|ethnesi]]: [[Afarenses|Afarensibus]] [[Somali]]sque iuxta cum [[Francia|Francicos]] et [[Arabes|Arabicos]] cives constitutum est. [[Musica Afarensis]] [[musica Aethiopica|musicae Aethiopicae]] cum elementis [[Musica Arabica|musicae Arabicae]] similis est. Gibutensis historia in [[nomas|nomadicarum]] gentium [[poësis|poësi]] [[carmen|carminibusque]] imprimitur et milia annorum regressa est in tempus cum Gibutenses [[corium|corio]] et [[pellis|pelli]] pro antiquarum [[Aegyptus Antiqua|Aegypti]], [[India]]e ac [[Sina]]e [[unguentum|unguentis]] et [[condimentum|condimentis]] negotiabantur. [[Somali]]cae orales [[traditio]]nes poësium et [[proverbium|proverbiorum]], plerorumque [[Sufismus|Sufistarum]] [[sanctus|sanctorum]] vitis deditorum, specimen ostendunt. Afarenses orales [[litterae]] musiciores sunt cum multis varietatibus, inclusis carminibus [[nuptiae|nuptiarum]], [[bellum|belli]], laudis et gloriationis.

[[Hymnus nationalis]] Gibutensis ''[[Hymnus nationalis Gibutensis|Astaanta Calanka Jabuuti]]'' est, anno [[1977]] cum verbis a [[Adenus Elmi|Adeno Elmi]] et cum musica ab [[Abdul Robleh|Abdule Robleh]] adoptatus. &quot;Poësis miniaturae&quot;, a [[Autocinetum onerarium|plaustri]] ductore [[Abdul Deeqsi|Abdule Deeqsi]] nuncupato inventa, notissima in Dzibuto est; quaeconsistit in parvis [[poëma]]tibus ([[baluo]]nibus), praesertim de amore et libidine. [[Baluo]] quoque [[musica popularis Somalica|musicae popularis Somalicae]] genus est.

Inter Gibutensia [[instrumentum musicum|instrumenta]] [[tambūra]] et [[lyra]] excellunt.

{{NexInt}}
*[[Porta Lacrimarum]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Djibouti|Gibutum}}
* [https://web.archive.org/web/20110205080506/http://www.presidence.dj/ Pagina officialis] ([[Francice]])
* [https://web.archive.org/web/20110607165336/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/afrique/djibouti.htm tlfq.ulaval.ca - Linguae Gibuti]([[Francice]])
* [http://www.cerd.dj/ Centrum Studiorum et Investigationum Gibuti] ([[Francice]])
* [https://web.archive.org/web/20111226081124/http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=fr&amp;iso3=DJI&amp;subj=1&amp;paia= Descriptiones nationum ab OAA: Gibutum] ([[Francice]])

{{Africa}}
{{Capsae collectae|Gibutum|politica|{{Praesides Gibuti}}{{Primi ministri Gibuti}}}}

[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1977]]
[[Categoria:Gibutum|!]]
[[Categoria:Respublicae]]
[[Categoria:Sinus Adenensis]]
{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>0ybgle1r31eax7p8mexitsy6u4esnte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amstelodamum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2715</id>
    <revision>
      <id>3998248</id>
      <parentid>3881137</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cives praeclari */</comment>
      <origin>3998248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10594" sha1="m42z6k12dg3wjdxryaagpnsj82tmckz" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Amstelodamum'''&lt;ref name=NSLO&gt;&quot;Amstelodamum, vb. adiect. Amstelodamensis&quot;: Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Amsteladamum&quot;: Johann Georg Theodor Graesse, ''Orbis latinus oder Verzeichniss der lateinischen Benennungen der bekanntesten Städte etc., Meere, Seen, Berge und Flüsse in allen Theilen der Erde nebst einem deutsch-lateinischen Register derselben'' (Dresdae: Verlag Schönfeld, 1862), 12.&lt;/ref&gt; ([[Nederlandice]] ''Amsterdam,'' ad verbum '[[Moles (agger)|Moles]] in Flumine Amstel' ) est [[caput (urbs)|caput]] et maxima [[Nederlandia]]e [[urbs]], cui proprie sunt 907&amp;thinsp;976 incolae,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37230ned/table?ts=1578685738191|title=CBS Statline|website=opendata.cbs.nl}}.&lt;/ref&gt; 1&amp;thinsp;558&amp;thinsp;755 in [[Regio Urbana Amstelodamensis|regione urbana]],&lt;ref name=&quot;cbs statline&quot;&gt;{{Cite web |title=Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/03759NED/table?ts=1551192262284 |access-date=1 Martii 2019 |website=CBS StatLine |language=nl}}.&lt;/ref&gt; et 2&amp;thinsp;480&amp;thinsp;394 in [[Area Metropolita Amstelodamensis|area metropolita]].&lt;ref name=&quot;osamsterdam2015&quot;&gt;{{Cite web |title=Economische Verkenningen Metropool Regio Amsterdam |url=http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2015_evmra.pdf}}.&lt;/ref&gt; Quae urbs, in [[Hollandia Septentrionalis|Hollandia Septentrionali]] [[provincia]] sita,&lt;ref name=&quot;R2040&quot;&gt;{{Cite web |title=Randstad2040; Facts &amp; Figures (p.26) |url=http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/randstad/documenten-en-publicaties/brochures/2007/12/01/randstad-2040-facts-figures-wat-komt-er-op-de-randstad-af.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130112092111/http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/randstad/documenten-en-publicaties/brochures/2007/12/01/randstad-2040-facts-figures-wat-komt-er-op-de-randstad-af.html |archive-date=12 Ianuarii 2013 |publisher=[[Ministry of Housing, Spatial Planning and the Environment (Netherlands)|VROM]] |language=nl}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranstad Monitor 2017 |url=https://www.nl-prov.eu/wp-content/uploads/2017/11/regio-randstad-monitor-2017.pdf |website=Ragio Ranstad}}.&lt;/ref&gt; [[Venetiae Septentrionales]] vulgo appellatur propter suos [[canalis|canales]], qui inter tabulas [[patrimonium totius mundi|patrimonii totius mundi]] ab [[UNESCO]] referuntur.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North|title=Amsterdam {{•}} Venice of the North|website=theindependentbd.com|publisher=The Independent|first=Shamim|last=Ahmed|access-date=15 Iunii 2022|date=10 Iulii [[2015]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615062341/https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North|archive-date=15 Iunii 2022}}.&lt;/ref&gt; Anno [[1987]] [[caput culturale Europaeum]] fuit.

== Historia ==
[[Fasciculus:Flag of Amsterdam.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Vexillum]] urbanum.]]
[[Fasciculus:Sint-Nicolaaskerk (Amsterdam).jpg|thumb|[[Ecclesia Sancti Nicolai (Amstelodamum)|Templum Sancti Nicolai]] ([[Nederlandice]] ''Sint Nicolaaskerk'').]]
Urbs iuxta [[ostium]] [[flumen|fluminis]] [[Amstel]]{{dubsig}} et [[IJ]] [[lacus]] sita est. Nomine accepto a mole in flumine Amstel  [[saeculum 13|saeculo tertio decimo]] acta, urbs [[ius|iure]] circa annum [[1300]] iam appellabatur, et mox munitionibus alia atque alia appetendo loca tam crescebat ut [[Saeculum Aureum Batavicum|Saeculo Batavorum Aureo]] Amstelodamum [[tellus|totius orbis terrarum]] [[commercium|commercio]] nisi maxima inter maximas numeraretur.

[[Saeculum 16|Saeculo sexto decimo]] exeunte, urbs propter incolarum incrementum iterum iterumque munitionibus atque fossis aucta est eo consilio ut plures amplecti posset. Fossae illae omnes contextae Batavice notae sicut [[cingulum fossarum]] (Batavice ''grachtengordel'') pulcherrimae inter urbis amoenitates adhuc lustrari possunt ac inter [[UNESCO Mundi Hereditas|UNESCO patrimonia totius orbis terrarum]] numerantur. Alia lustranda praecipue [[museum|musea]] sunt ut [[Regium Museum Amstelodamense|Museum Rei Publicae]], [[Museum Urbis]], [[Van Gogh pictoris Museum]], [[domus Annae Frank]] sed etiam partes urbis vetustiores. Sunt duae Amstelodami sitae studiorum universitates ([[Universitas Amstelodamensis]] atque [[Universitas Libera Amstelodamensis]]) et est urbs quae maximam inter omnes [[tellus|orbis terrarum]] urbes continet civitate hominum varietatem cum dimidia pars incolarum advenae sint.

[[Kalendae|Kalendis]] Ianuariis [[2012]], secundum censum incolae 790&amp;thinsp;044 in urbe [[habitatio|habitabant]]. Incolis [[suburbium]] autem inclusis, circa 1.2 miliones continet. Una cum aliis urbibus finitimis dicitur &quot;Amstelodami urbium coniunctio,&quot; quae 2.3 incolarum milliones amplectitur, atque illa ipsa urbium coniunctio in maiore Batavarum urbium ut [[Roterodamum|Roterodami]], [[Haga]]e et [[Traiectum ad Rhenum|Ultraiecti]] coniunctione partem habet, quae coniunctio incolis in [[Europa]] sexta dicitur continens circa 7 milliones (Batavice ''Randstad''). Urbs ipsa divisa est in partes septem, quae iterum inter se divisae sunt.

== Lustranda ==
{{charta locatrix 
|Nederlandiae
|label=Amstelodamum
|lat_deg =52 |lat_min =22
|lon_deg = 04 | lon_min = 54
|position=right
|background = 
|width=200
|float=
|caption= Urbis collocatio in Nederlandia 
}}
* [[Museum Allard Pierson]]
* [[Domus Annae Frank]] (''Anne Frank huis'')
* [[Homomonument|Monumentum homosexualium]]
* [[Regium Museum Amstelodamense|Museum Rei Publicae]] (''Rijksmuseum'')
* [[Museum Urbis]] (''Stedelijk museum'')
* [[Museum Van Gogh]] (''Van Gogh museum'')

== Scholae ubi Graeca et Latina Linguae docentur ==
* [[Berlage Lyceum]]
* [[Barlaeus Gymnasium]]
* [[Vossius Gymnasium]]
* [[Ignatius Gymnasium]]
* [[Het 4e Gymnasium]]
* [[Het Amsterdams Lyceum]]
* [[Cygnus Gymnasium]]
* [[Fons Vitae]]
* [[De Nieuwe School]]
* [[Spinoza Lyceum]]
* [[Montessori Lyceum Amsterdam]]

=== Universitates ubi Graeca et Latina Linguae docentur ===
* [[Universitas Amstelodamensis]]
* [[Universitas Libera Amstelodamensis]]

== Cives praeclari ==
{{div col|2}}
=== Nati ===
* [[1580]] aut [[1581]]: [[Henricus Pot]], pictor
* [[1632]]: [[Baruch de Spinoza]], [[philosophus]]
* [[1649]]: [[Ianus Broukhusius]], poeta Latinus
* [[1790]]: [[Ioannes van 's Gravenweert]], interpres
* [[1814]]: [[David Abraham Portielje]] rerum oeconomicarum peritus
* [[1923]]: [[Fredericus Heineken]]
* [[1937]]: [[Ioannes Bakker]], ingeniarius et esperantista

=== Mortui ===
* [[1684]]: [[Casparus Barlaeus]], scriptor
* [[1672]]: [[Govert Dircksz Camphuysen]], pictor
* [[1621]]: [[Jan Pieterszoon Sweelinck]]
[[Fasciculus:Amsterdam-3464-Oude Kerk-Sweelinck-2008-gje.jpg|thumb|upright=0.8|[[Monumentum]] [[Ioannes Petri filius Sweelinck|Ioannis Petri filius Sweelinck]] in templo vetere.]]

=== Alii === &lt;!--ex de--&gt;
* [[Nicolaus Tulp]], n. Claes Pieterszn (1593–1674)
* [[Rembrandus|Rembrandt van Rijn]] (1606–1669)
* [[Ioannes Smyth]] et [[Thomas Helwys]] (1609)
* [[Agneta Matthes]] (1847–1909)
* [[Christianus Iacobus van Ledden Hulsebosch]] (1877–1952)
* [[Emmy Andriesse]] (1914–1953)
* [[Ioannes Cruyff]] (1947-2016)
* [[Andreas Hazes]] (1951–2004), cantor
* [[Ruud Gullit]] (* 1962)
* [[Dionysius Bergkamp]] (* 1969)
* [[Candy Dulfer]] (* 1969)
* [[Iuditha Sargentini]] (* 1974)
* [[Patricius Kluivert]] (* 1976)
* [[Simon Vinkenoog]] (1928–2009)
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
*Baltschev, Bettina. [[2008]]. ''Ein Jahr in Amsterdam: Reise in den Alltag.'' Freiburg im Breisgau / Basiliae / Vindobonae: Herder. ISBN 978-3-451-06002-1. Herder Spektrum, vol. 6002.
*Berns, Jan, et Jo Daan. [[1993]]. ''Hij zeit wat: de Amsterdamse volkstaal.'' Hagae: BZZTôH. ISBN 978-9062917563.
*Caspers, Charles, et Peter Jan Margry. [[2017]]. ''Het Mirakel van Amsterdam: Biografie van een betwiste devotie.'' Amstelodami: Prometheus.
*Driessen, Christoph. [[2010]]. ''Kleine Geschichte Amsterdams.'' Regensburg: Pustet. ISBN 978-3-7917-2272-6.
*Janse, Herman. ''Amsterdam gebouwd op palen.'' Ed. sexta. Amstelodami: Ploegsma. Prima editio: AMstelodami: De Brink, 1993. ISBN 978-90-216-7031-7.
*Frijhoff, Willem, et Maarten Prak. [[2005]]. ''Geschiedenis van Amsterdam: Zelfbewuste stadsstaat 1650–1813.'' Amstelodami: SUN, ISBN 978-9058751386.
*Janse, H. [[1993]]. ''Amsterdam gebouwd op palen.'' Amstelodami: Verlag Ploegsma. ISBN 90-216-7031-3.
*Mak, Geert. [[1994]]. ''Een kleine geschiedenis van Amsterdam.'' Amstelodami et Antverpiae: Atlas, ISBN 978-9045019536.
*Nusteling, Hubert. [[1985]]. ''Welvaart en werkgelegenheid in Amsterdam 1540–1860: Een relaas over demografie, economie en sociale politiek van een wereldstad.'' Amstelodami: De Bataafsche Leeuw. ISBN 978-9067070829.
*Ramaer, J. C. [[1921]]. &quot;Middelpunten der bewoning in Nederland, voorheen en thans.&quot; ''TAG'' secunda series, 38.
*Schiweck, Ingo. [[2010]]. ''PastFinder Amsterdam: Vom Goldenen Zeitalter bis Anne Frank.'' Dusseldorpiae: PastFinder. ISBN 978-988-99787-8-5.
*Van Dillen, J. G. [[1929]]. ''Bronnen tot de geschiedenis van het bedrijfsleven en het gildewezen van Amsterdam.'' Hagae.
*van Leeuwen, Marco H. D. [[2000]]. ''The logic of charity: Amsterdam, 1800–1850.'' Basingstoke et Novi Eboraci: Palgrave Macmillan. ISBN 0-333-69603-4.
*Van Leeuwen, M., et J. E. Oeppen. [[1993]]. &quot;Reconstructing the Demographic Regime of Amsterdam 1681–1920.&quot; ''Economic and Social History in the Netherlands'' 5: 61–102. hdl:10622/09251669-1993-001.
*Weidemann, Siggi. (2005) [[2010]]. ''Gebrauchsanweisung für Amsterdam.'' Ed. tertia. Monac et Turicii: Piper. ISBN 978-3-492-27539-2.
*Zee, Renate van der. [[2016]]. [http://www.theguardian.com/cities/2016/apr/26/story-cities-amsterdam-bike-share-scheme &quot;Story of cities #30: how this Amsterdam inventor gave bike-sharing to the world.&quot;] ''[[The Guardian]],'' 26 Aprilis 2016.

{{NexInt}}
* [[Mons Creteus]]

== Nexus externi ==
{{communiaCat|Amsterdam|Amstelodamum}}
* [http://www.amsterdam.nl/ Situs interretialis urbis proprius] {{Ling|Batave|Anglice}}.
* [https://web.archive.org/web/20131114040146/http://amsterdam.visittown.com/ &quot;Amsterdam.&quot;] VisitTown.com. {{Ling|Anglice}}.
* [https://web.archive.org/web/20101018032106/http://www.iamsterdam.com/nl/visiting &quot;Iamsterdam.&quot;] Res pro peregrinatoribus.

{{Urbes Europae capitales}}
{{Amstelodami regiones}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}

[[Categoria:Amstelodamum| ]]
[[Categoria:Capita]]</text>
      <sha1>m42z6k12dg3wjdxryaagpnsj82tmckz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3793</id>
    <revision>
      <id>3998270</id>
      <parentid>3998002</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartholomite</username>
        <id>116968</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mense Octobri */</comment>
      <origin>3998270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18977" sha1="hcnefyt0xwzm3eedtl6k0kgv4mf4f7d" xml:space="preserve">{{Eventus currens}}
{{Decennium|203|MMXXVI}}

== Eventa ==
=== Mense Ianuario ===
* 1 Ianuarii: [[Bulgaria]] [[euro]]nem [[moneta]]m induxit.
* 3 Ianuarii: [[Nicolaus Maduro]] [[Venetiola]]e praeses a [[miles|militibus]] [[CFA|Civitatum Foederatarum]] raptus est; [[Caracae]] multis ictibus affliguntur.
* 6 Ianuarii: [[Leo XIV|Leo papa XIV]] [[Iubilaeum anni 2025]] claudit.
* 7 Ianuarii: Necatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Renatae Good||en|qid=Q137723290}} inter Operationem &quot;Metro Surge&quot; ad protestationes [[Minneapolis]] excitat.
* 15 Ianuarii: [[Vicipaedia]], anno 2001 a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] condita, annum vicesimum quintum celebrat.
* 22 Ianuarii: [[Civitates Foederatae Americae]] ab [[Ordo mundi sanitarius|Ordine Mundi Sanitarii]] se recedunt.
* 28 Ianuarii: [[Sarah Mullally]] prima femina fit quae [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] praeest.
* 30 Ianuarii: Tria miliones paginarum ad acta [[Galfridus Epstein|Epstein]] pertinentium publicantur, multae personae publicae clarissimae toto orbe terrarum commemorantur.
=== Mense Februario ===
* 2–6 Februarii: [[Curdistania Syriaca|Curdistaniam Syriacam]] [[Ahmedus Husainus al-Shara|rectio Damasci nova]] sibi adiungit.
* 6 Februarii: [[Olympia hiemalia 2026|Olympia hiemalia]] in [[Italia]] simul [[Mediolanum|Mediolani]], [[Cortina Ampecanorum|Cortinae Ampecanorum]], [[Pralatium|Pralatii]], [[Livignum|Livigni]] et [[Resinae|Ante Silvam]] patefiunt.
* 21 Februarii: Bellum inter [[Afghania]] et [[Pakistania]] erumpit.
* 28 Februarii: Civitas [[Israël]] et [[Civitates Foederatae]] impetum in [[Irania]]m faciunt, impetum praeemptivum appellantes.
=== Mense Martio ===
* 1 Martii: Irania [[Fretum Ormusense]] commeatui maritimo claudit.
* 8 Martii: [[Mojtaba Khamenei|Mojtaba Husainus Khamenei]], [[Ali Khamenei|Alii]] necati filius, magnus dux [[Irania]]e eligitur.
* 31 Martii: In [[Mongolia]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Uchral Nyam-Osor||en|qid=Q110962738}}, post abdicationem Gombojavyn Zandanshatar, primus minister iurat.
=== Mense Aprili ===
* 6 Aprilis: [[Programma Artemis|Artemis II]] cum quattuor astronautis Lunam circumvolat  et 11 Aprilis feliciter in Tellurem revertitur.
* 9 Aprilis: [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatae]] et [[Irania]] indutiis pactionem faciunt, colloquiisque ut discrimen inter se componant.
* 26 Aprilis: [[Sebastianus Sawe]] Londinii primus homo [[Cursus Marathonius|cursum Marathonium]] minore tempore quam duabus horis perficit.
=== Mense Maio ===
* 3 Maii: Epidemia [[hantaviridae|hantavirus]] [[Andes|Andini]] ad [[quadragena]]m [[navis]] vectoriae ''Hondius'' ducit, tres mortui.
* 16 Maii: Epidemia [[ebolavirus]] Bundibugyoensis in [[Res publica democratica Congensis|Re publica democratica Congolensi]] declaratur. Contra hunc typum neque cura neque vaccinatio nota est.
* 23 Maii: Protestationes in [[Albania]], quae &quot;Revolutio Phoenicopterorum&quot; appellantur.
* 25 Maii: ''[[Magnifica humanitas]]'', epistola encyclica [[Leo XIV|Leonis XIV]] prima, editur.
=== Mense Iunio ===
* 12 Iunii: [[Elon Musk]] primus fit, qui {{num|1000000000000}} [[dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Americanorum]] accumulaverit.
* 22 Iunii: [[Keir Starmer]] se ab officio primi ministri [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] abdicaturum nuntiat.
* 24 Iunii: [[Terrae motus]] maior magnitudinis 7.5 in Venetiola complura milia hominum necat multaque aedificia concidit.
=== Mense Iulio ===
* 1 Iulii: [[Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X]] [[Esquinia]]e quattuor [[episcopus|episcopos]] novos sine mandato [[papa]]li consecrat. [[Leo XIV]] papa totam societatem [[excommunicatio|excommunicat]].
* 3 Iulii: [[Keiko Fujimori]] prima muliebris praeses civitatis [[Peruvia|Peruviae]] eligitur.
* 19 Iulii: [[Turma Pedilusoria Nationalis Hispanica]] vincit [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|certamen mundanum pediludii]]. [[Turma Pedilusoria Nationalis Argentina|Argentina]] secunda et [[Turma Pedilusoria Nationalis Anglica|Anglia]] tertia sunt.
* 20 Iulii: [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] rex [[Andreas Burnham|Andream Burnham]] primum ministrum [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] constituit.
* 26 Iulii: [[Thaddaeus Pogačar]], birotarius [[Slovenia|Slovenicus]], quintum [[Circuitus Franciae|Circuitum Franciae]] vincit.
* 28 Iulii: [[Terrae motus Kumamoto anni 2026|Terrae motus Kumamoto]] accidit.
* 30 Iulii: Octoginta milia [[migratio|migrantium]] [[Septa]]m e [[Marocum|Maroco]] intrant, 111 moriuntur, plerique remittuntur.
=== Mense Augusto ===
* 2 Augusti: [[Arabia Saudiana]], [[Pakistania]] et [[Turcia]] [[Mecca]]e pactum defensionis subscribunt.
* 12 Augusti: [[Defectio solis]] [[Siberia]]e et [[Hiberia]]e.
* 20 Augusti: [[Rojava]] [[Syria]]e plene integra est, iam non amplius [[autonomia]] praedita.
* 26 Augusti: [[Inundatio]] mortifera [[Nepalia]]m et [[Tibetum]] affligit.
* 28 Augusti: [[Hacon VIII]], patre [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldo V]] mortuo, rex [[Norvegia]]e fit.
=== Mense Septembri ===
* 6 Septembris: [[Alternativa pro Germania]] pluralitatem suffragiorum in [[Saxonia et Anhaltium|Saxonia et Anhaltio]] conciliat.
* 16 Septembris: [[Ursula de Leyen]] [[Canada]]m ut socia consociata [[Unionis Europaeae]] invitat.
* 17 Septembris: [[Leopardus tilcayo]], nova species [[felidae|felina]], reperta est; prima species felina post plus quam saeculum inventa.
* 23 Septembris: Bellum in [[Aethiopia]] erumpit.
* 29 Septembris: [[Mahometus VI (rex Marocensis)|Mahometus VI]] rex [[Fatima Ezzahra al-Mansouri|Fatimam Ezzahram al-Mansouri]] primam mulierem primam ministram [[Marocum|Maroci]] constituit, comitiis habitis.
=== Mense Octobri ===
* 6 Octobris: [[Huthi]] [[aeroportus]] in [[Arabia Saudita]] oppugnant.
* 9 Octobris: [[Navanethem Pillay]] [[praemium Nobelianum pacis|praemium Nobelianum pacis]] accipit.
* 17 Octobris: Domus municipium [[Augustoritum|Augustoriti Lemovici]] inter tumultus ardet.
* 23 Octobris: Novem Christiani [[Ecclesia Orthodoxa|Graeci Orthodoxi]] inter [[exsequiae|exsequias]] in [[Characha]] [[Iordania]]e [[martyr]]ium passi sunt.
* 26 Octobris: [[Aloysius Ignatius Lula da Silva]] iterum praeses Brasiliae electus est, [[Flavius Bolsonaro|Flavio Bolsonaro]] superato.
* 28 Octobris: [[Calamitas ferriviaria provinciae Toletanae anni 2026|Duo treni celerrimi]] [[provincia Toletana|provinciae Toletanae]] conliduntur, sexaginta novem hominibus interfectis.

== Nati ==
{{Nati desiderati}}

== Mortui ==
=== Mense Ianuario ===
* [[7 Ianuarii]]: [[Uri Lupolianski]], politicus Israelianus; natus est anno [[1951]].
* [[8 Ianuarii]]: [[Ludovicus E. Brus]], chimicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1943]].
* [[10 Ianuarii]]: [[Ericus de Däniken]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1935]].
* [[13 Ianuarii]]: [[Georgius Basiliu]], politicus [[Cyprus|Cypri]]; natus est anno [[1931]].
* [[16 Ianuarii]]: [[Ludovica Diogo]], politica [[Mozambicum|Mozambicana]]; nata est anno [[1958]].
* [[18 Ianuarii]]: [[Ioannes Fried]], historicus Germanicus; natus est anno [[1942]]
* [[24 Ianuarii]]
** [[David Abulafia]], historicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; natus est anno [[1949]].
** [[Gulielmus Foege]], [[medicus]] et [[epidemiologia|epidemiologus]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1936]].
* [[25 Ianuarii]]: [[Yi Haechan]], politicus [[Res publica Coreana|Rei publicae Coreanae]]; natus est anno [[1952]].
* [[26 Ianuarii]]: [[Sia Figiel]], poeta, scriptrix, et pictrix [[Samoa]]na; nata est anno [[1967]].
* [[29 Ianuarii]]: [[Marcus Bülow]] politicus Germanicus; natus est anno [[1971]].
* [[31 Ianuarii]]: [[Volfgangus Schwanzer]], geographus Germanicus; natus est anno [[1953]].
=== Mense Februario ===
* [[1 Februarii]]: [[Rita Süssmuth]], politica [[Germania|Germanica]]; nata est anno [[1937]].
* [[2 Februarii]]: [[Athanasius Carolus Renoux]], monachus Benedictinus et orientalista Francicus; natus est anno [[1925]].
* [[11 Februarii]]: [[Iacobus van der Beek]], actor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1977]].
* [[15 Februarii]]: [[Robertus Duvall]], actor et moderator cinematographicus Americanus; natus est anno [[1931]].
* [[19 Februarii]]: [[Polycarpus Pengo]], archiepiscopus [[Tanzania|Tanzanicus]]; natus est anno [[1944]].
* [[28 Februarii]]: [[Ali Khamenei]], magnus dux [[Irania]]e, ab [[Israel]]e occiditur; natus est anno [[1939]].
=== Mense Martio ===
* [[1 Martii]]: [[David Oddi filius]], politicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno [[1948]].
* [[5 Martii]]: [[Antonius Lobo Antunes]], scriptor et psychologus [[Portugallia|Lusitanus]]; natus est anno 1942.
* [[8 Martii]]: [[Antonius Iacobus Leggett]], physicus [[Regnum Britanniarum|Britannicus]]; natus est anno [[1936]].
* [[12 Martii]]:
** [[Robertus Trivers]], sociobiologus Americanus; natus est anno 1943.
** [[Ioachimus Wanke]], episcopus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1941]].
* [[14 Martii]]: 
**[[Georgius Habermas]], philosophus continentalis et sociologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1929]].
**[[Christophorus A. Sims]], oeconomiae peritus [[CFA|Americanus]]; natus est anno 1942.
* [[17 Martii]]: [[Elias II]], patriarcha Ecclesiae Orthodoxae Georgianae [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1933]]. 
* [[19 Martii]]:
** [[Humbertus Bossi]], politicus [[Italia|Italianus]]; natus est anno 1941.
** [[Carolus Norris]], artifex martialis [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1940]].
* [[20 Martii]]: [[Ioannes Michael Bishop]], microbiologus Americanus; natus est anno 1936.
* [[22 Martii]]:
** [[Leonillus Jospin]], politicus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1937]].
** [[Ioannes Baptista Pham Minh Mân]] cardinalis Vietnamicus; natus est anno [[1934]].
* [[25 Martii]]:
** [[Alexander Kluge]], scriptor Germanicus; natus est anno 1932.
** [[David Winnick]], politicus Britannicus; natus est anno 1933.
* [[26 Martii]]: [[Epeli Nailatikau]], politicus [[Viti]]orum; natus est anno 1941.
* [[28 Martii]]: [[Al-Yamīn Zarwāl]], praeses Algerii; natus est anno 1941.
* [[29 Martii]]: [[Adamus Nádasdy]], linguista poetaque Hungaricus; natus est anno 1947.
* [[30 Martii]]: [[Chandrikapersad Santokhi]], politicus Surinamicus; natus est anno [[1959]].
=== Mense Aprili ===
* [[5 Aprilis]]: [[Livius Maior]], historicus Dacoromanicus; natus est anno 1940.
* [[6 Aprilis]]: [[Christianus Schwarz-Schilling]], politicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]].
* [[7 Aprilis]]: 
** [[Mircea Lucescu]], pedilusor Dacoromanus; natus est anno [[1945]].
** [[Iacobus Whittaker]], alpinista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1929]].
* [[8 Aprilis]]:
** [[Carolus Delhez]], presbyter et sociologicus [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno 1951.
** [[David Kabua]], politicus insularum Marsaliensium; natus est anno 1951.
* [[9 Aprilis]]:
** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Björgvin Halldórsson||en|qid=Q879495}}, musicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno 1951.
** [[Stephanus Myron Schwebel]], iudex Americanus; natus est anno 1929.
* [[16 Aprilis]]: [[Kazuo Imanishi]], pedilusor Iaponicus; natus est anno 1941.
* [[19 Aprilis]]: [[Desmond Morris|Desmondus Morris]], zoologus ethologusque Anglicus; natus est anno [[1928]].
* [[24 Aprilis]]: [[Sophia Zdybicka]], philosopha et monacha [[Polonia|Polonica]]; nata est anno 1928.
* [[26 Aprilis]]: [[Ursus Hany]], politicus Helveticus; natus est anno [[1955]].
=== Mense Maio ===
* [[6 Maii]]: [[Theodorus Turner]], vir negotii et philanthropus Americanus; natus est anno 1938.
* [[8 Maii]]: [[Festus Mogae]], politicus [[Botsuana|Botsuanicus]]; natus est anno 1939.
* [[10 Maii]]: [[Gunterius Maria Halmer]], actor Germanicus; natus est anno 1943.
* [[12 Maii]]: [[Alexander Held]], actor Germanicus; natus est anno [[1957]].
* [[14 Maii]]: [[Valie Export]], artifex [[Austria]]ca; nata est anno 1940.
* [[15 Maii]]: [[Edmundus Strother Phelps]], oeconomicus Americanus; natus est anno 1933.
* [[21 Maii]]: [[Carolus Petrini]], scriptor et diurnarius Italicus; natus est anno 1949.
* [[25 Maii]]: [[Sonny Rollins]], saxophonista iazensis Americanus; natus est anno 1930.
* [[26 Maii]]: [[Koji Tanaka]], pedilusor Iapanicus; natus est anno 1955.
* [[28 Maii]]: [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]], politicus [[Iemenia|Iemenicus]]; natus est anno 1945.
* [[29 Maii]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bryan Bergougnoux||en|qid=Q936402}}, lusor harpastum Gallicus; nata est anno [[1983]].
=== Mense Iunio ===
* [[1 Iunii]]: [[Antonius Head (actor)|Antonius Head]], actor Anglicus; natus est anno 1954.
* [[5 Iunii]]: [[Bernadetta Chirac]], uxor praesidis Franciae; nata est anno 1933.
* [[6 Iunii]]: [[Osorius Citora Afonso]], episcopus necatus [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1972]].
* [[8 Iunii]]: [[Ioannes Kaufmann]], politicus Helveticus; natus est anno 1948.
* [[12 Iunii]]: [[Hamidus Chalifae filius gentis Ṯānī]], primus minister, deinde [[emirus]] [[Quataria]]e; natus est anno 1952.
* [[14 Iunii]]:
** [[Jerry de Jong]], pedilusor Surinamicus; natus est anno 1964.
** [[Oliverius Tree]], cantor histrioque [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1993]].
* [[16 Iunii]]: [[Camillus Ruini]], cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno 1931.
* [[17 Iunii]]: [[Hildegarda Fässler]], politica Helvetica; nata est anno 1951.
* [[18 Iunii]]: [[Bogdanus Marinescu]] medicus Dacoromanicus; natus est anno 1944.
* [[19 Iunii]]: [[Roy Hattersley]], politicus Britannicus; natus est anno 1932.
* [[20 Iunii]]: [[Miwa Akihiro]], cantor histrioque Iapanicus; natus est anno 1935.
* [[21 Iunii]]: [[Franciscus Guterres]], politicus [[Timora Orientalis|Timoracus]]; natus est anno [[1954]].
* [[22 Iunii]]: [[Alanus Greenspan]], pristinus praeses [[Systema aerarium foederale|systematis aerarii foederalis Americae]]; natus est anno [[1926]].
=== Mense Iulio ===
* [[8 Iulii]]:
** [[Anna Widdecombe]], politica Britannica; nata est anno [[1947]].
** [[Iosephus Iulius Zerey]], archiepiscopus Graecae Catholicae Melkitae; natus est anno 1941.
* [[11 Iulii]]:
** [[Lindsey Graham]], politicus Americanus; natus est anno 1955.
** [[Susumu Tonegawa]], biologus Iaponicus; natus est anno 1939.
* [[13 Iulii]]: [[Samuel Neill]], actor Neozelandicus; natus est anno 1947.
* [[14 Iulii]]: [[Ioannes Michael Maitzen]], astronomus [[Austria]]cus; natus est anno [[1943]].
* [[16 Iulii]]: [[Rudolphus A. Marcus]], chemicus Americanus; natus est anno [[1923]].
* [[20 Iulii]]: [[Coemgenus Keegan]], pedilusor Anglicus; natus est anno 1951.
* [[29 Iulii]]: [[Harrius Mitchell]], politicus Americanus; natus est anno [[1940]].
* [[31 Iulii]]:
** [[Francus Baresi]] pedilusor Italicus; natus est anno [[1960]].
** [[Antonius Mazzi]], presbyter Italicus; natus est anno 1929.
** [[Michael Mendl]], actor Germanicus; natus est anno 1944.
=== Mense Augusto ===
* [[2 Augusti]]: [[Kay Granger]], politica Americana; nata est anno 1943.
* [[3 Augusti]]: [[Iulius Duarte Langa]], cardinalis [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1927]].
* [[6 Augusti]]: [[Franciscus Guccini]], cantor Italicus; natus est anno 1940.
* [[7 Augusti]]: [[Luciana Stassaert]], poetria pictrixque Belgica; nata est anno 1936.
* [[13 Augusti]]: [[Yukio Shimomura]], pedilusor Iapanicus; natus est anno 1932.
* [[15 Augusti]]: [[Alexander Danilin]], [[psychiater]] [[Russia|Russicus]]; natus est anno 1960.
* [[16 Augusti]]: [[Hayden Panettiere]], actrix Americana; nata est anno [[1989]].
* [[17 Augusti]]: [[Stanislaus Lalanne]], episcopus Francicus; natus est anno 1948.
* [[24 Augusti]]: [[Hideki Shirakawa]], chemicus Iaponicus; natus est anno 1936.
* [[25 Augusti]]:
** [[Timotheus Curry]], actor Anglicus; natus est anno [[1946]].
** [[Dolly Parton]], cantrix Americana; nata est anno 1946.
* [[26 Augusti]]: [[Petrus Nadas]], scriptor Hungaricus; natus est anno 1942.
* [[27 Augusti]]: [[Ratko Mladić]], scelestus bellicus Serbicus; natus est anno 1942.
* [[28 Augusti]]: [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldus V]], rex [[Norvegia]]e; natus est anno [[1937]].
* [[31 Augusti]]:
** [[Eduardus Balladur]], polticus Francicus; natus est anno 1929.
** [[Ada Yonath]], [[chemica]] Israeliana; nata est anno 1939.
=== Mense Septembri ===
* [[1 Septembris]]: [[Aentius Bianchi]] theologus Italicus; natus est anno 1943.
* [[2 Septembris]]: [[Gloria Steinem]], diurnalista Americana; nata est anno 1934.
* [[4 Septembris]]: [[Galfridus Sutton]], philologus Britannicus; natus est anno 1947.
* [[11 Septembris]]
** [[Astrida (principissa Norvegica)|Astrida]], principissa Norvegica; nata est anno 1932.
** [[Emma Bonino]], politica Italica; nata est anno 1948.
* [[14 Septembris]]: [[Petrus Maximilianus]], artifex Germano-Americanus; natus est anno 1937.
* [[16 Septembris]]: [[Dolores Sibonga]], politica Americana; nata est anno 1931.
* [[17 Septembris]]:
** [[Alfredus Jimeno Martínez]], archaeologus Hispanicus; natus est anno 1957.
** [[Ioannes Llewellyn Kyl]], politicus Americanus; natus est anno 1942.
* [[19 Septembris]]: [[Alexander Mazzola]], pedilusor Italicus; natus est anno 1942.
* [[23 Septembris]]
** [[Mauritius de Germiny]], episcopus Francicus; natus est anno 1939.
** [[Gregorius Pitkäranta]] auctor neolatinus [[Finnia|Finnicus]]; natus est anno 1945.
=== Mense Octobri ===
* [[4 Octobris]]: [[Cheikh Hamidou Kane]], scriptor Senegalicus; natus est anno 1928.
* [[5 Octobris]]: [[Thaddaeus Ladislaus Lutak]], miles Polonicus; natus est anno [[1917]].
* [[7 Octobris]]: [[Barbara Spinelli]], politica Italica; nata est anno 1946.
* [[9 Octobris]]
** [[Michael Ditka]], [[harpastum Americanum|pedilusor Americanus]]; natus est anno 1939.
** [[Christophorus Wickham]], historicus Britannicus; natus est anno 1950.
* [[13 Octobris]]: [[Albertus Houssiau]], theologus et episcopus Belgicus; natus est anno [[1924]].
* [[21 Octobris]]: [[David Mouradian]], scriptor Armenicus; natus est anno 1951.
* [[22 Octobris]]: [[Claudius Cohen-Tannoudji]], physicus Francicus; natus est anno 1933.
* [[25 Octobris]]: [[Paulus Romeo]], cardinalis Italicus; natus est anno 1938.
* [[28 Octobris]]: [[Patricius Stewart]], actor (''[[Star Trek]]'') Anglicus; natus est anno 1940.

== Cultura popularis ==
=== Musica ===
* [[Gratia Abrams]] - ''Daughter from Hell''
* [[Zacharias Bryan]] - ''With Heaven on Top''
* [[Ariana Grande]] - ''Petal''
* [[BTS]] - ''Arirang''
* [[Noë Kahan]] - ''The Great Divide''
* [[Ella Langley]] - ''Dandelion''
* [[Bruno Mars]] - ''The Romantic''
* [[Olivia Rodrigo]] - ''You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love''
* [[Henricus Styles]] - ''Kiss All the Time. Disco, Occasionally''

=== Pelliculae ===
* [[28 Martii]]: ''[[The Super Mario Galaxy Movie]]'' (CFA)
* [[10 Aprilis]]: ''[[Michael (2026 pellicula)|Michael]]'' (CFA)
* [[9 Iunii]]: ''[[Toy Story 5]]'' (CFA)
* [[6 Iulii]]: ''[[The Odyssey (2026 pellicula)|The Odyssey]]'' (CFA &amp; Britannia)
* [[27 Iulii]]: ''[[Spider-Man: Brand New Day]] (CFA)
* [[15 Septembris]]: ''[[Resident Evil (2026 pellicula)|Resident Evil]]'' (CFA &amp; Germania)</text>
      <sha1>hcnefyt0xwzm3eedtl6k0kgv4mf4f7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998272</id>
      <parentid>3998270</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartholomite</username>
        <id>116968</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mortui */</comment>
      <origin>3998272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19281" sha1="0sa8j9qazf8sn49eijl5bjng8zqhhlf" xml:space="preserve">{{Eventus currens}}
{{Decennium|203|MMXXVI}}

== Eventa ==
=== Mense Ianuario ===
* 1 Ianuarii: [[Bulgaria]] [[euro]]nem [[moneta]]m induxit.
* 3 Ianuarii: [[Nicolaus Maduro]] [[Venetiola]]e praeses a [[miles|militibus]] [[CFA|Civitatum Foederatarum]] raptus est; [[Caracae]] multis ictibus affliguntur.
* 6 Ianuarii: [[Leo XIV|Leo papa XIV]] [[Iubilaeum anni 2025]] claudit.
* 7 Ianuarii: Necatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Renatae Good||en|qid=Q137723290}} inter Operationem &quot;Metro Surge&quot; ad protestationes [[Minneapolis]] excitat.
* 15 Ianuarii: [[Vicipaedia]], anno 2001 a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] condita, annum vicesimum quintum celebrat.
* 22 Ianuarii: [[Civitates Foederatae Americae]] ab [[Ordo mundi sanitarius|Ordine Mundi Sanitarii]] se recedunt.
* 28 Ianuarii: [[Sarah Mullally]] prima femina fit quae [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] praeest.
* 30 Ianuarii: Tria miliones paginarum ad acta [[Galfridus Epstein|Epstein]] pertinentium publicantur, multae personae publicae clarissimae toto orbe terrarum commemorantur.
=== Mense Februario ===
* 2–6 Februarii: [[Curdistania Syriaca|Curdistaniam Syriacam]] [[Ahmedus Husainus al-Shara|rectio Damasci nova]] sibi adiungit.
* 6 Februarii: [[Olympia hiemalia 2026|Olympia hiemalia]] in [[Italia]] simul [[Mediolanum|Mediolani]], [[Cortina Ampecanorum|Cortinae Ampecanorum]], [[Pralatium|Pralatii]], [[Livignum|Livigni]] et [[Resinae|Ante Silvam]] patefiunt.
* 21 Februarii: Bellum inter [[Afghania]] et [[Pakistania]] erumpit.
* 28 Februarii: Civitas [[Israël]] et [[Civitates Foederatae]] impetum in [[Irania]]m faciunt, impetum praeemptivum appellantes.
=== Mense Martio ===
* 1 Martii: Irania [[Fretum Ormusense]] commeatui maritimo claudit.
* 8 Martii: [[Mojtaba Khamenei|Mojtaba Husainus Khamenei]], [[Ali Khamenei|Alii]] necati filius, magnus dux [[Irania]]e eligitur.
* 31 Martii: In [[Mongolia]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Uchral Nyam-Osor||en|qid=Q110962738}}, post abdicationem Gombojavyn Zandanshatar, primus minister iurat.
=== Mense Aprili ===
* 6 Aprilis: [[Programma Artemis|Artemis II]] cum quattuor astronautis Lunam circumvolat  et 11 Aprilis feliciter in Tellurem revertitur.
* 9 Aprilis: [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatae]] et [[Irania]] indutiis pactionem faciunt, colloquiisque ut discrimen inter se componant.
* 26 Aprilis: [[Sebastianus Sawe]] Londinii primus homo [[Cursus Marathonius|cursum Marathonium]] minore tempore quam duabus horis perficit.
=== Mense Maio ===
* 3 Maii: Epidemia [[hantaviridae|hantavirus]] [[Andes|Andini]] ad [[quadragena]]m [[navis]] vectoriae ''Hondius'' ducit, tres mortui.
* 16 Maii: Epidemia [[ebolavirus]] Bundibugyoensis in [[Res publica democratica Congensis|Re publica democratica Congolensi]] declaratur. Contra hunc typum neque cura neque vaccinatio nota est.
* 23 Maii: Protestationes in [[Albania]], quae &quot;Revolutio Phoenicopterorum&quot; appellantur.
* 25 Maii: ''[[Magnifica humanitas]]'', epistola encyclica [[Leo XIV|Leonis XIV]] prima, editur.
=== Mense Iunio ===
* 12 Iunii: [[Elon Musk]] primus fit, qui {{num|1000000000000}} [[dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Americanorum]] accumulaverit.
* 22 Iunii: [[Keir Starmer]] se ab officio primi ministri [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] abdicaturum nuntiat.
* 24 Iunii: [[Terrae motus]] maior magnitudinis 7.5 in Venetiola complura milia hominum necat multaque aedificia concidit.
=== Mense Iulio ===
* 1 Iulii: [[Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X]] [[Esquinia]]e quattuor [[episcopus|episcopos]] novos sine mandato [[papa]]li consecrat. [[Leo XIV]] papa totam societatem [[excommunicatio|excommunicat]].
* 3 Iulii: [[Keiko Fujimori]] prima muliebris praeses civitatis [[Peruvia|Peruviae]] eligitur.
* 19 Iulii: [[Turma Pedilusoria Nationalis Hispanica]] vincit [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|certamen mundanum pediludii]]. [[Turma Pedilusoria Nationalis Argentina|Argentina]] secunda et [[Turma Pedilusoria Nationalis Anglica|Anglia]] tertia sunt.
* 20 Iulii: [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] rex [[Andreas Burnham|Andream Burnham]] primum ministrum [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] constituit.
* 26 Iulii: [[Thaddaeus Pogačar]], birotarius [[Slovenia|Slovenicus]], quintum [[Circuitus Franciae|Circuitum Franciae]] vincit.
* 28 Iulii: [[Terrae motus Kumamoto anni 2026|Terrae motus Kumamoto]] accidit.
* 30 Iulii: Octoginta milia [[migratio|migrantium]] [[Septa]]m e [[Marocum|Maroco]] intrant, 111 moriuntur, plerique remittuntur.
=== Mense Augusto ===
* 2 Augusti: [[Arabia Saudiana]], [[Pakistania]] et [[Turcia]] [[Mecca]]e pactum defensionis subscribunt.
* 12 Augusti: [[Defectio solis]] [[Siberia]]e et [[Hiberia]]e.
* 20 Augusti: [[Rojava]] [[Syria]]e plene integra est, iam non amplius [[autonomia]] praedita.
* 26 Augusti: [[Inundatio]] mortifera [[Nepalia]]m et [[Tibetum]] affligit.
* 28 Augusti: [[Hacon VIII]], patre [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldo V]] mortuo, rex [[Norvegia]]e fit.
=== Mense Septembri ===
* 6 Septembris: [[Alternativa pro Germania]] pluralitatem suffragiorum in [[Saxonia et Anhaltium|Saxonia et Anhaltio]] conciliat.
* 16 Septembris: [[Ursula de Leyen]] [[Canada]]m ut socia consociata [[Unionis Europaeae]] invitat.
* 17 Septembris: [[Leopardus tilcayo]], nova species [[felidae|felina]], reperta est; prima species felina post plus quam saeculum inventa.
* 23 Septembris: Bellum in [[Aethiopia]] erumpit.
* 29 Septembris: [[Mahometus VI (rex Marocensis)|Mahometus VI]] rex [[Fatima Ezzahra al-Mansouri|Fatimam Ezzahram al-Mansouri]] primam mulierem primam ministram [[Marocum|Maroci]] constituit, comitiis habitis.
=== Mense Octobri ===
* 6 Octobris: [[Huthi]] [[aeroportus]] in [[Arabia Saudita]] oppugnant.
* 9 Octobris: [[Navanethem Pillay]] [[praemium Nobelianum pacis|praemium Nobelianum pacis]] accipit.
* 17 Octobris: Domus municipium [[Augustoritum|Augustoriti Lemovici]] inter tumultus ardet.
* 23 Octobris: Novem Christiani [[Ecclesia Orthodoxa|Graeci Orthodoxi]] inter [[exsequiae|exsequias]] in [[Characha]] [[Iordania]]e [[martyr]]ium passi sunt.
* 26 Octobris: [[Aloysius Ignatius Lula da Silva]] iterum praeses Brasiliae electus est, [[Flavius Bolsonaro|Flavio Bolsonaro]] superato.
* 28 Octobris: [[Calamitas ferriviaria provinciae Toletanae anni 2026|Duo treni celerrimi]] [[provincia Toletana|provinciae Toletanae]] conliduntur, sexaginta novem hominibus interfectis.

== Nati ==
{{Nati desiderati}}

== Mortui ==
=== Mense Ianuario ===
* [[7 Ianuarii]]: [[Uri Lupolianski]], politicus Israelianus; natus est anno [[1951]].
* [[8 Ianuarii]]: [[Ludovicus E. Brus]], chimicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1943]].
* [[10 Ianuarii]]: [[Ericus de Däniken]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1935]].
* [[13 Ianuarii]]: [[Georgius Basiliu]], politicus [[Cyprus|Cypri]]; natus est anno [[1931]].
* [[16 Ianuarii]]: [[Ludovica Diogo]], politica [[Mozambicum|Mozambicana]]; nata est anno [[1958]].
* [[18 Ianuarii]]: [[Ioannes Fried]], historicus Germanicus; natus est anno [[1942]]
* [[24 Ianuarii]]
** [[David Abulafia]], historicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; natus est anno [[1949]].
** [[Gulielmus Foege]], [[medicus]] et [[epidemiologia|epidemiologus]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1936]].
* [[25 Ianuarii]]: [[Yi Haechan]], politicus [[Res publica Coreana|Rei publicae Coreanae]]; natus est anno [[1952]].
* [[26 Ianuarii]]: [[Sia Figiel]], poeta, scriptrix, et pictrix [[Samoa]]na; nata est anno [[1967]].
* [[29 Ianuarii]]: [[Marcus Bülow]] politicus Germanicus; natus est anno [[1971]].
* [[31 Ianuarii]]: [[Volfgangus Schwanzer]], geographus Germanicus; natus est anno [[1953]].
=== Mense Februario ===
* [[1 Februarii]]: [[Rita Süssmuth]], politica [[Germania|Germanica]]; nata est anno [[1937]].
* [[2 Februarii]]: [[Athanasius Carolus Renoux]], monachus Benedictinus et orientalista Francicus; natus est anno [[1925]].
* [[11 Februarii]]: [[Iacobus van der Beek]], actor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1977]].
* [[15 Februarii]]: [[Robertus Duvall]], actor et moderator cinematographicus Americanus; natus est anno [[1931]].
* [[19 Februarii]]: [[Polycarpus Pengo]], archiepiscopus [[Tanzania|Tanzanicus]]; natus est anno [[1944]].
* [[28 Februarii]]: [[Ali Khamenei]], magnus dux [[Irania]]e, ab [[Israel]]e occiditur; natus est anno [[1939]].
=== Mense Martio ===
* [[1 Martii]]: [[David Oddi filius]], politicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno [[1948]].
* [[5 Martii]]: [[Antonius Lobo Antunes]], scriptor et psychologus [[Portugallia|Lusitanus]]; natus est anno 1942.
* [[8 Martii]]: [[Antonius Iacobus Leggett]], physicus [[Regnum Britanniarum|Britannicus]]; natus est anno [[1936]].
* [[12 Martii]]:
** [[Robertus Trivers]], sociobiologus Americanus; natus est anno 1943.
** [[Ioachimus Wanke]], episcopus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1941]].
* [[14 Martii]]: 
**[[Georgius Habermas]], philosophus continentalis et sociologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1929]].
**[[Christophorus A. Sims]], oeconomiae peritus [[CFA|Americanus]]; natus est anno 1942.
* [[17 Martii]]: [[Elias II]], patriarcha Ecclesiae Orthodoxae Georgianae [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1933]]. 
* [[19 Martii]]:
** [[Humbertus Bossi]], politicus [[Italia|Italianus]]; natus est anno 1941.
** [[Carolus Norris]], artifex martialis [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1940]].
* [[20 Martii]]: [[Ioannes Michael Bishop]], microbiologus Americanus; natus est anno 1936.
* [[22 Martii]]:
** [[Leonillus Jospin]], politicus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1937]].
** [[Ioannes Baptista Pham Minh Mân]] cardinalis Vietnamicus; natus est anno [[1934]].
* [[25 Martii]]:
** [[Alexander Kluge]], scriptor Germanicus; natus est anno 1932.
** [[David Winnick]], politicus Britannicus; natus est anno 1933.
* [[26 Martii]]: [[Epeli Nailatikau]], politicus [[Viti]]orum; natus est anno 1941.
* [[28 Martii]]: [[Al-Yamīn Zarwāl]], praeses Algerii; natus est anno 1941.
* [[29 Martii]]: [[Adamus Nádasdy]], linguista poetaque Hungaricus; natus est anno 1947.
* [[30 Martii]]: [[Chandrikapersad Santokhi]], politicus Surinamicus; natus est anno [[1959]].
=== Mense Aprili ===
* [[5 Aprilis]]: [[Livius Maior]], historicus Dacoromanicus; natus est anno 1940.
* [[6 Aprilis]]: [[Christianus Schwarz-Schilling]], politicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]].
* [[7 Aprilis]]: 
** [[Mircea Lucescu]], pedilusor Dacoromanus; natus est anno [[1945]].
** [[Iacobus Whittaker]], alpinista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1929]].
* [[8 Aprilis]]:
** [[Carolus Delhez]], presbyter et sociologicus [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno 1951.
** [[David Kabua]], politicus insularum Marsaliensium; natus est anno 1951.
* [[9 Aprilis]]:
** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Björgvin Halldórsson||en|qid=Q879495}}, musicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno 1951.
** [[Stephanus Myron Schwebel]], iudex Americanus; natus est anno 1929.
* [[16 Aprilis]]: [[Kazuo Imanishi]], pedilusor Iaponicus; natus est anno 1941.
* [[19 Aprilis]]: [[Desmond Morris|Desmondus Morris]], zoologus ethologusque Anglicus; natus est anno [[1928]].
* [[24 Aprilis]]: [[Sophia Zdybicka]], philosopha et monacha [[Polonia|Polonica]]; nata est anno 1928.
* [[26 Aprilis]]: [[Ursus Hany]], politicus Helveticus; natus est anno [[1955]].
=== Mense Maio ===
* [[6 Maii]]: [[Theodorus Turner]], vir negotii et philanthropus Americanus; natus est anno [[1938]].
* [[8 Maii]]: [[Festus Mogae]], politicus [[Botsuana|Botsuanicus]]; natus est anno 1939.
* [[10 Maii]]: [[Gunterius Maria Halmer]], actor Germanicus; natus est anno 1943.
* [[12 Maii]]: [[Alexander Held]], actor Germanicus; natus est anno [[1957]].
* [[14 Maii]]: [[Valie Export]], artifex [[Austria]]ca; nata est anno 1940.
* [[15 Maii]]: [[Edmundus Strother Phelps]], oeconomicus Americanus; natus est anno 1933.
* [[21 Maii]]: [[Carolus Petrini]], scriptor et diurnarius Italicus; natus est anno 1949.
* [[25 Maii]]: [[Sonny Rollins]], saxophonista iazensis Americanus; natus est anno 1930.
* [[26 Maii]]: [[Koji Tanaka]], pedilusor Iapanicus; natus est anno 1955.
* [[28 Maii]]: [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]], politicus [[Iemenia|Iemenicus]]; natus est anno 1945.
* [[29 Maii]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bryan Bergougnoux||en|qid=Q936402}}, lusor harpastum Gallicus; nata est anno [[1983]].
=== Mense Iunio ===
* [[1 Iunii]]: [[Antonius Head (actor)|Antonius Head]], actor Anglicus; natus est anno 1954.
* [[5 Iunii]]: [[Bernadetta Chirac]], uxor praesidis Franciae; nata est anno 1933.
* [[6 Iunii]]: [[Osorius Citora Afonso]], episcopus necatus [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1972]].
* [[8 Iunii]]: [[Ioannes Kaufmann]], politicus Helveticus; natus est anno 1948.
* [[10 Iunii]]: [[Ioannes Ziegler]], sociologus Helveticus; natus est anno 1934.
* [[12 Iunii]]: [[Hamidus Chalifae filius gentis Ṯānī]], primus minister, deinde [[emirus]] [[Quataria]]e; natus est anno 1952.
* [[14 Iunii]]:
** [[Jerry de Jong]], pedilusor Surinamicus; natus est anno 1964.
** [[Oliverius Tree]], cantor histrioque [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1993]].
* [[16 Iunii]]: [[Camillus Ruini]], cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno 1931.
* [[17 Iunii]]: [[Hildegarda Fässler]], politica Helvetica; nata est anno 1951.
* [[18 Iunii]]: [[Bogdanus Marinescu]] medicus Dacoromanicus; natus est anno 1944.
* [[19 Iunii]]: [[Roy Hattersley]], politicus Britannicus; natus est anno 1932.
* [[20 Iunii]]: [[Miwa Akihiro]], cantor histrioque Iapanicus; natus est anno 1935.
* [[21 Iunii]]: [[Franciscus Guterres]], politicus [[Timora Orientalis|Timoracus]]; natus est anno [[1954]].
* [[22 Iunii]]: [[Alanus Greenspan]], pristinus praeses [[Systema aerarium foederale|systematis aerarii foederalis Americae]]; natus est anno [[1926]].
=== Mense Iulio ===
* [[8 Iulii]]:
** [[Anna Widdecombe]], politica Britannica; nata est anno [[1947]].
** [[Iosephus Iulius Zerey]], archiepiscopus Graecae Catholicae Melkitae; natus est anno 1941.
* [[11 Iulii]]:
** [[Lindsey Graham]], politicus Americanus; natus est anno 1955.
** [[Susumu Tonegawa]], biologus Iaponicus; natus est anno 1939.
* [[13 Iulii]]: [[Samuel Neill]], actor Neozelandicus; natus est anno 1947.
* [[14 Iulii]]: [[Ioannes Michael Maitzen]], astronomus [[Austria]]cus; natus est anno [[1943]].
* [[16 Iulii]]: [[Rudolphus A. Marcus]], chemicus Americanus; natus est anno [[1923]].
* [[20 Iulii]]: [[Coemgenus Keegan]], pedilusor Anglicus; natus est anno 1951.
* [[29 Iulii]]: [[Harrius Mitchell]], politicus Americanus; natus est anno [[1940]].
* [[31 Iulii]]:
** [[Francus Baresi]] pedilusor Italicus; natus est anno [[1960]].
** [[Antonius Mazzi]], presbyter Italicus; natus est anno 1929.
** [[Michael Mendl]], actor Germanicus; natus est anno 1944.
=== Mense Augusto ===
* [[2 Augusti]]: [[Kay Granger]], politica Americana; nata est anno 1943.
* [[3 Augusti]]: [[Iulius Duarte Langa]], cardinalis [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1927]].
* [[6 Augusti]]: [[Franciscus Guccini]], cantor Italicus; natus est anno 1940.
* [[7 Augusti]]: [[Luciana Stassaert]], poetria pictrixque Belgica; nata est anno 1936.
* [[13 Augusti]]: [[Yukio Shimomura]], pedilusor Iapanicus; natus est anno 1932.
* [[15 Augusti]]: [[Alexander Danilin]], [[psychiater]] [[Russia|Russicus]]; natus est anno 1960.
* [[16 Augusti]]: [[Hayden Panettiere]], actrix Americana; nata est anno [[1989]].
* [[17 Augusti]]: [[Stanislaus Lalanne]], episcopus Francicus; natus est anno 1948.
* [[24 Augusti]]: [[Hideki Shirakawa]], chemicus Iaponicus; natus est anno 1936.
* [[25 Augusti]]:
** [[Timotheus Curry]], actor Anglicus; natus est anno [[1946]].
** [[Dolly Parton]], cantrix Americana; nata est anno 1946.
* [[26 Augusti]]: [[Petrus Nadas]], scriptor Hungaricus; natus est anno 1942.
* [[27 Augusti]]: [[Ratko Mladić]], scelestus bellicus Serbicus; natus est anno 1942.
* [[28 Augusti]]: [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldus V]], rex [[Norvegia]]e; natus est anno [[1937]].
* [[31 Augusti]]:
** [[Eduardus Balladur]], polticus Francicus; natus est anno 1929.
** [[Ada Yonath]], [[chemica]] Israeliana; nata est anno 1939.
=== Mense Septembri ===
* [[1 Septembris]]: [[Aentius Bianchi]] theologus Italicus; natus est anno 1943.
* [[2 Septembris]]: [[Gloria Steinem]], diurnalista Americana; nata est anno 1934.
* [[4 Septembris]]: [[Galfridus Sutton]], philologus Britannicus; natus est anno 1947.
* [[11 Septembris]]
** [[Astrida (principissa Norvegica)|Astrida]], principissa Norvegica; nata est anno 1932.
** [[Emma Bonino]], politica Italica; nata est anno 1948.
* [[14 Septembris]]: [[Petrus Maximilianus]], artifex Germano-Americanus; natus est anno 1937.
* [[16 Septembris]]: [[Dolores Sibonga]], politica Americana; nata est anno 1931.
* [[17 Septembris]]:
** [[Alfredus Jimeno Martínez]], archaeologus Hispanicus; natus est anno 1957.
** [[Ioannes Llewellyn Kyl]], politicus Americanus; natus est anno 1942.
* [[19 Septembris]]: [[Alexander Mazzola]], pedilusor Italicus; natus est anno 1942.
* [[23 Septembris]]
** [[Mauritius de Germiny]], episcopus Francicus; natus est anno 1939.
** [[Gregorius Pitkäranta]] auctor neolatinus [[Finnia|Finnicus]]; natus est anno 1945.
=== Mense Octobri ===
* [[4 Octobris]]: [[Cheikh Hamidou Kane]], scriptor Senegalicus; natus est anno 1928.
* [[5 Octobris]]: [[Thaddaeus Ladislaus Lutak]], miles Polonicus; natus est anno [[1917]].
* [[7 Octobris]]: [[Barbara Spinelli]], politica Italica; nata est anno 1946.
* [[9 Octobris]]
** [[Michael Ditka]], [[harpastum Americanum|pedilusor Americanus]]; natus est anno 1939.
** [[Christophorus Wickham]], historicus Britannicus; natus est anno 1950.
* [[13 Octobris]]: [[Albertus Houssiau]], theologus et episcopus Belgicus; natus est anno [[1924]].
* [[21 Octobris]]: [[David Mouradian]], scriptor Armenicus; natus est anno 1951.
* [[22 Octobris]]: [[Claudius Cohen-Tannoudji]], physicus Francicus; natus est anno 1933.
* [[23 Octobris]]: [[Iosephus Duchač]] politicus Germanicus; natus est anno 1938.
* [[25 Octobris]]:
** [[Paulus Romeo]], cardinalis Italicus; natus est anno 1938.
** [[Renatus Belletto]], scriptor Francicusl natus est anno 1945.
* [[28 Octobris]]:
** [[Adelhaidis Sommer]], actrix Germanica; nata est anno 1940.
** [[Patricius Stewart]], actor (''[[Star Trek]]'') Anglicus; natus est anno 1940.

== Cultura popularis ==
=== Musica ===
* [[Gratia Abrams]] - ''Daughter from Hell''
* [[Zacharias Bryan]] - ''With Heaven on Top''
* [[Ariana Grande]] - ''Petal''
* [[BTS]] - ''Arirang''
* [[Noë Kahan]] - ''The Great Divide''
* [[Ella Langley]] - ''Dandelion''
* [[Bruno Mars]] - ''The Romantic''
* [[Olivia Rodrigo]] - ''You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love''
* [[Henricus Styles]] - ''Kiss All the Time. Disco, Occasionally''

=== Pelliculae ===
* [[28 Martii]]: ''[[The Super Mario Galaxy Movie]]'' (CFA)
* [[10 Aprilis]]: ''[[Michael (2026 pellicula)|Michael]]'' (CFA)
* [[9 Iunii]]: ''[[Toy Story 5]]'' (CFA)
* [[6 Iulii]]: ''[[The Odyssey (2026 pellicula)|The Odyssey]]'' (CFA &amp; Britannia)
* [[27 Iulii]]: ''[[Spider-Man: Brand New Day]] (CFA)
* [[15 Septembris]]: ''[[Resident Evil (2026 pellicula)|Resident Evil]]'' (CFA &amp; Germania)</text>
      <sha1>0sa8j9qazf8sn49eijl5bjng8zqhhlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>23 Ianuarii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4050</id>
    <revision>
      <id>3998302</id>
      <parentid>3936954</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de Anatoli Marchenko</comment>
      <origin>3998302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9584" sha1="bw2e50gg9ws5blcv6yd2akxy72fktrg" xml:space="preserve">'''23 Ianuarii''' est [[dies]] vicesimus tertius [[Calendarium Gregorianum|anni gregoriani]]. 342 dies (sive 343 [[Annus bisextus|annis bisextilibus]]) manent.

Haec dies secundum [[calendarium Romanum]] est ''ante diem decimum [[Kalendae|Kalendas]] Februarias'', quae verba a.d. 10 Kal. Feb. abbreviantur.
{{Calendarium-Ianuarii}}
[[Fasciculus:Ritratto di Ferdinando II d'Aragona di Napoli.jpg|thumb|left|upright=0.7|[[Ferdinandus II Aragoniae Neapolis|Ferdinandus II]] rex [[Regnum Neapolitanum|Neapolis]]]]

== Eventa ==
=== Saeculo 15 ===
* [[1495]] - [[Ferdinandus II Aragoniae Neapolis|Ferdinandus II]] rex [[Regnum Neapolitanum|Neapolis]] fit, postquam pater [[Alphonsus II (rex Neapolis)|Alphonsus II]] se abdicavit et fugit.

=== Saeculo 16 ===
* [[1556]] - Terrae motus mortiferrimus totius historiae: 830 milia mortuorum in provincia [[Sinae|Sinensi]] Shanxi
* [[1570]] - Post necem interregis Iacobi Stewart, comitis de Moray, bellum civile in [[Scotia]] incipit.
* [[1571]] - ''Royal Exchange'', aedificium commercio dicatum, [[Londinium|Londinii]] inauguratur.
* [[1579]] - Unio [[Traiectum ad Rhenum|Ultraiectina]] rem publicam protestanticam in [[Nederlandia]] condit.

=== Saeculo 18 ===
* [[1719]] - [[Carolus VI (imperator)|Carolus VI]] [[Imperator Romanus Sacer|Imperator]] Lichtenstenum ad nomen principatus tollit.
* [[1793]] - [[Russia]] et [[Borussia]] [[Polonia]]m iterum inter se dividunt.

=== Saeculo 19 ===
* [[1835]] - [[Alexis de Tocqueville]] opus ''De la Democratia Americana'' publicat.

=== Saeculo 20 ===
* [[1912]] - [[Conventum gentium de opio]] decernitur et [[subscriptio|subscribitur]].
* [[1920]] - Nederlandia recusat se [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Guglielmum II]], pristinum imperatorem Germaniae, victoribus primi belli mundani tradere.
* [[1943]] - Secundum bellum mundanum: copiae [[Regnum Unitum|Britannicae]] urbem [[Tripolis (Libya)|Tripolim]] expugnant.
* [[1950]] - Parlamentum [[Israel]]is, nomine ''Knesset'', consultum perfert, quod affirmat [[Hierosolyma]]m caput illius civitatis esse.
* [[1960]] - [[Iacobus Piccard]] cum navi in profundo navigante &lt;ref&gt;Confer [[Lingua Italiana|Italiane]] ''sommergibile'' in {{Castiglioni}}&lt;/ref&gt;&quot;Trieste&quot; infimum [[terra|terrae]] locum in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] attingit.
* [[1973]] - [[Ricardus Nixon]], praeses [[CFA|Civitatum Foederatarum Americae]] pronuntiat patriam suam cum [[Vietnamia]] ad pactum pacis pervenisse.
* [[1978]] - [[Suecia]] primum aerosola vetat, quae [[stratum ozontis|ozonosphaeram]] laedere habentur.
* [[1986]] - Primi musici in ''Rock and Roll Hall of Fame'' inducuntur (e.g. Elvis Presley).

=== Saculo 21 ===
* [[2005]] - [[Victor Juščenko]] praeses [[Ucraina|Ucrainae]] fit.
* [[2015]] - [[Salmān ibn ʿAbd al-ʿAzīz]] rex [[Arabia Saudita|Arabiae Sauditae]] fit.

== Nati ==
=== Saeculo 18 ===
* [[1737]] - [[Ioannes Hancockius]], rerum politicarum peritus Americanus (†&amp;nbsp;1793)
* [[1783]] - [[Stendhal]], scriptor [[Francia|Francicus]] (†&amp;nbsp;[[1842]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1832]] - [[Eduardus Manet]], pictor Francicus (†&amp;nbsp;[[1883]])
* [[1857]] - [[Andreas Mohorovičić]], terrae motus observandi peritus [[Croatia|Croaticus]] et inventor [[Discontinuitas Mohoroviciciana|discontinuitatis Mohorovicicianae]] (†&amp;nbsp;[[1936]])
* [[1858]] - [[Caesar Gravina]], [[histrio]] [[theatrum|theatralis]] et [[cinematographia|cinematographicus]] [[Italia|Italo]]-Americanus (†&amp;nbsp;[[1954]])
* [[1862]] - [[David Hilbert]], mathematicus Germanicus (†&amp;nbsp;1943)
* [[1867]] - [[Sergius (patriarcha Moscuensis)|Sergius]], episcopus et ab anno 1943 patriarcha [[Ecclesia Orthodoxa Russica|ecclesiae orthodoxae Russicae]] (†&amp;nbsp;[[1944]])
* [[1876]] - [[Otto Diels]], chemicus Germanicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (†&amp;nbsp;[[1954]])
* [[1885]] - [[Leadbelly]], musicus Americanus (†&amp;nbsp;[[1949]])
* [[1889]] - [[Pitirimus Sorokin]], sociologus Russicus et Americanus (†&amp;nbsp;[[1968]])
* [[1897]] - [[Margareta Schütte-Lihotzky]], architecta (†&amp;nbsp;[[2000]])
* [[1900]] - [[Bruno Marek]], rerum politicarum peritus [[Austria]]cus factionis [[Socialis Democratica Factio Austriae|Socialis Democraticae]] (†&amp;nbsp;[[1991]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] 
** [[Gregorius Alexandrov]], moderator cinematographicus [[URSS|Sovieticus]] (†&amp;nbsp;[[1983]])
** [[Randolphus Scott]], actor Americanus (†&amp;nbsp;[[1987]])
* [[1907]] - [[Hideki Yukawa]], physicus [[Iaponia|Iaponicus]], [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&amp;nbsp;[[1981]])
* [[1910]] - [[Diango Reinhardt]], [[cithara]]e pulsator (†&amp;nbsp;[[1953]])
* [[1915]] - [[Gulielmus Arthurus Lewis]], oeconomiae peritus Britannicus oriundus e [[Sancta Lucia (civitas)|Sancta Lucia]] (†&amp;nbsp;[[1991]])
* [[1916]] - [[Airey Neave]], [[miles]], [[causidicus]] et politicorum peritus Britannicus [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Factionis Conservativae]] (†&amp;nbsp;[[1979]])
* [[1918]] - [[Gertrudis Belle Elion]], biochemiae et pharmacologiae perita, [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affecta (†&amp;nbsp;[[1999]])
* [[1919]]
** [[Ioannes Hass]], zoologus et explorator mundi subaquanei Germanicus (†&amp;nbsp;[[2013]])
** [[Ernestus Kovacs]], comoedus (†&amp;nbsp;[[1962]])
* [[1923]] - [[Ludovicus Caput]], [[birotatio|birotarius]] Francicus (†&amp;nbsp;[[1985]])
* [[1924]] - [[Franciscus Lautenberg]], rerum politicarum peritus Americanus (†&amp;nbsp;2013)
* [[1928]] - [[Ioanna Moreau]], actrix Francica (†&amp;nbsp;[[2017]])
* [[1929]] - [[Ioannes Carolus Polanyi]], chemicus Germano-[[Canada|Canadiensis]], praemio Nobeliano chemiae affectus
* [[1930]] - [[Derek Walcott]], [[scriptor]] et [[poeta]] oriundus e Sancta Lucia, [[Praemium Nobelianum Litterarum|praemio Nobeliano litterarum]] affectus (†&amp;nbsp;2017)
* [[1938]]  
**[[Georgius Baselitz]], pictor et sculptor Germano-Austriacus
**[[Anatoli Marchenko]], activista contra rectionem, scriptor et iurum humanirum defensor [[Unio Sovietica|Sovieticus]] (+ &amp;nbsp;[[1986]])
* [[1941]] - [[Ioannes Ubaldus Ribeiro]], scriptor [[Brasilia]]nus (†&amp;nbsp;[[2014]])
* [[1944]] - [[Rutger Hauer]], actor Nederlandicus (†&amp;nbsp;[[2019]])
* [[1946]] - [[Arnoldus Alemán]], politicarum rerum peritus [[Nicaragua]]nus
* [[1947]] 
** [[Iosephus Baca]], rerum politicarum peritus Americanus
** [[Megawati Sukarnoputri]], praeses [[Indonesia]]e
* 1950
** [[Ricardus Dean Anderson]], histrio Americanus 
** [[Ludovicus Albertus Spinetta]], musicus [[Argentina|Argentinus]] (†&amp;nbsp;[[2012]])
* [[1959]] - [[Christophorus Nugee]], iuris consultus Britannicus
* [[1962]] - [[Elvira Lindo]], scriptrix [[Hispania|Hispanica]]
* [[1967]] - [[Magdalena Andersson]], politica [[Suecia|Suecica]].
* [[1970]] - [[Nicola Beer]], rerum politicarum perita Germanica factionis [[FDP]]
* [[1984]] - [[Arjen Robben]], pedilusor Nederlandicus

== Mortes ==
=== Saeculo 11 ===
* [[1002]] - [[Otto III (imperator)]], imperator sacri Romani imperii (*&amp;nbsp;[[980]]).

=== Saeculo 16 ===
* [[1516]] - [[Ferdinandus II (rex Aragoniae)|Ferdinandus II]], rex [[Aragonia]]e (*&amp;nbsp;[[1425]])
* 1570 - [[Iacobus Stewart]], comes de Moray, interrex in Scotia (*&amp;nbsp;ca. [[1531]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1684]] - [[Ioannes Wijnants]], pictor Nederlandicus (*&amp;nbsp;circa annum [[1632]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1750]] - [[Ludovicus Antonius Muratorius]], [[presbyter]] et [[rerum gestarum scriptor]] Italicus (natus [[1672]])
* [[1789]] - Ioannes Cleland, fabularum scriptor (*&amp;nbsp;[[1709]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1805]] - [[Venceslaus Pichl]], [[compositor]], [[fidiculae|fidicularum]] psaltes et [[concentus magister]] [[Bohemia|Bohemicus]] (*&amp;nbsp;[[1741]])
* [[1806]] - [[Gulielmus Pitt Iunior|Guglielmus Pitt]] minor, minister primus Regni Uniti (*&amp;nbsp;[[1759]])
* [[1870]] - [[Alexander Veltman]], scriptor, [[cartographus]], [[archaeologus]]que Russicus (*&amp;nbsp;[[1800]])
* [[1893]] - [[Iosephus Zorrilla]], poeta et scriptor Hispanicus (*&amp;nbsp;[[1817]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1922]] - [[Arthurus Nikisch]], clavicen et magister concentus [[Hungaria|Hungaricus]] (*&amp;nbsp;[[1855]])
* [[1942]] - [[Nazarenus Strampelli]], vir publicus Italicus (*&amp;nbsp;[[1866]])
* 1944 - [[Eduardus Munch]], pictor [[Norvegia|Norvegicus]] (*&amp;nbsp;[[1863]])
* [[1945]] - [[Eugenius Bolz]], praeses [[Virtembergia]]e et illustris adversarius [[NSDAP|Nazismi]] a Nazistis propter [[Coniuratio 20 Iulii 1944|coniurationem 20 Iulii 1944]] supplicio affectus (*&amp;nbsp;[[1881]])
* [[1950]] - [[Basilius Kolarov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (*&amp;nbsp;[[1877]])
* [[1981]] - [[Romanus Rudenko]], causidicus Sovieticus, accusator in [[Iudicia Norimbergensia|iudiciis Norimbergensibus]] (*&amp;nbsp;1907)
* [[1986]] - [[Iosephus Beuys]], artifex Germanicus (*&amp;nbsp;[[1921]])
* [[1989]] - [[Salvador Dalí]], artifex, pictor (*&amp;nbsp;[[1904]])
* [[1998]] - [[Alfredus Ormando]], scriptor et theologus Italicus (*&amp;nbsp;[[1958]]) 

=== Saeculo 21 ===
* [[2002]] - [[Petrus Bourdieu]], scientiae vitae atque victûs communitatis peritus Francicus (*&amp;nbsp;1930)
* [[2004]] - [[Helmut Newton]], photographus Germanicus (*&amp;nbsp;1920)
* 2013 - [[Iosephus Glemp]], cardinalis Polonicus (*&amp;nbsp;1929)
* [[2014]] - [[Riz Ortolani]], compositor Italicus (*&amp;nbsp;[[1926]])
* 2015 
** [[Abdullah (rex Arabiae Saudianae)|Abdullah]], rex [[Arabia Saudiana|Arabiae Saudianae]] (*&amp;nbsp;1924)
** [[Petrus Lemebel]], scriptor [[Chilia]]nus (*&amp;nbsp;[[1952]])

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>bw2e50gg9ws5blcv6yd2akxy72fktrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1 Novembris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5066</id>
    <revision>
      <id>3998303</id>
      <parentid>3923926</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T20:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Consecrationem Panthei inserui.</comment>
      <origin>3998303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9764" sha1="79q3pfv0oml0js9xr20ujkkph9gl1l7" xml:space="preserve">{{Calendarium-Novembris}}
'''1 Novembris''' [[dies]] 305ª anni est (306ª [[annus bisextilis|anni bisextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 60 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]], sunt ''Kalendae Novembres'', quod ''Kal. Nov.'' abbreviatur.

== Eventa ==
[[Fasciculus:Pantheon 0931 2013.jpg|left|thumb|upright=0.65|Altare maius Panthei Romani]]
=== Saeculo 7 ===
* [[610]] - [[Roma]]e [[Bonifacius IV]] papa [[Pantheum]], pristinum templum omnibus deis consecratum, nunc ecclesiam christianam sub titulo &quot;Sancta Maria ad martyres&quot; consecrat. Hoc ist origo [[Sollemnitas Omnium Sanctorum|sollemnitatis Omnium Sanctorum]].  
=== Saeculo 8 ===
* [[731]] - [[Gregorius III]] [[papa]] [[iconoclastia]]e fautores damnat.

=== Saeculo 10 ===
* [[996]] - Imperator [[Otto III]] [[Kotascalhus|Kotascalho]] episcopo Frisingae documentum mittit, quod antiquissimum usum nominis “Ostarrichi” (hoc est [[Austria]]) exhibet.

=== Saeculo 11 ===
* [[1007]] - Coram [[Henricus II (imperator)|Henrico II]] [[imperator]]e et VIII archiepiscopis atque XXVII episcopis [[Archidioecesis Bambergensis|dioecesis Bambergensis]] conditur.

=== Saeculo 16 ===
* [[1512]] - [[Aedicula Sixtina]], quae a [[Michaelangelus|Michaëlangelo]] picta est, primo ad vulgus exhibetur.
* [[1521]] - [[Fretum Magellanicum]] primum a [[Ferdinandus Magellanus|Ferdinando Magellano]] navigatur.

=== Saeculo 17 ===
* [[1604]] - ''[[Othello]]'' [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]] primum exhibetur.
* [[1611]] - ''[[Tempestas (drama)|Tempestas]]'' [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]] primum exhibetur.

=== Saeculo 18 ===
* [[1755]] - Potentissimus [[terrae motus]] caput [[Portugallia|Lusitania]]e [[Lisbonum]] deruit.
* [[1800]] - [[Ioannes Adams]] primus praeses Americanus est, qui in [[Domus Alba|Domu Alba]] habitat.

=== Saeculo 19 ===
* [[1865]] - [[Epaminondas Deligeorges]] [[Primi ministri Graeciae|primus minister]] [[Graecia]]e nominatur. Antecessor eius [[Alexander Cumundurus]] erat.
* [[1894]] - [[Nicolaus II (imperator Russiae)|Nicolaus II]] imperator [[Russia]]e patri [[Alexander III (imperator Russiae)|Alexandri III]] (vide infra) succedit.

=== Saeculo 20 ===
* [[1920]] - [[Templum Meiji]] constituitur.
* [[1922]] - [[Maomethes VI]] sultanus ultimus [[Ottomanidae|Ottomanidarum]] abdicat.
* [[1928]] - [[abecedarium Latinum]] in [[Turcia]] introducitur.
* [[1936]] - [[Mediolanum|Mediolani]] [[Benitus Mussolini]] dux [[Fascismus|fascisticus]] [[Italia]]e orationem habens primo tempore de &quot;Axe Berolino-Romana&quot; loquitur, de foedere duarum dictaturarum.
* [[1981]] - [[Antiqua et Barbuda]] libertatem adipiscuntur.
* [[1993]] - [[Foedus Traiecti Mosae ictum]] [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] instituit.

=== Saeculo 21 ===
* [[2003]] - [[Ioannes Claudius Trichet]], [[Argentaria primaria Europaea|argentariae Europaeae]] praeses nominatur.
* [[2011]] - [[Marius Draghi]] argentariae Europaeae praeses nominatur.
* [[2019]] - [[Christina Lagarde]] argentariae Europaeae praeses nominatur.

== Nati ==
=== Saeculo 9 ===
* [[846]] - [[Ludovicus II (rex Francorum occidentalium)|Ludovicus II]], rex [[Franci|Francorum]] occidentalium (mortuus anno [[879]])

=== Saeculo 14 ===
* [[1339]] - [[Rudolphus IV (dux Austriae)|Rudolphus IV]], dux Austriae (†&amp;nbsp;[[1365]])
* [[1351]] - [[Leopoldus III]], dux [[Austria]]e (mortuus anno [[1386]])

=== Saeculo 16 ===
* [[1530]] - [[Stephanus de la Boétie]], philosophus Francicus (†&amp;nbsp;[[1563]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1607]] - [[Georgius Philippus Harsdörffer]], poeta [[Barocum|Barocus]] [[Germania|Germanicus]] (mortuus anno [[1658]])
* [[1636]] - [[Nicolaus Boileau]], scriptor et poeta [[Francia|Francicus]] (mortuus anno [[1711]])
* [[1625]] aut [[1629]] - [[Oliverius Plunkett]], Armachanus [[archiepiscopus]] et [[Hibernia]]e [[primas]] (supplicio affectus anno [[1681]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1757]] - [[Antonius Canova]], sculptor Italicus  (mortuus anno [[1822]])
* [[1762]] - [[Spencer Perceval]], primus minister [[Britanniarum regnum|Britanniarum Regni]] (necatus anno [[1812]])
* [[1778]] - [[Gustavus IV Adolphus (rex Sueciae)|Gustavus IV Adolfus Sueciae]] (†&amp;nbsp;[[1837]])
* [[1782]] - [[Fridericus Ioannes Robinson]], vir publicus [[Anglia]]e factionis conservatricis et primus minister Britanniarum Regni (mortuus anno [[1859]])
* [[1798]] - [[Beniamin Guinness]], coctor cerevisiae (mortuus anno [[1868]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1808]] - [[Ioannes Taylor]], dux religiosus [[CFA|Americanus]] (mortuus anno [[1887]])
* [[1823]] - [[Lascăr Catargiu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] (mortuus anno [[1899]])
* [[1832]] - [[Richardus Bennett Hubbard]], gubernator [[Texia]]e (†&amp;nbsp;[[1901]])
* [[1855]] - [[Guido Adler]], [[musica]]e studiosus Austriacus (mortuus anno [[1941]])
* [[1871]] - [[Stephanus Crane]], auctor Americanus (†&amp;nbsp;[[1900]])
* [[1877]] - [[Rogerus Quilter]], compositor Britannicus (†&amp;nbsp;[[1953]])
* [[1878]] - [[Carolus Saavedra Lamas]], vir publicus et legatus [[Argentina|Argentinus]] (†&amp;nbsp;[[1959]])
* [[1879]] - [[Paulus Teleki|Pál Teleki]], [[Geographia|geographus]] et primus minister [[Hungaria]]e (†&amp;nbsp;1941) 
* [[1880]] - [[Alfredus Wegener]], meteorologus, geophysicus Germanicus (†&amp;nbsp;[[1930]])
* [[1889]] - [[Philippus Noel-Baker]], vir publicus, legatus, athleta et academicus Britannicus (mortuus anno [[1982]])
* [[1886]] - [[Arminius Broch]], scriptor Austriacus (mortuus anno [[1951]])
* [[1892]] - [[Alexander Alechin]],lusor scaccorum Russicus (†&amp;nbsp;[[1946]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1902]] - [[Nordahl Grieg]], scriptor et diurnarius [[Norvegia|Norvegicus]] (mortuus anno [[1943]])
* [[1909]] - [[Kenethus Hurlstone Jackson]], philologus Anglicus (mortuus anno [[1991]])
* [[1911]] - [[Henricus Troyat]], scriptor Francicus (†&amp;nbsp;[[2007]])
* [[1919]] - [[Hermannus Bondi]], mathematicus et cosmologus Austro-Britannicus (mortuus anno [[2005]])
* [[1921]] - [[Marius Rigoni Stern]], scriptor Italicus (mortuus anno [[2008]])
* [[1924]] - [[Suleimanus Demirel]], praeses Turciae (mortuus anno [[2015]])
* [[1927]] - [[Marcellus Ophüls]], moderator cinematographicus Francicus (†&amp;nbsp;[[2025]])
* [[1932]] - [[Franciscus Arinze]], cardinalis [[Nigeria]]nus
* [[1934]] - [[Jackson Lago]], rerum politicarum peritus [[Brasilia]]nus (mortuus anno [[2011]])
* [[1937]] - [[Doru Demetrius Palade]], machinator et vir publicus [[Romania|Dacoromanus]] (mortuus anno [[2021]])
* [[1939]] - [[Bernardus Kouchner]], rerum politicarum peritus Francicus
* 1943
** [[Salvator Adamo]], [[cantus|cantor]], fabulator atque [[poëta]] [[Belgia|Belgicus]]
** [[Petrus Briner]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Factio Liberalis Democratica (Helvetia)|Factionis Liberalis Democraticae]]
* [[1944]] - [[Anscharius Manutahi Temaru]], politicus [[Polynesia Francica|Polynesicus Francicus]]
* [[1950]] - [[Robertus B. Laughlin]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus
* [[1953]] - [[Darrell Issa]], politicorum peritus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|republicanae]]
* [[1963]] - [[Katja Riemann]], actrix et cantrix Germanica
* [[1966]] - [[Ieremias Hunt]], vir publicus Britannicus
* [[1973]] - [[Aishwarya Rai]], actrix et ostentatrix [[India|Indica]]
* [[1983]] - [[Venceslaus Svěrkoš]], pedilusor [[Cechia|Cechicus]]
* [[1984]] - [[Miloš Krasić]], pedilusor [[Serbia|Serbicus]]

== Mortui ==
=== Saeculo 10 ===
* [[955]] - [[Henricus I (dux Bavariae)|Henricus I]], dux [[Lotharingia]]e et postea [[Bavaria]]e (natus anno [[919]] vel [[922]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1700]] - [[Carolus II (rex Hispaniae)|Carolus II]], Hispaniae rex (natus anno [[1661]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1774]] - [[Ioannes Petrus Falck]], [[botanica|botanicus]] [[Suecia|Suecicus]] (natus anno [[1732]])

=== Saeculo 19 ===
* 1877 - [[Fridericus de Wrangel]], dux militaris [[Borussia]]e (natus [[1784]])
* [[1888]] - [[Nicolaus Przewalski]], explorator Russicus (natus [[1839]])
* 1894 - Alexander III, imperator Russiae (natus [[1845]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - [[Theodorus Mommsen]], [[rerum gestarum scriptor]] Germanicus (natus [[1817]])
* [[1907]] 
**[[Gulielmus Thomas Pritchard]], legatus et [[explorator]] Britannicus (natus anno [[1829]])
**[[Alfredus Jarry]], scriptor Francicus (natus anno [[1873]])
* [[1942]] - [[Ludovicus Siebert]] (NSDAP), praeses ministrorum Bavariae (natus [[1874]])
* [[1968]] - [[Georgius Papandreu (1888-1968)|Georgius Papandreu]], rerum politicarum peritus Graecus (natus anno 1888)
* [[1972]] - [[Ezra Pound]], poëta Americanus (natus [[1885]])
* [[1979]] - [[Mamie Eisenhower]], Prima Domina CFA (nata est anno [[1896]])
* [[1993]] - [[Severus Ochoa]], medicus et biochemiae peritus [[Hispania|Hispanicus]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affectus (*&amp;nbsp;[[1905]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2003]] - [[Daishiro Yoshimura]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] (natus anno [[1947]])
* [[2008]] - [[Iacobus Piccard]], [[Oceanus|Oceanorum]] studiosus Helveticus (natus anno [[1922]])
* [[2012]]
** [[Gae Aulenti]], architecta Italiana (*&amp;nbsp;1927)
** [[Augustinus Garcia Calvo]], philologus, philosophus, poeta et scriptor Hispanicus (natus anno [[1926]])
* 2015 - [[Guntherus Schabowski]], rerum politicarum peritus Germanicus (natus anno [[1929]])
* [[2016]] - [[Tina Anselmi]], magistra Italica (nata anno 1927)
* 2021 - [[Patricius Martino]], citharista Americanus (natus anno [[1944]])

== Festa et Feriae ==
* Sollemnitas Omnium Sanctorum
* [[Samhain]]
* [[Caesarius Diaconus]] 
* Dies mundialis [[veganismus|veganismi]]
* Dies libertatis (Antiqua et Barbuda)

{{Menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>79q3pfv0oml0js9xr20ujkkph9gl1l7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998317</id>
      <parentid>3998303</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Pauca inserui.</comment>
      <origin>3998317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10025" sha1="oyxg5o45ts2dv2hccxsruekt2lb72t9" xml:space="preserve">{{Calendarium-Novembris}}
'''1 Novembris''' [[dies]] 305ª anni est (306ª [[annus bisextilis|anni bisextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 60 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]], sunt '''Kalendae Novembres''', quod ''Kal. Nov.'' abbreviatur.

== Eventa ==
[[Fasciculus:Pantheon 0931 2013.jpg|left|thumb|upright=0.65|Altare maius Panthei Romani]]
=== Saeculo 7 ===
* [[610]] - [[Roma]]e [[Bonifacius IV]] papa [[Pantheum]], pristinum templum omnibus deis consecratum, nunc ecclesiam christianam sub titulo &quot;Sancta Maria ad martyres&quot; consecrat. Hoc ist origo [[Sollemnitas Omnium Sanctorum|sollemnitatis Omnium Sanctorum]]. 
 
=== Saeculo 8 ===
* [[731]] - [[Gregorius III]] [[papa]] [[iconoclastia]]e fautores damnat.

=== Saeculo 10 ===
* [[996]] - Imperator [[Otto III]] [[Kotascalhus|Kotascalho]] episcopo Frisingae documentum mittit, quod antiquissimum usum nominis “Ostarrichi” (hoc est [[Austria]]) exhibet.

=== Saeculo 11 ===
* [[1007]] - Coram [[Henricus II (imperator)|Henrico II]] [[imperator]]e et VIII archiepiscopis atque XXVII episcopis [[Archidioecesis Bambergensis|dioecesis Bambergensis]] conditur.

=== Saeculo 16 ===
* [[1503]] - [[Iulius II]] papa eligitur.
* [[1512]] - [[Aedicula Sixtina]], quae a [[Michaelangelus|Michaëlangelo]] picta est, primo ad vulgus exhibetur.
* [[1521]] - [[Fretum Magellanicum]] primum a [[Ferdinandus Magellanus|Ferdinando Magellano]] navigatur.

=== Saeculo 17 ===
* [[1604]] - ''[[Othello]]'' [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]] primum exhibetur.
* [[1611]] - ''[[Tempestas (drama)|Tempestas]]'' [[Gulielmus Shakesperius|Gulielmi Shakesperii]] primum exhibetur.

=== Saeculo 18 ===
* [[1755]] - Potentissimus [[terrae motus]] caput [[Portugallia|Lusitania]]e [[Lisbonum]] deruit.
* [[1800]] - [[Ioannes Adams]] primus praeses Americanus est, qui in [[Domus Alba|Domu Alba]] habitat.

=== Saeculo 19 ===
* [[1865]] - [[Epaminondas Deligeorges]] [[Primi ministri Graeciae|primus minister]] [[Graecia]]e nominatur. Antecessor eius [[Alexander Cumundurus]] erat.
* [[1894]] - [[Nicolaus II (imperator Russiae)|Nicolaus II]] imperator [[Russia]]e patri [[Alexander III (imperator Russiae)|Alexandri III]] (vide infra) succedit.

=== Saeculo 20 ===
* [[1920]] - [[Templum Meiji]] constituitur.
* [[1922]] - [[Maomethes VI]] sultanus ultimus [[Ottomanidae|Ottomanidarum]] abdicat.
* [[1928]] - [[abecedarium Latinum]] in [[Turcia]] introducitur.
* [[1936]] - [[Mediolanum|Mediolani]] [[Benitus Mussolini]] dux [[Fascismus|fascisticus]] [[Italia]]e orationem habens primo tempore de &quot;Axe Berolino-Romana&quot; loquitur, de foedere duarum dictaturarum.
* [[1950]] - [[Pius XII]] papa constitutione ''&quot;[[Munificentissimus Deus]]&quot;'' [[Assumptio Beatae Mariae Virginis|assumptionem corperalem Beatae Mariae Virginis]] dogma definit.
* [[1981]] - [[Antiqua et Barbuda]] libertatem adipiscuntur.
* [[1993]] - [[Foedus Traiecti Mosae ictum]] [[Unio Europaea|Unionem Europaeam]] instituit.

=== Saeculo 21 ===
* [[2003]] - [[Ioannes Claudius Trichet]], [[Argentaria primaria Europaea|argentariae Europaeae]] praeses nominatur.
* [[2011]] - [[Marius Draghi]] argentariae Europaeae praeses nominatur.
* [[2019]] - [[Christina Lagarde]] argentariae Europaeae praeses nominatur.

== Nati ==
=== Saeculo 9 ===
* [[846]] - [[Ludovicus II (rex Francorum occidentalium)|Ludovicus II]], rex [[Franci|Francorum]] occidentalium (mortuus anno [[879]])

=== Saeculo 14 ===
* [[1339]] - [[Rudolphus IV (dux Austriae)|Rudolphus IV]], dux Austriae (†&amp;nbsp;[[1365]])
* [[1351]] - [[Leopoldus III]], dux [[Austria]]e (mortuus anno [[1386]])

=== Saeculo 16 ===
* [[1530]] - [[Stephanus de la Boétie]], philosophus Francicus (†&amp;nbsp;[[1563]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1607]] - [[Georgius Philippus Harsdörffer]], poeta [[Barocum|Barocus]] [[Germania|Germanicus]] (mortuus anno [[1658]])
* [[1636]] - [[Nicolaus Boileau]], scriptor et poeta [[Francia|Francicus]] (mortuus anno [[1711]])
* [[1625]] aut [[1629]] - [[Oliverius Plunkett]], Armachanus [[archiepiscopus]] et [[Hibernia]]e [[primas]] (supplicio affectus anno [[1681]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1757]] - [[Antonius Canova]], sculptor Italicus  (mortuus anno [[1822]])
* [[1762]] - [[Spencer Perceval]], primus minister [[Britanniarum regnum|Britanniarum Regni]] (necatus anno [[1812]])
* [[1778]] - [[Gustavus IV Adolphus (rex Sueciae)|Gustavus IV Adolfus Sueciae]] (†&amp;nbsp;[[1837]])
* [[1782]] - [[Fridericus Ioannes Robinson]], vir publicus [[Anglia]]e factionis conservatricis et primus minister Britanniarum Regni (mortuus anno [[1859]])
* [[1798]] - [[Beniamin Guinness]], coctor cerevisiae (mortuus anno [[1868]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1808]] - [[Ioannes Taylor]], dux religiosus [[CFA|Americanus]] (mortuus anno [[1887]])
* [[1823]] - [[Lascăr Catargiu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] (mortuus anno [[1899]])
* [[1832]] - [[Richardus Bennett Hubbard]], gubernator [[Texia]]e (†&amp;nbsp;[[1901]])
* [[1855]] - [[Guido Adler]], [[musica]]e studiosus Austriacus (mortuus anno [[1941]])
* [[1871]] - [[Stephanus Crane]], auctor Americanus (†&amp;nbsp;[[1900]])
* [[1877]] - [[Rogerus Quilter]], compositor Britannicus (†&amp;nbsp;[[1953]])
* [[1878]] - [[Carolus Saavedra Lamas]], vir publicus et legatus [[Argentina|Argentinus]] (†&amp;nbsp;[[1959]])
* [[1879]] - [[Paulus Teleki|Pál Teleki]], [[Geographia|geographus]] et primus minister [[Hungaria]]e (†&amp;nbsp;1941) 
* [[1880]] - [[Alfredus Wegener]], meteorologus, geophysicus Germanicus (†&amp;nbsp;[[1930]])
* [[1889]] - [[Philippus Noel-Baker]], vir publicus, legatus, athleta et academicus Britannicus (mortuus anno [[1982]])
* [[1886]] - [[Arminius Broch]], scriptor Austriacus (mortuus anno [[1951]])
* [[1892]] - [[Alexander Alechin]],lusor scaccorum Russicus (†&amp;nbsp;[[1946]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1902]] - [[Nordahl Grieg]], scriptor et diurnarius [[Norvegia|Norvegicus]] (mortuus anno [[1943]])
* [[1909]] - [[Kenethus Hurlstone Jackson]], philologus Anglicus (mortuus anno [[1991]])
* [[1911]] - [[Henricus Troyat]], scriptor Francicus (†&amp;nbsp;[[2007]])
* [[1919]] - [[Hermannus Bondi]], mathematicus et cosmologus Austro-Britannicus (mortuus anno [[2005]])
* [[1921]] - [[Marius Rigoni Stern]], scriptor Italicus (mortuus anno [[2008]])
* [[1924]] - [[Suleimanus Demirel]], praeses Turciae (mortuus anno [[2015]])
* [[1927]] - [[Marcellus Ophüls]], moderator cinematographicus Francicus (†&amp;nbsp;[[2025]])
* [[1932]] - [[Franciscus Arinze]], cardinalis [[Nigeria]]nus
* [[1934]] - [[Jackson Lago]], rerum politicarum peritus [[Brasilia]]nus (mortuus anno [[2011]])
* [[1937]] - [[Doru Demetrius Palade]], machinator et vir publicus [[Romania|Dacoromanus]] (mortuus anno [[2021]])
* [[1939]] - [[Bernardus Kouchner]], rerum politicarum peritus Francicus
* 1943
** [[Salvator Adamo]], [[cantus|cantor]], fabulator atque [[poëta]] [[Belgia|Belgicus]]
** [[Petrus Briner]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Factio Liberalis Democratica (Helvetia)|Factionis Liberalis Democraticae]]
* [[1944]] - [[Anscharius Manutahi Temaru]], politicus [[Polynesia Francica|Polynesicus Francicus]]
* [[1950]] - [[Robertus B. Laughlin]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus
* [[1953]] - [[Darrell Issa]], politicorum peritus Americanus factionis [[Factio Republicana (CFA)|republicanae]]
* [[1963]] - [[Katja Riemann]], actrix et cantrix Germanica
* [[1966]] - [[Ieremias Hunt]], vir publicus Britannicus
* [[1973]] - [[Aishwarya Rai]], actrix et ostentatrix [[India|Indica]]
* [[1983]] - [[Venceslaus Svěrkoš]], pedilusor [[Cechia|Cechicus]]
* [[1984]] - [[Miloš Krasić]], pedilusor [[Serbia|Serbicus]]

== Mortui ==
=== Saeculo 10 ===
* [[955]] - [[Henricus I (dux Bavariae)|Henricus I]], dux [[Lotharingia]]e et postea [[Bavaria]]e (natus anno [[919]] vel [[922]])

=== Saeculo 17 ===
* [[1700]] - [[Carolus II (rex Hispaniae)|Carolus II]], Hispaniae rex (natus anno [[1661]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1774]] - [[Ioannes Petrus Falck]], [[botanica|botanicus]] [[Suecia|Suecicus]] (natus anno [[1732]])

=== Saeculo 19 ===
* 1877 - [[Fridericus de Wrangel]], dux militaris [[Borussia]]e (natus [[1784]])
* [[1888]] - [[Nicolaus Przewalski]], explorator Russicus (natus [[1839]])
* 1894 - [[Alexander III (imperator Russiae)|Alexander III]], imperator Russiae (*&amp;nbsp;[[1845]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - [[Theodorus Mommsen]], [[rerum gestarum scriptor]] Germanicus (natus [[1817]])
* [[1907]] 
**[[Gulielmus Thomas Pritchard]], legatus et [[explorator]] Britannicus (natus anno [[1829]])
**[[Alfredus Jarry]], scriptor Francicus (natus anno [[1873]])
* [[1942]] - [[Ludovicus Siebert]] (NSDAP), praeses ministrorum Bavariae (natus [[1874]])
* [[1968]] - [[Georgius Papandreu (1888-1968)|Georgius Papandreu]], rerum politicarum peritus Graecus (natus anno 1888)
* [[1972]] - [[Ezra Pound]], poëta Americanus (natus [[1885]])
* [[1979]] - [[Mamie Eisenhower]], Prima Domina CFA (nata est anno [[1896]])
* [[1993]] - [[Severus Ochoa]], medicus et biochemiae peritus [[Hispania|Hispanicus]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|praemio Nobeliano physiologiae et medicinae]] affectus (*&amp;nbsp;[[1905]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2003]] - [[Daishiro Yoshimura]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]] (natus anno [[1947]])
* [[2008]] - [[Iacobus Piccard]], [[Oceanus|Oceanorum]] studiosus Helveticus (natus anno [[1922]])
* [[2012]]
** [[Gae Aulenti]], architecta Italiana (*&amp;nbsp;1927)
** [[Augustinus Garcia Calvo]], philologus, philosophus, poeta et scriptor Hispanicus (natus anno [[1926]])
* 2015 - [[Guntherus Schabowski]], rerum politicarum peritus Germanicus (natus anno [[1929]])
* [[2016]] - [[Tina Anselmi]], magistra Italica (nata anno 1927)
* 2021 - [[Patricius Martino]], citharista Americanus (natus anno [[1944]])

== Festa et Feriae ==
* Sollemnitas Omnium Sanctorum
* [[Samhain]]
* [[Caesarius Diaconus]] 
* Dies mundialis [[veganismus|veganismi]]
* Dies libertatis (Antiqua et Barbuda)

{{Menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>oyxg5o45ts2dv2hccxsruekt2lb72t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2 Novembris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5067</id>
    <revision>
      <id>3998294</id>
      <parentid>3861510</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Solitas emendationes feci.</comment>
      <origin>3998294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8377" sha1="3s4bq0jv3v7a02lhqmw0pun9q0ddsps" xml:space="preserve">'''2 Novembris''' [[dies]] 306ª anni est (307ª [[annus bissextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 59 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem quartum Nonas Novembres''', quod ''a.d. IV Non. Nov.'' abbreviatur.

{{Calendarium-Novembris}}

[[Fasciculus:Donus. Dono, papa (LXXX.).jpg|left|145px]]
== Eventa ==
=== Saeculo 7 ===
* [[676]] - [[Donus]] [[papa]] fit (mortuus anno [[678]])

=== Saeculo 14 ===
[[1389]] - [[Bonifacius IX]] papa eligitur.

=== Saeculo 17 ===
* [[1642]] - [[Suecia]]e milites [[Leonardus Torstensson|Leonardo Torstensson]] duce exercitum [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] in vico Breitenfeld apud [[Lipsia]]m devincunt.

=== Saeculo 18 ===
* [[1721]] - [[Petrus I (imperator Russiae)|Petrus I]], tzar [[Russia]]e, titulum suum in &quot;imperatorem&quot; ([[Russice]] ''император'') mutat. Hunc titulum omnes successores eius retinebunt.
* [[1772]] - [[Bellum Independentiae Americanae]]: [[Samuel Adamus]] et Ioseph Warren primum comitatum correspondentiae constituunt. 

=== Saeculo 19 ===
* [[1878]] - [[Charilaus Tricupes]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatur. Antecessor eius [[Alexander Cumundurus]] erat.
* [[1889]] - [[Dacota Septentrionalis]] civitas [[CFA]] fit.

=== Saeculo 20 ===
* [[1918]] - Alligati cum [[Imperium Austro-Hungaricum|imperio Austro-Hungarico]] de indutiis conveniunt.
* [[1920]]
** [[Warren G. Harding]] praeses [[CFA]] eligitur.
** Emissio [[Radiophonia|Radiophonica]] omnium prima incipit in urbe [[Pittsburgum|Pittsburgo]] (CFA) a statione [[KDKA]], per quam electio praesidis nuntiatur.
* [[1930]] - Haile Selassie imperator [[Aethiopia]]e fit.
* [[1956]] - [[Emericus Nagy]], praeses ministrorum [[Hungaria]]e [[Unio Sovietica|Unionem Sovieticam]] castigat, quod iterum milites in [[Budapestinum]] miserat: foedus cum Unione Sovietica finit, civitatem suam neutralem praedicat atque [[Consociatio Nationum|Consociationem Nationum]] auxilio vocat.
* [[1976]] - [[Iacobus Earl Carter]], candidatus [[Factio democratica (Civitates Foederatae)|factionis Democraticae]] praeses Civitatum Foederatarum eligitur.
* [[2000]] - [[Statio Spatialis Internationalis]] primos tres [[astronauta]]s accipit.

=== Saeculo 21 ===
* [[2001]] - [[Universa Declaratio de Diversitate Culturae]] decernitur.

== Nati ==
=== Saeculo 17 ===
* [[1667]] - [[Iacobus Sobieski]], princeps hereditarius [[Polonia]]e (†&amp;nbsp;[[1737]])
* [[1699]] - [[Iohannes-Baptista-Siméon Chardin]], pictor [[Francia|Francicus]] (†&amp;nbsp;[[1779]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1734]] - [[Daniel Boone]], explorator Americanae (†&amp;nbsp;[[1820]]) 
* [[1739]] - [[Carolus Ditters de Dittersdorf]], [[compositor]] [[Germania|Germanicus]] (†&amp;nbsp;[[1799]]) 
* [[1755]] - [[Maria Antonia Austriaca (regina Franciae)|Maria Antonia Iosepha Ioanna de Austria]], Franciae regina (supplicio affecta anno [[1793]]) 
* [[1766]] - [[Iosephus Venceslaus Radetzky von Radetz]], dux militum Austriacus (†&amp;nbsp;[[1858]])
* [[1795]] - [[Iacobus Knox Polk]], praeses CFA (†&amp;nbsp;[[1849]]) 

=== Saeculo 19 ===
* [[1815]] - [[Georgius Boole]], mathematicus et philosophus [[Anglia|Anglicus]] (†&amp;nbsp;[[1864]]) 
* [[1827]] - [[Paulus de Lagarde]], [[Philosophia|philosophus]] et gentium orientalium peritus Germanicus (†&amp;nbsp;[[1891]])
* [[1844]] - [[Macomethus V]], Sultanus e gente [[Ottomanidae|Ottomanidarum]] ortus (†&amp;nbsp;1918)
* [[1847]] - [[Georgius Sorel]], philosophus [[Placita Marxiana|Marxianus]] Francicus (†&amp;nbsp;[[1922]])
* [[1858]] - [[Demetrius Petkov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (necatus anno [[1907]])
* [[1862]] - [[Maironis|Jonas Maironis]], poeta [[Lituania]]e [[Motus Romanticus|romanticus]] (†&amp;nbsp;[[1932]])
* [[1865]] - [[Warren G. Harding]], praeses CFA (mortuus anno [[1923]])
* [[1877]] - [[Clara McDowell]], actrix Americana (†&amp;nbsp;[[1966]])
* [[1881]] - [[Petrus Zlatev]], dux militum et rerum politicarum peritus Bulgaricus (†&amp;nbsp;[[1948]])
* [[1882]] - [[Leo Perutz]], [[scriptor]] Austriacus (†&amp;nbsp;[[1957]])
* [[1886]] - [[Georgius Tătărescu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] (†&amp;nbsp;1957)
* [[1890]] - [[Olga Desmond]], actrix et saltatrix Germanica (†&amp;nbsp;[[1964]])
* [[1894]] - [[Alexander Lippisch]], peritus aerodynamicae Germanicus (†&amp;nbsp;1976)

=== Saeculo 20 ===
* [[1906]] - [[Luchinus Visconti (moderator cinematographicus)|Luchinus Visconti]], moderator cinematographicus [[Italia|Italicus]] (†&amp;nbsp;[[1976]])
* [[1911]] - [[Odysseas Elytes]], poeta [[Graecia|Graecus]] (†&amp;nbsp;[1996]])
* [[1913]] - [[Burt Lancaster]], actor Americanus (†&amp;nbsp;[[1994]]) 
* [[1917]] - [[Anna Rutherford]], actrix Americana (†&amp;nbsp;[[2012]])
* [[1921]] - [[Gulielmus Donaldus Schaefer]], gubernator [[Terra Mariae|Terrae Mariae]] (†&amp;nbsp;[[2011]])
* [[1922]] - [[Fridericus Simoons]], [[geographia|geographus]] et [[anthropologia|anthropologus]] Civitatum Foederatarum (†&amp;nbsp;[[2022]])
* [[1927]] - [[Stephanus Ditko]], artifex Americanus (†&amp;nbsp;[[2018]])
* [[1929]] - [[Mahometus Rafiq Tarar|Muhammad Rafiq Tarar]], praeses [[Pakistania]]e (†&amp;nbsp;[[2022]])
* [[1932]] - [[Melvin Schwartz]], physicus Americanus, [[Premium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae (mortuus [[2006]])
* [[1938]] 
** [[Patricius Buchanan]], politicus Americanus
** [[Sophia Regina Coniux Hispanorum|Sophia]] regina coniunx [[Hispania]]e
* [[1940]]
** [[Vincentius Cerami]], scriptor Italicus († [[2013]])
** [[Gigi Proietti]], actor Italicus († [[2020]]) 
* [[1942]]
** [[Shere Hite]], scriptrix Americana († 2020)
** [[Stephania Powers]], actrix Americana
* [[1944]] - [[Keith Emerson]], musicus Anglicus; († [[2016]])
* [[1946]] - [[Iosephus Sinopoli]], dux orchestrae Italicus († [[2001]]) 
* [[1955]] - [[Koji Tanaka]], [[pedilusor]] [[Iaponia|Iaponicus]] (†&amp;nbsp;[[2026]])
* [[1961]] - [[k. d. lang]], cantrix [[Canada|Canadiensis]]
* [[1963]] - [[Borut Pahor]], praeses [[Slovenia]]e
* [[1965]] - [[Shah Rukh Khan]], histrio [[India|Indicus]]
* [[1966]] - [[David Schwimmer]], actor et moderator cinematographicus Americanus
* [[1980]] - [[Didacus Lugano]], pedilusor [[Uraquaria]]nus

== Mortui ==
=== Saeculo 19 ===
* [[1815]] - [[Amadeus Christophorus Harless]], philosophus, [[litterae|litterarum]] peritus et [[philologus]] Germanicus (natus anno [[1738]])
* [[1846]] - [[Isaias Tegnerus]], poeta et eruditus Suecicus (natus anno [[1782]]).
* [[1887]] - [[Ioanna Maria Lind]], cantrix Suecica (nata anno [[1820]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1944]] - [[Thomas Midgley]], chemicus et inventor (*&amp;nbsp;1889) 
* [[1950]] - [[Georgius Bernardus Shavius]], auctor teatralis Hibernicus, [[Praemium Nobelianum litterarum|praemio Nobeliano litterarum]] affectus (natus [[1856]])
* [[1960]] - [[Demetrius Metropulus]], dux orchestrae, clavista et compositor Graecus (natus [[1896]]) 
* [[1966]] - [[Petrus Debye]], chemicus Nederlandicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (natus [[1884]])
* [[1975]] - [[Petrus Paulus Pasolini]], moderator cinematographicus et scriptor Italicus (natus 1922): 
* [[1986]] - [[Desi Arnaz]], musicus et actor [[Cuba]]nus (natus 1917) 
* [[1992]] - [[Hal Roach]], moderator cinematographicus et productor Americanus (natus [[1892]])
* [[1994]] - [[Georgius Filipov]], rerum politicarum peritus Bulgaricus (natus [[1919]])
* 2000 - [[Robertus Cormier]], [[auctor]] et [[diurnarius]] Americanus (natus [[1925]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2002]] - [[Tonio Seluartus]], actor Germanicus (natus [[1896]])
* [[2004]] - [[Theodorus van Gogh]], [[moderator cinematographicus]] et [[diurnarius]] [[Nederlandia|Nederlandicus]] necatus (natus  1957).
* 2007 - [[Orestes Benzi]], [[presbyter]] ac conditor &quot;societatis papae [[Ioannes XXIII|Ioannis XXIII]]&quot; (natus 1925)
* 2010 - [[Rudolf Barshai|Rudolphus Barshai]], dux orchestrae et compositor Russicus (natus [[1924]])
* 2020 - [[Gigi Proietti]], actor Italicus (natus [[1940]])

== Festa et Feriae ==
* [[Commemoratio Omnium Fidelium Defunctorum]] (ecclesiarum [[Ecclesia Catholica|Catholica Romana]] et [[Ecclesia Anglica|Anglica]])
* Dies mundialis pro protectione[[diurnariorum ars|diurnariorum]]
* Dies [[Iustus Tergestinus|Sancti Iusti Tergestini]]  
* Dies [[Marcianus Beneventanus|Sancti Marciani Beneventani]] 

{{Menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>3s4bq0jv3v7a02lhqmw0pun9q0ddsps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998301</id>
      <parentid>3998294</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Nexus duplices delevi.</comment>
      <origin>3998301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8378" sha1="o7kz8mqbgigev9t4xpmfi2cvr53xryf" xml:space="preserve">'''2 Novembris''' [[dies]] 306ª anni est (307ª [[annus bissextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 59 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem quartum Nonas Novembres''', quod ''a.d. IV Non. Nov.'' abbreviatur.

{{Calendarium-Novembris}}

[[Fasciculus:Donus. Dono, papa (LXXX.).jpg|left|145px]]
== Eventa ==
=== Saeculo 7 ===
* [[676]] - [[Donus]] [[papa]] fit.

=== Saeculo 14 ===
[[1389]] - [[Bonifacius IX]] papa eligitur.

=== Saeculo 17 ===
* [[1642]] - [[Suecia]]e milites [[Leonardus Torstensson|Leonardo Torstensson]] duce exercitum [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] in vico Breitenfeld apud [[Lipsia]]m devincunt.

=== Saeculo 18 ===
* [[1721]] - [[Petrus I (imperator Russiae)|Petrus I]], tzar [[Russia]]e, titulum suum in &quot;imperatorem&quot; ([[Russice]] ''император'') mutat. Hunc titulum omnes successores eius retinebunt.
* [[1772]] - [[Bellum Independentiae Americanae]]: [[Samuel Adamus]] et Ioseph Warren primum comitatum correspondentiae constituunt. 

=== Saeculo 19 ===
* [[1878]] - [[Charilaus Tricupes]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatur. Antecessor eius [[Alexander Cumundurus]] erat.
* [[1889]] - [[Dacota Septentrionalis]] civitas [[CFA]] fit.

=== Saeculo 20 ===
* [[1918]] - Alligati cum [[Imperium Austro-Hungaricum|imperio Austro-Hungarico]] de indutiis conveniunt.
* [[1920]]
** [[Warren G. Harding]] praeses [[CFA]] eligitur.
** Emissio [[Radiophonia|Radiophonica]] omnium prima incipit in urbe [[Pittsburgum|Pittsburgo]] (CFA) a statione [[KDKA]], per quam electio praesidis nuntiatur.
* [[1930]] - Haile Selassie imperator [[Aethiopia]]e fit.
* [[1956]] - [[Emericus Nagy]], praeses ministrorum [[Hungaria]]e [[Unio Sovietica|Unionem Sovieticam]] castigat, quod iterum milites in [[Budapestinum]] miserat: foedus cum Unione Sovietica finit, civitatem suam neutralem praedicat atque [[Consociatio Nationum|Consociationem Nationum]] auxilio vocat.
* [[1976]] - [[Iacobus Earl Carter]], candidatus [[Factio democratica (Civitates Foederatae)|factionis Democraticae]] praeses Civitatum Foederatarum eligitur.
* [[2000]] - [[Statio Spatialis Internationalis]] primos tres [[astronauta]]s accipit.

=== Saeculo 21 ===
* [[2001]] - [[Universa Declaratio de Diversitate Culturae]] decernitur.

== Nati ==
=== Saeculo 17 ===
* [[1667]] - [[Iacobus Sobieski]], princeps hereditarius [[Polonia]]e (†&amp;nbsp;[[1737]])
* [[1699]] - [[Iohannes-Baptista-Siméon Chardin]], pictor [[Francia|Francicus]] (†&amp;nbsp;[[1779]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1734]] - [[Daniel Boone]], explorator Americanae (†&amp;nbsp;[[1820]]) 
* [[1739]] - [[Carolus Ditters de Dittersdorf]], [[compositor]] [[Germania|Germanicus]] (†&amp;nbsp;[[1799]]) 
* [[1755]] - [[Maria Antonia Austriaca (regina Franciae)|Maria Antonia Iosepha Ioanna de Austria]], Franciae regina (supplicio affecta anno [[1793]]) 
* [[1766]] - [[Iosephus Venceslaus Radetzky von Radetz]], dux militum Austriacus (†&amp;nbsp;[[1858]])
* [[1795]] - [[Iacobus Knox Polk]], praeses CFA (†&amp;nbsp;[[1849]]) 

=== Saeculo 19 ===
* [[1815]] - [[Georgius Boole]], mathematicus et philosophus [[Anglia|Anglicus]] (†&amp;nbsp;[[1864]]) 
* [[1827]] - [[Paulus de Lagarde]], [[Philosophia|philosophus]] et gentium orientalium peritus Germanicus (†&amp;nbsp;[[1891]])
* [[1844]] - [[Macomethus V]], Sultanus e gente [[Ottomanidae|Ottomanidarum]] ortus (†&amp;nbsp;1918)
* [[1847]] - [[Georgius Sorel]], philosophus [[Placita Marxiana|Marxianus]] Francicus (†&amp;nbsp;[[1922]])
* [[1858]] - [[Demetrius Petkov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (necatus anno [[1907]])
* [[1862]] - [[Maironis|Jonas Maironis]], poeta [[Lituania]]e [[Motus Romanticus|romanticus]] (†&amp;nbsp;[[1932]])
* [[1865]] - [[Warren G. Harding]], praeses CFA (mortuus anno [[1923]])
* [[1877]] - [[Clara McDowell]], actrix Americana (†&amp;nbsp;[[1966]])
* [[1881]] - [[Petrus Zlatev]], dux militum et rerum politicarum peritus Bulgaricus (†&amp;nbsp;[[1948]])
* [[1882]] - [[Leo Perutz]], [[scriptor]] Austriacus (†&amp;nbsp;[[1957]])
* [[1886]] - [[Georgius Tătărescu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] (†&amp;nbsp;1957)
* [[1890]] - [[Olga Desmond]], actrix et saltatrix Germanica (†&amp;nbsp;[[1964]])
* [[1894]] - [[Alexander Lippisch]], peritus aerodynamicae Germanicus (†&amp;nbsp;[[1976]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1906]] - [[Luchinus Visconti (moderator cinematographicus)|Luchinus Visconti]], moderator cinematographicus [[Italia|Italicus]] (†&amp;nbsp;1976)
* [[1911]] - [[Odysseas Elytes]], poeta [[Graecia|Graecus]] (†&amp;nbsp;[[1996]])
* [[1913]] - [[Burt Lancaster]], actor Americanus (†&amp;nbsp;[[1994]]) 
* [[1917]] - [[Anna Rutherford]], actrix Americana (†&amp;nbsp;[[2012]])
* [[1921]] - [[Gulielmus Donaldus Schaefer]], gubernator [[Terra Mariae|Terrae Mariae]] (†&amp;nbsp;[[2011]])
* [[1922]] - [[Fridericus Simoons]], [[geographia|geographus]] et [[anthropologia|anthropologus]] Civitatum Foederatarum (†&amp;nbsp;[[2022]])
* [[1927]] - [[Stephanus Ditko]], artifex Americanus (†&amp;nbsp;[[2018]])
* [[1929]] - [[Mahometus Rafiq Tarar|Muhammad Rafiq Tarar]], praeses [[Pakistania]]e (†&amp;nbsp;2022)
* 1932 - [[Melvin Schwartz]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (mortuus [[2006]])
* [[1938]] 
** [[Patricius Buchanan]], politicus Americanus
** [[Sophia Regina Coniux Hispanorum|Sophia]] regina coniunx [[Hispania]]e
* [[1940]]
** [[Vincentius Cerami]], scriptor Italicus (†&amp;nbsp;[[2013]])
** [[Gigi Proietti]], actor Italicus (†&amp;nbsp;[[2020]]) 
* [[1942]]
** [[Shere Hite]], scriptrix Americana (†&amp;nbsp;2020)
** [[Stephania Powers]], actrix Americana
* [[1944]] - [[Keith Emerson]], musicus Anglicus (†&amp;nbsp;[[2016]])
* [[1946]] - [[Iosephus Sinopoli]], dux orchestrae Italicus (†&amp;nbsp;[[2001]]) 
* [[1955]] - [[Koji Tanaka]], [[pedilusor]] [[Iaponia|Iaponicus]] (†&amp;nbsp;[[2026]])
* [[1961]] - [[k. d. lang]], cantrix [[Canada|Canadiensis]]
* [[1963]] - [[Borut Pahor]], praeses [[Slovenia]]e
* [[1965]] - [[Shah Rukh Khan]], histrio [[India|Indicus]]
* 1966 - [[David Schwimmer]], actor et moderator cinematographicus Americanus
* [[1980]] - [[Didacus Lugano]], pedilusor [[Uraquaria]]nus

== Mortui ==
=== Saeculo 19 ===
* [[1815]] - [[Amadeus Christophorus Harless]], philosophus, [[litterae|litterarum]] peritus et [[philologus]] Germanicus (natus anno [[1738]])
* [[1846]] - [[Isaias Tegnerus]], poeta et eruditus Suecicus (natus anno [[1782]])
* [[1887]] - [[Ioanna Maria Lind]], cantrix Suecica (nata anno [[1820]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1944]] - [[Thomas Midgley]], chemicus et inventor (*&amp;nbsp;1889) 
* [[1950]] - [[Georgius Bernardus Shavius]], auctor teatralis Hibernicus, [[Praemium Nobelianum litterarum|praemio Nobeliano litterarum]] affectus (natus [[1856]])
* [[1960]] - [[Demetrius Metropulus]], dux orchestrae, clavista et compositor Graecus (natus [[1896]]) 
* [[1966]] - [[Petrus Debye]], chemicus Nederlandicus, [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (natus [[1884]])
* [[1975]] - [[Petrus Paulus Pasolini]], moderator cinematographicus et scriptor Italicus (natus 1922): 
* [[1986]] - [[Desi Arnaz]], musicus et actor [[Cuba]]nus (natus 1917) 
* [[1992]] - [[Hal Roach]], moderator cinematographicus et productor Americanus (natus [[1892]])
* [[1994]] - [[Georgius Filipov]], rerum politicarum peritus Bulgaricus (natus [[1919]])
* 2000 - [[Robertus Cormier]], [[auctor]] et [[diurnarius]] Americanus (natus [[1925]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2002]] - [[Tonio Seluartus]], actor Germanicus (natus [[1896]])
* [[2004]] - [[Theodorus van Gogh]], [[moderator cinematographicus]] et [[diurnarius]] [[Nederlandia|Nederlandicus]] necatus (natus  1957)
* 2007 - [[Orestes Benzi]], [[presbyter]] ac conditor &quot;societatis papae [[Ioannes XXIII|Ioannis XXIII]]&quot; (natus 1925)
* 2010 - [[Rudolf Barshai|Rudolphus Barshai]], dux orchestrae et compositor Russicus (natus [[1924]])
* 2020 - [[Gigi Proietti]], actor Italicus (natus [[1940]])

== Festa et Feriae ==
* [[Commemoratio Omnium Fidelium Defunctorum]] (ecclesiarum [[Ecclesia Catholica|Catholica Romana]] et [[Ecclesia Anglica|Anglica]])
* Dies mundialis pro protectione[[diurnariorum ars|diurnariorum]]
* Dies [[Iustus Tergestinus|Sancti Iusti Tergestini]]  
* Dies [[Marcianus Beneventanus|Sancti Marciani Beneventani]] 

{{Menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>o7kz8mqbgigev9t4xpmfi2cvr53xryf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Athena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7205</id>
    <revision>
      <id>3998225</id>
      <parentid>3947746</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de Panathenaica</comment>
      <origin>3998225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25613" sha1="efsoskxx258prm1wcdju6a2f33q5wgv" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Videhom|Athenae}}
[[Fasciculus:Athena ciste.jpg|thumb|right|Athena]]
'''Athena''' ([[Graece]] {{lang|grc|Ἀθηναία}}&lt;ref&gt;In [[Poësis epica|poësi epica]] {{polytonic|Ἀθηναίη}}; [[Dialectus Attica|Attice]] {{polytonic|Ἀθηνᾶ}} et {{polytonic|Ἀθηναία}}; [[Dialectus Dorica|Dorice]] {{polytonic|Ἀθάνα}}; [[Dialectus Ionica|Ionice]] {{polytonic|Ἀθήνη}}.&lt;/ref&gt;), [[epithetum|epitheto]] '''Pallade''' (Graece {{lang|grc|Παλλάς}}) saepe ornata,&lt;ref&gt;Etiam ''Pallas Athena'' ({{polytonic|Παλλὰς Ἀθηνᾶ; Παλλὰς Ἀθήνη}}) et ''Athena Polias'' ({{polytonic|Ἀθηνᾶ Πολιάς}} 'Athena urbina') appellatur.&lt;/ref&gt; in [[mythologia Graeca]] est [[virgo]] et [[dea]] quae cum [[sapientia]], [[ars|artibus]] [[technologia|technicis]], [[bellum|belloque]] consociatur,&lt;ref name=&quot;Merriam-Webster&quot;&gt;{{cite book |last1=Inc |first1=Merriam-Webster |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature |date=[[1995]] |publisher=Merriam-Webster |isbn=9780877790426 |page=[https://books.google.com/books?id=eKNK1YwHcQ4C&amp;pg=PA81 81]}}.&lt;/ref&gt; et deinde cum [[Minerva]] [[mythologia Romana|dea Romana]] [[syncretismus|syncretizata est]].&lt;ref&gt;Deacy et Villing 2001.&lt;/ref&gt; Athena habebatur [[patronus]] et [[custos]] variarum [[urbs|urbium]] in [[Graecia]], praecipue [[Athenae|Athenarum]], ex qua veri simile est eam appellatam esse.&lt;!--PLEASE DO NOT CHANGE THIS TO SAY ATHENS WAS NAMED AFTER ATHENA. Walter Burkert, a major authority on ancient Greek religion, states: &quot;Since -ene is a typical place-name suffix - Mykene, Pallene, Troizen(e), Messene, and Cyrene - the goddess most probably takes her name from the city; she is the Pallas of Athens, just as Hera of Argos is Here Argeie.&quot;--&gt;&lt;ref&gt;An dea [[nomen proprium]] ab urbe traxerit an urbs a dea [[antiquitas|antiquitus]] disputatur. Vide Walter Burkert (1985), ''Greek Religion'' (Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press, ISBN 0-674-36280-2), 139. Qui liber Theodisce nomine ''Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche'' anno 1977 Stuttgardiae primum editus est, tum in linguam Anglicam conversus.&lt;/ref&gt; [[Parthenon]] in [[Acropolis Athenarum|Acropoli Athenarum]] ei dicatur. Sua [[signum|signa]] maximi momenti sunt [[strigiformes]], [[arbor]]es [[olea europaea|oleae europaeae]], [[serpentes|angues]], et [[Gorgoneion]]. In [[ars oculorum|arte oculorum]], [[cassis|cassem]] gerens [[hasta]]mque tenens plerumque pingitur.

==Fabulae==
[[Metis (mythologia Graeca)|Metidis]] et [[Zeus|Iovis]] [[filia]] narrabatur, cuius ex [[caput|capite]] viva orta esset.&lt;ref&gt;[[Hesiodus]], ''[[Theogonia]]'' 924-6. &lt;/ref&gt; Nam primam uxorem Metin Iuppiter voraverat quia nisi praecavisset fatum erat ex ea filium ipso potentiorem naturum qui in eius locum regnaret.&lt;ref&gt;[[Hesiodus]], ''[[Theogonia]]'' 886-900.&lt;/ref&gt;

Athena etiam callida [[heros|heroum]] comes est. In ''[[Ilias|Iliade]]'' et ''[[Odyssea]]'' [[Diomedes|Diomedem]] (atque iam eius patrem [[Tydeus|Tydeum]]) et [[Achilles|Achillem]]&lt;ref&gt;''Ilias'' XVIII.204-21 et XXII.186-303.&lt;/ref&gt; et [[Ulixes|Ulixem]] et [[Telemachus|Telemachum]] in primis diligit. Nam postquam pastor [[Ida (mons Troadis)|Idaeus]] [[Paris (heros)|Paris]] formositatis pomum [[Aphrodite|Aphroditae]] dedit Troianis infestissima exstitit atque [[Achaei|Achaeorum]] causam apud patrem pertinaciter egit. In operibus posterioribus etiam Herculi,&lt;ref&gt;E.g. [[Hesiodus]], ''Scutum Herculis''.&lt;/ref&gt; [[Perseus|Perseo]], [[Bellerophon]]ti, [[Iason]]i et [[Argonautae|Argonautis]] adstat. In poesi epica epitheta deae maxime vulgata sunt {{lang|grc|γλαυκῶπις}} et {{lang|grc|Τριτογένεια}}.

In [[mythus originum|mytho originum]] Athenarum, oleam creando [[Neptunus (deus)|Neptunum]] vicit in pugna pro patrocinio oppidi. Tamen Dea virgo dicebatur. Fuit mythus archaevus Atticus, Deum [[Hephaestus|Hephaestum]] eam frustra raptare conatum esse. E semine in terram deiecto [[Gaea (discretiva)|Gaea]] [[Erichthonius|Erichthonium]] creavit.

{{NexInt}}
*[[Aten]]
*[[Athene noctua]] ([[symbolum]] Athenae)
*[[Panathenaïca]]
*[[881 Athene]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

==Bibliographia operum hodiernorum==
[[Fasciculus:Douris cup Jason Vatican crop.jpg|thumb|Athena adstante Iason e dracone exit.]]
* {{citation|last1=Aghion|first1=Irène|last2=Barbillon|first2=Claire|last3=Lissarrague|first3=François|date=[[1996]]|chapter=Minerva|title=Gods and Heroes of Classical Antiquity|series=Flammarion Infographic Guides|location=Lutetiae et Novi Eborac|publisher=Flammarion|isbn=978-2-0801-3580-3|pages=[https://archive.org/details/godsheroesclassi00barb/page/192 192–194]|chapter-url=https://archive.org/details/godsheroesclassi00barb/page/192}}
&lt;!--NOTE: All works by Timothy Jay Alexander are self-published, but they are being used here as sources in themselves, as per [[WP:SELFSOURCE]]. He is also referenced as a leading expert on the modern Hellenismos movement by Pizza &amp; Lewis on page 330 of their book. See [[WP:USEBYOTHERS]]--&gt;
* {{citation|last=Alexander|first=Timothy Jay|date=[[2007]]|title=The Gods of Reason: An Authentic Theology for Modern Hellenismos|url=https://books.google.com/books?id=6qnCa6Wk1E8C&amp;q=Hellenismos%20and%20Athena&amp;pg=PA31|edition=First|publisher=Lulu Press, Inc.|isbn=978-1-4303-2763-9}}
* {{citation|last=Beekes|first=Robert S. P.|author-link=Robert Beekes|title=Etymological Dictionary of Greek|publisher=Brill|location=Lugduni Batavorum et  Bostoniae|date=[[2009]]}}
* {{citation|last=Bell|first=Robert E.|date=[[1993]]|title=Women of Classical Mythology: A Biographical Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=mxUZAQAAIAAJ&amp;q=Athena+Aethyia|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195079777}}
* {{citation|last=Bernal|first=Martin|author-link=Martinus Bernal|title=Black Athena: The Afroasiatic Roots of Classical Civilization|publisher=Rutgers University Press|location=Novi Brunsvici|date=[[1987]]|pages=21, 51 ff}}
* {{citation|last=Berlinerblau|first=Jacques|url=https://books.google.com/books?id=XM2oUcQM_0YC|title=Heresy in the University: The Black Athena Controversy and the Responsibilities of American Intellectuals|publisher=Rutgers University Press|location=Novi Brunsvici|date=[[1999]]|page=93ff|isbn=9780813525884}}
* {{citation|last=Best|first=Jan|editor=Fred Woudhuizen|title=Lost Languages from the Mediterranean|publisher=Brill|location=Leiden in Germania et al.|date=[[1989]]|page=30|url=https://books.google.com/books?id=resUAAAAIAAJ&amp;pg=PA30|isbn=978-9004089341}}
* {{citation|last=Brown|first=Jane K.|date=[[2007]]|title=The Persistence of Allegory: Drama and Neoclassicism from Shakespeare to Wagner|url=https://books.google.com/books?id=pAOmuXxwo84C&amp;q=Pallas%20and%20the%20Centaur&amp;pg=PA1|location=Philadelphiae|publisher=University of Penssylvania Press|isbn=978-0-8122-3966-9}}
* {{citation|last=Bull|first=Malcolm|date=[[2005]]|title=The Mirror of the Gods: How Renaissance Artists Rediscovered the Pagan Gods|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-521923-4|url=https://books.google.com/books?id=WRLqAAAAMAAJ}}
* {{citation|last=Burgess|first=Jonathan S.|date=[[2001]]|title=The Tradition of the Trojan War in Homer and the Epic Cycle|url=https://books.google.com/books?id=bEYXqRmYkx0C&amp;q=Athena%20Diomedes%20Iliad&amp;pg=PA84|location=Baltimorae=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-6652-4}}
* {{citation|last=Burkert|first=Walter|author-link=Walter Burkert|date=[[1985]]|title=Greek Religion|publisher=Harvard University Press|location=Cantabrigiae Massachusettae|isbn=978-0-674-36281-9}}
* {{citation|last=Burn|first=Lucilla|date=[[2004]]|title=Hellenistic Art: From Alexander the Great to Augustus|url=https://books.google.com/books?id=TmhjC_AdoNsC&amp;q=Temple%20of%20Athena%20Polias%20Alexander%20the%20Great&amp;pg=PA10|location=Londinii|publisher=The British Museum Press|isbn=978-0-89236-776-4}}
* {{citation|last=Chadwick|first=John|author-link=Ioannes Chadwick|title=The Mycenaean World|date=[[1976]]|publisher=Cambridge University Press|location=Cantabrigiae|isbn=978-0-521-29037-1|url=https://books.google.com/books?id=RMj7M_tGaNMC&amp;pg=PA88}}
* {{citation|last=Darmon|first=Jean-Pierre|title=The Powers of War: Athena and Ares in Greek Mythology|translator=Danielle Beauvais|editor=Wendy Doniger|location=Sicagi|publisher= University of Chicago Press|date=[[1992]]}}
* {{citation|last1=Deacy|first1=Susan|author-link1 = Susanna Deacy|last2=Villing|first2=Alexandra|title=Athena in the Classical World|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Lugduni Batavorum|date=[[2001]]}}
* {{citation|last=Deacy|first=Susan| author-link = Susanna Deacy |title=Athena|location=Londinii et Novi Eboraci|publisher=Routledge|date=[[2008]]|isbn=978-0-415-30066-7|url=https://books.google.com/books?id=kIiCAgAAQBAJ&amp;q=Athena%20and%20Ares%20Darmon&amp;pg=PA163}}
* {{citation|last=de Jong|first=Irene J. F.|date=[[2001]]|title=A Narratological Commentary on the Odyssey|url=https://books.google.com/books?id=LmxmdLeBeZkC&amp;q=Athena%20Nausicaa&amp;pg=PA153|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-46844-2}}
* {{citation|last=Edmunds|first=Lowell|date=[[1990]]|title=Approaches to Greek Myth|url=https://books.google.com/books?id=Vl_zWHnSkJAC&amp;q=Athena%20and%20Tiresias&amp;pg=PA373|location=Baltimorae|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-3864-4}}
* {{citation|last=Friedman|first=Sarah|date=[[2005]]|title=Bryn Mawr College Off the Record|publisher=College Prowler|url=https://books.google.com/books?id=Kav_WVqBfDAC&amp;q=Bryn%20Mawr%20Athena&amp;pg=PA121|isbn=978-1-59658-018-3}}
* {{citation|last=Fritze|first=Ronald H.|author-link=Ronaldus H. Fritze|date=[[2009]]|title=Invented Knowledge: False History, Fake Science and Pseudo-Religions|url=https://books.google.com/books?id=l2BrqdFg5AkC&amp;q=Pseudohistory|location=Londinii|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-86189-430-4}}
* {{citation|last=Fururmark|first=A.|title=The Thera Catastrophe-Consequences for the European Civilization|journal=Thera and the Aegean World I|location=Londinii|publisher=Cambridge University Press|date=[[1978]]}}
* Gantz, Timothy. [[1996]]. ''Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources.'' Baltfimorae: Johns Hopkins University Press. 2voll. ISBN 978-0-8018-5360-9 (vol. 1), ISBN 978-0-8018-5362-3 (vol. 2).
* {{citation|last=Gallagher|first=Ann-Marie|date=[[2005]]|title=The Wicca Bible: The Definitive Guide to Magic and the Craft|url=https://books.google.com/books?id=VvvWkpnHXl4C&amp;q=Athena%20and%20Wicca&amp;pg=PA109|location=Novi Eboraci|publisher=Sterling Publishing Company|isbn=978-1-4027-3008-5}}
* {{citation|last=Garland|first=Robert|title=Ancient Greece: Everyday Life in the Birthplace of Western Civilization|date=[[2008]]|publisher=Sterling|location=Novi Eboraci|isbn=978-1-4549-0908-8}}
* {{citation|last=Goldhill|first=S.|title=Reading Greek Tragedy (Aesch.Eum.737)|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|date=[[1986]]}}
* {{citation|last=Graves|first=Robert|author-link=Robertus Graves|orig-year=1955|date=[[1960]]|title=The Greek Myths|location=Londinii|publisher=Penguin|isbn=978-0241952740}}
* {{citation|last=Hansen|first=William F.|date=[[2004]]|chapter=Athena (also Athenê and Athenaia) (Roman Minerva)|title=Classical Mythology: A Guide to the Mythical World of the Greeks and Romans|chapter-url=https://books.google.com/books?id=a-NmaO-kM2UC&amp;q=satyr+mythology&amp;pg=PA280|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530035-2|pages=121–126}}
* {{citation|last=Harries|first=Byron|date=[[1990]]|title=The spinner and the poet: Arachne in Ovid's ''Metamorphoses''|url=https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-classical-journal/article/the-spinner-and-the-poet-arachne-in-ovids-metamorphoses/78383E17D16D3D6F1A8873C48D8EE369|doi=10.1017/S006867350000523X|journal=The Cambridge Classical Journal|volume=36|pages=64–82|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press}}
* [[Ioanna Helena Harrison|Harrison, Jane Ellen]]. [[1903]]. ''Prolegomena to the Study of Greek Religion.''
* {{citation|last=Herrington|first=C. J.|title=Athena Parthenos and Athena Polias|location=Mancuniae|publisher=Manchester University Press|date=[[1955]]|url=https://books.google.com/books?id=FaHnAAAAIAAJ}}
* {{citation|last=Hubbard|first=Thomas K.|article=Pegasus' Bridle and the Poetics of Pindar's ''Thirteenth Olympian''|date=[[1986]]|editor-last=Tarrant|editor-first=R. J.|title=Harvard Studies in Classical Philology|url=https://books.google.com/books?id=vb9rhwYbdKUC&amp;q=Athena%20Hippia&amp;pg=PA28|location=Cantabrigiae Massachusettae|publisher=Harvard University Press|volume=90|isbn=978-0-674-37937-4}}
* {{citation|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|title=The Athenian Acropolis: History, Mythology, and Archaeology from the Neolithic Era to the Present|location=Cangtabrigiae|publisher= Cambridge University Press|date=[[1999]]|isbn=978-0-521-41786-0|url=https://books.google.com/books?id=0pQ4AAAAIAAJ&amp;q=Athena%20patron%20of%20heroes&amp;pg=PA18}}
* {{citation|last=Janda|first=Michael|title=Elysion. Entstehung und Entwicklung der griechischen Religion|location=Innsbruck|publisher=Institut für Sprachen und Literaturen|date=[[2005]]|url=https://books.google.com/books?id=kglZAAAAMAAJ|isbn=9783851247022}}
* {{citation|last1=Jasanoff|first1=Jay H.|last2=Nussbaum|first2=Alan|article=Word games: the Linguistic Evidence in Black Athena|chapter-url=http://www.people.fas.harvard.edu/~jasanoff/pdf/Word%20games.pdf|editor1=Mary R. Lefkowitz|editor2=Guy MacLean Rogers|title=Black Athena Revisited|url=https://books.google.com/books?id=97jwg1Xwpj0C|publisher=The University of North Carolina Press|date=[[1996]]|page=194|isbn=9780807845554}}
* {{citation|last=Jenkyns|first=Richard|date=[[2016]]|title=Classical Literature: An Epic Journey from Homer to Virgil and Beyond|location=Novi Eboraci|publisher=Basic Books, A Member of the Perseus Books Group|isbn=978-0-465-09797-5}}
* {{citation|last=Johrens|first=Gerhard|date=[[1981]]|title=Der Athenahymnus des Ailios Aristeides|url=https://books.google.com/books?id=eoUaAAAAMAAJ|location=Bonnae|publisher=Habelt|isbn=9783774918504|pages=438–452}}
* {{citation|last=Jost|first=Madeleine|contribution=Arcadian cults and myths|editor-last=Hornblower|editor-first=Simon|title=Oxford Classical Dictionary|publisher=Oxford University Press|location=Oxoniae|date=[[1996]]|title-link=Oxford Classical Dictionary}}
* {{citation|last=Kerényi|first=Karl|author-link=Carolus Kerényi|title=The Gods of the Greeks|publisher=Thames and Hudson|location=Londinii|date=[[1951]]|isbn=978-0-500-27048-6|url=https://archive.org/details/godsofgreeks00kerrich}}
* {{citation|last=Kerényi|first=Karl|title=Die Jungfrau und Mutter der griechischen Religion. Eine Studie uber Pallas Athene|location=Turici|publisher=Rhein Verlag|date=[[1952]]}}
* {{citation|last=Kinsley|first=David|date=[[1989]]|title=The Goddesses' Mirror: Visions of the Divine from East and West|location=Albaniae Novi Eboraci|publisher=New York State University Press|isbn=978-0-88706-836-2|url=https://books.google.com/books?id=82oFlfs3MpwC&amp;q=Athena%20pallas%20goddess&amp;pg=PA142}}
* {{citation|last=Kugelmann|first=Robert|date=[[1983]]|title=The Windows of Soul: Psychological Physiology of the Human Eye and Primary Glaucoma|url=https://books.google.com/books?id=AFXOyltvC6IC&amp;q=Athena%20and%20Tiresias&amp;pg=PA73|location=Plainsboro Novae Caesareae|publisher=Associated University Presses|isbn=978-0-8387-5035-3}}
* {{citation |last=L. Day|first=Peggy|contribution=Anat|contribution-url=https://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&amp;pg=PA36 |editor-last=Toorn |editor-first=Karel van der |editor-link=Karel van der Toorn |editor2-last=Becking |editor2-first=Bob |editor3-last=Horst |editor3-first=Pieter Willem van der |editor3-link=Pieter Willem van der Horst |title=Dictionary of Deities and Demons in the Bible, ed. secunda |location=Grand Rapids |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |date=[[1999]] |pages=36–39|title-link=Dictionary of Deities and Demons in the Bible}}
* {{citation|last=Leach|first=Eleanor Winsor|date=Ianuarius [[1974]]|title=Ekphrasis and the Theme of Artistic Failure in Ovid's Metamorphoses|url=https://www.cambridge.org/core/journals/ramus/article/ekphrasis-and-the-me-of-artistic-failure-in-ovid-s-metamorphoses/C9D716ED72545FE65EE684BA28538079|doi=10.1017/S0048671X00004549|journal=Ramus|volume=3|issue=2|pages=102–142|location=Cantgabrigiae|publisher=Cambridge University Press}}
* {{citation|last1=Mallory|first1=James P.|author1-link=J. P. Mallory|last2=Adams|first2=Douglas Q.|author2-link = Douglas Q. Adams|title = Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World|publisher=Oxford University Press|year=[[2006]]|location=Londinii|isbn=978-0-19-929668-2}}
* {{citation|last1=Morford|first1=Mark P. O.|last2=Lenardon|first2=Robert J.|date=[[1999]]|title=Classical Mythology|edition=sixth|url=https://books.google.com/books?id=ecGXcMRAPXcC&amp;q=Athena%20and%20Tiresias&amp;pg=PA315|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514338-6}}
* {{citation|last=Murrin|first=Michael|date=Ver [[2007]]|title=Athena and Telemachus|journal=International Journal of the Classical Tradition|volume=13|issue=4|pages=499–514|location=Berolini|publisher=Springer|jstor=30222174|doi=10.1007/BF02923022|s2cid=170103084}}
* {{citation|last=Mylonas|first=G.|title=Mycenae and the Mycenaean Age|location=Princetoniae Novae Caesareae|publisher=Princeton University Press|date=[[1966]]|isbn=978-0691035239}}
* {{citation|last=Nilsson|first=Martin Persson|author-link=Martinus P. Nilsson|title=The Minoan-Mycenaean Religion and Its Survival in Greek Religion|publisher=Biblo &amp; Tannen|year=[[1950]]|isbn=978-0-8196-0273-2|edition=second|location=New York}}
* {{citation|last=Nilsson|first=Martin Persson|title=Die Geschichte der griechischen Religion|publisher=C. F. Beck|location=München, Germany|date=1967}}
* {{citation|last=Norton|first=Elizabeth|date=2013|title=Aspects of Ecphrastic Technique in Ovid's Metamorphoses|url=https://books.google.com/books?id=xt8xBwAAQBAJ&amp;q=Arachne%20Georgics&amp;pg=PA166|location=Newcastle upon Tyne, England|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4271-6}}
* {{citation|last=Oldenburg|first=Ulf|date=1969|title=The Conflict Between El and Ba'al in Canaanite Religion|url=https://books.google.com/books?id=hM8UAAAAIAAJ&amp;q=Athena%20Cronus%20Sanchuniathon&amp;pg=PA86|location=Leiden, The Netherlands|publisher=E. J. Brill}}
* {{citation|author1-last=Palagia|author1-first=Olga|author2-last=Pollitt|author2-first=J. J.|date=1996|title=Personal Styles in Greek Sculpture|url=https://books.google.com/books?id=7qSsh7agZxEC&amp;q=Mourning%20Athena&amp;pg=PA32|location=Cambridge, England|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-65738-9}}
* {{citation|last=Palaima|first=Thomas|date=2004|article=Appendix One: Linear B Sources|editor-first=Stephen|editor-last=Trzaskoma|title=Anthology of Classical Myth: Primary Sources in Translation|publisher=Hackett}}
* {{citation|last=Penglase|first=Charles|date=1994|title=Greek Myths and Mesopotamia: Parallels and Influence in the Homeric Hymns and Hesiod|url=https://books.google.com/books?id=U4mFAgAAQBAJ&amp;q=Ninurta&amp;pg=PA42|location=New York City, New York|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-15706-3}}
* {{citation|last=Phinney|first=Edward, Jr.|date=1971|title=Perseus' Battle with the Gorgons|journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association|volume=102|pages=445–463|doi=10.2307/2935950|location=Baltimore, Maryland|publisher=The Johns Hopkins University Press|jstor=2935950}}
* {{citation|last=Pilafidis-Williams|first=K.|title=The Sanctuary of Aphaia on Aigina in the Bronze Age|location=Munich, Germany|publisher=Hirmer|date=1998|isbn=978-3-7774-8010-7}}
* {{citation|last=Poehlmann|first=Egert|date=2017|chapter=Aristotle on Music and Theatre (''Politics'' VIII 6. 1340 b 20 - 1342 b 34; ''Poetics'')|title=Theatre World: Critical Perspectives on Greek Tragedy and Comedy. Studies in Honour of Georgia Xanthakis-Karamenos|chapter-url=https://books.google.com/books?id=6e05DwAAQBAJ&amp;q=Athena%20and%20Marsyas&amp;pg=PA330|editor1-last=Fountoulakis|editor1-first=Andreas|editor2-last=Markantonatos|editor2-first=Andreas|editor3-last=Vasilaros|editor3-first=Georgios|location=Berlin, Germany|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-051896-2}}
* {{citation|last=Pollitt|first=J. J.|date=1999|orig-year=1972|title=Art and Experience in Classical Greece|url=https://books.google.com/books?id=CadI9xzUaZwC&amp;q=Athena%20in%20classical%20art&amp;pg=PA50|location=Cambridge, England|publisher=Cambridge University Press|edition=revised|isbn=978-0-521-09662-1}}
* {{citation|last=Powell|first=Barry B.|author-link=Barry B. Powell|date=[[2012]]|orig-year=2004|chapter=Myths of Aphrodite, Artemis, Athena|title=Classical Myth|edition=Seventh|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dqOSAgAAQBAJ|location=Londinii|publisher=Pearson|pages=211–235|isbn=978-0-205-17607-6}}
* {{citation|last=Puhvel|first=Jaan|author-link=Ioannes Puhvel|title=Comparative Mythology|date=[[1987]]|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimorae|isbn=978-0-8018-3938-2}}
* {{citation|last=Randolph|first=Adrian W. B.|date=[[2002]]|title=Engaging Symbols: Gender, Politics, and Public Art in Fifteenth-century Florence|url=https://books.google.com/books?id=ArSU39x6IBwC&amp;q=Pallas%20and%20the%20Centaur&amp;pg=PA221|location=Portu Novo Connecticutae|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09212-7}}
* {{citation|last=Robertson|first=Noel|title=Festivals and Legends: The Formation of Greek Cities in the Light of Public Ritual|location=Toronti|publisher=University of Toronto Press|date=[[1992]]}}
* {{citation|last1=Roman|first1=Luke|last2=Roman|first2=Monica|date=[[2010]]|title=Encyclopedia of Greek and Roman Mythology|url=https://books.google.com/books?id=tOgWfjNIxoMC&amp;q=sources%20for%20the%20story%20of%20Arachne&amp;pg=PT90|location=Novi Eboraci|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7242-2}}
* {{citation|last1=Ruck|first1=Carl A. P.|first2=Danny|last2=Staples|date=[[1994]]|title=The World of Classical Myth: Gods and Goddesses, Heroines and Heroes|url=https://books.google.com/books?id=ZSjYAAAAMAAJ&amp;q=Athenai|location=Durham Carolinae Septentrionalis|publisher=Carolina Academic Press|isbn=978-0890895757}}
* {{citation|last1=Schaus|first1=Gerald P.|last2=Wenn|first2=Stephen R.|date=[[2007]]|title=Onward to the Olympics: Historical Perspectives on the Olympic Games|url=https://books.google.com/books?id=lNvfAgAAQBAJ&amp;q=Athena%20Cydonia&amp;pg=PA30|series=Publications of the Canadian Institute in Greece|volume=5|location=Ontarione in Canada|publisher=Wilfrid Laurier University Press|isbn=978-0-88920-505-5}}
* {{citation|last=Schmitt|first=P.|article=Athena Apatouria et la ceinture. Les aspects féminins des apatouries à Athènes|title=Annales: Economies, Societies, Civilisations|pages=1059–1073|location=Londinii|publisher=Thames and Hudson|date=[[2000]]}}
* {{citation|last=Seelig|first=Beth J.|date=August [[2002]]|title=The Rape of Medusa in the Temple of Athena: Aspects of Triangulation in the Girl|journal=The International Journal of Psychoanalysis|volume=83|issue=4|pages=895–911|doi=10.1516/3NLL-UG13-TP2J-927M|pmid=12204171|s2cid=28961886}}
* {{citation|last=Simon|first=Erika|title=Festivals of Attica: An Archaeological Commentary|date=[[1983]]|location=Madisoniae in Visconsinia|publisher=The University of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-09184-2|url=https://books.google.com/books?id=IHFYM-IGCO8C&amp;q=Plynteria&amp;pg=PA46}}
* {{cite book|last1 = Swiatek|first1 = Anthony|last2 = Breen|first2 = Walter|author-link2 = Gualterius Breen|year = [[1981]]|title = The Encyclopedia of United States Silver &amp; Gold Commemorative Coins, 1892 to 1954|publisher = Arco Publishing|location = Novi Eboraci|isbn = 978-0-668-04765-4|url = https://archive.org/details/encyclopediaofun00swia}}
* [[Seppo Telenius|Telenius, Seppo Sakari]]. (2005) [[2006]]. ''Athena-Artemis.'' Helsinkii: Kirja kerrallaan.
* {{citation|last=Trahman|first=C. R.|date=[[1952]]|title=Odysseus' Lies ('Odyssey', Books 13-19)|journal=Phoenix|volume=6|issue=2|publisher=Classical Association of Canada|pages=31–43|jstor=1086270|doi=10.2307/1086270}}
* {{citation|author1-last=Ventris|author1-first=Michael|author1-link=Michael Ventris|author2-last=Chadwick|author2-first=Ioannes|author2-link=Ioannes Chadwick|date=[[1973]]|orig-year=(1953)|title=Documents in Mycenaean Greek|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107503410}}
* {{citation|last=Walcot|first=P.|date=Aprilis [[1977]]|title=The Judgement of Paris|journal=Greece &amp; Rome|location=Cambridge, England|publisher=Cambridge University Press|volume=24|issue=1|pages=31–39|jstor=642687|doi=10.1017/S0017383500019616}}
* {{citation|last1=Wolkstein|first1=Diane|last2=Kramer|first2=Samuel Noah|date=[[1983]]|title=Inanna: Queen of Heaven and Earth: Her Stories and Hymns from Sumer|publisher=Harper&amp;Row Publishers|location=Novi Eboraci|isbn=978-0-06-090854-6}}
* {{citation|last=Yasumura |first=Noriko |year=[[2013]] |title=Challenges to the Power of Zeus in Early Greek Poetry |publisher=A&amp;C Black |isbn=9781472519672}}

==Nexus externi==
{{Vicicitatio|Athena|Athenam}}
{{CommuniaCat|Athena|Athenam}}
* [https://www.perseus.tufts.edu/Herakles/athena.html &quot;Athena.&quot;] Perseus Project.
* [https://www.theoi.com/Olympios/Athena.html &quot;Athena.&quot;] Theoi Project.

[[Categoria:Athenae antiquae]]
[[Categoria:Deae artium]]
[[Categoria:Dei Graeci]]
[[Categoria:Minerva|!]]
[[Categoria:Mythologia Attica]]
{{Myrias|Philosophia}}</text>
      <sha1>efsoskxx258prm1wcdju6a2f33q5wgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foramen nigrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9149</id>
    <revision>
      <id>3998288</id>
      <parentid>3978143</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ylmarien</username>
        <id>50697</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3998288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12581" sha1="f1ae87hzlbyx1rjl96e0ulj5jlsgbah" xml:space="preserve">{{L1}}
[[Fasciculus:Black hole - Messier 87.jpg|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum die [[10 Aprilis]] [[2019]] a programmate mundiali ''Event Horizon Telescope'' visum.]]
[[Fasciculus:Black hole representation.gif|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|discus accretionis|disco accretionis|en|qid=Q237604}} [[ars animandi|arte animato]] ([[NASA]])]]
[[Fasciculus:BH LMC.png|thumb|upright=1.35|Conspectus simulata in foramen nigrum (media parte) pro [[Magna Nubes Magellanica|Magna Nube Magellanica]]. Vide effectum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lens gravitationis|lentis gravitationis|en|qid=Q185243}}, qui duo amplificatos sed praviores nubis conspectus.&lt;!--?--&gt; Trans superiorem partem, discus [[Via Lactea|Viae Lacteae]] in arcum detorquetur.]]

{{res|Foramen nigrum}}&lt;ref&gt;Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.&lt;/ref&gt; vel {{res|foramen atrum}}&lt;ref&gt;[[Melissa]], n. 218, p. 1.&lt;/ref&gt; vel '''gurges niger''' vel '''gurges ater''' est [[regio]] [[spatium quattuor dimensionum|spatii quattuor dimensionum]] ex quo [[nihil]], ne [[lux]] quidem, effugere potest.&lt;ref&gt;{{harvnb|Wald|1984|pages=299–300}}&lt;/ref&gt; Doctrina [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] praedicit quamlibet [[massa]]m satis compactam spatium quattuor dimensionum deformare ut foramen nigrum formetur. Circa foramen nigrum est [[superficies]] a [[mathematica]] definita et [[horizon eventuum]]{{dubsig}}&lt;!--event horizon--&gt; appellata, quae finem nullius reditus designat. Omnem lucem absorbet quae hunc horizontem attingit, nihil repercutiens, admodum sicut [[corpus]] atrum in [[thermodynamica]].&lt;ref&gt;P. C. W. Davies (1978), [https://web.archive.org/web/20130510184530/http://cosmos.asu.edu/publications/papers/ThermodynamicTheoryofBlackHoles%2034.pdf Thermodynamics of Black Holes,] ''Reports on Progress in Physics'' 41(8): 1313–1355. doi 10.1088/0034-4885/41/8/004. bibcode = 1978RPPh...41.1313D.&lt;/ref&gt; [[Mechanica quantica]] praedicit foramina nigra emittere [[radiatio Hawking|radiationem]] sicut corpus nigrum cui est [[temperatura]] finita. Haec [[temperatura]] est inverso proportionalis massae foraminis nigri, quod difficile facit ut haec radiatio pro [[foramen nigrum stellare|foraminibus nigris massae stellaris]] vel maioris observetur.

Res quarum [[campus gravitationis]] est nimis fortis pro effugio lucis primum [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] ab [[Ioannes Michell|Ioanne Michell]] et [[Petrus Simon Laplace|Petro Simon Laplace]] consideratae sunt. Prima relativitatis generalis solutio hodierna quae foramen nigrum designare potest a [[Carolus Schwarzschild|Carolo Schwarzschild]] anno [[1916]] excogitata est, sed eius interpretatio ut [[regio]] [[spatium|spatii]] ex qua nihil effugere potest [[quattuor]] [[decennium|decennia]] addita ab eruditis nondum recepta est quin ut res mira [[mathematica]]. Per [[decennium 197]], opus theoreticum probavit foramina nigra esse genericam relativitatis generalis praedictionem. Inventum [[stella neutronica|stellarum neutronicarum]] exspectationem in rebus compactis et [[conlapsus gravitationis|in gravitatione conlapsis]] ut [[realitas]] astrophysica excitavit.

Foramina nigra massae stellaris fieri exspectantur cum stellae solidissimae, eorum circulo vitali exeunte, in se conlabuntur. Quidam foramen nigrum natus a massa ex circumiectu absorpta continenter crescere potest. [[foramen nigrum supermassivum|foramina nigra supermassiva]], ab aliis stellis absorbendis seque cum aliis foraminibus nigris miscenda, res millionum [[massa Solis|massarum solarium]] fieri possunt. Constat inter eruditos quod foramina nigra supermassiva in mediis plurimorum [[galaxia]]rum exsistunt. Praesertim sunt indicia bona foraminum nigrorum plus quam quattuor millionum [[massa Solis|massarum solarium]] in [[Via Lactea]], media galaxia nostra.

== Quomodo genitus sit ==
Cum in [[stella|stellis]] [[elementum|elementorum]] leviorum (id est levius quam [[plumbum]]) satis [[quantitas]] non iam inveniatur, ea instabilis fit. Brevi lucidior splendet ut [[stella nova]] vel etiam [[supernova]] appelletur. Postea reliquiae collabuntur. Si stellae massa plus quam sesqualterum (exacte 1.4) [[Sol]]is massae est, [[stella neutronica]], si plus quam triplex (exacte 3.2) [[Sol]]is massae, foramen nigrum gignitur. Id corpus stellae ita vocatur cum gravitatione tanta affectum sit ut ne lux quidem ex eo effugere possit.

== De re ipsa ==
[[Fasciculus:Black Hole Milkyway.jpg|thumb|Machinata foraminis nigri imago. Foramen decemplicem molem solis continet et a distantia 600 km videtur. In his loco acceleratio 400 000 000 g necesse est, ut distantia non deficiat.]]
Gravitationis causa in vicinitate foraminis nigri etiam [[spatium quattuor dimensionum]] (id est trium regionum et temporis) valde incurvatur. Inde multa mira efficiuntur. Tempus ipsum, exempli gratia rei in foramen nigrum cadenti, non idem est atque spectatori externo. Ita fit ut nulla res intra [[radius Schwarzschildianus|radium Schwarzschildianum]] spectari possit omnesque res in foramen cadentes ad eum radium numquam pervenire videantur. Elementa in foramen cadentia tam cito circum eum moveri solent ut orbem accretionis lucidissimum efficiant.

Die [[11 Februarii]] [[2016]] nuntiatum est&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2016/02/12/science/ligo-gravitational-waves-black-holes-einstein.html?rref=collection%2Fsectioncollection%2Fscience&amp;action=click&amp;contentCollection=science&amp;region=rank&amp;module=package&amp;version=highlights&amp;contentPlacement=1&amp;pgtype=sectionfront&amp;_r=0 Quidam situs interretialis].&lt;/ref&gt; observatorium LIGO fluctum gravitatis&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.slate.com/articles/health_and_science/science/2016/02/carlo_rovelli_reflects_on_the_gravitational_waves_announcement.html Quidam situs interretialis.]&lt;/ref&gt; sensisse quem emiserunt duo foramina decies milies centenorum milium annorum luce mensorum a [[terra (planeta)|terra]] intervallo distantes conflicti ac invicem absorpti. Haec res magni momenti a [[physicus|physicis]] esse habetur,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; quia [[Relativitas generalis|theoriam relativitatis generalis]]—quae praedicit [[massa]]m per spatium motam emittere fluctum gravitatis—partim probat.

== De foraminibus ingentibus ==
Non numquam duo aut pluria foramina nigra coeunt ut maius foramen fiat. Imprimis mediis in [[galaxias|galaxiis]] maximi foramina nigra sita sunt; in nostra [[Via lactea]] illum foramen nigrum esse putatur fons [[radiatio Roentgensis|radiorum Roentgensium]] [[Sagittarius A*|Sagittarii A*]]. Non numquam et ista foramina nigra maxima orbe accretionis lucidissimo cinguntur. Etiam [[quasar]]ia, fontes radiorum quasistellares, tales orbes accretionis esse putantur.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==

=== Opera popularia ===
* {{Cite book| author=Ferguson, Kitty | title=Black Holes in Space-Time | url=https://archive.org/details/blackholesinspac0000ferg | publisher=Watts Franklin | year=1991 | isbn=0-531-12524-6}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking | title=[[A Brief History of Time]] | publisher=Bantam Books, Inc | year=1988 | isbn=0-553-38016-8}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking |first2=Roger |last2=Penrose |title=The Nature of Space and Time |year=1996 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-03791-2 |url=http://books.google.com/?id=LstaQTXP65cC}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Black Hole at the Center of Our Galaxy | url=https://archive.org/details/blackholeatcente0000meli | publisher=Princeton U Press | year=2003 | isbn=978-0-691-09505-9}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Edge of Infinity. Supermassive Black Holes in the Universe | url=https://archive.org/details/edgeofinfinitysu00meli | publisher=Cambridge University Press | year=2003 | isbn=978-0-521-81405-8}}.
* {{Cite book| author=Pickover, Clifford | title=Black Holes: A Traveler's Guide | publisher=Wiley, John &amp; Sons, Inc | year=1998 | isbn=0-471-19704-1}}.
* {{Cite web|last=Stern |first=B. |title=Blackhole |url= http://www.wikilivres.info/wiki/Blackhole_%28Stern%29
|year=2008}}, poema.
* {{Cite book| author=Thorne, Kip S. |author-link=Kip Thorne | title=Black Holes and Time Warps | url=https://archive.org/details/blackholestimewa0000kips_t2o7 | publisher=Norton, W. W. &amp; Company, Inc. | year=1994 | isbn=0-393-31276-3}}.
* {{Cite book| last=Wheeler |first=J. Craig | title = Cosmic Catastrophes | url=https://archive.org/details/cosmiccatastroph0000whee_f9s6 | edition = 2nd | publisher = Cambridge University Press | year = 2007 | isbn = 0-521-85714-7 |ref=harv}}

=== Libri scholastici et monographa ===
* {{Cite book|last=Carroll |first=Sean M. |title=Spacetime and Geometry |url=https://archive.org/details/spacetimegeometr0000sean |year=2004 |publisher=Addison Wesley |isbn=0-8053-8732-3 |ref=harv}}, lectio notata quibus Liber invenitur ex gratis website Sean Carroll ([https://web.archive.org/web/20070613183600/http://pancake.uchicago.edu/~carroll/notes/ Situs interretialis]).
* {{Cite book|last=Carter |first=B. |year=1973 |chapter=Black hole equilibrium states |title=Black Holes |editor-last=DeWitt |editor-first=B. S. |editor2-last=DeWitt |editor2-first=C.}}.
* {{Cite book| author=Chandrasekhar, Subrahmanyan | title=Mathematical Theory of Black Holes | publisher=Oxford University Press | year=1999 | isbn=0-19-850370-9}}.
* {{Cite journal|last1=Frolov |first1=V. P. |last2=Novikov |first2=I.D. |year=1998 |title=Black hole physics |url=https://archive.org/details/blackholephysics0000frol |ref=harv}}.
* {{Cite book| last1=Hawking |first1=S. W. |author-link=Stephanus Hawking |last2=Ellis |first2=G. F. R. |title=Large Scale Structure of space time |publisher=Cambridge University Press |year=[[1973]] |url=http://books.google.com/?id=QagG_KI7Ll8C |isbn=0521099064| author=S. W. Hawking, G. F. R. Ellis.}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Galactic Supermassive Black Hole | url=https://archive.org/details/galacticsupermas0000meli | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=978-0-691-13129-0}}.
* {{Cite book| author1=Taylor, Edwin F. |author2=Wheeler, John Archibald |
title=Exploring Black Holes | url=https://archive.org/details/bwb_P8-AHU-256 | publisher=Addison Wesley Longman |
year=[[2000]] | isbn=0-201-38423-X}}.
* {{Cite book|author1=Thorne, Kip S. |author2=Misner, Charles |author3=Wheeler, John |author1-link=Kip Thorne | title=Gravitation |url=https://archive.org/details/gravitation0000misn_o3a5 | publisher=W. H. Freeman and Company | year=[[1973]] | isbn=0-7167-0344-0}}.
* {{Cite book| author=Wald, Robert M. | title=Space, Time, and Gravity: The Theory of the Big Bang and Black Holes | publisher= University of Chicago Press| year=1992 | isbn=0-226-87029-4}}.

=== Commentarii tractati ===
* {{Cite journal
 |title=Resource letter BH-1: Black holes
 |author=Detweiler, S.
 |journal=American Journal of Physics
 |volume=49
 |pages=394–400
 |year=[[1981]]
 |issue=5, pp
 |doi=10.1119/1.12686
 |ref=harv
 }}

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Ergosphaera]]
* [[Foramen vermis]]
* [[Foramen nigrum revolvens]]
* [[Gaia BH1]]
* [[Magnetar]]
* [[Pulsar]]
* [[Quasar]]
* [[Radius Schwarzschildianus]]
* [[Sagittarius A*]]
* [[Singularitas nuda]]
* [[Spatii temporisque tractio]]
* [[Spacellificatio]]
* [[Stella degener]]
* [[Stella neutronica]]
{{div col end}}

== Nexus externi ==
;Verba
* [https://web.archive.org/web/20121017061255/http://library.thinkquest.org/C007571/english/advance/core8.htm &quot;Advanced Mathematics of Black Hole Evaporation,&quot;] apud ''Thinkquest.''
* [http://hubblesite.org/explore_astronomy/black_holes/ &quot;Black Holes: Gravity's Relentless Pull,&quot;] apud ''Space Telescope Science Institute.''
* Curiel, Erik, et Peter Bokulich, [http://plato.stanford.edu/entries/spacetime-singularities/ Singularities and Black Holes,] apud ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''
* [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/htmltest/gifcity/bh_pub_faq.html Quaestiones de foraminibus nigris.]
* &quot;[https://web.archive.org/web/19980118051503/http://casa.colorado.edu/~ajsh/schwp.html Geometria Schwarzschildensis].
* [http://www.scholarpedia.org/article/Black_hole Foramina nigra] apud ''Scholarpedia.''

;Pelliculae
* [https://web.archive.org/web/20060904140550/http://www.mpe.mpg.de/ir/GC/index.php De rebus quae foramina nigra fieri possunt.]
* [http://www.eso.org/public/videos/eso0846b/ De stellis quae foramen nigrum Viae Lacteae insequentur,]

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}

[[Categoria:Astronomia]]
[[Categoria:Foramina nigra]]</text>
      <sha1>f1ae87hzlbyx1rjl96e0ulj5jlsgbah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998292</id>
      <parentid>3998288</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{FD ref}}</comment>
      <origin>3998292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12605" sha1="fn6auzxibkwzn0j3owr8ywii2xllcp4" xml:space="preserve">{{L1}}
[[Fasciculus:Black hole - Messier 87.jpg|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum die [[10 Aprilis]] [[2019]] a programmate mundiali ''Event Horizon Telescope'' visum.]]
[[Fasciculus:Black hole representation.gif|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|discus accretionis|disco accretionis|en|qid=Q237604}} [[ars animandi|arte animato]] ([[NASA]])]]
[[Fasciculus:BH LMC.png|thumb|upright=1.35|Conspectus simulata in foramen nigrum (media parte) pro [[Magna Nubes Magellanica|Magna Nube Magellanica]]. Vide effectum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lens gravitationis|lentis gravitationis|en|qid=Q185243}}, qui duo amplificatos sed praviores nubis conspectus.&lt;!--?--&gt; Trans superiorem partem, discus [[Via Lactea|Viae Lacteae]] in arcum detorquetur.]]

{{res|Foramen nigrum}}&lt;ref&gt;Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.&lt;/ref&gt; vel {{res|foramen atrum}}&lt;ref&gt;[[Melissa]], n. 218, p. 1.&lt;/ref&gt; vel {{res|gurges niger}}{{FD ref}} vel {{res|gurges ater}}{{FD ref}} est [[regio]] [[spatium quattuor dimensionum|spatii quattuor dimensionum]] ex quo [[nihil]], ne [[lux]] quidem, effugere potest.&lt;ref&gt;{{harvnb|Wald|1984|pages=299–300}}&lt;/ref&gt; Doctrina [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] praedicit quamlibet [[massa]]m satis compactam spatium quattuor dimensionum deformare ut foramen nigrum formetur. Circa foramen nigrum est [[superficies]] a [[mathematica]] definita et [[horizon eventuum]]{{dubsig}}&lt;!--event horizon--&gt; appellata, quae finem nullius reditus designat. Omnem lucem absorbet quae hunc horizontem attingit, nihil repercutiens, admodum sicut [[corpus]] atrum in [[thermodynamica]].&lt;ref&gt;P. C. W. Davies (1978), [https://web.archive.org/web/20130510184530/http://cosmos.asu.edu/publications/papers/ThermodynamicTheoryofBlackHoles%2034.pdf Thermodynamics of Black Holes,] ''Reports on Progress in Physics'' 41(8): 1313–1355. doi 10.1088/0034-4885/41/8/004. bibcode = 1978RPPh...41.1313D.&lt;/ref&gt; [[Mechanica quantica]] praedicit foramina nigra emittere [[radiatio Hawking|radiationem]] sicut corpus nigrum cui est [[temperatura]] finita. Haec [[temperatura]] est inverso proportionalis massae foraminis nigri, quod difficile facit ut haec radiatio pro [[foramen nigrum stellare|foraminibus nigris massae stellaris]] vel maioris observetur.

Res quarum [[campus gravitationis]] est nimis fortis pro effugio lucis primum [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] ab [[Ioannes Michell|Ioanne Michell]] et [[Petrus Simon Laplace|Petro Simon Laplace]] consideratae sunt. Prima relativitatis generalis solutio hodierna quae foramen nigrum designare potest a [[Carolus Schwarzschild|Carolo Schwarzschild]] anno [[1916]] excogitata est, sed eius interpretatio ut [[regio]] [[spatium|spatii]] ex qua nihil effugere potest [[quattuor]] [[decennium|decennia]] addita ab eruditis nondum recepta est quin ut res mira [[mathematica]]. Per [[decennium 197]], opus theoreticum probavit foramina nigra esse genericam relativitatis generalis praedictionem. Inventum [[stella neutronica|stellarum neutronicarum]] exspectationem in rebus compactis et [[conlapsus gravitationis|in gravitatione conlapsis]] ut [[realitas]] astrophysica excitavit.

Foramina nigra massae stellaris fieri exspectantur cum stellae solidissimae, eorum circulo vitali exeunte, in se conlabuntur. Quidam foramen nigrum natus a massa ex circumiectu absorpta continenter crescere potest. [[foramen nigrum supermassivum|foramina nigra supermassiva]], ab aliis stellis absorbendis seque cum aliis foraminibus nigris miscenda, res millionum [[massa Solis|massarum solarium]] fieri possunt. Constat inter eruditos quod foramina nigra supermassiva in mediis plurimorum [[galaxia]]rum exsistunt. Praesertim sunt indicia bona foraminum nigrorum plus quam quattuor millionum [[massa Solis|massarum solarium]] in [[Via Lactea]], media galaxia nostra.

== Quomodo genitus sit ==
Cum in [[stella|stellis]] [[elementum|elementorum]] leviorum (id est levius quam [[plumbum]]) satis [[quantitas]] non iam inveniatur, ea instabilis fit. Brevi lucidior splendet ut [[stella nova]] vel etiam [[supernova]] appelletur. Postea reliquiae collabuntur. Si stellae massa plus quam sesqualterum (exacte 1.4) [[Sol]]is massae est, [[stella neutronica]], si plus quam triplex (exacte 3.2) [[Sol]]is massae, foramen nigrum gignitur. Id corpus stellae ita vocatur cum gravitatione tanta affectum sit ut ne lux quidem ex eo effugere possit.

== De re ipsa ==
[[Fasciculus:Black Hole Milkyway.jpg|thumb|Machinata foraminis nigri imago. Foramen decemplicem molem solis continet et a distantia 600 km videtur. In his loco acceleratio 400 000 000 g necesse est, ut distantia non deficiat.]]
Gravitationis causa in vicinitate foraminis nigri etiam [[spatium quattuor dimensionum]] (id est trium regionum et temporis) valde incurvatur. Inde multa mira efficiuntur. Tempus ipsum, exempli gratia rei in foramen nigrum cadenti, non idem est atque spectatori externo. Ita fit ut nulla res intra [[radius Schwarzschildianus|radium Schwarzschildianum]] spectari possit omnesque res in foramen cadentes ad eum radium numquam pervenire videantur. Elementa in foramen cadentia tam cito circum eum moveri solent ut orbem accretionis lucidissimum efficiant.

Die [[11 Februarii]] [[2016]] nuntiatum est&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2016/02/12/science/ligo-gravitational-waves-black-holes-einstein.html?rref=collection%2Fsectioncollection%2Fscience&amp;action=click&amp;contentCollection=science&amp;region=rank&amp;module=package&amp;version=highlights&amp;contentPlacement=1&amp;pgtype=sectionfront&amp;_r=0 Quidam situs interretialis].&lt;/ref&gt; observatorium LIGO fluctum gravitatis&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.slate.com/articles/health_and_science/science/2016/02/carlo_rovelli_reflects_on_the_gravitational_waves_announcement.html Quidam situs interretialis.]&lt;/ref&gt; sensisse quem emiserunt duo foramina decies milies centenorum milium annorum luce mensorum a [[terra (planeta)|terra]] intervallo distantes conflicti ac invicem absorpti. Haec res magni momenti a [[physicus|physicis]] esse habetur,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; quia [[Relativitas generalis|theoriam relativitatis generalis]]—quae praedicit [[massa]]m per spatium motam emittere fluctum gravitatis—partim probat.

== De foraminibus ingentibus ==
Non numquam duo aut pluria foramina nigra coeunt ut maius foramen fiat. Imprimis mediis in [[galaxias|galaxiis]] maximi foramina nigra sita sunt; in nostra [[Via lactea]] illum foramen nigrum esse putatur fons [[radiatio Roentgensis|radiorum Roentgensium]] [[Sagittarius A*|Sagittarii A*]]. Non numquam et ista foramina nigra maxima orbe accretionis lucidissimo cinguntur. Etiam [[quasar]]ia, fontes radiorum quasistellares, tales orbes accretionis esse putantur.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==

=== Opera popularia ===
* {{Cite book| author=Ferguson, Kitty | title=Black Holes in Space-Time | url=https://archive.org/details/blackholesinspac0000ferg | publisher=Watts Franklin | year=1991 | isbn=0-531-12524-6}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking | title=[[A Brief History of Time]] | publisher=Bantam Books, Inc | year=1988 | isbn=0-553-38016-8}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking |first2=Roger |last2=Penrose |title=The Nature of Space and Time |year=1996 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-03791-2 |url=http://books.google.com/?id=LstaQTXP65cC}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Black Hole at the Center of Our Galaxy | url=https://archive.org/details/blackholeatcente0000meli | publisher=Princeton U Press | year=2003 | isbn=978-0-691-09505-9}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Edge of Infinity. Supermassive Black Holes in the Universe | url=https://archive.org/details/edgeofinfinitysu00meli | publisher=Cambridge University Press | year=2003 | isbn=978-0-521-81405-8}}.
* {{Cite book| author=Pickover, Clifford | title=Black Holes: A Traveler's Guide | publisher=Wiley, John &amp; Sons, Inc | year=1998 | isbn=0-471-19704-1}}.
* {{Cite web|last=Stern |first=B. |title=Blackhole |url= http://www.wikilivres.info/wiki/Blackhole_%28Stern%29
|year=2008}}, poema.
* {{Cite book| author=Thorne, Kip S. |author-link=Kip Thorne | title=Black Holes and Time Warps | url=https://archive.org/details/blackholestimewa0000kips_t2o7 | publisher=Norton, W. W. &amp; Company, Inc. | year=1994 | isbn=0-393-31276-3}}.
* {{Cite book| last=Wheeler |first=J. Craig | title = Cosmic Catastrophes | url=https://archive.org/details/cosmiccatastroph0000whee_f9s6 | edition = 2nd | publisher = Cambridge University Press | year = 2007 | isbn = 0-521-85714-7 |ref=harv}}

=== Libri scholastici et monographa ===
* {{Cite book|last=Carroll |first=Sean M. |title=Spacetime and Geometry |url=https://archive.org/details/spacetimegeometr0000sean |year=2004 |publisher=Addison Wesley |isbn=0-8053-8732-3 |ref=harv}}, lectio notata quibus Liber invenitur ex gratis website Sean Carroll ([https://web.archive.org/web/20070613183600/http://pancake.uchicago.edu/~carroll/notes/ Situs interretialis]).
* {{Cite book|last=Carter |first=B. |year=1973 |chapter=Black hole equilibrium states |title=Black Holes |editor-last=DeWitt |editor-first=B. S. |editor2-last=DeWitt |editor2-first=C.}}.
* {{Cite book| author=Chandrasekhar, Subrahmanyan | title=Mathematical Theory of Black Holes | publisher=Oxford University Press | year=1999 | isbn=0-19-850370-9}}.
* {{Cite journal|last1=Frolov |first1=V. P. |last2=Novikov |first2=I.D. |year=1998 |title=Black hole physics |url=https://archive.org/details/blackholephysics0000frol |ref=harv}}.
* {{Cite book| last1=Hawking |first1=S. W. |author-link=Stephanus Hawking |last2=Ellis |first2=G. F. R. |title=Large Scale Structure of space time |publisher=Cambridge University Press |year=[[1973]] |url=http://books.google.com/?id=QagG_KI7Ll8C |isbn=0521099064| author=S. W. Hawking, G. F. R. Ellis.}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Galactic Supermassive Black Hole | url=https://archive.org/details/galacticsupermas0000meli | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=978-0-691-13129-0}}.
* {{Cite book| author1=Taylor, Edwin F. |author2=Wheeler, John Archibald |
title=Exploring Black Holes | url=https://archive.org/details/bwb_P8-AHU-256 | publisher=Addison Wesley Longman |
year=[[2000]] | isbn=0-201-38423-X}}.
* {{Cite book|author1=Thorne, Kip S. |author2=Misner, Charles |author3=Wheeler, John |author1-link=Kip Thorne | title=Gravitation |url=https://archive.org/details/gravitation0000misn_o3a5 | publisher=W. H. Freeman and Company | year=[[1973]] | isbn=0-7167-0344-0}}.
* {{Cite book| author=Wald, Robert M. | title=Space, Time, and Gravity: The Theory of the Big Bang and Black Holes | publisher= University of Chicago Press| year=1992 | isbn=0-226-87029-4}}.

=== Commentarii tractati ===
* {{Cite journal
 |title=Resource letter BH-1: Black holes
 |author=Detweiler, S.
 |journal=American Journal of Physics
 |volume=49
 |pages=394–400
 |year=[[1981]]
 |issue=5, pp
 |doi=10.1119/1.12686
 |ref=harv
 }}

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Ergosphaera]]
* [[Foramen vermis]]
* [[Foramen nigrum revolvens]]
* [[Gaia BH1]]
* [[Magnetar]]
* [[Pulsar]]
* [[Quasar]]
* [[Radius Schwarzschildianus]]
* [[Sagittarius A*]]
* [[Singularitas nuda]]
* [[Spatii temporisque tractio]]
* [[Spacellificatio]]
* [[Stella degener]]
* [[Stella neutronica]]
{{div col end}}

== Nexus externi ==
;Verba
* [https://web.archive.org/web/20121017061255/http://library.thinkquest.org/C007571/english/advance/core8.htm &quot;Advanced Mathematics of Black Hole Evaporation,&quot;] apud ''Thinkquest.''
* [http://hubblesite.org/explore_astronomy/black_holes/ &quot;Black Holes: Gravity's Relentless Pull,&quot;] apud ''Space Telescope Science Institute.''
* Curiel, Erik, et Peter Bokulich, [http://plato.stanford.edu/entries/spacetime-singularities/ Singularities and Black Holes,] apud ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''
* [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/htmltest/gifcity/bh_pub_faq.html Quaestiones de foraminibus nigris.]
* &quot;[https://web.archive.org/web/19980118051503/http://casa.colorado.edu/~ajsh/schwp.html Geometria Schwarzschildensis].
* [http://www.scholarpedia.org/article/Black_hole Foramina nigra] apud ''Scholarpedia.''

;Pelliculae
* [https://web.archive.org/web/20060904140550/http://www.mpe.mpg.de/ir/GC/index.php De rebus quae foramina nigra fieri possunt.]
* [http://www.eso.org/public/videos/eso0846b/ De stellis quae foramen nigrum Viae Lacteae insequentur,]

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}

[[Categoria:Astronomia]]
[[Categoria:Foramina nigra]]</text>
      <sha1>fn6auzxibkwzn0j3owr8ywii2xllcp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998299</id>
      <parentid>3998292</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Nonnullum fontem inveni</comment>
      <origin>3998299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12816" sha1="qfkqv8lkwgxh81h4dj4g6zduiv0kymb" xml:space="preserve">{{L1}}
[[Fasciculus:Black hole - Messier 87.jpg|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum die [[10 Aprilis]] [[2019]] a programmate mundiali ''Event Horizon Telescope'' visum.]]
[[Fasciculus:Black hole representation.gif|thumb|upright=1.2|Foramen nigrum cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|discus accretionis|disco accretionis|en|qid=Q237604}} [[ars animandi|arte animato]] ([[NASA]])]]
[[Fasciculus:BH LMC.png|thumb|upright=1.35|Conspectus simulata in foramen nigrum (media parte) pro [[Magna Nubes Magellanica|Magna Nube Magellanica]]. Vide effectum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lens gravitationis|lentis gravitationis|en|qid=Q185243}}, qui duo amplificatos sed praviores nubis conspectus.&lt;!--?--&gt; Trans superiorem partem, discus [[Via Lactea|Viae Lacteae]] in arcum detorquetur.]]

{{res|Foramen nigrum}}&lt;ref&gt;Ebbe Vilborg, ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009.&lt;/ref&gt; vel {{res|foramen atrum}}&lt;ref&gt;[[Melissa]], n. 218, p. 1.&lt;/ref&gt; vel {{res|gurges niger}}{{FD ref}} vel {{res|gurges ater}}&lt;ref&gt;{{Opus
	| titulus = Gurges ater qui lucem flectit
	| contextus = Mema interretialia
	| tempus = 2013-12-20
	| url = https://interretialia.tumblr.com/post/70592065248/black-hole-bending-light-gurges-ater-qui
}}.&lt;/ref&gt; est [[regio]] [[spatium quattuor dimensionum|spatii quattuor dimensionum]] ex quo [[nihil]], ne [[lux]] quidem, effugere potest.&lt;ref&gt;{{harvnb|Wald|1984|pages=299–300}}&lt;/ref&gt; Doctrina [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] praedicit quamlibet [[massa]]m satis compactam spatium quattuor dimensionum deformare ut foramen nigrum formetur. Circa foramen nigrum est [[superficies]] a [[mathematica]] definita et [[horizon eventuum]]{{dubsig}}&lt;!--event horizon--&gt; appellata, quae finem nullius reditus designat. Omnem lucem absorbet quae hunc horizontem attingit, nihil repercutiens, admodum sicut [[corpus]] atrum in [[thermodynamica]].&lt;ref&gt;P. C. W. Davies (1978), [https://web.archive.org/web/20130510184530/http://cosmos.asu.edu/publications/papers/ThermodynamicTheoryofBlackHoles%2034.pdf Thermodynamics of Black Holes,] ''Reports on Progress in Physics'' 41(8): 1313–1355. doi 10.1088/0034-4885/41/8/004. bibcode = 1978RPPh...41.1313D.&lt;/ref&gt; [[Mechanica quantica]] praedicit foramina nigra emittere [[radiatio Hawking|radiationem]] sicut corpus nigrum cui est [[temperatura]] finita. Haec [[temperatura]] est inverso proportionalis massae foraminis nigri, quod difficile facit ut haec radiatio pro [[foramen nigrum stellare|foraminibus nigris massae stellaris]] vel maioris observetur.

Res quarum [[campus gravitationis]] est nimis fortis pro effugio lucis primum [[saeculum 18|saeculo duodevicensimo]] ab [[Ioannes Michell|Ioanne Michell]] et [[Petrus Simon Laplace|Petro Simon Laplace]] consideratae sunt. Prima relativitatis generalis solutio hodierna quae foramen nigrum designare potest a [[Carolus Schwarzschild|Carolo Schwarzschild]] anno [[1916]] excogitata est, sed eius interpretatio ut [[regio]] [[spatium|spatii]] ex qua nihil effugere potest [[quattuor]] [[decennium|decennia]] addita ab eruditis nondum recepta est quin ut res mira [[mathematica]]. Per [[decennium 197]], opus theoreticum probavit foramina nigra esse genericam relativitatis generalis praedictionem. Inventum [[stella neutronica|stellarum neutronicarum]] exspectationem in rebus compactis et [[conlapsus gravitationis|in gravitatione conlapsis]] ut [[realitas]] astrophysica excitavit.

Foramina nigra massae stellaris fieri exspectantur cum stellae solidissimae, eorum circulo vitali exeunte, in se conlabuntur. Quidam foramen nigrum natus a massa ex circumiectu absorpta continenter crescere potest. [[foramen nigrum supermassivum|foramina nigra supermassiva]], ab aliis stellis absorbendis seque cum aliis foraminibus nigris miscenda, res millionum [[massa Solis|massarum solarium]] fieri possunt. Constat inter eruditos quod foramina nigra supermassiva in mediis plurimorum [[galaxia]]rum exsistunt. Praesertim sunt indicia bona foraminum nigrorum plus quam quattuor millionum [[massa Solis|massarum solarium]] in [[Via Lactea]], media galaxia nostra.

== Quomodo genitus sit ==
Cum in [[stella|stellis]] [[elementum|elementorum]] leviorum (id est levius quam [[plumbum]]) satis [[quantitas]] non iam inveniatur, ea instabilis fit. Brevi lucidior splendet ut [[stella nova]] vel etiam [[supernova]] appelletur. Postea reliquiae collabuntur. Si stellae massa plus quam sesqualterum (exacte 1.4) [[Sol]]is massae est, [[stella neutronica]], si plus quam triplex (exacte 3.2) [[Sol]]is massae, foramen nigrum gignitur. Id corpus stellae ita vocatur cum gravitatione tanta affectum sit ut ne lux quidem ex eo effugere possit.

== De re ipsa ==
[[Fasciculus:Black Hole Milkyway.jpg|thumb|Machinata foraminis nigri imago. Foramen decemplicem molem solis continet et a distantia 600 km videtur. In his loco acceleratio 400 000 000 g necesse est, ut distantia non deficiat.]]
Gravitationis causa in vicinitate foraminis nigri etiam [[spatium quattuor dimensionum]] (id est trium regionum et temporis) valde incurvatur. Inde multa mira efficiuntur. Tempus ipsum, exempli gratia rei in foramen nigrum cadenti, non idem est atque spectatori externo. Ita fit ut nulla res intra [[radius Schwarzschildianus|radium Schwarzschildianum]] spectari possit omnesque res in foramen cadentes ad eum radium numquam pervenire videantur. Elementa in foramen cadentia tam cito circum eum moveri solent ut orbem accretionis lucidissimum efficiant.

Die [[11 Februarii]] [[2016]] nuntiatum est&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2016/02/12/science/ligo-gravitational-waves-black-holes-einstein.html?rref=collection%2Fsectioncollection%2Fscience&amp;action=click&amp;contentCollection=science&amp;region=rank&amp;module=package&amp;version=highlights&amp;contentPlacement=1&amp;pgtype=sectionfront&amp;_r=0 Quidam situs interretialis].&lt;/ref&gt; observatorium LIGO fluctum gravitatis&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.slate.com/articles/health_and_science/science/2016/02/carlo_rovelli_reflects_on_the_gravitational_waves_announcement.html Quidam situs interretialis.]&lt;/ref&gt; sensisse quem emiserunt duo foramina decies milies centenorum milium annorum luce mensorum a [[terra (planeta)|terra]] intervallo distantes conflicti ac invicem absorpti. Haec res magni momenti a [[physicus|physicis]] esse habetur,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; quia [[Relativitas generalis|theoriam relativitatis generalis]]—quae praedicit [[massa]]m per spatium motam emittere fluctum gravitatis—partim probat.

== De foraminibus ingentibus ==
Non numquam duo aut pluria foramina nigra coeunt ut maius foramen fiat. Imprimis mediis in [[galaxias|galaxiis]] maximi foramina nigra sita sunt; in nostra [[Via lactea]] illum foramen nigrum esse putatur fons [[radiatio Roentgensis|radiorum Roentgensium]] [[Sagittarius A*|Sagittarii A*]]. Non numquam et ista foramina nigra maxima orbe accretionis lucidissimo cinguntur. Etiam [[quasar]]ia, fontes radiorum quasistellares, tales orbes accretionis esse putantur.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==

=== Opera popularia ===
* {{Cite book| author=Ferguson, Kitty | title=Black Holes in Space-Time | url=https://archive.org/details/blackholesinspac0000ferg | publisher=Watts Franklin | year=1991 | isbn=0-531-12524-6}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking | title=[[A Brief History of Time]] | publisher=Bantam Books, Inc | year=1988 | isbn=0-553-38016-8}}.
* {{Cite book|first1=Stephen |last1=Hawking |author1-link=Stephanus Hawking |first2=Roger |last2=Penrose |title=The Nature of Space and Time |year=1996 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-03791-2 |url=http://books.google.com/?id=LstaQTXP65cC}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Black Hole at the Center of Our Galaxy | url=https://archive.org/details/blackholeatcente0000meli | publisher=Princeton U Press | year=2003 | isbn=978-0-691-09505-9}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Edge of Infinity. Supermassive Black Holes in the Universe | url=https://archive.org/details/edgeofinfinitysu00meli | publisher=Cambridge University Press | year=2003 | isbn=978-0-521-81405-8}}.
* {{Cite book| author=Pickover, Clifford | title=Black Holes: A Traveler's Guide | publisher=Wiley, John &amp; Sons, Inc | year=1998 | isbn=0-471-19704-1}}.
* {{Cite web|last=Stern |first=B. |title=Blackhole |url= http://www.wikilivres.info/wiki/Blackhole_%28Stern%29
|year=2008}}, poema.
* {{Cite book| author=Thorne, Kip S. |author-link=Kip Thorne | title=Black Holes and Time Warps | url=https://archive.org/details/blackholestimewa0000kips_t2o7 | publisher=Norton, W. W. &amp; Company, Inc. | year=1994 | isbn=0-393-31276-3}}.
* {{Cite book| last=Wheeler |first=J. Craig | title = Cosmic Catastrophes | url=https://archive.org/details/cosmiccatastroph0000whee_f9s6 | edition = 2nd | publisher = Cambridge University Press | year = 2007 | isbn = 0-521-85714-7 |ref=harv}}

=== Libri scholastici et monographa ===
* {{Cite book|last=Carroll |first=Sean M. |title=Spacetime and Geometry |url=https://archive.org/details/spacetimegeometr0000sean |year=2004 |publisher=Addison Wesley |isbn=0-8053-8732-3 |ref=harv}}, lectio notata quibus Liber invenitur ex gratis website Sean Carroll ([https://web.archive.org/web/20070613183600/http://pancake.uchicago.edu/~carroll/notes/ Situs interretialis]).
* {{Cite book|last=Carter |first=B. |year=1973 |chapter=Black hole equilibrium states |title=Black Holes |editor-last=DeWitt |editor-first=B. S. |editor2-last=DeWitt |editor2-first=C.}}.
* {{Cite book| author=Chandrasekhar, Subrahmanyan | title=Mathematical Theory of Black Holes | publisher=Oxford University Press | year=1999 | isbn=0-19-850370-9}}.
* {{Cite journal|last1=Frolov |first1=V. P. |last2=Novikov |first2=I.D. |year=1998 |title=Black hole physics |url=https://archive.org/details/blackholephysics0000frol |ref=harv}}.
* {{Cite book| last1=Hawking |first1=S. W. |author-link=Stephanus Hawking |last2=Ellis |first2=G. F. R. |title=Large Scale Structure of space time |publisher=Cambridge University Press |year=[[1973]] |url=http://books.google.com/?id=QagG_KI7Ll8C |isbn=0521099064| author=S. W. Hawking, G. F. R. Ellis.}}.
* {{Cite book| author=Melia, Fulvio | title=The Galactic Supermassive Black Hole | url=https://archive.org/details/galacticsupermas0000meli | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=978-0-691-13129-0}}.
* {{Cite book| author1=Taylor, Edwin F. |author2=Wheeler, John Archibald |
title=Exploring Black Holes | url=https://archive.org/details/bwb_P8-AHU-256 | publisher=Addison Wesley Longman |
year=[[2000]] | isbn=0-201-38423-X}}.
* {{Cite book|author1=Thorne, Kip S. |author2=Misner, Charles |author3=Wheeler, John |author1-link=Kip Thorne | title=Gravitation |url=https://archive.org/details/gravitation0000misn_o3a5 | publisher=W. H. Freeman and Company | year=[[1973]] | isbn=0-7167-0344-0}}.
* {{Cite book| author=Wald, Robert M. | title=Space, Time, and Gravity: The Theory of the Big Bang and Black Holes | publisher= University of Chicago Press| year=1992 | isbn=0-226-87029-4}}.

=== Commentarii tractati ===
* {{Cite journal
 |title=Resource letter BH-1: Black holes
 |author=Detweiler, S.
 |journal=American Journal of Physics
 |volume=49
 |pages=394–400
 |year=[[1981]]
 |issue=5, pp
 |doi=10.1119/1.12686
 |ref=harv
 }}

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Ergosphaera]]
* [[Foramen vermis]]
* [[Foramen nigrum revolvens]]
* [[Gaia BH1]]
* [[Magnetar]]
* [[Pulsar]]
* [[Quasar]]
* [[Radius Schwarzschildianus]]
* [[Sagittarius A*]]
* [[Singularitas nuda]]
* [[Spatii temporisque tractio]]
* [[Spacellificatio]]
* [[Stella degener]]
* [[Stella neutronica]]
{{div col end}}

== Nexus externi ==
;Verba
* [https://web.archive.org/web/20121017061255/http://library.thinkquest.org/C007571/english/advance/core8.htm &quot;Advanced Mathematics of Black Hole Evaporation,&quot;] apud ''Thinkquest.''
* [http://hubblesite.org/explore_astronomy/black_holes/ &quot;Black Holes: Gravity's Relentless Pull,&quot;] apud ''Space Telescope Science Institute.''
* Curiel, Erik, et Peter Bokulich, [http://plato.stanford.edu/entries/spacetime-singularities/ Singularities and Black Holes,] apud ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''
* [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/htmltest/gifcity/bh_pub_faq.html Quaestiones de foraminibus nigris.]
* &quot;[https://web.archive.org/web/19980118051503/http://casa.colorado.edu/~ajsh/schwp.html Geometria Schwarzschildensis].
* [http://www.scholarpedia.org/article/Black_hole Foramina nigra] apud ''Scholarpedia.''

;Pelliculae
* [https://web.archive.org/web/20060904140550/http://www.mpe.mpg.de/ir/GC/index.php De rebus quae foramina nigra fieri possunt.]
* [http://www.eso.org/public/videos/eso0846b/ De stellis quae foramen nigrum Viae Lacteae insequentur,]

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}

[[Categoria:Astronomia]]
[[Categoria:Foramina nigra]]</text>
      <sha1>qfkqv8lkwgxh81h4dj4g6zduiv0kymb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gnaeus Pompeius Magnus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11183</id>
    <revision>
      <id>3998236</id>
      <parentid>3998089</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3998236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38501" sha1="lszhpj5b1fgktkjc05260p33nbwnc1n" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>lszhpj5b1fgktkjc05260p33nbwnc1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998237</id>
      <parentid>3998236</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3998237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38664" sha1="mjz9tocj51twxcn96xeh4tvhke68v7c" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>mjz9tocj51twxcn96xeh4tvhke68v7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998239</id>
      <parentid>3998237</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3998239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38816" sha1="l46ubsnej85w1guyuk437sarrn41oo2" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>l46ubsnej85w1guyuk437sarrn41oo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998240</id>
      <parentid>3998239</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3998240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38985" sha1="1xpj6fypu5gba8jnc8mk5wjdn6fce7a" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>1xpj6fypu5gba8jnc8mk5wjdn6fce7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998241</id>
      <parentid>3998240</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De monumentis */</comment>
      <origin>3998241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39373" sha1="hbfbmgw9my6tvmqwzu5i2p2kpn0i3ve" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno 71 ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in arcus triumphalis forma summo Pyrenaeo monte ad propriam gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>hbfbmgw9my6tvmqwzu5i2p2kpn0i3ve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998242</id>
      <parentid>3998241</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De monumentis */</comment>
      <origin>3998242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39414" sha1="mmkrgmp5222yoebrcn1xarzcrjgrivj" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>mmkrgmp5222yoebrcn1xarzcrjgrivj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998256</id>
      <parentid>3998242</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3998256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39472" sha1="jgehhsoycge56gq8k8y1ocytdixjb42" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes êcuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et paucis mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>jgehhsoycge56gq8k8y1ocytdixjb42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998257</id>
      <parentid>3998256</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De consulatu, piratis, Mithridate */</comment>
      <origin>3998257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39472" sha1="guo9hxptr9gt138xebe1o7d6eg7f3pw" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Itaque anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Sed ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos populi Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>guo9hxptr9gt138xebe1o7d6eg7f3pw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998258</id>
      <parentid>3998257</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De triumviratu */</comment>
      <origin>3998258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39484" sha1="4fisctadhdcthc3zpqd17g2omigguo6" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum suum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>4fisctadhdcthc3zpqd17g2omigguo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998259</id>
      <parentid>3998258</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De triumviratu */</comment>
      <origin>3998259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39479" sha1="nckq8onzx5lm3nlne25tk29uax3zs2u" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>nckq8onzx5lm3nlne25tk29uax3zs2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998260</id>
      <parentid>3998259</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De secundo bello civili */</comment>
      <origin>3998260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39482" sha1="pacikk4nvmj35xzb61tx25urd32p53d" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt et milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>pacikk4nvmj35xzb61tx25urd32p53d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998262</id>
      <parentid>3998260</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De facultate dicendi */</comment>
      <origin>3998262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39482" sha1="dxsgarvfpf9xwv5otmotgm5efnd0l2r" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt et milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompei|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>dxsgarvfpf9xwv5otmotgm5efnd0l2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998263</id>
      <parentid>3998262</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De monumentis */</comment>
      <origin>3998263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39484" sha1="jyty9omo3wjz13dr3mq3rgx97d1pnj1" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt et milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompeium|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>jyty9omo3wjz13dr3mq3rgx97d1pnj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998264</id>
      <parentid>3998263</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De monumentis */</comment>
      <origin>3998264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39513" sha1="jn22fpj7g3dpengu22zepau3ma7lbod" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius''' appellatus '''Magnus''' (natus 29 septembris [[106 a.C.n.]] eodem anno quo Cicero, mortuus 28 septembris [[48 a.C.n.]]) fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet.

== De familiaribus necessitudinibus ==
Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi&lt;ref&gt;[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.&lt;/ref&gt;. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit.

Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.&lt;/ref&gt;. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.&lt;/ref&gt;.

Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3&lt;/ref&gt;.

Quartam  velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10. ''[[Ad Atticum]]'' II.17.1&lt;/ref&gt; , quae maritum multum adamasse dicitur&lt;ref&gt;Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.&lt;/ref&gt;. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus.

Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.&lt;/ref&gt; eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.&lt;/ref&gt;, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est&lt;ref&gt;Shelley P. Haley, &quot;[https://www.jstor.org/stable/642299 The Five Wives of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1985: 49-59 &lt;/ref&gt;.

== De triumphis ==
Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus &quot;ex Africa&quot; die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12&lt;/ref&gt;. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat&lt;ref&gt;Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20:  ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''. Cf Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 61: ''Quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?''.&lt;/ref&gt;, antequam manus postremo daret&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14&lt;/ref&gt;. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.&lt;/ref&gt;. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.&lt;/ref&gt;. Ita non erubuit de Romanis triumphare.

Triumphus alter &quot;ex Hispania&quot; pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.&lt;/ref&gt;. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant.
[[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est&lt;ref&gt;Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].&lt;/ref&gt;.]]
Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.&lt;/ref&gt;. Quod tamen maxime animadverterunt aequales  nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.&lt;/ref&gt;. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne &quot;magni nominis umbra&quot;&lt;ref&gt;[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, &quot;[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]&quot;, ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243&lt;/ref&gt; fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;.

De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]].

== Curriculum vitae ==
=== De bello civili ===
Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius  et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.&lt;/ref&gt;. Redux a Sylla [[imperator]]  appellatur  et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat.

Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.&lt;/ref&gt;. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62&lt;/ref&gt;) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.&lt;/ref&gt; ubi triumphavit et consulatum sibi paravit.

=== De consulatu, piratis, Mithridate ===
Post triumphum anno [[70 a.C.n.]] consul fuit, quamquam nullum magistratum ordinarium cursus honorum adhuc gesserat nec ad aetatem consulatui legalem pervenerat&lt;ref&gt;Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]'' 62.&lt;/ref&gt;, cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] pro tertia parte reddebat a quibus exclusi erant a dictatore Sylla. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.&lt;/ref&gt; appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23&lt;/ref&gt;.

Post consulatum exercitum dimisit et paulisper a re publica secessit. Mox tamen anno [[67 a.C.n.|67]] quia [[Pirata|piratae]] maria infestabant atque plebs Romana iam famem timebat si commeatus interciperetur [[tribunus plebis]] [[Aulus Gabinius]] [[Lex Gabinia|rogationem]] promulgavit quae duci unico imperium maius extraordinarium adversus piratas daret: legatos consulares aut praetorios quindecim sibi adiungere, militum dilectus quot vellet et navium aedificationes pecuniaeque erogationem ad libitum iubere, imperium ceteris magistratibus maius non tantum in mari sed etiam in omnibus litoribus in triennium. Ita sine nomine dictatura quaedam instituebatur: nam omnes sciebant rem ad Pompeium spectare. Optimates illi novae rei frustra adversabantur, plebs Pompeio nimis favebat quam ut obstare liceret&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVI.21-34&lt;/ref&gt;. Itaque lex perlata est. Pompeius regionem aliquam maris unicuique legatorum suorum adsignavit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 195.&lt;/ref&gt; et tribus mensibus mare praedonibus liberavit. Reliquos eorum in [[Cilicia]] interiore longe a mari collocavit agris datis ut vitam agricultura in posterum quaererent&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 24-29. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 91-6. [[Cicero]], ''[[De imperio Cn. Pompei|de Imperio Cn. Pompei]]'' 31-35. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXVI.18-35.&lt;/ref&gt;.

Haec tam inexspectata celeritas in praedonibus subigendis Pompeium iam ad nova imperia promptum faciebat, imprimis bellum contra Mithridatem cui iamdiu inhiabat. Itaque alius tribunus plebis ei devotus Gaius Mamilius [[Lex Manilia|rogationem]] invitis senatoribus ad populum tulit ([[66 a.C.n.]]) omnes legiones et provincias [[Lucullus|Lucullo]] prius datas, addita [[Bithynia]] cui [[Manius Acilius Glabrio (consul 67 a.C.n.|Acilius Glabrio]] iam annum praeerat, Pompeio iam in [[Asia Minor|Asia Minore]] versanti transferendas esse ad [[Bella Mithridatica|Bellum Mithridaticum]] peragendum. Qui idem adhuc imperium extraordinarium lege Gabinia sibi datum retinebat. Ita in toto orbe Romano dominabatur Pompei imperium.
Lucullus tum reges [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranem]] iam ab anno [[74 a.C.n.]] saepe vicerat et eorum vires multum infirmarat sed ultimo cum in regni Tigranis caput iter faceret a seditiosis militibus desertus retroire coactus erat et interim eius legatus Triarius cladem in [[Pontus (regnum)|Ponto]] accepit. Quocirca Ciceroni quidem mutatio imperatoris non iniusta videri potuit et orationem habuit legem suadentem&lt;ref&gt;''[[De imperio Cn. Pompei|De Imperio Cn. Pompei]]''. [[Dio Cassius]] XXXVI.41-2.&lt;/ref&gt;. Alii vero existimabant Lucullum iam maximam belli partem confecisse atque Pompeium triumphum ei sunbrepturum tantummodo supervenisse&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30.3 et 31.11-12.&lt;/ref&gt; Ob simultatem inter duos imperatores Pompeius omnia decreta et dona Luculli rescidit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 31.9.&lt;/ref&gt; de quo ille postquam Romam rediit acerbe questus est.

Rex callide fugax Pompeium per tres annos usque ad mortem suam in Oriente detinuit (63 a.C.n.). Interim in nomine populi Romani imperator  vicit [[Iudaei|Iudaeos]] et Arabes et Armenios, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] [[Seleucidae|Seleucidarum]] in [[Provincia Romana|provinciam Romanam]] redegit, populis adhuc Romanis ignotis [[Regnum Hiberiae|Hiberis]] et [[Albania (Caucasus)|Albanis]] in [[Caucasus|Caucaso]] bellum intulit&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 34-5.&lt;/ref&gt;, reges alios destituit alios in eorum locum substituit atque amicos populi Romani appellavit, novas urbes condidit&lt;ref&gt;A. Dreizehnter, &quot;[https://publications.dainst.org/journals/chiron/article/view/1478 Pompeius als Städtegründer]&quot;, ''Chiron'', 1975: 213-245&lt;/ref&gt;, praemia comitibus et militibus divisit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 97-121. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 30-41. Dio Cassius XXXVI.43-52, XXXVII.1-7 et 11-21.&lt;/ref&gt;. Quae omnia facile a senatu rata fore sperabat.

=== De triumviratu ===
[[Fasciculus:First Triumvirate of Caesar, Crassius and Pompey.jpg|thumb|&quot;Triumviri&quot; Caesar, Crassus, Pompeius.]]
At cum Romam rediit Lucullus et optimatium dux [[Cato minor|Cato]] et pristinus in consulatu collega Marcus Crassus multique alii senatores res a Pompeio in Oriente decretas omnes comprobare noluerunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.&lt;/ref&gt;. Pompeius vero pecunia multa paene aperte divisa suffragia in [[comitia|comitiis]] emebat: ita quidem legati eius [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marcus Pupius]] anno [[61 a.C.n.]] et [[Lucius Afranius]] anno [[60 a.C.n.]] consules facti sunt&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 44.&lt;/ref&gt; sed Marcus Pupius scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacrorum Bonae Deae pollutorum]] et [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodi]] de ea re absoluti implicatus omnem auctoritatem amisit et Lucius Afranius, homo militaris et a subtili politica alienissimus, nihil effecit. Tum Pompeius per Caesarem Crasso reconciliatus societatem cum eis iniit &quot;ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus&quot; ([[Suetonius]]&lt;ref&gt;''Vita Divi Iuli'' 19&lt;/ref&gt;), quam &quot;[[Triumviratus|primum triumviratum]]&quot; historici moderni appellare solent, quamquam numquam a Romanis sic nominatam : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum Pompeius filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum &quot;triumvirum&quot; umquam sanxit&lt;ref&gt;[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17. Cassius Dio  XXXVII.54-58. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.&lt;/ref&gt;.

Caesare consule ([[59 a.C.n.]]) acta Pompei lege in toto rata sunt multa vi adhibita et republica perturbata&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48.&lt;/ref&gt;, simul leges agrariae perlatae quae agros Pompeianis veteranis dabant&lt;ref&gt;Peter Panitschek, &quot;[https://tyche.univie.ac.at/index.php/tyche/article/view/4344 Die Agrargesetze des Jahres 59 und die Veteranen des Pompeius]&quot;, ''Tyche'', 1987: 141-154&lt;/ref&gt;. Eius amicus legatusque Aulus Gabinius ad consulatum anni 58 designatus est. Tum Pompeius  Ciceronem, qui se magni hominis praesidio tutum credebat, deseruit et Clodio novisque sociis prodidit&lt;ref&gt;[[Ad Atticum]] II.9.1. Robin Seager, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41523235 Clodius, Pompeius and the Exile of Cicero]&quot;, ''Latomus'', 1965: 519-531 &lt;/ref&gt;. Mox ipse Pompeius a Clodio conviciis contumeliosis lacessitus est, sicarii in eum missi sunt: caedem timens Pompeius domi usque ad novos tribunos sese continuit. Sed anno proximo Ciceronis reditui operam dedit&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 48-49.&lt;/ref&gt;. Item cura annonae ad quinquennium ei mandata est postquam fames et caritas plebem turbavit, quod munus summo studio et successu implevit. Attamen ira et indignatio optimatium adversus triumviros maxima erat: [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] consulatum anni 55 petivit se decreta triumvirum et Caesaris proconsulatum rescissurum ceteraque eorum consilia impugnaturum pollicitus. Quod ut impedirent Crassus et Pompeius simul adversus eum consulatum petiverunt. Manus armatae, sicarii et omne genus violentiae comitia turbabant ita ut mense ianuario Roma consules non habebat et ad [[Interregnum|interreges]] ventum est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 52 et ''Crassus'' 15 et ''Cato minor'' 41.&lt;/ref&gt;. Postremo Pompeius et Crassus consules renuntiati sunt: per tribunos plebis et populum Crassus sibi bellum [[Regnum Parthorum|Parthicum]] attribuit, Pompeius Hispanias in quinquennium, quas tamen provincias legatis reliquit dum ipse cum exercitu ad portas Urbis remanet; prorogationem proconsulatus in Gallia ad quinquennium quoque Caesari obtulerunt&lt;ref&gt;[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 52-53&lt;/ref&gt;. Ita Pompeius unus e tribus reipublicae liberae vespillonibus iure dici potest.

Iam tamen dissolvebatur eorum societas: nam anno 54 obiit sine liberis [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] quae maximum vinculum inter Pompeium et Caesarem fuerat. Et anno 53 Crassus apud Parthos cum filio periit. Restabant duo rivales de principatu certantes. Tum Pompeius optimates propius accessit quia potentiam Caesaris reformidabat. At vis in dies crescebat: anno 53 per sex menses Roma consules non habuit et mense Ianuario 52 tum cum respublica iterum consules non habebat Publius Clodius a familia armata [[Titus Annius Milo|Milonis]] occisus est. Pompeio salus reipublicae [[Senatus consultum ultimum|senatusconsulto ultimo]] mandata est consuli sine collega facto ne nomen infame [[Dictatura|dictaturae]] nuncuparetur&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' cum commentario [[Asconius|Asconii]]. [[Dio Cassius]] 40.49. [[Appianus]], ''Bell. civ''. II.21-23. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 54.3-8.&lt;/ref&gt;. Pompeius milites suos Romam introduxit ad manus armatas opprimendas et varias leges de ambitu et [[Lex Pompeia de provinciis|intervallo inter magistratus et promagistratus]] pertulit quas ipse non observavit. Ad secundam partem anni socerum [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metellum Scipionem]] sibi collegam adiunxit. Talis fuit eius tertius et ultimus consulatus.

=== De secundo bello civili ===
[[Fasciculus:Pompeius Magnus during Civil War 49-45 BC es.svg|thumb|Itinera Pompei in secundo bello civili (49-48) a Roma usque ad [[Pelusium]]]]
Iam res Romanae ad [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bellum civile]] vergebant. Nam Pompeius parem sibi esse in republica non patiens, simul et ab optimatibus incitatus Caesaris proposita exercitum dimittere nolentis nisi prius sibi absenti consulatum petere licuisset firmiter recusabat. Timebat enim Caesar privatus Romam redire ob multa iudicia et odia sibi obeunda. Postquam vero Caesar Rubiconem transiit Pompeius legionibus quas secum habebat diffisus (duas earum obtento bello Parthico e Caesaris exercitu substraxerat) in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] fugere maluit, secum paene totum senatum abducens. Quo faciendo non solum urbem Romam, [[aerarium]], [[Cliens (discretiva)|clientelam]] multam quam in [[Picenum|Piceno]] habebat inimico relinquebat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' III.4-8.&lt;/ref&gt; sed etiam legatos et legiones suas in Hispania versantes deserebat quas primum debellavit Caesar antequam et ipse in Epirum exercitum transduceret&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|de Bello civili]]'' liber primus.&lt;/ref&gt;.

[[Dyrrhachium|Dyrrachii]] Caesar castra Pompei circumvallare et obsidere conatus est sed eruptio Pompeianorum legiones Caesarianas non sine magno damno repulit et paulum afuit quin haec dies victoria Pompeianorum finem bello imponeret. Deinde Pompeius in Thessaliam recessit: sperabat enim cunctando inopia Caesarianos et fame victum iri sine pugna. Non diu tamen senatoribus morae impatientibus et circumstrepentibus resistere potuit. Apud [[Pharsalus|Pharsalum]] proelium invitus commisit et cladem accepit. Huius imbecillitatem animi multum vituperavit poeta [[Lucanus]] in ''[[Pharsalia]]'' et post eum [[Plutarchus]] in [[biographia]]&lt;ref&gt;''Comparatio inter Agesilaum et Pompeium'' IV.3-6.&lt;/ref&gt;.

Ne in fidem victoris sese dederet Pompeius in [[Aegyptus antiqua|Aegyptum]] cum uxore et liberis proficisci constituit ubi regnabat [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]] filius adhuc puer cuius patrem per Aulum Gabinium proconsulem Pompeius nuper in regnum restituerat. Sperabat enim beneficii gratiam sibi saluti fore. At consilium minoris regis gratiam victoris Caesaris praeposuit et Pompeium ad litus accitum decollari iussit ita ut eius caput Caesari adventanti praeberetur. Inter interfectores fuerunt et milites Romani qui sub Pompeio olim meruerant ut [[tribunus militum]] [[Lucius Septimius]]. Talis fuit exitus Magni Pompei&lt;ref&gt;''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74-80. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' II.83-86. Dio Cassius XLII.2-5.&lt;/ref&gt;.

== De moribus ==
[[Fasciculus:Het Theater van Pompeius te Rome Theatrum Pompeii (titel op object) Livre des edifices antiques romains (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-85-3.jpg|thumb|Theatrum Pompei sedecimo saeculo excogitatum.]]
Cicero in oratione sua ''[[de imperio Cn. Pompei]]''&lt;ref&gt;36-42.&lt;/ref&gt; ([[66 a.C.n.]]) virtutes Pompei magnifice enumerabat, quem capitulo secundo suae biographiae secutus est [[Plutarchus]]. Ita laudabat eius innocentiam, temperantiam, abstinentiam, continentiam, fidem, comitatem, humanitatem, mansuetudinem, dignitatem imperatoriam, auctoritatem. Sine dubio laudatio illa sueta [[hyperbola]] oratoria non carebat, aliquid veri tamen inesse iure putaris. Certe adfirmabat socios adventum militum a Pompeio ductorum non timere, reliquorum ducum Romanorum intemperantiam et aviditatem pavescere.

Maxima eius vitia bene demonstravit Plutarchus, hoc est vanitatem et nimiam gloriae popularitatisque cupidinem quam saepe patriae utilitati praevertit. Supra enim leges se putabat et primus esse volens pares non tolerabat. Popularitatis causa etiam quandam animi levitatem et inconstantiam ei obiciebant. Praeterea adulescens in primo bello civili immitem et crudelem sese praebuisse accusabatur&lt;ref&gt;[[Valerius Maximus]] VI.2.8. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|. Vita Pompei]]'' X.1-8 et XVI.6-8.&lt;/ref&gt;. Praeterea gloriae ceterorum ducum invidebat et obtrectabat, Metello Pio in Hispaniis, Crasso in bello servili, Lucullo in bello Mithridatico.

== De facultate dicendi ==
[[Fasciculus:Curia Pompey.jpg|thumb|Curia Pompei computatro restituta]]
[[Fasciculus:Curia Pompeia te Rome Magni Pompei Curia ad Theatrum eiusdem (titel op object) Antieke monumenten (serietitel) Antiquae Urbis Splendor (serietitel) Magesyn der Italiaense gebouwen (serietitel), RP-P-1957-653-71-3.jpg|thumb|Curia Pompeia decimo septimo saeculo excogitata.]]
His verbis Cicero Pompei eloquentiam aestimabat: ''meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem''&lt;ref&gt;''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 239.&lt;/ref&gt;.

== De monumentis ==
Praeclarum monumentum posteris reliquit Pompeius, primum theatrum marmoreum Romae aedificatum quod quidem maneret, [[Theatrum Pompeium|theatrum Pompei]] vulgo dictum. Quod theatrum fortasse circa [[61 a.C.n.]] ad exemplum theatri Graeci quod [[Mytilene|Mytilenae]] viderat&lt;ref&gt;Plutarchus, ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.7-9&lt;/ref&gt; postquam ex Asia rediit inchoatum, in [[Campus Martius|Campo Martio]] in agro privato anno [[55 a.C.n.|55]] secundo consulatu dedicavit&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/theatrepompee/ Le Plan de Rome].  Filippo Coarelli, &quot;[https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1997_num_23_2_2353 Le théâtre de Pompée]&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1997: 105-124&lt;/ref&gt;. Tum magnos ludos populo dedit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXIX.38&lt;/ref&gt;. Instar templi fuit quia summa [[Cavea (discretiva)|cavea]] aedem [[Venus Victrix|Veneri Victrici]] exstruxerat, quae dea bello potens ei semper cordi fuerat. In situ inventae sunt [[Musae (deae)|Musarum]] et [[Hercules|Herculis]] statuae quae ad hoc monumentum pertinuisse videntur: nam Pompeius libenter cum Hercule aut [[Alexander Magnus|Alexandro Magno]] comparabatur&lt;ref&gt;D. Villani (2013).&lt;/ref&gt;. Augustus theatrum Pompeium refecit&lt;ref&gt;''[[Res gestae Divi Augusti|Res gestae]]'' 20.&lt;/ref&gt; et saepe postea refectum est ita ut Dione teste tertio saeculo magnificentiam suam retinuisset.

Novam curiam quoque aedificavit ad senatum habendum in qua [[idus|idibus]] martiis 44 a.C.n. Gaius Iulius Caesar a coniuratis occisus est, ad pedes rivalis statuae cadens&lt;ref&gt;[https://rome.unicaen.fr/monument/curiepompee/ Plan de Rome]&lt;/ref&gt;. Horti et [[porticus]] eam a theatro separabant&lt;ref&gt;Gilles Sauron, &quot;[https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1987_act_98_1_2981 Le complexe pompéien du Champ de Mars : nouveauté urbanistique à finalité idéologique]&quot;, ''Publications de l'École française de Rome'', 1987: 457-473&lt;/ref&gt;.  Augusto regnante curia obstructa est nec ea iam utebantur&lt;ref&gt;Eleonora Zampieri, ''Politics in the monuments of Pompey the Great and Julius Caesar'', Taylor and Francis, 2023 [https://books.google.fr/books?id=FkSHEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;.

Iam anno [[71 a.C.n.|71]] ex Hispania rediens [[Tropaeum Pompeii|magnum tropaeum]] in [[arcus triumphalis]] forma summo [[Pyrenaei montes|Pyrenaeo]] monte ad maiorem sui gloriam erexerat, suam statuam in magna turri ponens&lt;ref&gt;Georges Castellvi, Josep Maria Nolla, Isabel Rodà. &quot;[https://hal.science/hal-03651020 Le trophée de Pompée dans les Pyrénées (71 avant J.-C.)]&quot;, Supplementum ad ''Gallia'', 2008. (272 pp.)&lt;/ref&gt;.

== Pompeius in litteris ==
Paulatim in litteris Pompeius tamquam ultimus defensor libertatis adversus tyrannidem descriptus est, quod historice dubium est&lt;ref&gt;Cicero (''Ad Atticum'' II.17.1) Pompeium tyrannidem adfectare credidit.&lt;/ref&gt;. Ita Titus Livius &quot;Pompeianus&quot; ab Augusto appellabatur&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' IV.34: ''Titus Liuius, eloquentiae ac fidei praeclarus in primis, Cn. Pompeium tantis laudibus tulit ut Pompeianum eum Augustus appellaret ; neque id amicitiae eorum offecit'' (verba in ore [[Aulus Cremutius Cordus|Cremuti Cordi]] posita). cf Bernard Mineo, &quot;[https://books.openedition.org/ugaeditions/52338 Tite-Live et le pouvoir augustéen]&quot; in ''Derrière le voile du pouvoir. Études d'histoire, de littérature et de réception sur le monde romain'', UGA, 2025: 111-130&lt;/ref&gt;, quod tamen in periochis hodie servatis non multum apparet sed fortasse hoc iudicium ad totum opus potius pertinebat. Lucanus imprimis in suo poemate e Pompeio heroem tragicum fecit, &quot;magni nominis umbram&quot;.

Non frequenter in litteris modernis apparet. Nihilominus septimo decimo saeculo ineunte [[iesuita]] [[Petrus Mussonius]] tragoediam Latinam  de Pompei morte scripsit&lt;ref&gt;Bernhard Paul, ''Petrus Mussonius, &quot;Pompeius Magnus&quot; : eine neulateinische Tragödie : Text, Übersetzung und Interpretation'', DeGruyter, 2013 [https://books.google.fr/books?id=MKHoBQAAQBAJ&amp;pg=PP3&amp;hl=fr&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]&lt;/ref&gt;. Paulo post praeclarus poeta tragicus Francogallicus [[Petrus Cornelius]] ''La Mort de Pompée''&lt;ref&gt;[https://www.theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_MORTPOMPEE.pdf Textus]&lt;/ref&gt; anno [[1644]] composuit et postea in tragoedia ''Sertorius'' inscripta (1662) Pompeium hominem generosum ostendit qui Syllanorum societatem suscipit ad praesentes iniurias minuendas et libertatem in posterum restituendam&lt;ref&gt;[https://theatre-classique.fr/pages/pdf/CORNEILLEP_SERTORIUS.pdf Textus]&lt;/ref&gt;.

Nonnulli pictores et musici quoque memoriam Pompei coluerunt sed operibus hodie parum notis.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes praecipui ==
[[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]]
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]''
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' libri 36-42
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''  et ''[[Vita Sertorii|Sertorius]]'' et ''[[Vita Luculli (Plutarchus)|Lucullus]]''
*[[Sallustius]], ''Historiae''
*[[Titus Livius]], ''Periochae'' 89-112
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:11871 - Vatican - Pius-Clementine Museum (3482903904).jpg|thumb|Statua Herculis anno 1864 prope ruinas theatri Pompei inventa. Ad secundum saeculum p.C. refertur. Theatrum enim illud diu floruit.]]
*Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica]
*Henricus Gottlob Kloeber, ''[https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11211445?page=,1 De Pompeio Hierosolymario]'', Vitembergae, 1741/2 '''LATINE'''
*Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren,	''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 
*	Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*H. P. Collins, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641489 Decline and Fall of Pompey the Great]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1953: 98-106
*	 Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica]
*Kurt von Fritz, &quot;[https://www.jstor.org/stable/283545?read-now=1 Pompey's Policy before and after the Outbreak of the Civil War of 49 B.C.]&quot;, ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1942: 145-180
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*Klaus M. Girardet,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ccgg_1016-9008_1992_num_3_1_1357 Imperium und provinciae des Pompeius seit 67 v. Chr.]&quot;, ''Cahiers du Centre Gustave Glotz'', 1992: 177-188
*Peter Greenhalgh, ''Pompey. I The roman Alexander II The republican prince'', Weidenfeld, 1980/1 (duo volumina) [https://www.jstor.org/stable/3063845 Recensio critica]
*Erich S. Gruen, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435061 Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1969: 71-108
*Thomas P. Hillman, &quot;[https://www.jstor.org/stable/4476779 Pompeius and the Senate: 77-71]&quot;, ''Hermes'', 1990: 444-454
*Charles-Alban Horvais, &quot;[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]&quot;, ''Vita Latina'', 2017: 5-21
*John Leach,	''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*Giuseppe Marchetti Longhi, ''&quot;Theatrum Lapideum&quot;, &quot;Curia Pompeia&quot; e &quot;Trullum Dominae Maraldae&quot;: Topografia antica e medioevale di Roma'',	Tip. Poliglotta Vaticana, 1936
*Thomas N. Mitchell, &quot;[https://www.jstor.org/stable/27830953 Cicero, Pompey and the rise of the first triumvirate]&quot;, ''Traditio'', 1973: 1-26
*Kit Morrell, ''Pompey, Cato, and the Governance of the Roman Empire'', Oxford University Press, 2017 [https://academic.oup.com/book/9802]
*	Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] 
*L. G. Pocock, &quot;[https://www.jstor.org/stable/641978 What Made Pompeius Fight in 49 B. C.?]&quot;, ''Greece &amp; Rome'', 1959: 68-81
*Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015
*David Rafferty , Frederik Juliaan Vervaet, Christopher J. Dart. &quot;[https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783111705446-012/html Competitive Authoritarianism on the Eve of Empire: Pompeius’s New Republic of 52 BCE]&quot;, in ''How  Republics die'', De Gruyter, 2025: 301-329
*Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica]
*Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019
*Robin Seager, ''Pompey the Great : a political biography'', Oxonii, Blackwell, 2002 [https://bmcr.brynmawr.edu/2002/2002.12.15 Recensio critica] [https://books.google.fr/books?id=EKwClH_z09gC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*G. R. Stanton, B. A. Marshall. &quot;[https://www.jstor.org/stable/4435439 The Coalition between Pompeius and Crassus 60-59 B.C.]&quot;, ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1975: 205-219
*Augustus Stinner, ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044085197283&amp;seq=7 Ciceronis de Cn. Pompeio Magno judicia, ab illo epistolis praecipue commissa, examini subjecta]'', 	[[Vratislavia|Vratislaviae]], typis Kupferianis, 1830           '''LATINE'''
*Éric Teyssier, ''Pompée. L’anti-César'', Perrin, 2013 [https://shs.cairn.info/pompee--9782262042127?lang=fr] [https://books.google.fr/books?id=ktUpQCpx3e0C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
*G. Wirth, &quot;[https://prop.ub.uni-heidelberg.de/journals/bjb/article/view/69815 Pompeius - Armenien - Parther. Mutmaßungen zur Bewältigung einer Krisensituation]&quot;,  ''Bonner Jahrbücher'', 1983: 1-60

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
* [https://la.wikisource.org/wiki/De_viris_illustribus_urbis_Romae_a_Romulo_ad_Augustum/Cnaeus_Pompeius_Magnus Pompeius] in opere [[ Lhomond|abbatis C. F. Lhomond]] ''[[De viris illustribus urbis Romae]]'', 1779.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>jn22fpj7g3dpengu22zepau3ma7lbod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>28 Octobris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17847</id>
    <revision>
      <id>3998243</id>
      <parentid>3997993</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de calamitate ferriviaria privinicae Toletanae anni 2026</comment>
      <origin>3998243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10147" sha1="4sb8shqltu7eblurfuy6wrv8v92yz9k" xml:space="preserve">{{Calendarium-Octobris}}
'''28 Octobris''' est dies 301ª anni (302ª in [[Annus bisextilis|annis bissextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|Calendario Gregoriano]]. 64 dies manent.

Secundum [[Calendarium Romanum]], est ''ante diem quintum Kalendas Novembres'', quod ''a.d. V Kal. Nov.'' abbreviatur.

== Eventa ==
=== Saeculo 4 ===
* [[306]] - [[Maxentius]], filius [[Maximianus|Maximiani]] imperatoris, [[Roma]]e ''Augustus'' proclamatus est.
* [[312]] - Maxentius imperator proelio ad Pontem Mulvium [[Roma]]e facto a [[Constantinus I|Constantino I]] imperatore victus et flumine submersus est.

=== Saeculo 8 ===
* [[797]] - [[Carolus Magnus]] rex [[Franci|Francorum]] [[Aquisgranum|Aquisgrani]] [[Capitulare Saxonicum]] promulgavit, quo [[Saxones]] nuper pacati eadem lege qua Franci fruerentur.

=== Saeculo 15 ===
* [[1444]] - Pax [[Ensisheim]]ensis inter [[Helvetia]]m et [[Ludovicus XI|Ludovicum]] herem regni [[Francia]]e constituta est.
* [[1492]] - [[Christopherus Columbus]] in insulam [[Cuba]]e appulsus est.

=== Saeculo 16 ===
* [[1524]] - [[Franciscus I (rex Franciae)|Franciscus I]] rex [[Francia]]e obsidionem urbis [[Papia]]e coepit.

=== Saeculo 17 ===
* [[1636]] - [[Universitas Harvardiana]] condita est.

=== Saeculo 18 ===
* [[1724]] - [[Lima]] urbs principalis [[Peruvia]]e a [[Terrae motus|terrae motu]] pulsa est; circa XVIII milia hominum necati sunt.
* [[1791]] - [[Olympe de Gouges]] &quot;Declaratio universa de [[iura mulierum|iuribus mulieribus]] civibusque&quot; publicavit.

=== Saeculo 19 ===
* [[1848]] - Inter urbes [[Barcino]] et [[Iluro]] prima [[ferrovia]] [[Iberia]]e inaugurata est.
* [[1886]] - [[Novum Eburacum|Novi Eburaci]] [[Statua Libertatis]] inaugurata est. [[Fasciculus:Statueofliberty.JPG|80px|thumb|right|Statua Libertatis]]
* [[1893]] - [[Petrus Čajkovskij]] suam [[symphonia sexta (Čajkovskij)|Symphoniam VI]] publicat, suum ultimum opus. 

=== Saeculo 20 ===
* [[1918]]
** [[Cechoslovacia]]e res publica condita est.
** [[Galicia]] post [[Instrumentum pacis Bressiciensis]] signatum [[Polonia]]e adiuncta est. 
** [[Dieta Imperii Germanici]] legem promulgavit, qua eius legatis ius datum est administrorum Imperii nominandorum. Antea haec Imperator fecit.
* [[1944]] - [[Bulgaria]] indutias signavit cum [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] [[Regnum Unitum|Regno Unito]] et [[CFA]] atque hoc factu foedus cum [[Germania]] finivit.
* [[1954]] - [[Conradus Adenauer]] cancellarius [[Res publica Foederalis Germanica (1949-1990)|Germaniae]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtoniae]] praesidem [[CFA]] [[Dwight D. Eisenhower]] convenit.
* [[1956]] - Milites [[Unio Sovietica|Sovietici]] pro tempore se ex [[Budapestinum|Budapestino]], capite [[Hungaria]]e receperunt.
* [[1958]] - [[Angelus Iosephus Roncalli]] [[papa]] creatus est; sibi nomen imposuit [[Ioannes XXIII|Ioannem XXIII]]
* [[1962]] - Suffragio cives [[Francia]]e probaverunt, ut praeses rei publicae in futurum a populo eligeretur.
* [[1982]] - In [[Hispania]] factio Socialistica [[Philippus González|Philippo González]] duce suffragium parlamenti vicit.

=== Saeculo 21 ===
*[[2018]] - [[Iairus Bolsonaro]] praeses [[Brasilia]]e electus est.
*[[2022]] - [[Elon Musk]] societatem [[Twitter]] per [[sors pecuniaria|sortes pecuniarias]] acquisit.
*[[2026]] - [[Calamitas ferriviaria provinciae Toletanae anni 2026|Calamitas ferriviaria]] in [[provincia Toletana]] [[Hispania]]e fit, quae plus quam 68 homines necavit.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/live/cv1j309d4g98t Families desperate for news as rescuers work to identify Spanish train crush victims]&lt;/ref&gt;

== Nati ==
=== Saeculo 11 ===
* [[1017]] - [[Henricus III (imperator)|Henricus III]] imperator [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] ab anno [[1046]]; mortuus est anno [[1056]].

=== Saeculo 15 ===
* [[1469]] - [[Desiderius Erasmus Roterodamus]], princeps [[Humanista|rum]] [[Nederlandia|Nederlandicus]]; mortuus est anno [[1536]].

=== Saeculo 16 ===
* [[1536]] - [[Felix Platter]], [[medicus]] et [[scriptor]] [[Helvetia|Helveticus]]; mortuus est anno [[1614]].
* [[1585]] - [[Cornelius Iansenius]], theologus [[Nederlandia|Nederlandicus]]; mortuus est anno [[1638]].

=== Saeculo 19 ===
* [[1804]] - [[Petrus Franciscus Verhulst]], [[mathematica|mathematicus]] et doctus [[statistica]]e [[Belgia|Belgicus]]; mortuus est anno [[1849]].
* [[1840]] - [[Ioseph Wilson Fifer]], gubernator [[Illinoesia]]e; mortuus est anno [[1938]].
* [[1866]] - [[Raimundus Maria del Valle-Inclán]], scaenicus [[Hispania|Hispanicus]]; mortuus est anno [[1936]].
* [[1879]] - [[Channing Harris Cox]], gubernator [[Massachusetta]]e; mortuus est anno [[1968]].
* [[1885]] - [[Petrus Albinus Hansson]], primus minister [[Suecia]]e; mortuus est anno [[1946]].
* [[1888]] - [[Remigius Dumoncel]], iurisprudens et vir publicus [[Francia|Francicus]], qui inter [[secundum bellum mundanum]] occupatores [[Germania|Theodiscis]] resistebat; necatus est [[15 Martii]] [[1945]].

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - [[Evelyn Waugh]], scriptor [[Regnum Unitum|Britannicus]]; mortuus anno [[1966]].
* [[1909]] - [[Franciscus Bacon (pictor)|Franciscus Bacon]], pictor [[Hibernia|Hibernicus]]; mortuus anno [[1992]].
* [[1910]] - [[Augustus Gansser]], clarus [[geologia|geologus]] [[Helvetia|Helveticus]]; mortuus anno [[2012]].
* [[1912]] - [[Richardus Doll]], [[medicus]] [[epidemia]]e [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; mortuus est anno [[2005]].
* [[1914]]  
**[[Ionas Salk]], inventor [[vaccinum|vaccinorum]] contra [[poliomyelitis|poliomyelitem]] [[CFA|Americanus]]; mortuus anno 1995.
**[[Ricardus L. M. Synge]], chemicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; mortuus est anno [[1994]].
* [[1916]] - [[Ericus Mende]], vir publicus [[Germania|Theodiscus]] factionis [[FDP]]; mortuus anno [[1998]].
* [[1929]] - [[Ioanna Plowright]], [[actor|actrix]] [[Britanniarum regnum|Britannica]].
* [[1932]] - [[Gerhardus Baum]], vir publicus Theodiscus et sodalis [[Factio Democratica Liberalis Germaniae|Factionis Democraticae Liberalis Germaniae]].
* [[1936]]
** [[Paulus Rabitti]], [[Ferraria]]e (Archidioecesis Ferrariensis-Comaclensis) [[archiepiscopus]].
** [[Eckart Höfling]], [[OFM|frater]] [[Franciscani|Franciscanus]] [[Germania|Germanicus]] qui inter alia pro pauperibus in [[Brasilia]] operam dedit; mortuus est anno [[2014]].
* [[1938]]
** [[Bernadetta Lafont]], actrix [[Francia|Francica]]; mortua est anno [[2013]]. 
** [[Anna Perry]], [[scriptor|scriptrix]] [[mythistoria]]rum criminalium [[Britanniarum regnum|Britannica]]; mortua est anno [[2023]].
* [[1954]] - [[Christophorus Benfey]], [[professor]] [[litterae|litterarum]] [[Lingua Anglica|Anglicarum]].
* [[1955]] - [[Gulielmus Gates]], praeclarissimus homo negotiorum [[CFA|Americanus]].
* [[1956]]
** [[Mahmudus Ahmadinejad]], praeses [[Irania]]e annis [[2005]] ad [[2013]].
** [[Manfredus Behrens]], rerum politicarum peritus [[Germania|Germanicus]] factionis [[CDU]].
* [[1957]]
** [[Florentia Arthaud]], navigatrix [[Francia|Francica]]; mortua est anno [[2015]].
** [[Christianus Berkel]], histrio Germanicus.
** [[Scottus Hahn]], theologus [[CFA|Americanus]].
* [[1961]] - [[Carolus Morerod]], ab anno [[2011]] [[episcopus]] [[Helvetia|Helveticus]] Dioecesis Lausannensis, Genevensis, et Friburgensis.
* [[1963]] - [[Eros Ramazzotti]], cantor [[Italia|Italicus]].
* [[1965]] - [[Aloisius Miraglia]], sive Mirabilis, Latinitatis ille sol, natus est.
* [[1967]] 
** [[Richardus Bona]], musicus [[Cammarunia]]e generis [[Iazium|iazii]].
** [[Iulia Roberts]], actrix [[CFA|Americana]].
* [[1974]] - [[Ioachimus Phoenix]], histrio [[CFA|Americanus]].
* [[1981]] - [[Milan Baroš]], athleta [[Cechia|Cechicus]] et clarus [[pedilusor]].
* [[1984]] - [[Obafemi Martins]], pedilusor [[Nigeria]]nus.
* [[1989]] - [[Camilla Muffat]], navigatrix [[Francia|Francica]]; mortua est anno [[2015]].
* [[1998]] - [[Nolan Gould]], histrio [[CFA|Americanus]].

== Mortui ==
=== Saeculo 4 ===
* [[312]] - [[Maxentius]] imperator [[Imperium Romanum|Romanus]] (vide supra).

=== Saeculo 15 ===
* [[1412]] - [[Margareta I (regina Daniae)|Margareta I]], [[regina regnans]] Daniae, Norvegiae et Sueciae.
* [[1440]] - [[Ludovicus XI (comes)|Ludovicus XI]] comes Oettingen; natus est circa annum [[1350]].

=== Saeculo 16 ===
* [[1592]] - [[Augerius Gislenius Busbequius]], [[scriptor]], [[herbarius]], legatus [[Flandria|Flandrus]] monarcharum [[Austria]]corum; natus est anno [[1522]].

=== Saeculo 18 ===
* [[1704]] – [[Ioannes Lockius]], philosophus [[Anglia|Anglicus]].
* [[1713]] - [[Paulus Lorenzani]], [[theatrus lyricus|theatro lyrico]] compositor [[Italicus]]; natus est anno [[1640]].
* [[1740]] - [[Anna (imperatrix Russiae)|Anna]], imperatrix [[Russia]]e; nata est anno [[1693]].

=== Saeculo 19 ===
* [[1802]] - [[Carolus Antonius Pilati]], scriptor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1733]].
* [[1818]] - [[Abigail Adams]], Prima Domina [[CFA]]; nata est anno [[1744]].
* [[1861]] - [[Ioannes Nikitin]], poeta [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1824]].
* [[1865]]
** [[Carolus Ferdinandus de Buol-Schauenstein]], legatus ac vir publicus [[Austria]]cus; natus est anno [[1797]].
** [[Ioannes Petrus Krafft]], pictor [[Germania|Theodiscus]]; mortuus est anno [[1780]].

=== Saeculo 20 ===
* [[1952]] - [[Gulielmus Hughes]], primus minister [[Australia]]e; natus est anno [[1862]].
* [[1969]] - [[Cornelius Čukovskij]], poeta et scriptor [[Russia|Russicus]] [[URSS|Sovieticus]]; natus est anno [[1882]].
* [[1999]] - [[Raphael Alberti]], scriptor [[Hispania|Hispanicus]]; natus est anno [[1912]]

=== Saeculo 21 ===
* [[2008]] - [[Dina Cocea]], actrix [[Romania|Dacoromanica]]; nata est anno [[1912]].
* [[2013]] - [[Thaddaeus Mazowiecki]], rerum politicarum peritus [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1927]].
* [[2014]] - [[Michael Sata]], praeses [[Zambia]]e; natus est anno [[1937]].
* [[2023]] - [[Matthaeus Perry]], histrio Americo-[[Canada|Canadiensis]]; natus est anno [[1969]].

== Festa et Feriae ==
* [[Dies Ochi]] in [[Graecia]]: festum nationale Graecorum.
* Dies mundialis [[Ars animandi|artis animali]]
* Dies internationalis [[Lingua creola|linguae creolae]]

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>4sb8shqltu7eblurfuy6wrv8v92yz9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hasta Pompeia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18000</id>
    <revision>
      <id>3998390</id>
      <parentid>3910871</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T09:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4875" sha1="gsun8ejigwt3se9c3ql81u57t9hz9jo" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Hasta}}
{{pro pagina discretiva vide|Asta}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Duomodiasti.jpg|thumb|Templum maximum Hastae Pompeiae]]
'''Hasta'''&lt;ref name=&quot;graesse&quot;&gt;{{Graesse}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854&lt;/ref&gt; {{victio|Hasta|ae|f}} seu '''Hasta Pompeia'''&lt;ref&gt;http://www.dizionario-latino.com/dizionario-italiano-latino.php?lemma=ASTI100&lt;/ref&gt; (alia nomina: ''Asta''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Castiglioni&quot;&gt;{{Castiglioni}}&lt;/ref&gt;, ''Asta Pompeia''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Asta Colonia''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854&lt;/ref&gt;, ''Astae''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt; ''-arum'', ''Astae civitas''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Asti|Asti]]'') est [[Urbes Italiae|Urbs]] [[Italia]]e et [[Municipium Italiae|municipium]], circiter 76&amp;thinsp;270 incolarum, in [[Regio Italiae|regione]] [[Pedemontium|Pedemonte]] sita et caput [[Provincia Astensis|Provinciae Hastensis]]. Urbani ''Astenses''&lt;ref name=&quot;CathHier&quot;&gt;Cf. {{CathHierDiocese|asti|Dioecesis Astensis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Castiglioni&quot; /&gt; vel ''Hastenses''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt; (seu ''Asticiani'', ''Hasticiani'') appellantur.

== Insigne ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]''
&lt;/gallery&gt;

=== Sententia ===
Sententia urbis est: ''Aste Nitet Mundo Sancto Custode Secundo''.

== Geographia ==
Hasta Pompeia est urbs princeps [[Mons Ferratus Astensis|Montis Ferrati Astensis]] seu [[Mons Ferratus Inferior Astensis|Montis Ferrati Inferioris Astensis]], pars [[Mons Ferratus|Montis Ferrati]], historicae ac geographicae terrae.

== Historia ==
Hasta est antiquissima urbs iam circiter 1800–1500 a.C.n. nam habitata est. Fuit urbs Romana.
Haec urbs est statio in [[via Fulvia]].

== Clari cives ==
Hastae Pompeiae olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt multi praeclari viri atque feminae, inter alios:

* [[Victorius Alfieri]] ([[1749]]–[[1803]]), poeta
* [[Ioannes Gerbi]] ([[1885]]–[[1954]]), cyclistas
* [[Paulus Conte]] ([[1937]]), compositor ac cantor
* [[Georgius Conte]] ([[1941]]), compositor ac cantor
* [[Ioannes Goria]] ([[1943]]-[[1994]]), praeses Consilii Ministrorum Rei Publicae Italicae.

== Aedificia egregia ==
* Ecclesia cathedralis Assunptionis B.M.V. et S. Gothardi.

== Ecclesia Catholica Romana ==
Hasta Pompeia [[sedes episcopalis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] est. Nomen sedis episcopalis [[Dioecesis Astensis]]&lt;ref name=&quot;CathHier&quot; /&gt; est.

== Fractiones, vici et loci in municipio ==
=== Fractiones ===
''Bramairate, Bricco Fassio, Bricco Roasio, Ca' dei Coppi'', Villa Caniliarum (''Caniglie''), ''Carretti, Casabianca'', Castilionum de Remano apud Cellas (''Castiglione''), ''Madonna di Viatosto, Migliandolo, Mombarone'', Montis Gardini Statio (''Mongardino Stazione''), ''Montegrosso Cinaglio'', Mons Marcidus (''Montemarzo''), ''Poggio d'Asti'', Villa Cortiscomarii (''Portacomaro Stazione''), Plebs Quarti (''Quarto''), ''Quarto Superiore, Revignano, Rioscone, San Grato di Sessant'', S. Marcianotus (''San Marzanotto''), S. Marcianoti Planities (''San Marzanotto Piana''), ''Santo Spirito, San Vito - Poggio, Serravalle'', Villa Sexanti (''Sessant''), ''Torrazzo, Trincere'', Vallieranum (''Vaglierano''), Villa Anzani (''Valenzani''), ''Valfea, Valgera, Valle Andona, Valle Tanaro, Valmaggiore, Valmairone, Valmanera, Valterza, Variglie''.
&lt;ref&gt;https://books.google.it/books?id=7fAMdBf0gAYC&amp;pg=PA81&amp;lpg=PA81&amp;dq=vallieranum&amp;source=bl&amp;ots=pcdVD7YsB9&amp;sig=ACfU3U3TeZFSYRPSkVzkWuX3JDyub104hQ&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi1-fSen4XsAhUI36QKHb9tCLcQ6AEwAHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=vallieranum&amp;f=false&lt;/ref&gt;

== Municipia finitima ==
[[Attianum]], [[Baldecherium]], [[Callianum]], [[Castaneale Casalensium]], [[Castrum Alferiorum]], [[Castrum ad Nonum]], [[Cellae Astenses]], [[Clusanum]], [[Cinalium]], [[Cossumbratum]], [[Insula Astensium]], [[Monale]], [[Mons Gardinius Astensium]], [[Mons Grossus Astensium]], [[Comalium]], [[Rivus Francorum]], [[Revigliascum]], [[Rocca Aratia]], [[Fanum Sancti Damiani Astensium]], [[Septimus Astensium]], [[Tiliola]], [[Vilianum Astense]].

{{NexInt}}
* [[Mons Ferratus]]

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20220305144432/https://www.comune.asti.it/ Situs publicus]
{{CommuniaCat|Asti|Hastam Pompeiam}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Map - IT - Asti - Municipality code 5005.svg|Collocatio finium Municipii Astensis in Provincia Astensi.
Image:Monumento all'Unità d'Italia e Palazzo Medici del Vascello, Asti 2005.jpg|Forum &quot;Roma&quot;—Monumentum ad unitatem Italiae
&lt;/gallery&gt;

{{Urbes quae sunt capita provinciarum Italicarum}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Urbs-stipula}}

[[Categoria:Hasta Pompeia|!]]</text>
      <sha1>gsun8ejigwt3se9c3ql81u57t9hz9jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De honesta voluptate et valetudine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24387</id>
    <revision>
      <id>3998321</id>
      <parentid>3974282</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15755" sha1="f94z69m9jwpzuaxo91xg0yonqozvzt7" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Platinae De honesta voluptate et valitudine n.d. prima pagina.jpg|thumb|''De honesta voluptate et valetudine'' prima editio (1471?): prima pagina]]

{{ores|De honesta voluptate et valetudine}} (sive, ut editiones antiquae, {{ores|Valitudine}}) titulus est libri hodie optime cogniti scriptoris [[Italia|Italici]] saeculi XV, [[Bibliotheca Vaticana|bibliothecarii Vaticani]], [[Bartholomaeus Platina|Bartholomaei Platinae]]. Est eodem tempore liber de coquina, de regimine, de historia ciborum. Fuit primus liber prelo impressus de re coquinaria; editio princeps anno fere 1471 facta est. Opus [[Bartholomaeus Roverella|Bartholomaeo Roverellae]] cardinali dicatum est: exemplar manuscriptum huic patrono anno circiter 1468 oblatum in [[Bibliotheca Trivultiana]] [[Mediolanum|Mediolanensi]], sed sine nomine, servatum esse videtur.&lt;ref&gt;{{qc|id=Milham (1992)}}; {{qc|id=Trivultiana 734}}&lt;/ref&gt;

Editio Francogallica variis partibus renovata et aucta, [[Monspessulanus|Monte Pessulano]] a [[Desiderius Christol|Desiderio Christol]] facta, anno [[1505]] prodit.&lt;ref&gt;Liliane Plouvier, &quot;[http://provence-historique.mmsh.univ-aix.fr/Pdf/PH-2004-54-218_03.pdf Regards nouveaux sur la cuisine provençale du bas moyen âge: le témoignage des livres de cuisine]&quot; pp. 457-460
&lt;/ref&gt;

== Fontes ==
[[Fasciculus:Platinae De honesta voluptate et valitudine 1475 prima pagina.jpg|thumb|''De honesta voluptate et valetudine'' secunda editio (Venetiis, 1475): prima pagina]]
Recepta coquinaria auctor hausit e ''Libro de arte coquinaria'' [[Lingua Italiana|Italiane]] scripto ab amico suo [[Magister Martinus|Magistro Martino Comensi]] (Italice ''Maestro Martino''), ut ipse agnoscit:
{{Citatio|Quem coquum, dii immortales, Martino meo Comensi conferes, a quo haec quae scribo magna ex parte sunt habita: Carneadem alterum dices si de rebus praepositis ex tempore diserentem audieris.|''De honesta voluptate et valetudine'' liber 6 &quot;[[Cibarium album|Cibaria alba]]&quot;.}}
Historia facultatesque diaeteticas ciborum partim ex ''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturali Historia]]'' [[Gaius Plinius Secundus|Plinii]] aliisque scriptis antiquis collegit, minori parte ex observationibus suis addidit.

== De convivis ==
Adduntur nomina (vel potius pseudonyma) convivarum, quorum plurimi sodales erant &quot;[[academia Romana|academiae]]&quot; ab [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponio Laeto]] conductae.&lt;ref&gt;{{qc|id=Milham (1986)}}; {{qc|id=Milham, interpr. (1998)}} pp. 81-91&lt;/ref&gt; Anecdotis in capitulos varios additis Platina ad gustus horum amicorum et nonnumquam ad morbos eorum regimine curandos allusit, quorum nomina et pseudonyma sequuntur:
* Convivae: [[Iulius Pomponius Laetus]], [[Antonius Septimuleius Campanus]], [[Vespasianus Florentinus]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Laelius Cosmicus||d|qid=Q18945680}}, Fabius Narniensis, Antonius dei Rossi
* Aegrotantes: [[Philippus Callimachus Experiens]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Marsus Piscinas||it|qid=Q16853923}}, Caelius, Brutus, Pantagathus Leonicenus, Aristoxenus Gallus vel Archigallus, Glaucus, Galba, Cassius, Voconius, Hircius

== Continentur ==
[[Fasciculus:Platine en francoys Lyon 1505 titre.jpg|thumb|''Platine en françoys'' prima editio (Lugduni, 1505): titulus]]
# Eligendus locus ad habitandum; de exercitatione corporis; de coena; de ioco et ludo; de somno; qua ratione cubandum sit; de concubitu; quid sit agendum ubi cubitu surrexeris; de exercitatione post somnum; quid observandum sit in vita ad voluptatem; de coquo; de paranda mensa; de sale; de pane; de placentis; quid sit edendum primo; de cerasis; de prunis; de moris; de peponibus; de cucumeribus; de ficis.
# De [[Malum|malis]]; de piris; de [[uva]] et aliis [[Fructus|fructibus]]; de oleo; de [[mel]]le; de [[saccharum|saccharo]]; de [[lac]]te; de [[caseus|caseo]]; de [[recocta]]; de [[ovum|ovo]]; de [[butyrum|butyro]]; de [[acetum|aceto]]; etc.
# De amygdalis et nucibus; de pipere et speciebus; de allio; de caepis; de foeniculo et herbis.
# De lactucis conditis et aliis condituris; patinae; de carnium differentiis; de [[bos|bove]], [[agnus|agno]] et vervece aliisque animalibus.
# De avibus esculentis; quae differentia inter animalium partes sit.
# Quomodo coquendae aves cicutes et sylvaticae; farcimina; cibaria alba; etc.
# De ordeo aliisque cerealibus; de cicere aliisque pulmentis; de [[cannabis|cannabi]]; de [[cucurbita]]; de atriplice; de napis; de [[brassica]]; etc.
# De condimentis quae vulgo sapores vocant.
# De ofellis quas vel frictellas licet appellare; ova quovis modo cocta; de boletis et [[fungus|fungis]]; de [[tuber]]ibus; de [[cochlea|cochleis]]; de [[testudo|testudine]]; de [[rana|ranis]].
# De coquendis [[piscis|piscibus]]; conditum quod &quot;caviare&quot; vocant; ova tarycha; quid sit edendum tertia mensa; de [[vinum|vino]]; de sedendis perturbationibus.

== Fortuna ==
De Epicureismo &quot;Calvi&quot; (i.e. Platinae) amicus &quot;[[Philippus Callimachus Experiens|Callimachus]]&quot; sic cecinit:
:Blandius olliculas proprium quam mater alumnum&lt;br /&gt;
:Complecti solitus Calvus utraque manu,&lt;br /&gt;
:Et gelidas sordes emendicare lebetum&lt;br /&gt;
:Ambesosque cibos relliquiasque canum,&lt;br /&gt;
:Spernit plebeio condita escalia iure,&lt;br /&gt;
:Nec nisi magnificas gaudet adire dapes,&lt;br /&gt;
:Obliquatque velut satiatus carne recenti&lt;br /&gt;
:Vultur ab assuetis rostra cadaveribus.&lt;br /&gt;
:Hoc divina facit domini indulgentia nostri:&lt;br /&gt;
:Illa rudem cepit sollicitare gulam&lt;br /&gt;
:Et mensis adhibere sacris servile palatum&lt;br /&gt;
:Et natum siliquis furfuribusque suum.&lt;ref&gt;[[Philippus Callimachus Experiens|Callimachus]], &quot;Ad Lutium de Calvo degenere&quot; in F. Sicca, ed., ''Callimachus: Carmina'' (Neapoli: Conte, 1981), no. 124, p. 271&lt;/ref&gt;
[[Ioannes Antonius Campanus]]:
:[[Iulius Pomponius Laetus|Iulius]] ad potum friget stringitque gelato&lt;br /&gt;
:dente nivi similem, cum sitis urget, aquam;&lt;br /&gt;
:contemnunt musae rodentem crustula, Phoebus&lt;br /&gt;
:spernit et a tristi Pallas abit genio.&lt;br /&gt;
:Calvus, Aricini sordent cui prandia porri,&lt;br /&gt;
:laetum, nec bulbos ore obolente, canit:&lt;br /&gt;
:non faba duritiem stomacho facit aut cicer aut nux&lt;br /&gt;
:nec varia est ratio ventris et ingenii.&lt;ref&gt;[[Ioannes Antonius Campanus]], &quot;Ad Iulium&quot; in P. Cecchini, ''Giannantonio Campano: studi sulla produzione poetica'' (Urbino: Quattro venti, 1995) p. 123&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
; Editiones et versiones antiquiores
* sine anno : ''Platine De honesta voluptate et valitudine''. Ulrich Han [https://archive.org/details/Platine-De-honesta-voluptate-et-valitudine-ad-amplissimum-ac-doctissimum-D-B-Rou-PHAIDRA_o_359459 Textus] apud ''Internet Archive''
* 1475 : ''Platine De honesta voluptate et valitudine''. Venetiis: Laurentius de Aquila [https://archive.org/details/ita-bnc-in2-00000024-001 Textus] [https://archive.org/details/ita-bnc-in2-00001711-001 alius] apud ''Internet Archive''; [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58516p Textus] (aegre legibilis) apud ''Gallica''
* 1480 : ''Platyne de honesta voluptate et valitudine''. In Civitate Austriae: expensis Gerardi de Flandria [https://archive.org/details/dehonestavolupta00plat Textus] [https://archive.org/details/ita-bnc-in2-00000947-001 alius] apud ''Internet Archive''
* 1487 : ''Di Platina De la honesta voluptate e valetudine''. In Venetia {{Ling|Italiane}} [https://archive.org/details/ita-bnc-in1-00000544-001 Textus] [https://archive.org/details/ita-bnc-in1-00000279-001 alius] apud ''Internet Archive''
* 1494 : ''Di Platina De la honesta voluptate e valetudine''. In Venetia {{Ling|Italiane}} [https://archive.org/details/ita-bnc-in1-00000545-001 Textus] [https://archive.org/details/ita-bnc-in2-00002030-001 alius] apud ''Internet Archive''
* 1499 : ''Platynae De honesta voluptate et valitudine''. Bononiae: Iohannes Antonius Platonides, 1499 [https://archive.org/details/ita-bnc-in2-00001187-001 Textus] apud ''Internet Archive''; [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k59596d textus] apud ''Gallica''
* 1502 : ''Platynae De honesta voluptate et valitudine''. Venetiis: Bernardinus Venetus {{GB|U_MQCwwe2VQC|Textus}} {{Google Books|XRpfAAAAcAAJ|alius}}
* 1503 : ''Platinae De honesta voluptate et valitudine''. Venetiis: per Ioannem Tacuinum {{Google Books|Xos8AAAAcAAJ}}
* 1505 (interprete [[Desiderius Christol|Desiderio Christol]]) : ''Platine en françoys: composé en latin par Platine en court de Romme, et apres translaté en françoys par messire Desdier Christol a Montpelier''. Lugduni: Fradin [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k792720 Textus] apud ''Gallica''; [https://web.archive.org/web/20200817112255/https://www.oldcook.com/doc/livre_platine_en_francoys.pdf apud ''Oldcook'']; [https://web.archive.org/web/20191229021736/http://www.diachronie.be/textes_gastronomie/1505-platine/index.html Recensio interretialis]
* 1508 : ''De Platina De la honesta voluptate e valetudine''. In Venetia {{Ling|Italiane}} [https://archive.org/details/bub_gb_c_uG0DpRNtEC Textus] apud ''Internet Archive''
* 1509 : ''Platine en françoys tresutile et necessaire pour le corps humain qui traicte de honneste volupte ...'' Lutetiae {{Ling|Francogallice}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15119321 Textus] apud ''Gallica''
* 1517 : ''Platynae De honesta voluptate et valitudine''. Venetiis [https://archive.org/details/bub_gb_Asi6Hge9U1IC Textus] apud ''Internet Archive''
* 1517 : ''Platynae De honesta voluptate et valitudine''. Sine loco? [https://archive.org/details/bub_gb_UAHc1E1IVs8C Textus] apud ''Internet Archive''
* 1517 : ''Platinae De honesta voluptate et valitudine''. Argentinae: in officio Ioannis Knoblouch {{GB|yeKV1-TFszEC|Textus}} {{Google Books|d49DDNSByfQC}}
* 1529 : ''B. Platinae Cremonensis, De honesta uoluptate, de ratione uictus, &amp; modo uiuendi, de natura rerum &amp; arte coquendi libri X''. Coloniae, 1529. [http://archive.org/details/bplatinaecremon00unkngoog Textus] apud ''Internet Archive''
* 1530 : ''Bap. Platinae Cremonensis De honesta voluptate ...'' [Lutetiae]: in aedibus Ioannis Parvi {{Google Books|kFJfAAAAcAAJ}}
* 1530 : ''Von allen Speisen und Gerichten, Koch und Kellerey''. Augustae Vindelicorum [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00022997/images/index.html Textus]; [http://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb11217823-1 editio Strassburgensis]
* 1537 : ''Bap. Platinae Cremonensis De honesta voluptate et valetudine libri decem''. Coloniae: ex officina Eucharii Cervicorni [https://archive.org/details/bub_gb_oKL_gIGirvIC Textus] apud ''Internet Archive''
* 1541 : Albanus Torinus, ed., ''Caelii Apitii summi adulatricis medicinae artificis De re culinaria libri X ... Praeterea P. Platinae Cremonensis ... De tuenda valetudine ... Pauli Aeginetae De facultatibus alimentorum, Albano Torino interprete''. Basileae [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5315924380;view=1up;seq=5 Textus]
* 1541 : Albanus Torinus, ed., ''Caelii Apitii summi adulatricis medicinae artificis De re culinaria libri X ... B. Platinae Cremonensis De tuenda valetudine ... Pauli Aeginetae De facultatibus alimentorum, Albano Torino interprete''. Lugduni: apud Seb. Gryphium {{Google Books|hC5eAAAAcAAJ}} {{Google Books|LqEdRoTOUgcC|Exemplar I. Vossii}} [https://archive.org/details/bub_gb_RjhVvZdYIDgC Textus] apud ''Internet Archive''
* 1571 (interpretibus [[Desiderius Christol|Desiderio Christol]], [[Barptolemaeus Anulus|Barptolemaeo Anulo]]) : ''Baptiste Platine de Cremonne De l'honneste volupté, livre tres necessaire à la vie humaine pour observer bonne santé, diligemment reveu et corrigé''. Lugduni: Benoist Rigaud; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8709750d Textus apud Gallica]; [https://web.archive.org/web/20260723145215/https://numelyo.bm-lyon.fr/f_view/BML:BML_00GOO0100137001100528285 apud Lugdunenses];

; Editiones et versiones recentiores
* Enrico Carnevale Schianca, ed., ''Bartolomeo Platina: De honesta voluptate et valitudine: un trattato sui piaceri della tavola e la buona salute''. Florentiae: Olschki, 2015
* Emilio Faccioli, interpr., ''Platina: Il piacere onesto e la buona salute''. Mediolani: Giulio Einaudi, 1985 {{Ling|Italiane}}
* {{ec|id=Milham, interpr. (1998)|c=Mary Ella Milham, ed. et interpr., ''Platina: On Right Pleasure and Good Health''. Tempe Arizonae: Medieval and Renaissance Texts and Studies, 1998 {{Ling|Latine|Anglice}}}}

; Eruditio
* M. G. Blasio, &quot;[https://www.academia.edu/34050498/Il_De_honesta_voluptate_et_valitudine_di_Bartolomeo_Platina Il De honesta voluptate et valitudine di Bartolomeo Platina]&quot; in ''Roma nel Rinascimento'' (1999) pp. 14-20
* &quot;Virtù medicinali dei porri nel De honesta voluptate del Platina e nella cultura medica antica&quot; in P. Cecchini, ''Giannantonio Campano: studi sulla produzione poetica'' (Urbino: Quattro venti, 1995) pp. 127-135
* Remo L. Guidi, &quot;Bartolomeo Platina, ovvero un umanista in cucina&quot; in ''Archivio Storico Italiano'' vol. 174 (2016) pp. 327-340 [https://www.jstor.org/stable/26230047 JSTOR]
* Pierre Hurtubise, &quot;[https://www.persee.fr/doc/hes_0752-5702_1994_num_13_2_1695 «De Honesta Voluptate» ou l'art de bien manger à Rome pendant la Renaissance]&quot; in ''Annales: Histoire, économie &amp; société'' vol. 13 no. 2 (1994) pp. 235-247
* Bruno Laurioux, &quot;I libri di cucina italiani alla ﬁne del Medioevo: un nuovo bilancio&quot; in ''Archivio storico italiano'' vol. 154 (1996) pp. 33–58
* Bruno Laurioux, ''Gastronomie, humanisme et société à Rome au milieu du XVe siècle: autour du De honesta voluptate de Platina''. Florentiae: SISMEL edizioni del Galluzzo, 2006
* Bruno Laurioux, Gillian Riley et al., edd., ''Maestro Martino: Libro de arte coquinaria'' (editio CD-ROM [https://web.archive.org/web/20070119235050/http://www.octavo.com/ Octavo])
* Mary Ella Milham, &quot;Platina and Martino’s Libro de arte coquinaria&quot; in R. Schnur et al., edd., ''Acta Conventus Neo-Latini Hafniensis'' (Binghamton: Medieval and Renaissance Texts and Studies, 1994) pp. 669–673 [https://archive.org/details/hafniactaconvent00inteuoft Textus]
* {{ec|id=Milham (1986)|c=Mary Ella Milham, &quot;Platina and the Illnesses of the Roman Academy&quot; in I. D. McFarlane, ed., ''Acta Conventus Neo-Latini Sanctandreani'' (Binghamton: Medieval and Renaissance Texts and Studies, 1986) pp. 173–176 [https://archive.org/details/sanctaactaconvent00inteuoft Textus]}}
* {{ec|id=Milham (1992)|c=Mary Ella Milham, &quot;[https://www.persee.fr/doc/scrip_0036-9772_1972_num_26_1_974 The manuscripts of Platina De honesta voluptate and its source, Martino]&quot; in ''Scriptorium'' vol. 26 (1972) pp. 127-129}}
* S. Pittaluga, &quot;Bartolomeo Platina e il piacere onesto&quot; in ''Res publica litterarum'' vol. 15 (1992) pp. 131–137
* Timothy J. Tomasik, &quot;Translating taste in the vernacular editions of Platina’s 'De honesta voluptate et valetudine'&quot; in Timothy J. Tomasik, Juliann M. Vitullo, edd., ''At the Table: Metaphorical and Material Cultures of Food in Medieval and Early Modern Europe'' (Tornaci: Brepols, 2007) pp. 189-210
* {{ec|id=Varey (2002)|c=Simon Varey, &quot;Medieval and Renaissance Italy: A. The Peninsula&quot; in Melitta Weiss Adamson, ed., ''Regional Cuisines of Medieval Europe: A Book of Essays'' (Londinii: Routledge, 2002) pp. 85-112}}

== Nexus externi ==
* {{ec|id=Trivultiana 734|c=[[Bibliotheca Trivultiana]] [[Mediolanum|Mediolanensis]] MS. 734: [http://graficheincomune.comune.milano.it/GraficheInComune/immagine/Cod.+Triv.+734,+piatto+anteriore Series imaginum]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (exemplar [[Bartholomaeus Roverella|Bartholomaeo Roverellae]] cardinali oblatum?)}}

[[Categoria:Libri de re coquinaria Latine scripti]]
[[Categoria:Libri de regimine]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Bartholomaeus Platina]]</text>
      <sha1>f94z69m9jwpzuaxo91xg0yonqozvzt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Classis (taxinomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24704</id>
    <revision>
      <id>3998278</id>
      <parentid>3543395</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="f5s56sru3g5d3j3yfulqlqsdrvkbzfr" xml:space="preserve">{{Videdis|Classis (discretiva)}}

[[Fasciculus:Categoriae taxonomicae la.png|thumb|upright=0.5|Categoriae taxinomicae]]
'''Classis''' est categoria [[Biologia|biologica]] qua [[Carolus Linnaeus]] utebatur ut [[biota]] divideret in classes videlicet [[Vermes|vermium]], [[Insecta|insectorum]], [[Pisces|piscium]], [[Amphibia|amphibiorum]], [[Aves|avium]] et [[Mammalia|mammalium]].

== Nexus externi ==
* ''[https://web.archive.org/web/20191216164849/https://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]'' (2018)
* ''[https://www.iczn.org/the-code/the-international-code-of-zoological-nomenclature/the-code-online/ International Code of Zoological Nomenclature]'' (1999/2012)

{{Gradus taxinomici}}

[[Categoria:Classes (taxinomia)|!]]

{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>f5s56sru3g5d3j3yfulqlqsdrvkbzfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donaldus Rumsfeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30191</id>
    <revision>
      <id>3998354</id>
      <parentid>3958418</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katin pusku</username>
        <id>217087</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>3998354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="hlrhnlb1ah7rn084aa6rmxaz4ooxelg" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[File:Rumsfeld1954 princeton yearbook.jpg|thumb|Donald Rumsfeld (1954)]]

'''Donaldus Henricus Rumsfeld''' (natus in [[Evanston]] [[Illinoesia]]e die [[9 Iulii]] [[1932]]; [[Taos (Novum Mexicum)|Taos]] in urbe die [[29 Iunii]] [[2021]] mortuus), alumnus [[universitas Princetoniensis|universitatis Princetoniensis]], fuit politicus [[Civitates Foederatae Americae|Americanus]]. Fuit secretarius a munitione inter annos [[1975]] et [[1977]], praeside [[Geraldus Ford|Geraldo Ford]], et ab anno [[2001]] usque ad diem [[8 Novembris]] [[2006]], praeside [[Georgius W. Bush|Georgio Bush iuniore]].

== Nexus externi ==
{{commonscat|Donald Rumsfeld|Donaldum Rumsfeld}}
{{Fontes biographici}}
* [https://web.archive.org/web/20061115085641/http://www.defenselink.mil/bios/secdef_bio.html Biographia (pagina officialis dicasterii defensionis [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]])]
* [http://www.defenselink.mil/speeches/secdef.html Collectio orationum Donaldi Rumsfeld]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{bio-stipula}}

{{Secretarii a munitione Civitatum Foederatarum}}

{{Lifetime|1932|2021|Rumsfeld, Donaldus}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Princetoniensis]]
[[Categoria:Incolae Illinoesiae]]
[[Categoria:Politici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Presbyteriani Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>hlrhnlb1ah7rn084aa6rmxaz4ooxelg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998377</id>
      <parentid>3998354</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T04:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3998377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="nyn22kqk5tejzukonc31t4whm1fqs0i" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Rumsfeld1954 princeton yearbook.jpg|thumb|upright=0.8|Donaldus Rumsfeld (1954).]]
'''Donaldus Henricus Rumsfeld''' (natus in [[Evanston]] [[Illinoesia]]e die [[9 Iulii]] [[1932]]; [[Taos (Novum Mexicum)|Taos]] in urbe die [[29 Iunii]] [[2021]] mortuus), alumnus [[universitas Princetoniensis|universitatis Princetoniensis]], fuit politicus [[Civitates Foederatae Americae|Americanus]]. Fuit secretarius a munitione inter annos [[1975]] et [[1977]], praeside [[Geraldus Ford|Geraldo Ford]], et ab anno [[2001]] usque ad diem [[8 Novembris]] [[2006]], praeside [[Georgius W. Bush|Georgio Bush iuniore]].

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Donald Rumsfeld|Donaldum Rumsfeld}}
{{Fontes biographici}}
* [https://web.archive.org/web/20061115085641/http://www.defenselink.mil/bios/secdef_bio.html Biographia (pagina officialis dicasterii defensionis [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]])]
* [http://www.defenselink.mil/speeches/secdef.html Collectio orationum Donaldi Rumsfeld]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{bio-stipula}}

{{Secretarii a munitione Civitatum Foederatarum}}

{{Lifetime|1932|2021|Rumsfeld, Donaldus}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Princetoniensis]]
[[Categoria:Incolae Illinoesiae]]
[[Categoria:Politici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Presbyteriani Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>nyn22kqk5tejzukonc31t4whm1fqs0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Litaniae Sanctorum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31191</id>
    <revision>
      <id>3998286</id>
      <parentid>3953273</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeboMan</username>
        <id>211433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Invocatio Sanctorum */ Sancta Monica, mater Sancti Augustini.</comment>
      <origin>3998286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10960" sha1="oz93xvkhaaa8ejzoono544bg3os7vcr" xml:space="preserve">'''Litaniae Sanctorum''' sunt veterrimae specium [[litaniae]] [[prex|preces]]. Iam anno [[590]] [[papa]] [[Gregorius Magnus]] praescripsit usum harum litaniarum inter gratiarum actionis [[pompa]]s.

Ecclesiae orientales iam aetate [[Gregorius Neocaesariensis|sancti Gregorii Thaumaturgi]] ([[270]]) et [[sanctus Basilius|sancti Basilii]] ([[379]]) preces constitutae a multis invocationibus sanctiis agnoscebant.

[[Alcuinus]] introduxit Litanias Sanctorum in officium [[monasterium|monasticum]]&lt;ref&gt;[[Andreas Vauchez]], ''La spiritualité du Moyen Âge occidental'', ed. du Seuil, 1994, pag. 27&lt;/ref&gt;.

Litaniae recitantur diebus festis solemnibus (e.g inter ordinationes [[presbyter]]um [[episcopus|episcoporumque]] et post [[mors|mortem]] [[papa]]e cum corpore pontificis in [[Basilica Vaticana|Basilicam Vaticanam]] translatum est) ac versio brevis litaniarum exempli gratia inter [[Baptismus|baptismos]].

== Textus ==
Versio integralis huius orationis, quae in [http://la.wikisource.org/wiki/Litaniae_Sanctorum ] Vicefonte invenitur a magis quam centum invocationibus constituta est. Hic expremitur solum ut index praecipuorum sanctorum secundum [[Ecclesia Catholica|Ecclesiam Catholicam]] pars prima a invocationibus ad Deum et Sanctorum constituta et initia aliarum partium.

== Supplicatio ad [[Deus|Deum]] ==
[[Fasciculus:Fra Bartolomeo 002.jpg|thumb|300 px|[[Deus]] Pater cum [[Maria Magdalena]] et [[Sancta Catharina Senensis|Sancta Catharina Senense]]]]

Prex incipit cum Deo invocationibus, accurate secundum [[theologia]]m Christianam tribus personis [[Trinitas|Trinitatis]]: Deo Patre, [[Iesus Christus|Iesu Christo]] et [[Spiritus Sanctus|Spiritui Sancto]] et orans secundum [[anthropologia]]m Christiana conscius tenuitatis voluntatis hominis (cfr. [[Sanctus Paulus]], [[Epistula ad Romanos]] 7, 15-17&lt;ref&gt;''Quod enim operor, non intellego; non enim, quod volo, hoc ago, sed quod odi, illud facio. Si autem, quod nolo, illud facio, consentio legi quoniam bona. Nunc autem iam non ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum'' [[Sanctus Paulus]], [[Epistula ad Romanos]] 7, 15-17&lt;/ref&gt;) et culpae eius primum misericordiam Dei rogat .

:Kyrie, eleison.
:R. Kyrie, eleison. Kyrie, eleison.
:R. Kyrie, eleison. 
:Christe, eleison.
:R. Christe, eleison. Christe, eleison.
:R. Christe, eleison. 
:Kyrie, eleison.
:R. Kyrie, eleison. Kyrie, eleison.
:R. Kyrie, eleison. 
:Christe, audi nos.
:R. [[Iesus Christus|Christe]], audi nos. 
:Christe, exaudi nos.
:R. Christe, exaudi nos. 
:Pater de caelis Deus,
:R. miserere nobis. 
:Fili Redemptor mundi Deus,
:R. miserere nobis. 
:[[Spiritus Sanctus|Spiritus Sancte]] Deus,
:R. miserere nobis. 
:Sancta [[Trinitas]], unus Deus,
:R. miserere nobis.

== Invocatio [[Sanctus|Sanctorum]] ==
:Sancta [[Virgo Maria|Maria]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancta Dei Genetrix,
:R. ora pro nobis 
:Sancta Virgo virginum,
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Michael|Sancte Michael]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Gabriel (archangelus)|Sancte Gabriel]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Raphael (archangelus)|Sancte Raphael]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes sancti [[Angelus|Angeli]] et [[Archangelus|Archangeli]],
:R. orate pro nobis. 
:Omnes sancti beatorum Spirituum ordines,
:R. orate pro nobis. 
  
[[Patriarcha|PATRIARCHAE]] ET [[Propheta|PROPHETAE]] 

[[Fasciculus:LA HYRE Laurent de Le Sacrifice d'Abraham Huile sur toile.jpg|thumb|300 px|Abraham Isac sacrificans. Opus [[Laurentius de LaHire|Laurentii de LaHire]] [[1650]]]]

:Sancte [[Abraham]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancte [[Moyses]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancte [[Elias|Elia]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancte [[Ioannes Baptista]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Iosephus|Sancte Ioseph]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes sancti Patriarchae et Prophetae,
:R. orate pro nobis. 

[[Apostolus|APOSTOLI]] ET [[Discipulus|DISCIPULI]] 

[[Fasciculus:Meister des Perikopenbuches Heinrichs II. 001.jpg|thumb|300 px|[[Sanctus Petrus]] accepit clavis claves. Opus [[saeculum 11|saeculi XI]]]]
:[[Sanctus Petrus|Sancte Petre]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Paulus|Sancte Paule]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Andreas|Sancte Andrea]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Iacobus Maior (apostolus)|Sancte Iacobe (maior)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Ioannes|Sancte Ioannes]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Thomas|Sancte Thoma]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Iacobus Minor (apostolus)|Sancte Iacobe (minor)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Philippus|Sancte Philippe]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Bartholomaeus (apostolus)|Sancte Bartolomaee]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Matthaeus|Sancte Matthaee]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Simon Zelotes|Sancte Simon]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Iudas Thaddaeus|Sancte Thaddaee]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Matthias|Sancte Matthia]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Barnabas Apostolus|Sancte Barnaba]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Lucas|Sancte Luca]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Marcus|Sancte Marce]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes sancti Apostoli et Evangelistae,
:R. orate pro nobis. 
:Omnes sancti discipuli Domini,
:R. orate pro nobis. 

[[Martyr|MARTYRES]] 
   
[[Fasciculus:Rembrandt Harmensz. van Rijn 150.jpg|thumb|375 px|Lapidatio [[Sanctus Stephanus|Sancti Stephani]]. Rembrandt [[1625]]]]

:Omnes sancti Innocentes,
:R. orate pro nobis. 
:[[Sanctus Stephanus|Sancte Stephane]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Ignatius Antiochenus|Sancte Ignati (Antiochene)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Polycarpus Smyrnaeus|Sancte Polycarpe]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Iustinus Martyr|Sancte Iustine]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Laurentius|Sancte Laurenti]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Vincentius|Sancte Vincenti]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancti [[Fabianus (papa)|Fabiane]] et [[Sanctus Sebastianus|Sebastiane]],
:R. orate pro nobis. 
:Sancti Ioannes et Paule,
:R. orate pro nobis 
:Sancti Cosma et Damiane,
:R. orate pro nobis. 
:Sancti [[Sanctus Gervasius|Gervasi]] et [[Sanctus Protasius|Protasi]],
:R. orate pro nobis. 
:[[Sanctus Cyprianus|Sancte Cypriane]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sanctus Bonifatius|Sancte Bonifati]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Stanislaus (sanctus)|Sancte Stanislae]],
:R. ora pro nobis.
:Sancte [[Thomas a Becket|Thoma (Becket)]],
:R. ora pro nobis 
:Sancti Ioannes (Fisher) et [[Thomas Morus|Thoma (More)]],
:R. orate pro nobis. 
:Sancte Paule (Miki),
:R. ora pro nobis.
:Sancti Ioannes (de Brebeuf) et Isaac (Jogues),
:R. orate pro nobis 
:Sancte Petre (Chanel),
:R. ora pro nobis.
:Sancte Carole (Lwanga),
:R. ora pro nobis.
:Sanctae [[Sancta Perpetua|Perpetua]] et [[Felicitas Carthaginensis|Felicitas]],
:R. orate pro nobis. 
:Sancta [[Maria Goretti|Maria (Goretti)]],
:R. ora pro nobis.
:Omnes sancti martyres,
:R. orate pro nobis. 

[[Episcopus|EPISCOPI]] ET [[Doctor Ecclesiae|DOCTORES]]

[[Fasciculus:Attila-PopeLeo-ChroniconPictum.jpg|thumb|300 px|Papa [[Leo I (papa)|Leo I]] cum Attila. Chronicon Pictum, opus anonymus circiter anno [[1360]]]]

:Sancte Sylvester,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Leo,
:R. ora pro nobis 
:Sancte Gregori,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Ambrosi,
:R. ora pro nobis. 
:[[sanctus Augustinus|Sancte Augustine]],
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Hieronyme,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Athanasi,
:R. ora pro nobis. 
:Sancti Basili et Gregori (Nazianzene),
:R. orate pro nobis 
:Sancte Ioannes Chrysostome,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Martine,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Nicolae,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Patrici,
:R. ora pro nobis. 
:Sancti Cyrille et Methodi,
:R. orate pro nobis. 
:Sancte Carole (Borromeo),
:R. ora pro nobis 
:Sancte Francisce (de Sales),
:R. ora pro nobis. 
:[[Pius X|Sancte Pie (Decime)]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes sancti Pontifices et Confessores,
:R. orate pro nobis. 
:Omnes sancti Doctores,
:R. orate pro nobis. 

[[Presbyter|PRESBYTERI]] ET [[religiosus|RELIGIOSI]] 

[[Fasciculus:Francisco de Zurbarán 034.jpg|thumb|300 px| [[Sanctus Antonius Patavinus]]. Opus [[Franciscus de Zurbarán|Francisci de Zurbarán]] ]]

:Sancte Antoni,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Benedicte,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Bernarde,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Dominice,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Francisce,
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Thoma (de Aquino),
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Ignati (de Loyola),
:R. ora pro nobis. 
:Sancte Francisce (Xavier),
:R. ora pro nobis.
:[[Vincentius a Paulo|Sancte Vincenti (de Paul)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Ioannes Maria Vianney|Sancte Ioannes Maria (Vianney)]],
:R. ora pro nobis.
:[[Ioannes Bosco|Sancte Ioannes (Bosco)]],
:R. ora pro nobis.
:Omnes sancti Sacerdotes et Levitae,
:R. orate pro nobis. 
:Omnes sancti [[Monachus|Monachi]] et [[Eremita]]e,
:R. orate pro nobis. 

SANCTAE DEI 

:[[Sancta Anna]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Maria Magdalena|Sancta Maria Magdalena]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Agatha]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Lucia Syracusana|Sancta Lucia]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Agnes]],
:R. ora pro nobis. . 
:[[Sancta Caecilia]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Catharina]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Anastasia]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Catharina Senensis|Sancta Catharina (Senensis)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Teresia (de Avila)]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Rosa Limana|Sancta Rosa (de Lima)]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes sanctae Virgines et Viduae
:R. orate pro nobis. 
  
[[Laicus|LAICI]] 
   
[[Fasciculus:Saint Augustine and Saint Monica.jpg|thumb|300 px|[[Ary Scheffer]]: [[Sancta Monica]] et [[sanctus Augustinus]]]]

:Sancte [[Ludovicus IX (rex Franciae)|Lodovice]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Monica (sancta)|Sancta Monica]],
:R. ora pro nobis. 
:[[Sancta Elisabeth (Hungariae)]],
:R. ora pro nobis. 
:Omnes Sancti et Sanctae Dei,
:R. intercedite pro nobis. 

III INVOCATIO AD CHRISTUM 

:Propitius esto,
:R. parce nos, Domine. . 
:Propitius esto,
:R. exaudi nos, Domine. 
:etc.

== Supplicatio pro variis necessitatibus ==
Christianus putat dominum sortis eius non omnino esse (cfr. [[Liber Psalmorum|Psalmum]] 127 (126), 2-5 &lt;ref&gt;''Nisi Dominus aedificaverit domum'',
:''in vanum laborant, qui aedificant eam''.
:''Nisi Dominus custodierit civitatem'',
:''frustra vigilat, qui custodit eam...'', cfr. [[Liber Psalmorum|Psalmum]] 127 (126),2-5&lt;/ref&gt;)
ergo auxilium Dei rogat.
   
:Peccatores,
:R. te rogamus, audi nos. 
:Ut nobis parcas,
:R. te rogamus, audi nos. 
:etc. 

V CONCLUSIO 

:Fili Dei,
:R. te rogamus, audi nos. . 
:Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
:R. parce nobis, Domine. 
:Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
:R. exaudi nos, Domine. . 
:etc.

== Nexus externus ==
{{Vicifons|Litaniae Sanctorum}}
* {{CathEnc|09291a|De Litaniis Sanctorum}}
* [http://www.vatican.va/news_services/television/multimedia/archivio_it.html Sub titulo ''&quot;Il Papa portato in Piazza San Pietro&quot;'' et ''Papa Giro Loggia'' (haec recitatio litaniarum a minuto 24:35) inveniuntur pelliculae translationis corporis papae Ioannis Paulus II in Basilicam vaticanam inter quam Litanias Sanctorum recitatur]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Hymni et preces Christiani}}

[[Categoria:Canonizatio]]
[[Categoria:Preces Christianae]]
[[Categoria:Sancti]]
[[Categoria:Sanctitas]]</text>
      <sha1>oz93xvkhaaa8ejzoono544bg3os7vcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ringe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33198</id>
    <revision>
      <id>3998355</id>
      <parentid>3983006</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3268" sha1="mgza6iq8gl3wpxycs1so8qmtsm119wa" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Buddenberg.jpg|thumb|left|Vetus villa Buddenberg.]]
'''Ringe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; seu '''Ringhe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; seu '''Righe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe''; quod [[Latine]] &quot;[[circulus|circulum]]&quot; sonat) est [[commune]] [[Germania|Germanicum]] in [[Saxonia Inferior]]e circa 2000 incolarum apud [[limes|limitem]] inter Germaniam et [[Nederlandia]]m. Hoc commune pertinet ad commune generale [[Emmelkampus (commune generale)|Emmelkampum]]. Ad Ringe vici [[Novus Campus Gratiae]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gnade&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Gnade?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum interfixum ''-gnaden(-)'' Latino substantivo casu genetivo &quot;gratiae&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Feld&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Feld?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum suffixum ''-feld'' Latino substantivo &quot;campus-i&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Neugnadenfeld''), [[Ringe Maius]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum et praefixorum Germanicorum &quot;Klein(-)&quot; et &quot;Groß(-)&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Großringe'') atque [[Ringe Minus]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;/&gt; (Theodisce ''Kleinringe'') pertinent.

== Historia ==
Anno [[1329]] Ringe primo in actis descriptum est: &quot;''… sitam in legione Righe in parrochia Emnynchem''&quot;&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;. Anno [[1456]] duo vici Großringe et Kleinringe erant. Fuerunt pars Comitatus Binethensis. Quae loca ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuerunt. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, ad quem Vici Großringe et Kleinringe pertinuerunt. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Quo tempore et colonia Neugnadenfeld condita est, ubi multi sodales [[Unitas Fratrum|Unitatis Fratrum]], qui e patria in Germania occidentali amiserant, novam patriam invenerunt. Neugnadenfeld tum pars Großringe fuit. Anno [[1974]] Großringe (cum Neugnadenfeld) atque Kleinringe in novum commune Ringe coniuncti sunt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160327181346/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=437&amp;topmenu=4 Pagina communis generalis Emmelkampi de communi Ringe]&lt;/ref&gt;.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externus ==
{{commonscat}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis generalis Emmelkampi]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]</text>
      <sha1>mgza6iq8gl3wpxycs1so8qmtsm119wa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998356</id>
      <parentid>3998355</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3368" sha1="2q573kc829w2vqb48myxquq8pyhar8w" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Buddenberg.jpg|thumb|left|Vetus villa Buddenberg.]]
'''Ringe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; seu '''Ringhe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; seu '''Righe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe''; quod [[Latine]] &quot;[[circulus|circulum]]&quot; sonat) est [[commune]] [[Germania|Germanicum]] in [[Saxonia Inferior]]e circa 2000 incolarum apud [[limes|limitem]] inter Germaniam et [[Nederlandia]]m. Hoc commune pertinet ad commune generale [[Emmelkampus (commune generale)|Emmelkampum]]. Ad Ringe vici [[Novus Campus Gratiae]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gnade&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Gnade?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum interfixum ''-gnaden(-)'' Latino substantivo casu genetivo &quot;gratiae&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Feld&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Feld?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum suffixum ''-feld'' Latino substantivo &quot;campus-i&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Neugnadenfeld''), [[Ringe Maius]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum et praefixorum Germanicorum &quot;Klein(-)&quot; et &quot;Groß(-)&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Großringe'') atque [[Ringe Minus]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;/&gt; (Theodisce ''Kleinringe'') pertinent.

== Historia ==
Anno [[1329]] Ringe primo in actis descriptum est: &quot;''… sitam in legione Righe in parrochia Emnynchem''&quot;&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;. Anno [[1456]] duo vici [[Ringe Maius]] et [[Ringe Minus]] erant. Fuerunt pars Comitatus Binethensis. Quae loca ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuerunt. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, ad quem vici [[Ringe Maius]] et [[Ringe Minus]] pertinuerunt. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Quo tempore et colonia [[Novus Campus Gratiae]] condita est, ubi multi sodales [[Unitas Fratrum|Unitatis Fratrum]], qui e patria in Germania occidentali amiserant, novam patriam invenerunt. [[Novus Campus Gratiae]] tum pars [[Ringe Maius|Ringis Maioris]] fuit. Anno [[1974]] [[Ringe Maius]] cum [[Novus Campus Gratiae|Novo Campo Gratiae]] atque [[Ringe Minus]] in novum commune Ringe coniuncta sunt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160327181346/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=437&amp;topmenu=4 Pagina communis generalis Emmelkampi de communi Ringe]&lt;/ref&gt;.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externus ==
{{commonscat}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis generalis Emmelkampi]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]</text>
      <sha1>2q573kc829w2vqb48myxquq8pyhar8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998357</id>
      <parentid>3998356</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="rgy5oqlwdsay1lz41bfg1jqt21gzg53" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Buddenberg.jpg|thumb|left|Vetus villa Buddenbergensis.]]
'''Ringe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; seu '''Ringhe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; seu '''Righe'''&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe''; quod [[Latine]] &quot;[[circulus|circulum]]&quot; sonat) est [[commune]] [[Germania|Germanicum]] in [[Saxonia Inferior]]e circa 2000 incolarum apud [[limes|limitem]] inter Germaniam et [[Nederlandia]]m. Hoc commune pertinet ad commune generale [[Emmelkampus (commune generale)|Emmelkampum]]. Ad Ringe vici [[Novus Campus Gratiae]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gnade&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Gnade?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum interfixum ''-gnaden(-)'' Latino substantivo casu genetivo &quot;gratiae&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Feld&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Feld?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum suffixum ''-feld'' Latino substantivo &quot;campus-i&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Neugnadenfeld''), [[Ringe Maius]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum et praefixorum Germanicorum &quot;Klein(-)&quot; et &quot;Groß(-)&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Großringe'') atque [[Ringe Minus]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;/&gt; (Theodisce ''Kleinringe'') pertinent.

== Historia ==
Anno [[1329]] Ringe primo in actis descriptum est: &quot;''… sitam in legione Righe in parrochia Emnynchem''&quot;&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;/&gt;. Anno [[1456]] duo vici [[Ringe Maius]] et [[Ringe Minus]] erant. Fuerunt pars Comitatus Binethensis. Quae loca ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuerunt. Anno [[1885]] Circulus in Comitatu Binethensi conditus est, ad quem vici [[Ringe Maius]] et [[Ringe Minus]] pertinuerunt. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Quo tempore et colonia [[Novus Campus Gratiae]] condita est, ubi multi sodales [[Unitas Fratrum|Unitatis Fratrum]], qui e patria in Germania occidentali amiserant, novam patriam invenerunt. [[Novus Campus Gratiae]] tum pars [[Ringe Maius|Ringis Maioris]] fuit. Anno [[1974]] [[Ringe Maius]] cum [[Novus Campus Gratiae|Novo Campo Gratiae]] atque [[Ringe Minus]] in novum commune Ringe coniuncta sunt&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160327181346/http://emlichheim.de/staticsite/staticsite.php?menuid=437&amp;topmenu=4 Pagina communis generalis Emmelkampi de communi Ringe]&lt;/ref&gt;.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externus ==
{{commonscat}}
* [http://www.emlichheim.de/ Pagina officialis communis generalis Emmelkampi]

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]</text>
      <sha1>rgy5oqlwdsay1lz41bfg1jqt21gzg53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lionhardus Ciampa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35218</id>
    <revision>
      <id>3998373</id>
      <parentid>3998059</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lauretano</username>
        <id>70725</id>
      </contributor>
      <comment>Emandationes minores</comment>
      <origin>3998373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2217" sha1="m15e51ygdzx38g7ahcy16exdkd0cj0n" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Lionhardus Ciampa,''' italice angliceque '''Leonardo Ciampa''' (natus in [[Colles Orientales|Collibus Orientalibus]] [[Bostonia Orientalis|Bostoniae Orientalis]] die [[17 Ianuarii]] [[1971]]) est [[compositor]], [[organista]], [[magister chori]], [[pianista]], et [[auctor]] Italoamericanus. 

Munere [[magister musicae|magistri musicae]] fungitur in Ecclesia Dominae Nostrae Angelorum [[Vigornia (Massachusetta)|Vigorniae Massachusettae]], ubi scholam cantorum dirigit. Praeterea scholam cantorum Ecclesiae Sancti Ioannis, etiam Vigorniae, direxit.&lt;ref&gt;[https://www.worcestermag.com/story/entertainment/music/2023/06/06/mechanics-hall-composer-in-residence-leonardo-ciampa-debuts-new-works/70278368007/ Res.]&lt;/ref&gt; Ex anno [[2015|2015]] titulum Magistri Cappellae Honorarii apud Basilicam Sancti Ubaldi [[Iguvium|Iguvii]], in [[Italia]] gerit. Annis ab [[2021]] ad [[2023]] [[compositor in residentia]] apud Aulam Mechanicorum Vigorniae fuit.

Organista plus quam duodecies per Italiam, Austriam, Germaniam, Helvetiamque [[iter]] fecit, concentus organisticos edens. Scriptor quoque, primam praeclarissimi compositoris sacerdotisque [[Laurentius Perosi|Laurentii Perosi]] [[biographia]]m [[Anglice]] conscriptam edidit. Protulit etiam librum gravem de [[Beniaminus Gigli|Beniamino Gigli]], [[tenor]]e Italico celeberrimo.

== Opera ==
Ciampa de [[historia]] et praecipue de [[historia]] [[musica]]e scripsit:
* [[2005]]. ''The Twilight of Belcanto.'' AuthorHouse. Editio secunda. ISBN 1-4184-5956-9.
* [[2006]]. ''Don Lorenzo [[Perosi]].'' AuthorHouse. ISBN 1-4259-3440-4.
* [[2014]]. ''[[Beniaminus Gigli|Gigli]].'' AMW Press. ISBN 9780359586288.

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
* [http://www.leonardociampa.com/ Situs interretialis Ciampa proprius.]

{{Lifetime|1971||Ciampa, Lionhardus}}
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Compositores classici saeculi 20]]
[[Categoria:Compositores classici saeculi 21]]
[[Categoria:Incolae Massachusettae]]
[[Categoria:Institutum Technologiae Massachusettense]]
[[Categoria:Musici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Musicologi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Organistae]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>m15e51ygdzx38g7ahcy16exdkd0cj0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998376</id>
      <parentid>3998373</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T04:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vicificans</comment>
      <origin>3998376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="r9ki9no2w7i4hqzcol7sxuhcpbtfvut" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Lionhardus Ciampa''' (natus ''Leonardo Ciampa'' in [[Colles Orientales|Collibus Orientalibus]] [[Bostonia Orientalis|Bostoniae Orientalis]] die [[17 Ianuarii]] [[1971]]) est [[compositor]], [[organista]], [[magister chori]], [[pianista]], et [[auctor]] [[Italoamericani|Italoamericanus]].&lt;!--en: Italian Americans--&gt; 

Munere [[magister musicae|magistri musicae]] fungitur in Ecclesia Dominae Nostrae Angelorum [[Vigornia (Massachusetta)|Vigorniae Massachusettae]], ubi scholam cantorum dirigit. Praeterea scholam cantorum Ecclesiae Sancti Ioannis, etiam Vigorniae, direxit.&lt;ref&gt;[https://www.worcestermag.com/story/entertainment/music/2023/06/06/mechanics-hall-composer-in-residence-leonardo-ciampa-debuts-new-works/70278368007/ Res.]&lt;/ref&gt; Ex anno [[2015|2015]] titulum Magistri Cappellae Honorarii apud Basilicam Sancti Ubaldi [[Iguvium|Iguvii]], in [[Italia]] gerit. Annis ab [[2021]] ad [[2023]] [[compositor in residentia]]{{dubsig}} apud Aulam Mechanicorum Vigorniae fuit.

Organista plus quam duodecies per [[Italia]]m, [[Austria]]m, [[Germania]]m, [[Helvetia]]mque [[iter]] fecit, concentus organisticos edens. Scriptor quoque, primam praeclarissimi compositoris sacerdotisque [[Laurentius Perosi|Laurentii Perosi]] [[biographia]]m [[Anglice]] conscriptam edidit. Protulit etiam librum gravem de [[Beniaminus Gigli|Beniamino Gigli]], [[tenor]]e Italico celeberrimo.

== Opera ==
Ciampa de [[historia]] et praecipue de [[historia]] [[musica]]e scripsit:
* [[2005]]. ''The Twilight of Belcanto.'' AuthorHouse. Editio secunda. ISBN 1-4184-5956-9.
* [[2006]]. ''Don Lorenzo Perosi.'' AuthorHouse. ISBN 1-4259-3440-4.
* [[2014]]. ''Gigli.'' AMW Press. ISBN 9780359586288.

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
* [http://www.leonardociampa.com/ Situs interretialis Ciampa proprius.]

{{Lifetime|1971||Ciampa, Lionhardus}}
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Compositores classici saeculi 20]]
[[Categoria:Compositores classici saeculi 21]]
[[Categoria:Incolae Massachusettae]]
[[Categoria:Institutum Technologiae Massachusettense]]
[[Categoria:Musici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Musicologi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Organistae]]
[[Categoria:Pianistae]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]</text>
      <sha1>r9ki9no2w7i4hqzcol7sxuhcpbtfvut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Familia (taxinomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41814</id>
    <revision>
      <id>3998375</id>
      <parentid>3543389</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T02:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="p4gsavmo05i9ywfesljojd5co1j1rxp" xml:space="preserve">{{Videdis|Familia (discretiva)}}
[[Fasciculus:Categoriae taxonomicae la.png|thumb|upright=0.5|Categoriae taxinomicae]]
'''Familia''' est categoria [[Taxinomia|taxinomica]] [[Biologia|biologica]] qua [[Carolus Linnaeus]] utebatur ut [[biota]] divideret in categorias. Familiae exempla sunt [[Lacertidae]] et [[Viperidae]].

== Nexus externi ==
* ''[https://web.archive.org/web/20191216164849/https://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]'' (2018)
* ''[https://www.iczn.org/the-code/the-international-code-of-zoological-nomenclature/the-code-online/ International Code of Zoological Nomenclature]'' (1999/2012)

{{Gradus taxinomici}}

[[Categoria:Familiae (taxinomia)|!]]

{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>p4gsavmo05i9ywfesljojd5co1j1rxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genus (taxinomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41816</id>
    <revision>
      <id>3998381</id>
      <parentid>3543392</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T06:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="gjdmsvkvp6sgebkhiwlanjkmcfm2xsq" xml:space="preserve">{{Videdis|Genus (discretiva)}}

[[Fasciculus:Categoriae taxonomicae la.png|thumb|upright=0.5|Categoriae taxinomicae]]
'''Genus''' est una ex [[biologia|biologicis]] [[categoria|categoriis]] [[taxinomia|taxinomicis]], quibus [[Carolus Linnaeus]] utebatur, ut [[biota]] in categorias digereret.

== Nexus externi ==
* ''[https://web.archive.org/web/20191216164849/https://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]'' (2018)
* ''[https://www.iczn.org/the-code/the-international-code-of-zoological-nomenclature/the-code-online/ International Code of Zoological Nomenclature]'' (1999/2012)

{{Gradus taxinomici}}

[[Categoria:Genera|!]]

{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>gjdmsvkvp6sgebkhiwlanjkmcfm2xsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Divisio (taxinomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41817</id>
    <revision>
      <id>3998341</id>
      <parentid>3543396</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="808" sha1="gx1utkeuv5v97qeybdj2l41ga8t6pzl" xml:space="preserve">{{Videdis|Divisio}}
[[Fasciculus:Categoriae taxonomicae la.png|thumb|upright=0.5|Categoriae taxinomicae]]
'''Divisio''' est una [[Taxinomia|categoriarum]] [[Biologia|biologicarum]], qua [[Carolus Linnaeus]] utebatur, ut [[plantae|plantas]] in categorias divideret.

In [[botanica]] ''divisio'' inter [[Regnum (taxinomia)|regnum]] et [[Classis (taxinomia)|classem]] ordinatur. In [[zoologia]] [[phylum (taxinomia)|phylum]] in hac positione stat et ''divisio'' prius in variis aliis locis taxonomiae utebatur, sed non iam categoria valida est.

== Nexus externi ==
* ''[https://web.archive.org/web/20191216164849/https://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]'' (2018)

{{Gradus taxinomici}}

[[Categoria:Divisiones plantarum|!]]

{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>gx1utkeuv5v97qeybdj2l41ga8t6pzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46745</id>
    <revision>
      <id>3998226</id>
      <parentid>3879141</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>De classica Latinitate</comment>
      <origin>3998226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5504" sha1="aaeop9txh13iw1j5zxv93wlgrfjg2p2" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:WikipediaBinary.svg|thumb|Notae [[ASCII]] quibus verbum &quot;Wikipedia&quot; [[systema numericum binarium|systemate binario numeri]] scribitur. Hoc systemate binario omnes informationes apud computatra scribuntur.]]

{{res|Informatio}}{{LTL ref|informatio|831}}{{L&amp;S ref|informatio}}{{Gaffiot ref|informatio|816}} [[Lingua Latina classica|classica Latinitate]] saepe significat ‘[[adumbratio]]nem’, ‘delineationem’, ‘primam instructionem’ ({{*eg}} [[aedificium|aedis]]), deinde ‘quandam notionem anteceptam rei’.&lt;ref&gt;{{*Cfr}} [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], {{Op|[[De natura deorum (Cicero)|De natura deorum]]}}, {{Vf|De natura deorum/Liber I|43|I. 43.}}: “Quae est enim gēns aut quod genus hominum, quod nōn habeat sine doctrīnā anticipātiōnem quandam deōrum? Quam appellat {{Graece|πρóληψιν}} [[Epicurus|Epicūrus]], {{*ie}} anteceptam animō reī quandam {{lectio|īnfōrmātiōnem}}, sine quā nec intellegī quicquam nec quaerī nec disputārī possit.”&lt;/ref&gt; [[Lingua Latina recens|Latinitate recentiore]], praesertim in [[philosophia]], [[Scientia (ratio)|scientia]], [[ars ingeniaria|ingeniaria]] et specialiter [[informatica]] plerumque dicitur omnis data res quae ab intellectu elaborata exhibita est. Complectitur 

* res ipsas ab [[experientia]] receptas 

et omnia quae necesse sunt ut homines rebus datis uti possint:

* ordinationem harum rerum,
* existimationem et [[analysis|analysim]] harum rerum,
* theorias et rationes quibus hae existimationes fieri possint.

Res ab experientia receptae plerumque dignoscuntur in 
* [[datum|data]] [[verificatio|verificanda]] et 
* [[factum|facta]] quae iam verificata sunt. 

{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria informationis|Theoriam informationis|en|qid=Q131222}} [[Claudius Elwood Shannon]] instituit.

In [[res militaris|re militari]], informatio ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|intellegentia (res militaris)|intellegentiā|en|qid=Q4168000}} sic dignoscitur: [[intellegentia]] complectitur informationem, modos quibus hae informationes obtineantur, et [[consilium|consilia]] specialia ab hac informatione derivata.

In re [[biologia|biologica]], [[informatio genetica]] in [[genum|genis]] conservata et propagata species distinguit alteras ex alteris.

In re [[informatica]], informatio plerumque dicitur omne [[datum]] mutabile quod fasciculo et [[memoria computatralis]] scribitur vel quod ab apparatu de re circumiecta datur. [[Informationis technologia]] est scientia vel potius [[technologia]] [[data|datorum]] conservationis, transmissionis, generaliter tractationis, praecipue per [[computatrum|computatra]].

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Bekenstein, Jacob D. [[2003]]. &quot;Information in the holographic universe.&quot; ''Scientific American'' 289, no. 2 (Augustus): 58–65. Bibcode:2003SciAm.289b..58B. {{doi|10.1038/scientificamerican0803-58}}. PMID 12884539.
* Floridi, Luciano. [[2005]]. &quot;Is Information Meaningful Data?&quot; ''Philosophy and Phenomenological Research'' 70 (2): 351–70. {{doi|10.1111/j.1933-1592.2005.tb00531.x}}. [http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00002536/01/iimd.pdf PDF.] 
* Floridi, Luciano. (2005) [[2022]]. &quot;Semantic Conceptions of Information.&quot; In ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' editio hiemalis (retractatus 14 Ianuarii 2022), ed. Edward N. Zalta. Metaphysics Research Lab Universitatis Stanfordensis. [https://plato.stanford.edu/entries/information-semantic/ Editio interretialis.]
* Floridi, Luciano. [[2010]]. ''Information: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press.
* Gleick, James. [[2011]]. ''The Information: A History, a Theory, a Flood.'' Novi Eboraci: Pantheon.
* Lin, Shu-Kun. [[2008]]. &quot;Gibbs Paradox and the Concepts of Information, Symmetry, Similarity and Their Relationship.&quot; ''Entropy'' 10 (1): 1–5. arXiv:0803.2571. Bibcode:2008Entrp..10....1L. {{doi|10.3390/entropy-e10010001}}. S2CID 41159530. [https://www.mdpi.com/1099-4300/10/1/1 Pagina prima.]
* Liu, Alan. [[2004]]. ''The Laws of Cool: Knowledge Work and the Culture of Information.'' Sicagi: University of Chicago Press.
* Logan, Robert K. ''What is Information? - Propagating Organization in the Biosphere, the Symbolosphere, the Technosphere and the Econosphere.'' Toronto: DEMO Publishing.
* Nielsen, Sandro. [[2008]]. &quot;The Effect of Lexicographical Information Costs on Dictionary Making and Use.&quot; ''Lexikos'' 18: 170–89.
* Shannon, Claude. [[1949]]. ''The Mathematical Theory of Communication.''  Urbanae:  University of Illinois Press.
* Soni, Jimmy, et Rob Goodman. [[2017]].  ''A Mind at Play:  How Claude Shannon Invented the Information Age.'' Novi Eboraci:  Simon &amp; Schuster.
* Stewart, Thomas. [[2001]]. ''Wealth of Knowledge.'' Novi Eboraci: Doubleday.
* Young, Paul. [[1987]]. ''The Nature of Information.'' Westport Connecticutae: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-92698-4.

{{NexInt}}
* [[Codex (semiotica)]]
* [[Methodus scientifica]]
* [[Observatio]]
* [[Ratio scientifica]]
* [[Shannon (unitas)]]

== Nexus externi ==
* [https://ocw.mit.edu/courses/electrical-engineering-and-computer-science/6-441-information-theory-spring-2010/ Cursus scholasticus] e MIT de theoria mathematica informationis (anglice)
* [https://interstices.info/jcms/c_37274/theories-et-theorie-de-l-information Théories de l'information] apud Interstices (francogallice)

[[Categoria:Communicatio]]
[[Categoria:Informatica]]
[[Categoria:Philosophia]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Societas}}</text>
      <sha1>aaeop9txh13iw1j5zxv93wlgrfjg2p2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998255</id>
      <parentid>3998226</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>~ (1K)</comment>
      <origin>3998255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5555" sha1="c3dd1anmcn2852zqderonarxkjwprmx" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:WikipediaBinary.svg|thumb|Notae [[ASCII]] quibus verbum &quot;Wikipedia&quot; [[systema numericum binarium|systemate binario numeri]] scribitur. Hoc systemate binario omnes informationes apud computatra scribuntur.]]

{{res|Informatio}}{{LTL ref|informatio|831}}{{L&amp;S ref|informatio}}{{Gaffiot ref|informatio|816}} [[Lingua Latina classica|classica Latinitate]] saepe significat ‘[[adumbratio]]nem’, ‘delineationem’, ‘primam instructionem’ ({{*eg}} [[aedificium|aedis]]), deinde ‘quandam notionem anteceptam rei’.&lt;ref&gt;{{*Cfr}} [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], {{Op|[[De natura deorum (Cicero)|De natura deorum]]}}, {{Vf|De natura deorum/Liber I|43|I. 43.}}: “Quae est enim gēns aut quod genus hominum, quod nōn habeat sine doctrīnā anticipātiōnem quandam deōrum? Quam appellat {{Graece|πρóληψιν}} [[Epicurus|Epicūrus]], {{*ie}} anteceptam animō reī quandam {{lectio|īnfōrmātiōnem}}, sine quā nec intellegī quicquam nec quaerī nec disputārī possit.”&lt;/ref&gt; [[Lingua Latina recens|Latinitate autem recentiore]], praesertim in [[philosophia]], [[Scientia (ratio)|scientia]], [[ars ingeniaria|ingeniaria]], et maxime [[informatica]], plerumque dicitur omnis [[res]] quae ab [[intellectus|intellectu]]&lt;!--Anglice Intellect--&gt; elaborata exhibetur. Complectitur 

* res ipsas ab [[experientia]] receptas 

et omnia quae necesse sunt ut homines rebus datis uti possint:

* ordinationem harum rerum,
* existimationem et [[analysis|analysim]] harum rerum,
* theorias et rationes quibus hae existimationes fieri possint.

Res ab [[experientia]] receptae plerumque dignoscuntur in 
* [[datum|data]] [[verificatio|verificanda]] et 
* [[factum|facta]] quae iam verificata sunt. 

{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Theoria informationis|Theoriam informationis|en|qid=Q131222}} [[Claudius Elwood Shannon]] instituit.

In [[res militaris|re militari]], informatio ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|intellegentia (res militaris)|intellegentiā|en|qid=Q4168000}} sic dignoscitur: [[intellegentia]] complectitur informationem, modos quibus hae informationes obtineantur, et [[consilium|consilia]] specialia ab hac informatione derivata.

In re [[biologia|biologica]], [[informatio genetica]] in [[genum|genis]] conservata et propagata [[species]] distinguit alteras ex alteris.

In re [[informatica]], informatio plerumque dicitur omne [[datum]] mutabile quod fasciculo et [[memoria computatralis]] scribitur vel quod ab apparatu de re [[circumiecta]] datur. [[Informationis technologia]] est scientia vel potius [[technologia]] [[data|datorum]] conservationis, transmissionis, generaliter tractationis, praecipue per [[computatrum|computatra]].

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Bekenstein, Jacob D. [[2003]]. &quot;Information in the holographic universe.&quot; ''Scientific American'' 289, no. 2 (Augustus): 58–65. Bibcode:2003SciAm.289b..58B. {{doi|10.1038/scientificamerican0803-58}}. PMID 12884539.
* Floridi, Luciano. [[2005]]. &quot;Is Information Meaningful Data?&quot; ''Philosophy and Phenomenological Research'' 70 (2): 351–70. {{doi|10.1111/j.1933-1592.2005.tb00531.x}}. [http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00002536/01/iimd.pdf PDF.] 
* Floridi, Luciano. (2005) [[2022]]. &quot;Semantic Conceptions of Information.&quot; In ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy,'' editio hiemalis (retractatus 14 Ianuarii 2022), ed. Edward N. Zalta. Metaphysics Research Lab Universitatis Stanfordensis. [https://plato.stanford.edu/entries/information-semantic/ Editio interretialis.]
* Floridi, Luciano. [[2010]]. ''Information: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press.
* Gleick, James. [[2011]]. ''The Information: A History, a Theory, a Flood.'' Novi Eboraci: Pantheon.
* Lin, Shu-Kun. [[2008]]. &quot;Gibbs Paradox and the Concepts of Information, Symmetry, Similarity and Their Relationship.&quot; ''Entropy'' 10 (1): 1–5. arXiv:0803.2571. Bibcode:2008Entrp..10....1L. {{doi|10.3390/entropy-e10010001}}. S2CID 41159530. [https://www.mdpi.com/1099-4300/10/1/1 Pagina prima.]
* Liu, Alan. [[2004]]. ''The Laws of Cool: Knowledge Work and the Culture of Information.'' Sicagi: University of Chicago Press.
* Logan, Robert K. ''What is Information? - Propagating Organization in the Biosphere, the Symbolosphere, the Technosphere and the Econosphere.'' Toronto: DEMO Publishing.
* Nielsen, Sandro. [[2008]]. &quot;The Effect of Lexicographical Information Costs on Dictionary Making and Use.&quot; ''Lexikos'' 18: 170–89.
* Shannon, Claude. [[1949]]. ''The Mathematical Theory of Communication.''  Urbanae:  University of Illinois Press.
* Soni, Jimmy, et Rob Goodman. [[2017]].  ''A Mind at Play:  How Claude Shannon Invented the Information Age.'' Novi Eboraci:  Simon &amp; Schuster.
* Stewart, Thomas. [[2001]]. ''Wealth of Knowledge.'' Novi Eboraci: Doubleday.
* Young, Paul. [[1987]]. ''The Nature of Information.'' Westport Connecticutae: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-92698-4.

{{NexInt}}
* [[Codex (semiotica)]]
* [[Methodus scientifica]]
* [[Observatio]]
* [[Ratio scientifica]]
* [[Shannon (unitas)]]

== Nexus externi ==
* [https://ocw.mit.edu/courses/electrical-engineering-and-computer-science/6-441-information-theory-spring-2010/ Cursus scholasticus] e MIT de theoria mathematica informationis (anglice)
* [https://interstices.info/jcms/c_37274/theories-et-theorie-de-l-information Théories de l'information] apud Interstices (francogallice)

[[Categoria:Communicatio]]
[[Categoria:Informatica]]
[[Categoria:Philosophia]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Societas}}</text>
      <sha1>c3dd1anmcn2852zqderonarxkjwprmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fridericus Spee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50897</id>
    <revision>
      <id>3998363</id>
      <parentid>3969421</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="4wye8t5fyls5zq1sq831qrk8fsmra7z" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Frspee.jpg|thumb|Fridericus Spee de Langenfeld]]
'''Fridericus Spee de Langenfeld ''' (natus die [[25 Februarii]] [[1591]] in [[Kaiserswerth]] apud [[Dusseldorpium]] – mortuus est die [[7 Augusti]] [[1635]] [[Augusta Treverorum|Augustae Treverorum]]) fuit [[Iesuitae|Iesuita]], [[theologus]], [[poeta]] et [[scriptor]] [[Germania|Germanicus]]. Factis litterisque etiam contra [[malefica]]rum [[inquisitio haereticae pravitatis|persecutionem]] [[tortura]]mque pugnavit.

Poemata more [[motus romanticus|romantismo]] creavit, ex quo et [[Franciscus Schubert]] et [[Ioannes Brahms]] carmen musicae composiut.
== Opera selecta ==
* ''Cautio criminalis sive Liber de processu contra sagas''. [[Rintelia]]e 1631.
* ''Güldenes Tugendbuch''. Coloniae Agrippinae 1647.
* ''Trutz-Nachtigall'', Coloniae Agrippinae 1649 reimpressum a Theo G. M. van Oorschot. Bernae: Francke 1985.

== Nexus externi ==
{{commonscat|Friedrich Spee|Fridericum Spee}}
* {{BBKL|s/spee_f|auctor=Michael Embach|commentatio=SPEE, Friedrich|tomus=14|columnae=1497-1506}}
* [https://web.archive.org/web/20160823121415/http://www.friedrich-spee.de/ Societas Friderico Spee dicata]
* [https://web.archive.org/web/20040906234354/http://de.geocities.com/wunstorpium/spee.htm Comenius-Projekt: Iudicium, ratio, caritas]
Pugna Friderici Spee contra persecutionem malleficarum et [[superstitio]]nem in Cautio criminalis (1631/32) {{Ling|Latine|Germanice}}

[[Fasciculus:Spee Cautio 1631.JPG|thumb|220px|left|Fridericus Spee: Cautio Criminalis, Rinteln 1631]]

{{bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Spee de Langenfeld, Fridericus}}
[[Categoria:Nati 1591]]
[[Categoria:Mortui 1635]]
[[Categoria:Daemonologi]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Iesuitae]]
[[Categoria:Theologi]]
[[Categoria:Professores Universitatis Paderbornensis]]</text>
      <sha1>4wye8t5fyls5zq1sq831qrk8fsmra7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998364</id>
      <parentid>3998363</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="6hfak0dgwydntvinnrlih30r8lzb9km" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Frspee.jpg|thumb|Fridericus Spee de Langenfeld]]
'''Fridericus Spee de Langenfeld ''' (natus die [[25 Februarii]] [[1591]] in [[Kaiserswerth]] apud [[Dusseldorpium]] – mortuus est die [[7 Augusti]] [[1635]] [[Augusta Treverorum|Augustae Treverorum]]) fuit [[Iesuitae|Iesuita]], [[theologus]], [[poeta]] et [[scriptor]] [[Germania|Germanicus]]. Factis litterisque etiam contra [[malefica]]rum [[inquisitio haereticae pravitatis|persecutionem]] [[tortura]]mque pugnavit.

Poemata more [[motus romanticus|romantismo]] creavit, ex quo et [[Franciscus Schubert]] et [[Ioannes Brahms]] carmen musicae composiut.
== Opera selecta ==
* ''Cautio criminalis sive Liber de processu contra sagas''. [[Rintelia]]e 1631.
* ''Güldenes Tugendbuch''. Coloniae Agrippinae 1647.
* ''Trutz-Nachtigall'', Coloniae Agrippinae 1649 reimpressum a Theo G. M. van Oorschot. Bernae: Francke 1985.

== Nexus externi ==
{{commonscat|Friedrich Spee|Fridericum Spee}}
* {{BBKL|s/spee_f|auctor=Michael Embach|commentatio=SPEE, Friedrich|tomus=14|columnae=1497-1506}}
* [https://web.archive.org/web/20160823121415/http://www.friedrich-spee.de/ Societas Friderico Spee dicata]
* [https://web.archive.org/web/20040906234354/http://de.geocities.com/wunstorpium/spee.htm Comenius-Projekt: Iudicium, ratio, caritas]
Pugna Friderici Spee contra persecutionem malleficarum et [[superstitio]]nem in Cautio criminalis (1631/32) {{Ling|Latine|Germanice}}

[[Fasciculus:Spee Cautio 1631.JPG|thumb|220px|left|Fridericus Spee: Cautio Criminalis, Rinteliae 1631]]

{{bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Spee de Langenfeld, Fridericus}}
[[Categoria:Nati 1591]]
[[Categoria:Mortui 1635]]
[[Categoria:Daemonologi]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Iesuitae]]
[[Categoria:Theologi]]
[[Categoria:Professores Universitatis Paderbornensis]]</text>
      <sha1>6hfak0dgwydntvinnrlih30r8lzb9km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carcinoma cervicis uteri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74433</id>
    <revision>
      <id>3998233</id>
      <parentid>3466706</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="enib0lcsepk6eq3781msgzy2qz7h00s" xml:space="preserve">{{cautio}}

[[Fasciculus:Squamous carcinoma of the cervix.jpg|right|thumb|[[Uterus]] vastatus a magno '''carcinomate''' squamoso (vide partem inferiorem imaginis)]]

'''Carcinoma cervicis uteri''' est [[morbus]], accurate [[Cancer (morbus)|cancri]] species, quarta (anno 2012), quod ad crebritatem inter [[mulier]]es totius mundi pertinet&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180912072403/http://globocan.iarc.fr/Pages/fact_sheets_cancer.aspx ''Cancer Incidence and Mortality Worldwide in 2012''] relatum die 8 Octobris 2017&lt;/ref&gt;. Hodie scimus causam primam huius morbi infectionem a [[Virus papillomatis humani|viro papillomatis humani]] esse. [[Vaccina|Vaccinationis]] ope possumus hodie infectionem impedire et morbi periculum minuere.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
*[[Carcinoma corporis uteri]]

== Nexus externus ==
{{CommuniaCat|Cervical cancer|Carcinoma cervicis uteri}}
* [https://www.dmoz.org//Health/Conditions_and_Diseases/Cancer/Gynecologic/Cervical/ De hoc morbo]

{{med-stipula}}
{{patho-stipula}}

[[Categoria:Cancer|Cervicis uteri]]
[[Categoria:Cancri gynaecologici|U]]</text>
      <sha1>enib0lcsepk6eq3781msgzy2qz7h00s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Smith bio</title>
    <ns>10</ns>
    <id>74949</id>
    <revision>
      <id>3998234</id>
      <parentid>3845569</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>{{[[Module:Sort list|#invoke:sort list]]|[[Module:Sort list#asc|asc]]}} + {{[[Module:String|#invoke:string]]|[[Module:String#replace|replace]]}} → {{[[Module:Params|#invoke:params]]}}</comment>
      <origin>3998234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1153" sha1="pgwer48mwyn8s84ardoluxpj02i3fpw" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}

	| {{#switch:
		{{#invoke:params|new|
			sequential|
			pulling|1|
			mapping_to_lowercase|
			providing|1||
			splicing|2|4|4|a|e|o|zygia|
			sorting_sequential_values|
			setting|i|/|
			list_values
		}}

		| a/{{lc:{{{1}}}}}/e/o/zygia =
			{{Smith bio/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{2|}}}|Tom. I|Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%201}}

		| a/e/{{lc:{{{1}}}}}/o/zygia =
			{{Smith bio/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 1}}}}|Tom. II|Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%202}}

		| a/e/o/{{lc:{{{1}}}}}/zygia =
			{{Smith bio/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 1}}}}|Tom. III|Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%203}}

		| #default =
			{{Smith bio/tomus||{{{2|}}}|{{{3|}}}||Omnii tomi|WilliamSmith-GreekRomanBiographyMythology-Complete-Bookmarked}}

	}}

	| {{Smith bio/tomus||{{{2|}}}|{{{3|}}}||forcellini1||WilliamSmith-GreekRomanBiographyMythology-Complete-Bookmarked}}

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgwer48mwyn8s84ardoluxpj02i3fpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christianus Thomasius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76336</id>
    <revision>
      <id>3998271</id>
      <parentid>3542842</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5370" sha1="ggbqwq2xax7x0nslviv9zkwe0j8bj8y" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Christian Thomasius.jpg|thumb|Christianus Thomasius. [[Iohannes Christianus Henricus Sporleder]] fecit]]
'''Christianus''' vulgo ''Christian'' '''Thomasius''' (natus [[Lipsia]]e die [[1 Ianuarii]] [[1655]]; mortuus est [[Salinae Saxonicae|Salinis Saxonicis]] die [[23 Septembris]] [[1728]]) fuit clarus [[iuris consultus]] et [[philosophus]] [[Germania|Germanicus]]. Inspiratus a [[philosophia politica]] de [[ius naturale|iure naturali]] [[Hugo Grotius|Hugonis Grotius]] et [[Samuel Pufendorf]], operas scripsit.
==Vita==
Filius [[iacobus Thomasius|Iacobi Thomasius]] philosophi anno 1672 [[Lipsia]]e magister philosophiae et anno 1678 [[francofurtum ad Oderam|Francofurti]] iuris utriusque doctor proclamatus est. Postea Lipsiae docens iuris positivi naturalisque erat; anno 1688 primus praelectiones [[lingua Theodisca]] habuit. Liberalitas eius inimicitas plures in theologis genuit ut [[salinae Saxonicae|Salinas Saxonicas]] contendere deberet. Ibi in principio in equitum gymnasio praeparatorio disciplinas de iuridicis philosophicisque fecit quas in universitate pergebat. Alma Mater anno 1694 condita est; fundationem istam cum aliis valde faverat. Ibi professor et (anno 1710) ordinarius creatus est. 

Thomasius contra [[scholastica (philosophia)|scholasticae]] Aristotelicae limites terminologicas et regulas interdum ridiculose strictas spiritu suo pugnabat, saepe modum in satiricum. Quod ita feliciter evenit, ut intellectus humanus in philosophia magis magisque praevaleret et verae quaestiones vitae contemporaneae solverentur. Fidem in [[ius Romanum|iuris Romani]] perfectionem intactam primus concussit. Quoad [[ius canonicum]] auctoritates externas non agnovit et fidem confessione absolutam defendit; sic dicto systemati territoriali favebat. Meritum ei debetur iuris naturalis a moralibus theologicisque separandi. Vehementissime invectus est contra fautores tormentorum et maleficarum persecutionis, quae res maxime laudabilis.  

Periodico suo »Scherz- und ernsthafte, vernünftige und einfältige Gedanken über allerhand lustige und nützliche Bücher und Fragen« (Lipsiae 1688) inter primos Germaniae diurnarios numerari potest. Doctrina sua ampla haud facile colligenda est e scriptorum multitudine. Maximi momenti sunt haec: »Ernsthafte, aber doch muntere und vernünftige Gedanken über allerhand auserlesene juristische Händel« (Salinis Saxonicis 1720/21) et »Vernünftige und christliche, aber nicht scheinheilige Gedanken und Erinnerungen über allerhand gemischte philosophische und juristische Händel« (Salinis Saxonicis 1723/25) necnon »Historie der Weisheit und Torheit« (Salinis Saxonicis 1693).  

== Opera selecta==
[[File:Halle Stadtgottesacker Thomasius c.jpg|thumb|Epitaphium in busto, Salinis Saxonicis]]
* Lehrbuch des Naturrechtes (1687)
* Institutiones iurisprudentiae divinae (1688)
* Monatsgespräche (1688-1690)
* Summarischer Entwurf der Grundregeln, die einem studioso juris zu wissen nöthig (1699)
* De crimine magiae (1701), quocum [[striga]]rum iudicia damnavit
* Fundamenta [[ius naturale|iuris naturae]] et [[ius gentium|gentium]] (1705)
* Selecta Feudalia (1708)
* Vom Recht des Schlafens und Träumens

==Bibliographia==
* Ernst Bloch: ''Christian Thomasius, ein deutscher Gelehrter ohne Misere''. Suhrkamp, Francofurti 1968.
* Werner Schneiders: ''Naturrecht und Liebesethik. Zur Geschichte der praktischen Philosophie im Hinblick auf Chr. Thomasius.'' Hildesiae 1971.
* Werner Schneiders (ed.): ''Christian Thomasius, 1655–1728: Interpretation zu Werk und Wirkung.'' Meiner, Hamburgi 1989, ISBN 3-7873-0922-5.
* Leander Scholz: ''Das Archiv der Klugheit. Strategien des Wissens um 1700''. Tubingae 2002.
* Peter Schröder: ''Christian Thomasius zur Einführung''. Junius, Hamburgi 1999, ISBN 3-88506-997-0.
* Gertrud Schubart-Fikentscher: ''Unbekannter Thomasius''. Hermann Böhlaus Nachfolger, Vimariae 1954.
* Gerhard Simson: ''Christian Thomasius. Der Sieger über den Hexenwahn''. In: ''Einer gegen alle''. Beck, Monaci 1972, ISBN 3-406-02681-8. 
* Friedrich Vollhardt (ed.): ''Christian Thomasius (1655–1728): neue Forschungen im Kontext der Frühaufklärung.'' Niemeyer, Tubingae 1997, ISBN 3-484-36537-4. 
* Erik Wolf: ''Grosse Rechtsdenker der deutschen Geistesgeschichte''. Editio quarta. Mohr Siebeck, Tubingae 1963, ISBN 3-16-627812-5, p. 371–423.
== Nexus externi ==
{{Communia|Christian Thomasius|Christianum Thomasium}}
* {{PND|11862220X}}
* {{BBKL|t/thomasius_c|auctor=Bernd Kettern|commentatio=THOMASIUS, Christian|tomus=11|columnae=1427-1433}}
* [https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost17/Thomasius/tho_ma00.html ''De crimine magiae'', 1701] in [[Bibliotheca Augustana]]
*[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/11862220X Res apud DDB]
*[https://web.archive.org/web/20180618002647/http://www.thomasius-forschung.izea.uni-halle.de/ Exploratores in vestigiis Christiani Thomasius]
*[https://research.uni-leipzig.de/catalogus-professorum-lipsiensium/leipzig/Thomasius_1185/ Thomasius in professorum Lipsiensium splendidorum omnium elencho]
*[https://de.wikisource.org/wiki/Christian_Thomasius Scaturigo apud Vicifontem]
{{DEFAULTSORT:Thomasius, Christianus}}
[[Categoria:Iuris consulti]]
[[Categoria:Philosophi]]
[[Categoria:Auctores Latini recentiores]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Nati 1655]]
[[Categoria:Mortui 1728]]</text>
      <sha1>ggbqwq2xax7x0nslviv9zkwe0j8bj8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Generatrum sonorum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84721</id>
    <revision>
      <id>3998380</id>
      <parentid>3858407</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T06:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="3z6f779di8aye4twubvfrf9vg7zocv6" xml:space="preserve">[[Fasciculus:MOS Technologies 6581.jpg|thumb|300px|[[MOS Technology SID]] est generator sonorum in nonnullis computatris societatis [[Commodore International]] adhibitus.]]
{{Res|Generatrum sonorum}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100921212003/http://www.obta.uw.edu.pl/~draco/docs/voccomp.html Vocabula computatralia], s.v. &quot;sound&quot;.&lt;/ref&gt; sive {{Res|assula sonica}}{{Convertimus|barbarice=sound chip|sicut=[[Anglice]]}} esse potest:

* [[instrumentum]] computatrale, [[Tabula sonorum (Informatica)|''tabula sonorum'']] appellatum, quod omnes [[sonus|sonos]] [[computatrum|computatrorum]] facit;
* apparatus electronicus, qui [[MIDI]] data accipit et in [[sonus|sonos]] convertit.

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{NexInt}}
*[[Circuitus integratus]]
*[[Semiconductrum]]

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>3z6f779di8aye4twubvfrf9vg7zocv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gasia nobilia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87723</id>
    <revision>
      <id>3998379</id>
      <parentid>3937527</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T06:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3073" sha1="t9klsrblkkhlouvar8x81t0mm9ow8xy" xml:space="preserve">{{L1}}
[[Fasciculus:Edelgase in Entladungsroehren.jpg|thumb|Tubi gasibus nobilibus pleni quae varios colores reddunt.]]

'''Gasia nobilia''' (sive ''inertia'') sunt [[elementum chemicum|elementa]], quae ad ultimum [[systema periodicum|systematis periodici]] [[Grex (systema periodicum)|gregem]] (hoc est 18) pertinent. Eorum configuratio electronice ns&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;np&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; indicat orbem electronicum exteriorem  plenum esse nec quicquam ad stabilitatem chemicam eis deesse. Itaque moleculas non formant sed atomis singulis per spatium meant. Quodque gas nobile datis condicionibus communibus sub forma [[gas]]is, id est [[aer]]is existit.

Gasia nobilia numquam vel raro tantum [[reactio chemica|reagunt]], pariter ac [[metalla nobilia]], ex qua proprietate nomen trahunt. 'Inertia' quoque ob id ipsum saepe dicuntur. Plurima eorum anno [[1898]] a [[Gulielmus Ramsay|Guilelmo Ramsay]] in [[aer]]e atmosphaerico detecta sunt, antecedente [[Helium|helio]] quod prius in [[spectrum|spectro]] solari inventum erat.

Centesimam partem [[Atmosphaera telluris|telluris atmosphaerae]] praebent et [[argon]] tertium locum (siquidem vaporem aquae excipias) post [[nitrogenium]] et [[oxygenium]] obtinet.

Prima [[compositum chemicum|compositio]] gasis nobilis anno 1962 in laboratorio facta est quae fuit [[Xenon|xenonis]] [[Fluorum|hexafluoro]][[Platinum|platinas]] XePtF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;. Paulo post [[fluorum]] ipsum [[xenon]] oxydare posse demonstratum est (XeF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) cum pressio sex [[Atmosphaera (unitas)|atmosphaeras]] aequiperat et temperatura 400 [[Gradus Celsianus|gradus Celsianos]]. Hactenus multa xeni [[compositum chemicum|composita]] reperiuntur, item pauca quae a [[Krypton|krypto]] et [[Radon|rado]] gasibus formantur. Paucissima vero a neo aut argo.

Gasia nobilia sunt:

* [[Helium]]
* [[Neon]]
* [[Argon]]
* [[Krypton]]
* [[Xenon]]
* [[Radon]]

Fabris gasia nobilia (imprimis argon) ad protegendas ab oxydatione materias usui sunt, sed et ad construendas [[aeronavis|aeronaves]] vel ad alia multa inserviunt.

In [[Physica theoretica|theoretica physica]] utilia sunt ad [[Thermodynamica|thermodynamicam]] [[gas perfectum|gasis perfecti]] probandam cuius proprietatibus idealibus proxima sunt.
== Plura legere si cupis ==
*Manuel Moreira, Aude Raquin. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631071307002611 L’origine des gaz rares sur Terre : la barrière à la subduction des gaz nobles revisitée]&quot;, ''Comptes Rendus Geoscience'', 2007: 937-945


== Nexus externi ==
* [[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Noble_gases gasia nobilia] spectant.
*[https://web.archive.org/web/20260305211511/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/1395/gaz-noble Aquaportail: definitio et proprietates]
*[https://sciencenotes.org/what-are-noble-gases-definition-and-properties/ Science note]: ''What are noble gases?''
*Rabiya Mor, ''[https://cliffscientificworld.com/noble-gases/ Noble gases]'', 2025

[[Categoria:Chemica]]
[[Categoria:Gasia nobilia|!]]

{{Myrias|Physica}}</text>
      <sha1>t9klsrblkkhlouvar8x81t0mm9ow8xy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Compilatrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92280</id>
    <revision>
      <id>3998295</id>
      <parentid>3920675</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="bs67yft24oz5ff8b4ii9lkn4g6d5s5w" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Compiler.svg|thumb|Shema compilatri]]

{{res|Compilatrum}}&lt;ref&gt;Conradus Kokoszkiewicz, [https://web.archive.org/web/20100921212003/http://www.obta.uw.edu.pl/~draco/docs/voccomp.html Vocabula computatralia].&lt;/ref&gt; vel fortasse puriore Latinitate {{res|compositrum}}, est [[programma computatrale]] quod [[interpretatio|alia programmata conficit]]. Nempe, praecepta (simul {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|codex originis||d|en|qid=Q128751}} appellata) cuiusdam [[lingua programmationis|linguae programmationis]] interpretando, compilatrum programmata ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lingua machinalis|linguam machinalem|d|en|qid=Q55813}} aut {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|lingua programmationis media|mediam|en|qid=Q28942352}} vertit.

Sic codex originis in programma exsequibile convertitur. 

{{NexInt}}
*[[Compilatrum unius transitus]]
*[[GCC]]
*[[Octopiler]]

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{stipula}}

[[Categoria:Compilatra| ]]
[[Categoria:Informatica]]&lt;!--PRO TEM--&gt;
[[Categoria:Linguae programmationis]]&lt;!--sed recte: Programming language implementation--&gt;

[[Categoria:Programmata computatralia]]
&lt;!-- =Utility software--&gt; &lt;!-- +
American inventions
Compiler construction
Computer libraries--&gt;

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>bs67yft24oz5ff8b4ii9lkn4g6d5s5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iacobus Eduardus Quigley</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92641</id>
    <revision>
      <id>3998306</id>
      <parentid>2849579</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T20:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SajoR</username>
        <id>56247</id>
      </contributor>
      <origin>3998306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="595" sha1="1d7m3cn3ti6rn2kffrtt0mfv6z3qpoy" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Archbishop Quigley.jpg|thumb|right|Iacobus Eduardus Quigley]]
[[Fasciculus:Coat of arms of James Edward Quigley.svg|thumb]]
''' Iacobus Eduardus Quigley''' (natus familia oriunda e [[Hibernia]] in [[Oshawa]] in [[Ontario]] die [[15 Octobris]] [[1854]]; mortuus [[Sicagum|Sicagi]] die [[10 Iulii]] [[1915]]) fuit Sicagi [[archiepiscopus]]. 

== Nexus externi ==

* {{CathHierBishop|quigley}}

{{bio-stipula}}
{{Episcopi et Archiepiscopi Sicagenses}}
{{Lifetime|1854|1915|Quigley, Iacobus Eduardus}}

[[Categoria:Incolae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Archiepiscopi Sicagenses]]</text>
      <sha1>1d7m3cn3ti6rn2kffrtt0mfv6z3qpoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaius Scribonius Curio (tribunus plebis 50 a.C.n.)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102040</id>
    <revision>
      <id>3998313</id>
      <parentid>3998107</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De iuventute */</comment>
      <origin>3998313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="52knbudxglpv9uv9peao7ifo578nn55" xml:space="preserve">'''Gaius Scribonius Curio''' (natus anno [[90 a.C.n.]], mortuus anno [[49 a.C.n.]]) fuit vir publicus militarisque. [[Quaestor]] et [[tribunus plebis]] a populo creatus est. Propraetor [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] anno 49 a [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulio Caesare]] factus est. In Africa ab regis [[Iuba I (rex Numidiae)|Iubae]] exercitu interfectus est.&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|BC]]'' 2.23-42&lt;/ref&gt;

==De iuventute==

Curio multos iuvenesque amicos habuit et  non alienus a [[Cicero]]ne erat&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.12.2&lt;/ref&gt; quia anno 59 Caesare consule paene solus adversus triumvirum [[tyrannis|tyrannidem]] loquebatur&lt;ref&gt;Ibidem II.18.1: ''Vnus loquitur et palam adversatur adulescens Curio. Huic plausus maximi, consalutatio forensis perhonorifica, signa praeterea benevolentiae permulta a bonis impertiuntur''. Cf etiam II.19.3.&lt;/ref&gt;. Unus ex amicis fuit [[Marcus Antonius]], futurus [[Triumviratus|triumvir]]. [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]] anno 50 a.C.n. uxorem duxit quae post eius mortem Marco Antonio nupsit. Cicero in oratione ''[[Philippicae (Cicero)|Philippica]]'' secunda contra Marcum Antonium dixit Curionem Antonium amatorem habuisse.&lt;ref&gt;Cic. ''[[Philippicae (Cicero)|Phil]]''. 2.44. Cf. [[Plutarchus|Plut]]., ''[[Vita Marci Antonii (Plutarchus)|Ant]].'' 3.&lt;/ref&gt; Vettius eques Curionem et alios de consilio capiendo de caede [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompei]] apud Caesarem accusavit&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.24.&lt;/ref&gt;. Post magnum tumultum cum accusator nomina sociorum parum verisimilia adderet accusatio plerumque non credita est: Curio non convictus est, Vettius occulte de medio sublatus est.

==De cursu honorum== 

Anno 54, quaestor a populo creatus est. Anno 50, tribunus plebis a populo creatus est. Curio tribunus plebis in C. Iulium Caesarem orationem habuit, sed Caesar magnis muneribus eum socium sibi adsciuit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 40.60-64. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 58.8.&lt;/ref&gt;.

==De triumviratu et Bello Civili==

Curio tribunus plebis senatui legem de decessendo imperio a [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio]] et Caesare tulit ut bellum civile prohiberet. Lex a senatu probata erat sed consul [[Gaius Claudius Marcellus|C. Claudius Marcellus]] Pompeio ultimum imperium dedit ut rem publicam conservaret. [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|Bello civili]] incepto, C. Iulius Caesar in Italiam iter fecit et multa oppida vicit. Curio  propraetor a Caesare factus est et missus est in Siciliam ut copiam frumenti contineret. Postea in Africam navigavit ut cum  Pompei exercitibus pugnarent.

==Mors Curionis==

Post suum adventum Curio cum Pompei exercitu a [[Publius Attius Varus|P. Attio Varo]] ducto proelium commisit. Exercitu Vari fugato Curio a suis militibus imperator appellatus est. Curio fugientem exercitum secutus est et urbem [[Utica (Tunesia)|Uticam]] in quam Varus fugerat obsedit. Curio certior factus regem [[Iuba I (rex Numidiae)|Iuba]]m copias auxilio Varro misisse impetum in has copias facere constituit. Aciebus instructis et paucis militibus auxilio castris relictis, Curio ad exercitum festinavit. [[Saburra]], dux exercitus, in insidias Curionem inlexit. Equites ante pedites et elephantes longe posuerat et iusserat eos adsimulare receptum. Simul atque copias Romanas viderunt, equites se recipere coeperunt. Curio credens hostes numero paucos esse, defessos milites iter desinere iussit et cum CC (peditibus ac equitibus) equites hostium fugientes secutus est. Equites fugientes Curionem et suos ad Saburram et reliquum exercitum duxerunt. Curio circumventus ab hostibus pugnans interfectus est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 41.41-42.&lt;/ref&gt;. Pedites relicti a Suburrae exercitu unum ad omnes interfecti sunt.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Scribonius Curio, Gaius}}
[[Categoria:Nati 90 a.C.n.]]
[[Categoria:Proelia Caesaris]]
[[Categoria:Milites Romani antiqui]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Gens Scribonia]]
[[Categoria:Gaius Iulius Caesar]]
[[Categoria:Mortui 49 a.C.n.]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]</text>
      <sha1>52knbudxglpv9uv9peao7ifo578nn55</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998320</id>
      <parentid>3998313</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* De iuventute */</comment>
      <origin>3998320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="5nvxoiuuz0gxg6ukhmsx1ieugifn9b8" xml:space="preserve">'''Gaius Scribonius Curio''' (natus anno [[90 a.C.n.]], mortuus anno [[49 a.C.n.]]) fuit vir publicus militarisque. [[Quaestor]] et [[tribunus plebis]] a populo creatus est. Propraetor [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae]] anno 49 a [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulio Caesare]] factus est. In Africa ab regis [[Iuba I (rex Numidiae)|Iubae]] exercitu interfectus est.&lt;ref&gt;Caesar, ''[[De bello civili|BC]]'' 2.23-42&lt;/ref&gt;

==De iuventute==

Curio multos iuvenesque amicos habuit et  non alienus a [[Cicero]]ne erat&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.12.2&lt;/ref&gt; quia anno 59 Caesare consule paene solus adversus triumvirum [[tyrannis|tyrannidem]] loquebatur&lt;ref&gt;Ibidem II.18.1: ''Vnus loquitur et palam adversatur adulescens Curio. Huic plausus maximi, consalutatio forensis perhonorifica, signa praeterea benevolentiae permulta a bonis impertiuntur''. Cf etiam II.19.3.&lt;/ref&gt;. Unus ex amicis fuit [[Marcus Antonius]], futurus [[Triumviratus|triumvir]]. [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]] anno 50 a.C.n. uxorem duxit quae post eius mortem Marco Antonio nupsit. Cicero in oratione ''[[Philippicae (Cicero)|Philippica]]'' secunda contra Marcum Antonium dixit Curionem Antonium amatorem habuisse.&lt;ref&gt;Cic. ''[[Philippicae (Cicero)|Phil]]''. 2.44. Cf. [[Plutarchus|Plut]]., ''[[Vita Marci Antonii (Plutarchus)|Ant]].'' 3.&lt;/ref&gt; Vettius eques Curionem et alios de consilio capiendo de caede [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompei]] invitante Caesare accusavit&lt;ref&gt;''[[Ad Atticum]]'' II.24.&lt;/ref&gt;. Post magnum tumultum cum accusator nomina sociorum parum verisimilia addidisset accusatio plerumque non credita est: Curio non convictus est, Vettius occulte de medio sublatus est.

==De cursu honorum== 

Anno 54, quaestor a populo creatus est. Anno 50, tribunus plebis a populo creatus est. Curio tribunus plebis in C. Iulium Caesarem orationem habuit, sed Caesar magnis muneribus eum socium sibi adsciuit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 40.60-64. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 58.8.&lt;/ref&gt;.

==De triumviratu et Bello Civili==

Curio tribunus plebis senatui legem de decessendo imperio a [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio]] et Caesare tulit ut bellum civile prohiberet. Lex a senatu probata erat sed consul [[Gaius Claudius Marcellus|C. Claudius Marcellus]] Pompeio ultimum imperium dedit ut rem publicam conservaret. [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|Bello civili]] incepto, C. Iulius Caesar in Italiam iter fecit et multa oppida vicit. Curio  propraetor a Caesare factus est et missus est in Siciliam ut copiam frumenti contineret. Postea in Africam navigavit ut cum  Pompei exercitibus pugnarent.

==Mors Curionis==

Post suum adventum Curio cum Pompei exercitu a [[Publius Attius Varus|P. Attio Varo]] ducto proelium commisit. Exercitu Vari fugato Curio a suis militibus imperator appellatus est. Curio fugientem exercitum secutus est et urbem [[Utica (Tunesia)|Uticam]] in quam Varus fugerat obsedit. Curio certior factus regem [[Iuba I (rex Numidiae)|Iuba]]m copias auxilio Varro misisse impetum in has copias facere constituit. Aciebus instructis et paucis militibus auxilio castris relictis, Curio ad exercitum festinavit. [[Saburra]], dux exercitus, in insidias Curionem inlexit. Equites ante pedites et elephantes longe posuerat et iusserat eos adsimulare receptum. Simul atque copias Romanas viderunt, equites se recipere coeperunt. Curio credens hostes numero paucos esse, defessos milites iter desinere iussit et cum CC (peditibus ac equitibus) equites hostium fugientes secutus est. Equites fugientes Curionem et suos ad Saburram et reliquum exercitum duxerunt. Curio circumventus ab hostibus pugnans interfectus est&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 41.41-42.&lt;/ref&gt;. Pedites relicti a Suburrae exercitu unum ad omnes interfecti sunt.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Scribonius Curio, Gaius}}
[[Categoria:Nati 90 a.C.n.]]
[[Categoria:Proelia Caesaris]]
[[Categoria:Milites Romani antiqui]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Gens Scribonia]]
[[Categoria:Gaius Iulius Caesar]]
[[Categoria:Mortui 49 a.C.n.]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]</text>
      <sha1>5nvxoiuuz0gxg6ukhmsx1ieugifn9b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Districtus Memelae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108355</id>
    <revision>
      <id>3998338</id>
      <parentid>3652174</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="gzgj5ecdrevvxgkcbxqigj0wqkwamw3" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Districtus Memelae''' ([[Lituanice]] '' Klaipėdos apskritis'') est unus decem [[Lituania]]e districtuum. Urbs ''[[Memela]]'', portus Lituaniae maximus, est caput huius districtus, cui 380525 incolarum anno [[2006]] sunt; ad [[mare Balticum]] et ad [[Curonicus lacus|lacum Curonicum]] districtus iacet et pars [[lingua terrae Cironica|linguae terrae Curonicae]] in eum inclusa est. [[Nemenus]] est fluvius districtus maximus.

== Nexus externi==
{{fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20130906044055/http://www.klaipeda.aps.lt/ Pagina officialis]
{{geo-stipula}}

{{Lituaniae districtus}}
{{DEFAULTSORT:Memelae districtus}}
[[Categoria:Districtus Lituaniae]]</text>
      <sha1>gzgj5ecdrevvxgkcbxqigj0wqkwamw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonius Smerdel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118668</id>
    <revision>
      <id>3998319</id>
      <parentid>3826718</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>204685</id>
      </contributor>
      <origin>3998319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="nbj2ooo82cun2cbwu4dpaxo7h59l5ho" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Antonius Smerdel''' (Croatice: ''Ton Smerdel'') fuit poeta Latinus atque interpres ex linguis Latina et Graeca antiquis. Natione Croatus, natus est anno 1904 in insula Silba, in Dalmatia, tunc parte Imperii Austro‑Hungarici.

Studia philologiae classicae in urbe Scopia perfecit (quae hodie caput Reipublicae Macedoniae Septentrionalis est).

Zagrabiae qua vivebat erat professor linguae Graecae et Latinae.

Multa scripsit sermone suo patrio tam carmina quam sermones prosaicos. Transtulit in suum sermonem poetas lyricos graecanicos.

Eius liber carminum latinorum cui titulus ''Urna Parcarum'' continet carmina eleganter pacta.

== Nexus externi ==
* [http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac398.nsf/AllWebDocs/Borac_za_sklad De libro in honorem Antonii Smerdel]{{Nexus deficit|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ISBN 978-953-241-089-1

{{DEFAULTSORT:Smerdel, Antonius}}
[[Categoria:Auctores Latini hodierni]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Zagrabiensis]]
[[Categoria:Viva Camena]]
[[Categoria:Nati 1904]]
[[Categoria:Mortui 1970]]
[[Categoria:Poetae Latini Croatiae]]</text>
      <sha1>nbj2ooo82cun2cbwu4dpaxo7h59l5ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998323</id>
      <parentid>3998319</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>204685</id>
      </contributor>
      <origin>3998323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1167" sha1="4q01sbr4dcun6djxsgbodnzcdlhkm9k" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Antonius Smerdel''' (Croatice: ''Ton Smerdel'') fuit poeta Latinus atque interpres ex linguis Latina et Graeca antiquis. Natione Croatus, anno 1904 in insula Silba in Dalmatia natus est, tunc parte Imperii Austro‑Hungarici.

Studia philologiae classicae in urbe Scopia perfecit (quae hodie caput Reipublicae Macedoniae Septentrionalis est).

Zagrabiae qua vivebat erat professor linguae Graecae et Latinae.

Multa scripsit sermone suo patrio tam carmina quam sermones prosaicos. Transtulit in suum sermonem poetas lyricos graecanicos.

Eius liber carminum latinorum cui titulus ''Urna Parcarum'' continet carmina eleganter pacta.

== Nexus externi ==
* [http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac398.nsf/AllWebDocs/Borac_za_sklad De libro in honorem Antonii Smerdel]{{Nexus deficit|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ISBN 978-953-241-089-1

{{DEFAULTSORT:Smerdel, Antonius}}
[[Categoria:Auctores Latini hodierni]]
[[Categoria:Scriptores Croatiae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Zagrabiensis]]
[[Categoria:Viva Camena]]
[[Categoria:Nati 1904]]
[[Categoria:Mortui 1970]]
[[Categoria:Poetae Latini Croatiae]]</text>
      <sha1>4q01sbr4dcun6djxsgbodnzcdlhkm9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index communium praefecturae Vosegi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123776</id>
    <revision>
      <id>3998251</id>
      <parentid>3998080</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nomen latinum</comment>
      <origin>3998251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22030" sha1="fnrr51j4cjpjqpv7ywaqj3g3hzpeg12" xml:space="preserve">Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.

[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|- 
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|- 
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|- 
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|- 
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|- 
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|- 
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|- 
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|- 
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|- 
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|- 
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|- 
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|- 
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|- 
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|- 
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|- 
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|- 
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|- 
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|- 
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|- 
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|- 
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|- 
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|- 
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|- 
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|- 
| 88026
| 88600
| [[Aidella]]
|- 
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|- 
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|- 
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|- 
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|- 
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|- 
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|- 
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|- 
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|- 
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|- 
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|- 
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|- 
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|- 
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|- 
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|- 
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|- 
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|- 
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|- 
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|- 
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|- 
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|- 
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|- 
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|- 
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|- 
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|- 
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|- 
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|- 
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|- 
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|- 
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|- 
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|- 
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|- 
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|- 
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|- 
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|- 
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|- 
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|- 
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|- 
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|- 
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|- 
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|- 
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|- 
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|- 
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|- 
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|- 
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|- 
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|- 
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|- 
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|- 
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|- 
| 88078
| 88600
| [[Bruerium]]
|- 
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|- 
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|- 
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|- 
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|- 
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|- 
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|- 
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|- 
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|- 
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|- 
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|- 
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|- 
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|- 
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|- 
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|- 
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|- 
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|- 
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|- 
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|- 
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|- 
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|- 
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|- 
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|- 
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|- 
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|- 
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|- 
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|- 
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|- 
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|- 
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|- 
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|- 
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|- 
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|- 
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|- 
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|- 
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|- 
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|- 
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|- 
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|- 
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|- 
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|- 
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|- 
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|- 
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|- 
| 88124
| 88260
| [[Darnerium]]
|- 
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|- 
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|- 
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|- 
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|- 
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|- 
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|- 
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|- 
| 88132
| 88000
| [[Dei Villare]]
|- 
| 88133
| 88000
| [[Dinovilla]]
|- 
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|- 
| 88135
| 88460
| [[Docella (Vosegus)|Docella]]
|- 
| 88136
| 88000
| [[Dodiniaca villa]]
|- 
| 88137
| 88170
| [[Dodoleni cortis (Vosegus)|Dodoleni cortis]]
|- 
| 88138
| 88260
| [[Domnus Basolus (Darnerium)|Domnus Basolus]]
|- 
| 88139
| 88500
| [[Domnus Basolus (Mirecurtium)|Domnus Basolus]]
|- 
| 88140
| 88140
| [[Domnus Brictius (Vosegus)|Domnus Brictius]]
|- 
| 88141
| 88170
| [[Boseum]]
|- 
| 88144
| 88500
| [[Dompnus Aper prope Remoncuriam]]
|- 
| 88142
| 88390
| [[Domnus Aper (Golbey)]]
|- 
| 88143
| 88330
| [[Domnus Aper (Bruerium)]]
|- 
| 88145
| 88600
| [[Donofanum]]
|- 
| 88146
| 88800
| [[Domnus Julianus]]
|- 
| 88147
| 88390
| [[Domnus Martinus ad Silvas]]
|- 
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|- 
| 88149
| 88260
| [[Domnus Martinus (Spinalium)]]
|- 
| 88150
| 88170
| [[Domnus Martinus iuxta sanctum Paulum]]
|- 
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|- 
| 88152
| 88600
| [[Domnus Petrus (Vosegus)|Domnus Petrus]]
|- 
| 88153
| 88700
| [[Domnus Stephanus (Vosegus)|Domnus Stephanus]]
|- 
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|- 
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|- 
| 88156
| 88700
| [[Domnus Cyricus]]
|- 
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|- 
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|- 
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|- 
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|- 
| 88161
| 88260
| [[Erculum]]
|- 
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|- 
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|- 
| 88164
| 88500
| [[Estrenniae]]
|- 
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|- 
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|- 
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|- 
| 88168
| 88700
| [[Fauconcuria]]
|- 
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|- 
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|- 
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|- 
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|- 
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|- 
| 88174
| 88390
| [[Folmeriacum]]
|- 
| 88175
| 88600
| [[Fontenetum (Vosegus)|Fontenetum]]
|- 
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|- 
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|- 
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|- 
| 88179
| 88320
| [[Fulchericurtis]]
|- 
| 88180
| 88320
| [[Franum]]
|- 
| 88181
| 88230
| [[Fracia]]
|- 
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|- 
| 88183
| 88630
| [[Frebecuria]]
|- 
| 88184
| 88600
| [[Formicae Fons]]
|- 
| 88185
| 88500
| [[Franellum Magnum]]
|- 
| 88186
| 88500
| [[Franellum Rubeum]]
|- 
| 88187
| 88270
| [[Frasnido]]
|- 
| 88188
| 88160
| [[Frascia]]
|- 
| 88189
| 88350
| [[Frevilla (Vosegus)|Frevilla]]
|- 
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|- 
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|- 
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|- 
| 88194
| 88170
| [[Geminorum curia]]
|- 
| 88195
| 88140
| [[Iandrevilla]]
|- 
| 88196
| 88400
| [[Gerardi Mare]]
|- 
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|- 
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|- 
| 88199
| 88320
| [[Gingivilla]]
|- 
| 88200
| 88390
| [[Gehennium]]
|- 
| 88201
| 88390
| [[Girancurtis]]
|- 
| 88202
| 88500
| [[Gircuria]]
|- 
| 88203
| 88600
| [[Girecuria]]
|- 
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|- 
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|- 
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|- 
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|- 
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|- 
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|- 
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|- 
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|- 
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|- 
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|- 
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|- 
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|- 
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|- 
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|- 
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|- 
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|- 
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|- 
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|- 
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|- 
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|- 
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|- 
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|- 
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|- 
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|- 
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|- 
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|- 
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|- 
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|- 
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|- 
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|- 
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|- 
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|- 
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|- 
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|- 
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|- 
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|- 
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|- 
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|- 
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|- 
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|- 
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|- 
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|- 
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|- 
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|- 
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|- 
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|- 
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|- 
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|- 
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|- 
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|- 
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|- 
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|- 
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|- 
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|- 
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|- 
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|- 
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|- 
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|- 
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|- 
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|- 
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|- 
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|- 
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|- 
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|- 
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|- 
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|- 
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|- 
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|- 
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|- 
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|- 
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|- 
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|- 
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|- 
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|- 
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|- 
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|- 
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|- 
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|- 
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|- 
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|- 
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|- 
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|- 
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|- 
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|- 
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|- 
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|- 
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|- 
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|- 
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|- 
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|- 
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|- 
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|- 
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|- 
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|- 
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|- 
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|- 
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|- 
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|- 
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|- 
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|- 
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|- 
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|- 
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|- 
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|- 
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|- 
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|- 
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|- 
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|- 
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|- 
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|- 
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|- 
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|- 
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|- 
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|- 
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|- 
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|- 
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|- 
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|- 
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|- 
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|- 
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|- 
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|- 
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|- 
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|- 
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|- 
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|- 
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|- 
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|- 
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|- 
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|- 
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|- 
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|- 
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|- 
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|- 
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|- 
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|- 
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|- 
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|- 
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|- 
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|- 
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|- 
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|- 
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|- 
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|- 
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|- 
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|- 
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|- 
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|- 
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|- 
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|- 
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|- 
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|- 
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|- 
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|- 
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|- 
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|- 
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|- 
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|- 
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|- 
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|- 
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|- 
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|- 
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|- 
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|- 
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|- 
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|- 
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|- 
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|- 
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|- 
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|- 
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|- 
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|- 
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|- 
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|- 
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|- 
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|- 
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|- 
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|- 
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|- 
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|- 
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|- 
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|- 
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|- 
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|- 
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|- 
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|- 
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|- 
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|- 
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|- 
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|- 
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|- 
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|- 
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|- 
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|- 
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|- 
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|- 
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|- 
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|- 
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|- 
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|- 
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|- 
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|- 
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|- 
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|- 
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|- 
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|- 
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|- 
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|- 
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|- 
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|- 
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|- 
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|- 
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|- 
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|- 
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|- 
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|- 
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|- 
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|- 
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|- 
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|- 
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|- 
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|- 
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|- 
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|- 
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|- 
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|- 
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|- 
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|- 
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|- 
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|- 
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|- 
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|- 
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|- 
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|- 
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|- 
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|- 
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|- 
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|- 
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|- 
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|- 
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|- 
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|- 
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|- 
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|- 
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|- 
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|- 
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|- 
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|- 
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|- 
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|- 
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|- 
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|- 
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|- 
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|- 
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|- 
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|- 
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|- 
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|- 
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|- 
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|- 
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|- 
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|- 
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|- 
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|- 
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|- 
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|- 
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|- 
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|- 
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|- 
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|- 
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|- 
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|- 
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|- 
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|- 
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|- 
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|- 
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|- 
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|- 
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|- 
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|- 
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|- 
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|- 
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|- 
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|- 
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|- 
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|- 
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|- 
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|- 
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|- 
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|- 
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|- 
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|- 
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|- 
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|- 
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|- 
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|- 
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|- 
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|- 
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|- 
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|- 
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|- 
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|- 
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|- 
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|- 
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|- 
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|- 
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|- 
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]</text>
      <sha1>fnrr51j4cjpjqpv7ywaqj3g3hzpeg12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guengampum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125715</id>
    <revision>
      <id>3998388</id>
      <parentid>3450601</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T08:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1424" sha1="r9v26mzee40ytp8h8sn972uexfj2mlw" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Maison 16eme - 31 place du centre - 31 rue E.Ollivro - Guingamp - Côtes-d'Armor - France - Mérimée PA00089182.jpg|thumb|150px|Guengampi vicus E.Ollivro]]
[[Fasciculus:CoA br Gwengamp.svg|thumb|150 px|Guengampi arma gentilitia]]

'''Guengampum'''&lt;ref&gt;Gui Alexis Lobinau, Dom, ''Histoire de Bretagne'', Lutetiae, 1702, chez la veuve François Muguet, T. II. [http://books.google.com.br/books?id=53nLJ6X1NykC&amp;pg=PA418&amp;lpg=PA418&amp;dq=Carolus+Blesensis&amp;source=bl&amp;ots=M_Y9THq0ua&amp;sig=bGRAXxud17HSte1VLliRO7qnrm0&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=8RsUT76-FcrngQe_n_jfAw&amp;sqi=2&amp;ved=0CCsQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Carolus%20Blesensis&amp;f=false] [[Libri Googles]] {{Ling|Francogallice}} et {{Ling|Latine}}&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Guingamp'', [[Lingua Gallonica|Gallonice]] '' '', [[Lingua Britonica|Britonice]] ''Gwengamp'') est commune 7477 incolarum (anno [[2008]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Litora ad Mare|Litorum ad Mare]] in [[Francia]]e occidentalis regione [[Britannia Minor]]e.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Litorum ad Mare]]
== Notae ==
&lt;references /&gt;
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Guingamp|Guengampum}}
* [https://web.archive.org/web/20110224144928/http://www.ville-guingamp.fr/ Guengampi pagina interretialis] {{Ling|Francice}}
* {{INSEE commune|22070|de=Guengampo}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Litorum ad Mare]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Litorum ad Mare]]</text>
      <sha1>r9v26mzee40ytp8h8sn972uexfj2mlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaius Iulius Caesar (natus 1951)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135576</id>
    <revision>
      <id>3998365</id>
      <parentid>3950124</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2277" sha1="iiy2ghvrz2kls5uuxtk9csiwfkxvuhg" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Gaius Iulius Caesar''', [[Theodisce]] ''Cajus Julius Caesar'' (natus die [[22 Ianuarii]] [[1951]] [[Rintelia|Rinteliae]] in [[Saxonia Inferior]]e) est vir publicus [[Germania|Theodiscus]] et sodalis [[CDU|Christianae Democraticae Unionis]] (''CDU'').

== Iuventus et munus ==
Caesar anno [[1967]] scholam absolvit et deinde tirocinium saltuarii fecit. Deinde scholam muneris frequentabat et anno [[1974]] diploma huius muneris accepit. Tum ad annum [[1998]] saltuarius operam dedit.

== Familia ==
Uxorem duxit duosque filios et filiam genuit. Pater eius filiusque natu maximus atque nepos praenomina &quot;''Cajus Julius''&quot; ad honorem [[Caius Iulius Caesar|viri publici Romani]] acceperunt.

== Cursus honorum ==
Caesar anno [[1969]] ad [[Unio iuvenilis|Unionem Iuvenilem]] atque factionem CDU accessit. Annis [[1984]] - [[1999]] legatus ad dietam pagi [[Lippiensis ager|Lippiae]] fuit. Anno [[1998]] primo legatus ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electus est et usque in annum [[2005]] mansit. Tum frustra mandatum petivit, sed anno [[2007]] pro legato [[Reinhardus Göhner|Reinhardo Göhner]] successit. Anno [[2009]] iterum electionem perdidit et Dietam relinquere coactus est; sed [[1 Februarii]] [[2011]] pro [[Leo Dautzenberg|Leonem Dautzenberg]] legatum suffectus est et ad hunc diem in parlamento Germanico manet. Nam etiam comitiis [[22 Septembris]] [[2013]] legatus ad Dietam Foederalem electus est&lt;ref&gt;[http://www.bundeswahlleiter.de/de/bundestagswahlen/BTW_BUND_13/ergebnisse/gewaehlte/alphabetisch/gewaehlte_alphabetisch-c.html www.bundeswahlleiter.de]&lt;/ref&gt;. Consilii agriculturae, rei saltuariae et vindiciarum consumptorum sodalis est. Multos annos et legatus consilii municipalis oppidi [[Vallis Kallensis]] (Theodisce ''Kalletal'') fuit. Anno [[2017]] non iam legatus ad Dietam Foederalem electus est.

== Nexus externi ==
* [http://www.cajuscaesar.de/ Pagina personalis] {{Ling|Theodisce}}
* [https://web.archive.org/web/20120107101739/http://www.bundestag.de/bundestag/abgeordnete17/biografien/C/caesar_cajus.html Biographia in pagina Dietae Foederalis Germaniae] {{Ling|Theodisce}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|1951||Caesar, Gaius Iulius}}

[[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]]</text>
      <sha1>iiy2ghvrz2kls5uuxtk9csiwfkxvuhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christiani munitio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160710</id>
    <revision>
      <id>3998269</id>
      <parentid>3767331</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="55uua04lk213kcfiywfju9gemtbfrn3" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Otra-Kristiansand.jpg|thumb|300 px|left|Christiani munitionis despectus]]
'''Christiani munitio'''&lt;ref&gt;&quot;[http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00050912/images/index.html?id=00050912&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=513 Christiani munitio]&quot; in {{Graesse}}&lt;/ref&gt; ([[Lingua Norvegica|Norvegice]]: ''Kristiansand'') est [[Norvegia]]e commune 83510 incolarum (anno [[2012]]) in provincia [[Agda occidentalis|Agda occidentali]].

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Kristiansand|Kristiansand}}
* [https://web.archive.org/web/20100724031956/http://www.kristiansand.kommune.no/ Kristiansand pagina interretialis]

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Urbes Norvegiae]]</text>
      <sha1>55uua04lk213kcfiywfju9gemtbfrn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Datorum repositorium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164693</id>
    <revision>
      <id>3998318</id>
      <parentid>3950592</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3229" sha1="hlvdrnpvy2dxxqodtb0ahib4aofnkvn" xml:space="preserve">{{Pagina polienda}}
[[Fasciculus:Main DB2 Memory Areas.png|thumb|Databularium relationis IBM DB2 et systema suum datorum.]]

{{res|Datorum repositorium}},&lt;ref&gt;{{TraupmanLatinEng3|510}} pagina 510. Item ab eodem auctore, {{*cfr}} {{TraupConv|database|260}}&lt;/ref&gt;{{LLHL25 ref|Datenbank|35}} vel {{res|datorum ordinatrum}},&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100921212003/http://www.obta.uw.edu.pl/~draco/docs/voccomp.html Vocabula computatralia,] www.obta.uw.edu.pl.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;llhl25-datenbank-35&quot; /&gt; vel {{res|datotheca}},&lt;ref name=&quot;llhl25-datenbank-35&quot; /&gt;{{DAEL ref|base de datos|130}} vel – fortasse puriore [[Latinitas|Latinitate]] – {{res|receptaculum datorum}},&lt;ref name=&quot;llhl25-datenbank-35&quot; /&gt; {{res|thesaurus elementorum certorum}},&lt;ref name=&quot;llhl25-datenbank-35&quot; /&gt; {{res|receptaculum indiciorum}}{{FD ref}} et {{res|thesaurus indiciorum}},{{FD ref}} est collectio [[data|indiciorum]] sic paratorum et ordinatorum ut [[celeritas|celeriter]] reperiantur aut serventur. {{Verba obscura|[[Interrete]] paene refertur, sed tamen dici potest {{res|databularium}}.}} Nomen aliquando ad [[receptaculum datorum relationale]]&lt;!--Anglice relational database--&gt; spectat, [[systema datorum]] ab [[Edgar Frank Codd]] ([[1923]]–[[2003]]) excogitatum, in quo index (licet [[data]]) cum [[SQL]], [[lingua quaerendi]], reperitur. Inter res huiusmodi sunt [[Oracle]], [[Servus SQL Sybase]], [[IBM DB2]], [[Servus SQL Microsoft]]&lt;!-- ~daemon &amp;c--&gt;, [[Microsoft Access]].

&lt;ref name=&quot;llhl25-datenbank-35&quot; /&gt;

{{nexInt}}
*[[Eurodicautom]]
*[[Fauna Europaea]]
*[[Machina receptaculi datorum]]
*[[Servus receptaculi datorum]]
*[[Recuperatio datorum]]
*[[Receptaculum datorum ut communicatio inter rationes]]
*[[Protocollum interretiale]]
*[[Structura datorum]]
*[[Structurae]]
*[[Thesaurus datorum]]
*[[HIV Drug Resistance Database]]
*[[Internet Movie Database]]
*[[ICANN]]
*[[Vectorwise]]

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Bibliographia==
* Beynon-Davies, P. [[2004]]. ''Database Systems.'' Ed. 3a. Basingstoke: Palgrave, Houndmills.
* Connolly, Thomas, et Carolyn Begg. [[2002]]. ''Database Systems.'' Novi Eboraci: Harlow.
* Date, C. J.  [[2003]]. ''An Introduction to Database Systems.'' Ed. 5a. Addison Wesley. ISBN 0-201-51381-1.
* Gray, J., et A. Reuter. [[1992]]. ''Transaction Processing: Concepts and Techniques.'' Morgan Kaufmann Publishers.
* Kroenke, David M., et David J. Auer. [[2007]]. ''Database Concepts.'' Ed. 3a. Novi Eboraci: Prentice.
* Lightstone, S., T. Teorey, et T. Nadeau. [[2007]]. ''Physical Database Design: the database professional's guide to exploiting indexes, views, storage, and more.'' Morgan Kaufmann Press. ISBN 0-12-369389-6.
* Liu, Ling, et Tamer M. Özsu. eds.[[2009]].  [http://www.springer.com/computer/database+management+&amp;+information+retrieval/book/978-0-387-49616-0 ''Encyclopedia of Database Systems.''] ISBN 978-0-387-49616-0.
* Teorey, T., S. Lightstone, et T. Nadeau. [[2005]]. ''Database Modeling &amp; Design: Logical Design.'' Ed. 4a. Morgan Kaufmann Press. ISBN 0-12-685352-5.

[[Categoria:Informatica]]&lt;!--PRO TEM--&gt;
[[Categoria:Receptacula datorum|!]]
[[Categoria:Systemata administrationis receptaculorum datorum]]
[[Categoria:Theoria receptaculorum datorum]]

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>hlvdrnpvy2dxxqodtb0ahib4aofnkvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Holtisminnensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166033</id>
    <revision>
      <id>3998274</id>
      <parentid>3996099</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14966" sha1="6y42l9nfprymd37fz75tjt9puum5kol" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

'''Circulus Holtisminnensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Holtisminnensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Holtisminni]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Holtisminnensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Holzminden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Holzminden''; [[Saxonice]] ''Landkreis Holtsminne''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], die [[12 Octobris]] [[1832]] a [[Gulielmus (Dux Brunsvici)|Gulielmo]] duce [[Ducatus Brunsvici|Brunsvici]] conditus est. Caput circuli urbs [[Holtisminni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;  est.

== Historia ==
Circulus primo ad Ducatum, deinde ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinebat. A die [[1 Novembris]] [[1941]] circulus Holtisminnensis pars provinciae Hannoverae [[Borussia]]e erat. Anno [[1945]] ad terram Hannoveram, ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Hodie disputatur, an circulus cum finitimo [[Circulus terrae Northemiensis|Circulo Northemiensi]]&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Northemiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Northeim'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Northemiensis-e&quot; ad urbem [[Northemium]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur &quot;(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)&quot;.&lt;/ref&gt; coniungendus sit.

== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in HOL.svg|300px|right|Communia in circulo Holtisminnensi.]]
Circulus Holtisminnensis 32 communia habet, quae maxima parte ad &quot;communia generalia&quot; (Theodisce &quot;Samtgemeinden&quot;) coniuncta sunt. Haec sunt:

* [[Disaldishusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDelligsen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. &lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'') oppidum (8142 incolae)
* [[Holtisminni]] urbs, caput circuli (19.939)

* [[Bevernense Castrum (commune generale)|Bevernense Castrum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern''), commune generale (6056)
** [[Bevernense Castrum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'') (3946)
** [[Goldbiki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'') (979)
** [[Holenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Holenberg'') (440)
** [[Nighunburni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Negenborn''; [[Saxonice]] ''Niägenborn'') (691)

* [[Bodonis Insula-Collis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder-Polle''), commune generale (15.375)
** [[Bodonis Insula]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'') urbs (5546)
** [[Bracum]]&lt;ref name=&quot;Kirchbrak&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-acum-i&quot; aut &quot;-achium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)&quot;. Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi &quot;Brac&quot; applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''/NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) villa Brac (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'') (1089)
** [[Bredenforda]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg 1898&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'') (718)
** [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'') oppidum (1102)
** [[Halla (Holtisminni)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'') (1590)
** [[Heinsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'') (861)
** [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]&lt;ref name=&quot;Heli&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur &quot;(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'') (1912)
** [[Heya]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'') (482)
** [[Ottenstenium]]&lt;ref name=&quot;-stein&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-stein'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stenium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Leostenium]], [[Ravenstenium]], [[Richenstenium]], [[Alienstenium]], [[Gastenium]], [[Crybenstenium]], [[Dachstenium]], [[Eberstenium]], [[Falcostenium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ottenstein'') oppidum (1189)
** [[Perdestorphe]]&lt;ref name=&quot;Perdestorphe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?sequence=1&amp;utm ''NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''sitam in Perdestorphe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Pegestorf''; [[Saxonice]] ''Pästörpe'') (428)
** [[Vahlbruch]] (458)

* [[Boffeshusium (commune generale)|Boffeshusium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski VI 2007&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen''), commune generale (7042)
** [[Boffeshusium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski VI 2007&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'') (2701)
** [[Derenthalia]]&lt;ref name=&quot;-thalia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -thal : -''thalia'', -''dalia'' (...)&quot;. Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Derental'') (671)
** [[Fürstenberg]] (1167)
** [[Lauenforda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'') oppidum (2503)

* [[Eschershusa-Aldendorpevilla]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; (Theodisce ''Eschershausen-Stadtoldendorf''), commune generale (15.375)
** [[Aldendorpevilla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'') urbs (5457)
** [[Aroldishusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'') (391)
** [[Dedenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDeensen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'') (1511)
** [[Dielmissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Dielmissen'') (812)
** [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Eimen'') (996)
** [[Eschershusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen''), urbs (3415)
** [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]&lt;ref name=&quot;Heina&quot;&gt;Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur &quot;(...) ''villa Heina'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'') (920)
** [[Hlunia (commune)|Hlunia]]&lt;ref name=&quot;Hlunia&quot;&gt;Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine &quot;Hlunia&quot; nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lenne'') (673)
** [[Holza]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Holzen'') (629)
** [[Luerdissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lüerdissen'') (448)
** [[Wangelnstedt]] (617)

Praeterea sunt loca quaedam, quae ad nullum commune pertinent. Quae omnia hominibus deserta sunt:

* Boffeshusium&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski VI 2007&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'') (23,40 km²)
* Eima&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Eimen'') (12,91 km²)
* Eschershusa&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'') (4,92 km²)
* Grünenplan (22,71 km²)
* [[Holtisminni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'') (15,01 km²)
* Merxhausen (22,50 km²)
* Wenzen (15,84 km²)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Holtisminni]]
[[Categoria:Constituta 1832]]</text>
      <sha1>6y42l9nfprymd37fz75tjt9puum5kol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Praemium Sacharovianum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169631</id>
    <revision>
      <id>3998300</id>
      <parentid>3997251</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>corrigendum</comment>
      <origin>3998300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2843" sha1="1pm32za7cse2tvq8k8ra1cga128t9hy" xml:space="preserve">{{Latinitas|-5}}
[[Fasciculus:Sakharov Prize 2009.jpg|thumb|Visio caeremoniae Praemii anno 2009]]
'''Praemium Sacharovianum'''{{Convertimus}} est [[praemium]] decretum a [[Parlamentum Europaeum|Paralamento Europaeo]] laudatur ad homines qui pro [[iura humana|iuribus hamanis]] et [[libertas sentiendi|libertate sentiendi]] conati sunt. Hoc praemium apud [[Andreas Sacharov]] qui contra regimen oppressivum [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] et pro [[exarmatio nuclearis|exarmatione nucleari]] pugnavit creatum est et primum ad [[Nelson Mandela]] et [[Anatoli Marchenko]] anno [[1988]] datum est. 

Homines ad praemium quoque anno eligentur et circa [[Dies Iurum Humanorum|Die Iurum Humanorum]] cum eo pecunia 50,000 [[euro]]es datur. Caeremonia praemii circa die [[10 Decembris]], quae [[Dies Iurum Humanorum]] fit.

== Laureati ==
*[[1988]] - [[Nelson Mandela]] et [[Anatoli Marchenko]]
*[[1989]] - [[Alexander Dubček]]
*[[1990]] - [[Aung San Suu Kyi]]
*[[1991]] - [[Adem Demaçi]]
*[[1992]] - Matres de placia Maii
*[[1993]] - [[Oslobođeje]]
*[[1994]] - [[Taslima Nasrin]]
*[[1995]] - [[Leyla Zana]]
*[[1996]] - [[Wei Jingsheng]]
*[[1997]] - [[Salima Ghezali]]
*[[1998]] - [[Ibrahim Rugova]]
*[[1999]] - [[Xanana Gusmão]]
*[[2000]] - [[¡Basta Ya!]]
*[[2001]] - [[Nurit Peled-Elhanan]], [[Izzat Ghazzawi]] et [[Zacarias Kamwenbo]]
*[[2002]] - [[Osvaldus Payá]]
*[[2003]] - [[Kofi Annan]] et [[Nationes Unitae]]
*[[2004]] - Coolegium diurnariorum [[Belarussia]]e
*[[2005]] - [[Dominae Albae Vestitae]], [[Relatores sine finibus]] et [[Hauwa Ibrahim]]
*[[2006]] - [[Arexandrus Milinkevitch]]
*[[2007]] - [[Salih Mahmoud Osman]]
*[[2008]] - [[Hu Jia]]
*[[2009]] - [[Memorial]]
*[[2010]] - [[Gulielmus Fariñas]]
*[[2011]] - Activitae [[Ver Arabicum|Veris Arabici]], [[Asmaa Mahfouz]], [[Ahmed al-Senussi]], [[Razan Zaitouneh]], [[Ali-Farzat]] et [[Machometus Bouazizi]]
*[[2012]] - [[Nasrin Sotoudeh]] et [[Jafar Panahi]]
*[[2013]] - [[Malala Yousafzai]]
*[[2014]] - [[Dionysius Mukwege]]
*[[2015]] - [[Raif Badwi]]
*[[2016]] - [[Nadia Murad]] et [[Lamya Haij Bashar]]
*[[2017]] - [[Oppositio (civilitas)|Oppositiones]] in [[Venetiola]]
*[[2018]] - [[Oleh Sentsov]]
*[[2019]] - [[Ilham Tohti]]
*[[2020]] - Opposiriones in [[Belorussia]]
*[[2021]] - [[Alexius Navalnyj]]
*[[2022]] - Populi [[Ucraina]]e contra [[Incursio Russica in Ucrainam (2022)|Incursionem Rissicam]]
*[[2023]] - Mors [[Mahsa Amini]]
*[[2024]] - [[Maria Corina Machado]]
*[[2025]] - [[Andrzej Poczobut]] et [[Mzia Amaglobeli]]
*[[2026]] - [[Tribunal criminale internationale]]

{{NexInt}}
*[[Iura humana]]
*[[Libertas sentiendi]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi == 
*[http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home De Praemio Sacharoviano] ([[Parlamentum Europaeum]])

[[Categoria:Iura humana]]
[[Categoria:Parlamentum Europaeum]]
[[Categoria:Praemia]]</text>
      <sha1>1pm32za7cse2tvq8k8ra1cga128t9hy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camon (Samara)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169976</id>
    <revision>
      <id>3998228</id>
      <parentid>3461176</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="727" sha1="6ztxp9mxb5bbdtwsrrpsorcvpqvz7un" xml:space="preserve">[[Fasciculus:%C3%89glise_de_Camon.JPG |thumb|left|300px|Camon: [[ecclesia]] Sancto Vaast dicata]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 80164.png|thumb|300px|Camon: communis tabula]]
''' Camon''' est commune [[Francia|Francicum]] 4665 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Samara (praefectura Franciae)|Samara]] in regione [[Picardia]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Samarae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Camon (Somme)|Camon}}
* {{INSEE commune|80164|de=Camon}}
* [https://web.archive.org/web/20101024061056/http://www.camon.net/ Camon pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Suminae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Suminae]]</text>
      <sha1>6ztxp9mxb5bbdtwsrrpsorcvpqvz7un</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus terrae Northemiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170754</id>
    <revision>
      <id>3998276</id>
      <parentid>3993148</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6840" sha1="hih0lu5tq737h75kfkbh6tgqwvcatak" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

'''Circulus terrae Northemiensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Northemiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Northeim'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Northemiensis-e&quot; ad urbem [[Northemium]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://web.archive.org/web/20250803053804/https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur &quot;(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Northeim''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Northeim''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est. Caput circuli urbs [[Northemium]] est.

== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in NOM.svg|300px|right|Communia in circulo terrae Northemiensi]]
Circulus terrae Northemiensis a die [[1 Ianuarii]] [[2013]], cum [[Kreiensa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ad [[Embeca]]m urbs accessisset, 11 communia habet. Quae sunt:

* [[Bodenfelda]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1859&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde''), oppidum
* [[Calefelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Calefeldensis&quot;&gt;&quot;C&quot; pro &quot;K&quot; ponitur propter orthographiam gentilicii &quot;Calefeldensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&amp;utm_campaign=index&amp;utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur &quot;(...) ''Calefeldensis'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'') commune
* [[Dassela]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel''), urbs
* [[Embeca]]&lt;ref name=&quot;Embeca&quot;&gt;&quot;non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga&quot; {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum &quot;Embica&quot;, &quot;Embecka&quot; etc. reperis&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck''), commune sui iuris et urbs
* [[Gandershemium]]&lt;ref&gt;[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&amp;pg=PA27&amp;lpg=PA27&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=_NMr2DmhUK&amp;sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&amp;pg=PA58&amp;lpg=PA58&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=ZoGX4tZRRD&amp;sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen''), urbs
* [[Hardegsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen''), urbs
* [[Katlenburgum-Lindavia]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'') commune
* [[Moranga Curtis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moringen''), urbs
* [[Norhtunon-Hardenberga]]&lt;ref name=&quot;Nörten&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20261006193144/https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/noerten/ ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur &quot;(...) ''Norhtunon'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nörten-Hardenberg''; [[Saxonice]] et [[Saxonice|Ostfalice]] ''Nörten-Harenbarg''), oppidum
* [[Northemium]]&lt;ref name=&quot;Nothemium&quot;&gt;Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur &quot;(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten''), urbs et caput circuli
* [[Uslar]], oppidum

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat}}

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Northeim]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>hih0lu5tq737h75kfkbh6tgqwvcatak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Gottingae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171434</id>
    <revision>
      <id>3998334</id>
      <parentid>3994537</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13454" sha1="n1a0kwgidduzuyjesgigx8x3acty57r" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

'''Circulus Gottingae'''&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=gottingensis&amp;lr=&amp;cd=14#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Libri Googles].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Göttingen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Göttingen''; [[Saxonice]] '' Landkreis Chöttingen''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est. [[Caput (urbs)|Caput]] est [[Gottinga]].

== Historia ==
Circulus Gottingae anno [[1885]] constitutus est. Anno [[1945]] ad terram Hannoveram transiit, ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Anno 2012 disputabatur, an circulus cum finitimis [[Circulus terrae Northemiensis|Northemiensi]] et [[Circulus Osteroda ad Harthicos montes|Osteroda]] coniungendus esset. Postquam Northeim e actionibus se recessit, consilium circuli Gottingae die [[6 Martii]] [[2013]] constituit, ut cum solo circulo Osteroda circulus Gottingae coniungendus sit&lt;ref&gt;[http://www.landkreis-goettingen.de/pics/medien/1_1362642492/2013_03_06_EILMELDUNG_Kreistag_beschliesst_Fusion.pdf Nuntius circuli Gottingae die 6 Martii 2013 promulgata]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Die [[1 Novembris]] [[2016]] Osteroda ad Gottingam circulum adiuncta est&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161101125654/http://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/braunschweig_harz_goettingen/Landkreise-Osterode-und-Goettingen-fusionieren,kreisfusion160.html ndr.de die 1 Novembris 2016]&lt;/ref&gt;.

== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities_in_GÖ-2016.svg|300px|right|Communia in Circulo Gottingae]]
Circulus Gottingensis 39 communia habet, quae maxima parte ad &quot;communia generalia&quot; (Theodisce &quot;Samtgemeinden&quot;) coniuncta sunt. Haec sunt:

* [[Adelebsenum]]&lt;ref name=&quot;Funck 1736&quot;&gt;Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Adelebsen'') (6449 incolae)
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]&lt;ref name=&quot;Mirus 1826&quot;&gt;Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.&lt;/ref&gt;  (Theodisce: ''Bad Lauterberg im Harz''), commune sui iuris et urbs (11.080 incolae)
* [[Bobentunum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'') oppidum (13.381)
* [[Duderstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'') (21.609)
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]&lt;ref name=&quot;Friedland&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam &quot;Friedlandia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Friedland'') (11.395)
* [[Gleicha]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'') (9163)
* [[Gottinga]] (''Göttingen'', 121.364)
* [[Grundensis Civitas Metallica]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'') (8824)
* [[Hertzberga ad Harthicos montes]], urbs (13.573)
* [[Mundia Hannoverana]]&lt;ref name=&quot;Mundia Hannoverana&quot;&gt;Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur &quot;(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen''), urbs (24.390)
* [[Osteroda ad Harthicos montes|Osteroda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;Osterode am Harz&quot;&gt;Vide [https://www.geonames.org/advanced-search.html?q=Goettingen ''www.geonames.org''], ubi dicitur &quot;(...) Osterode am Harz Osteroda ad Harthicos montes (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterode am Harz''; [[Saxonice]] ''Ostroe'') (''Osterode am Harz''), urbs et commune sui iuris (22.987)
* [[Rosdorf]] (12.005)
* [[Sathsa]] vel '''Aquae Sathsieneses''' (''Bad Sachsa''), urbs (7634)
* [[Staufenberg]] (8080)
* [[Walkenried]] (4666)

* [[Gieboldehusa (commune generale)|Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') commune generale (13.890)
** [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'') (2348)
** [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'') (767)
** [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') oppidum (3944)
** [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'') (1116)
** [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernfeld'') (972)
** [[Rollshausen]] (901)
** [[Rüdershausen]] (868)
** [[Rumispringe]]&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte'', p. 337. (Kopialbuch Katlenburg, Bd. I, S. 61f.).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rhumspringe'') (1883)
** [[Wollbrandshausen]] (612)
** [[Wollershausen]] (479)

* [[Radolfshusa (commune generale)|Radolfshusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Radolfshausen'', commune generale (7282)
** [[Evergoteshemium]]&lt;ref name=&quot;-hemiumEver&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'') (1790)
** [[Landolfshusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'') (1132)
** [[Seeburg]] (1601)
** [[Seulingen]] (1369)
** [[Waake]] (1390)

* [[Hattorpium ad Harthicos Montes (commune generale)|Hattorpium ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'') (commune generale) (7606)
** [[Elbingeroda]]&lt;ref name=&quot;-roda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-roda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'') (417)
** [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'') (4177)
** [[Horda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'') (1078)
** [[Wulften ad Harthicos montes]] (1934)

* [[Thransfellensis Ecclesia (commune generale)|Thransfellensis Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld''), commune generale (9158)
** [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bühren'') (527)
** [[Iuniun]]&lt;ref name=&quot;Iunium&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'') (1062)
** [[Scheden]] (1963)
** [[Thransfellensis Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'') urbs (4010)
** [[Vallis Mimedensis]]&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo &quot;vallis-is&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;&gt;Theodiscum hydronymicum praefixum ''Nieme-'' Latino gentilicio &quot;Mimedensis-e&quot; vertitur, quod ad flumen Mimede seu Mymede (Theodisce ''Nieme'') refertur. Quo de Latino hydronymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''riuum, qui teutonice Mimede vocatur'' (...) ''riuum, qui toutonice Mymede vocatur'' (...) ''flumine Mimede'' (...) ''riuum, qui Mymede vocatur''  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Niemetal'') (1596)

== Coniunctiones pagorum ==
Circulus Gottingensis coniunctiones cum aliis pagis Europae habet:
* [[Stegelicium-Zelendorfium]], ab anno 1962)
* [[Stroud]] ([[Glocestria]]), ab anno [[1951]]
* [[Surisna]] (praefectura [[Alta Sequanae]]), ab anno [[1959]]
* [[Hackney (Londinium)|Hackney]] ([[Londinium]]), ab anno [[1973]]
* [[Albensis Comitatus]] ([[Hungaria]]), ab anno [[2000]]

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Gottingae circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>n1a0kwgidduzuyjesgigx8x3acty57r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gieboldehusa (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172567</id>
    <revision>
      <id>3998331</id>
      <parentid>3993397</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3329" sha1="5w1qgv11kd72hmbkqbhlzjd1lpzd0t2" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Gieboldehusa'''&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].

== Historia ==
Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] Gieboldehusa commune constitutum est. E communibus [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen''), [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee''), [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck''), [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernfeld''), [[Rumispringe|Rumispringi]]&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte'', p. 337. (Kopialbuch Katlenburg, Bd. I, S. 61f.).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rhumspringe''), [[Rollshausen]], [[Rüdershausen]], [[Wollbrandshausen]], [[Wollershausen]] atque oppido [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') constat. In Gieboldehausen sedes administrationis est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Gieboldehausen|Gieboldehausen}}
* [http://www.samtgemeinde-gieboldehausen.de Pagina communis generalis Gieboldehausen (lingua Theodisca)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]
[[Categoria:Eichsfeldia]]</text>
      <sha1>5w1qgv11kd72hmbkqbhlzjd1lpzd0t2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998332</id>
      <parentid>3998331</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3998332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3328" sha1="5wdstulalc3sjajrpug5pwezbg7ycgb" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Gieboldehusa'''&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].

== Historia ==
Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] Gieboldehusa commune constitutum est. E communibus [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen''), [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee''), [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck''), [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernfeld''), [[Rumispringe|Rumispringi]]&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte'', p. 337. (Kopialbuch Katlenburg, Bd. I, S. 61f.).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rhumspringe''), [[Rollshausen]], [[Rüdershausen]], [[Wollbrandshausen]], [[Wollershausen]] atque oppido [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') constat. [[Gieboldehusa]] sedes administrationis est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Gieboldehausen|Gieboldehausen}}
* [http://www.samtgemeinde-gieboldehausen.de Pagina communis generalis Gieboldehausen (lingua Theodisca)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]
[[Categoria:Eichsfeldia]]</text>
      <sha1>5wdstulalc3sjajrpug5pwezbg7ycgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998333</id>
      <parentid>3998332</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3998333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3328" sha1="anuncqdr50xr1vnbqzcwp2wwe9f2e0s" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Gieboldehusa'''&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].

== Historia ==
Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] Gieboldehusa commune constitutum est. E communibus [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen''), [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee''), [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck''), [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernfeld''), [[Rollshausen]], [[Rüdershausen]], [[Rumispringe|Rumispringi]]&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte'', p. 337. (Kopialbuch Katlenburg, Bd. I, S. 61f.).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rhumspringe''), [[Wollbrandshausen]], [[Wollershausen]] atque oppido [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'') constat. [[Gieboldehusa]] sedes administrationis est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Gieboldehausen|Gieboldehausen}}
* [http://www.samtgemeinde-gieboldehausen.de Pagina communis generalis Gieboldehausen (lingua Theodisca)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]
[[Categoria:Eichsfeldia]]</text>
      <sha1>anuncqdr50xr1vnbqzcwp2wwe9f2e0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rumispringe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173112</id>
    <revision>
      <id>3998326</id>
      <parentid>3982543</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rhumspringe]] ad [[Rumispringe]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3982543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="1uv8qbyksje92xfn4g3zfn1bwbci0p1" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:StSebastian Rhumspringe.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Sebastiani]]
'''Rhumspringe''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Rhumspringe ab anno 1972 etiam vicus Lütgenhausen pertinet.

== Historia ==
Rhumspringe anno [[1250]] primo in actis descripta est. Ab anno 1400 ad [[Dioecesis Moguntina|Dioecesem Moguntinam]] pertinuit, anno [[1802]] et [[1807]] brevi tempore ad [[Borussia]]m pertinuit, tum pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Annis [[1815]] - [[1866]] ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit, tum cum toto regno ad Borussiam transiit et ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1973]] ad [[Gieboldehusa (commune generale)|Gieboldehusam]] commune generale pertinet.

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Rhumspringe|Rhumspringe}}
* [http://www.rhumspringe.de Pagina communis Rhumspringe (lingua Theodisca)]


{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]
[[Categoria:Eichsfeldia]]</text>
      <sha1>1uv8qbyksje92xfn4g3zfn1bwbci0p1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998328</id>
      <parentid>3998326</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2121" sha1="1178ye60s92jpb60jyam7hbctq2o2ok" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:StSebastian Rhumspringe.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Sebastiani.]]
'''Rumispringe'''&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte''.&lt;/ref&gt; seu '''Rumesspringhe'''&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;/&gt; seu '''Rumespringe'''&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Rhumspringe'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Rumispringe ab anno 1972 etiam vicus [[Rotwigeshusa]]&lt;ref name=&quot;Rotwigeshusa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Rotwigeshusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte; ubi dicitur &quot;(...) ''parvam Rotwigeshusen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Lütgenhausen'') pertinet.

== Historia ==
Rumispringe anno [[1250]] primo in actis descriptum est. Ab anno 1400 ad [[Dioecesis Moguntina|Dioecesem Moguntinam]] pertinuit, anno [[1802]] et [[1807]] brevi tempore ad [[Borussia]]m pertinuit, tum pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Annis [[1815]] - [[1866]] ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit, tum cum toto regno ad Borussiam transiit et ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1973]] ad [[Gieboldehusa (commune generale)|Gieboldehusam]] commune generale pertinet.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Rhumspringe|Rumispringe}}
* [http://www.rhumspringe.de Pagina communis Rhumspringe (lingua Theodisca)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 13]]
[[Categoria:Eichsfeldia]]</text>
      <sha1>1178ye60s92jpb60jyam7hbctq2o2ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Helmstadiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178140</id>
    <revision>
      <id>3998273</id>
      <parentid>3996850</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9333" sha1="1oyjbn7fbp6fm1ednlvqrsjmeydihgp" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in HE.svg|300px|right|Communia in circulo Helmstadiensi.]]
'''Circulus Helmstadiensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Helmstadiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Helmstedt'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Helmstadium]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Helmstadiensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Helmstedt''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Landkreis Helmstidde''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] die [[1 Ianuarii]] [[1833]] conditus est et ad annum [[1918]] ad [[Ducatus Brunsvici|Ducatum Brunsvici]] et ad [[1946]] ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinuit, nunc autem ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Helmstadium]] est.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Helmstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'') commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (''Helmstedt'') (23.686)
* [[Lerin]]&lt;ref name=&quot;NOB VII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'') (11.466)
* [[Luttera Regalis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'') urbs (''Königslutter'') (15.666)
* [[Scahuningi]] urbs (''Schöningen'') (11.847)

* [[Grasleba (commune generale)|Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'') commune generale (4661)
** [[Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe''), sedes administrationis (2441)
** [[Querenhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Querenhorst''; [[Saxonice]] ''Quernhost'') (536)
** [[Rennavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Rennau''; [[Saxonice]] ''Rannau'') (707)
** [[Sanctae Mariae Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'') (977)

* [[Hese Nemus (commune generale)|Hese Nemus]]&lt;ref name=&quot;Hese Nemus&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) Bergnamen Heeseberg, vor 1196-1197 (a. 14. Jh.) ''in monte, qui dicitur Hese nemus'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 307) (...)&quot;. Qui mons citatus nomen praesenti communi generali dat.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Heeseberg'') commune generale (4003)
** [[Beierstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'') (406)
** [[Gevensleba]] &lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'') (658)
** [[Ierichsum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'') (1140)
** [[Söllingen]] (656)
** [[Twieflingen]] (736)

* [[Iugum Elmense Septentrionale (commune generale)|Iugum Elmense Septentrionale]]&lt;ref name=&quot;IES&quot;&gt;[https://www.frag-caesar.de/lateinwoerterbuch/iugum-uebersetzung.html?utm_source=chatgpt.com Latina vox &quot;iugum&quot; Theodiscam ''Höhenzug''] et Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&amp;nr=3 &quot;septentrionalis-e&quot;] Theodiscum praefixum ''Nord(-)'' vertit. Latinum autem gentilicium &quot;Elmensis-e&quot; ad Theodiscum toponynum ''Elm'' refertur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nord-Elm'') commune generale (5.792)
** [[Maius Vrelstede]]&lt;ref name=&quot;Maius Vrelstede&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'') (826)
** [[Ridepa]]&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241207121004/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'') (683)
** [[Süpplingen]] (1739)
** [[Süpplingenburg]] (656)
** [[Warberg]] (854)
** [[Wolsdorf]] (1034)

* [[Velpke (commune generale)|Velpke]] commune generale (12.232)
** [[Bardorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bahrdorf'') (1959)
** [[Danthorpum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel % Udolph VII 2011&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'') (2106)
** [[Grafhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'') (982)
** [[Twilpstede Maius]]&lt;ref name=&quot;Twilpstede Maius&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'') (2620)
** [[Velpke]] (4565)

== Coniunctio pagorum ==
* Powiat Wejherowski ([[Polonia]])

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Helmstedt|Circulus Helmstadiensis}}
* [http://www.helmstedt.de/ Pagina interretialis]

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Helmstadiensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1833]]</text>
      <sha1>1oyjbn7fbp6fm1ednlvqrsjmeydihgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Gifhornensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179624</id>
    <revision>
      <id>3998348</id>
      <parentid>3996086</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11603" sha1="6ekm472to51jd7gjr72cb1dv3axawty" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in GF.svg|300px|right|Communia in circulo Gifhornensi]]
'''Circulus Gifhornensis'''&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Gifhorn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Gifhorn''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; est.

== Historia ==
Fines circuli saepe mutatae sunt, primo anno [[1932]], cum agri circuli Isenhagi in australi siti adderentur. Anno [[1950]] urbs [[Wolfsburg]] e circulo emancipata est. Anno [[1972]] inter alia et urbs Fallersleben, nunc ad Wolfsburg pertinens circulo dempta est. Communia [[Ummern]] et [[Parsavia]] autem eodem tempore ad circulum Gifhornensem addita sunt. [[Diddersa]] anno [[1972]] in circulum [[Peine]] incolis protestantibus transmissa anno [[1974]] ad Gifhornensem circulum rediit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'') urbs et caput circuli (41.555 incolae)
* [[Sassenburg]] (10.940)
* [[Wittingen]] oppidum (11.603)

* [[Broma (commune generale)|Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'') commune generale (15.388)
** [[Bergfelda]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;&gt;Bünting, H., &amp; Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi. &lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'') (897)
** [[Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'')  (3220, sedes administrationis et oppidum)
** [[Ehra-Lessia]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'') (1638)
** [[Parsavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Parsau'') (1842)
** [[Rühen]] (4891)
** [[Tiddische]] (1285)
** [[Tülau]] (1515)

* [[Honengesbuthele (commune generale)|Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;&gt;Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur &quot;(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') commune generale (9353 incolae)
** [[Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') (4298, sedes administrationis)
** [[Obernholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-holtia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -holz : -''holtia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernholz''; [[Saxonice]] ''Obernholt'') (909)
** [[Sprakensehl]] (1295)
** [[Steinhorst (Saxonia Inferior)|Steinhorst]] (1338)
** [[Theodolfestorpum]]&lt;ref name=&quot;Asseburg 1855&quot;&gt;Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'') (1513)

* [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') commune generale (15.270)
** [[Pratum Vitulorum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'') (5056)
** [[Rikbaldesgebutle]]&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') (2119)
** [[Wasbüttel]] (1863)
** [[Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') (6232, sedes administrationis)

* [[Meinersa (commune generale)|Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'') commune generale (20.516)
** [[Hillersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') (2509)
** [[Leiferda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'') (4274)
** [[Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'') (8130, sedes administrationis)
** [[Müden (Alara)]] (5603)

* [[Papenteicum (commune generale)|Papenteicum]]&lt;ref name=&quot;-icum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-ich, -ick, -ig'' et ''-ik'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-icum-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Papenteich''; [[Saxonice]] ''Popendiek'') commune generale (23.556)
** [[Adenebutla]]&lt;ref name=&quot;Pischke 1998&quot;&gt;Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'') (1767)
** [[Diddersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'') (1322)
** [[Meynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'') (8193, sedes administrationis)
** [[Rötgesbüttel]] (2280)
** [[Schwülper]] (6814)
** [[Vordorf]] (3180)

* [[Terra Boldecensis (commune generale)|Terra Boldecensis]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boldecker Land'') commune generale (9839)
** [[Barwedelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'') (1088)
** [[Bokenstorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'') (941)
** [[Iembka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'') (1959)
** [[Osloß]] (1906)
** [[Tappenbeck]] (1358)
** [[Weyhausen]] (2587, sedes administrationis)

* [[Wesendorf (commune generale)|Wesendorf]] commune generale (14.090)
** [[Oesinga Maior]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'') (1862)
** [[Schönewörde]] (900)
** [[Ummern]] (1545)
** [[Wagenhoff]] (1130)
** [[Wahrenholz]] (3655)
** [[Wesendorf]] (4998, sedes administrationis)

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Gifhorn|Circulum Gifhornensem}}
* [http://www.gifhorn.de/ Pagina interretialis circuli Gifhornensis]

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Circulus Gifhornensis}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>6ekm472to51jd7gjr72cb1dv3axawty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998349</id>
      <parentid>3998348</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11603" sha1="rw6j1wj2uvfkflnc4w511a2uwl9ue28" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in GF.svg|300px|right|Communia in circulo Gifhornensi]]
'''Circulus Gifhornensis'''&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Gifhorn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Gifhorn''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; est.

== Historia ==
Fines circuli saepe mutatae sunt, primo anno [[1932]], cum agri circuli Isenhagi in australi siti adderentur. Anno [[1950]] urbs [[Wolfsburg]] e circulo emancipata est. Anno [[1972]] inter alia et urbs Fallersleben, nunc ad Wolfsburg pertinens circulo dempta est. Communia [[Ummern]] et [[Parsavia]] autem eodem tempore ad circulum Gifhornensem addita sunt. [[Diddersa]] anno [[1972]] in circulum [[Peine]] incolis protestantibus transmissa anno [[1974]] ad Gifhornensem circulum rediit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'') urbs et caput circuli (41.555 incolae)
* [[Sassenburg]] (10.940)
* [[Wittingen]] oppidum (11.603)

* [[Broma (commune generale)|Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'') commune generale (15.388)
** [[Bergfelda]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;&gt;Bünting, H., &amp; Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi. &lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'') (897)
** [[Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'')  (3220, sedes administrationis et oppidum)
** [[Ehra-Lessia]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'') (1638)
** [[Parsavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Parsau'') (1842)
** [[Rühen]] (4891)
** [[Tiddische]] (1285)
** [[Tülau]] (1515)

* [[Honengesbuthele (commune generale)|Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;&gt;Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur &quot;(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') commune generale (9353 incolae)
** [[Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') (4298, sedes administrationis)
** [[Obernholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-holtia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -holz : -''holtia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernholz''; [[Saxonice]] ''Obernholt'') (909)
** [[Sprakensehl]] (1295)
** [[Steinhorst (Saxonia Inferior)|Steinhorst]] (1338)
** [[Theodolfestorpum]]&lt;ref name=&quot;Asseburg 1855&quot;&gt;Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'') (1513)

* [[Meinersa (commune generale)|Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'') commune generale (20.516)
** [[Hillersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') (2509)
** [[Leiferda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'') (4274)
** [[Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'') (8130, sedes administrationis)
** [[Müden (Alara)]] (5603)

* [[Papenteicum (commune generale)|Papenteicum]]&lt;ref name=&quot;-icum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-ich, -ick, -ig'' et ''-ik'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-icum-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Papenteich''; [[Saxonice]] ''Popendiek'') commune generale (23.556)
** [[Adenebutla]]&lt;ref name=&quot;Pischke 1998&quot;&gt;Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'') (1767)
** [[Diddersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'') (1322)
** [[Meynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'') (8193, sedes administrationis)
** [[Rötgesbüttel]] (2280)
** [[Schwülper]] (6814)
** [[Vordorf]] (3180)

* [[Terra Boldecensis (commune generale)|Terra Boldecensis]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boldecker Land'') commune generale (9839)
** [[Barwedelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'') (1088)
** [[Bokenstorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'') (941)
** [[Iembka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'') (1959)
** [[Osloß]] (1906)
** [[Tappenbeck]] (1358)
** [[Weyhausen]] (2587, sedes administrationis)

* [[Wesendorf (commune generale)|Wesendorf]] commune generale (14.090)
** [[Oesinga Maior]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'') (1862)
** [[Schönewörde]] (900)
** [[Ummern]] (1545)
** [[Wagenhoff]] (1130)
** [[Wahrenholz]] (3655)
** [[Wesendorf]] (4998, sedes administrationis)

* [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') commune generale (15.270)
** [[Pratum Vitulorum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'') (5056)
** [[Rikbaldesgebutle]]&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') (2119)
** [[Wasbüttel]] (1863)
** [[Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') (6232, sedes administrationis)

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Landkreis Gifhorn|Circulum Gifhornensem}}
* [http://www.gifhorn.de/ Pagina interretialis circuli Gifhornensis]

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Circulus Gifhornensis}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>rw6j1wj2uvfkflnc4w511a2uwl9ue28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ysinibutle (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179967</id>
    <revision>
      <id>3998346</id>
      <parentid>3985807</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="29tn5dxvl5bbq9ebzhmawwhyssdjw75" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Ysinibutle'''&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] est. Ad Ysinibutle communia [[Pratum Vitulorum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'') (5056 incolae), [[Rikbaldesgebutle]]&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') (2119), [[Wasbüttel]] (1863) atque [[Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'') sedes administrationis (6232) pertinent.

== Historia ==
Commune generale Ysinibutle anno [[1974]] a communibus supra dictis conditum est, ut administratio communium melior fieret.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* [http://www.isenbuettel.de/ Pagina Communis generalis Ysinibutlis]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]</text>
      <sha1>29tn5dxvl5bbq9ebzhmawwhyssdjw75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rikbaldesgebutle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181935</id>
    <revision>
      <id>3998335</id>
      <parentid>3985809</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="l2s2wfaaqsqs3cuot432nocxw3q7f67" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Rikbaldesgebutle'''&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] est. Ad commune etiam vici Ausbüttel, Druffelbeck, Vollbüttel atque Warmbüttel pertinent. Rikbaldesgebutle ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutlis]] est.

== Historia ==
[[Fasciculus:Ribbesbüttel.jpg|thumb|left|Rikbaldesgebutle anno 1654.]]
Rikbaldesgebutle anno [[1007]] primo in actis descriptum est&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt;. Fuit ab anno [[1316]] pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhornensem pertinet. Ab anno [[1946]] Rikbaldesgebutle pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1974]] Rikbaldesgebutle pars communis generalis Ysinibutlis est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Ribbesbüttel|Rikbaldesgebutle}}
* [https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 Pagina communis generalis Ysinibutlis de commune Rikbaldesgebutli]
* [http://www.ribbesbuettel.de Pagina officialis communis Rikbaldesgebutlis]

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Ribbesbuettel}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>l2s2wfaaqsqs3cuot432nocxw3q7f67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998336</id>
      <parentid>3998335</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Ribbesbüttel]] ad [[Rikbaldesgebutle]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3998335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="l2s2wfaaqsqs3cuot432nocxw3q7f67" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Rikbaldesgebutle'''&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] est. Ad commune etiam vici Ausbüttel, Druffelbeck, Vollbüttel atque Warmbüttel pertinent. Rikbaldesgebutle ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutlis]] est.

== Historia ==
[[Fasciculus:Ribbesbüttel.jpg|thumb|left|Rikbaldesgebutle anno 1654.]]
Rikbaldesgebutle anno [[1007]] primo in actis descriptum est&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt;. Fuit ab anno [[1316]] pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhornensem pertinet. Ab anno [[1946]] Rikbaldesgebutle pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1974]] Rikbaldesgebutle pars communis generalis Ysinibutlis est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Ribbesbüttel|Rikbaldesgebutle}}
* [https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 Pagina communis generalis Ysinibutlis de commune Rikbaldesgebutli]
* [http://www.ribbesbuettel.de Pagina officialis communis Rikbaldesgebutlis]

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Ribbesbuettel}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>l2s2wfaaqsqs3cuot432nocxw3q7f67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998345</id>
      <parentid>3998336</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="bedj6u9hkw6sqwrg8atbqlvo9dkny1h" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Rikbaldesgebutle'''&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] est. Ad commune etiam vici [[Asesbuetle]]&lt;ref name=&quot;Gemeinde Ribbesbüttel&quot;&gt;Vide [https://www.isenbuettel.de/PDF/Bebauungsplan_Siedlung_B4_.PDF?ObjSvrID=4131&amp;ObjID=373&amp;ObjLa=1&amp;Ext=PDF&amp;WTR=1&amp;_ts=1742042966 ''Gemeinde Ribbesbüttel''], ubi dicitur &quot;(...) Ausbüttel wurde erstmals 1330 urkundlich als Asesbuetle erwähnt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Ausbüttel''); [[Druffelbecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Druffelbeck''); locus nuclearis [[Rikbaldesgebutle (caput communis)|Rikbaldesgebutle]]&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;/&gt; (Theodisce et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel''); [[Volmeresbutle]]&lt;ref name=&quot;Ortsteil Vollbüttel&quot;&gt;Vide [https://ribbesbuettel.de/images/eigenedateien/2021/2021_07_02_34er_Satzung_Vollbuttel.pdf?utm ''Ortsteil Vollbüttel''], ubi dicitur &quot;(...) Der Ort Vollbüttel wurde im Jahre 1284 erstmals als Volmeresbutle erwähnt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Vollbüttel'') cum locis habitatis [[Volmeresbutle Minus|Volmeresbutli Minore]]&lt;ref name=&quot;Ortsteil Vollbüttel&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Klein Vollbüttel'') ac [[Vossesheda (Volmeresbutle)|Vossesheda]]&lt;ref name=&quot;Vossesheda&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Voßheide'' in Latinam &quot;Vossesheda&quot; verti solet. V.gr. vide ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Grundwörtern'', apud ''www.digital.ub.uni-paderborn.de''.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Voßheide''); et [[Wermeresbutle]]&lt;ref name=&quot;Wermeresbutle&quot;&gt;Peter Przybilla: ''Die Edelherren von Meinersen'', Hrsg.: Uwe Ohainski und Gerhard Streich, Hahnsche Buchhandlung Hannover 2007, S. 540.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Warmbüttel'') pertinent. Rikbaldesgebutle ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutlis]] est.

== Historia ==
[[Fasciculus:Ribbesbüttel.jpg|thumb|left|Rikbaldesgebutle anno 1654.]]
Rikbaldesgebutle anno [[1007]] primo in actis descriptum est&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt;. Fuit ab anno [[1316]] pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhornensem pertinet. Ab anno [[1946]] Rikbaldesgebutle pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1974]] Rikbaldesgebutle pars communis generalis Ysinibutlis est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Ribbesbüttel|Rikbaldesgebutle}}
* [https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 Pagina communis generalis Ysinibutlis de commune Rikbaldesgebutli]
* [http://www.ribbesbuettel.de Pagina officialis communis Rikbaldesgebutlis]

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Rikbaldesgebutle}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>bedj6u9hkw6sqwrg8atbqlvo9dkny1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wasbüttel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181939</id>
    <revision>
      <id>3998347</id>
      <parentid>3985808</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1549" sha1="lzuf5707gr53izdkk9jc5uzjdh56gvt" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Wasbüttel''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhorn|Circuli Gifhorn]] est. Wasbüttel ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Ysinibutle (commune generale)|Ysinibutlis]] est.

== Historia ==
[[Fasciculus:Kapelle Wasbüttel 1.jpg|thumb|left|Sacellum Wasbüttel]]
Wasbüttel anno [[1022]] nomine ''Wilradesbutile'' primo in actis descriptum est&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104455/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=213&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt;. Fuit ab anno [[1428]] pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhorn pertinet. Ab anno [[1946]] Wasbüttel pars Saxoniae Inferioris est. Ab anno [[1974]] Wasbüttel pars communis generalis Ysinibutlis est.

== Nexus externi ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20150119104455/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=213&amp;topmenu=209 Pagina communis generalis Ysinibutlis de commune Wasbüttel]
* [http://www.wasbuettel.de Pagina officialis communis Wasbüttel]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{urbs-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Ribbesbuettel}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 11]]</text>
      <sha1>lzuf5707gr53izdkk9jc5uzjdh56gvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chinonium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188375</id>
    <revision>
      <id>3998268</id>
      <parentid>3985725</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:45:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1326" sha1="jslyzbbqk2bfdw8iqegpo1aqqir22cx" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Chinonium'''&lt;ref&gt;&quot;Chinonium&quot;: {{Google Books|92ZZAAAAYAAJ|Vide p. 59 et alibi}}&lt;/ref&gt; sive '''Caino''',&lt;ref&gt;&quot;Caino&quot;, &quot;Chinonum&quot;: {{Chevin}} pp. 63, 85&lt;/ref&gt; vulgo ''Chinon'' est commune [[Francia|Francicum]] 7&amp;nbsp;928 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Andra et Liger|Andrae et Ligeris]] in provincia [[Centrum (regio Franciae)|media]].

== Communium coniunctiones ==
* [[Fasciculus:Flag of Romania.svg|20px|Romania]] [[Târgoviște]], [[Romania]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Bruno Dufay, &quot;[https://web.archive.org/web/20190530135148/http://a2t.univ-tours.fr/pdf/RACF_suppl53_AAT-158.pdf Chinon, l'évolution du site castral de la fin de l'âge du fer à la fin du moyen âge]&quot; (2011) in ''Atlas archéologique de Touraine''


{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Andrae et Ligeris]]


== Nexus externi ==
[[Fasciculus:Chateau_de_Chinon_SE_01.jpg|thumb|upright=1.25|Chinonium: [[castellum]]]]
{{Fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20110202111905/http://ville-chinon.com/ Chinonii pagina interretialis]

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Ingeris et Ligeris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Ingeris et Ligeris]]
[[Categoria:Loci habitati Celtarum]]
[[Categoria:Emporia vinaria Franciae]]</text>
      <sha1>jslyzbbqk2bfdw8iqegpo1aqqir22cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Americani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200330</id>
    <revision>
      <id>3998311</id>
      <parentid>3710804</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ylmarien</username>
        <id>50697</id>
      </contributor>
      <origin>3998311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26154" sha1="44q74udp3gnvqtk8zey3f5ogsi1jpgg" xml:space="preserve">&lt;!-- {{Infobox ethnic group :: KIND PROGRAMMERS WILL RECOGNIZE MULTIPLE OPPORTUNITIES HERE!
|group         = Americans
|flag          = [[File:Flag of the United States.svg|border|100px]]
|flag_caption  = [[Flag of the United States]]
|rawimage =  
{{(!}} border=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
{{!}}-
{{!}} [[File:John F. Kennedy - NARA - 518134.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Eleanor Roosevelt portrait 1933.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Martin Luther King, Jr..jpg|70x70px]]
{{!}}-
{{!}} &lt;small&gt;[[Iohn F. Kennedy]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[Eleanor Roosevelt]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[Martin Luther King, Jr.]]&lt;/small&gt;
{{!}}-
{{!}} [[File:Albert Einstein Head.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Alberto Gonzales - official DoJ photograph.jpg|70x70px]]
{{!}}-
{{!}} &lt;small&gt;[[Albert Einstein]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[George Washington]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[Alberto Gonzales]]&lt;/small&gt;
{{!}}-
{{!}} [[File:Jerry Yang.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Z Khalilzad.jpg|70x70px]]
{{!}} [[File:Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg|70x70px]]
{{!}}-
{{!}} &lt;small&gt;[[Jerry Yang (entrepreneur)|Jerry Yang]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[Zalmay Khalilzad]]&lt;/small&gt;
{{!}} &lt;small&gt;[[Kalpana Chawla]]&lt;/small&gt;
{{!}}-
{{!)}}
|poptime       = '''308,745,538'''&lt;ref&gt;{{cite press release|title=U.S. Census Bureau Announces 2010 Census Population Counts – Apportionment Counts Delivered to President|url=http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html |publisher=[[United States Census Bureau]]|date=21 Decembris 2010| archiveurl= http://web.archive.org/web/20101224044247/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html| archivedate= December 24, 2010}}.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[2010 United States Census]]&lt;/small&gt;
|regions      = [[United States]] {{nbsp|6}} {{formatnum:{{data United States | Poptoday }} }}&lt;ref name=&quot;POP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/population/www/popclockus.html|publisher=U.S. Census Bureau|title=U.S. POPClock Projection}} Figure updated automatically.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;current population estimates&lt;/small&gt;
|region1      = [[Mexico]]
|pop1         = 738,100–1,000,000
|ref1         = &lt;ref&gt;[http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/LeerArchivo.aspx?ct=27409&amp;c=27302&amp;s=est&amp;f=2 People live in Mexico, INEGI, 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.overseasvotefoundation.org/files/counting%20american%20civilians%20abroad.pdf |title=These are our Numbers: Civilian Americans Overseas and Voter Turnout |last1=Smith |first1=Dr. Claire M. |date=August 2010 |work=OVF Research Newsletter |publisher=Overseas Vote Foundation |quote=Previous research indicates that the number of U.S. Americans living in Mexico is around 1 million, with 600,000 of those living in Mexico City. }}&lt;/ref&gt; 
|region2      = [[Canada]]
|pop2         = 316,350–1,000,000
|ref2         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;Code=01&amp;Data=Count&amp;Table=2&amp;StartRec=1&amp;Sort=3&amp;Display=All&amp;CSDFilter=5000 |title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories - 20% sample data |author= |date=June 10, 2010 |work=Statistics Canada |publisher=Government of Canada |quote=Ethnic origins Americans Total responses 316,350}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Tax amnesty offered to Americans in Canada |author=Barrie McKenna |location=Ottawa |url=http://www.theglobeandmail.com/globe-investor/personal-finance/taxes/tax-amnesty-offered-to-americans-in-canada/article4372266/ |newspaper=The Globe and Mail |date=June 27, 2012 |quote=There are roughly a million Americans in Canada – many with little or no ties to the United States. }}&lt;/ref&gt;
|region3      = [[Philippines]]
|pop3         = 300,000
|ref3         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |title=U.S. Relations With the Philippines |author= |date=September 10, 2012 |work=Bureau of East Asian and Pacific Affairs |publisher=[[United States Department of State]] |quote=There are an estimated four million Americans of Philippine ancestry in the United States, and more than 300,000 U.S. citizens in the Philippines. }}&lt;/ref&gt;
|region4      = [[Israel]]
|pop4         = 200,000
|ref4         = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Need an appointment at the U.S. Embassy? Get on line! |author=Daphna Berman |url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/need-an-appointment-at-the-u-s-embassy-get-on-line-1.237816 |newspaper=Haaretz |date=January 23, 2008 |accessdate=December 11, 2012 |quote=According to estimates, some 200,000 American citizens live in Israel and the Palestinian territories.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=In vitro babies denied U.S. citizenship |author=Michele Chabin |location=Jerusalem |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/story/2012-03-19/in-vitro-citizenship/53656616/1 |newspaper=USA Today |date=March 19, 2012 |quote=Most of the 200,000 U.S. citizens in Israel have dual citizenship, and fertility treatments are common because they are free. }}&lt;/ref&gt;
|region5      = [[United Kingdom]]
|pop5         = 139,000–197,143
|ref5         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171776_277619.pdf |title=Population by Country of Birth and Nationality Report, August 2012 |author= |date=August 30, 2012 |publisher=[[Office for National Statistics]] |accessdate=December 11, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The UK's foreign-born population: see where people live and where they're from |author=Simon Rogers |url=http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2011/may/26/foreign-born-uk-population |newspaper=[[The Guardian]] |date=26 Maii 2011 |quote=County of birth and county of nationality. United States of American 197 143}}&lt;/ref&gt;
|region6      = [[Liberia]]
|pop6         = 160,000
|ref6         = &lt;ref&gt;[http://www.aca.ch/amabroad.pdf Americans abroad 1999]{{Dead link|date=December 2012}}&lt;/ref&gt;
|region7      = [[Costa Rica]]
|pop7         = 130,000
|ref7         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2019.htm#relations |title=Background Note: Costa Rica |author= |date=April 9, 2012 |work=Bureau of Western Hemisphere Affairs |publisher=United States Department of State |quote=Over 130,000 private American citizens, including many retirees, reside in the country and more than 700,000 American citizens visit Costa Rica annually. }}&lt;/ref&gt;
|region8      = [[South Korea]]
|pop8         = 120,000–158,000
|ref8         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://seoul.usembassy.gov/acs_service.html |title=U.S. Citizen Services |author= |work=[[Embassy of the United States, Seoul|Embassy of the United States Seoul, Korea]] |publisher=United States Department of State |quote=This website is updated daily and should be your primary resource when applying for a passport, Consular Report of Birth Abroad, notarization, or any of the other services we offer to the estimated 120,000 U.S. citizens traveling, living, and working in Korea. }}&lt;br/&gt;{{cite news |title=North Korea propganda video depicts invasion of South Korea, US hostage taking |agency=Agence France-Presse |url=http://m.adelaidenow.com.au/news/world/north-korea-propganda-video-depicts-invasion-of-south-korea-us-hostage-taking/story-fnd11ay0-1226603593729 |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|Advertiser]] |date=22 March 2013|quote=According to official immigration figures, South Korea has an American population of more than 130,000 civilians and 28,000 troops. }}&lt;/ref&gt;
|region9      = [[France]]
|pop9         = 100,000
|ref9         = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://france.usembassy.gov/us-france-americans.html |title=Americans in France  |author=  |work=Embassy of the United States, Paris |publisher=United States Department of State |quote=Today, although no official figure is available, it is estimated that over 100,000 American citizens reside in France, making France one of the top 10 destinations for American expatriates. }}&lt;/ref&gt;
|region10     = [[Germany]]
|pop10        = 99,600
|ref10        = &lt;ref&gt;[http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls Statische Bundesamt Deutschland]&lt;/ref&gt;
|region11     = [[China]]
|pop11        = 71,493
|ref11        = &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722638.htm | title=Major Figures on Residents from Hong Kong, Macao and Taiwan and Foreigners Covered by 2010 Population Census | publisher=National Bureau of Statistics of China | date=April 29, 2011| archiveurl= http://web.archive.org/web/20110514214156/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722638.htm| archivedate= May 14, 2011 | deadurl= no}}&lt;/ref&gt;
|region12     = [[Brazil]]
|pop12        = 70,000
|ref12        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/brazil/191355.htm |title=Brazil (11/30/11) |author= |date=November 30, 2012 |work=Previous Editions of Brazil Background Note |publisher=United States Department of State |accessdate=December 11, 2012 |quote=The consular section of the embassy, the consulates, and the consular agents provide vital services to the estimated 70,000 U.S. citizens residing in Brazil. }}&lt;/ref&gt;
|region13     = [[Hong Kong]]
|pop13        = 60,000
|ref13        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/hongkong/191071.htm |title=Hong Kong (10/11/11) |author= |date=October 11, 2011 |work=Previous Editions of Hong Kong Background Note |publisher=United States Department of State |quote=There are some 1400 U.S. firms, including 817 regional operations (288 regional headquarters and 529 regional offices), et plus quam 60,000 American residents in Hong Kong. }}&lt;/ref&gt;
|region14     = [[India]]
|pop14        = 60,000
|ref14        = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Many Americans, Unfazed, Go On Doing Business in India |author=Barry Bearak |author2=Seth Mydans |url=http://www.nytimes.com/2002/06/08/world/many-americans-unfazed-go-on-doing-business-in-india.html |newspaper=New York Times |date=June 8, 2002 |quote=The number of Americans living in India is often estimated at 60,000. }}&lt;/ref&gt;
|region15     = [[Australia]]
|pop15        = 56,276
|ref15        = &lt;ref&gt;[http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?breadcrumb=POLTD&amp;method=Place%20of%20Usual%20Residence&amp;subaction=-1&amp;issue=2006&amp;producttype=Census%20Tables&amp;documentproductno=0&amp;textversion=false&amp;documenttype=Details&amp;collection=Census&amp;javascript=true&amp;topic=Ancestry&amp;action=404&amp;productlabel=Ancestry%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&amp;order=1&amp;period=2006&amp;tabname=Details&amp;areacode=0&amp;navmapdisplayed=true&amp; ibid, Ancestry (full classification list) by Sex – Australia]&lt;/ref&gt;
|region16     = [[Iaponia]]
|pop16        = 51,321
|ref16        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ipss.go.jp/p-info/e/psj2008/PSJ2008-10.pdf |title=Table 10.1 Registered Foreigners by Nationality: 1950-2006 |year=2008 |work=Ministry of Justice, . Annual Report of Statistics on Legal Migrants |publisher=National Institute of Population and Social Security Research}}.&lt;/ref&gt;
|region17     = [[Italia]]
|pop17        = 50,000
|ref17        = &lt;ref&gt;{{cite news |title=High cost of living crush Americans' dreams of Italian living |location=Positano, Italy |author=Kelly Carter |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2005-05-09-italy-expats_x.htm |newspaper=USA Today |date=May 17, 2005 |quote=Nearly 50,000 Americans lived in Italy at the end of 2003, according to Italy's immigration office. }}&lt;/ref&gt;
|region18     = [[Saudi Arabia]]
|pop18        = 40,000
|ref18        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.saudicommercialoffice.com/saudi.html |title=SAUDI-U.S. TRADE |work=Commerce Office |publisher=[[Embassy of Saudi Arabia in Washington, D.C.|Royal Embassy of Saudi Arabia in Washington D.C.]] |quote=Furthermore, there are approximately 40,000 Americans living and working in the Kingdom. }}&lt;/ref&gt;
|region19     = [[Argentina]]
|pop19        = 37,000
|ref19        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/argentina/199008.htm |title=Argentina (03/12/12) |author= |date=March 12, 2012 |work=Previous Editions of Argentina Background Note |publisher=United States Department of State |accessdate=December 24, 2012 |quote=The Embassy's Consular Section monitors the welfare and whereabouts of some 37,000 U.S. citizen residents of Argentina and more than 500,000 U.S. tourists each year.  }}&lt;/ref&gt;
|region20     = [[Norway]]
|pop20        = 33,509
|ref20        = &lt;ref&gt;[http://www.ssb.no/innvbef_en/tab-2010-04-29-04-en.html Statistics Norway – Persons with immigrant background by immigration category and country background. January 1, 2010]&lt;/ref&gt;
|region21     = [[Bahamas]]
|pop21        = 30,000
|ref21        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/bahamas/196082.htm |title=Bahamas, The (01/25/12) |author= |date=January 25, 2012 |work=Previous Editions of Panama Background Note |publisher=United States Department of State |quote=The countries share ethnic and cultural ties, especially in education, and The Bahamas is home to approximately 30,000 American residents. }}&lt;/ref&gt;
|region22     = [[Lebanon]]
|pop22        = 25,000
|ref22        = &lt;ref&gt;{{cite news |title=U.S. family: Get us out of Lebanon |author=Kate King |url=http://articles.cnn.com/2006-07-18/world/stranded.family_1_beirut-lebanon-bombing?_s=PM:WORLD |publisher=CNN |date=July 18, 2006 |quote=About 350 of the estimated 25,000 American citizens in Lebanon had been flown to Cyprus from the U.S. Embassy in Beirut by nightfall Tuesday, Maura Harty, the assistant secretary of state for consular affairs, told reporters. }}&lt;/ref&gt;
|region23     = [[Panama]]
|pop23        = 25,000
|ref23        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/panama/121368.htm |title=Panama (03/09) |author= |date=March 2009 |work=Previous Editions of Panama Background Note |publisher=United States Department of State |quote= About 25,000 American citizens reside in Panama, many retirees from the Panama Canal Commission and individuals who hold dual nationality. }}&lt;/ref&gt;
|region24     = [[New Zealand]]
|pop24        = 17,751
|ref24        = &lt;ref name=FactsAndFigures&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.teara.govt.nz/NewZealanders/NewZealandPeoples/NorthAmericans/4/en|title=North Americans: Facts and figures|encyclopedia=[[Te Ara Encyclopedia of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;
|region25     = [[Honduras]]
|pop25        = 15,000
|ref25        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/honduras/146160.htm |title=Honduras (11/23/09) |author= |date=November 23, 2009 |work=Previous Editions of Honduras Background Note |publisher=United States Department of State |accessdate=December 17, 2012 |quote=U.S.-Honduran ties are further strengthened by numerous private sector contacts, with an average of between 80,000 and 110,000 U.S. citizens visiting Honduras annually and about 15,000 Americans residing there. }}&lt;/ref&gt;
|region26     = [[Chile]]
|pop26        = 12,000
|ref26        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/chile/107713.htm |title=Chile (07/08) |author= |date=July 2008 |work=Previous Editions of Chile Background Note |publisher=United States Department of State |quote=The Consular Section of the Embassy provides vital services to the more than 12,000 U.S. citizens residing in Chile. }}&lt;/ref&gt;
|region27     = [[Taiwan|Republic of China]]
|pop27        = 10,645
|ref27        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sowf.moi.gov.tw/stat/year/y06-08.xls |title=06-08 外僑居留人數 Foreign Residents |author= |year=2011 |work=National Immigration Agency, MOI. |publisher=Department of Statistics, Ministry of the Interior}}.&lt;/ref&gt;
|region28     = [[Bermuda]]
|pop28        = 8,000
|ref28        = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/bermuda/192173.htm |title=Bermuda (12/09/11) |author= |date=9 Decembris 2011 |work=Previous Editions of Bermuda Background Note |publisher=United States Department of State |quote=An estimated 8,000 registered U.S. citizens live in Bermuda, many of them employed in the international business community. }}&lt;/ref&gt;
|region29     = [[Kuwait]]
|pop29        = 8000
|ref29        = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Americans in Kuwait: When To Go? |author=Tatiana Morales |url=http://www.cbsnews.com/2100-500202_162-539477.html |newspaper=CBS News |date=August 2, 2009 |quote=There are about 8000 Americans who live in Kuwait. }}&lt;/ref&gt;
|langs=Primarily [[American English|English]], but also [[Spanish language in the United States|Spanish]] and [[Languages of the United States|others]]
|rels         = [[Christianity in the United States|Christian]] ([[Protestantism in the United States|Protestantism]], [[Catholic Church in the United States|Catholicism]], and [[Mormonism]])&lt;ref name=&quot;PFRPL2008&quot;/&gt; &lt;br&gt;[[Irreligion in the United States|Unaffiliated]] ([[agnosticism]] and [[atheism]])&lt;ref name=&quot;PFRPL2008&quot;/&gt; &lt;br&gt; Various non-Christian religions ([[American Jews|Judaism]] and [[Religion in the United States#Others|others]])&lt;ref name=&quot;PFRPL2008&quot;&gt;{{cite web |url=http://religions.pewforum.org/pdf/report-religious-landscape-study-full.pdf |title=U.S. Religious Landscape Survey |author=Luis Lug |coauthors=Sandra Stencel, John Green, Gregory Smith, Dan Cox, Allison Pond, Tracy Miller, Elixabeth Podrebarac, Michelle Ralston |date=Februario 2008 |work=Pew Forum on Religion &amp; Public Life |publisher=Pew Research Center}}.&lt;/ref&gt;
}}--&gt;
[[Fasciculus:Albert Einstein Head.jpg|thumb|[[Albertus Einstein]], Americanus: in [[Regnum Virtembergiae|Regno Virtembergiae]] anno [[1879]] natus, ex [[1940]] [[civitas in Civitatibus Foederatis|civis Civitatum Foederatarum]].]]

'''Americani,'''&lt;ref&gt;&quot;Documents: The Diocese of Baltimore in 1818: Archbishop Maréchal's Account to Propaganda, October 16, 1818,&quot; ''Catholic Historical Review'' 1 (1916): 440 et passim.&lt;/ref&gt; vel '''populus Civitatum Foederatarum''', vel '''Boreoamericani'''&lt;ref&gt; [https://ephemerisnuntii.eu/mobile/nuntius.php?id=2437 &quot;De armis trumpianis. EPHEMERIS, Nuntii Latini universi&quot;.] ephemeris.albinus.fr.&lt;/ref&gt; sunt [[civitas in Civitatibus Foederatis|cives]], [[habitatio perennis (Civitates Foederatae)|habitantes perennes]], et [[Indi Americani]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/American?q=American |title=American |author= |work=American English |publisher=Oxford University Press |accessdate=[[25 Octobris]] [[2013]] |quote=of, relating to, or characteristic of the United States or its inhabitants:}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/american |title=American |author= |work=Dictionary |publisher=Merriam-Webster, Incorporated}}.&lt;/ref&gt; Notio etiam comprehendit quosdam singulos qui nationales [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] habentur.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20131022221239/http://travel.state.gov/law/citizenship/citizenship_781.html&lt;/ref&gt; [[Civitas]] est domus hominum ex variis [[natio]]nibus ortorum. Ergo, Americani eorum [[nationalitas|nationalitatem]] non cum [[ethnos|ethnicitate]], sed cum [[civitas|civitate]] coniungunt.&lt;ref&gt;Judith N. Shklar, [http://books.google.com/books?id=8n829DOw1PMC&amp;lpg=PA4&amp;dq=American%20nationality%20citizenship&amp;pg=PA3#v=onepage&amp;q=American%20nationality%20citizenship&amp;f=false ''American Citizenship: The Quest for Inclusion,''] The Tanner Lectures on Human Values (Cantabrigiae: Harvard University Press, 1991, ISBN 9780674022164), 3–4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Richard Slotkin (2001), [http://wesscholar.wesleyan.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1028&amp;context=div2facpubs &quot;Unit Pride: Ethnic Platoons and the Myths of American Nationality,&quot;] ''American Literary History'' 13(3):469–498: &quot;But it also expresses a myth of American nationality that remains vital in our political and cultural life: the idealized self-image of a multiethnic, multiracial democracy, hospitable to differences but united by a common sense of national belonging.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Klaus Eder et Bernhard Giesen, [http://books.google.com/books?id=lL-FiY6xhfUC&amp;lpg=PA26&amp;dq=%22American%20nationality%22%20citizenship&amp;pg=PA25#v=onepage&amp;q=%22American%20nationality%22%20citizenship&amp;f=false ''European Citizenship: Between National Legacies and Postnational Projects''] (Oxoniae: Oxford University Press, 2001, ISBN 9780199241200), 25–26: &quot;In inter-state relations, the American nation state presents its members as a monistic political body-despite ethnic and national groups in the interior.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Petersen, Michael Novak, et Philip Gleason, [http://books.google.com/books?id=7Mkxdz_3d-oC&amp;lpg=PA62&amp;vq=To%20be%20or%20to%20become%20an%20American&amp;pg=PA62#v=snippet&amp;q=To%20be%20or%20to%20become%20an%20American&amp;f=false ''Concepts of Ethnicity''] (Cantabrigiae: Harvard University Press, 1982, ISBN 9780674157262), 62: &quot;To be or to become an American, a person did not have to be of any particular national, linguistic, religious, or ethnic background. All he had to do was to commit himself to the political ideology centered on the abstract ideals of liberty, equality, and republicanism. Thus the universalist ideological character of American nationality meant that it was open to anyone who willed to become an American.&quot;&lt;/ref&gt; Praeter [[Americani Nativi in Civitatibus Foederatis|Americanos Nativos]], plerumque omnes Americani aut eorum [[immigratio ad Civitates Foederatas|maiores immigraverunt]] per [[saeculum|saecula]] [[quinque]] praeterita.&lt;ref&gt;Morris P. Fiorina et Paul E. Peterson (2000), ''The New American Democracy'' (Londinii: Longman, 2000), 97. ISBN 0321070585.&lt;/ref&gt;

Contra eius compositionem multiethnicam,&lt;ref name=&quot;DD&quot;&gt;J. Q. Adams et Pearlie Strother-Adams, ''Dealing with Diversity'' (Sicagi: Kendall/Hunt, 2001, ISBN 078728145X).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;William Whompson et Joseph Hickey, ''Society in Focus'' (Bostoniae: Pearson, 2005, ISBN 020541365X).&lt;/ref&gt; [[cultura]] communiter a plurimis Americanis habita [[praecipuum flumen]]&lt;!--mainstream--&gt; [[cultura Civitatum Foederatarum|culturae Americanae]] appellatur, [[cultura Occidentalis]] plerumque ex memoriis immigrantium [[Europa Septentrionalis|Europaeorum Septentrionalium]] et [[Europa Occidentalis|Occidentalium]].&lt;ref name=&quot;DD&quot;/&gt; Praeterea adsunt effectus [[cultura Africoamericana|culturae Africoamericanae]].&lt;ref&gt;Joseph E. Holloway, ''Africanisms in American Culture,'' ed. 2a (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 18–38. ISBN 0253344794.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fern L. Johnson, ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States'' (Thousand Oaks Californiae, London, et New Delhi: Sage, 1999), 116. ISBN 0803959125.&lt;/ref&gt; Expansio ad [[occidens|occidentem]] [[populus Ludovicianus Creole|Creoles]] et [[Acadia|Acadianos]]&lt;ref&gt;[[Anglice]]: ''Cajuns.''&lt;/ref&gt; [[Ludoviciana]]e et [[Hispani Americani|Hispanos]] meridioccidentis [[continens|continentis]] accommodavit, et Americanos cum [[cultura Mexici]] arte conexit. [[Immigratio]] inusitate magna [[saeculum|saeculis]] [[saeculum 19|undevicensimo]] et [[saeculum 20|vicensimo]] ab [[Europa]] [[Europa Meridiana|Meridiana]] et [[Europa Orientalis|Orientali]] varios [[mos|mores]] et alia elementa culturae introduxit. Immigratio ex [[Asia]]&lt;!--nexus rectus: Historia immigrationis Asianoamericanae--&gt;, [[Africa]], et [[America Australis|America Australi]] etiam effectus habuit. Vel culturalis [[olla liquefactionis]] vel pluralistica [[cratera acetariorum (notio culturalis)|acetariorum cratera]], homines Civitatum Foederatarum distinctas [[cultura]]e proprietates [[cogitatio]]ne celebrant et commutant.&lt;ref name=&quot;DD&quot;/&gt;

Praeter Civitates Foederatas proprias, Americani et homines originis Americanae in paene omnibus [[civitas|civitatibus]] [[tellus|orbis terrarum]] inveniri possunt. A tribus ad septem milliones Americanorum in civitatibus alienis [[habitatio|habitare]] aestimantur, quandam [[diaspora Americana|diasporam Americanam]] componentes.&lt;ref&gt;{{cite news |title=A Growing Trend of Leaving America |author=Jay Tolson |url=http://www.usnews.com/news/articles/2008/07/28/a-growing-trend-of-leaving-america |newspaper=[[U.S. News &amp; World Report]] |date=28 Iulii 2008 |quote=Estimates made by organizations such as the Association of Americans Resident Overseas put the number of nongovernment-employed Americans living abroad anywhere between 4 million and 7 million, a range whose low end is based loosely on the government's trial count in 1999.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aaro.org/about-aaro/6m-americans-abroad |title=6.32 million Americans (excluding military) live in 160-plus countries. |author= |publisher=Association of Americans Resident Overseas |quote=The total is the highest released to date: close to 6.32 million.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= |first1= |last2= |first2= |year= |title=The American Diaspora |journal=Esquire |volume= |issue= |pages= |publisher=Hurst Communications, Inc. |doi= |url=http://www.esquire.com/features/american-diaspora-1008 |quote=he most frequently cited estimate of nonmilitary U. S. citizens living overseas is between three and six million, based on a very rough State Department calculation in 1999--and never updated.}}&lt;/ref&gt; &lt;!--

==Vide etiam==
===Diaspora Americana===
*[[Amerasiani]]
*[[Americoaustralianus]]
*[[Americobrasilianus]]
*[[Americoliberianianus]]
*[[Americomexicanus]]
*[[Americoneozelandensis]]
*[[Canadiani originis Americanae|Americocanadianus]]

===Commentarii cognati===
*[[Americani Hispanici et Latini]]
*[[Americani Septentrionales in Tsilia]]
*[[Americanus hyphenatus]]
*[[Emigratio ex Civitatibus Foederatis]]
*[[Ethnicitas Americana]]
*[[Immigratio ad Civitates Foederatas]]
*[[Rassismus ethnicitas in Civitatibus Foederatis]]
*[[Stereotypi Americanorum]]
*[[Studia Americana]]
*[[Ancestry of the people of the United States]] --&gt;

==Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{DEFAULTSORT:Americani}}
&lt;!--en:Immigratio ad Civitates Foederatas--&gt;
[[Categoria:Civitates Foederatae Americae]]
[[Categoria:Gentes Americae]]
[[Categoria:Historia Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Migratio]]</text>
      <sha1>44q74udp3gnvqtk8zey3f5ogsi1jpgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rivus Limpidus (Silva Nigra)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208678</id>
    <revision>
      <id>3998385</id>
      <parentid>3940045</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T08:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karthoo</username>
        <id>76560</id>
      </contributor>
      <origin>3998385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="9vewnnw34cj1hqjc008woifw0lw6lmj" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Blick auf Lauterbach 2026-10.jpg |thumb|Rivus Limpidus: despectus in medium vicum.]]

'''Rivus Limpidus'''&lt;ref name=&quot;Steub 1843&quot;&gt;Steub, L. (1843). ''Über die oberdeutschen Ortsnamen''. Literarisch-artistische Anstalt.&lt;/ref&gt; sive '''Lauterbachium'''&lt;ref name=&quot;Mone Zeitschrift 1848&quot;&gt;Mone, F. J. (1848). ''Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins'' (Vol. 1). [[Carolsruha]]e: Braun.&lt;/ref&gt; sive '''Lauterbacum'''&lt;ref name=&quot;Mone Zeitschrift 1848&quot;/&gt; (Theodisce ''Lauterbach'') est vicus et commune [[Badenia-Virtembergia|Badense-Virtembergense]] 2914 incolarum (anno [[2012]]).
== Clari cives==
* [[Ioannes Georgius Heine]], medicus ([[1771]]–[[1838]])  
==Notae==
&lt;references /&gt;
{{NexInt}}
* [[Index Communium Badeniae-Virtembergiae|Indicem Communium Badeniae-Virtembergiae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Lauterbach (Schwarzwald)|Rivum Limpidum}}
* [http://www.lauterbach-schwarzwald.de/ Rivi Limpidi pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia Badeniae-Virtembergiae]]</text>
      <sha1>9vewnnw34cj1hqjc008woifw0lw6lmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index urbium, oppidorum et communium Saxoniae Inferioris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216135</id>
    <revision>
      <id>3998372</id>
      <parentid>3997978</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256006" sha1="3dmo3uvm52r00q7ytrsn9r9ft604jk3" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.

Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.

Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.

Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:

* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.

=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')&lt;/small&gt;
* [[Acheimum]]&lt;ref name=&quot;Grote III 1877&quot;&gt;Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')&lt;/small&gt;
* [[Achestedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')&lt;/small&gt;
* [[Adelebsenum]]&lt;ref name=&quot;Funck 1736&quot;&gt;Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adelebsen'')&lt;/small&gt;
* [[Adenebutla]]&lt;ref name=&quot;Pischke 1998&quot;&gt;Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Adenhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahnsen'')&lt;/small&gt;
* [[Adenthorpium]]&lt;ref name=&quot;Höhbaum 1876&quot;&gt;Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Affinghusia]]&lt;ref name=&quot;Rathlef 1766&quot;&gt;Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')&lt;/small&gt;
* [[Aldendorpevilla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]&lt;ref name=&quot;Oven 1872&quot;&gt;Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')&lt;/small&gt;
* [[Alfelda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')&lt;/small&gt;
* [[Alfhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Algermissenum]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg III 1903&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')&lt;/small&gt;
* [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Neoburgensis Visurgensis|Circulo Neoburgensi Visurgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Nienburg/Weser&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Neoburgensis Visurgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus &quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia &quot;Neoburgensis-e&quot; et &quot;Visurgensis-e&quot; ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'')&lt;/small&gt;
* [[Alisni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circulo Paludis Visurgensis]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Wesermarsch&quot;&gt;Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit. De Latina autem toponymia, vide Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Theodisce ''Landkreis Wesermarsch''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')&lt;/small&gt;
* [[Almstedium]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg II 1901&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')&lt;/small&gt;
* [[Alorstedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1758&quot;&gt;Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')&lt;/small&gt;
* [[Alvstedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;&gt;Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')&lt;/small&gt;
* [[Amelinghusium]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;&gt;Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')&lt;/small&gt;
* [[Anchemium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')&lt;/small&gt;
* [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Andervenne'')&lt;/small&gt;
* [[Andorlangia]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Ansibarium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Antiqua Medingha]]&lt;ref name=&quot;Homeyer X 2006&quot;&gt;Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')&lt;/small&gt;
* [[Apenum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')&lt;/small&gt;
* [[Apleremum]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Apelern'')&lt;/small&gt;
* [[Appelium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]&lt;ref name=&quot;Mirus 1826&quot;&gt;Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;&gt;Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')&lt;/small&gt;
* [[Aquae Zwischenahnenses]]&lt;ref name=&quot;Statisitakamt Nord 2025&quot;&gt;Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')&lt;/small&gt;
* [[Aroldishusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')&lt;/small&gt;
* [[Artlenburgum]]&lt;ref name=&quot;Baring 1746&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')&lt;/small&gt;
* [[Artlissa]]&lt;ref name=&quot;Mader 1664&quot;&gt;Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')&lt;/small&gt;
* [[Arx Agathae]]&lt;ref name=&quot;Kochen 1724&quot;&gt;Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Arx Draconis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ascalingium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')&lt;/small&gt;
* [[Asanthorpium]]&lt;ref name=&quot;Vogell 1856&quot;&gt;Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Harburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Harburgum]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Harburgensis-e&quot; refertur-.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Asenthorpium]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Diepholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Diepholtia&quot; -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Diepholtia]]&quot;, vide {{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Assena]]&lt;ref name=&quot;Philippi &amp; Bar 1892&quot;&gt;Philippi, F., &amp; Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')&lt;/small&gt;
* [[Assini]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')&lt;/small&gt;
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')&lt;/small&gt;
* [[Astedele]]&lt;ref name=&quot;Astedele&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osteel/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''S''[igillum] ''Domini Siadonis in Astedele'' (Siegel des Herrn Syado in Osteel) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osteel''; [[Saxonice]] ''Oosteel'')&lt;/small&gt;
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]&lt;ref name=&quot;Asylum&quot;&gt;Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine &quot;asylum&quot; reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino &quot;asylum&quot; orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', &quot;asylum'&quot;. Itaque &quot;Asylum&quot; non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')&lt;/small&gt;
* [[Aszi]]&lt;ref name=&quot;Hermann&quot;&gt;Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')&lt;/small&gt;
* [[Attendorium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Otterndorf''; [[Saxonice]] ''Oterndörp'' seu ''Otterndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Aulica]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')&lt;/small&gt;
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Auerk'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')&lt;/small&gt;
* [[Baddekenstedium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel &amp; Ohainski X 2018&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Balga]]&lt;ref name=&quot;Udolph 1994&quot;&gt;Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')&lt;/small&gt;
* [[Balga Cortis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'')&lt;/small&gt;
* [[Baltrumum]]&lt;ref name=&quot;Wiarda III 1792&quot;&gt;Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')&lt;/small&gt;
* [[Bamwida]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')&lt;/small&gt;
* [[Bardenuvicum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')&lt;/small&gt;
* [[Bardorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;&gt;Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Barenburgum]]&lt;ref name=&quot;Kolb 1712&quot;&gt;Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')&lt;/small&gt;
* [[Bargstedum]]&lt;ref name=&quot;Mushard 1764&quot;&gt;Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')&lt;/small&gt;
* [[Barnstedum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;&gt;Bünting, H., &amp; Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barnstedt'')&lt;/small&gt;
* [[Barnstorfium]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 2007&quot;&gt;Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')&lt;/small&gt;
* [[Barsela]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')&lt;/small&gt;
* [[Barsingehusa]]&lt;ref name=&quot;Harenberg 1753&quot;&gt;Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')&lt;/small&gt;
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]&lt;ref name=&quot;Mindermann I II 2004&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landreis Lüneburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Luneburgensis&quot; -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Luneburgensis-e&quot; ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')&lt;/small&gt;
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]&lt;ref name=&quot;AdWzG 2010&quot;&gt;Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, &amp; U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Uelzen&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Ulsenensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Ulsenensis-e&quot; ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma &quot;res-publica Ulsenensis&quot; apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}&quot;; et de topnymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')&lt;/small&gt;
* [[Barunvilla]]&lt;ref name=&quot;SdaedhdlM 1862&quot;&gt;Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Barverum]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 1844&quot;&gt;Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')&lt;/small&gt;
* [[Barwedelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')&lt;/small&gt;
* [[Basdalum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')&lt;/small&gt;
* [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')&lt;/small&gt;
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]&lt;ref name=&quot;Ahlfeldt 2010&quot;&gt;Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')&lt;/small&gt;
* [[Beckdorfium]]&lt;ref name=&quot;AdWzG 2010&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Beckedorfium]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')&lt;/small&gt;
* [[Beckelnum]]&lt;ref name=&quot;Böhmer 1844&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')&lt;/small&gt;
* [[Bedenbostelum]]&lt;ref name=&quot;NL 1924&quot;&gt;Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Beierstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')&lt;/small&gt;
* [[Belmum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')&lt;/small&gt;
* [[Belumum]]&lt;ref name=&quot;Mushard 1764&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')&lt;/small&gt;
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')&lt;/small&gt;
* [[Bendestorfium]]&lt;ref name=&quot;Bührmann 2005&quot;&gt;Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]&lt;ref name=&quot;Bruzen de La Martinière 1737&quot;&gt;Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Celle&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Cellensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Cella (Germania)|Cella]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Cellensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')&lt;/small&gt;
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Osnabrück&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Osnabrugae&quot; -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo &quot;[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]&quot;, vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Berge'')&lt;/small&gt;
* [[Berga ad Dumnam]]&lt;ref name=&quot;Bruzen de La Martinière 1737&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')&lt;/small&gt;
* [[Bergenborstelium]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')&lt;/small&gt;
* [[Bergfelda]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''Emsländische Landschaft''], ubi dicitur &quot;(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'')&lt;/small&gt;
* [[Bersenbrugum]]&lt;ref name=&quot;Sandhoff 1785&quot;&gt;Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')&lt;/small&gt;
* [[Berumburgum]]&lt;ref name=&quot;Emmius 1616&quot;&gt;Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')&lt;/small&gt;
* [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')&lt;/small&gt;
* [[Betzendorfum]]&lt;ref name=&quot;Bünting &amp; Letzner 1702&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Betzendorf''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bevernense Castrum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')&lt;/small&gt;
* [[Beverstedum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')&lt;/small&gt;
* [[Bienenbuttelum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')&lt;/small&gt;
* [[Bilshusa]]&lt;ref name=&quot;Wolf 1819&quot;&gt;Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')&lt;/small&gt;
* [[Binethemum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')&lt;/small&gt;
* [[Binnenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'')&lt;/small&gt;
* [[Bippenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')&lt;/small&gt;
* [[Birsina]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')&lt;/small&gt;
* [[Bissendorpum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Blenderum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1993&quot;&gt;Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')&lt;/small&gt;
* [[Bliederstorpum]]&lt;ref name=&quot;Trüper 2017&quot;&gt;Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bobentunum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')&lt;/small&gt;
* [[Bocensis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]&lt;ref name=&quot;Heidekreis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Heidensis&quot; -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium &quot;Heidensis-e&quot; Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Schaumburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Theorosburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio &quot;Theorosburgensis-e&quot;, quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bocholtum in Ericeto]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')&lt;/small&gt;
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;&gt;Ehmck, D. R., &amp; von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Friesland&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Frisicus&quot; -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Frisicus-a-um&quot; ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')&lt;/small&gt;
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Vechta&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Vetha&quot; -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bakum'')&lt;/small&gt; 
* [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')&lt;/small&gt;
* [[Bodendicum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1985&quot;&gt;Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')&lt;/small&gt;
* [[Bodenfelda]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')&lt;/small&gt;
* [[Bodensa]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')&lt;/small&gt;
* [[Bodonis Insula]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')&lt;/small&gt;
* [[Boffeshusium]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski VI 2007&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')&lt;/small&gt;
* [[Boitersena]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;&gt;Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')&lt;/small&gt;
* [[Boitzia]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')&lt;/small&gt;
* [[Bokenstorpium]]&lt;ref name=&quot;Sudendorf 1859&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Bokenum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')&lt;/small&gt;
* [[Borchwega]]&lt;ref name=&quot;Rüther 1905&quot;&gt;Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')&lt;/small&gt;
* [[Borkna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')&lt;/small&gt;
* [[Borna Castra]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')&lt;/small&gt;
* [[Borsla]]&lt;ref name=&quot;Niemeyer 2012&quot;&gt;Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')&lt;/small&gt;
* [[Borstla]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1842&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')&lt;/small&gt;
* [[Botela]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')&lt;/small&gt;
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')&lt;/small&gt;
* [[Braclina]]&lt;ref name=&quot;Rübel 1881&quot;&gt;Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')&lt;/small&gt;
* [[Bracum]]&lt;ref name=&quot;Kirchbrak&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-acum-i&quot; aut &quot;-achium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)&quot;. Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi &quot;Brac&quot; applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) ''villa Brac'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'')&lt;/small&gt;
* [[Bramascus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')&lt;/small&gt;
* [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')&lt;/small&gt;
* [[Bredenforda]]&lt;ref name=&quot;Hoogeweg 1898&quot;&gt;Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''¨; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'')&lt;/small&gt;
* [[Bredthorpium]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')&lt;/small&gt;
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')&lt;/small&gt;
* [[Brincama]]&lt;ref name=&quot;Friedländer 1878&quot;&gt;Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')&lt;/small&gt;
* [[Britlinga]]&lt;ref name=&quot;Udolph 2004&quot;&gt;Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')&lt;/small&gt;
* [[Brochema]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')&lt;/small&gt;
* [[Brocleda]]&lt;ref name=&quot;Janicke 1896&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')&lt;/small&gt;
* [[Broclina]]&lt;ref name=&quot;Mindermann 2001&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')&lt;/small&gt;
* [[Broma]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski 2014&quot;&gt;Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')&lt;/small&gt;
* [[Brochusium-Vilsena]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1855&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')&lt;/small&gt;
* [[Brunsvicum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')&lt;/small&gt;
* [[Bukina]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'')&lt;/small&gt;
* [[Bulcova]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')&lt;/small&gt;
* [[Bulsteda]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen 1873&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')&lt;/small&gt;
* [[Brunla]]&lt;ref name=&quot;Bode 1893&quot;&gt;Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')&lt;/small&gt;
* [[Bunda]]&lt;ref name=&quot;Deiter&quot;&gt;Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')&lt;/small&gt;
* [[Burchardivillare]]&lt;ref name=&quot;Janicke 1892&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Wolfenbüttel&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Guelpherbytensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Guelpherbytensis-e&quot; ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur &quot;(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)&quot;; et quo de gentilicio, vide  [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur &quot;(...) Practici Guelpherbytensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Burgdorfium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')&lt;/small&gt;
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')&lt;/small&gt;
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bühren'')&lt;/small&gt;
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]&lt;ref name=&quot;Casemir 2003&quot;&gt;Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')&lt;/small&gt;
* [[Butiadinga]]&lt;ref name=&quot;Ehmck &amp; Bippen II 1876&quot;&gt;Ehmck, D. R., &amp; Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')&lt;/small&gt;
* [[Buxtehuda]]&lt;ref name=&quot;Lappenberg 1842&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser &amp; Mauke.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')&lt;/small&gt;
* [[Byspinga]]&lt;ref name=&quot;Hodenberg 1859&quot;&gt;Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== C ===
{{div col|3}}
* [[Calba (Saxonia Inferior)|Calba]]&lt;ref name=&quot;Kalbe&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Kalbe'' seu ''Calbe'' forma &quot;Calba&quot; latinizari solet. Cf. [[Calba ad Salam|Calbam ad Salam]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kalbe''; [[Saxonice]] ''Kalf'')&lt;/small&gt;
* [[Calefelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Calefeldensis&quot;&gt;&quot;C&quot; pro &quot;K&quot; ponitur propter orthographiam gentilicii &quot;Calefeldensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&amp;utm_campaign=index&amp;utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur &quot;(...) ''Calefeldensis'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'')&lt;/small&gt;
* [[Campus Rufus]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')&lt;/small&gt;
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]&lt;ref name=&quot;Philippi II 1894&quot;&gt;Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')&lt;/small&gt;
* [[Capella Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Capella&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-cappel(n)'' Latino vocabulo &quot;capella-ae&quot; vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ostercappeln''; [[Saxonice]] ''Austerkappeln'')&lt;/small&gt;
* [[Castrovallium]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')&lt;/small&gt;
* [[Cella (Germania)|Cella]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')&lt;/small&gt;
* [[Clenza]]&lt;ref name=&quot;Janicke II 1896&quot;&gt;Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')&lt;/small&gt;
* [[Cloppenburgum]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')&lt;/small&gt;
* [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'')&lt;/small&gt;
* [[Coeli Porta]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')&lt;/small&gt;
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cornu Curvatum]]&lt;ref name=&quot;Cornu Curvatum&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo &quot;curvatus-a-um&quot;] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine &quot;cornu-us&quot; (n.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'')&lt;/small&gt;
* [[Cramma]]&lt;ref name=&quot;Casemir 2003&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')&lt;/small&gt;
* [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]&lt;ref name=&quot;Cranenburgum&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' &quot;Cranenburgum&quot; latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Curia Maiorica]]&lt;ref name=&quot;Curia Maiorica&quot;&gt;Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'')&lt;/small&gt;
* [[Curia Sanctae Mariae]]&lt;ref name=&quot;Marienhafe&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3134/Marienhafe.pdf ''Marienhafe''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich wird Marienhafe erstmals am 16. Februar 1250 als „curia sancte Marie“, d.h. „Hof der heiligen Maria“ erwähnt. 1362 ist von „curia Virginis gloriose“ (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Marienhafe'')&lt;/small&gt;
* [[Cuxhavia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')&lt;/small&gt;
* [[Dalenburgum]]&lt;ref name=&quot;Rzihacek &amp; Spreitzer XI 2024&quot;&gt;Rzihacek, A., &amp; Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Dalum]]&lt;ref name=&quot;Janicke II 1896&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')&lt;/small&gt;
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]&lt;ref name=&quot;Philippi II 1894&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')&lt;/small&gt;
* [[Damnatzium]]&lt;ref name=&quot;Garzmann LXXVI 2004&quot;&gt;Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Damnatz'')&lt;/small&gt;
* [[Danneberga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')&lt;/small&gt;
* [[Danthorpum]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Menzel % Udolph VII 2011&quot;&gt;Casemir, K., Menzel, F., &amp; Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')&lt;/small&gt;
* [[Dassela]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')&lt;/small&gt;
* [[Dedenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDeensen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., &amp; Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')&lt;/small&gt;
* [[Deinsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')&lt;/small&gt;
* [[Deinstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')&lt;/small&gt;
* [[Delmenhorstium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')&lt;/small&gt;
* [[Dengdia]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')&lt;/small&gt;
* [[Derenthalia]]&lt;ref name=&quot;-thalia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)&quot;. Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata &quot;-thalia-ae&quot; seu &quot;-dalia-ae&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Derental'')&lt;/small&gt;
* [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')&lt;/small&gt;
* [[Dettum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')&lt;/small&gt;
* [[Dicla]]&lt;ref name=&quot;Mooyer 1855&quot;&gt;Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')&lt;/small&gt;
* [[Diddersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')&lt;/small&gt;
* [[Diekholza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')&lt;/small&gt;
* [[Dielmissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dielmissen'')&lt;/small&gt;
* [[Diepenavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'')&lt;/small&gt;
* [[Diepholtia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;&gt;{{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')&lt;/small&gt;
* [[Dinklaga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')&lt;/small&gt;
* [[Disaldishusa]]&lt;ref name=&quot;-husaDelligsen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')&lt;/small&gt;
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Dithgherscope-Twielenflethum]]&lt;ref name=&quot;Hollern&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur &quot;(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ethum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ethum-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'')&lt;/small&gt;
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')&lt;/small&gt;
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')&lt;/small&gt;
* [[Dolnere]]&lt;ref name=&quot;Dolnere&quot;&gt;Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur &quot;(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')&lt;/small&gt;
* [[Doristacus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')&lt;/small&gt;
* [[Dornum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')&lt;/small&gt;
* [[Dorverda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')&lt;/small&gt;
* [[Dotlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Draga (Albis)|Draga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')&lt;/small&gt;
* [[Drentweda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')&lt;/small&gt;
* [[Drestadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')&lt;/small&gt;
* [[Drochtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')&lt;/small&gt;
* [[Dudanebutli]]&lt;ref name=&quot;Lappenberg 1841&quot;&gt;Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser &amp; Mauke.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')&lt;/small&gt;
* [[Duderstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')&lt;/small&gt;
* [[Dunsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')&lt;/small&gt;
* [[Dunum  (Saxonia Inferior)|Dunum]]&lt;ref name=&quot;Houtrouw 1889&quot;&gt;Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')&lt;/small&gt;
* [[Duthungun]]&lt;ref name=&quot;Udolph 2004&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]&lt;ref name=&quot;Jaitner 1985&quot;&gt;Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]&lt;ref name=&quot;Ebersdorfium&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam &quot;Ebersdorfium&quot; verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Echemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')&lt;/small&gt;
* [[Edemissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')&lt;/small&gt;
* [[Egestorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')&lt;/small&gt;
* [[Edewechte]]&lt;ref name=&quot;Berger 2012&quot;&gt;Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')&lt;/small&gt;
* [[Eggermuhla]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'')&lt;/small&gt;
* [[Ehra-Lessia]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')&lt;/small&gt;
* [[Eicklinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')&lt;/small&gt;
* [[Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;&gt;Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')&lt;/small&gt;
* [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;/small&gt;(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]&lt;ref name=&quot;Circulus Hildesiensis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Hildesiensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Hildesiensis-e&quot; ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')&lt;/small&gt;
* [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]&lt;ref name=&quot;Circulus Holtisminnensis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Holtisminnensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Holtisminni]]&quot; -ad quod gentilicium &quot;Holtisminnensis-e&quot; refertur-, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eimen'')&lt;/small&gt;
* [[Eimka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')&lt;/small&gt;
* [[Ekelum]]&lt;ref&gt;Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere &quot;proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit.&quot; dicitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')&lt;/small&gt;
* [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')&lt;/small&gt;
* [[Elbingeroda]]&lt;ref name=&quot;-roda&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')&lt;/small&gt;
* [[Eldinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')&lt;/small&gt;
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Embeca]]&lt;ref name=&quot;Embeca&quot;&gt;&quot;non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga&quot; {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum &quot;Embica&quot;, &quot;Embecka&quot; etc. reperis&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Embsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')&lt;/small&gt;
* [[Emda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')&lt;/small&gt;
* [[Emmelkampus]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')&lt;/small&gt;
* [[Emmendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Emphstece]]&lt;ref name=&quot;Emphstece&quot;&gt;Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm ''www.emstek.de'']; ubi dicitur &quot;(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece&quot; (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')&lt;/small&gt;
* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')&lt;/small&gt;
* [[Emtinghusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Engda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')&lt;/small&gt;
* [[Engelschofa]]&lt;ref name=&quot;-hofa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hofa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')&lt;/small&gt;
* [[Erenburgum]]&lt;ref name=&quot;Minden II 1902&quot;&gt;Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Erkeroda]]&lt;ref name=&quot;-roda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-roda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')&lt;/small&gt;
* [[Ermelstorpium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Ericetum Magnum]]&lt;ref name=&quot;Ericetum&quot;&gt;[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&amp;lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum et vocabulum ''(-)Heide'' Latino nomine &quot;Ericetum-i&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Magnus&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo &quot;magnus-a-um&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')&lt;/small&gt;
* [[Escheda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')&lt;/small&gt;
* [[Eschershusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')&lt;/small&gt;
* [[Esena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')&lt;/small&gt;
* [[Essel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')&lt;/small&gt;
* [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')&lt;/small&gt;
* [[Estorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Visurgis|Visurgem]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'')&lt;/small&gt;
* [[Estorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Stade&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Stadae&quot; -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo &quot;[[Stadae]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Evergoteshemium]]&lt;ref name=&quot;-hemiumEver&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')&lt;/small&gt;
* [[Everinga]]&lt;ref name=&quot;-ingaEvern&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')&lt;/small&gt;
* [[Eversmeer]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')&lt;/small&gt;
* [[Evessum]]&lt;ref name=&quot;NOB 2004&quot;&gt;Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')&lt;/small&gt;
* [[Eydelstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')&lt;/small&gt;
* [[Eyendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Eystharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')&lt;/small&gt;
* [[Fardium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')&lt;/small&gt;
* [[Farva]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')&lt;/small&gt;
* [[Fassberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')&lt;/small&gt;
* [[Filsum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')&lt;/small&gt;
* [[Firrel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')&lt;/small&gt;
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')&lt;/small&gt;
* [[Flotide]]&lt;ref name=&quot;Flotide&quot;&gt;De nominibus &quot;Flotide&quot; {{caa|780|802}}, &quot;Flathi&quot; {{caa|1013}}, &quot;Flatide&quot; {{caa|1142}}, &quot;Flothethe&quot; {{caa|1187}}, &quot;Vlothe&quot; {{caa|1189}} et &quot;Flotethe&quot; {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')&lt;/small&gt;
* [[Frankenfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Freda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freden'')&lt;/small&gt;
* [[Fredenbiki]]&lt;ref name=&quot;-biki&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-biki-orum&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')&lt;/small&gt;
* [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')&lt;/small&gt;
* [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]&lt;ref name=&quot;Friburgum&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo &quot;Friburgum&quot; verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')&lt;/small&gt;
* [[Frideburgum]]&lt;ref name=&quot;Frideburgum&quot;&gt;Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur &quot;(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')&lt;/small&gt;
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]]&lt;ref name=&quot;Friedland&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam &quot;Friedlandia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Friedland'')&lt;/small&gt;
* [[Frisoyta]]&lt;ref name=&quot;Frisoyta&quot;&gt;Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur &quot;(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)&quot;.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')&lt;/small&gt;
* [[Furstenavia]]&lt;ref name=&quot;Furstenavia&quot;&gt;Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam &quot;Furstenavia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur &quot;(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')&lt;/small&gt;
* [[Furstenberga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesea]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')&lt;/small&gt;
* [[Gandershemium]]&lt;ref&gt;[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&amp;pg=PA27&amp;lpg=PA27&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=_NMr2DmhUK&amp;sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&amp;pg=PA58&amp;lpg=PA58&amp;dq=Gandershemium&amp;source=bl&amp;ots=ZoGX4tZRRD&amp;sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&amp;hl=fi&amp;sa=X&amp;ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&amp;ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Gandershemium&amp;f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')&lt;/small&gt;
* [[Gandesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Garbsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')&lt;/small&gt;
* [[Garlstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Garrel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')&lt;/small&gt;
* [[Garstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')&lt;/small&gt;
* [[Gartovia]]&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')&lt;/small&gt;
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')&lt;/small&gt;
* [[Geestlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')&lt;/small&gt;
* [[Gehrda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'')&lt;/small&gt;
* [[Gemmegum]]&lt;ref name=&quot;Gemmegum&quot;&gt;Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur &quot;(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'')&lt;/small&gt;
* [[Georgsdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Gerdavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')&lt;/small&gt;
* [[Gerdinum]]&lt;ref name=&quot;Gerdinium&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')&lt;/small&gt;
* [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')&lt;/small&gt;
* [[Geteloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')&lt;/small&gt;
* [[Gevensleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')&lt;/small&gt;
* [[Gevera]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')&lt;/small&gt;
* [[Gieboldehusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')&lt;/small&gt;
* [[Giesa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Giesen'')&lt;/small&gt;
* [[Gifhorna]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')&lt;/small&gt;
* [[Gilta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')&lt;/small&gt;
* [[Glandorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Glandorf'')&lt;/small&gt;
* [[Gleicha]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')&lt;/small&gt;
* [[Gnarrenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Godenstorfium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Goldbiki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')&lt;/small&gt;
* [[Goldenstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')&lt;/small&gt;
* [[Golencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')&lt;/small&gt;
* [[Gorenthin]]&lt;ref name=&quot;Gorenthin&quot;&gt;Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur &quot;(...) villam Gorenthin '' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')&lt;/small&gt;
* [[Gorleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')&lt;/small&gt;
* [[Goslaria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')&lt;/small&gt;
* [[Gottinga]]&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=gottingensis&amp;lr=&amp;cd=14#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Libri Googles].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')&lt;/small&gt;
* [[Grafhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')&lt;/small&gt;
* [[Grasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Grasleba]]&lt;ref name=&quot;-leba&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-leba-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')&lt;/small&gt;
* [[Grethemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')&lt;/small&gt;
* [[Grona (Leina)|Grona]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')&lt;/small&gt;
* [[Grundensis Civitas Metallica]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')&lt;/small&gt;
* [[Grunendicum]]&lt;ref name=&quot;-dicum&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')&lt;/small&gt;
* [[Guderhandviertel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')&lt;/small&gt;
* [[Guelpherbytum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Gusbornium]]&lt;ref name=&quot;-bornium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bornium-ii&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')&lt;/small&gt;
* [[Gyhum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hachede]]&lt;ref name=&quot;Hachede&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marschacht/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''paludem a Blekethe vsque ad Ecclesiam Hachede'' (...) ''in quorum honore est altare in prefata ecclesia Hachethe dedicatum'' (...) ''Hinricus Bartolomei plebanus in Merschhachede'' (...) ''rector parrochialis ecclesie in Merschachtede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Marschacht''; [[Saxonice]] ''Meschacht'')&lt;/small&gt;
* [[Hademstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')&lt;/small&gt;
* [[Haeslinga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')&lt;/small&gt;
* [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]&lt;ref name=&quot;Haga&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „
Haga“ (um 1409)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Haag'')&lt;/small&gt;
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Haga Bremensis]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Latinum gentilicium &quot;Bremensis-e&quot; Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')&lt;/small&gt;
* [[Haga Schauenburgi]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  ''Stadthagen'')&lt;/small&gt;
* [[Hagenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Halbemontium]]&lt;ref name=&quot;-montium&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-montium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')&lt;/small&gt;
* [[Halla (Holtisminni)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in Montibus [[Visurgis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')&lt;/small&gt;
* [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Halla prope Neuenhusam&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo &quot;Halla-ae&quot; latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(prope [[Neuenhusa]]m&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')&lt;/small&gt;
* [[Halvesbostel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Hamala]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')&lt;/small&gt;
* [[Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hambuhra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')&lt;/small&gt;
* [[Hamele]]&lt;ref name=&quot;Hamele&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VIII Die Ortsnamen des Landkreises Peine'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1146 ''in Sutherem iuxta Hamele'' (UB H.Hild. I Nr. 239 S. 222) 1180 ''in Bikem iuxta Honhamelen'' (UB H.Hild. I Nr. 396 S. 385) 1193 ''in Honhamele'' (UB H.Hild. II Nachtrag Nr. 13 S. 580) 1198 ''apud Honhamelen'' (...) 1251 ''Sutherem apud Hoenhamale'' (UB H.Hild. II Nr. 861 S. 435) 1278-1280 ''iugera Hamelen'' (Lehnregister Meinersen II Nr. 20 S. 590) (...)&quot;.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohenhameln''; [[Saxonice]] ''Häogenhameln'')&lt;/small&gt;
* [[Hamelhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Hamersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')&lt;/small&gt;
* [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]&lt;ref name=&quot;-ah&quot;&gt;Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')&lt;/small&gt;
* [[Handeloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')&lt;/small&gt;
* [[Handorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')&lt;/small&gt;
* [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')&lt;/small&gt;
* [[Hannovera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')&lt;/small&gt;
* [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Harburg&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')&lt;/small&gt;
* [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Uelzen&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')&lt;/small&gt;
* [[Hardegsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')&lt;/small&gt;
* [[Harmstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')&lt;/small&gt;
* [[Harpstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Harsfeldum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Harsum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')&lt;/small&gt;
* [[Hartsburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')&lt;/small&gt;
* [[Hasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hasbergen'')&lt;/small&gt;
* [[Hasburgum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]&lt;ref name=&quot;Hasela&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')&lt;/small&gt;
* [[Hasla]]&lt;ref name=&quot;Hasla&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')&lt;/small&gt;
* [[Hassendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')&lt;/small&gt;
* [[Hatta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')&lt;/small&gt;
* [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Hauslinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')&lt;/small&gt;
* [[Haverla]]&lt;ref name=&quot;Haverla&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')&lt;/small&gt;
* [[Hechthusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')&lt;/small&gt;
* [[Hedebere]]&lt;ref name=&quot;Hedebere&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')&lt;/small&gt;
* [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')&lt;/small&gt;
* [[Heemsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')&lt;/small&gt;
* [[Heessa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')&lt;/small&gt;
* [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')&lt;/small&gt;
* [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]&lt;ref name=&quot;Heina&quot;&gt;Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur &quot;(...) ''villa Heina'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')&lt;/small&gt;
* [[Heinbockel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')&lt;/small&gt;
* [[Heiningensis Locus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')&lt;/small&gt;
* [[Heinsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')&lt;/small&gt;
* [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]&lt;ref name=&quot;Heli&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur &quot;(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')&lt;/small&gt;
* [[Hellwega]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')&lt;/small&gt;
* [[Helmstadium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Helpsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')&lt;/small&gt;
* [[Helvesiecca]]&lt;ref name=&quot;-siek&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;. Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')&lt;/small&gt;
* [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemmingen''; [[Saxonice]] ''Hemmje'')&lt;/small&gt;
* [[Hemmoor]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Hemsbunda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')&lt;/small&gt;
* [[Hemslinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')&lt;/small&gt;
* [[Hemsloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')&lt;/small&gt;
* [[Hepstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')&lt;/small&gt;
* [[Hepstidi Villa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hipstedt''; [[Saxonice]] ''Hipst'')&lt;/small&gt;
* [[Herrum]]&lt;ref name=&quot;Herrum&quot;&gt;Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur &quot;(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')&lt;/small&gt;
* [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')&lt;/small&gt;
* [[Hespa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')&lt;/small&gt;
* [[Heuerssa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')&lt;/small&gt;
* [[Heya]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'')&lt;/small&gt;
* [[Hildesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')&lt;/small&gt; 
* [[Hilgermissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'')&lt;/small&gt;
* [[Hillersa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')&lt;/small&gt;
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')&lt;/small&gt;
* [[Himberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hinuti]]&lt;ref name=&quot;Hinuti&quot;&gt;Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3180/Hinte.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Das Dorf wurde im 10. Jahrhundert als „in Hinuti“ erstmals urkundlich erfasst (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')&lt;/small&gt;
* [[Hitgera]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hitzacker''; [[Polabice]] ''Ljauci'')&lt;/small&gt;
* [[Hittberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'')&lt;/small&gt;
* [[Hlunia (commune)|Hlunia]]&lt;ref name=&quot;Hlunia&quot;&gt;Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine &quot;Hlunia&quot; nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lenne'')&lt;/small&gt;
* [[Hlutherun]]&lt;ref name=&quot;Hlutherun&quot;&gt;Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'')&lt;/small&gt;
* [[Hodenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hodenhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Hohbuoki]]&lt;ref name=&quot;Hohbuoki&quot;&gt;Vide [https://oar.onroerenderfgoed.be/publicaties/RELM/7/RELM007-001.pdf?utm ''The very beginning of Europe?''], ubi dicitur &quot;(...) ''castellum hohbuoki'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Höhbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Hohna]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hohne'')&lt;/small&gt;
* [[Hohnhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'')&lt;/small&gt;
* [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'')&lt;/small&gt;
* [[Holdunesteti]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'')&lt;/small&gt;
* [[Holenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holenberg'')&lt;/small&gt;
* [[Holla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holle'')&lt;/small&gt;
* [[Hollnsethum]]&lt;ref name=&quot;-ethum&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ethum-i&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'')&lt;/small&gt;
* [[Holsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'')&lt;/small&gt;
* [[Holtgaste]]&lt;ref name=&quot;Friedländer 1878&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtgast'')&lt;/small&gt;
* [[Holtisminni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')&lt;/small&gt;
* [[Holtlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'')&lt;/small&gt;
* [[Holza]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Holzen'')&lt;/small&gt;
* [[Honengesbuthele]]&lt;ref name=&quot;Honengesbuthele&quot;&gt;Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur &quot;(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Hoogsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'')&lt;/small&gt;
* [[Horda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'')&lt;/small&gt;
* [[Horneburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'')&lt;/small&gt;
* [[Horstadium (Saxonia Inferior)|Horstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Horstedt''; [[Saxonice]] ''Horß'')&lt;/small&gt;
* [[Hoya]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien'')&lt;/small&gt;
* [[Hretha]]&lt;ref name=&quot;Hretha&quot;&gt;Vide [https://www.heimatverein-rhede-ems.de/tag/ortsnamen/?utm ''Heimatverein Rhede (Ems)''], ubi dicitur &quot;(...) Im Jahre 829 erscheint der einstämmige Orsname als Villa (Dorf) Hretha (mit latinisierter Endung a) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rhede''; [[Saxonice]] ''Rheen'')&lt;/small&gt;
* [[Huda (Circulus terrae Astanholteremarki)|Huda]]&lt;ref name=&quot;Huda&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/ritterhude/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) 'Huda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Astanholteremarki|Circulo terrae Astanholteremarkis]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Ostersholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Astanholteremarki&quot; -Theodisce ''Landkreis Ostersholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Astanholteremarki]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ritterhude''; [[Saxonice]] ''Hu’e'')&lt;/small&gt;
* [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Diepholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Diepholtia&quot; -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Diepholtia]]&quot;, vide {{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'')&lt;/small&gt;
* [[Hudha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hude'')&lt;/small&gt;
* [[Hulseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'')&lt;/small&gt;
* [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'')&lt;/small&gt;
* [[Hutta Georgii et Mariae]]&lt;ref name=&quot;hutta-ae&quot;&gt;Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo &quot;Hutta-ae&quot;, quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Georgius&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Georfii&quot; vertitur].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maria&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Mariae&quot; vertitur].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')&lt;/small&gt;
* [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iatha (Saxonia Inferior)|Iatha]]&lt;ref name=&quot;Iatha&quot;&gt;Commune nomen e flumine cepit. Quo de flumine, vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha]  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jade''; [[Saxonice]] ''Jaad'')&lt;/small&gt;
* [[Iburgum]]&lt;ref name=&quot;Von Schaten 1714&quot;&gt;Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')&lt;/small&gt;
* [[Ielmstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jelmstorf''; [[Saxonice]] ''Jelmstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Iembka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'')&lt;/small&gt;
* [[Iemela]]&lt;ref name=&quot;Iemela&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu, latinizans suffixum primae communis Theodisce ''Jameln'' dicti mentioni, quae ''Jemelen'' est, applicatur; qua de mentione, vide [https://rcin.org.pl/ihpan/Content/30940/PDF/WA303_9438_A165-8-r1929_Slavia-Occ.pdf?utm ''Slavia Occidentalis, Tomus VIII''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jameln'')&lt;/small&gt;
* [[Ierichsum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'')&lt;/small&gt;
* [[Iesteburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ihlienverda]]&lt;ref name=&quot;-verda-ae&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-verda-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'')&lt;/small&gt;
* [[Indago Comitis Hoyae]]&lt;ref name=&quot;Indago Comitis Hoyae&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''indago comitis Hoye'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Insula Iuistensis]]&lt;ref name=&quot;Iuistensis&quot;&gt;De Latino gentilicio, cf. [[binomen|epithetum binominale]] [https://turbellaria.umaine.edu/turbellaria/turb3.php?action=6&amp;code=598&amp;valid=618&amp;utm  &quot;juistensis&quot;].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Juist'')&lt;/small&gt;
* [[Insula Longa (Saxonia Inferior)|Insula Longa]]&lt;ref name=&quot;Insula Longa&quot;&gt;Vocabulum ''Langeoog'', a vocibus [[Lingua Frisica|Frisicis Orientalibus]] ''lange-'' ([[Theodisce]] ''lang'') et ''-oog'' (Theodisce ''Insel'') compositum, [[Latine]] &quot;Insula Longa&quot; reddi potest: Buurman, in ''Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch, s. v. oog, ostfrisicum -oog «Insel» significare tradit atque exempla Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog affert; item Glossarium der Flurnamensammlung Ostfriesland'', s. v. ''Oog'', vocabulum Frisicum Orientale ''ôg, oge'' Theodisco ''Insel'' interpretatur. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/lang?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum autem adiectivum ''lang'' Latine &quot;longus, -a, -um&quot;] redditur; [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/insula?wb=gross&amp;nr=2 nomen vero Theodiscum ''Insel'' Latine &quot;insula, -ae&quot; f.] dicitur. Quam ob rem compositum &quot;Insula Longa&quot; sensum toponymi fideliter reddit.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langeoog''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Langeooch''; [[Saxonice]] ''Langoog'')&lt;/small&gt;
* [[Isernhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isernhagen''; [[Saxonice]] ''Isernhogen'')&lt;/small&gt;
* [[Isterberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Itterbecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Iuniun]]&lt;ref name=&quot;Iuniun&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Karwicium]]&lt;ref name=&quot;-icium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-itsch'' aut ''-itz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-icium-i&quot; aut &quot;-itium-i&quot; aut &quot;-icia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-itsch, -itz''' : ''-icium, -itium, -icia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Karwitz'')&lt;/small&gt;
* [[Katlenburgum-Lindavia]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'')&lt;/small&gt;
* [[Kettencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '')&lt;/small&gt;
* [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchgellersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchseelta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchseelte''; [[Saxonice]] ''Seelte'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchtimka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchtimke''; [[Saxonice]] ''Karktimk'')&lt;/small&gt;
* [[Kirchwalseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchwalsede''; [[Saxonice]] ''Karkwals'')&lt;/small&gt;
* [[Kissenbruga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kissenbrück''; [[Saxonice]] ''Kissenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Kneitlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kneitlingen''; [[Saxonice]] ''Kneitling'')&lt;/small&gt;
* [[Kneta Maior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')&lt;/small&gt;
* [[Krebecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'')&lt;/small&gt;
* [[Krummendicum]]&lt;ref name=&quot;-dicum&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dicum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'')&lt;/small&gt;
* [[Kusta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Küsten'')&lt;/small&gt;
* [[Kutenholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-holtia-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) -holz : -''holtia'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laatza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Laatzen'')&lt;/small&gt;
* [[Lachendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lachendorf''; [[Saxonice]] ''Lachendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Lacstidi]]&lt;ref name=&quot;Lacstidi&quot;&gt;Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur &quot;(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'')&lt;/small&gt;
* [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'')&lt;/small&gt;
* [[Laerium]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;&gt;Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Laer'')&lt;/small&gt;
* [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'')&lt;/small&gt;
* [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'')&lt;/small&gt;
* [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'')&lt;/small&gt;
* [[Lamespringa]]&lt;ref name=&quot;Lamespringa&quot;&gt;Vide [https://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/201_MGH/1925-1933%2C_MGH%2C_5_Antiquitates._01_Poetae_04_1._Poetae_Latini_Aevi_Carolini%2C_LT.pdf?utm ''Poetae Latini Aevi Carolini''], ubi dicitur &quot;(...) ''Agius autem Lamespringae monachus fuisse videatur'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lamspringe'')&lt;/small&gt;
* [[Lamestede]]&lt;ref name=&quot;Lamestede&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''parochia Lamestede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'')&lt;/small&gt;
* [[Landesberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'')&lt;/small&gt;
* [[Landolfshusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[Saxonice]] ''Nederlangen'')&lt;/small&gt;
* [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'')&lt;/small&gt;
* [[Langelege]]&lt;ref name=&quot;Langelege&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/langlingen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''ecclesia Langelege'' (Kirche Langlingen), (...) Bauern in Langlingen (''cives in Langelege'') (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langlingen''; [[Saxonice]] ''Langeln'')&lt;/small&gt;
* [[Langelshemium]]&lt;ref name=&quot;Chemnitz 1717&quot;&gt;Chemnitz, B. P., (1717). ''Belli Sueco-Germanici Volumen Primum: In quo ostenditur, quibus de caussis Gustavus Adolphus, Suecorum Rex, in Germaniam transiverit''. Sumptibus Ioh. Caspari Meyeri.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langelsheim'')&lt;/small&gt;
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]&lt;ref name=&quot;Langwedel&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'')&lt;/small&gt;
* [[Lare]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'')&lt;/small&gt;
* [[Lasdorpe]]&lt;ref name=&quot;Lasdorpe&quot;&gt;Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur &quot;(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenbruga]]&lt;ref name=&quot;-bruga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-brück(e)'' aut ''-brügge'' aut ''-brugg(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Steinbruga]], [[Kissenbruga]], [[Bruga]], [[Bruga ad Ederum]], [[Osnabruga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenbrück''; [[Saxonice]] ''Lauenbrüch'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenforda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'')&lt;/small&gt;
* [[Lauenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'')&lt;/small&gt;
* [[Leezdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Leezdorf''; [[Saxonice]] ''Leezdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'')&lt;/small&gt;
* [[Lehrta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehrte'')&lt;/small&gt;
* [[Leiferda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'')&lt;/small&gt;
* [[Lembruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'')&lt;/small&gt;
* [[Lemgovia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;&gt;{{Hofmannus}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lemgow'')&lt;/small&gt;
* [[Lemwerdera]]&lt;ref name=&quot;Rüthning 1926&quot;&gt;Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-ovia&quot;&gt;[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-ovia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')&lt;/small&gt;
* [[Lengethe]]&lt;ref name=&quot;NOB VIII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VIII_Die Ortsnamen des Landkreises Peine'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in Lengethe'' (UB H.Hild. I Nr. 275 S. 259) 1213 ''in Lengede'' (UB H.Hild. I Nr. 660 S. 631) um 1232 ''in Lengethe archidiaconus'' (UB Goslar I Nr. 518 S. 499) 1235 ''in Lengete'' (Orig. Guelf. IV Nr. 50 S. 144) 1256 ''in archidiaconatibus de Barem et Lengede'' (UB H.Hild. II Nr. 992 S. 497) 1311 Lenghedhe apud Vusenam (UB H.Hild. IV Nr. 85 S. 45) 1316 ''in Lengede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengede''; [[Saxonice]] ''Lenge'')&lt;/small&gt;
* [[Lengenbostel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengenbostel''; [[Saxonice]] ''Lengenbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'')&lt;/small&gt;
* [[Leonis Forda]]&lt;ref name=&quot;Leonis Forda&quot;&gt;Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur &quot;(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'')&lt;/small&gt;
* [[Leonovia]]&lt;ref name=&quot;Leonovia&quot;&gt;Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur &quot;(...) Leonovia-Brunsvigius (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'')&lt;/small&gt;
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]&lt;ref name=&quot;Ebel 1960&quot;&gt;Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')&lt;/small&gt;
* [[Leri]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')&lt;/small&gt;
* [[Lerin]]&lt;ref name=&quot;NOB VII&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'')&lt;/small&gt;
* [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'')&lt;/small&gt;
* [[Liebenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Liebenburg''; quoque [[Saxonice]] ''Liebenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Liliarum Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'')&lt;/small&gt;
* [[Lindduri]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'')&lt;/small&gt;
* [[Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'')&lt;/small&gt;
* [[Lindwedel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lindwedel''; [[Saxonice]] ''Linneweh'')&lt;/small&gt;
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen'')&lt;/small&gt;
* [[Linsburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'')&lt;/small&gt;
* [[Lintlo]]&lt;ref name=&quot;Lintlo&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')&lt;/small&gt;
* [[Liubeme]]&lt;ref name=&quot;Lübbow&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/luebbow/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Schriftlich ist das zweizeilige Reihendorf erstmals in einer kaiserlichen Urkunde aus dem Jahr 956 erwähnt: Ks. Otto I. († 973) schenkte dem Kloster Quedlinburg sechs Dörfer, darunter ''Liubeme'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lübbow'')&lt;/small&gt;
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;&gt;Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')&lt;/small&gt;
* [[Lon]]&lt;ref name=&quot;Lon&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn'')&lt;/small&gt;
* [[Longa Indago]]&lt;ref name=&quot;Longa Indago&quot;&gt;Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''www.dbnl.org''], ubi dicitur &quot;(...) ''parrochianus de Longa Indagine'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langenhagen''; [[Saxonice]] ''Langenhogen'')&lt;/small&gt;
* [[Longa Villa (Saxonia Inferior)|Longa Villa]]&lt;ref name=&quot;Longa Villa&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Langendorf'' Latino toponymo &quot;Longa Villa&quot; verti solet. Qua de correspondentia, vide [https://dbc.wroc.pl/Content/15237/PDF/17250.pdf?utm ''Das Waldhufendorf in Schlesien'', Gualterii Bernardi], ubi dicitur &quot;(...) Langedorf ca. 1305 L.F.B.208 Longa villa (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Langendorf''; [[Saxonice]] ''Langendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Loninga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen'')&lt;/small&gt;
* [[Lubberstedi]]&lt;ref name=&quot;Lubberstedi&quot;&gt;Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur &quot;(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'')&lt;/small&gt;
* [[Luccavia (Saxonia Inferior)|Luccavia]]&lt;ref name=&quot;Luccavia&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Luckau'' forma &quot;Luccavia&quot; latinizari solet. Cf. [[Luccavia]]m apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Luckau'')&lt;/small&gt;
* [[Luchovia]]&lt;ref name=&quot;Luchovia&quot;&gt;Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur &quot;(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')&lt;/small&gt;
* [[Ludersburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'')&lt;/small&gt;
* [[Ludersfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'')&lt;/small&gt;
* [[Luerdissa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Lüerdissen'')&lt;/small&gt;
* [[Luhda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'')&lt;/small&gt;
* [[Luneburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')&lt;/small&gt;
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')&lt;/small&gt;
* [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')&lt;/small&gt;
* [[Lutetsburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lütetsburg''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Lütsbörg'')&lt;/small&gt;
* [[Luttera Regalis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')&lt;/small&gt;
* [[Lyese]]&lt;ref name=&quot;Lyese&quot;&gt;Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur &quot;(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'')&lt;/small&gt;
* [[Magna Palus]]&lt;ref name=&quot;Magna Palus&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo &quot;magnus-a-um&quot;] et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')&lt;/small&gt;
* [[Maius Vrelstede]]&lt;ref name=&quot;Maius Vrelstede&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Markloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'')&lt;/small&gt;
* [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]&lt;ref name=&quot;Marlare&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Marl'' forma &quot;Marlare&quot; latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'')&lt;/small&gt;
* [[Marsunnon]]&lt;ref name=&quot;Marsunnon&quot;&gt;Vide [https://historischer-rueckklick-bielefeld.com/wp-content/uploads/2026/01/07svhvr-texte_ocr.pdf?utm ''Die Ortsnamen des Osnabrücker Raumes''], ubi dicitur &quot;(...) ''Merzen (Marsunnon)'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Merzen'')&lt;/small&gt;
* [[Marxa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'')&lt;/small&gt;
* [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'')&lt;/small&gt;
* [[Mechtersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'')&lt;/small&gt;
* [[Meckelsa Maior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')&lt;/small&gt;
* [[Meckelsa Minor]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Klein Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Lütt Meckels'')&lt;/small&gt;
* [[Media Lu]]&lt;ref name=&quot;Media Lu&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/mittelnkirchen/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi &quot;(...) Mittelnkirchen ist nach 1305 und 1322 als ''medie Lu'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mittelnkirchen''; [[Saxonice]] ''Mittelskark'')&lt;/small&gt;
* [[Meinersa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'')&lt;/small&gt;
* [[Melbike]]&lt;ref name=&quot;Melbeck&quot;&gt;Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi &quot;(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'')&lt;/small&gt;
* [[Mella]]&lt;ref name=&quot;Mella&quot;&gt;Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi &quot;(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')&lt;/small&gt;
* [[Mellinghusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mellinghausen''; [[Saxonice]] ''Mellgenhusen'')&lt;/small&gt;
* [[Menslaga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'')&lt;/small&gt;
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')&lt;/small&gt;
* [[Merdvelde]]&lt;ref name=&quot;Merdvelde&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Meribiki]]&lt;ref name=&quot;Meribiki&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=3296&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'')&lt;/small&gt;
* [[Messencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'')&lt;/small&gt;
* [[Meynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'')&lt;/small&gt;
* [[Mittelstenaha]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Mittelstenahe''; [[Saxonice]] ''Mittelsnohn'')&lt;/small&gt;
* [[Moisburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'')&lt;/small&gt;
* [[Molberga]]&lt;ref name=&quot;Molberga&quot;&gt;Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/loescher2/loescherthreni.html ''THRENI, SEU LAMENTATIOnes Ieremiae Prophetae...''], ubi dicitur &quot;(...) 1318 ''Molberga vocatur'' (...) ''Sensit et externas Molberga innoxia vires'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Molbergen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Molbiergen'')&lt;/small&gt;
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Monstere]]&lt;ref name=&quot;Monstere&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/munster-st-urbani/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''decima in Monstere'' (...)&quot;&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Munster''; [[Saxonice]] ''Munste'')&lt;/small&gt;
* [[Moormerlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'')&lt;/small&gt;
* [[Moranga Curtis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moringen'')&lt;/small&gt;
* [[Mundia Hannoverana]]&lt;ref name=&quot;Mundia Hannoverana&quot;&gt;Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur &quot;(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')&lt;/small&gt;
* [[Munimeri]]&lt;ref name=&quot;Dronke 1844&quot;&gt;Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')&lt;/small&gt;
* [[Mutha]]&lt;ref name=&quot;Mutha&quot;&gt;Vide [https://niedersaechsischer-heimatbund.de/wp-content/uploads/2022/10/1022-Die-echte-und-die-gef%C3%A4lschten-Urkunden-f%C3%BCr-das-Kloster-St.-MIchaelis-in-Hildesheim_compressed.pdf?utm ''Niedersächsischer Heimatbund''], ubi dicitur &quot;(...) III. ''Mutha'' Güter (Urk. II S. 307); ''Mutha'' Güter (Urk. III S. 66) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Müden'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nahrendorf''; [[Saxonice]] ''Norndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nenndorfium (circulus Widmundensis)|Nenndorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nenndorf''; [[Saxonice]] ''Nenndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Netesse]]&lt;ref name=&quot;Netesse&quot;&gt;Vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/WG33LCQUIIHK3OA7DR6IKIOFHW6FXKYJ?utm ''12 Lüneburger Ratsmannen bekunden, dass der Magister Bernard de Netesse (Neetze) ½ Rump Salz...''], ubi dicitur &quot;(...) Magister Bernard de Netesse (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neetze''; [[Saxonice]] ''Neetz'' seu ''Näätz'')&lt;/small&gt;
* [[Neuenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')&lt;/small&gt;
* [[Neyenkerken]]&lt;ref name=&quot;Neyenkerken&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-lueneburger-heide/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''bona, que Vriban vulgariter nuncupantur, in Neyenkerken et Hellewede'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Ericetum Luneburgense|Ericeto Luneburgensi]]&lt;ref name=&quot;Ericetum&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lüneburger&quot;&gt;Theodiscum gentilicium ''Lüneburger'' Latino &quot;Luneburgensis-e&quot; vertitur, quod ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lüneburger Heide&quot;&gt;Theodisce ''Lüneburger Heide''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Niedernwöhren''; [[Saxonice]] ''Niernweuern'')&lt;/small&gt;
* [[Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-07-2017/AAAKoeblerGerhardSamtgemeindeinderdeutschenOrtsgeschichte20170710%20-%20111.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...)  (Samtgemeinde in dem Landkreis Schaumburg,) rund 11000 Einwohner, Nienstide (1153-1170) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'')&lt;/small&gt;
* [[Nighunburni]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Negenborn''; [[Saxonice]] ''Niägenborn'')&lt;/small&gt;
* [[Norda]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Norden''; [[Saxonice]] et [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Nörden'')&lt;/small&gt;
* [[Nordcele]]&lt;ref name=&quot;Nordcele&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=2774&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Nordsehl''', 13. Jh., Gemeinde in Schaumburg, s. GOV Schaumburg 384, (in) Nordcele Cal (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nordsehl''; [[Saxonice]] ''Nordsiele'')&lt;/small&gt;
* [[Nordenhamia]]&lt;ref name=&quot;-ham&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-ham'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-hamia-ae&quot; aut &quot;hamium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ham''' : -''hamia,'' -''hamium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nordenham'')&lt;/small&gt;
* [[Norderneia]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Norderney''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Nördernee'')&lt;/small&gt;
* [[Nordtmor]]&lt;ref name=&quot;Nordtmor&quot;&gt;Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio &quot;Nordtmorensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nortmoor/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''Nordtmorensis: Hermannus Gueneranus'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nortmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Norhtunon-Hardenberga]]&lt;ref name=&quot;Nörten&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/noerten/ ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur &quot;(...) ''Norhtunon'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nörten-Hardenberg''; [[Saxonice]] et [[Saxonice|Ostfalice]] ''Nörten-Harenbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Northarpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nortrup''; [[Saxonice]] ''Norpen'')&lt;/small&gt;
* [[Northemium]]&lt;ref name=&quot;Nothemium&quot;&gt;Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur &quot;(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')&lt;/small&gt;
* [[Northorna]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')&lt;/small&gt;
* [[Nortleda]]&lt;ref name=&quot;Nortleda&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nordleda/?utm ''Kirchengemeindelexikon''] , ubi dicitur &quot;(...) urkundlich erstmals 1312 als ''Nortleda'' belegt (...) ''Marquardus de Nortleda'' (...) ''Thidericus rector ecclesie in Nortleda'' (...) ''rector parochialis ecclesia in Nortleda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nordleda''; [[Saxonice]] ''De Lee'' seu ''Lee'')&lt;/small&gt;
* [[Notendorpe]]&lt;ref name=&quot;Notendorpe&quot;&gt;Vide [https://mgh.de/storage/app/media/v-ed/Urkunden_Heinrich_VI_deut_franzoes_italien_Empfaenger_DD_Vorabedition_Pferschy-Maleczek_2020-02-16.pdf?utm ''Die Urkunden Heinrichs VI: Vorabedition''], ubi dicitur &quot;(...) ''confirmamus ducentos mansos in Notendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Natendorf''; [[Saxonice]] ''Natendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nottensdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Nottensdorf''; [[Saxonice]] ''Nottensdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Civitas (Saxonia Inferior)|Nova Civitas]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neustadt am Rübenberge'' seu ''Neustadt a. Rbge.''; [[Saxonice]] ''Niestadt'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Darchavia]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neu Darchau''; [[Saxonice]] ''Nee Darchau'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Domus (Saxonia Inferior)|Nova Domus]]&lt;ref name=&quot;Nova Domus&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Neuhaus'' Latino &quot;Nova Domum&quot; verti solet. Cf. Novas Domus apud {{Graesse}} aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuhaus''; [[Saxonice]] ''Neehuus'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Ecclesia (prope Birsinam)|Nova Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Nova Ecclesia&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Neuenkirchen'' Latino &quot;Nova Ecclesia&quot; verti solet. Cf. [[Nova Ecclesia (Liebenburgum)|Novam Ecclesiam Liebenburgensem]] apud [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2262/NOB%20X%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Goslar.pdf?utm ''NOB X Die Ortsnamen des Landkreises Goslar''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [[Nova Ecclesia (Rugia)|Novam Ecclesiam in Rugia]] apud Fabricii (anno 1862) ''Urkunden zur Geschichte des Fürstenthums Rügen unter den eingebornen Fürsten''; [[Nova Ecclesia (prope Anclamum)|Novam Ecclesiam]] prope [[Anclamum]] apud Eggert (anno 1970) ''Geschichte Pommerns: Vol. 1. Bis zum Westfälischen Frieden''; [[Nova Ecclesia (prope Brandenburgum Novum)|Novam Ecclesiam]] prope Brandenburgum Novum apud ''Mecklenburgisches Urkundenbuch'' (Vol. 9); et Novam Ecclesiam Pomeranam apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(prope [[Birsina]]m&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkarken'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Ecclesia-Vorda]]&lt;ref name=&quot;Nova Ecclesia&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen-Vörden''; [[Saxonice]] ''Nienkerken-Vörden'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Exclusa Harlingana]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;exclusa&gt;Vocabulum et suffixum [[lingua Saxonica|Saxonicum]] ''(-)Siel'' Theodisco vocabulum ''Schleuse'' respondet, ut iam Adelungus in ''Grammatisch-kritischem Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart'' s. v. ''Schleuse'' testatur: &quot;Im Niederdeutschen wird eine Schleuse ... ein Siel ... [vocatur]&quot;; ipsum autem Theodiscum ''Schleuse'' Latine &quot;exclusa, -ae&quot; f. redditur, nam Adelungus ibidem ''Schleuse'' inter mediae Latinitatis vocabula &quot;exclusa&quot;, &quot;inclusura&quot;, &quot;conclusio&quot;, &quot;sclusa&quot;, &quot;clusa&quot; refert, et ''Lexicon Latinum Hodiernum'' quoque ''Schleuse'' = &quot;exclusa, -ae&quot; f. tradit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Harlinganus-a-um&quot;&gt;Theodiscum gentilicium interfixum ''-harlinger-'' Latino &quot;harlinganus-a-um&quot; vertitur. Quo de Latino gentilicio, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3275/Altharlingersiel.pdf?utm Heinze, A. (2015). ''Altharlingersiel''. Ostfriesische Landschaft, Bibliothek/Ortsdatenbank], ubi dicitur &quot;(...) claustrum Harlinganum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neuharlingersiel''; [[Saxonice]] ''Neeharlingersiel'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Indago (Circulus terrae Cellensis)|Nova Indago]]&lt;ref name=&quot;Nienhagen&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Nienhagen'' &quot;Nova Indago&quot; latinizari solet. Cf. [https://archive.org/stream/bub_gb_WfU-AAAAcAAJ/bub_gb_WfU-AAAAcAAJ_djvu.txt ''&quot;Meklenburgisches Urkundenbuch / 4 1297-1300 ; Nachträge und Register zu Band I - IV''], ubi dicitur &quot;(...) Nienhagen, A. Doberan, Kspl. Lichtenhagen, 13 NO Rostock, Nigenhaghen, Noua Indago, Nygenhaghen (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nienhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Lu]]&lt;ref name=&quot;Nova Lu&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-altes-land/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) urkundlich erstmals 1274 als ''Nova Lu'' belegt (...) Landesgemeinde Altes Land (1361 eigenes Siegel, Umschrift: ''Sigillum communitates veteris terrae'') (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Vetus Terra|Vetere Terra]]&lt;ref name=&quot;Nova Lu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Vetus Terra&quot;&gt;Theodisce ''Altes Land''.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neekark'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Palus Campensis]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;campensis&quot;&gt;Theodiscum interfixum ''-kamper-'' Latino gentilicio &quot;campensis-e&quot; vertitur, quod ad vocabulum &quot;campus-i&quot; (Theodisce ''Kamp'') refertur. Revera, [https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum lexemate ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neukamperfehn''; [[Saxonice]] ''Neeikamperfehn'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Scona Mora]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Scona Mora&quot;&gt;Vide [https://www.holtgast-urlaub.de/cgi-bin/hvv/index.pl?gid=&amp;id=&amp;mid=40&amp;utm ''Die Benediktinerzeit''], ubi dicitur &quot;(...) Der Visiator fand um 1290 im Kloster &quot;Scona Mora&quot; (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neuschoo''; [[Saxonice]] ''Neeschoo'')&lt;/small&gt;
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Novale Frigidum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')&lt;/small&gt;
* [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'')&lt;/small&gt;
* [[Novum Wulmstorpium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neu Wulmstorf''; [[Saxonice]] ''Vosshusen'')&lt;/small&gt;
* [[Nyenkerken (Circulus Osnabrugae)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;NyenkerkenII&quot;&gt;Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''dbnl''], ubi dicitur &quot;(...) ''Item curtis in Nyenkerken'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Osnabrück&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Nienkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Nyenkerken (Haduloha)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;Nyenkerken&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/neuenkirchen-land-hadeln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''rector parrochialis ecclesie in Nyenkerken'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Haduloha (commune generale)|Haduloha]]&lt;ref name=&quot;Haduloha&quot;&gt;Vide [https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/txt/wz-9396.pdf?utm ''Westfälische Geschichte''], ubi dicitur &quot;(...) &quot;Haduloha ... - hoc enim loco nomen, ubi oceanus Saxoniam alluit (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Land Hadeln'')&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Neenkarken'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberndorfium (Osta)|Oberndorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oberndorf''; [[Saxonice]] ''Öberndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Obernfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Obernholtia]]&lt;ref name=&quot;-holtia&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernholz''; [[Saxonice]] ''Obernholt'')&lt;/small&gt;
* [[Obernkircha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Obernkirchen''; [[Saxonice]] ''Öwernkerken'')&lt;/small&gt;
* [[Ochtersum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Ochtersum'')&lt;/small&gt;
* [[Odenhus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Osloß'')&lt;/small&gt;
* [[Oderquatum]]&lt;ref name=&quot;Oderquatum&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-at'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-atum-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-at''' : -''atum'' (...)&quot;. Hoc casu, latinizantia suffixa formae antiquae huius toponymi &quot;Oderquat&quot; applicantur; quo de toponymo, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1889hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur &quot;(...) Cadenberghe, Oppele, Oderquat (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oederquart'')&lt;/small&gt;
* [[Odishemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Odisheim''; [[Saxonice]] ''Godshem'')&lt;/small&gt;
* [[Oen (Saxonia Inferior)|Oen]]&lt;ref name=&quot;NOB XV&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; ubi dicitur &quot;(...) ''de dotali manso ecclesie Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de curia Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de domo Bernhardi Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) um 1150 ''in Toń'' (Urb. Werden I S. 234 Z. 19) 1188-1331 (A. 1331) ''in parrochia On'' (Philippi/Bannier, Güterverzeichnis S. 420) 1213 ''in parochia On'' (Niesert, Urkundensammlung IV Nr. 48 S. 188) 1263 ''de domo Herewici de One'' (WUB III Nr. 706 S. 366) 1282-1306 (A. Mitte 16. Jh.) ''curtem dictam Runhoff in parochia On'' (...) ''in parrochia On'' (...) ''domum des Doven in parochia Oen'' (...) ''curtem dictam Ruvenhoff, Cortehus in parochia On'' (...) ''in parochia Oen'' (Bruns, LB Steinfurt Nr. K53 S. 58) 1367 ''in parrochia, in qua et legione dictis Oen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ohne'')&lt;/small&gt;
* [[Oesinga Maior]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')&lt;/small&gt;
* [[Oetza]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oetzen''; [[Saxonice]] ''Ötzen'')&lt;/small&gt;
* [[Ohrum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ohrum''; [[Saxonice]] ''Ohrn'')&lt;/small&gt;
* [[Oldenburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldenburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ooldenbuurich''; [[Saxonice]] ''Ollnborg'' seu ''Ollenbörg'' seu ''Ollenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Oldendorfium (Luya)|Oldendorfium]]&lt;ref name=&quot;Oldendorfium&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Oldendorf'' in Latinam &quot;Oldendorfium&quot; verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10932874?p=378&amp;cq=ad&amp;lang=de ''Boicae Gentis Annalium Partis III Liber XXXIII''], ubi dicitur &quot;(...) Ergo comperto, Vrangelium coactis ad Oldendorfium copijs (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Luya]]m&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Olndörp'')&lt;/small&gt;
* [[Oldendorpe]]&lt;ref name=&quot;Oldendorpe&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/oldendorf-landkreis-stade/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''dominus Hermannus, rector ecclesie in Oldendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]&lt;ref name=&quot;Landkreis Stade&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Olendörp'')&lt;/small&gt;
* [[Osta (Saxonia Inferior)|Osta]]&lt;ref name=&quot;Osta&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osten-oste/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''dominus Otto, rector ecclesie in Osta'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osten''; [[Saxonice]] ''Oosten'')&lt;/small&gt;
* [[Osterbroke]]&lt;ref name=&quot;Osterbroke&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/osterbruch/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''ecclesia in Osterbroke'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osterbruch''; [[Saxonice]] ''Osterbrook'')&lt;/small&gt;
* [[Ostereistadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ostereistedt''; [[Saxonice]] ''Oostereis'')&lt;/small&gt;
* [[Osteroda ad Harthicos montes|Osteroda ad Harthicos Montes]]&lt;ref name=&quot;Osterode am Harz&quot;&gt;Vide [https://www.geonames.org/advanced-search.html?q=Goettingen ''www.geonames.org''], ubi dicitur &quot;(...) Osterode am Harz Osteroda ad Harthicos montes (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterode am Harz''; [[Saxonice]] ''Ostroe'')&lt;/small&gt;
* [[Ottenstenium]]&lt;ref name=&quot;-stein&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-stein'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stenium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Leostenium]], [[Ravenstenium]], [[Richenstenium]], [[Alienstenium]], [[Gastenium]], [[Crybenstenium]], [[Dachstenium]], [[Eberstenium]], [[Falcostenium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ottenstein'')&lt;/small&gt;
* [[Otter]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Otter'')&lt;/small&gt;
* [[Ottersberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ottersberg''; [[Saxonice]] ''Otterbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Ovelgonna]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ovelgönne''; [[Saxonice]] ''Övelgönn'' seu ''Övelgünn'')&lt;/small&gt;
* [[Ovenhagium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Auhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Oytha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Oyten''; [[Saxonice]] ''Eiten'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== P ===
{{div col|3}}
* [[Palus Hagensis]]&lt;ref name=&quot;Palus Hagensis&quot;&gt;[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/ Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo &quot;palus paludis&quot; vertitur] et Latinum gentilicium &quot;Hagensis-e&quot;, quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur &quot;(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Regis]]&lt;ref name=&quot;Palus Regis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo &quot;palus-udis&quot; vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo &quot;regis&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Rhaudensis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum aut interfixum ''(-)Rhauder-'' Latino gentilicio &quot;Rhaudensis-e&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;&gt;[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rauderfeen'')&lt;/small&gt;
* [[Palus Rhaudensis Orientalis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ostrhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aastrauderfeen''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Ōsterfēn'')&lt;/small&gt;
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg'')&lt;/small&gt;
* [[Parsavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Parsau'')&lt;/small&gt;
* [[Patthenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husaPattensen&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Patthenhusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B78-D/NOB%20I%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20und%20der%20Stadt%20Hannover.pdf?utm ''NOB I Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover''], ubi dicitur &quot;(...) ''Hildebrandus de Patthenhusen'' (...)&quot;.&lt;/ref &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pattensen''; [[Saxonice]] ''Pattjehiusen'')&lt;/small&gt;
* [[Pennigsehl]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pennigsehl''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'')&lt;/small&gt;
* [[Perdestorphe]]&lt;ref name=&quot;Perdestorphe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?sequence=1&amp;utm ''NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''], ubi dicitur &quot;(...) ''sitam in Perdestorphe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pegestorf''; [[Saxonice]] ''Pästörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Petrimons]]&lt;ref name=&quot;Perizonius 1758&quot;&gt;Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')&lt;/small&gt;
* [[Pohla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pohle''; [[Saxonice]] ''Peohle'')&lt;/small&gt;
* [[Pollhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Pollhagen'')&lt;/small&gt;
* [[Pons Cobbanus]]&lt;ref name=&quot;Leuckfeld 1714&quot;&gt;Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Poynum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')&lt;/small&gt;
* [[Praefectura Neohusana]]&lt;ref name=&quot;Grupen II 1742&quot;&gt;Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')&lt;/small&gt;
* [[Pratum Vitulorum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')&lt;/small&gt;
* [[Prezella]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Prezelle'')&lt;/small&gt;
* [[Prinzhofta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Prinzhöfte''; [[Saxonice]] ''Prinshööfd'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrugge]]&lt;ref name=&quot;Quakenbrugge&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/quakenbrueck-sylvester/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''castellanis in Quakenbrugge'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Quakenbrück''; [[Saxonice]] ''Quokenbrügge'')&lt;/small&gt;
* [[Quenethorpe]]&lt;ref name=&quot;Quenethorpe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim.''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''1197 Euerhardus de Quenethorpe'' (WUB II Cod. Nr. 564 S. 250) 1209 ''Everhardus de Quenethorp'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1248 ''Everhardo de Quenedorp'' (Osnabrücker UB II Nr. 525 S. 414) 1271 ''Everhadus de Quendhorpe'' (Osnabrücker UB III Nr. 443 S. 303) 1272 ''Everhardo de Quenthorpe'' (WUB III Nr. 926 S. 481) 1277 ''Everardo de Quedendorp'' (Oorkondenboek Utrecht IV Nr. 1940 S. 180) 1298 ''Frederico et Gerhardo fratribus de Quendorpe'' (WUB III Nr. 1600 S. 834) 1305 (A. 1492-1500) ''famulos de Quendorpe'' (Wilkens, Geschichte Nr. 11 S. 51) 1306 ''dicti de Quendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Quendorf''; [[Saxonice]] ''Quendrup'')&lt;/small&gt;
* [[Querenhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Querenhorst''; [[Saxonice]] ''Quernhost'')&lt;/small&gt;
* [[Quernhemium]]&lt;ref name=&quot;-hemium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-hemium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Quernheim'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== R ===
{{div col|3}}
* [[Radbruchium]]&lt;ref name=&quot;-bruchium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-bruchium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Radbruch''; [[Saxonice]] ''Radbrouk'')&lt;/small&gt;
* [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Rastedensis Vicus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rastede''; [[Saxonice]] ''Raastäe'' seu ''Raas'')&lt;/small&gt;
* [[Ratherisdorfa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Raddestorf''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Ratzlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rätzlingen''; [[Saxonice]] ''Rätzen'')&lt;/small&gt;
* [[Rechtsupwegium]]&lt;ref name=&quot;-wegium&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-weg'' Latino suffixo &quot;-wegium-i&quot; verti solet. V. gr. vide: [[Erdwegium]] apud ''Acta ecclesiastica dioecesis Frisingensis'' aut [[Schoefwegium]] apud ''Monumenta Boica''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Rechtsupweg'')&lt;/small&gt;
* [[Redun]]&lt;ref name=&quot;Redun&quot;&gt;Vide [https://www.rehden.de/rathaus/gemeindeportrait/?utm ''Samtgemeinde Rehden''], ubi dicitur &quot;(...) 11. Jahrhundert Redun, in den späteren Jahrhunderten stets Rehden geschrieben (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rehden''; [[Saxonice]] ''Rehrn'')&lt;/small&gt;
* [[Reessum]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Reeßum''; [[Saxonice]] ''Reeßen'')&lt;/small&gt;
* [[Regesbostel]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Regesbostel'';  [[Saxonice]] ''Resbossel'')&lt;/small&gt;
* [[Rehburgum-Luca]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Luca&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/loccum/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''ecclesia in Luca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rehburg-Loccum''; [[Saxonice]] ''Rehborg-Locken'')&lt;/small&gt;
* [[Rehlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rehlingen'';  [[Saxonice]] ''Rehlen'')&lt;/small&gt;
* [[Reinstorpium]]&lt;ref name=&quot;-torpium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-torpium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Reinstorf''; [[Saxonice]] ''Reinstörp'')&lt;/small&gt;
* [[Remlinga-Semmenstadium]]&lt;ref name=&quot;Remlingen&quot;&gt;Theodisca vox ''Remlingen'' in Latinam &quot;Remlinga&quot; verti solet. V.gr. vide {{Graesse}} aut [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Remlingen-Semmenstedt''; [[Saxonice]] ''Remlingen-Semmenstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Renkenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Renkenberge'')&lt;/small&gt;
* [[Rennavia]]&lt;ref name=&quot;-avia&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-avia-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rennau''; [[Saxonice]] ''Rannau'')&lt;/small&gt;
* [[Reppenstadium]]&lt;ref name=&quot;-stadt&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-stadium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Reppenstedt''; [[Saxonice]] ''Reppenstää'')&lt;/small&gt;
* [[Rethis]]&lt;ref name=&quot;Rethis&quot;&gt;Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/27/Die_Kunstdenkm%C3%A4ler_der_Provinz_Hannover_%28IA_gri_33125013193475%29.pdf?utm ''Die Kunstdenkmäler der Provinz Hannover''], ubi dicitur &quot;(...) in
Rethim 4. mansos quos habuit Bernhardus de Rothe miles (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rethem''; [[Saxonice]] ''Reten'')&lt;/small&gt;
* [[Ride (Saxonia Inferior)|Ride]]&lt;ref name=&quot;Ride&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/riede/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''curiam Ride'' (...) ''Volbertus de Ride'' (...) ''Rembertus de Ride'' (...) ''parrochia in Ride'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Riede''; [[Saxonice]] ''Rier'')&lt;/small&gt;
* [[Ridepa]]&lt;ref name=&quot;Ridepa&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg.''], ubi dicitur &quot;(...) 1205 ''parte ville Ridepe'' (UB H. Halb. i nr. 429 s. 383) (...) 1304 ''Henricus de Redop'' (Urk. Helmstedt ii nr. 4) 1311 ''Hinricus de Redepe'' (UB marienberg nr. 212 s. 169) 1333 ''in villa Reddop'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Räbke'')&lt;/small&gt;
* [[Riesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rieste'')&lt;/small&gt;
* [[Rikbaldesgebutle]]&lt;ref name=&quot;Ribbesbüttel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150119104531/http://www.isenbuettel.de/staticsite/staticsite.php?menuid=212&amp;topmenu=209 www.isenbuettel.de]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ribbesbüttel'')&lt;/small&gt;
* [[Ringe]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe'')&lt;/small&gt;
* [[Rintelia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rinteln'')&lt;/small&gt;
* [[Rodenberg]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Rodewald]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rowohle'')&lt;/small&gt;
* [[Rohrsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rohßen'')&lt;/small&gt;
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Ronnenbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]&lt;ref name=&quot;Rotenburgum ad Wemmam&quot;&gt;De Latino toponymico syntagmate &quot;[[Rotenburgum ad Wemmam]]&quot; -ad quod Latinum gentilicium &quot;Rotenburgensis-e&quot; refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo &quot;[[Wemma]]&quot;, etiam vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')&lt;/small&gt;
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rotha (Saxonia Inferior)|Rotha]]&lt;ref name=&quot;Rotha&quot;&gt;Vide [https://www.archive.nrw.de/sites/default/files/media/files/Ersterw__hnung_Rhade.pdf?utm ''Ersterwähnung des Ortes/der Orte: Rhade''], ubi dicitur &quot;(...) nostre ecclesie ministerialis, super decima '''Rothe''' in parrochia Lembek (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rhade''; [[Saxonice]] ''Rhaar'')&lt;/small&gt;
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
* [[Rumispringe]]&lt;ref name=&quot;Rumispringe&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Verlag für Regionalgeschichte'', p. 337. (Kopialbuch Katlenburg, Bd. I, S. 61f.).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Rhumspringe'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Sagterlandia]]&lt;ref name=&quot;BOV 2013&quot;&gt;Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')&lt;/small&gt;
* [[Salis Cancellum]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1703&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')&lt;/small&gt;
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')&lt;/small&gt;
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sanctae Mariae Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'')&lt;/small&gt;
* [[Sarstedt]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')&lt;/small&gt;
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schola Dei]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'')&lt;/small&gt;
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schöppenstedt]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schortens]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schüttorf]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]	
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Swering'')&lt;/small&gt;
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Seesen]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Seevetal]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Seinje'')&lt;/small&gt;
* [[Selsingen]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Silva Orientalis (Neuenhusa)|Silva Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Wald&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&amp;nr=1 Latinum substantivum &quot;silva-ae&quot; Theodiscum suffixum ''-wald''] vertit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Osterwald''; [[Saxonice]] ''Wauld'')&lt;/small&gt;
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]	
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')&lt;/small&gt;
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Stadae]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')&lt;/small&gt;
* [[Stadlandia]]&lt;ref&gt;Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&amp;pg=PA617&amp;lpg=PA617&amp;dq=statlandia+saxonia&amp;source=bl&amp;ots=Ysl9JI4L06&amp;sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&amp;q=statlandia%20saxonia&amp;f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')&lt;/small&gt;
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Steembke'')&lt;/small&gt;
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemne]]&lt;ref name=&quot;Stemne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nordstemmen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''novem iugera sitam Stemne'' (...) ''novem iugeribus in Nortstempne'' (...) ''capellam in northstemne'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Nordstemmen'')&lt;/small&gt;
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Staarbarg'')&lt;/small&gt;
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stöckse'')&lt;/small&gt;
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stoltnaa'')&lt;/small&gt;
* [[Stuhr]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Däitern'')&lt;/small&gt;
* [[Thransfellensis Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')&lt;/small&gt;
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]&lt;ref name=&quot;Asseburg 1855&quot;&gt;Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')&lt;/small&gt;
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')&lt;/small&gt;
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]&lt;ref name=&quot;Philippi &amp; Bar 1892&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')&lt;/small&gt;
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twilpstede Maius]]&lt;ref name=&quot;Twilpstede Maius&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')&lt;/small&gt;
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Uchte'')&lt;/small&gt;
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Ulsena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')&lt;/small&gt;
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Urlaha]]&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;Vide [https://oerrel.feuerwehr-munster.de/---orla---die-kleine-oertze-.html ''Freiwillige Feuerwehr Oerre''], ubi dicitur &quot;(...) „Vrlaha“ als das Kirchdorf „Oerel“ (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oerel'')&lt;/small&gt;
* [[Uslar]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Utarp]]
{{div col end}}

=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]&lt;ref name=&quot;Ambra&quot;&gt;Latino de toponymo &quot;Ambra&quot; (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo &quot;vallis-is&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Augae]]&lt;ref name=&quot;SLH 1988&quot;&gt;Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Claustra-Cella]]&lt;ref name=&quot;Conring 1730&quot;&gt;Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')&lt;/small&gt;
* [[Vallis Mimedensis]]&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;&gt;Theodiscum hydronymicum praefixum ''Nieme-'' Latino gentilicio &quot;Mimedensis-e&quot; vertitur, quod ad flumen Mimede seu Mymede (Theodisce ''Nieme'') refertur. Quo de Latino hydronymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''riuum, qui teutonice Mimede vocatur'' (...) ''riuum, qui toutonice Mymede vocatur'' (...) ''flumine Mimede'' (...) ''riuum, qui Mymede vocatur''  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Niemetal'')&lt;/small&gt;
* [[Varel]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')&lt;/small&gt;
* [[Via Paludis]]&lt;ref name=&quot;Via Paludis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum nominale praefixum ''Moor-'' Latino substantivo casu genetivo &quot;paludis&quot; (f.)] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Weg?wb=gross&amp;nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-weg'' Latino nomine &quot;via-ae&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Moorweg'')&lt;/small&gt;
* [[Vicus Adelaidis]]&lt;ref name=&quot;ALF 2016&quot;&gt;Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')&lt;/small&gt;
* [[Vicus Vetus Hassicus]]&lt;ref name=&quot;Vicus Vetus Hassicus&quot;&gt;Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur &quot;(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')&lt;/small&gt;
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]&lt;ref name=&quot;Hofmannus&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')&lt;/small&gt;
* [[Villa Cremilonis]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')&lt;/small&gt;
* [[Vintlum]]&lt;ref name=&quot;Vintlum&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur &quot;(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')&lt;/small&gt;
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')&lt;/small&gt;
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}

=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warmsen'')&lt;/small&gt;
* [[Warpe]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warpe'')&lt;/small&gt;
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Weener]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wenngessen'')&lt;/small&gt;
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] &lt;small&gt;commune sui iuris&lt;/small&gt;
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] &lt;small&gt;[[oppidum]]&lt;/small&gt;
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]] &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wietzen'')&lt;/small&gt;
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]] 
* [[Winsenia]]&lt;ref name=&quot;Büttner&quot;&gt;Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(ad [[Luya]]m&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')&lt;/small&gt;
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]&lt;ref&gt;E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&amp;pg=PA281&amp;dq=Witmundia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&amp;q=Witmundia&amp;f=false p. 281].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')&lt;/small&gt;
* [[Wittingen]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]&lt;ref&gt;Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')&lt;/small&gt;
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]&lt;ref name=&quot;Worde&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')&lt;/small&gt;
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] &lt;small&gt;commune sui iuris et [[urbs]]&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wunsdörp'')&lt;/small&gt;
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Y ===
{{div col|3}}
* [[Ylsede]]&lt;ref name=&quot;Ylsede&quot;&gt;Vide [https://kleinilsede.hier-im-netz.de/historis.htm ''Historisches über Klein Ilsede''], ubi dicitur &quot;(...) minori ylsede (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Ilsede''; [[Saxonice]] ''Ilse'')&lt;/small&gt;
* [[Yppenerdhe]]&lt;ref name=&quot;Yppenerdhe&quot;&gt;Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur &quot;(...) Parrochia Yppenerdhe (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')&lt;/small&gt;
* [[Ysinibutle]]&lt;ref name=&quot;Ysinibutle&quot;&gt;Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&amp;utm ''Arcinsys''], ubi dicitur &quot;(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'')&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] &lt;small&gt;[[urbs]]&lt;/small&gt;
* [[Zorge]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]</text>
      <sha1>3dmo3uvm52r00q7ytrsn9r9ft604jk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216148</id>
    <revision>
      <id>3998322</id>
      <parentid>3990272</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77970" sha1="0iq9pc3fm27ix2mu378dg9t02tq9tps" xml:space="preserve">Hic est index [[commune|communium]] [[Rhenania Septentrionalis et Vestfalia|Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].

== Urbes nullius [[Circulus (iurisdictio)|circuli]] ==
In [[Rhenania Septentrionalis et Vestfalia|Rhenania Septentrionali et Vestfalia]] viginti duae [[civitas|civitates]] a [[Index circulorum Germanicorum|circulis]] liberae sunt. Si casus singularis Aquisgrani additur, viginti tres sunt.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Urbes quae ad nullum circulum pertinent
! Urbs
! Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! Nomen [[lingua Saxonica|Saxonicum]]
! [[Nota autocineti|Notae autocineti]] abbreviatio
! [[Numerus incolarum]]&lt;ref name=&quot;Bevölkerung&quot;&gt;[https://www.landesdatenbank.nrw.de/ldbnrw//online?operation=table&amp;code=12411-01i&amp;bypass=true&amp;levelindex=0&amp;levelid=1750236363127#abreadcrumb ''Bevölkerung der Gemeinden Nordrhein-Westfalens am 31. Dezember 2024 – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes auf Basis des Zensus 2022'']. Ab Instituto Publico Informationis et Technologiae Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae (IT.NRW), consultum die 18  Iunii anni 2025.&lt;/ref&gt; ([[2024]])
|-
| [[Aquisgranum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Aachen''
| ''Aken''
| AC
| style=&quot;text-align:right&quot; | 262&amp;thinsp;670 
|-
| [[Assindia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Essen''
| ''Essen''
| E
| style=&quot;text-align:right&quot; | 574&amp;thinsp;682 
|-
| [[Baucum (Germania)|Baucum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Bochum''
| ''Baukem''
| BO, WAT
| style=&quot;text-align:right&quot; | 358&amp;thinsp;676
|-
| [[Bilivelda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Bielefeld''
| ''Builefeld''
| BI
| style=&quot;text-align:right&quot; | 331&amp;thinsp;605 
|-
| [[Bonna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Bonn''
| ''Bonn''
| BN
| style=&quot;text-align:right&quot; | 323&amp;thinsp;336 
|-
| [[Bottorpium]]&lt;ref&gt;Vide Jacobus Augustus de Thou, ''Historiae Sui Temporis'', Pars Quarta, Lutetiae, anno 1609, [https://web.archive.org/web/20190923194356/https://www2.uni-mannheim.de/mateo/camenahist/thou1/t4/jpg/s590.html pag. 590].&lt;/ref&gt;
| ''Bottrop''
| ''Bottrop''
| BOT
| style=&quot;text-align:right&quot; | 118&amp;thinsp;535 
|-
| [[Colonia Agrippina]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit''/ 1. A - D].&lt;/ref&gt;
| ''Köln''
| ''Köln''
| K
| style=&quot;text-align:right&quot; | 1&amp;thinsp;024&amp;thinsp;621
|-
| [[Crefeldia]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt;
| ''Krefeld''
| ''Krievel''
| KR
| style=&quot;text-align:right&quot; | 231&amp;thinsp;406
|-
| [[Dusseldorpium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Düsseldorf''
| ''Düsseldörp''
| D
| style=&quot;text-align:right&quot; | 618&amp;thinsp;685
|-
| [[Gelsenkircha]]&lt;ref&gt;Vide [https://books.google.be/books?id=WtJKAAAAcAAJ&amp;lpg=RA1-PT1&amp;ots=ysdf7qp3yh&amp;dq=Gel%C5%BFenkircha&amp;hl=de&amp;pg=RA1-PT1#v=onepage&amp;q=Gel%C5%BFenkircha&amp;f=false ''Nova literaria Maris Balthici et Septentrionis''], ubi dicitur &quot;(...) defensa est a ''Conrad. Giesbert, Stohlmann,'' Gelsenkircha-Marcano (...)&quot;.&lt;/ref&gt;
| ''Gelsenkirchen''
| ''Gelsenkiärken''
| GE
| style=&quot;text-align:right&quot; | 267&amp;thinsp;930
|-
| [[Gladbacum]]&lt;ref&gt;Vide tabulam [https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Gladbacum.jpg hic].&lt;/ref&gt;
| ''Mönchengladbach''
| ''Mönchengladbach''
| MG
| style=&quot;text-align:right&quot; | 267&amp;thinsp;213 
|-
| [[Hagenium]]&lt;ref&gt;[https://books.google.be/books?id=OQxlAAAAcAAJ&amp;ots=9SBznVP6Hk&amp;hl=de&amp;pg=PA218#v=onepage&amp;q&amp;f=false Wernherus Teschenmacher, Clivia, Julia, Montia, Marchia, Ravensburgia, antiquæ et modernæ, Arnhemii, 1638, pag. 218].&lt;/ref&gt;
| ''Hagen''
| ''Hagen''
| HA
| style=&quot;text-align:right&quot; | 190&amp;thinsp;384
|-
| [[Hammona]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913?p=249&amp;cq=Ludwigshafen%20u.a.&amp;lang=en ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit''/ 2. E - M].&lt;/ref&gt;
| ''Hamm''
| ''Hamm''
| HAM
| style=&quot;text-align:right&quot; | 179&amp;thinsp;968
|-
| [[Herna (Vestfalia)|Herna]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191018204815/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1730-39/080-1734/1734.htm Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1734-1735].&lt;/ref&gt;
| ''Herne''
| ''Herne''
| HER, WAN
| style=&quot;text-align:right&quot; | 155&amp;thinsp;851
|-
| [[Leverkusium]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt;
| ''Leverkusen''
| ''Leverkusen''
| LEV
| style=&quot;text-align:right&quot; | 168&amp;thinsp;581
|-
| [[Mulhemium ad Ruram]]&lt;ref&gt;Ioannes Hildebrandus Withof, Die Chronik der Stadt Duisburg: von den Anfängen bis zum Jahre 1742 {{Google Books|O1pC8wHf9JMC|pag. 460}}.&lt;/ref&gt;
| ''Mülheim an der Ruhr''
| ''Mölm''
| MH
| style=&quot;text-align:right&quot; | 173&amp;thinsp;050 
|-
| [[Monasterium (Germania)|Monasterium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Münster''
| ''Mönster''
| MS
| style=&quot;text-align:right&quot; | 308&amp;thinsp;258 
|-
| [[Overhusa]]&lt;ref&gt;Urbs accepit nomen stationis ferriviariae quod erat nomen arcis cuius primus dominus cognitus erat eques nominis Latini ''Henricus Dukere de Overhusa'', vide [https://www.pimath.de/PiRuhr/Orte/schloss_oberhausen.htm hic ''Schloss Oberhausen''].&lt;/ref&gt;
| ''Oberhausen''
| ''Overhus'' seu ''Owerhuusen''
| OB
| style=&quot;text-align:right&quot; | 213&amp;thinsp;646
|-
| [[Remscheidium]]&lt;ref&gt;Ignatius Brentanus Cimarolus, Epitome chronologica mundi christiani {{Google Books|nqVRAAAAcAAJ|pag. 766}}.&lt;/ref&gt;
| ''Remscheid''
| ''Remscheid''
| RS
| style=&quot;text-align:right&quot; | 113&amp;thinsp;828 
|-
| [[Salingiacum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Solingen''
| ''Solingen''
| SG
| style=&quot;text-align:right&quot; | 165&amp;thinsp;626
|-
| [[Thuiscoburgum]]&lt;ref&gt;{{Vox Latina}} t. 42, a. 2006, f. 164.&lt;/ref&gt;
| ''Duisburg''
| ''Duisborg''
| DU
| style=&quot;text-align:right&quot; | 502&amp;thinsp;270
|-
| [[Tremonia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt;
| ''Dortmund''
| ''Düörpm''
| DO
| style=&quot;text-align:right&quot; | 603&amp;thinsp;462
|-
| [[Vallis Vipperae]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241106154351/http://ephemeris.alcuinus.net/leonina/EL%20147.pdf Leo Latinus]&lt;/ref&gt;
| ''Wuppertal''
| ''Wupperdaal''
| W
| style=&quot;text-align:right&quot; | 358&amp;thinsp;193
|}

=== Urbes maiores ===
''(Quibus plures quam 60&amp;thinsp;000 incolae sunt)'' (''[[numerus incolarum|Numerus incolarum]] inter parentheses'')&lt;ref name=&quot;Bevölkerung&quot;/&gt;&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arnsbergum]]&lt;ref&gt; Carolus Féaux de Lacroix, Geschichte Arnsbergs {{Google Books|rRRsCgAAQBAJ|pag. 189}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Arnsberg''; [[Saxonice]] ''Arensperg'')&lt;/small&gt; (74&amp;thinsp;879)
* [[Bocholdia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bocholt''; Saxonice ''Bokelt'')&lt;/small&gt;  (73&amp;thinsp;257)
* [[Carpia]]&lt;ref name=&quot;Zeiller&quot;&gt;Martinus Zeiller, Topographia Circuli Burgundici, Francofurti, anno 1654 {{Google Books|SplMAAAAcAAJ|pag. 31}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kerpen'')&lt;/small&gt; (66&amp;thinsp;585)
* [[Castropium-Rauxelia]]&lt;ref&gt;Nomini &quot;Castropium&quot; vide: Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 218}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Menczer&quot;&gt;Menczer, B. (1956). ''Commentary on Hungarian Literature'' (p. 15). Castropii-Rauxeliae&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Castrop-Rauxel'')&lt;/small&gt; (73&amp;thinsp;282)
* [[Detmolda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Detmold''; Saxonice ''	Deppelt'' seu ''Deppel'')&lt;/small&gt; (74&amp;thinsp;278)
* [[Dinslacia]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 124}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Dinslaken'')&lt;/small&gt; (66&amp;thinsp;993)
* [[Dorstenum]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 227}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Dorsten''; Saxonice ''Dössen'')&lt;/small&gt; (75&amp;thinsp;277)
* [[Durena]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 356}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Düren'')&lt;/small&gt; (94&amp;thinsp;568)
* [[Durnomagus]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Dormagen'')&lt;/small&gt;  (63&amp;thinsp;799)
* [[Gladbacum Montense]]&lt;ref name=&quot;Schannat 1723&quot;&gt;Schannat, J. F. (1723). ''Eiflia illustrata: Sive descriptio terrae Eifliae, antiquitatum, et familiarium illustrium...'' (p. 89). Coloniae Agrippinae: Apud Balthasarem Ioachimum Endterum.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bergisch Gladbach'')&lt;/small&gt; (111&amp;thinsp;361)
* [[Gladbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Gladbeck'')&lt;/small&gt; (75&amp;thinsp;499)
* [[Grevenbruchium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 362}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Grevenbroich'')&lt;/small&gt; (65&amp;thinsp;983)
* [[Gutersloha]]&lt;ref&gt;Martinus West, Homeri Ilias, Rhapsodiae I-XII, Monacii et Lipsiae, anno 2006 {{Google Books|TfoiAAAAQBAJ|p. LXII}}, G. Fischer, Die Matrikel der Universität Jena: 1723-1764, Ienae, anno 1969 {{Google Books|kdigAAAAMAAJ|p. 143}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Gütersloh''; Saxonice ''Gütsel'')&lt;/small&gt; (100&amp;thinsp;479)
* [[Herfordia (Vestfalia)|Herfordia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Herford'': Saxonice ''Hiarwede'')&lt;/small&gt; (67&amp;thinsp;503)
* [[Hertena]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Herten''; Saxonice '''Hiätten'')&lt;/small&gt;  (60&amp;thinsp;941)
* [[Hreni Villa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rheine''; Saxonice ''Rene'')&lt;/small&gt; (77&amp;thinsp;209)
* [[Iserlona]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 215}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Iserlohn''; Saxonice ''Iserlaun'')&lt;/small&gt;  (91&amp;thinsp;811)
* [[Ludenscheidium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|gltPAAAAcAAJ|pag. 242}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lüdenscheid''; Saxonice ''Lünsche'')&lt;/small&gt; (71&amp;thinsp;212)
* [[Luna (Vestfalia)|Luna]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 215}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lünen'')&lt;/small&gt; (86&amp;thinsp;163)
* [[Lupiaepolis]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 216}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lippstadt'')&lt;/small&gt; (68&amp;thinsp;739)
* [[Marlare]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Marl'')&lt;/small&gt; (86&amp;thinsp;766)
* [[Meursia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Moers''; Saxonice ''Meurs'')&lt;/small&gt; (101&amp;thinsp;503)
* [[Minda]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Minden''; Saxonice ''Minn'')&lt;/small&gt; (84&amp;thinsp;013)
* [[Novaesium]]&lt;ref&gt;[[Carolus Gulielmus Weeber]], ''Romdeutsch. Warum wir alle Lateinisch reden, ohne es zu wissen''. Eichborn, [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum 2006]] (Die Andere Bibliothek vol. 249), ISBN 3-8218-4543-0&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Neuss'')&lt;/small&gt; (154&amp;thinsp;317)
* [[Paderbronna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Paderborn''; Saxonice ''Patterbuorn'' seu ''Paterboärn'')&lt;/small&gt;  (156&amp;thinsp;378)
* [[Ratinga]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 334}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Ratingen'')&lt;/small&gt; (89&amp;thinsp;368)
* [[Recklinghusium]]&lt;ref&gt;[http://www.archive.org/stream/itinerariumthom00kerngoog/itinerariumthom00kerngoog_djvu.txt Itinerarium Thomæ Carve, Tipperariensis ... cum historia facti Butleri, Gordon, Lesly et aliorum (1859)]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Recklinghausen''; Saxonice ''Riäkelhusen'')&lt;/small&gt; (115&amp;thinsp;344)
* [[Sigena (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Sigena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Siegen'')&lt;/small&gt; (102&amp;thinsp;685)
* [[Tiberiacum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bergheim'')&lt;/small&gt;  (61&amp;thinsp;611)
* [[Tres Villae (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Tres Villae]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1831&quot;&gt;Binterim, A. J., &amp; Mooren, J. H. (1831). ''Die Erzdiöcese Köln bis zur französischen Staatsumwälzung'' (Vol. 1). [[Dusseldorpium|Dusseldorpii]]: Schaub'sche Buchhandlung. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Troisdorf'')&lt;/small&gt; (75&amp;thinsp;901)
* [[Unna]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 246 (nominativo), 271 (genetivo), 336 (accusativo)}}.&lt;/ref&gt;  &lt;small&gt;(Theodisce ''Unna''; Saxonice ''Unnao'')&lt;/small&gt; (58&amp;thinsp;333)
* [[Vesalia]]&lt;ref&gt;Ioannes Hübner, Johann Hübners Neu-vermehrtes und verbessertes Reales Staats-Zeitungs- und CONVERSATIONS-LEXICON (Lipsia, 1719).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wesel'')&lt;/small&gt; (60&amp;thinsp;785)
* [[Velberta]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191022192715/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1700-09/049-1703/1703.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1703-1704''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Velbert'')&lt;/small&gt; (82&amp;thinsp;463)
* [[Virsena]]&lt;ref&gt;Vide mentiones in tabula dispensationum matrimonialium Dioecesis Ruremondensis anni 1690[http://www.genbronnen.nl/dispensaties/duitsland/viersen.html]; adiectivum '''Virsensis''' etiam attestatum est[https://books.google.com/books?id=3A7LN6P7EeAC&amp;pg=PA74].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Virsena'')&lt;/small&gt; (78&amp;thinsp;373)
* [[Vuitena]]&lt;ref name=&quot;Beyer 1860&quot;&gt;Beyer, H. J. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1).  [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: Hölscher.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Witten'')&lt;/small&gt; (91&amp;thinsp;808)
&lt;/div&gt;

=== Urbes mediae===
''(quibus plures quam 25&amp;thinsp;000, sed pauciores quam 60&amp;thinsp;000 incolae sunt)'' (''[[numerus incolarum]] inter parentheses'')&lt;ref name=&quot;Bevölkerung&quot;/&gt;&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Aahusium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ahaus''; Saxonice ''Ausen'')&lt;/small&gt; (40&amp;thinsp;176)
* [[Achera Superior]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Overath'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;663)
* [[Ad Fossas]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Greven''; Saxonice ''Graiwen'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;212)
* [[Alardi Villa]]&lt;ref name=&quot;Beyer 1860&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Alsdorf'')&lt;/small&gt; (48&amp;thinsp;810)
* [[Alna (Vestfalia)|Alna]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ahlen''; Saxonice ''Aulen'')&lt;/small&gt; (52&amp;thinsp;666)
* [[Aquae Oeynhausanae]]&lt;ref name=&quot;Hirsch 1883&quot;&gt;Hirsch, A. (1883). ''Handbook of Geographical and Historical Pathology'' (C. Creighton, Trad.). New Sydenham Society.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bad Oeynhausen''; Saxonice ''Öinusen'')&lt;/small&gt; (50&amp;thinsp;620)
* [[Ascvilare]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Eschweiler'')&lt;/small&gt; (57&amp;thinsp;534)
* [[Aspelcampus]]&lt;ref&gt;Westfälisches Urkunden-Buch: Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300, anno 1898 {{Google Books|yj5AAAAAYAAJ|pag. 568}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Espelkamp''; Saxonice ''Espelkämpe'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;576)
* [[Augustiniopolis ad Sigam]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Sankt Augustin'')&lt;/small&gt; (56&amp;thinsp;521)
* [[Baswilarium]]&lt;ref name=&quot;Mone 1848&quot;&gt;Mone, F. J. (1848). ''Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins''. G. Braun'sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Baesweiler'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;206)
* [[Bedburgum]]&lt;ref name=&quot;Masenius 1652&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bedburg'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;316)
* [[Brilo]]&lt;ref&gt;Lexicon Latinum Hodiernum ([http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf pars geographica, p. 35]).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Brilon''; Saxonice ''Brailen'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;424)
* [[Brocha]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Korschenbroich'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;600)
* [[Brulla]]&lt;ref&gt;Christophorus Cellarius, Geographia Antiqua iuxta &amp; Nova {{Google Books|ADpDAAAAcAAJ|p. 215}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Brühl'')&lt;/small&gt; (45&amp;thinsp;555)
* [[Bunda Westphalorum]]&lt;ref name=&quot;Stieler 1821&quot;&gt;Stieler, A. (1821). ''Hand-Atlas über alle Theile der Erde''. [[Gota]]e: Justus Perthes.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bünde''; Saxonice ''Buine'' seu ''Buüne'')&lt;/small&gt; (46&amp;thinsp;365)
* [[Burkena]]&lt;ref name=&quot;Burkena&quot;&gt;Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=21&amp;cq=d&amp;lang=en ''bavarikon.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Burkena:''' Borken, Kr,. preuss. (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;small&gt;(Theodisce ''Borken''; Saxonice ''Buorken'')&lt;/small&gt; (43&amp;thinsp;035)
* [[Camena]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kamen'')&lt;/small&gt; (42&amp;thinsp;319)
* [[Camina (Montana)|Camina]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bergkamen''; Saxonice ''Biärgkoamen'')&lt;/small&gt; (49&amp;thinsp;143)
* [[Campum et Lintfortium]]&lt;ref name=&quot;Bayerische Akademie der Wissenschaften 1875&quot;&gt;Bayerische Akademie der Wissenschaften (1875). ''Sitzungsberichte der Mathematisch-Physikalischen Classe der K. B. Akademie der Wissenschaften zu München''. F. Straub.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kamp-Lintfort'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;217)
* [[Carstium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;&gt;Büsching, A. F. (1768). ''A New System of Geography: Containing a Particular Description of the Quarters of the World''. Londinii: T. Lowndes.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kaarst'')&lt;/small&gt; (43&amp;thinsp;295)
* [[Casae Ibbonis]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ibbenbüren''; Saxonice ''Ippenbürn'')&lt;/small&gt; (51&amp;thinsp;803)
* [[Casae Salinariae]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Salzkotten'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;429)
* [[Casello Villa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Niederkassel'' seu ''Niedercassel''; Saxonice ''Niedercassel'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;485)
* [[Castrum Holte et Stukenbrochium]]&lt;ref name=&quot;Bayerische Akademie der Wissenschaften 1875&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Schloß Holte-Stukenbrock''; Saxonice ''Schlott Holte-Stoukenbrouk'' seu ''Haulte-Stoukenbrouk')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;297)
* [[Civitas ad Arphtam]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;&gt;Lacomblet, T. J. (1840). ''Urkundenbuch für die Geschichte des Niederrheins oder des Erzstifts Cöln''. H. Voss.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Erftstadt'')&lt;/small&gt; (48&amp;thinsp;772)
* [[Clivia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Kleve''; Saxonice ''Kleef'')&lt;/small&gt; (53&amp;thinsp;028)
* [[Coesfeldia]]&lt;ref&gt;Ioannes Bollandus, Acta Sanctorum Martii {{Google Books|0mJWaCvDG6gC|p. 661}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Coesfeld'' seu ''Koesfeld''; Saxonice ''Koosfeld'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;237)
* [[Confluentia Westphalica]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Beckum''; Saxonice ''Biäkem'')&lt;/small&gt; (37&amp;thinsp;133)
* [[Crucis Vallis]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kreuztal'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;905)
* [[Dattilo (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Dattilo]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Datteln'')&lt;/small&gt; (35&amp;thinsp;473)
* [[Delbruggia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Delbrück''; Saxonice ''Diälbrügge'')&lt;/small&gt; (32&amp;thinsp;166)
* [[Dettenium ad Amisiam]]&lt;ref name=&quot;Cellarius 1706&quot;&gt;Cellarius, C. (1706). ''Notitia orbis antiqui, sive geographia plenior''. Gleditsch.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Emsdetten''; Saxonice ''Detten'')&lt;/small&gt; (36&amp;thinsp;159)
* [[Domus Sanctorum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Domus Sanctorum]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Heiligenhaus'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;252)
* [[Dulmona]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 240}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Dülmen'')&lt;/small&gt; (47&amp;thinsp;989)
* [[Ecclesia Wermari]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wermelskirchen'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;375)
* [[Embrica]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 111}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Emmerich am Rhein''; Saxonice ''Emmerek'')&lt;/small&gt; (31&amp;thinsp;829)
* [[Erkelensa]]&lt;ref&gt;Franciscus Ludovicus, ''Iuliae Montiumque comitum marchionum &amp; ducum Annales'' {{Google Books|cTdPAAAAcAAJ|pag. 73}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Erkelenz'')&lt;/small&gt; (45&amp;thinsp;315)
* [[Erckrada]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191020183111/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1720-29/069-1723/1723.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1723-1724''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Erkrath'')&lt;/small&gt; (43&amp;thinsp;706)
* [[Euskirchia]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 357}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Euskirchen'')&lt;/small&gt; (60&amp;thinsp;021)
* [[Geilenkirchia]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 360}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Geilenkirchen'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;494)
* [[Geldria (urbs)|Geldria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Geldern'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;962)
* [[Gevelsbergium]]&lt;ref&gt;[https://books.google.be/books?id=OQxlAAAAcAAJ&amp;ots=9SBznVP6Hk&amp;hl=de&amp;pg=PA221#v=onepage&amp;q&amp;f=false Wernherus Teschenmacher, ''Clivia, Julia, Montia, Marchia, Ravensburgia, antiquæ et modernæ'', Arnhemii, 1638, pag. 221].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Gevelsberg''; Saxonice ''Gievelsbiärg'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;006)
* [[Gochium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 301}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Goch'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;907)
* [[Gummersbachium]]&lt;ref name=&quot;Paquot 1770&quot;&gt;Paquot, J. N. (1770). ''Mémoires pour servir à l'histoire littéraire des dix-sept provinces des Pays-Bas, de la principauté de Liège, et de quelques contrées voisines''. Imprimerie Académique.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Gummersbach'')&lt;/small&gt; (51&amp;thinsp;290)
* [[Halterenium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 227}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Haltern am See'' seu ''Haltern''; Saxonice ''Haltern'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;142)
* [[Hamminkela]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191020181956/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1680-89/035-1689/1689.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1689-1690''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hamminkeln'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;873)
* [[Hasuinkla]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Harsewinkel''; Saxonice ''Hausewinkel'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;523)
* [[Hattnegium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 215}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hattingen'')&lt;/small&gt; (53&amp;thinsp;044)
* [[Heinsberga]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 359}}, etiam ''Hinsberga'' (ibidem pag. 313).&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Heinsberg'')&lt;/small&gt;  (43&amp;thinsp;163)
* [[Hemera (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Hemera]]&lt;ref name=&quot;Paquot 1770&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Hemer''; Saxonice ''Hiämer'')&lt;/small&gt; (35&amp;thinsp;005)
* [[Hennefium ad Sigam]]&lt;ref name=&quot;Masenius 1652&quot;&gt;Masenius, J. (1652). ''Anima historiae huius temporis: in iunctis per Europam armis''. Typis viduae Ioannis Cnobbari.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hennef'')&lt;/small&gt; (48&amp;thinsp;188)
* [[Hiberna Regia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Königswinter'')&lt;/small&gt; (40&amp;thinsp;574)
* [[Hilda (urbs Rhenaniae)|Hilda]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191019204957/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1660-69/014-1668/1668.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1668-1669''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hilden'')&lt;/small&gt; (551&amp;thinsp;57)
* [[Hoxaria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Höxter'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;166)
* [[Huckelhofia]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191020181508/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1680-89/030-1684/1684.htm Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1684-1685].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hückelhoven'')&lt;/small&gt; (41&amp;thinsp;192)
* [[Huculbi]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Petershagen''; Saxonice ''Päitershaugen'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;340)
* [[Hunapha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Honnef'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;061) 
* [[Hurthum]]&lt;ref name=&quot;Masenius 1652&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hürth'')&lt;/small&gt; (62&amp;thinsp;160)
* [[Iuliacum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Jülich'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;890)
* [[Kempae]]&lt;ref&gt;Thomas a Kempis, De imitatione Christi, [https://de.scribd.com/document/386882726/Kemp praefatio editionis anni 1925, pag. 2]{{Nexus deficit|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, dbnl.org, [https://www.dbnl.org/tekst/groo001brie13_01/groo001brie13_01.pdf Briefwisseling van Hugo Grotius. pars 13, pag. 109], vide etiam [[Thomas a Kempis|Thomam a Kempis]]; ''Kempena'' quoque: Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 319}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Kempen''; Saxonice ''Kempe'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;105)
* [[Kevelarium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 284}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Kevelaer''; Saxonice ''Kevern'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;296)
* [[Laga (Lupia)|Laga]] &lt;small&gt;(Theodisce ''Lage''; Saxonice ''Loge'' seu ''Lore'')&lt;/small&gt;  (35&amp;thinsp;054)
* [[Leichlinga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Leichlingen'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;078)
* [[Lemgovia]]&lt;ref&gt;Dissertatione I. de Lemgovia {{Google Books|fOtmAAAAcAAJ|pag. 4}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lemgo''; Saxonice ''Lemge'')&lt;/small&gt; (39&amp;thinsp;905)
* [[Libbeca]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;&gt;Schaten, N. (1701). ''Annalium Paderbornensium: quibus collectis ex authenticis monumentis''. Typis &amp; Impensis Joannis Baptistae Buss; aut: Schaten, N. (1701). ''Annales Paderbornenses: Quibus paderbornensis episcopatûs origo, progressus, &amp; eventus, per singulos annos persequendo, ex archiviis, codicibus, instrumentis, monumentisque fide dignis eruuntur''. Neuhusii: Sumptibus Typographiae Principis-Episcopalis; aut: ''Historia Westfaliae: in qua inferius aeque ac superius bellis civilibus ac externis vicibusque variis turbatum''. Neostadii: Typis Samuelis Maskowsky.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lübbecke''; Saxonice ''Lübke'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;815)
* [[Lona (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Lona]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Löhne''; Saxonice ''Loihne'' seu ''Loine'')&lt;/small&gt; (40&amp;thinsp;826)
* [[Longus Campus (Rhenania)|Longus Campus]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Langenfeld'')&lt;/small&gt; (59&amp;thinsp;975)
* [[Magerniacum]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Mechernich'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;187)
* [[Menedinna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Menden'' Saxonice ''Mennen'')&lt;/small&gt; (52&amp;thinsp;255)
* [[Mescheda]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 224}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Meschede''; Saxonice ''Meskede'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;615)
* [[Metmanna]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191020181748/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1680-89/034-1688/1688.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1688-1689''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Mettmann'')&lt;/small&gt; (39&amp;thinsp;542)
* [[Monhemium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 111}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Monheim am Rhein''; Saxonice ''Monheim an‘n Rhien'')&lt;/small&gt; (43&amp;thinsp;630)
* [[Mons Arundineti]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rietberg''; Saxonice ''Rebbag'' seu ''Röwerg'')&lt;/small&gt;  (30&amp;thinsp;055)
* [[Mons Vermicularis]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Würselen'')&lt;/small&gt; (40&amp;thinsp;145)
* [[Mons Viae]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wegberg'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;089)
* [[Neoclesia-Fliunnia]]&lt;ref&gt;Neoclesia: [https://web.archive.org/web/20191020173003/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1660-69/007-1661/1661.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1661-1662'']; Fliunnia {{Graesse}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Neukirchen-Vluyn''; Saxonice ''Näikärken-Vluyn'')&lt;/small&gt; (27&amp;thinsp;140)
* [[Novale Rodolphi]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Rösrath'')&lt;/small&gt; (28&amp;thinsp;709)
* [[Ora-Erkenswica]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Tibus 1867&quot;&gt;Tibus, A. (1867). ''Gründungsgeschichte der Stifter, Pfarrkirchen, Klöster und Kapellen im Bereich des alten Bisthums Münster''. Friedrich Regensberg.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Oer-Erkenschwick'')&lt;/small&gt; (31&amp;thinsp;404)
* [[Palus Lucosa]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;&gt;Fabricius, J. A. (1731). ''Salutaris lux evangelii toti orbi per divinam gratiam exoriens''. Typis Viduae Felgineriae.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lohmar'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;992)
* [[Porta Westfalica]]&lt;ref name=&quot;Bayerische Akademie der Wissenschaften 1875&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Porta Westfalica'')&lt;/small&gt; (36&amp;thinsp;521)
* [[Pratum Viride (Vestfalia)|Pratum Viride]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Gronau'')&lt;/small&gt; (50&amp;thinsp;547) 
* [[Rheda et Widinbrucca]]&lt;ref&gt;Carolus Gulielmus Gärtner, Westphälische Friedens-Cantzley. Lipsiae, anno 1731 {{Google Books|i2teAAAAcAAJ|p. 251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Iustus Möser, Osnabrückische Geschichte, Berolini, anno 1843 {{Google Books|RahDHzbo1HMC|p. 24}}; ibidem etiam '''Vuitunbruca''', alibi etiam '''Widenbrugga''' {{Google Books|7u8tAAAAMAAJ|e.g. hic p. 16}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rheda-Wiedenbrück''; Saxonice ''Raie-Wienbrügge'')&lt;/small&gt; (48&amp;thinsp;030)
* [[Rhenoberga]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 325}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rheinberg''; Saxonice ''Rhinberg'')&lt;/small&gt; (31&amp;thinsp;172)
* [[Rivulus Rheni]] &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Rheinbach'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;918)
* [[Roda Ducis]]&lt;ref&gt;Manfredus Niemeyer, ''Deutsches Ortsnamensbuch'', Berolini, anno 2012 {{Google Books|olXnBQAAQBAJ|pag. 263}}; etiam ''Hertzogenradia'': Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 361}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Herzogenrath'')&lt;/small&gt;  (48&amp;thinsp;574)
* [[Salis Ufflenia]]&lt;ref&gt;Merian, ''Topographia Westphaliae'' (Francofurti ad Moenum, 1647, pag. 68, apud [https://de.wikisource.org/wiki/Topographia_Westphaliae:_Vfflen Wikisource])&lt;/ref&gt;&lt;!-- Latin name of Bad Salzuflen in various sources; most important has been linked https://de.wikisource.org/wiki/Topographia_Westphaliae:_Vfflen --&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bad Salzuflen'' seu ''Salzuflen''; Saxonice ''Iufeln'')&lt;/small&gt; (53&amp;thinsp;958)
* [[Sanctus Antonius in Foresta]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Tönisvorst'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;251)
* [[Schwelma]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 301}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schwelm'')&lt;/small&gt; (27&amp;thinsp;953)
* [[Selmium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Selm''; Saxonice ''Siälm'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;969)
* [[Siegburgum]]&lt;ref&gt;Confer [http://books.google.ch/books?id=cJIOAAAAYAAJ&amp;pg=PA163&amp;lpg=PA163&amp;dq=Siegburgum&amp;source=web&amp;ots=S1EfAncS60&amp;sig=3Fj5oRbqEImcCgxsasnalMn_owo&amp;hl=it Metropolis ecclesiae Trevericae [[1855]]].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Siegburg'')&lt;/small&gt;  (42&amp;thinsp;445)
* [[Silva Maritima]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Meerbusch'')&lt;/small&gt; (57&amp;thinsp;078)
* [[Steinfurtum]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 233}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Steinfurt''; Saxonice ''Stemmert'')&lt;/small&gt; (34&amp;thinsp;860)
* [[Stolberga]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191020175048/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1670-79/021-1675/1675.htm Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1675-1676].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Stolberg'')&lt;/small&gt; (57&amp;thinsp;684)
* [[Susatum]]&lt;ref&gt;Atlas Homannianus illustratus {{Google Books|Hd5OAAAAcAAJ|pag. 167}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Soest''; Saxonice ''Saust'')&lt;/small&gt; (47&amp;thinsp;776)
* [[Swerta]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 215}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Schwerte''; Saxonice ''Schweierte'')&lt;/small&gt; (45&amp;thinsp;821)
* [[Terra Separata]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Sundern''; Saxonice ''Sonnern'')&lt;/small&gt; (27&amp;thinsp;654)
* [[Traiectum ad Rhenum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Traiectum ad Rhenum]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Voerde'')&lt;/small&gt; (35&amp;thinsp;661)
* [[Ulidum]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Oelde''; Saxonice ''Üle'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;129)
* [[Vallis Ennepensis]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ennepetal''; Saxonice ''Iämpedal'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;8446)
* [[Vallis Nettae]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nettetal'')&lt;/small&gt; (41&amp;thinsp;955)
* [[Valtropium]]&lt;ref&gt;Christoph. Alb. Eichelberg, ''Ars Et Cognitio Intelligentiae Humanae, Thuiscoburgi'', anno 1753 {{Google Books|175YAAAAcAAJ|pag. 287}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Waltrop'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;177)
* [[Verlium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Verl''; Saxonice ''Viärl'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;762)
* [[Villa Excelsa]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Haan'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;086)
* [[Villa Fontana (Rhenania)|Villa Fontana]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;&gt;Binterim, A. J., &amp; Mooren, J. H. (1830). ''Die alte und neue Erzdiözese Köln in ihrer ehemaligen Ausdehnung''. Simon Müller.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bornheim'')&lt;/small&gt; (48&amp;thinsp;203)
* [[Villa Pulonis]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Pulheim'')&lt;/small&gt; (56&amp;thinsp;150)
* [[Vrechenium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 247}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Frechen'')&lt;/small&gt; (52&amp;thinsp;309)
* [[Warendorpia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1690&quot;&gt;Schaten, N. (1690). ''Historia Westfaliae''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Warendorf''; Saxonice ''Warnduorp'')&lt;/small&gt; (37&amp;thinsp;703)
* [[Werlaha]]&lt;ref&gt;Henricus Boettger, ''Diöcesan- und Gau-Grenzen Norddeutschlands, Salinis Saxonicis'', anno 1875, [https://archive.org/details/dicesanundgaugr01boetgoog/page/n29 pag. 24].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Werl'' seu ''Wallfahrtsstadt Werl''; Saxonice ''Wiärl'')&lt;/small&gt; (29&amp;thinsp;600)
* [[Werina]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Werne''; Saxonice ''Wäen'')&lt;/small&gt; (30&amp;thinsp;202)
* [[Wetterenum]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 219}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wetter'')&lt;/small&gt; (26&amp;thinsp;090)
* [[Wila (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Wila]] &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wiehl'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;164)
* [[Wilichum]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 190}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Willich'')&lt;/small&gt; (49&amp;thinsp;413)
* [[Wiperfordia]]&lt;ref&gt;Franciscus Ludovicus, ''Iuliae Montiumque comitum marchionum &amp; ducum Annales'' {{Google Books|cTdPAAAAcAAJ|pag. 39}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wipperfürth'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;604)
* [[Wiselinga]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wesseling'')&lt;/small&gt; (38&amp;thinsp;106)
&lt;/div&gt;

=== Aliae urbes ===
''(Quibus pauciores quam 25&amp;thinsp;000 incolae sunt)'' (''[[numerus incolarum|Numerus incolarum]] inter parentheses'')&lt;ref name=&quot;Bevölkerung&quot;/&gt;&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Aeresburgum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Marsberg'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;555)
* [[Alcena]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Altena''; Saxonice ''Altenoa'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;621)
* [[Angaria (Vestfalia)|Angaria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Enger'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;688)
* [[Antiqua Villa (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Antiqua Villa]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Preußisch Oldendorf''; Saxonice ''Oldenduorp'' seu ''Aulendöppe'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;439)
* [[Arvita]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Erwitte''; Saxonice ''Ärfte'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;300)
* [[Attendornum]]&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=e_dPAAAAcAAJ&amp;pg=RA4-PA587&amp;lpg=RA4PA587&amp;dq=%22attendornum%22&amp;source=bl&amp;ots=mnVATo_AkR&amp;sig=ACfU3U0NRnpcI7_50XpNttpFAmdOsyeAAw&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5wpmMuo_lAhW586YKHeUGBRIQ6AEwEnoECAcQAQ#v=onepage&amp;q=%22attendornum%22&amp;f=false] [[Iacobus Augustus Thuanus]]: ''Historiae sui temporis, liber LXXIX'', [[Lutetia|Lutetiae]] 1607.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Attendorn'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;554)
* [[Ballova]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Balve'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;240)
* [[Barntrupia]]&lt;ref name=&quot;Knese 1977&quot;&gt;Knese, L. (1977). ''Zauberwahn und Hexenprozesse in Barntrup''. Lippischer Heimatbund.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Barntrup'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;297)
* [[Benedictionis Vallis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Vlotho''; Saxonice ''Vläote'' seu ''Vläothe'' seu ''Vleode'' seu ''Vlauthe'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;335)
* [[Berlenburgum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Berleburg'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;400)
* [[Beverunga]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Beverungen'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;669)
* [[Billurbeki (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Billurbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Billerbeck''; Saxonice ''Billerbiëk'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;945)
* [[Borgentrice]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Borgentreich''; Saxonice ''Bentreike'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;632)
* [[Borgholzhausium]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Borgholzhausen'')&lt;/small&gt;  (8&amp;thinsp;847)
* [[Breckerfeldium]] &lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 218}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Breckerfeld''; Saxonice ''Bräckfelle'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;816)
* [[Breka]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Brakel'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;193)
* [[Bura (Vestfalia)|Bura]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Büren'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;593)
* [[Calcaria (Rhenania)|Calcaria]]&lt;ref&gt;Philippus Ferrari, ''Lexicon geographicum'', Parisiis, anno 1670 {{Google Books|-pREAAAAcAAJ|pag. 380}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kalkar'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;513)
* [[Domus Lapidea (Vestfalia)|Domus Lapidea]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Steinheim''; Saxonice ''Staime'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;107)
* [[Driburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Driburg'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;080)
* [[Drolshagium]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Drolshagen''; Saxonice ''Draulsen'' seu ''Draulzen'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;913)
* [[Freudenberga (Vestfalia)|Freudenberga]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191106221833/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1690-99/038-1692/1692.htm Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1692-1693].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Freudenberg '')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;355)
* [[Gasgeri]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Gescher''; Saxonice ''Gesker'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;433)
* [[Gesecena]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Geseke'' seu ''Gesecke''; Saxonice ''Gaiseke'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;930)
* [[Halla Westphalorum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Halle'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;393)
* [[Hallenberga]]&lt;ref&gt;Henricus Boettger, Diöcesan- und Gau-Grenzen Norddeutschlands, Salinis Saxonicis, anno 1875, [https://archive.org/details/dicesanundgaugr01boetgoog/page/n33 pag. 28].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hallenberg'')&lt;/small&gt; (4&amp;thinsp;367)
* [[Halvara]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Halver'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;322)
* [[Heimbacum in Eiflia]]&lt;ref name=&quot;Schannat 1844&quot;&gt;Schannat, J. F. (1844). ''Eiflia Illustrata, sive geographica et historica descriptionis Eifliae''. (G. Bärsch, Ed.). Aquisgrani: Jacob Anton Mayer.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Heimbach'')&lt;/small&gt; (4&amp;thinsp;487)
* [[Herdickianum]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 221}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Herdecke''; Saxonice ''Häiecke'')&lt;/small&gt; (22&amp;thinsp;772)
* [[Hilchenbacum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hilchenbach'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;412)
* [[Horna-Meinberga]]&lt;ref name=&quot;Schoppmeyer 2002&quot;&gt;Schoppmeyer, U. (2002). ''Codex Traditionum Westfalicarum''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Aschendorff Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Horn-Bad Meinberg''; Saxonice ''Häoern-Möomag'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;320)
* [[Horstila]]&lt;ref name=&quot;Tibus 1867&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Hörstel''; Saxonice ''Hüörsel'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;166)
* [[Horstmaria]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Horstmar''; Saxonice ''Huorsmer'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;528)
* [[Huickeswagium]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191106221916/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1680-89/031-1685/1685.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1685-1686''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hückeswagen'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;480)
* [[Insula Vallis]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Werdohl'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;618) 
* [[Isselburgum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Isselburg''; Saxonice ''Isselbuorg'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp251)
* [[Iuchina]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Jüchen'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;926)
* [[Kierspia]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kierspe'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;450)
* [[Lasfa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Laasphe'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;148)
* [[Lengerichum Westphalorum]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lengerich''; Saxonice ''Lengerke'')&lt;/small&gt; (22&amp;thinsp;557)
* [[Lennestadium]]&lt;ref name=&quot;Bayerische Akademie der Wissenschaften 1875&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lennestadt'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;238)
* [[Lichtenavia (Vestfalia)|Lichtenavia]]&lt;ref&gt;&quot;Lichtenavia&quot;, &quot;Dalheimense Coenobium&quot;,etc.: {{Google Books|NeZXAAAAcAAJ|pp. 395-396}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lichtenau'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;985)
* [[Linnica]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Linnich'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;653)
* [[Lippiae Fontes]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Lippspringe'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;252)
* [[Liudenghusum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lüdinghausen''; Saxonice ''Lünkhusen'' seu ''Lünksel'')&lt;/small&gt; (25&amp;thinsp;265)
* [[Lucus Ennigeri]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ennigerloh''; Saxonice ''Iännigerlau'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;841)
* [[Luda ad Ambram]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lügde''; Saxonice ''Lüde'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;232)
* [[Mariae Munsteri Monasterium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Marienmünster'')&lt;/small&gt; (4&amp;thinsp;791)
* [[Medebacum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Medebach''; Saxonice ''Miäweke'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;906)
* [[Meinerzhagium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Meinerzhagen'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;019)
* [[Monasterium Eiffliae]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 362}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Münstereifel'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;297)
* [[Mons Amoris (Vestfalia)|Mons Amoris]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Fröndenberg/Ruhr''; Saxonice ''Frönnenbiärg'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;504)
* [[Mons Angustus (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Mons Angustus]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Schmallenberg''; Saxonice ''Smalmereg'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;711)
* [[Mons Custodiae]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Warstein'' et Saxonice ''Waossen'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;988) 
* [[Mons Florum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Mons Florum]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;&gt;Steinen, J. D. (1755). ''Versuch einer Westphälischen Geschichte besonders der Grafschaft Mark''. Lemgoviae: Meyer.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Blomberg''; Saxonice ''In’n Blommajje'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;485)
* [[Mons Ioci]]&lt;ref&gt;Situs urbis, [https://web.archive.org/web/20191106221802/https://www.monschau.de/de/erleben/stadtgeschichte-und-stadtteile/ Historia regionesque urbis]&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Monschau'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;389)
* [[Mons Saxonum]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Sassenberg''; Saxonice ''Sassenbiärg'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;558)
* [[Netphenium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Netphen''; Saxonice ''Netphe'' seu ''Netphe'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;080)
* [[Neoradium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 261}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Neuenrade''; Saxonice ''Niggenroe'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;621)
* [[Nidecca]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nideggen'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp764)
* [[Nihemia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nieheim'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp081)
* [[Nova Civitas in Monte]]&lt;ref name=&quot;Moser 1773&quot;&gt;Moser, J. J. (1773). ''Staatsrecht derer Reichs-Städte: Zweyter Theil''. Lipsiae: Bey Johann Samuel Heinsius Erben.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bergneustadt'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;628)
* [[Novale Wulfi]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wülfrath'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;731)
* [[Ochtrupum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ochtrup''; Saxonice ''Aussenduerp'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;394)
* [[Oerlinghusium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Oerlinghausen''; Saxonice ''Ankhiusen'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;233)
* [[Olfa]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Olfen''; Saxonice ''Ollfen'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;175)
* [[Olpa]]&lt;ref name=&quot;Buno 1661&quot;&gt;Buno, Ioannes; ''Introductio in Ptolomaei Geographiam''. Guelpherbyti: Sumptibus Conradi Bunonis, 1661.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Olpe''; Saxonice ''Aeulpe'' seu ''Olpe'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;695)
* [[Olsberga]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Olsberg'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;700)
* [[Plettenbergium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 357}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Plettenberg''; Saxonice ''Plettmert'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;429)
* [[Porcetum (Rhenania)|Porcetum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit''/ 3. N - Z].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Burscheid'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;272)
* [[Radena]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rahden''; Saxonice ''Roh’n'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;195)
* [[Rhadawalda]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191019172628/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1710-19/058-1712/1712.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1712-1713'']; vide etiam (cum nomine Theodisco): [https://www.geni.com/people/Johannes-Hofius/6000000002213672220 www.geni.com: Johannes Adolph Hofius].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Radevormwald'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;565)
* [[Rhesia]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 111}}; etiam ''Reesa'', vide ibidem, pag. 262.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Rees'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;913)
* [[Rheda (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Rheda]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rhede''; Saxonice ''Rhee'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;674)
* [[Rudino (Vestfalia)|Rudino]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rüthen''; Saxonice ''Ruihen'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;290)
* [[Schidera-Schwalenberga]]&lt;ref name=&quot;Schoppmeyer 2002&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Schieder-Schwalenberg''; Saxonice ''Schüer-Schwalenberg'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;098)
* [[Sendenhorstia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Sendenhorst''; Saxonice ''Siänhuorst'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;167)
* [[Sleidanum]]&lt;ref&gt;Hadrianus Valesius, ''Notitia Galliarum ordine litterarum digesta'', Parisiis, anno 1675 {{Google Books|d474SI2coBYC|pag. 490}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schleiden'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;578)
* [[Spengia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Spenge'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;620)
* [[Spurghusila]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Sprockhövel''; Saxonice ''Sprockhüewel'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;232)
* [[Stadtlohna]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191106221811/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1670-79/019-1673/1673.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1673-1674''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Stadtlohn''; Saxonice ''Stadlaun'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;946)
* [[Steinfordia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Drensteinfurt''; Saxonice ''Stewwert'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;282)
* [[Stralena]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 295}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Straelen'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;458)
* [[Teclaeburgum]]&lt;ref&gt;Carolus Kletke, ''Quellenkunde zur Geschichte des Preußischen Staats'', Berolini, anno 1858 {{Google Books|LR0YAAAAMAAJ|p. 482}}; Gebriel Bucelinus, ''Germaniae Topo-Chrono-stemmatographicae sacrae et profanae Pars Altera'', Augustae Vincelicorum, anno 1662 {{Google Books|MLw_AAAAcAAJ|Textus (gen.)}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Tecklenburg'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;098)
* [[Telga (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Telga]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Telgte''; Saxonice ''Teegte'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;069)
* [[Tulpiacum]]&lt;ref &gt;Christophorus Cellarius, Geographia Antiqua iuxta &amp; Nova {{Google Books|ADpDAAAAcAAJ|p. 187}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Zülpich'')&lt;/small&gt;  (21&amp;thinsp;780)
* [[Ubacum-Palenberga]]&lt;ref name=&quot;Bayerische Akademie der Wissenschaften 1875&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Übach-Palenberg'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;277)
* [[Velena]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Velen'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;678)
* [[Versmolda]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Versmold'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;513)
* [[Villa Elardi (Rhenania)|Villa Elardi]]&lt;ref name=&quot;Fabricius 1731&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Elsdorf''; Saxonice ''Elsdörp'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;424)
* [[Villa Meckonis (Rhenania)|Villa Meckonis]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Meckenheim'')&lt;/small&gt; (24&amp;thinsp;925) 
* [[Vredena]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191106221812/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1680-89/027-1681/1681.htm Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1681-1682].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Vreden''; Saxonice ''Vrene'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;099)
* [[Vunnenberga]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bad Wünnenberg'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;418)
* [[Waldbrolia]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Waldbröl'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;795)
* [[Warburgum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Warburg''; Saxonice ''Warberich'' seu ''Warborg'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;252)
* [[Wassenberga]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 361}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wassenberg'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;713)
* [[Werthera (Vestfalia)|Werthera]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191106221823/https://duepublico2.uni-due.de/servlets/MCRFileNodeServlet/duepublico_derivate_00022358/1710-19/065-1719/1719.htm ''Matricula Universitatis Thuiscoburgensis annorum 1719-1720''].&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Werther'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;051)
* [[Wilbadessa]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Willebadessen'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;281)
* [[Winterberga]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 226}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Winterberg''; Saxonice ''Winnenmerg'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;168)
* [[Xantum]]&lt;ref&gt;Cf. Ingo Runde: [http://books.google.at/books?id=Seb6ElXrM5AC&amp;pg=PA9&amp;lpg=PA9&amp;dq=%22Xantum%22&amp;source=bl&amp;ots=JkhwJ9v991&amp;sig=TmrzLwZUZ9xSV4JtE6ioK3cYgEk&amp;hl=de&amp;ei=_VJZTYmOEoLUsgb-hKGlCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=11&amp;ved=0CFgQ6AEwCg#v=onepage&amp;q=%22Xantum%22&amp;f=false Troia sive Xantum], in: Uwe Ludwig / Thomas Schilp (Ed.): Mittelalter an Rhein und Maas. Beiträge zur Geschichte des Niederrheins, p. 9-26 (2004). - Alia nomina Latina: '''Xanthum''' ([http://de.wikisource.org/wiki/Topographia_Westphaliae_%28Westphalen%29:_Santen Topographia Westphaliae]), '''Santena''' sive '''Xanthus''' ([http://de.wikisource.org/wiki/Zedler:Santen,_Zanten. Zedler]), '''Xantae''', '''Xantis''', '''Xanctum''', '''Sanctum''', '''Sanctae''', '''Santae''', '''Sancti''', '''Sanctensis civitas''', '''Zanctum''', '''Ad Sanctos''', '''Troja minor''' vel '''Troja secunda''' ({{Graesse}})&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Xanten''; Saxonice ''Santen'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;179)
&lt;/div&gt;

=== Alia communia ===
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
(''[[numerus incolarum|Numerus incolarum]] inter parentheses'')&lt;ref name=&quot;Bevölkerung&quot;/&gt;&lt;br /&gt;
* [[Aldenhoevia]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 358}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Aldenhoven'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;324)
* [[Alftera]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Alfter'')&lt;/small&gt; (23&amp;thinsp;719)
* [[Alpa]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Alpen'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;515)
* [[Anguillae]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schlangen'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;257)
* [[Angulus Ventosus (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Angulus Ventosus]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Windeck'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;555)
* [[Anrochtia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Anröchte'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;304)
* [[Antiqua Beka]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Altenbeken'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;161)
* [[Aquaria (Vestfalia)|Aquaria]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Wettringen''; Saxonice ''Wiätringen'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;295)
* [[Asschaberga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ascheberg''; Saxonice ''Askebiärg'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;831)
* [[Augustivilla]]&lt;ref name=&quot;Piderit 1846&quot;&gt;Piderit, F. C. G. (1846). ''Geschichte der Lippe'schen Lande''. Detmoldae: Meyer.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Augustdorf''; Saxonice ''Up’n Doiern'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;774)
* [[Bedburum et Haga]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bedburg-Hau'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;599)
* [[Belena]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Beelen''; Saxonice ''Bailen'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;002)
* [[Bestwigium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bestwig'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;147)
* [[Bevera Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ostbevern''; Saxonice ''Austbiäwern'')&lt;/small&gt;  (11&amp;thinsp;469)
* [[Blankenhemium (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Blankenhemium]]&lt;ref name=&quot;Guicciardini 1588&quot;&gt;Guicciardini, L. (1588). ''Descriptio totius Belgii, siue Inferioris Germaniae''. Antuerpiae: Apud Christophorum Plantinum.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Blankenheim'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;434)
* [[Bonena]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Bönen'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;734)
* [[Borchena]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Borchen'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;721)
* [[Borealis Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Tibus 1867&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nordkirchen'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;762)
* [[Borealis Silva (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Borealis Silva]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Nordwalde''; Saxonice ''Nordwol'' seu ''Nordwoll'' seu ''Norwoll'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp024)
* [[Bruga ad Ederum]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Erndtebrück'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;792)
* [[Burbacum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Burbacum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Burbach'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;553)
* [[Calia (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Calia]]&lt;ref name=&quot;Förstemann II 1900&quot;&gt;Förstemann, E. (1900). ''Altdeutsches Namenbuch: Ortsnamen'' (Vol. 2; II ed.). P. Hanstein.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kall'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;180)
* [[Campus Capreoli]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Raesfeld''; Saxonice ''Raosfeld'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;709)
* [[Capella Occidentalis]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Westerkappeln''; Saxonice ''Kappeln'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;876)
* [[Celsitudo Leopoldina]]&lt;ref name=&quot;Kiewning VI 1903&quot;&gt;Kiewning, H. (1903). ''Lippische Geschichte: Bis zum Tode des Grafen Simon VI''. Meyersche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Leopoldshöhe''; Saxonice ''Höchte'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;226)
* [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum]]&lt;ref name=&quot;Mercator 1613&quot;&gt;Mercator, G. (1613). ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura''. Amsterodami: Iudocus Hondius.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kranenburg'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;303)
* [[Cruchtum]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Niederkrüchten'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;619)
* [[Crucis Avia]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet II 1840&quot;&gt;Lacomblet, T. J. (1840). ''Urkundenbuch für die Geschichte des Niederrheins oder des Erzstifts Cöln'' (Vol. 2). Wolf.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kreuzau'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;149)
* [[Curia Hoevelensis]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hövelhof'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;809)
* [[Curia Imperialis (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Curia Imperialis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Reichshof'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;688)
* [[Curnilo Villa]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Niederzier'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;060)
* [[Curtine]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kürten'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;033)
* [[Dahlemia (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Dahlemia]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Dahlem'')&lt;/small&gt; (4&amp;thinsp;416)
* [[Doerentrupium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Dörentrup'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;528)
* [[Domus Rodingi]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rödinghausen''; Saxonice ''Ränghiusen'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;064)
* [[Ecclesia Rommeri]]&lt;ref name=&quot;WisdomLib (2025)&quot;&gt;WisdomLib. (2025). ''Rommerskirchen (definition and history)''. &lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Rommerskirchen'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;079)
* [[Ecclesiae (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Ecclesiae]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kerken'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;186)
* [[Eitorfium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Eitorf'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;172)
* [[Ensa]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Ense'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;383)
* [[Ericetum Marianum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Marienheide'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;356)
* [[Eslohia]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Eslohe'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;717)
* [[Everswinkela]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Everswinkel''; Saxonice ''Iärswinkel'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;772)
* [[Fanum Angelorum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Engelskirchen'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;737)
* [[Flexus (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Flexus]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wenden'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;415)
* [[Gangeltum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Gangelt'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;410)
* [[Grefrathia]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Grefrath'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;117)
* [[Havixbeccum]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Havixbeck''; Saxonice ''Havkesbieck'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;357)
* [[Heekia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Heek'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;773)
* [[Heidena (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Heidena]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Heiden''; Saxonice ''Häiden'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;704)
* [[Hersebroca-Clarus Locus]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Herzebrock-Clarholz'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;419)
* [[Hiddenhusium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Hiddenhausen''; Saxonice ''Hiddenkussen'')&lt;/small&gt; (19&amp;thinsp;669)
* [[Hillia]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hille'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;274)
* [[Hirutscetha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Herscheid''; Saxonice ''Hiärschge'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;821)
* [[Holzwickedum]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Holzwickede''; Saxonice ''Holtwicker'' seu ''Holwicker'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;596)
* [[Hopstenia]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hopsten'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;717)
* [[Hullhorstium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Hüllhorst''; Saxonice ''Hüllhuost'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;304)
* [[Hundemium]]&lt;ref name=&quot;Ihmels 1741&quot;&gt;Ihmels, C. H. (1741). ''Lexicon Geographicum: In quo universi orbis urbes, gentes, regiones, montes, flumina, etc. accuratissime describuntur''. Apud Joannem Martinum.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Kirchhundem'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;509)
* [[Hunxium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hünxe'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;676)
* [[Inda (Rhenania)|Inda]]&lt;ref name=&quot;Anonymus Ravennas 1860&quot;&gt;Anonymus Ravennas. (s.f.). ''Ravennatis Anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica'' (M. Pinder &amp; G. Parthey, Eds.; Ed. anno 1860). Fridericus Nicolaus.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Inden'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;624)
* [[Indago Saxea (Vestfalia)|Indago Saxea]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Steinhagen'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;302)
* [[Insula Vigilum]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wachtendonk'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;217)
* [[Issum]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Issum'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;428)
* [[Lacus Moenensis (commune)|Lacus Moenensis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Möhnesee'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;274)
* [[Laera]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Laer''; Saxonice ''Laor'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;993)
* [[Legdena]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Legden''; Saxonice ''Ledden'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;511)
* [[Lina (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Lina]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lienen''; Saxonice ''Linen'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;512)
* [[Lingernum]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos... II. Dissertationes Historicas... III. Scriptores Rerum Germanicarum''. Typis &amp; Sumptibus Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Kirchlengern''; Saxonice ''Kirkliörnern'' seu ''Liörnern'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;334)
* [[Longa Weha]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Langerwehe'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;976)
* [[Lotta (Vestfalia)|Lotta]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Lotte''; Saxonice ''Luote'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;770)
* [[Lucus Australis]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Südlohn''; Saxonice ''Söddloon'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;861)
* [[Marcomagus]]&lt;ref name=&quot;Tabula Peutingeriana II&quot;&gt;''Tabula Peutingeriana'' (Segmentum II). (s. f.). (Ed. Ekkehard Weber, 1976). Akademische Druck- u. Verlagsanstalt.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nettersheim'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;902)
* [[Martiniacum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Martiniacum]]&lt;ref name=&quot;Gemeinde Merzenich 2025&quot;&gt;Gemeinde Merzenich (2025). ''800 Jahre Merzenich: Geschichte erforschen, erkennen, erleben''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Merzenich'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;508)
* [[Mediolanium (Vestfalia)|Mediolanium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Metelen''; Saxonice ''Maideln'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;539)
* [[Mettinga]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Mettingen'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;654)
* [[Mola Schalci]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schalksmühle'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;463)
* [[Mons Antiquus (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Mons Antiquus]]&lt;ref name=&quot;Binterim &amp; Mooren 1830&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Altenberge''; Saxonice ''Ollenbiärg'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;278)
* [[Mons Longus (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Mons Longus]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Langenberg'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;311)
* [[Mons Onustus]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Ladbergen''; Saxonice ''Ladbiärgen'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;906)
* [[Mons Vigiliarum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Mons Vigiliarum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wachtberg'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;471)
* [[Morsbacum (commune)|Morsbacum]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Morsbach'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;555)
* [[Muchum]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Much'')&lt;/small&gt; (14&amp;thinsp;561)
* [[Neokircha-Seelscheidensis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Neunkirchen-Seelscheid'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;283)
* [[Norboniacum]]&lt;ref name=&quot;Gemeinde Nörvenich 2025&quot;&gt;Gemeinde Nörvenich (2025). ''Die Geschichte von Nörvenich: Von Norboniacum bis heute''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nörvenich'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;131)
* [[Nova Ecclesia (Circulus Sigensis et Wittgensteinensis)|Nova Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;/small&gt;(in [[Circulus Sigensis et Wittgensteinensis|Circulo Sigensi et Wittgensteinensi]]&lt;ref name=&quot;CSEW&quot;&gt;Fingitur nomen huius [[Circulus terrae|circuli]], qui Theodisce ''Kreis Siegen-Wittgenstein'' nuncupatur, e gentiliciis &quot;Sigensis-e&quot; et &quot;Wittgensteinensis&quot;. Primum gentilicium ad [[Siga (Germania)|Sigam]] refertur; quo de toponymo, vide {{Graesse}}. Secundo de gentilicio, invenitur passim apud [https://www.google.com/search?q=%22Wittgensteinensis%22&amp;client=firefox-b-d&amp;sca_esv=2ecbce6232480e5e&amp;biw=1271&amp;bih=271&amp;ei=kP9jaM_IC-GukdUPoKDHgA8&amp;ved=0ahUKEwjP0NfS_ZuOAxVhV6QEHSDQEfAQ4dUDCA8&amp;uact=5&amp;oq=%22Wittgensteinensis%22&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiEyJXaXR0Z2Vuc3RlaW5lbnNpcyIyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIFEAAY7wUyBRAAGO8FMgUQABjvBUjNIlCqCligHXABeACQAQCYAZABoAHAB6oBAzAuOLgBA8gBAPgBAZgCCaACvQjCAgsQABiABBiwAxiiBMICCBAAGLADGO8FwgIGEAAYBxgewgIIEAAYExgHGB7CAgcQABiABBgTmAMAiAYBkAYFkgcDMS44oAeNILIHAzAuOLgHqQjCBwUyLTIuN8gHXw&amp;sclient=gws-wiz-serp Gugulam] et ad Wittgestein refertur. Denique, Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Neunkirchen'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;705)
* [[Nova Ecclesia (Circulus Steinfurtensis)|Nova Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Nova Ecclesia&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Neuenkirchen'' Latino &quot;Nova Ecclesia&quot; verti solet. Cf. [[Nova Ecclesia (Liebenburgum)|Novam Ecclesiam Liebenburgensem]] apud [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2262/NOB%20X%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Goslar.pdf?utm ''NOB X Die Ortsnamen des Landkreises Goslar''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [[Nova Ecclesia (Rugia)|Novam Ecclesiam in Rugia]] apud Fabricii (anno 1862) ''Urkunden zur Geschichte des Fürstenthums Rügen unter den eingebornen Fürsten''; [[Nova Ecclesia (prope Anclamum)|Novam Ecclesiam]] prope [[Anclamum]] apud Eggert (anno 1970) ''Geschichte Pommerns: Vol. 1. Bis zum Westfälischen Frieden''; [[Nova Ecclesia (prope Brandenburgum Novum)|Novam Ecclesiam]] prope Brandenburgum Novum apud ''Mecklenburgisches Urkundenbuch'' (Vol. 9); et Novam Ecclesiam Pomeranam apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; &lt;/small&gt;(in [[Circulus Steinfurtensis|Circulo Steinfurtensi]]&lt;ref name=&quot;CSteinfurtensis&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Steinfurtensis&quot; -Theodisce ''Kreis Steinfurt'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Steinfurtum]]&quot; et eius gentilicio &quot;Steinfurtensis-e&quot;, vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/koenig/Koenig_bibliotheca_3.html ''GEORG MATTHIAE KÖNIGII BIBLIOTHECA VETUS ET NOVA. ''], ubi dicitur &quot;(...) Hinc Steinfurtum delatus (...) Steinfurtensis archiater (...)&quot;.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Neuenkirchen''; Saxonice ''Nienkiärken'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;915)
* [[Novale (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Novale]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Rheurdt'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;450
* [[Novale Ruperti]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Ruppichteroth'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;887)
* [[Novale Semeni]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Simmerath'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;612)
* [[Novus Rodus et Wiblingwerda]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nachrodt-Wiblingwerde'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;159)
* [[Nuembrichta]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Nümbrecht'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;580)
* [[Nutlum]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Nottuln''; Saxonice ''Notteln'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;205)
* [[Palus Silvestris (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Palus Silvestris]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Wadersloh''; Saxonice ''Waossel'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;848)
* [[Parvum Novale]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Roetgen'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;786)
* [[Pontes (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Pontes]]&lt;ref name=&quot;Lacomblet 1840&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Brüggen'')&lt;/small&gt; (16&amp;thinsp;198)
* [[Recka Westfalorum]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Recke'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;341)
* [[Regnum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Regnum]]&lt;ref name=&quot;Kötzsche 1906&quot;&gt;Kötzschke, R. (Ed.) (1906). ''Die Urbare der Abtei Werden an der Ruhr'' (Vol. 1). Droste Verlag.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Reken'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;109)
* [[Sassendorpium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Bad Sassendorf'' Saxonice ''Saßtrop'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;194)
* [[Schopinga]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Schöppingen''; Saxonice ''Schüöping'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;033)
* [[Selkantia]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Selfkant'')&lt;/small&gt; (10&amp;thinsp;786)
* [[Silva Hurtgenensis]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hürtgenwald'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;196)
* [[Silva Palustris (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Silva Palustris]]&lt;ref name=&quot;WisdomLib. 2025&quot;&gt;WisdomLib. (2025). ''Waldfeucht (definition and history)''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Waldfeucht'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;242)
* [[Sindinon]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Senden''; Saxonice ''Siänden'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;844)
* [[Sonsbeca]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 124}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Sonsbeck'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;688)
* [[Stemwida]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Stemwede''; Saxonice ''Stemwäide'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;460)
* [[Tilietum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Tilietum]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lindlar'')&lt;/small&gt; (21&amp;thinsp;615)
* [[Titiacum]]&lt;ref name=&quot;Landgemeinde Titz&quot;&gt;Landgemeinde Titz. (s. f.). ''Geschichte''.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Titz'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;052)
* [[Torrens Purus]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schermbeck'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;516)
* [[Torrens Sarae]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Saerbeck''; Saxonice ''Saorbiek'')&lt;/small&gt; (6&amp;thinsp;906)
* [[Udena]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 124}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Uedem'')&lt;/small&gt; (8&amp;thinsp;163)
* [[Vallis Exterae]]&lt;ref name=&quot;Piderit 1846&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Extertal''; Saxonice ''Exterdaal'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;248)
* [[Vallis Kallensis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon nominum locorum: Supplementum referens nomina Latina vulgata''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Kalletal''; Saxonice ''Kalledaal'')&lt;/small&gt; (13&amp;thinsp;256)
* [[Vallis Lippiae]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Lippetal'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;883)
* [[Vallis Lucida (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Vallis Lucida]]&lt;ref name=&quot;Schaten 1701&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Hellenthal'')&lt;/small&gt; (7&amp;thinsp;834)
* [[Vallis Odonis]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Odenthal'')&lt;/small&gt; (15&amp;thinsp;782)
* [[Vallis Rosarum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Vallis Rosarum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce ''Rosendahl''; Saxonice ''Rausendaal'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;249)
* [[Vallis Schwalmensis (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Vallis Schwalmensis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Schwalmtal'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;826)
* [[Vallis Swistensis]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Swisttal'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;580)
* [[Vetus Candida]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Vettweiß'')&lt;/small&gt; (9&amp;thinsp;903)
* [[Villa Wilni]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wilnsdorf'')&lt;/small&gt; (20&amp;thinsp;039)
* [[Villare ad Swistam]]&lt;ref name=&quot;Meibom 1688&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Weilerswist'')&lt;/small&gt; (18&amp;thinsp;980)
* [[Vindentropium]]&lt;ref name=&quot;Büsching 1768&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Finnentrop'')&lt;/small&gt; (17&amp;thinsp;022) 
* [[Weezium]]&lt;ref&gt;Wernherus Teschenmacher, ''Annales Cliviae, Iuliae, Montiae, Marchiae, Ravensburgiae Antiquae et Modernae'' {{Google Books|OQxlAAAAcAAJ|pag. 124}}.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Weeze'')&lt;/small&gt; (12&amp;thinsp;766)
* [[Welveria]]&lt;ref name=&quot;Steinen 1755&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Welver'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;999)
* [[Wikki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; &lt;small&gt;(Theodisce et Saxonice ''Wickede'')&lt;/small&gt; (11&amp;thinsp;637)
&lt;/div&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Communia Rhenaniae Septentrionalis-Vestfaliae|!]]</text>
      <sha1>0iq9pc3fm27ix2mu378dg9t02tq9tps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gréasque</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242801</id>
    <revision>
      <id>3998386</id>
      <parentid>3457234</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T08:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="33s6sdycq77w9vjlkvmq8qauu7t94jr" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Puits H%C3%A9ly d%27Oissel - chevalement.JPG|thumb|Gréasque: [[puteus]] [[Hély d'Oissel]]]]
[[Fasciculus:Map commune FR insee code 13046.png|left|thumb|Gréasque: communis tabula]]

'''Gréasque''' ([[Occitanice]]: ''Greasco'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 4'086 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ostia Rhodani|Ostiorum Rhodani]] in regione [[Provincia, Alpes, Litus Lazuli|Provincia, Alpibus et Litore Lazuli]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Ostiorum Rhodani|Indicem communium praefecturae Ostiorum Rhodani]]

== Nexus externi ==
{{communiaCat|Gréasque|Gréasque}}
* [https://web.archive.org/web/20220119221737/https://www.ville-greasque.fr/ Huius communis pagina interretialis]
* {{INSEE commune|13046|de=Gréasque}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16118 De hoc commune apud cassini.ehess.fr]

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Ostiorum Rhodani]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Ostiorum Rhodani]]</text>
      <sha1>33s6sdycq77w9vjlkvmq8qauu7t94jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Exstinctio linguarum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244577</id>
    <revision>
      <id>3998374</id>
      <parentid>3893607</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T02:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11396" sha1="1quw8n69ht4jh09k6z9z4lg5s28eqxz" xml:space="preserve">[[Fasciculus:B(1871) p187 TASMANIA, THE LAST OF THE ABORIGINALS (LADY).jpg|thumb|[[Truganini]], una ex ultimis loquentibus ullius linguae vernaculae [[Tasmania]]e.]]
[[Fasciculus:Dorothy Pentreath.jpg|thumb|[[Dolly Pentreath]], ultima loquens indigena [[lingua Cornubica|linguae Cornubicae]]. Imago caelata, anno [[1781]] divulgata.]]
[[Fasciculus:Heritage Language Learner.svg|thumb|[[Mutatio linguarum]] exitus [[linguicidium|linguicidii]] esse potest, cum sodales gregis ethnici eorum linguam hereditate exceptam pro eorum [[prima lingua]] non diutius discunt. Tabula Anglice signata.]]
'''Exstinctio linguarum,''' etiam '''exstinctio linguistica''' et '''mors linguarum,''' atque adeo  '''linguicidium,'''&lt;ref&gt;Zuckermann 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Calvet 1974.&lt;/ref&gt; in [[linguistica]] fit cum [[lingua]] suum ultimum [[prima lingua|loquentem vernaculum]] amittat. Quae est ratio [[civitas orationis|civitates orationis]] afficiens, ubi gradus [[facultas linguistica|facultatis linguisticae]] quem loquentes possident certae [[varietas (linguistica)|varietatis linguae]] imminuitur, ad ultimum nullos [[prima lingua|indigenas]] vel fluentes varietatis loquentes efficiens. [[Mors]] ullam proprietatem vel genus linguae afficere potest, [[dialectos|dialectis]] et [[lingua|linguis]] non exclusis. Mors linguae non confundenda est cum [[attritio linguarum|attritione linguarum]] (etiam amissio linguarum appellata), quae damnum peritiae in lingua gradu singularis describit.&lt;ref&gt;Crystal 2000.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
{{div col|2}}
*[[Ethnocidium]]
*[[Genocidium culturae]]
*[[Hegemonia culturae]]
*[[Indigenae]]
*[[Imperialismus linguisticus]]
*[[Iura linguistica]]
*[[Lingua classica]]
*[[Linguae mundi]]
*[[Lingua exstincta]]
*[[Lingua franca]]
*[[Lingua indigena]]
*[[Lingua minoritatis]]
*[[Lingua periclitata]]
*[[Lingua regionalis]]
*''[[Ethnologue]]''
*''[[The Linguists]],'' [[pellicula documentaria]]
* [[Rosetta Project|Propositum Rosettanum]]
* [[Dies mundialis poësis]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*Abley, Mark. [[2003]]. ''Spoken here: Travels among threatened languages.'' Londinii: Heinemann.
*Aitchinson, Jean. [[1991]]. ''Language change: progress or decay?'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Bastardas-Boada, Albert. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20071201001352/http://bibliotecavirtualut.suagm.edu/Glossa/Journal/jun2007/Linguistic%20Sustainability%20for%20a%20Multilingual%20Humanity.pdf Linguistic sustainability for a multilingual humanity.] ''Glossa: An Interdisciplinary Journal'' 2(2).
*Batibo, Herman M. [[2005]]. ''Language decline and death in Africa: Causes, consequences, and challenges.'' Multilingual Matters.
*Brenzinger, Matthias, ed. [[1992]]. ''Language death: Factual and theoretical explorations with special reference to East Africa.'' Berolini et Novi Eboraci: Mouton de Gruyter.
*Brenzinger, Matthias, ed. [[1998]]. ''Endangered languages in Africa.'' Coloniae: Rüdiger Köper Verlag.
*Broderick, George. [[1999]]. ''Language Death in the Isle of Man.'' Tubingae: Niemeyer. ISBN 3484303956.
*Calvet, Jean-Louis. [[1974]]. ''Langue et colonialisme: petit traité de glottophagie.'' Lutetiae.
*Calvet, Louis-Jean. [[1998]]. ''Language wars and linguistic politics.'' Oxoniae: Oxford University Press.
*Campbell, Lyle. [[1994]]. Language death. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 1960–1968. Oxoniae: Pergamon Press.
*Campbell, Lyle, et M. Muntzel. [[1989]]. The structural consequences of language death. In ''Investigating obsolescence: Studies in language contraction and death,'' ed. Nancy C. Dorian. Studies in the social and cultural foundations of language, 7. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 052132405X.
*Cantoni-Harvey, Gina, ed. [[1997]]. ''Stabilizing indigenous languages.'' Flagstaff Arizonae: Northern Arizona University, Center for Excellence in Education.
*Crystal, David. [[2000]]. ''Language death.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0521653215.
*Crystal, David. [[2004]]. ''Language revolution.'' Cantabrigiae: Polity Press.
*Cyr, Christine. [[2008]]. [http://www.slate.com/id/2182949 How Do You Learn a Dead Language?] ''Slate.''
*Dalby, Andrew. [[2003]]. ''Language in danger: The loss of linguistic diversity and the threat to our future.'' Novi Eboraci: Columbia University Press. ISBN 0231129009.
*Dixon, R. M. W. [[1997]]. ''The rise and fall of languages.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Dorian, Nancy C. [[1973]]. Grammatical change in a dying dialect. ''Language'' 49:413-438.
*Dorian, Nancy C. [[1978]]. Fate of morphological complexity in language death: Evidence from East Sutherland Gaelic. ''Language'' 54(3):590-609.
*Dorian, Nancy C. [[1981]]. ''Language death: The life cycle of a Scottish Gaelic dialect.'' Philadelphiae: University of Pennsylvania Press.
*Dorian, Nancy C., ed. [[1989]]. ''Investigating obsolescence: Studies in language contraction and death.'' Studies in the social and cultural foundations of language, 7). Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 052132405X.
*Dressler, Wolfgang, et Ruth Wodak-Leodolter, eds. [[1977]]. Language death. ''International Journal of the Sociology of Language'' 12. Hagae: Mouton.
*Fishman, Joshua A. [[1991]]. ''Reversing language shift: Theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages.'' Clevedon: Multilingual Matters.
*Grenoble, Lenore A., et Lindsay J. Whaley, eds. [[1998]]. ''Endangered languages: Current issues and future prospects.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Hagège, Claude. [[1992]]. ''Le souffle de la langue.'' Lutetiae: Odile Jacob.
*Hagège, Claude. [[2000]]. ''Halte à la mort des langues.'' Lutetiae: Editions Odille Jacob.
*Hale, Ken, Michael Krauss, Lucille J. Watahomigie, Akira Y. Yamamoto, Collette Craig, LaVerne M. Jeanne, et al. [[1992]]. Endangered languages. ''Language'' 68(1):1-42.
*Harmon, David. [[2002]]. ''In light of our differences: How diversity in nature and culture makes us human.'' Vasingtoniae: Smithsonian Institution Press.
*Harrison, K. David. [[2007]]. ''When Languages Die: The Extinction of the World's Languages and the Erosion of Human Knowledge.'' Novi Eboraci et Londinii: Oxford University Press. ISBN 0195181921.
*Hazaël-Massieux, Marie-Christine. [[1999]]. ''Les créoles: L'indispensable survie.'' Lutetiae: Editions Entente.
*Hill, Jane. [[1983]]. Language death in Uto-Aztecan. ''International Journal of American Linguistics'' 49:258-227.
*Janse, Mark, et Sijmen Tol, ed. [[2003]]. ''Language death and language maintenance: Theoretical, practical and descriptive approaches.'' Amstelodami: John Benjamins Pub. ISBN 9027247528; ISBN 1588113825.
*Joseph, Brian D., ed. [[2003]]. ''When languages collide: Perspectives on language conflict, language competition, and language coexistence.'' Columbi: Ohio State University.
*Maffi, Lusia, ed. [[2001]]. ''On biocultural diversity: Linking language, knowledge, and the environment.'' Vasingtoniae: Smithsonian Institution Press.
*Maurais, Jacques, et Michael A. Morris, eds. [[2003]]. ''Languages in a globalizing world.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Mohan, Peggy, et Paul Zador. [[1986]]. Discontinuity in a life cycle: The death of Trinidad Bhojpuri. ''Language'' 62(2):291-319.
*Mufwene, Salikoko S. [[2001]]. ''The ecology of language evolution.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Mühlhäusler, Peter. [[1996]]. ''Linguistic ecology: Language change and linguistic imperialism in the Pacific region.'' Londinii: Routledge.
*Nettle, Daniel, et Suzanne Romaine. [[2000]]. ''Vanishing voices: The extinction of the world's languages.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0195136241.
*Phillipson, Robert. [[2003]]. ''English only?: Challenging language policy.'' Londinii: Routledge.
*Reyhner, Jon, ed. [[1999]]. ''Revitalizing indigenous languages.'' Flagstaff Arizonae: Northern Arizona University, Center for Excellence in Education. ISBN 0967055407.
*Robins, R. H., et E. M. Uhlenbeck. [[1991]]. ''Endangered languages.'' Oxoniae: Berg.
*Sasse, Hans-Jürgen. [[1990]]. ''Theory of language death, and, language decay and contact-induced change: Similarities and differences.'' Arbeitspapier, 12. Coloniae: Institut für Sprachwissenschaft, Universität zu Köln.
*Sasse, Hans-Jürgen. [[1992]]. Theory of language death. In ''Language death: Factual and theoretical explorations with special reference to East Africa,'' ed. Matthias Brenzinger, 7–30. Berolini et Novi Eboraci: Mouton de Gruyter.
*Schilling-Estes, Natalie, et Walt Wolfram. [[1999]]. Alternative models of dialect death: Dissipation vs. concentration. ''Language'' 75(3):486-521.
*Skutnab-Kangas, Tove. [[2000]]. ''Linguistic genocide in education—or world-wide diversity and human rights?'' Mahwah Novae Caesareae: Lawrence Erlbaum.
*Slater, Julia. [[2010]]. [https://web.archive.org/web/20121202052455/http://www.swissinfo.ch/eng/news/feature/Time_takes_its_toll_on_old_Swiss_language.html?cid=28504690 Time Takes Its Toll on Old Swiss Language.] ''SwissInfo.ch.''
*de Swaan, Abram. [[2001]]. ''Words of the world: The global language system.'' Cantabrigiae: Polity Press.
*Thomason, Sarah G. [[2001]]. ''Language Contact: An Introduction.'' Vasingtoniae: Georgetown University Press.
*Zuckermann, Ghil'ad. [[2012]]. [https://web.archive.org/web/20160719113915/http://www.theaustralian.com.au/higher-education/opinion/stop-revive-and-survive/story-e6frgcko-1226385194433 Stop, Revive and Survive.] ''The Australian Higher Education,'' 6 Iunii.
*Zuckermann, Ghil'ad, et Michael Walsh. [[2011]].  [https://web.archive.org/web/20110811035644/http://adelaide.academia.edu/Zuckermann/Papers/267186/Stop_Revive_Survive_Lessons_from_the_Hebrew_Revival_Applicable_to_the_Reclamation_Maintenance_and_Empowerment_of_Aboriginal_Languages_and_Cultures Stop, Revive, Survive: Lessons from the Hebrew Revival Applicable to the Reclamation, Maintenance and Empowerment of Aboriginal Languages and Cultures.] ''Australian Journal of Linguistics'' 31(1):111–127.

==Nexus externi==
*[https://web.archive.org/web/20060901063953/http://humanities.uchicago.edu/faculty/mufwene/publications/globalization-killerLanguages.pdf &quot;Globalization &amp; the Myth of Killer Languages: What’s Really Going on?&quot;] humanities.uchicago.edu (PDF)
*[https://web.archive.org/web/20061110161711/http://humanities.uchicago.edu/faculty/mufwene/LANGUAGE%20BIRTH%20%26%20DEATH.pdf &quot;Language birth &amp; death,&quot;] humanities.uchicago.edu (PDF)
*[https://web.archive.org/web/20051014003924/http://humanities.uchicago.edu/faculty/mufwene/langenda.pdf &quot;Language endangerment: What have pride &amp; prestige got to do with It?&quot;] humanities.uchicago.edu (PDF)
*[http://magazine.uchicago.edu/0012/features/mufwene.html &quot;Languages don't kill languages; speakers do,&quot;] magazine.uchicago.edu
*[https://web.archive.org/web/20051001033114/http://www.fathom.com/feature/122144/ &quot;Lost Tongues and the Politics of Language Endangerment,&quot;] www.fathom.com
*[http://www.opinionjournal.com/taste/?id=105001735 De morte linguarum,] www.opinionjournal.com (''[[Wall Street Journal]]'')
*[http://www.linguistic-rights.org/en/ Symposium omnium gentium de &quot;Linguistic Rights in the World: The current situation,&quot;], www.linguistic-rights.org ([[Consociatio Nationum]], [[Genava]]e, 24 Aprilis 2008)

[[Categoria:Sociolinguistica]]</text>
      <sha1>1quw8n69ht4jh09k6z9z4lg5s28eqxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Lerensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246170</id>
    <revision>
      <id>3998275</id>
      <parentid>3997975</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8838" sha1="tlldl8iiww57g1ilkdh1kbk7f6o95pz" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in LER.svg|300px|right|Communia in circulo Lerensi]]
'''Circulus Lerensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Lerensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Leer'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium &quot;Lerensis-e&quot; ad [[Leri|Leros]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Leer''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Lier''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et deinde ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Leri]] est.

== Historia ==
Ager circuli ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus et anno [[1932]] circulo dissoluto Weener auctus est. Ab anno [[1946]] Circulus Lerensis pars Saxoniae Inferioris est.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Borkna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'') urbs (5175 incolae)
* [[Bunda]]&lt;ref name=&quot;Deiter&quot;&gt;Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'') (7566)
* [[Gemmegum]]&lt;ref name=&quot;Gemmegum&quot;&gt;Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur &quot;(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'') (3597)
* [[Leri]] (33.891, caput circuli)
* [[Moormerlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'') (sedes administrationis [[Palus Warsingana]]&lt;ref name=&quot;Palus Warsingana&quot;&gt;Theodiscum anthroponymicum praefixum casu genetivo ''Warsings-'' Latino adiectivo &quot;Warsinganus-a-um&quot; et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; -Theodisce ''Warsingsfehn''-, 22.667)
* [[Palus Rhaudensis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;&gt;Theodiscum gentilicium praefixum aut interfixum ''(-)Rhauder-'' Latino gentilicio &quot;Rhaudensis-e&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;&gt;[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine &quot;palus paludis&quot; (f.)] vertitur.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rauderfeen''), sedes [[Palus Rhaudensis Occidentalis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Occidentalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&amp;nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo &quot;occidentalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Westrhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wäästrauderfeen'';  [[Saxonice]] ''Westerfehn''), (17.162)
* [[Palus Rhaudensis Orientalis]]&lt;ref name=&quot;-rhauder-&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ostrhauderfehn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aastrauderfeen''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Ōsterfēn'') (10.750)
* [[Uplengen]] (sedes: Remels, 11.503)
* [[Weener]], oppidum (15.430)
* [[Westoverledingen]] (sedes: Ihrhove, 20.036)

* [[Hasla (commune generale)|Hasla]]&lt;ref name=&quot;Hasla&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'') commune generale (10.595)
** [[Brincama]]&lt;ref name=&quot;Friedländer 1878&quot;&gt;Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'') (700)
** [[Firrel]] ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'') (816)
** [[Hasla]]&lt;ref name=&quot;Hasla&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'') (sedes administrationis, 4520)
** [[Holtlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'') (2260)
** [[Nova Palus Campensis]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;campensis&quot;&gt;Theodiscum interfixum ''-kamper-'' Latino gentilicio &quot;campensis-e&quot; vertitur, quod ad vocabulum &quot;campus-i&quot; (Theodisce ''Kamp'') refertur. Revera, [https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum lexemate ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;-fehn&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Neukamperfehn''; [[Saxonice]] ''Neeikamperfehn'') (1594)
** [[Schwerinsdorf]] (705)

* [[Iummium (commune generale)|Iummium]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jümme'') commune generale (6420)
** [[Filsum]] ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'') sedes administraionis (2094)
** [[Nordtmor]]&lt;ref name=&quot;Nordtmor&quot;&gt;Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio &quot;Nordtmorensis-e&quot;. Quo de gentilicio, vide [https://web.archive.org/web/20261011064228/https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/nortmoor/ ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''Nordtmorensis: Hermannus Gueneranus'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nortmoor'') (1653)
** [[Teuderium]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'') oppidum (2673)

* Ager ad commune non pertinens:
** [[Lütje Hörn]] insula inhabitata

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Leer|circulum Lerensem}}
[http://www.landkreis-leer.de Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Lerensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]</text>
      <sha1>tlldl8iiww57g1ilkdh1kbk7f6o95pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus in Comitatu Binethensi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254622</id>
    <revision>
      <id>3998362</id>
      <parentid>3997138</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12203" sha1="ifbhdocjdif4j7u8zf4uoj40ajuz89p" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in NOH.svg|300px|right|Communia in circulo in comitatu Binethensi]]
'''Circulus in Comitatu Binethensi'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus in Comitatũ Binethensi&quot; -Theodisce ''Landkreis Grafschaft Bentheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum syntagma &quot;in Comitatũ Binethensi&quot; Theodiscum ''Grafschaft Bentheim'' vertit.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Grafschaft Bentheim''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Grafskup Bentheim''; [[Saxonice]] ''Landkreis Groafschup Bentem''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et deinde ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Northorna]] est.

== Historia ==
Comitatus Binethensis anno [[1015]] primo in actis descriptum est. Ab anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus conditus est. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Annis [[1974]], [[1977]] atque [[1978]] fines circuli paulum mutatae sunt.

== Communia circuli ==
Haec sunt 25 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Binethemum]]&lt;ref name=&quot;Meiborn III 1688&quot;&gt;Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Bentheim''), urbs (15.104 incolae)
* [[Northorna]]&lt;ref name=&quot;Egli 1893&quot;&gt;Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn''), urbs et caput circuli (52.579)
* [[Wietmarschen]] (11.765)

* [[Emmelkampus (commune generale)|Emmelkampus]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') commune generale (14.428)
** [[Emmelkampus]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp''), sedes administrationis (7.288)
** [[Hoogstede]] (2.883)
** [[Lare]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'') (2.176)
** [[Ringe]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe'') (2.081)

* [[Neuenhusa (commune generale)|Neuenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'') commune generale (13.896)
** [[Aszi]]&lt;ref name=&quot;Hermann&quot;&gt;Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'') (573)
** [[Georgsdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Georgsdorf'') (1.280)
** [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'') (1.059)
** [[Neuenhusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus''), urbs et sedes administrationis (9813)
** [[Silva Orientalis (Neuenhusa)|Silva Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Wald&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&amp;nr=1 Latinum substantivum &quot;silva-ae&quot; Theodiscum suffixum ''-wald''] vertit.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Osterwald''; [[Saxonice]] ''Wauld'') (1.171)

* [[Schüttorf (commune generale)|Schüttdorf]] commune generale (15.388)
** [[Engda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'') (432)
** [[Isterberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'') (581)
** [[Oen (Saxonia Inferior)|Oen]]&lt;ref name=&quot;NOB XV&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; ubi dicitur &quot;(...) ''de dotali manso ecclesie Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de curia Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) 1110 (A. 14. Jh.) ''de domo Bernhardi Oen'' (Niesert, Beiträge I Nr. 83 S. 258) um 1150 ''in Toń'' (Urb. Werden I S. 234 Z. 19) 1188-1331 (A. 1331) ''in parrochia On'' (Philippi/Bannier, Güterverzeichnis S. 420) 1213 ''in parochia On'' (Niesert, Urkundensammlung IV Nr. 48 S. 188) 1263 ''de domo Herewici de One'' (WUB III Nr. 706 S. 366) 1282-1306 (A. Mitte 16. Jh.) ''curtem dictam Runhoff in parochia On'' (...) ''in parrochia On'' (...) ''domum des Doven in parochia Oen'' (...) ''curtem dictam Ruvenhoff, Cortehus in parochia On'' (...) ''in parochia Oen'' (Bruns, LB Steinfurt Nr. K53 S. 58) 1367 ''in parrochia, in qua et legione dictis Oen'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ohne'') (572)
** [[Quenethorpe]]&lt;ref name=&quot;Quenethorpe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim.''] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''1197 Euerhardus de Quenethorpe'' (WUB II Cod. Nr. 564 S. 250) 1209 ''Everhardus de Quenethorp'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1248 ''Everhardo de Quenedorp'' (Osnabrücker UB II Nr. 525 S. 414) 1271 ''Everhadus de Quendhorpe'' (Osnabrücker UB III Nr. 443 S. 303) 1272 ''Everhardo de Quenthorpe'' (WUB III Nr. 926 S. 481) 1277 ''Everardo de Quedendorp'' (Oorkondenboek Utrecht IV Nr. 1940 S. 180) 1298 ''Frederico et Gerhardo fratribus de Quendorpe'' (WUB III Nr. 1600 S. 834) 1305 (A. 1492-1500) ''famulos de Quendorpe'' (Wilkens, Geschichte Nr. 11 S. 51) 1306 ''dicti de Quendorpe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Quendorf''; [[Saxonice]] ''Quendrup'') (548)
** [[Samern]] (745)
** [[Schüttorf]], oppidum et sedes administrationis (12.510)

* [[Uelsen (commune generale)|Uelsen]] commune generale (11.169)
** [[Geteloha]]&lt;ref name=&quot;-loha&quot;&gt;Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-loha-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'') (550)
** [[Golencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'') (588)
** [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]&lt;ref name=&quot;Halla prope Neuenhusam&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo &quot;Halla-ae&quot; latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'') (663)
** [[Itterbecca]]&lt;ref name=&quot;-ecca&quot;&gt;Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-ecca-ae&quot; seu &quot;-eca-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'') (1.760)
** [[Uelsen]], sedes administrationis (5.468)
** [[Wielen]] (551)
** [[Wilsum]] (1.589)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Grafschaft Bentheim|circulum in comitatu Binethensi}}
[http://www.grafschaft-bentheim.de Pagina officialis]


{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>ifbhdocjdif4j7u8zf4uoj40ajuz89p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emmelkampus (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254727</id>
    <revision>
      <id>3998360</id>
      <parentid>3986786</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2545" sha1="sewhligpnj07qfgkiife4xw1nvqzple" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Emmelkampus'''&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circulo in Comitatu Binethensi]].

== Historia ==
Die [[1 Martii]] [[1974]] Emmelkampus commune generale constitutum est. E communibus [[Emmelkampus|Emmelkampo]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') (7.288 incolae, sedes administrationis), [[Hoogsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'') (2.883), [[Lare|Lari]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'') (2.176) atque [[Ringe|Ringi]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe'')&lt; (2.081) constat.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Emlichheim|Emmelkampum}}
* [http://www.emlichheim.de Pagina communis generalis Emmelkampi (Theodisce)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]</text>
      <sha1>sewhligpnj07qfgkiife4xw1nvqzple</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998361</id>
      <parentid>3998360</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3998361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="32okxelmylznlo9l20ccg7wrj63jaf4" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Emmelkampus'''&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circulo in Comitatu Binethensi]].

== Historia ==
Die [[1 Martii]] [[1974]] Emmelkampus commune generale constitutum est. E communibus [[Emmelkampus|Emmelkampo]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') (7.288 incolae, sedes administrationis), [[Hoogsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'') (2.883), [[Lare|Lari]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'') (2.176) atque [[Ringe|Ringi]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe'') (2.081) constat.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Emlichheim|Emmelkampum}}
* [http://www.emlichheim.de Pagina communis generalis Emmelkampi (Theodisce)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]</text>
      <sha1>32okxelmylznlo9l20ccg7wrj63jaf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998370</id>
      <parentid>3998361</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="q4fgf8j9733y5abc6qzrrhy9cv4y3wf" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Emmelkampus'''&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;&gt;Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur &quot;(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus in Comitatu Binethensi|Circulo in Comitatu Binethensi]].

== Historia ==
Die [[1 Martii]] [[1974]] Emmelkampus commune generale constitutum est. E communibus [[Emmelkampus|Emmelkampo]]&lt;ref name=&quot;Emmelkampus&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'') (7.288 incolae, sedes administrationis), [[Hoogsteda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'') (2.883), [[Lare|Lari]]&lt;ref name=&quot;Lare&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'') (2.176) atque [[Ringe|Ringi]]&lt;ref name=&quot;Ringe&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''] {{Nexus deficit|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) 1209 ''Rudulfus de Ringe'' (INA Steinfurt Nr. 12 S. 254) 1328 (A.) ''apud Ringhe'' (Racer, Gedenkstukken VI S. 294) 1329 ''domum dictam Herscopinch sitam in legione Righe'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ringe'') (2.081) constat.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Emlichheim|Emmelkampum}}
* [http://www.emlichheim.de Pagina communis generalis Emmelkampi (Theodisce)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1974]]</text>
      <sha1>q4fgf8j9733y5abc6qzrrhy9cv4y3wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Terrae Emesensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255046</id>
    <revision>
      <id>3998324</id>
      <parentid>3996844</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20790" sha1="nu05da99edn5rgtwyb0t0ra2gfgciwb" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|Urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrata est&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Hretha]]&lt;ref name=&quot;Hretha&quot;&gt;Vide [https://www.heimatverein-rhede-ems.de/tag/ortsnamen/?utm ''Heimatverein Rhede (Ems)''], ubi dicitur &quot;(...) Im Jahre 829 erscheint der einstämmige Orsname als Villa (Dorf) Hretha (mit latinisierter Endung a) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rhede''; [[Saxonice]] ''Rheen'') (4175)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Renkenberge'') (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur &quot;(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' Latino adiectivo &quot;novus-a-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>nu05da99edn5rgtwyb0t0ra2gfgciwb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998339</id>
      <parentid>3998324</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>Nonnulla errores minores imprimis grammaticales correxi.</comment>
      <origin>3998339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20787" sha1="r8qthhn1hr92qsi3omasuc5pwgsvauh" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|In urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra,-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis,-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|principatum episcopalem Monasterii]] pertinebat. Ab anno [[1806]] ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinebat, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinebat. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] ut &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrabatur&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Hretha]]&lt;ref name=&quot;Hretha&quot;&gt;Vide [https://www.heimatverein-rhede-ems.de/tag/ortsnamen/?utm ''Heimatverein Rhede (Ems)''], ubi dicitur &quot;(...) Im Jahre 829 erscheint der einstämmige Orsname als Villa (Dorf) Hretha (mit latinisierter Endung a) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rhede''; [[Saxonice]] ''Rheen'') (4175)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Renkenberge'') (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca,-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''-brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ], ubi dicitur &quot;(...)Berßen, Groß oder Klein(...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor,-oris&quot; et &quot;Maior, maius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generale Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' in Latinum adiectivum &quot;novus,-a,-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum ab anno 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>r8qthhn1hr92qsi3omasuc5pwgsvauh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998342</id>
      <parentid>3998339</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3998342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20788" sha1="jr6i6k1pavaa9vwaybbrxwse82u11qt" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|In urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra,-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis,-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|principatum episcopalem Monasterii]] pertinebat. Ab anno [[1806]] ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinebat, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinebat. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] ut &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrabatur&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Hretha]]&lt;ref name=&quot;Hretha&quot;&gt;Vide [https://www.heimatverein-rhede-ems.de/tag/ortsnamen/?utm ''Heimatverein Rhede (Ems)''], ubi dicitur &quot;(...) Im Jahre 829 erscheint der einstämmige Orsname als Villa (Dorf) Hretha (mit latinisierter Endung -a) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rhede''; [[Saxonice]] ''Rheen'') (4175)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Renkenberge'') (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca,-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''-brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ], ubi dicitur &quot;(...)Berßen, Groß oder Klein(...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor,-oris&quot; et &quot;Maior, maius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generale Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' in Latinum adiectivum &quot;novus,-a,-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum ab anno 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>jr6i6k1pavaa9vwaybbrxwse82u11qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998343</id>
      <parentid>3998342</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Unum nomen falsificatum correxi.</comment>
      <origin>3998343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20787" sha1="6pr9b2u5bdpya3gekzmpo5nrfjeld2x" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|In urbe [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis]]

'''Circulus Terrae Emesensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Terrae Altenburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum &quot;terra,-ae&quot; Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium &quot;Emesensis,-e&quot; ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; est.

== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|principatum episcopalem Monasterii]] pertinebat. Ab anno [[1806]] ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinebat, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinebat. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]&lt;/ref&gt;. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] ut &quot;Area occupationis Polonica&quot; administrabatur&lt;ref&gt;[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]&lt;/ref&gt;. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.

== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:

* [[Emsbura]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Hretha]]&lt;ref name=&quot;Hretha&quot;&gt;Vide [https://www.heimatverein-rhede-ems.de/tag/ortsnamen/?utm ''Heimatverein Rhede (Ems)''], ubi dicitur &quot;(...) Im Jahre 829 erscheint der einstämmige Orsname als Villa (Dorf) Hretha (mit latinisierter Endung -a) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rhede''; [[Saxonice]] ''Rheen'') (4175)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]&lt;ref name=&quot;Lunne&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)&quot;. Latinum autem gentilicium &quot;Haselunnensis-e&quot; est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Papenburg''), urbs (35.981)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)

* [[Frera (commune generale)|Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]&lt;ref name=&quot;Jellinghaus 1923&quot;&gt;Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]&lt;ref name=&quot;Messingen&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&amp;sequence=1&amp;utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''silva Masingorum'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)

* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)

* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]&lt;ref name=&quot;Lengirichi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)

* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Langa Inferior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nieder&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Nieder-'' Latino adiectivo &quot;inferior-ius&quot; vertitur. V.gr., cf. [[Saxonia Inferior|Saxoniam Inferiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Niederlangen''; [[[Saxonice]] ''Nederlangen'') (1208)
** [[Langa Superior]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ober&quot;&gt;Theodiscum praefixum ''Ober-'' Latino adiectivo &quot;superior-ius&quot; vertitur. V.gr. Cf. [[Austria Superior|Austriam Superiorem]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Oberlangen'') (951)
** [[Lethi]]&lt;ref name=&quot;Lethi&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Renkenberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Renkenberge'') (715)
** [[Sustrum]] (1295)

* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]&lt;ref name=&quot;-inga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-inga,-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]&lt;ref name=&quot;Erhard 1851&quot;&gt;Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]&lt;ref name=&quot;Hilkenbrook&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam &quot;Hilca,-ae&quot; refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine &quot;palus, paludis&quot; reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''-brook'' per vocabulum &quot;palus, paludis&quot; redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet &quot;Palus Hilcae&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)

* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]&lt;ref name=&quot;Bernsium&quot;&gt;Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ], ubi dicitur &quot;(...)Berßen, Groß oder Klein(...) Bernsium (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor,-oris&quot; et &quot;Maior, maius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bernsium]]&lt;ref name=&quot;Kaemling 1987&quot;&gt;Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;&gt;Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]&lt;ref name=&quot;Huvenni&quot;&gt;Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur &quot;(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)

* [[Spella (commune generale)|Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;&gt;Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur &quot;(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generale Spella)|Lunni]]&lt;ref name=&quot;Lunni&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch''], ubi dicitur &quot;(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]&lt;ref name=&quot;Spella&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)

* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]&lt;ref name=&quot;Kluse&quot;&gt;Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo &quot;clūsa&quot;, &quot;angustum montium aditum, locum clausum&quot; significante, quae ad Latinum verbum &quot;claudere&quot; refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clausa, clusa&quot; deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] &quot;clūsa&quot; explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]&lt;ref name=&quot;Egger 1977&quot;&gt;Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a,-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Nova Leha]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Neulehe'') (762)
** [[Novum Burgium]]&lt;ref name=&quot;Neu&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Neu?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum adiectivum aut praefixum ''Neu(-)'' in Latinum adiectivum &quot;novus,-a,-um&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Remling VII 2026&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neubörger''; [[Saxonice]] ''Naiboorger'') (1544)
** [[Thorpum]]&lt;ref name=&quot;Thorpum&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)

* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]&lt;ref name=&quot;Abels 1929&quot;&gt;Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]&lt;ref name=&quot;Lahna&quot;&gt;Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma &quot;Lahna&quot; latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium,-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rastdorf'') (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum ab anno 2017 est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>6pr9b2u5bdpya3gekzmpo5nrfjeld2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cliens (computatralis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255886</id>
    <revision>
      <id>3998281</id>
      <parentid>3296726</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="88d2ic9g4grq837rassi12x3jrj4nn0" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Client-Server Model.jpg|thumb|Paradigma clientis-moderatris]]
{{Latinitas|-2}}

In [[Rete|rete computatrali]], '''cliens''' est [[Corpus programmatum|programma]] qui [[moderatrum|moderatro]]&lt;ref name=voccomp&gt;[https://web.archive.org/web/20100921212003/http://www.obta.uw.edu.pl/~draco/docs/voccomp.html Vocabula computatralia] (inspectus 12 Martii 2016)&lt;/ref&gt; postulata (''requests'') mittit. Programma ab homine actum aut [[robotum computatrale]] (''bot'') esse potest. Tam recte vocatur ''cliens'' [[computatrum]] e quo postulata mittuntur quam programma quod iussa&lt;ref name=voccomp&gt;&lt;/ref&gt; (''instructions'') continet de postulatis formulandis et de persona quae postulata agit.

Computatrum cliens saepius est vulgare computatrum personale, diversis programmatibus praeditum secundum differentia postulata quae mittabuntur, sicut e.g. [[Navigatrum|navigatro]], programmate [[Tela totius terrae|Telae Totius Terrae]] cliente.

{{stipula}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Moderatrum]]
* [[Rete]]

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>88d2ic9g4grq837rassi12x3jrj4nn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanī al-Mulqī</title>
    <ns>0</ns>
    <id>262159</id>
    <revision>
      <id>3998389</id>
      <parentid>3240271</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T09:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="8z9nbpzv5apa9wdfmzxm5amd46r706h" xml:space="preserve">{{L}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Hanī al-Mulqī''' seu litteris Arabicis هاني الملقي ([[Philadelphia (Iordania)|Philadelphia]]e in [[Iordania]] natus die [[15 Octobris]] [[1951]]) est politicus. Alumnus est [[Universitas Cairensis|Universitatis Cairensis]]&lt;ref&gt;Ita ar:wiki&lt;/ref&gt; et [[Institutum Polytechnicum Rensselaer|Instituti Polytechnici Rensselaer]]. Minister ab industria et commercio bis meruit, a die [[19 Martii]] [[1997]] ad [[20 Augusti]] [[1998]] et [[9 Februarii]] [[2011]] ad [[17 Novembris]] [[2011|eiusdem anni]]; minister ab aquis et energia a [[21 Augusti]] [[1998]] ad [[4 Martii]] [[1999]]; minister a rebus externis a die [[25 Octobris]] [[2004]] ad [[5 Aprilis]] [[2005]]. Commissus principalis fuit apud consilium regionis oeconomicae specialis [[Aqaba]] a die [[9 Novembris]] [[2014]]. Deinde die [[29 Maii]] [[2016]] primus minister patriae factus est, antecessore [['Abd Allāh al-Nasūr|ʿAbd Allāh al-Nasūr]]

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* &quot;[https://web.archive.org/web/20180225124428/http://jordantimes.com/news/local/king-dissolves-house-appoints-mulki-new-premier King dissolves House, appoints Mulki as new premier]&quot; in ''Jordan Times'' (29 Maii 2016)

{{Primi ministri Iordaniae}}
{{Ministri rerum externarum Iordanenses}}

{{DEFAULTSORT:Mulqi, Hani al}}

[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Nati 1951]]
[[Categoria:Politici Iordaniae]]
[[Categoria:Gubernatores civitatum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Cairensis]]
[[Categoria:Alumni Instituti Polytechnici Rensselaer]]</text>
      <sha1>8z9nbpzv5apa9wdfmzxm5amd46r706h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Osnabrugae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267392</id>
    <revision>
      <id>3998353</id>
      <parentid>3996127</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15721" sha1="cfb58vfui8iess23od23kd1rdaywyiz" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in OS.svg|upright=1|right|Communia in circulo Osnabrugensi]]
'''Circulus Osnabrugae'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Osnabrugae&quot; -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo &quot;[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]&quot;, vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Osnabrück''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ossenbrügge''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ossenbrääch''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.

== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1803]] ad [[Ducatus Luneburgensis|Ducatum Luneburgensem]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncta sunt:

* [[Assena]]&lt;ref name=&quot;Philippi &amp; Bar 1892&quot;&gt;Philippi, F., &amp; Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück. &lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'') (15.263 incolae)
* [[Bamwida]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'') (12.637)
* [[Belmum]]&lt;ref name=&quot;Moser 1738&quot;&gt;Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'') (13.581)
* [[Bissendorpum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'') (14.370)
* [[Bramascus]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche''), urbs (36.013)
* [[Campus Rufus]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'') (7839)
* [[Capella Orientalis]]&lt;ref name=&quot;Capella&quot;&gt;Theodiscum suffixum ''-cappel(n)'' Latino vocabulo &quot;capella-ae&quot; vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orientalis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&amp;nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost(er)-'' Latino adiectivo &quot;orientalis-e&quot; vertitur.]&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Ostercappeln''; [[Saxonice]] ''Austerkappeln'') (9566)
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald''), urbs (9390)
* [[Glandorfium]]&lt;ref name=&quot;-dorf&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-dorfium-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Glandorf'') (6664)
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KleinGrosse&quot;&gt;De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum &quot;Klein&quot; et &quot;Gross&quot; per Latina &quot;Minor-us&quot; et &quot;Maior-ius&quot;, vide: Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'') (13.475)
* [[Hasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] ''Hasbergen''; [[Saxonice]] ''Hasbergen'') (10.901)
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]&lt;ref name=&quot;Teutoburger Wald&quot;&gt;Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: &quot;... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'') (10.243)
* [[Hutta Georgii et Mariae]]&lt;ref name=&quot;hutta-ae&quot;&gt;Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo &quot;Hutta-ae&quot;, quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Georgius&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Georfii&quot; vertitur].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maria&quot;&gt;[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo &quot;Mariae&quot; vertitur].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte''), commune sui iuris et [[urbs]] (31.520)
* [[Iburgum]]&lt;ref name=&quot;Von Schaten 1714&quot;&gt;Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig''), urbs (10.548)
* [[Laerium]]&lt;ref name=&quot;Stüve 1789&quot;&gt;Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Laer'') (9268)
* [[Mella]]&lt;ref name=&quot;Mella&quot;&gt;Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi &quot;(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')&lt;/small&gt;, commune sui iuris et [[urbs]] (46.039)
* [[Wallenhorst]] (23.018)

* [[Artlandia (commune generale)|Artlandia]]&lt;ref name=&quot;-landia&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-landia-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artland'') commune generale (22.839)
** [[Badberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'') (4572)
** [[Menslaga]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'') (2462)
** [[Northarpa]]&lt;ref name=&quot;-tharpa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-tharpa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nortrup''; [[Saxonice]] ''Norpen'') (2960)
** [[Quakenbrugge]]&lt;ref name=&quot;Quakenbrugge&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/quakenbrueck-sylvester/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''castellanis in Quakenbrugge'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Quakenbrück''; [[Saxonice]] ''Quokenbrügge''), urbs et sedes administrationis (12.845)

* [[Bersenbrugum (commune generale)|Bersenbrugum]]&lt;ref name=&quot;Sandhoff 1785&quot;&gt;Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'') commune generale (28.870)
** [[Alfhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis.&lt;/ref&gt; (3910) ([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')
** [[Anchemium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1705&quot;/&gt; (7314) ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')
** [[Bersenbrugum]]&lt;ref name=&quot;Sandhoff 1785&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge''), urbs et sedes administrationis (8315)
** [[Eggermuhla]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'') (1703)
** [[Gehrda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'') (2504)
** [[Kettencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '') (1688)
** [[Riesta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;/&gt; &gt;([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rieste'') (3436)

* [[Furstenavia (commune generale)|Furstenavia]]&lt;ref name=&quot;Furstenavia&quot;&gt;Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam &quot;Furstenavia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur &quot;(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'') commune generale (15.873)
** [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus A-D&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&amp;cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&amp;lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Berge'') (3518)
** [[Bippenum]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt;  ([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'') (2945)
** [[Furstenavia]]&lt;ref name=&quot;Furstenavia&quot;&gt;Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam &quot;Furstenavia&quot; verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur &quot;(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau''), urbs et sedes administraionis (9410)

* [[Nyenkerken (commune generale)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;NyenkerkenII&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Nienkerken'') commune generale (10.162)
** [[Merzen]] (3921)
** [[Nyenkerken (Circulus Osnabrugae)|Nyenkerken]]&lt;ref name=&quot;NyenkerkenII&quot;&gt;Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''dbnl''], ubi dicitur &quot;(...) ''Item curtis in Nyenkerken'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Neuenkirchen''; [[Saxonice]] ''Nienkerken''), sedes administrationis * (4498)
** [[Voltlage]] (1743)


{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Osnabrück|Circulum Osnabrugensem}}
* [http://landkreis-osnabrueck/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Osnabrugensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>cfb58vfui8iess23od23kd1rdaywyiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus terrae Astanholteremarki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267394</id>
    <revision>
      <id>3998368</id>
      <parentid>3987765</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4120" sha1="0o39wse8jgj0zvgxcttz8q6em910e2p" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OHZ.svg|thumb|Communia in circulo Astanholteremarki.]]
'''Circulus terrae Astanholteremarki'''&lt;ref name=&quot;Landkreis Ostersholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Astanholteremarki&quot; -Theodisce ''Landkreis Ostersholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Astanholteremarki]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est, et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.

== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet, et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim cum communi generali Hambergen coniunguntur:
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), caput circuli (30&amp;thinsp;302)
* [[Grasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'') (7694 incolae)
* [[Liliarum Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'') (18&amp;thinsp;819)
* [[Ritterhude]] (14&amp;thinsp;680)
* [[Schwanewede]] (21&amp;thinsp;040)
* [[Worpswede]] (9285)

* [[Hamberga (commune generale)|Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'') commune generale (11&amp;thinsp;759)
** [[Achestedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;&gt;Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Axstedt'') (1153)
** [[Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen''), sedes administrationis (5705)
** [[Holsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'') (1326)
** [[Lubberstedi]]&lt;ref name=&quot;Lubberstedi&quot;&gt;Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur &quot;(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'') (738)
** [[Vollersode]] (2837)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Osterholz|Circulum Astanholteremarki}}
* [http://landkreis-osterholz.de/ Situs interretialis circuli proprius.]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Astanholteremarki circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>0o39wse8jgj0zvgxcttz8q6em910e2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998369</id>
      <parentid>3998368</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4137" sha1="7h4pdg75yzup7453ebxp6fn2ia7hfo3" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OHZ.svg|thumb|Communia in circulo Astanholteremarki.]]
'''Circulus terrae Astanholteremarki'''&lt;ref name=&quot;Landkreis Ostersholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Astanholteremarki&quot; -Theodisce ''Landkreis Ostersholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Astanholteremarki]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est, et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.

== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet, et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim cum communi generali Hambergen coniunguntur:
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), caput circuli (30&amp;thinsp;302)
* [[Grasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'') (7694 incolae)
* [[Liliarum Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'') (18&amp;thinsp;819)
* [[Ritterhude]] (14&amp;thinsp;680)
* [[Schwanewede]] (21&amp;thinsp;040)
* [[Worpswede]] (9285)

* [[Hamberga (commune generale)|Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'') commune generale (11&amp;thinsp;759)
** [[Achestedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;&gt;Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Axstedt'') (1153)
** [[Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen''), sedes administrationis (5705)
** [[Holsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'') (1326)
** [[Lubberstedi]]&lt;ref name=&quot;Lubberstedi&quot;&gt;Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur &quot;(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'') (738)
** [[Vollersode]] (2837)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Osterholz|Circulum Astanholteremarki}}
* [http://landkreis-osterholz.de/ Situs interretialis circuli proprius.]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Astanholteremarki circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>7h4pdg75yzup7453ebxp6fn2ia7hfo3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998371</id>
      <parentid>3998369</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4385" sha1="tnshwb2mkovmoog0tkrpcdtnn8201v0" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OHZ.svg|thumb|Communia in circulo Astanholteremarki.]]
'''Circulus terrae Astanholteremarki'''&lt;ref name=&quot;Landkreis Ostersholz&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Astanholteremarki&quot; -Theodisce ''Landkreis Ostersholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo &quot;[[Astanholteremarki]]&quot;, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est, et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.

== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet, et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim cum communi generali Hambergen coniunguntur:
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Ostersholz''), caput circuli (30&amp;thinsp;302)
* [[Grasberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'') (7694 incolae)
* [[Huda (Circulus terrae Astanholteremarki)|Huda]]&lt;ref name=&quot;Huda&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/ritterhude/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) 'Huda'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Ritterhude''; [[Saxonice]] ''Hu’e'') (14&amp;thinsp;680)
* [[Liliarum Vallis]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus E-M&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'') (18&amp;thinsp;819)
* [[Schwanewede]] (21&amp;thinsp;040)
* [[Worpswede]] (9285)

* [[Hamberga (commune generale)|Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'') commune generale (11&amp;thinsp;759)
** [[Achestedium]]&lt;ref name=&quot;Pratje 1759&quot;&gt;Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Axstedt'') (1153)
** [[Hamberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen''), sedes administrationis (5705)
** [[Holsta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'') (1326)
** [[Lubberstedi]]&lt;ref name=&quot;Lubberstedi&quot;&gt;Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur &quot;(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'') (738)
** [[Vollersode]] (2837)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Osterholz|Circulum Astanholteremarki}}
* [http://landkreis-osterholz.de/ Situs interretialis circuli proprius.]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Astanholteremarki circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>tnshwb2mkovmoog0tkrpcdtnn8201v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Theorosburgensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267419</id>
    <revision>
      <id>3998366</id>
      <parentid>3996106</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14862" sha1="ieg8bngol7hzcj5st5jnu8cumo7b20n" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in SHG.svg|300px|right|Communia in circulo Theorosburgensi]]
'''Circulus Theorosburgensis'''&lt;ref name=&quot;Landkreis Schaumburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Theorosburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio &quot;Theorosburgensis-e&quot;, quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Schaumburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Schaumburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Schaumborg''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est.

== De rebus gestis ==
Pars agri circuli ad annum [[1946]] ad civitatem [[Schaumburgum-Lippia]]m pertinuit. Alia pars comitatus Schaumburgum ad [[Electoratus Hassiae|Electoratum Hassiae]] pertinuit. Annis [[1807]] - [[1813]] hae regiones partes [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erant. Anno [[1866]] [[Borussia]] electoratum Hassiae ad se adiunxit. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1977]] circuli Schaumburgum-Lippia et Comitatus Schaumburgum ad hodiernum circulum coniuncti sunt.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:

* [[Bocensis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}},&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')&lt; urbs (19.182)
* [[Haga Schauenburgi]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  ''Stadthagen''), caput circuli (21.814)
* [[Obernkircha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernkirchen''; [[Saxonice]] ''Öwernkerken''), urbs (9196)
* [[Rintelia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rinteln''), urbs (25.187)
* [[Vallis Augae]]&lt;ref name=&quot;SLH 1988&quot;&gt;Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')  (6315 incolae)

* [[Eildissum (commune generale)|Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;&gt;Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'') commune generale (6715)
** [[Adenhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Ahnsen'') (1045)
** [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'') (724)
** [[Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen''), sedes administrationis (2480)
** [[Heessa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'') (1385)
** [[Luhda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'') (1081)

* [[Lindhorstium (commune generale)|Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'') commune generale (7796)
** [[Beckedorfium]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'') (1442)
** [[Heuerssa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'') (938)
** [[Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste''), sedes administrationis (4351)
** [[Ludersfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'') (1065)

* [[Aquae Nendorpenses (commune generale)|Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'') commune generale (16.960)
** [[Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;&gt;Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf''), urbs et sedes administrationis (10.649)
** [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'') (2749)
** [[Hohnhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'') (2076)
** [[Suthfeld]] (1486)

* [[Niedernwohra (commune generale)|Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Niedernwöhren''; [[Saxonice]] ''Niernweuern'') commune generale (8115)
** [[Lauenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'') (1338)
** [[Meribiki]]&lt;ref name=&quot;Meribiki&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=3296&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'') (1965)
** [[Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;, sedes administrationis (1978)
** [[Nordcele]]&lt;ref name=&quot;Nordcele&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=2774&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Nordsehl''', 13. Jh., Gemeinde in Schaumburg, s. GOV Schaumburg 384, (in) Nordcele Cal (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nordsehl''; [[Saxonice]] ''Nordsiele'') (730)
** [[Pollhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (1104)
** [[Wiedensahl]] (1000)

* [[Nienstide (commune generale)|Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'')  commune generale (10.111)
** [[Helpsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen''), sedes administrationis (1944)
** [[Hespa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'') (2058)
** [[Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-07-2017/AAAKoeblerGerhardSamtgemeindeinderdeutschenOrtsgeschichte20170710%20-%20111.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...)  (Samtgemeinde in dem Landkreis Schaumburg,) rund 11000 Einwohner, Nienstide (1153-1170) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'') (4566)
** [[Seggebruch]] (1543)

* [[Rodenberg (commune generale)|Rodenberg]] commune generale (15.562)
** [[Apleremum]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Apelern'')
** [[Hulseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'') (1049)
** [[Leonovia]]&lt;ref name=&quot;Leonovia&quot;&gt;Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur &quot;(...) Leonovia-Brunsvigius (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'') oppidum (4100)
** [[Messencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'') (744)
** [[Pohla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pohle''; [[Saxonice]] ''Peohle'') (851)
** [[Rodenberg]], oppidum et sedes administrationis (6348)

* [[Sachsenhagen (commune generale)|Sachsenhagen]] commune generale (9253)
** [[Hagenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'') oppidum (4494)
** [[Ovenhagium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Auhagen'') (1274)
** [[Sachsenhagen]], opppidum et sedes administrationis (1911)
** [[Wölpinghausen]] (1574)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Schaumburg|Circulum Theorosburgensem}}
* [http://www.schaumburg.de/ Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Theorosburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>ieg8bngol7hzcj5st5jnu8cumo7b20n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998367</id>
      <parentid>3998366</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T01:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14845" sha1="74thsw4geyn29z61t70g44lt5jh8diy" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in SHG.svg|300px|right|Communia in circulo Theorosburgensi]]
'''Circulus Theorosburgensis'''&lt;ref name=&quot;Landkreis Schaumburg&quot;&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus Theorosburgensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum &quot;circulus&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio &quot;Theorosburgensis-e&quot;, quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Schaumburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Schaumburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Schaumborg''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est.

== De rebus gestis ==
Pars agri circuli ad annum [[1946]] ad civitatem [[Schaumburgum-Lippia]]m pertinuit. Alia pars comitatus Schaumburgum ad [[Electoratus Hassiae|Electoratum Hassiae]] pertinuit. Annis [[1807]] - [[1813]] hae regiones partes [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erant. Anno [[1866]] [[Borussia]] electoratum Hassiae ad se adiunxit. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1977]] circuli Schaumburgum-Lippia et Comitatus Schaumburgum ad hodiernum circulum coniuncti sunt.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:

* [[Bocensis]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')&lt; urbs (19.182)
* [[Haga Schauenburgi]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]]  ''Stadthagen''), caput circuli (21.814)
* [[Obernkircha]]&lt;ref name=&quot;Orbis Latinus N-Z&quot;&gt;[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&amp;cq=M%C3%BCnchen&amp;lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Obernkirchen''; [[Saxonice]] ''Öwernkerken''), urbs (9196)
* [[Rintelia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Rinteln''), urbs (25.187)
* [[Vallis Augae]]&lt;ref name=&quot;SLH 1988&quot;&gt;Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')  (6315 incolae)

* [[Eildissum (commune generale)|Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;&gt;Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'') commune generale (6715)
** [[Adenhusium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Ahnsen'') (1045)
** [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]&lt;ref name=&quot;Wilmans &amp; Hoogeweg VI 1898&quot;&gt;Wilmans, R., &amp; Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'') (724)
** [[Eildissum]]&lt;ref name=&quot;Stumpf-Brentano II 1865&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen''), sedes administrationis (2480)
** [[Heessa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'') (1385)
** [[Luhda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'') (1081)

* [[Lindhorstium (commune generale)|Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'') commune generale (7796)
** [[Beckedorfium]]&lt;ref name=&quot;Köbler 2016&quot;&gt;Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'') (1442)
** [[Heuerssa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'') (938)
** [[Lindhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste''), sedes administrationis (4351)
** [[Ludersfelda]]&lt;ref name=&quot;-felda&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-felda-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'') (1065)

* [[Aquae Nendorpenses (commune generale)|Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'') commune generale (16.960)
** [[Aquae Nendorpenses]]&lt;ref name=&quot;Marcard 1805&quot;&gt;Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf''), urbs et sedes administrationis (10.649)
** [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'') (2749)
** [[Hohnhorstium]]&lt;ref name=&quot;-horstium&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-horstium-i&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'') (2076)
** [[Suthfeld]] (1486)

* [[Niedernwohra (commune generale)|Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Niedernwöhren''; [[Saxonice]] ''Niernweuern'') commune generale (8115)
** [[Lauenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'') (1338)
** [[Meribiki]]&lt;ref name=&quot;Meribiki&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=3296&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'') (1965)
** [[Niedernwohra]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt;, sedes administrationis (1978)
** [[Nordcele]]&lt;ref name=&quot;Nordcele&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&amp;langType=reviews&amp;lemmaID=2774&amp;utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Nordsehl''', 13. Jh., Gemeinde in Schaumburg, s. GOV Schaumburg 384, (in) Nordcele Cal (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nordsehl''; [[Saxonice]] ''Nordsiele'') (730)
** [[Pollhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (1104)
** [[Wiedensahl]] (1000)

* [[Nienstide (commune generale)|Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'')  commune generale (10.111)
** [[Helpsa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen''), sedes administrationis (1944)
** [[Hespa]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'') (2058)
** [[Nienstide]]&lt;ref name=&quot;Nienstide&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-07-2017/AAAKoeblerGerhardSamtgemeindeinderdeutschenOrtsgeschichte20170710%20-%20111.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...)  (Samtgemeinde in dem Landkreis Schaumburg,) rund 11000 Einwohner, Nienstide (1153-1170) (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Nienstädt''; [[Saxonice]] ''Nienstie'') (4566)
** [[Seggebruch]] (1543)

* [[Rodenberg (commune generale)|Rodenberg]] commune generale (15.562)
** [[Apleremum]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;&gt;Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Apelern'')
** [[Hulseda]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'') (1049)
** [[Leonovia]]&lt;ref name=&quot;Leonovia&quot;&gt;Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur &quot;(...) Leonovia-Brunsvigius (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'') oppidum (4100)
** [[Messencampus]]&lt;ref name=&quot;campus-i&quot;&gt;[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-campus-i&quot;], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'') (744)
** [[Pohla]]&lt;ref name=&quot;-e&quot;&gt;Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;. Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur &quot;(...) '''-e''' : -''a'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;([[Theodisce]] ''Pohle''; [[Saxonice]] ''Peohle'') (851)
** [[Rodenberg]], oppidum et sedes administrationis (6348)

* [[Sachsenhagen (commune generale)|Sachsenhagen]] commune generale (9253)
** [[Hagenburgum]]&lt;ref name=&quot;-burg&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-burgum-i&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'') oppidum (4494)
** [[Ovenhagium]]&lt;ref name=&quot;Schlegel 1703&quot;/&gt; ([[Theodisce]] ''Auhagen'') (1274)
** [[Sachsenhagen]], opppidum et sedes administrationis (1911)
** [[Wölpinghausen]] (1574)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Schaumburg|Circulum Theorosburgensem}}
* [http://www.schaumburg.de/ Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Theorosburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]</text>
      <sha1>74thsw4geyn29z61t70g44lt5jh8diy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Circulus Fardensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267467</id>
    <revision>
      <id>3998351</id>
      <parentid>3995740</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <origin>3998351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5547" sha1="db081a2ivupno953afjn6a9juvihodt" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}

[[Fasciculus:Municipalities in VER.svg|thumb|upright=0.8|left|Communia in circulo Fardensi.]]
'''Circulus terrae Fardensis'''&lt;ref&gt;Fingitur nomen &quot;Circulus terrae Fardensis&quot; -Theodisce ''Landkreis Verden'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma &quot;circulus terrae&quot; Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio &quot;Fardensis-e&quot;, quod ad [[Fardium]] refertur, vide {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Landkreis Verden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Verden''; [[Saxonice]] ''Landkreis Veern''), est pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus.

== De rebus gestis ==
Ager huius circuli post [[Bellum triginta annorum]] anno [[1648]] finitum pars [[Suecia]]e factus est. Tum anno [[1714]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] translatus est. Anno [[1801]] copiae [[Borussia]]e invaserunt. Annis [[1810]] - [[1814]] [[Primum Imperium Francicum]] eam regionem usurpavit. Anno [[1814]] [[Regnum Hannoveranum]] hanc regionem suscepit. Tum anno [[1866]] [[Borussia]] regnum Hannoveranum subegit et circulus Fardensis pars huius civitatis factus est. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1972]] et [[2006]] circulus Fardensis fines hodiernas accepit.

== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad commune generale coniuncti sunt:

* [[Acheimum]]&lt;ref name=&quot;Grote III 1877&quot;&gt;Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem''), commune sui iuris et [[urbs]] (31.156 incolae)
* [[Dorverda]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'') (8993)
* [[Fardium]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern''), urbs et caput circuli (26.997)
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]&lt;ref name=&quot;Langwedel&quot;&gt;Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur &quot;(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220)  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'') [[oppidum]] (14.414)
* [[Lintlo]]&lt;ref name=&quot;Lintlo&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')&lt;/small&gt; (10.132)
* [[Ottersberga]]&lt;ref name=&quot;-berga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-berga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Ottersberg''; [[Saxonice]] ''Otterbarg'') oppidum (12.443)
* [[Oytha]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Oyten''; [[Saxonice]] ''Eiten'') (15.604)


* [[Thedinghausen (commune generale)|Thedinghausen]] commune generale (14.906)
** [[Blenderum]]&lt;ref name=&quot;Brosius 1993&quot;&gt;Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'') (2856)
** [[Emtinghusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'') (1504)
** [[Ride (Saxonia Inferior)|Ride]]&lt;ref name=&quot;Ride&quot;&gt;Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/riede/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur &quot;(...) ''curiam Ride'' (...) ''Volbertus de Ride'' (...) ''Rembertus de Ride'' (...) ''parrochia in Ride'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Riede''; [[Saxonice]] ''Rier'') (2742)
** [[Thedinghausen]], sedes administrationis (7804)

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]

== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Verden|Circulum Fardensem}}
* [http://www.landkreis-verden.de/ Pagina officialis]

{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}

{{DEFAULTSORT:Vechta circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]</text>
      <sha1>db081a2ivupno953afjn6a9juvihodt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Publius Licinius Crassus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270300</id>
    <revision>
      <id>3998249</id>
      <parentid>3942977</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3998249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6147" sha1="i9v2w0bnshmh321qhlyrhq624a2bj7o" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Campagne Aquitains -56.png|thumb|Expeditio Publi Crassi adversus Aquitanos (56 a.C.n.)]]
'''Publius Licinius Crassus''' (mortuus apud [[Carrhae|Carrhas]] [[53 a.C.n.]]) fuit vir [[res publica Romana|Romanus]] nobilis qui optimam spem de se dederat. Legatus [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] in [[Bellum Gallicum|Bello Gallico]] fuit ac deinde ipsius patris in bello [[Parthia|Parthico]].
==De gente et moribus==
Nobili gente [[Plebs|plebeia]] Liciniorum ortus Publius Crassus erat secundus filius [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marci Licinii Crassi]] bis [[Consul|consulis]] (70 et 55 a.C.n.) eiusque uxoris Tertullae&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 1. [[Suetonius]], ''Caes''. 50.&lt;/ref&gt;. Ipse Corneliam Metellam, filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Metelli Scipionis]], uxorem duxit, puellam [[Artes liberales|liberalibus artibus]] deditam et egregia indole siquidem [[Plutarchus|Plutarcho]]&lt;ref&gt;''Pompeius'' 55.&lt;/ref&gt; eam magno studio laudanti credimus. Quae mortuo Publio Crasso marito vidua [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio Magno]] postea nupsit.

Publius adulescens litteris deditus erat et [[Cicero|Ciceronem]] in primis admirabatur atque ubique sequebatur adeo ut vestem mutasse dicatur tum cum magnus orator legibus [[Publius Clodius Pulcher|Clodianis]] ad [[exsilium]] cogebatur, luctum suum manifestum ut faceret. Aliquatenus patrem cum illustri oratore  etiam reconciliavit : nam e [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniuratione]] inimici erant&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13.&lt;/ref&gt;. Publius iam [[augur]] erat et Cicero ei successit in illud collegium&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cicero'' 36.&lt;/ref&gt;.

==De militia==
Bello Gallico ineunte iam legatus Caesaris erat : anno [[58 a.C.n.]] equitibus praeerat in pugna adversus [[Ariovistus|Ariovistum]]&lt;ref&gt;''[[De bello Gallico|BG]]'' I.52.&lt;/ref&gt;. Hieme 57/[[56 a.C.n.]] septimam [[Legio Romana|legionem]] ducens hiberna prope [[Oceanus|Oceanum]] posuit&lt;ref&gt;''[[De bello Gallico|BG]]'' II.34.&lt;/ref&gt;. Proximo anno Caesar eum in [[Aquitania (provincia Romana)|Aquitaniam]] cum duodecim [[Cohortes|cohortibus]] et magno numero equitatus mittit ubi [[Sotiates]] ceterosque Aquitanos per se vicit et subegit. Nec facile illud bellum fuit quia Aquitani a veteranis [[Bellum Sertorianum|belli Sertoriani]] edocti &quot;more Romano&quot; bellum gerebant et castris sese tuebantur&lt;ref&gt;''[[De bello Gallico|BG]]'' III.20-27.[[Dio Cassius]] 39.46.&lt;/ref&gt;.

Anno [[55 a.C.n.]] [[quaestor]] Romae fuisse videtur, quo anno pater Marcus consul iterum cum Pompeio erat. Tum denarium signavit. Anno [[54 a.C.n.]] cum mille equitibus [[Galli|Gallicis]] delectis a Caesare datis&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.31.&lt;/ref&gt; in [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] transiit ad patrem qui bellum Parthis sua sponte, divitiarum gloriaeque avidus, intulerat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 17.&lt;/ref&gt;. Mox cum exercitus Romanus prope Carrhas ab hostibus circumdatus esset, imperator filio imperavit ut cum equitibus aciem hostium infringere conaretur. Qui fortiter impetum fecit sed a fugientibus hostibus deceptus in insidias incurrit. Saucius et undique circumventus comitem aliquem rogavit ut sese gladio transfigeret. Postea Parthi caput adulescentis abscisum et hastae praefixum patri Marco ceteroque exercitui Romano ostentarunt ludibrii causa&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Crassus'' 23-26. [[Dio Cassius]] 40.21&lt;/ref&gt;. Marcus Licinius Crassus et ipse paucis post filium diebus necatus est.

==De denario==
Circa 55 a.C.n. Publius Licinius Crassus [[Denarius|denarium]]&lt;ref&gt;Babelon, ''Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine,'' 1885 : Licinia 18. Crawford, ''Roman Republican Coinage,'' 1974 :  430/1.&lt;/ref&gt; signavit cuius in altera parte caput laureatum et diadematum deae [[Venus (dea)|Veneris]] (Caesaris in honorem ?) cum litteris S.C. (''senatusconsulto'') posuit, in altera vero figuram stantem in habitu militari et equum habenis tenentem cum titulo P(ublius) CRASSVS M(arci) F(ilius). Variae interpretationes&lt;ref&gt;Hodie multi ibi figuram muliebrem, [[Gallia|Galliae]] personificationem, vident. E. Babelon ad munus [[Censor|censorium]] patris (65 a.C.n.) hanc figuram referebat, quia equites Romani equum publicum sibi mandatum censoribus inspiciendum praebere debebant ; sed nihil a Marco Crasso in censura effectum tradidere auctores antiqui. Nihilominus et avus eius censor fuerat...&lt;/ref&gt; fuere sed imago ad ipsius equestrem virtutem et equites Gallos quos patri ducturus erat alludere videtur. Fortasse senatus consultum fuit per quod Publio Licinio mandatum erat ut argento publico uteretur ad illorum equitum stipendium solvendum et alia bello Parthico necessaria comparanda...

==Fontes==
[[Fasciculus:P. Crassus denarius.jpg|thumb|300px|[[Denarius]] anno 55 a.C.n. signatus cum titulo :P.CRASSVS M.F.]]
* [[Gaius Iulius Caesar|Caesar]] libro primo ''[[de Bello Gallico]]'' capitulo 52, necnon libro secundo cap. 34 et libro tertio 7-11 et 20-27.
*[[Dio Cassius]] libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap.31 et 46 necnon libro XL cap.21.
*[[Plutarchus]], ''Crassus'' 13, 17, 23-26.
**''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 55 et 74.
**''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 33
*[[Titus Livius|Titus Livius]], ''Periocha'' 106.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Jean-Pierre Bost, &quot;[https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1986_num_88_1_4227 « P. Crassum... in Aquitaniam proficisci iubet » Les chemins de Crassus en 56 avant Jésus-Christ]&quot;, ''Revue des Études Anciennes'',1986: 21-39
*Christophe Burgeon, &quot;[https://web.archive.org/web/20250208230508/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/FE/42/Crassus_Carrhes.pdf La dimension morale de la déroute de Crassus fils à Carrhes en 53 avant J.-C. chez Plutarque]&quot;, ''Folia Electronica Classica'', 2021
*Ronald Syme, &quot;[https://www.jstor.org/stable/41531764 The Sons of Crassus]&quot;, ''Latomus'', 1980: 403-408
{{Lifetime|saeculo 2 aut 1 a.C.n.|53 a.C.n.|Licinius Crassus, Publius}}
[[Categoria:Gens Licinia|Crassus, Publius]]
[[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]]
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Participes Belli Gallici]]</text>
      <sha1>i9v2w0bnshmh321qhlyrhq624a2bj7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Collagenum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272882</id>
    <revision>
      <id>3998291</id>
      <parentid>3989131</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5174" sha1="481q08q8sslxsh65a39lgterxwptfui" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Grace in winter, contemporary ballet.jpg|thumb|Nisi huic ballatrici satis collagenorum potiorum esset, tanta arte ballare nequiret.]]

'''Collagenum'''{{FD ref}} est praecipua [[textus conexivus|textus conexivi]] [[animal]]ium [[proteina]], quo massa [[corpus|corporis]] [[mammalia|mammalium]] maxime abundat (26% totius massae proteinorum; in homine circa 6% ponderis [[corpus humanum|corporis]]). Ubique invenitur, sicut in [[musculus|musculis]], [[cartilago|cartilagine]], [[vas sanguineum|vasis sanguineis]], [[cornea|cornea oculi]], [[discus intervertebralis|disco intervertebrali]], [[intestinum|intestinis]]. Collageni species duodetriginta sunt, quae ordine [[aminoacidum|aminoacidorum]] paululum inter se differunt et in [[textus (biologia)|textibus]] unius cuiusque speciei propriis inveniuntur. Plurimum collageni speciei primae in [[os (anatomia ossis)|osse]], sed etiam in [[tendo|tendinibus]], [[ligamentum|ligamentis]], [[dermis|dermide]], [[cutis|cuti]] est. Collageni speciei secundae plurimum in cartilagine; speciei autem tertiae in [[textus adiposus|textu adiposo]] reperitur. Fibrae collageni tensioni mire resistere possunt.

== De fibris ==
[[Fasciculus:Collagentriplehelix.png|thumb|upright=0.7|left|Figura triplicis helicis tropocollageni.]]
Fibrae collageni nascuntur ex procollageno, quod ex cellulis textus conexivi, praesertim [[fibroblastus|fibroblastis]], exsistit. Quae enim cellulae procollagenum in spatium externum excernunt una cum [[enzymum|enzymis]], quae ibi procollagenum in tropocollagenum findunt. Fibrae autem tropocollageni aliae iuxta alias positae natura inclinant mutuo complexu implicari ita ut covalentia inter fibras vincula efficiantur. 

== De structura moleculari ==
[[Fasciculus:4-hydroxyproline (Hyp).jpg|thumb|upright=0.8|[[Hydroxyprolinum]] frequenter in collageno inventum.]]
Structura primaria collageni , hoc est sequentia [[Aminoacidum|aminoacidorum]], sui generis estː nam tertium quemque locum [[Glycinum|glycinum]] occupat, inter quos plerumque [[Prolinum|prolinum]] et hydroxyprolinum (hoc est prolinum cui per [[Vitaminum C|acidum ascorbum]] appendix -OH adnexa est) inseruntur sed etiam [[lysinum]]. Ita catena e triplicibus constat (plerumque Glycinum-Prolinum-Hydroxyprolinum) et helicem angustam laevorsum sese volventem format in qua pars lateralis glycini semper mediam helicem spectat, dum partes laterales ceterorum aminoacidorum extrorsus spectant (structura secundaria). Tres helices huiusmodi in [[Reticulum endoplasmaticum|reticulo endoplasmatico]] cohaerent ut tropocollageni [[Molecula|moleculam]] efficiant, quae helix triplex dici potest dextrorsum sese volvens (structura quaternaria). Helices per pontes [[Vinculum chemicum|covalentes]] cohaerent postquam nonnulla aminoacida mutationes [[Enzymum|enzymis]] moderatas acceperint (ut [[oxidatio|oxidationem]] lysinorum in hydroxylysina)&lt;ref&gt;Charlotte Pratt et Kathleen Cornely,  ''Essential Biochemistry'', Wiley, 2018ː V.3. In versione Francogallica, De Boeck, 2019 pp.136-140.&lt;/ref&gt;.

== De pathologia ==
Collagenum  sive per [[Mutatio genetica|mutationem geneticam]] sive ob enzymaticam penuriam deficiens multorum morborum causa invenitur e quibus notissimi sunt  [[Osteogenesis imperfecta|osteogenesis imperfecta]] cum ossa fragilia et depravata sunt, et [[scorbutus]] qui e [[Vitaminum C|vitamini C]] penuria oriri solet. Ehlers-Danlos syndroma quoque et [[arthrosis]] quoddam genus ad collagenum vitiosum referuntur.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
[[Fasciculus:4-hydroxylysine (Hyl).jpg|thumb|upright=0.8|Hydroxylysinum, molecula quae pontes inter helices efficit.]]
* Brodsky B.;Ramshaw J. A. (1997) The Collagen Triple-Helix Structure. ''Matrix Biololy'' 15: 545-554.
* Exposito, Jean-Yves ; Cluzel, Caroline ; Garrone, Robert ; Lethias, Claire (2002) [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ar.10162/full Evolution of collagens], ''The Anatomical Record'' 268 (3): 302–16. 
*Sylvie Ricard-Blum, &quot;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3003457/ The Collagen Family]&quot;, ''Cold Spring Harb Perspect Biol'', 2011  
* Saad, Mohamed (1994) ''[https://drive.google.com/file/d/0B3L_EN9hIuFTTkhuN2lrWEU4RDQ/view Low resolution structure and packing investigations of collagen crystalline domains in tendon using Synchrotron Radiation X-rays, Structure factors determination, evaluation of Isomorphous Replacement methods and other modeling].'' Dissertatio doctoralis, Université Joseph Fourier Grenoble 1.

== Nexus externi ==
*[http://www.lmm.jussieu.fr/~neukirch/files/overheads/triple-helice.pdf Mechanica triplicis helicis (Francogallice)]
*[https://web.archive.org/web/20240607065943/http://biochimiedesproteines.espaceweb.usherbrooke.ca/3f.html Biochemia collageni (Francogallice)]
*[https://web.archive.org/web/20241022135729/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/15071/tropocollagene Tropocollagenum apud Aquaportail]
*[https://web.archive.org/web/20240118165438/https://jiotower.org/fr/biochimie-structurelle-collag%C3%A8ne/ Biochemia structuralis]

[[Categoria:Cytologia]]
[[Categoria:Matrix extracellularis]]
[[Categoria:Proteinae]]
[[Categoria:Textus conexivi]]</text>
      <sha1>481q08q8sslxsh65a39lgterxwptfui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guaninum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282207</id>
    <revision>
      <id>3998387</id>
      <parentid>3972050</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T08:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="ol2ibjxatpfi9405z1ks77snalhdtn8" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ '''Guaninum'''
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:Guanin.svg|200px| Guaninum]]
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:Guanine-3D-balls.png|200px| Guaninum]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Cognitores
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[ChemSpider]]'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.744.html 744]
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[DrugBank]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [https://www.drugbank.ca/drugs/DB02377 DB02377]{{Nexus deficit|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[PubChem]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/135398634 135398634]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Natura chemica
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | {{chem|C|5|H|5|N|5|O}}
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Massa molaris]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | 151.13 g/mol
|-
|}
'''Guaninum''' vel '''guaninium''' (nota G) est [[basis nucleici acidi]] (&quot;nucleobasis&quot;) et simul unum basium quinque formationis [[acidum nucleicum|acidorum nucleicorum]] [[ADN]] et [[ARN]] in [[organismus|organismis]].

== Natura guanini ==
=== Natura chemia ===
Nomen [[IUPAC]] est 2-amino-1,9-dihydro-6H-[[purinum|purino]]-6-onum. 
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Desoxyguanosin.svg|Deoxyguanosinum, intra [[ADN]]
Fasciculus:Guanosin.svg|Guanosinum, intra [[ARN]]
Fasciculus:Guannum2.svg|Guaninum cum vinculis tribus.
Fasciculus:Cytonum2.svg|[[Cytosinum]] etiam cum vinculis tribus.
&lt;/gallery&gt;
=== Natura physiologica ===
Intra [[ADN]], guanin [[nucleosidum]] ''deoxy-guanosinum'' vincula chemica tria cum basi [[cytosinum|cytosini]] format.
{{NexInt}}
* [[ADN]]
* [[Cytosinum]]
* [[Morbus Huntington]]

== Nexus externi ==
* ''study.com'' de [https://study.com/academy/lesson/guanine-structure-definition-quiz.html guanino]. {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20260613054316/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/3553/guanine Aquaportail]
* [https://www.britannica.com/science/guanine Britannica]

{{chem-stipula}}
[[Categoria:Nucleobases]]
[[Categoria:Purina]]</text>
      <sha1>ol2ibjxatpfi9405z1ks77snalhdtn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cytosinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287590</id>
    <revision>
      <id>3998312</id>
      <parentid>3963634</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1953" sha1="rezobhl8dsh1qz8fzgs2vgzi5mhgwzc" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ '''Cytosinum'''
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:Cytosine chemical structure.png|200px|Cytosinum]]
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:Cytosine-3D-balls.png|200px|Cytosinum]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Cognitores
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[ChemSpider]]'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.577.html 577]
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[PubChem]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/597 597]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Natura chemica
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Formula chemica|Formula summarum]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | {{chem|C|4|H|5|N|3|O}}
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Massa molaris]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | 111.10 g/mol
|-
|}
'''Cytosinum''' vel '''Cytosinium''' (nota C) est [[basis nucleici acidi]] (&quot;nucleobasis&quot;) et simul unum basium quinque formationis [[Acidum nucleicum|acidorum nucleicorum]] [[ADN]] et [[ARN]] in [[organismus|organismis]]. In [[chemia]] videtur cytosinum substantia heterocyclica, cyclus ex [[atomus|atomis]] et [[carbonium|carbonii]] C, et [[nitrogenium|nitrogenii]] N.

== Natura adenini ==
Nomen [[IUPAC]] est 4-amino-[[pyrimidinum|pyrimidino]]-2(1H)-onum.

Intra [[ADN]] et [[ARN]] cytosinum [[nucleotidum]] ''deoxy-adenosinum'' vincula chemica tria cum [[guaninum|guanino]] basi format.

&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Pyrimidin.svg|[[Pyrimidinum]]
Fasciculus:Cytonum2.svg|Vincula tria cum guanino
&lt;/gallery&gt;

{{NexInt}}
* [[ADN]]
* [[Guaninum]]
* [[Morbus Huntington]]

== Nexus externi ==
* ''study.com'' de [https://study.com/academy/lesson/cytosine-structure-definition-quiz.html cytosino]. {{Ling|Anglice}}
*[https://web.archive.org/web/20260611165445/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/10883/cytosine Aquaportail]
* [https://www.britannica.com/science/cytosine Britannica]
{{chem-stipula}}
[[Categoria:Nucleobases]]
[[Categoria:Pyrimidina]]</text>
      <sha1>rezobhl8dsh1qz8fzgs2vgzi5mhgwzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historia astronomiae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293049</id>
    <revision>
      <id>3998392</id>
      <parentid>3978075</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T10:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7332" sha1="br2e9m3oun4bwmhpgzq4ug7gqe5wjur" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Nebra disc 1.jpg|thumb|[[Discus caelestis Neviri villae|Discus caelestis Nebrensis]], [[Germania]], [[1800 a.C.n.|1800]]–[[1600 a.C.n.]]]]
[[Fasciculus:Babylonian tablet recording Halley's comet.jpg|thumb|upright=1|[[Tabula]] [[Babylonia|Babylonica]] reditum [[cometa Halleyanus|cometae Halleyani]] anno [[164 a.C.n.]] commemorat. [[Museum Britannicum]].]]
[[Fasciculus:Jantar Mantar at Jaipur.jpg|thumb|upright=1|[[Observatorium]] historicum [[Jantar Mantar (Jaipur)|Jantar Mantar]] ad [[Jaipur]] [[India]]e.]]
[[Fasciculus:NAMA Machine d'Anticythère 1.jpg|thumb|upright=1|[[Machinatio Anticytherensis]] fuit [[computatrum]] analogicum ex [[150 a.C.n.|150]] ad [[100 a.C.n.]], ut locos [[res|rerum]] astronomicarum computaret designatum.]]

{{res|Historia astronomiae}} temporibus antiquissimis coepit, quia [[astronomia]] est veterrima ex [[scientia naturalis|scientiis naturalibus]], ex [[antiquitas|antiquitate]] oriens, atque in [[religio]]sas, [[mythologia|mythologicas]], [[cosmologia|cosmologicas]], [[calendarium|calendricas]], [[astrologia|astrologicasque]] [[historia]]e [[fides]] et [[ratio]]nes nitens, quarum vestigia in [[astrologia]] iam inveniuntur, [[disciplina]] cum astronomia publica diu implicata et revera non omnino in [[Europa]] per novationes [[Copernicus|Copernicanas]] ex anno [[1543]] coeptas separata. In nonnullis [[cultura|culturis]], [[data]] astronomica ad res astrologice vaticinandas adhibebatur. Multae [[institutio]]nes, praecipue [[ecclesia Christiana]] a [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] ad ad aevum [[Illuminismus|Illuminationis]]&lt;ref&gt;Heilbron 1999: 3.&lt;/ref&gt; investigationibus astronomicis favebant.

[[Astronomus|Astronomi]] antiqui [[stella]]s a [[planeta]]s distinguebant, quia stella per [[seculum|saecula]] loco constantes manent, cum planetae tempore brevi moventur, ita ut percipi possint.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Archaeoastronomia]]
* [[Astronomia galactica]]
* [[Cosmologia]]
* [[Galilaeus Galilaei]]
* [[Historia astrologiae]]
* [[Historia scientiae]]
* [[Immanis diruptio]]
* [[Principium anthropicum]]
* [[Stonehenge]]
* [[Telescopium]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
* Aaboe, Asger. [[2001]]. ''Episodes from the Early History of Astronomy.'' Springer-Verlag. ISBN 0-387-95136-9.
* Aveni, Anthony F. [[1980]]. ''Skywatchers of Ancient Mexico.'' University of Texas Press. ISBN 0-292-77557-1.
* Dreyer, J. L. E. (1906) [[1953]]. ''History of Astronomy from Thales to Kepler.'' Ed. secunda. Dover Publications. Titulus primus: ''History of the Planetary Systems from Thales to Kepler.''
* Eastwood, Bruce. [[2002]]. ''The Revival of Planetary Astronomy in Carolingian and Post-Carolingian Europe.'' Variorum Collected Studies Series, CS 279. Ashgate. ISBN 0-86078-868-7.
* Evans, James. [[1998]]. ''The History and Practice of Ancient Astronomy.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-509539-1.
* Gautier, Antoine. [[2005]]. &quot;L'âge d'or de l'astronomie ottomane.&quot; ''L'Astronomie'' 119 (December).
*Heilbron, John. [[1999]]. ''The Sun in the Church: Cathedrals as Solar Observatories.'' Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press.
* Hodson, F. R., ed. [[1974]]. ''The Place of Astronomy in the Ancient World: A Joint Symposium of the Royal Society and the British Academy.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-725944-8.
* Hoskin, Michael. ''The History of Astronomy: A Very Short Introduction.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-280306-9.
* {{cite book|ref=harv|last = McCluskey|first = Stephen C.|title =Astronomies and Cultures in Early Medieval Europe|url=https://archive.org/details/astronomiescultu0000mccl|publisher = Cambridge University Press |date=[[1998]] |isbn = 0-521-77852-2}}.
* Pannekoek, Anton. [[1989]]. ''A History of Astronomy.'' Dover Publications. ISBN 0486659941.
* Pedersen, Olaf. [[1993]]. ''Early Physics and Astronomy: A Historical Introduction'', revised edition. Cambridge University Press. ISBN 0-521-40899-3.
* {{Citation | last=Pingree | first=David | author-link= | date=1998 | contribution=Legacies in Astronomy and Celestial Omens | editor-last=Dalley | editor-first=Stephanie | editor-link= Stephanie Dalley | title=The Legacy of Mesopotamia | publisher=Oxford University Press | pages=125–137 | isbn =0-19-814946-8}}.
* {{Citation | last=Rochberg | first=Francesca | date=[[2004]] | title=The Heavenly Writing: Divination, Horoscopy, and Astronomy in Mesopotamian Culture | publisher=Cambridge University Press}}.
* Stephenson, Bruce. [[1987]]. ''Kepler's Physical Astronomy.'' Studies in the History of Mathematics and Physical Sciences, 13. Novi Eboraci: Springer. ISBN 0-387-96541-6.
* Walker, Christopher, ed. [[1996]]. ''Astronomy before the telescope.'' British Museum Press. ISBN 0-7141-1746-3.

==Bibliographia addita==
* {{Citation | edition = 2 | publisher = Dover Publications | last = Neugebauer | first = Otto | title = The Exact Sciences in Antiquity | origyear = 1957 | date = 1969 | isbn = 978-0-486-22332-2 | url = https://books.google.com/?id=JVhTtVA2zr8C | ref=none}}
* {{cite book|last=Revello|first=Manuela|title=&quot;Sole, luna ed eclissi in Omero&quot;, in TECHNAI 4, pp. 13-32
|location=Pisa-Roma|publisher=Fabrizio Serra editore|date=2013|ref=none}}
*[https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-theme?idtheme=16 UNESCO Medieval astronomy in Europe]
*Magli, Giulio. &quot;On the possible discovery of precessional effects in ancient astronomy.&quot; arXiv preprint physics/0407108 (2004).

==Periodica erudita==
* [http://www.dioi.org ''DIO: The International Journal of Scientific History.'']
* ''[[Journal for the History of Astronomy.]]''
* [https://web.archive.org/web/20080506065626/http://www.jcu.edu.au/school/mathphys/astronomy/jah2/index.shtml ''Journal of Astronomical History and Heritage.'']

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|history of astronomy|historiam astronomiae}}
* [https://web.archive.org/web/20170830102606/https://bibnum.obspm.fr/ Paris Observatory books and manuscripts]
* [http://www2.astronomicalheritage.net UNESCO-IAU Portal to the Heritage of Astronomy]
* [http://www.astro.uni-bonn.de/~pbrosche/ Astronomiae Historia / History of Astronomy] at the Astronomical Institutes of Bonn University.
* [http://www.shastro.org.uk Society for the History of Astronomy]
* [https://web.archive.org/web/20070606210812/http://www.authenticmaya.com/maya_astronomy.htm Mayan Astronomy]
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/home.html Caelum Antiquum]: Ancient Astronomy and Astrology at [[LacusCurtius]]
* [http://jqjacobs.net/mesoamerica/meso_astro.html Mesoamerican Archaeoastronomy]
* [http://www.wdl.org/en/item/2856/ &quot;The Book of Instruction on Deviant Planes and Simple Planes&quot;]{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} is a manuscript in Arabic that dates back to 1740 and talks about practical astronomy, with diagrams.
* [https://web.archive.org/web/20070202111707/http://www.astrosociety.org/education/resources/womenast_bib.html More information on women astronomers]
* [https://www.bbc.co.uk/programmes/p003c1cd Astronomy &amp; Empire], BBC Radio 4 discussion with Simon Schaffer, Kristen Lippincott &amp; Allan Chapman (''In Our Time'', May 4, 2006)

[[Categoria:Historia astrologiae|Astronomia]]
[[Categoria:Historia astronomiae| ]]
{{Myrias|Historia}}</text>
      <sha1>br2e9m3oun4bwmhpgzq4ug7gqe5wjur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hantonia Insula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296890</id>
    <revision>
      <id>3998267</id>
      <parentid>3993268</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geographia */</comment>
      <origin>3998267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8781" sha1="5fr5j73muvvhponxqyz4pbf7xqb8cgj" xml:space="preserve">[[Fasciculus:SouthamptonIslandCloseup.png|thumb|upright=1|Hantonia Insula.]]
[[Fasciculus:Glacial rebound on Southhampton Island, Nunavut.jpg|thumb|upright=1|[[Repercussus postglacialis]] in Hantonia Insula. Palaeo-lineae ''strand'' [[nix|nive]] auctae per liquefactionem [[ver]]nalem anno [[2011]].]]
'''Hantonia Insula'''{{FD ref}} ([[Anglice]] ''Southampton Island''; [[Inuctitutica]] ''Shugliaq''&lt;ref&gt;Issenman 1997: 252–54.&lt;/ref&gt;) est magna [[insula]] [[arctica]] ad aditum [[Sinus Hudsonius|Sinus Hudsonii]] in [[Pelvis Foxe|Pelve Foxe]] sita. Quae insula, una e maximis [[Archipelagus Arcticus|Archipelagi Arctici]] [[Canada|Canadiensis]] insulis, est pars [[Regio Kivalliq|Regionis Kivalliq]] in [[Nunavut]]. [[Area (geometria)|Area]] [[terra|terrestris]] est 41&amp;thinsp;214 [[chiliometrum quadratum|chiliometra quadrata]].&lt;ref&gt;Statistics Canada. [http://www.statcan.ca/english/Pgdb/phys07.htm Statistics Canada] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040812115837/http://www.statcan.ca/english/Pgdb/phys07.htm |date=12 Augusti 2004 }}.&lt;/ref&gt; Altissimus locus est 625 metra supra [[aequor maris]]. Insula est tricesima quarta a maxima in [[orbis terrarum|orbe terrarum]] et nona a maxima in Canada. Solus [[habitatio|locus habitatus]] in insula est [[Portus Curalii]] (''Coral Harbour''), ''Salliq'' Inuctitutice appellatus, quem 834 [[homo|homines]] anno [[2011]] incolabant.
 
Hantonia Insula est una e perpaucis [[regio]]nibus in Canada, ac sola in Nunavut, quae [[tempus aestivum]] neglegit. Ex [[Hantonia]] in [[Anglia]] appellatur.

==Geographia==
[[Fretum Conglaciatum]] (''Frozen Straight'') Hantoniam Insulam et [[Paeninsula Melville|Paeninsulam Melville]] separat.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bartleby.com/69/68/F03568.html |title=Frozen Strait |year=[[2000]] |publisher=The Columbia Gazetteer of North America |access-date=7 Apriliis 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050522052837/http://bartleby.com/69/68/F03568.html |archive-date=22 Maii 2005}}.&lt;/ref&gt; Inter alias [[via]]s aquarias quae insulam circumdant sunt [[Fretum Roes Welcome]] (''Roes Welcome Sound'') ad occidentem versus, [[Sinus Misericordiae Dei]] (''Bay of Gods Mercy'') ad meridiem et occidentem versus, [[Fretum Fisheranum]] ad meridiem versus, [[Fretum Evansianum]] ad meridiem et orientem versus, et [[Canalis Foxe]] (''Foxe Channel'') ad orientem versus.

Lacus Hansine in terra maxime [[septentrio]]nali iacet. [[Paeninsula Bell]] in meridie et oriente insulae regione patet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bivouac.com/MtnPg.asp?MtnId=3186|title=Mathiasen Mountain Nunavut|work=bivouac.com|access-date=14 Octobris 2008}}.&lt;/ref&gt; [[Mathiassen Mons]], unus e [[Montes Porsildiani|Montibus Porsildianis]] (''Porsild Mountains''), est [[altitudo|altissimum]] insulae [[mons|cacumen]]. Conformatio insulae conformationis [[Terra Nova|Terrae Novae]] aliquantulum similis in [[tabula geographica|tabulis geographicis]] videtur.

==Fauna==
[[Sanctuarium Avium Migratoriarum Sinus Orientalis]] (''East Bay Migratory Bird Sanctuary'') et [[Sanctuarium Avium Migratoriarum Harrii Gibbons]] (''Harry Gibbons Migratory Bird Sanctuary'') in Hantonia Insula patent, et locis feturae [[anser]]um ''[[Anser caerulescens caerulescens|caerulescentium caerulescentium]]'' magni momenti prosunt. Insula praeterea est locus binarum [[Regio Aviaria Magni Momenti|Regionum Aviarium Magni Momenti]] (''Important Bird Areas''), ut [[lex|lege]] circumscribuntur, quae [[locus uliginosus|loci uliginosi]] [[Flumen Boasianum|Fluminis Boasiani]] in [[meridies|meridie]] et [[occidens|occidente]] ac [[Sinus Orientalis (Nunavut)|Sinus Orientalis/Native Bay]] in meridie et [[oriens|oriente]] sunt. [[Aestas|Aestivae]] ''Anserum caerulescentium caerulescentium'' [[colonia]]e ambas regiones obtinent, quae plus quam 10 centesimas omnium harum [[avis|avium]] in [[orbis terrarum|orbe terrarum]] una comprehendunt, et quidem plus quam 500&amp;thinsp;000 harum avium in terra secundum Flumen Boasianum [[nidus|nidificant]]. Minores, sed etiam magni momenti, sunt [[colonia]]e ''[[Branta bernicla|Brantarum berniclarum]]'' et multarum [[species|specierum]] [[aves|avium]] [[polus|polarium]].&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.ibacanada.ca/mobile/site.jsp?siteID=NU022 |title=Boas River and associated wetlands (NU022) |work=Important Bird Areas |publisher=IBA Canada |access-date=11 Decembris 2016}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.ibacanada.ca/mobile/site.jsp?siteID=NU023 |title=East Bay/Native Bay (NU023) |work=Important Bird Areas |publisher=IBA Canada |access-date=11 Decembris 2016}}.&lt;/ref&gt; Hantonia Insula est unus e binis regionibus in [[Sinus Hudsonius|Sinu Hudsonio]] cuius [[aqua]]s ''[[Balaena mysticetus|Balaenae mysticeti]]'' [[aestas|aestate]] frequentare solent.&lt;ref name=sararegistry&gt;{{cite book|isbn=0-662-40573-0 |title=COSEWIC Assessment and Update Status Report on the Bowhead Whale ''Balaena mysticetus'' |year=[[2005]] |publisher=COSEWIC |url=http://www.sararegistry.gc.ca/virtual_sara/files/cosewic/sr_bowhead_whale_e.pdf}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.coralharbour.ca/coralharbour_wildlife.html|title=Coral Harbour - Land and Wildlife|website=www.coralharbour.ca|access-date=19 Aprilis [[2018]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418024349/http://www.coralharbour.ca/coralharbour_wildlife.html|archive-date=18 Aprilis 2018|url-status=dead}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Susan E. Cosens et Stuart Innes, [http://www.nwmb.com/en/public-hearings/2008/mar-06-2008-level-of-tah-for-bowhead-whales/552-tab16-arctic-2000/file &quot;Distribution and Numbers of Bowhead Whales (''Balaena mysticetus'') in Northwestern Hudson Bay in August 1995, &quot; ] ''Arctic'' 53, no. 1 (Martio): 36– 41.&lt;/ref&gt;
 
==Pinacotheca==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Southampton Island 1913.jpg|[[Tabula geographica]] Hantoniae Insulae a Capitaneo [[Georgius Comer|Georgio Comer]] anno [[1913]] facta.
Fasciculus:Wfm southampton island.jpg|Despectus in Hantoniam Insulam ex [[satelles|satellite]].
&lt;/gallery&gt;
 
{{NexInt}}
* ''[[Branta canadensis]]''
* [[Thomas Button]]
* [[Inuit]]
 
==Notae==
&lt;references/&gt;
 
==Bibliographia==
* Bird, J. Brian. [[195]]. ''Southampton Island.'' Ottavae: E. Cloutier.
* Brack, D. M. [[1962]]. ''Southampton Island Area Economic Survey With Notes on Repulse Bay and Wager Bay.'' Ottavae: Area &amp; Community Planning Section, Industrial Division, Dept. of Northern Affairs and National Resources.
* Issenman, Betty. [[1997]]. ''Sinews of Survival: The living legacy of Inuit clothing.'' UBC Press.
* [[Therkel Mathiassen|Mathiassen, Therkel]]. [[1931]]. ''Contributions to the Physiography of Southampton Island.'' Hafniae: Gyldendalske Boghandel.
* Osborn, Sherard. [[1852]]. ''Stray leaves from an Arctic journal, or, Eighteen months in the polar regions: in search of Sir John Franklin's expedition, in the years 1850–51.'' Novi Eboraci: Putnam’s. [https://archive.org/details/bub_gb_6t8-AAAAYAAJ Archivum.]
* Parker, G. R. [[1975]]. ''An Investigation of Caribou Range on Southampton Island, Northwest Territories.'' Ottavae: Information Canada.
* Pickavance, J. R. [[2006]]. &quot;The Spiders of East Bay, Southampton Island, Nunavut, Canada.&quot; ''Arctic'' 59 (3): 276–82.
* Popham, R. E. [[1953]]. &quot;A Comparative Analysis of the Digital Patterns of Eskimo from Southampton Island.&quot; ''American Journal of Physical Anthropology'' 11 (2): 203–13.
* Popham, R. E., et W. D. Bell. [[1951]]. &quot;Eskimo crania from Southampton Island.&quot; ''Revue Canadienne De Biologie'' 10 (5): 435–42.
* Savours, Ann. [[1999]]. ''The Search for the North West Passage.'' Basingstoke: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0312223724. [https://archive.org/details/searchfornorth00savo_0 Archivum.]
* Sutton, George Miksch. [[1932]]. ''The Birds of Southampton Island.'' Pittsburgi: Carnegie Institute.
* Sutton, George Miksch, et John Bonner Semple. [[1932]]. ''The Exploration of Southampton Island.'' Pittsburgi: Carnegie Institute.
* VanStone, James W. [[1959]]. ''The Economy and Population Shifts of the Eskimos of Southampton Island.'' Ottavae: Northern Co-Ordination and Research Centre, Department of Northern Affairs and National Resources.
 
==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Southampton Island|Hantoniam Insulam}}
{{Fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20070311095024/http://www.pc.gc.ca/docs/v-g/nation/sec4/nation74_e.asp Parks Canada: Southampton Plains.]
* [https://epe.lac-bac.gc.ca/100/200/301/ic/can_digital_collections/parks_atlas/chap28/REGION28.html  &quot;Natural Region 28: Southampton Plain.&quot;]
{{coord|64|30|N|084|30|W|region:CA-NU_type:isle_scale:2500000|display=inline,title|name=Southampton Island}}
 
[[Categoria:Archipelagus Arcticus]]
[[Categoria:Insulae Canadae]]
[[Categoria:Regio Arctica]]
[[Categoria:Sinus Hudsonius]]
[[Categoria:Nunavut]]

{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>5fr5j73muvvhponxqyz4pbf7xqb8cgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carolus Fridericus a Ledebour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298291</id>
    <revision>
      <id>3998238</id>
      <parentid>3981944</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="ag93zocl8m0t0bga7o8mo840z6pinqu" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Carolus Fridericus a Ledebour''' ([[Theodisce]] ''Carl Friedrich&lt;ref&gt;In [[Russia]] ''Carolus Friderici filius, Карл Фридрихович''.&lt;/ref&gt; von Ledebour''), [[Stralsunda]]e die [[8 Iulii]] anno [[1785]] natus et [[Monacum|Monachii]] die [[4 Iulii]] anno [[1851]] mortuus, fuit [[botanicus]] et [[explorator]] Germanicus et Russicus. [[Academia Scientiarum Petropolitana|Academiae Scientiarum Petropolitanae]] socius ab anno 1814.

==Vita et opera==
In [[Universitas Gryphiswaldensis|universitate Gryphiswaldensi]] educatus (1805), ubi [[medicina]]m studuerat, [[Dorpatum|Dorpati]] anno 1805 [[hortus botanicus|horti botanici]] praefectus factus est; ab anno 1811 ad 1836 [[Universitas Tartuensis|Universitatis Dorpatensis]] professor. Expeditionem [[Altai]]cam famosam (cum [[Carolus Antonius de Meyer|Carolo de Meyer]] et [[Alexander von Bunge|Alexandro de Bunge]]) anno 1826 fecit. ''Flora Altaica'' et ''Flora Rossica'' Ledebourii opera notissima sunt.

==Opera Latina==

*''[https://web.archive.org/web/20210911175506/https://dspace.ut.ee/handle/10062/2448 Plantae novae Rossiae meridionalis ex Asperifoliarum familia]'', 1800
* ''[https://dspace.ut.ee/handle/10062/3099 Monographia generis paridum]{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', 1827
* ''[https://books.google.ru/books?id=CGOoqhYKB88C&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru#v=onepage&amp;q&amp;f=false Flora Altaica]'', 1829 (vol. I)
* ''[https://www.biodiversitylibrary.org/page/32865633#page/84/mode/1up Icones plantarum novarum vel imperfecte cognitarum floram Rossicam, imprimis Altaicam, illustrantes]'', vol. I-II, 1829-34
* ''[https://web.archive.org/web/20210911175504/https://dspace.ut.ee/handle/10062/2392 Commentarius in J. G. Gmelini Floram sibiricam], 1841
* ''[https://www.biodiversitylibrary.org/item/133926#page/7/mode/1up Flora Rossica sive Enumeratio Plantarium in Totius Imperii Rossici Provinciis Europaeis, Asiaticis et Americanis hucusque Observatarum]'', 1853 (vol. IV)

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
{{fontes biographici}}
* [[:s:ru:ЭСБЕ/Ледебур,_Карл_Фридрих|De Carolo Friderico a Ledebour]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' minore {{ling|Russice}}
* [[:s:ru:РБС/ВТ/Ледебур, Карл-Христиан-Фридрих|De Carolo Friderico a Ledebour]] in ''Lexico biographico Russico,'' curis [[Alexander Polovtsov|Alexandri Polovtsov]] edito {{ling|Russice}}

{{Lifetime|1785|1851|Ledebour, Carolus Fridericus a}}

[[Categoria:Botanistae Germaniae]]
[[Categoria:Botanistae Russiae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Gryphiswaldensis]]
[[Categoria:Professores Universitatis Tartuensis]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Russicae]]
[[Categoria:Exploratores Siberiae]]
[[Categoria:Exploratores Germanici]]
[[Categoria:Exploratores Russici]]</text>
      <sha1>ag93zocl8m0t0bga7o8mo840z6pinqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Demetrius Talpa/Harenarium</title>
    <ns>2</ns>
    <id>300124</id>
    <revision>
      <id>3998293</id>
      <parentid>3995993</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Miscellanea */</comment>
      <origin>3998293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7323" sha1="81mv64eunrymr4qdsngahfb30g43hwu" xml:space="preserve">&lt;small&gt;[[Fasciculus:Versiculi mnemonici.jpg|right|200px]]
''[[Magna charta libertatum|Magnam chartam libertatum]] talparum'' compositurus sum. Haec sunt libertates maximae includendae:
*[[Libertas fodiendi]]
*[[Libertas rodendi]]
*[[Libertas caecuttiendi]]
*[[Libertas dormiendi]]


====incolis abundant, nomine carent====
{{div col|4}}&lt;small&gt;
*''Ačinsk''
*''Al'met'evsk''
*''Angarsk'' Angaropolis
*''Artëm''
*''Balakovo'' 
*Balaschicha
*''Barentsburg'' Barentiopolis
*''Batajsk''
*''Berdsk''
*''Berezniki''
*''Čerkessk''
*''Chasavjurt''
*Chimkae
*''Dimitrovgrad'' 
*''Domodedovo''
*''Dzeržinsk'' Nigrum (de priore ''Tschernoje'')
*''Èlektrostal' '' Electrichalybs
*''Essentuki''
*''Kamensk-Ural'skij'' Petra Uralensis
*''Kaspijsk'' Caspia
*''Kopejsk''
*''Kovrov''
*''Krasnogorsk'' 
*''Ljubercy''
*''Neftejugansk''
*''Neftekamsk'' Naphticamium ut Solicamium
*''Nevinnomyssk''
*''Nižnekamsk'' Utbs Camae Inferioris
*''Nižnevartovsk'' Ripa Vartovensis Inferior
*''Nojabr'sk''
*''Novočeboksarsk'' Tscheboxari Novi
*''Novočersassk'' Circassium Novum
*''Novokujbyševsk''
*''Novomoskovsk'' Mosqua Nova
*''Novošachtinsk'' Fodinae Novae
*''Novyj Urengoj''
*''Obninsk''
*''Oktjabr'skij''
*''Orechovo-Zuevo''
*''Pervoural'sk''
*''[[Podolsk]]''
*''Prokop'evsk'' Procopiopolis
*''Puškino''
*''Ramenskoe''
*''Rubcovsk''
*''Šachty'' Fodinae
*''Salavat''
*''Ščëlkovo''
*''Severodvinsk'' Urbs Duinae Borealis (''in Urbe Duinae Boreali'') 
*''Seversk''
*''Železnodorožnyj'' Ferriviarium
*''Železnogorsk'' Ferrimontium
*''Žukovskij''
&lt;/small&gt;{{div col end}}


===Miscellanea===
&lt;div style=&quot;width:100%&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:90%&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:130%; padding:0.2em 0.6em 0.2em 0.6em; border-right:1px solid #BEBEBE; background:#FFFFFF&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:10%&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mw-customtoggle-1&quot; style=&quot;cursor:pointer; text-align:center; padding:0.2em 0.6em 0.2em 0.6em; border-right:1px solid #BEBEBE; background:white; color:#495388&quot;&gt;monstrentur&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot; id=&quot;mw-customcollapsible-1&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;toccolours mw-collapsible-content&quot; style=&quot;float:left; width:100%; border:0; background:#FFFFFF&quot;&gt;
[[Imago:Novies toties.png|thumb|e ''[https://books.google.ru/books?id=8A0Cp0_WNdMC Capistrano triumphante]'']]
{{coord|55|29|24|N|28|45|35|E|display=title}}
{{Creanda|sv|Erik Väderhatt|Ericus Ventosi Pilei}}&lt;ref&gt;[https://books.google.ru/books?id=uEFSAQAAIAAJ&amp;q=Ventosi+pilei#v=snippet&amp;q=Ventosi%20pilei&amp;f=false ''Saxonis Grammatici Historia Danica'', vol. I, Hauniae 1839].&lt;/ref&gt; — {{Creanda|ru|Клейнмихель, Пётр Андреевич|Petrus Kleinmichel|Petrus Andreides comes Kleinmichel}}&lt;ref&gt;[[Eduardus Eichwald]], [https://books.google.ru/books?hl=fr&amp;id=fGlxVUvGpBQC&amp;q=Andreidi#v=snippet&amp;q=Andreidi&amp;f=false ''Fauna Caspio-Caucasica'', Petropoli 1841, dedicatio].&lt;/ref&gt; [https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=9IJnAAAAcAAJ&amp;q=Catcovius#v=snippet&amp;q=Catcovius&amp;f=false Michael Nicephorides Catcovius]  [https://books.google.ru/books?id=Mz1GAAAAcAAJ&amp;q=pristavorum#v=snippet&amp;q=pristavorum&amp;f=false Pristavus] — [https://old-smolensk.ru/?p=12670 Smolenscensis obsidionis...] [https://rusneb.ru/catalog/000200_000018_RU_NLR_DIGIT_75071/ idem]  
[https://books.google.fr/books?id=uGV3SHOFe8YC ''Relationes status dioecesium in magno ducatu Lituaniae''] [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ihd/content/structure/1598225 ''Etymologica Vandalica et Slavica Megapolitana''] — [https://books.google.ru/books?id=iznC2Z7suJAC&amp;pg=PA293&amp;dq=regiopolitana&amp;hl=fr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjBl8eXzt-AAxV-JxAIHZSGBpUQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=regiopolitana&amp;f=false Regiopolitana] [[:commons:File:Heinrich_Kiepert._Asia_citerior.jpg|Asia Citerior]] — [https://web.archive.org/web/20070302034320/http://www.yunanmitolojisi.net/ilyada-1bolum/ Μῆνιν ἄειδε Turcice] 
paginae absunt, genii adsunt: [[gubernium Bessarabiae|Bessarabiae]] (regio), [[gubernium Caucasi|Caucasi]],  [[gubernium Liflandiae|Liflandiae]], [[gubernium Curlandiae|Curlandiae]], [[gubernium Estlandiae|Estlandiae]] [[:el:Αγίες_Τεσσαράκοντα_Παρθένες_και_Αμμούν_ο_διδάσκαλος|παρθένοι μ']]  [https://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=crepido crepidines]&lt;ref&gt;{{Symeon|набережная}}&lt;/ref&gt; [https://www.reddit.com/r/asklinguistics/comments/771hro/latinization_of_indigenous_place_names/ tabula deperdita] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Lazar|Ioannis Lazar|hu|qid=Q1160374}} [https://www.google.ru/books/edition/Versus_Mnemonici_Ad_ductum_Ausonii_Popm/t0_BkmJToH8C?hl=ru&amp;gbpv=0 ''versus mnemonici'']  {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Andreas Cricius|Andreae Cricii|pl|qid=Q515151}} [https://www.google.ru/books/edition/Corpus_antiquissimorum_poetarum_Poloniae/z6qhNLHehlEC?hl=ru&amp;gbpv=0 ''carmina''] [[meta:Death_anomalies_table|viciČičikov]]

Alliteratio&lt;ref&gt;Carolus Boetticher, [https://books.google.ru/books?id=L6xDAAAAIAAJ ''De alliterationis apud Romanos vi et usu'', 1884]; Ferdinandus Mering, [https://books.google.ru/books?id=EEo8AQAAMAAJ ''De alliteratione Luciliana'', 1891]. [[Pontanus]] primus vocabulum usus esse dicitur, — [[Ioannes Christophorus Adelung]], [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=inu.30000108984414&amp;seq=316 ''Über den Deutschen Styl'', Berolini, 1789—90, p. 282]. (in ''Actio'')&lt;/ref&gt; [[Giraldus Cambrensis]] [https://archive.org/details/giraldicambrensi06gira/page/187/mode/1up?q=Cassandra de adnominatione]  {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ricardus Rolle|Ricardi Rolle|en|qid=Q2345308}} [https://www.google.ru/books/edition/Richard_Rolle_of_Hampole/3D_LATbZr8cC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=Cogitavi+in+claustro+cordis+mei+constans+esse+in+caritate&amp;pg=PR18&amp;printsec=frontcover ''melus''?] 
&lt;references /&gt;

'''Tassus''': [https://books.google.ru/books?id=pi2xDwAAQBAJ Sense] [https://oaktrust.library.tamu.edu/bitstream/handle/1969.1/192737/SCN%2079%201%262%20Complete%20%281%29.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y recensio] [https://books.google.ru/books?id=QXV42_oywj0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false vindicata] [https://books.google.ru/books?id=hWBUAAAAcAAJ&amp;pg=PA17&amp;dq=hierosolymae+liberatae&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=hierosolymae%20liberatae&amp;f=false xvi] [https://books.google.ru/books?id=WIt4Jjo_my4C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false solymeis] [[:it:Scipione Gentili|scipione]]


&lt;hr&gt;
hic volucres armenta viros genus omne ferarum&lt;br&gt;
ne quid diluvii perdat violentia, Noe&lt;br&gt;
colligit atque vnam tot condita condit in arcam
[[Fasciculus:Cat tail ani.gif|left|noborder|37px]] 
[[Fasciculus:Exit from Noah's Ark - British Library Add MS 18850 f16v (detail).jpg|100px]]
[[Fasciculus:Autumn leaves in a rainy day at Hiroshima Peace Memorial Park.jpg|108px|top]]
[[Fasciculus:Новочеркасск Вид с горы 3.jpg|137px|top]]
[[Fasciculus:Lieutenant Schmidt Bridge - grating.jpg|120px|top]]&lt;br&gt;
[https://photos.wikimapia.org/p/00/07/49/37/47_960.jpg ]
[https://photos.wikimapia.org/p/00/02/53/52/27_big.jpg ]


[[Fasciculus:Anagramma Quid est veritas = Est vir qui adest.gif|right|80px]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[ru:Участник:Demetrius Talpa]]</text>
      <sha1>81mv64eunrymr4qdsngahfb30g43hwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998304</id>
      <parentid>3998293</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T20:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Miscellanea */</comment>
      <origin>3998304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7354" sha1="sohc43r441ifsipfk7f0jpiatpoxxp0" xml:space="preserve">&lt;small&gt;[[Fasciculus:Versiculi mnemonici.jpg|right|200px]]
''[[Magna charta libertatum|Magnam chartam libertatum]] talparum'' compositurus sum. Haec sunt libertates maximae includendae:
*[[Libertas fodiendi]]
*[[Libertas rodendi]]
*[[Libertas caecuttiendi]]
*[[Libertas dormiendi]]


====incolis abundant, nomine carent====
{{div col|4}}&lt;small&gt;
*''Ačinsk''
*''Al'met'evsk''
*''Angarsk'' Angaropolis
*''Artëm''
*''Balakovo'' 
*Balaschicha
*''Barentsburg'' Barentiopolis
*''Batajsk''
*''Berdsk''
*''Berezniki''
*''Čerkessk''
*''Chasavjurt''
*Chimkae
*''Dimitrovgrad'' 
*''Domodedovo''
*''Dzeržinsk'' Nigrum (de priore ''Tschernoje'')
*''Èlektrostal' '' Electrichalybs
*''Essentuki''
*''Kamensk-Ural'skij'' Petra Uralensis
*''Kaspijsk'' Caspia
*''Kopejsk''
*''Kovrov''
*''Krasnogorsk'' 
*''Ljubercy''
*''Neftejugansk''
*''Neftekamsk'' Naphticamium ut Solicamium
*''Nevinnomyssk''
*''Nižnekamsk'' Utbs Camae Inferioris
*''Nižnevartovsk'' Ripa Vartovensis Inferior
*''Nojabr'sk''
*''Novočeboksarsk'' Tscheboxari Novi
*''Novočersassk'' Circassium Novum
*''Novokujbyševsk''
*''Novomoskovsk'' Mosqua Nova
*''Novošachtinsk'' Fodinae Novae
*''Novyj Urengoj''
*''Obninsk''
*''Oktjabr'skij''
*''Orechovo-Zuevo''
*''Pervoural'sk''
*''[[Podolsk]]''
*''Prokop'evsk'' Procopiopolis
*''Puškino''
*''Ramenskoe''
*''Rubcovsk''
*''Šachty'' Fodinae
*''Salavat''
*''Ščëlkovo''
*''Severodvinsk'' Urbs Duinae Borealis (''in Urbe Duinae Boreali'') 
*''Seversk''
*''Železnodorožnyj'' Ferriviarium
*''Železnogorsk'' Ferrimontium
*''Žukovskij''
&lt;/small&gt;{{div col end}}


===Miscellanea===
&lt;div style=&quot;width:100%&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:90%&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:130%; padding:0.2em 0.6em 0.2em 0.6em; border-right:1px solid #BEBEBE; background:#FFFFFF&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:10%&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mw-customtoggle-1&quot; style=&quot;cursor:pointer; text-align:center; padding:0.2em 0.6em 0.2em 0.6em; border-right:1px solid #BEBEBE; background:white; color:#495388&quot;&gt;monstrentur&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot; id=&quot;mw-customcollapsible-1&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;toccolours mw-collapsible-content&quot; style=&quot;float:left; width:100%; border:0; background:#FFFFFF&quot;&gt;
[[Imago:Novies toties.png|thumb|e ''[https://books.google.ru/books?id=8A0Cp0_WNdMC Capistrano triumphante]'']]
{{coord|55|29|24|N|28|45|35|E|display=title}}
{{Creanda|sv|Erik Väderhatt|Ericus Ventosi Pilei}}&lt;ref&gt;[https://books.google.ru/books?id=uEFSAQAAIAAJ&amp;q=Ventosi+pilei#v=snippet&amp;q=Ventosi%20pilei&amp;f=false ''Saxonis Grammatici Historia Danica'', vol. I, Hauniae 1839].&lt;/ref&gt; — {{Creanda|ru|Клейнмихель, Пётр Андреевич|Petrus Kleinmichel|Petrus Andreides comes Kleinmichel}}&lt;ref&gt;[[Eduardus Eichwald]], [https://books.google.ru/books?hl=fr&amp;id=fGlxVUvGpBQC&amp;q=Andreidi#v=snippet&amp;q=Andreidi&amp;f=false ''Fauna Caspio-Caucasica'', Petropoli 1841, dedicatio].&lt;/ref&gt; [https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=9IJnAAAAcAAJ&amp;q=Catcovius#v=snippet&amp;q=Catcovius&amp;f=false Michael Nicephorides Catcovius]  [https://books.google.ru/books?id=Mz1GAAAAcAAJ&amp;q=pristavorum#v=snippet&amp;q=pristavorum&amp;f=false Pristavus] — [https://old-smolensk.ru/?p=12670 Smolenscensis obsidionis...] [https://rusneb.ru/catalog/000200_000018_RU_NLR_DIGIT_75071/ idem]  
[https://books.google.fr/books?id=uGV3SHOFe8YC ''Relationes status dioecesium in magno ducatu Lituaniae''] [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ihd/content/structure/1598225 ''Etymologica Vandalica et Slavica Megapolitana''] — [https://books.google.ru/books?id=iznC2Z7suJAC&amp;pg=PA293&amp;dq=regiopolitana&amp;hl=fr&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjBl8eXzt-AAxV-JxAIHZSGBpUQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=regiopolitana&amp;f=false Regiopolitana] [[:commons:File:Heinrich_Kiepert._Asia_citerior.jpg|Asia Citerior]] — [https://web.archive.org/web/20070302034320/http://www.yunanmitolojisi.net/ilyada-1bolum/ Μῆνιν ἄειδε Turcice] 
paginae absunt, genii adsunt: [[gubernium Bessarabiae|Bessarabiae]] (regio), [[gubernium Caucasi|Caucasi]],  [[gubernium Liflandiae|Liflandiae]], [[gubernium Curlandiae|Curlandiae]], [[gubernium Estlandiae|Estlandiae]] [[:el:Αγίες_Τεσσαράκοντα_Παρθένες_και_Αμμούν_ο_διδάσκαλος|παρθένοι μ']]  [https://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=crepido crepidines]&lt;ref&gt;{{Symeon|набережная}}&lt;/ref&gt; [https://www.reddit.com/r/asklinguistics/comments/771hro/latinization_of_indigenous_place_names/ tabula deperdita] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Lazar|Ioannis Lazar|hu|qid=Q1160374}} [https://www.google.ru/books/edition/Versus_Mnemonici_Ad_ductum_Ausonii_Popm/t0_BkmJToH8C?hl=ru&amp;gbpv=0 ''versus mnemonici'']  {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Andreas Cricius|Andreae Cricii|pl|qid=Q515151}} [https://www.google.ru/books/edition/Corpus_antiquissimorum_poetarum_Poloniae/z6qhNLHehlEC?hl=ru&amp;gbpv=0 ''carmina''] [[meta:Death_anomalies_table|viciČičikov]]

Alliteratio&lt;ref&gt;Carolus Boetticher, [https://books.google.ru/books?id=L6xDAAAAIAAJ ''De alliterationis apud Romanos vi et usu'', 1884]; Ferdinandus Mering, [https://books.google.ru/books?id=EEo8AQAAMAAJ ''De alliteratione Luciliana'', 1891]. [[Pontanus]] primus vocabulum usus esse dicitur, — [[Ioannes Christophorus Adelung]], [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=inu.30000108984414&amp;seq=316 ''Über den Deutschen Styl'', Berolini, 1789—90, p. 282]. (in ''Actio'')&lt;/ref&gt; [[Giraldus Cambrensis]] [https://archive.org/details/giraldicambrensi06gira/page/187/mode/1up?q=Cassandra de adnominatione]  {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ricardus Rolle|Ricardi Rolle|en|qid=Q2345308}} [https://www.google.ru/books/edition/Richard_Rolle_of_Hampole/3D_LATbZr8cC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=Cogitavi+in+claustro+cordis+mei+constans+esse+in+caritate&amp;pg=PR18&amp;printsec=frontcover ''melus''?] 
&lt;references /&gt;

'''Tassus''': [https://books.google.ru/books?id=pi2xDwAAQBAJ Sense] [https://oaktrust.library.tamu.edu/bitstream/handle/1969.1/192737/SCN%2079%201%262%20Complete%20%281%29.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y recensio] [https://books.google.ru/books?id=QXV42_oywj0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false vindicata] [https://books.google.ru/books?id=hWBUAAAAcAAJ&amp;pg=PA17&amp;dq=hierosolymae+liberatae&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=hierosolymae%20liberatae&amp;f=false xvi] [https://books.google.ru/books?id=WIt4Jjo_my4C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false solymeis] [[:it:Scipione Gentili|scipione]]


&lt;hr&gt;
hic volucres armenta viros genus omne ferarum&lt;br&gt;
ne quid diluvii perdat violentia, Noe&lt;br&gt;
colligit atque vnam tot condita condit in arcam

[[Fasciculus:Stefanos Stournaras Pharsala No121 c1910.jpg|225px|top]]
[https://photos.wikimapia.org/p/00/07/49/37/47_960.jpg ]
[https://photos.wikimapia.org/p/00/02/53/52/27_big.jpg ]
[[Fasciculus:Exit from Noah's Ark - British Library Add MS 18850 f16v (detail).jpg|100px]]
[[Fasciculus:Autumn leaves in a rainy day at Hiroshima Peace Memorial Park.jpg|108px|top]]
[[Fasciculus:Новочеркасск Вид с горы 3.jpg|68px|top]]
[[Fasciculus:Lieutenant Schmidt Bridge - grating.jpg|60px|top]]


[[Fasciculus:Anagramma Quid est veritas = Est vir qui adest.gif||60px|right]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[ru:Участник:Demetrius Talpa]]</text>
      <sha1>sohc43r441ifsipfk7f0jpiatpoxxp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cellula microglialis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300836</id>
    <revision>
      <id>3998261</id>
      <parentid>3991940</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4007" sha1="a6h6hzydlaqp874i7wqsb98acdhck34" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Mikroglej 1.jpg|thumb|Microglia quiescens cum multis ramis.]]
[[Fasciculus:Makrofagi 2.jpg|thumb|Cellulae microgliales traumate cerebrali accitae macrophagorum vice funguntur.]]
'''Cellulae microgliales''' alias '''microglia''' alias '''cellulae Hortegae''' sunt genus [[Cellula glialis|cellularum glialium]] quae eodem munere in [[Systema nervosum centrale|systemate nervoso centrali]] funguntur atque [[Macrophagocytus|macrophagocyti]] in cetero corpore hoc est corpora aliena adoriuntur et phagocytant, sorbent etiam detrimenta aliarum cellularum. Non ex ectodermate [[Embryo|embryonis]] oriuntur ut ceterae cellulae nervosae sed ut [[Monocytus|monocyti]] e [[mesoderma|mesodermate]] et organo [[Haematopoiesis|hematopoietico]]ː ita ad [[Systema immunitatis|systema immunitatis]] potius quam ad systema nervosum pertinere videre possunt&lt;ref&gt;Sherwood, Klandorf, Yancey, ''Animal physiologyː from Genes to Organisms'', 2013ː 5.3. Interpretatio Francogallicaː De Boeck, 2016 p.169. &lt;/ref&gt;.

Non unum munus eis estː substantias chemicas quoque emittunt quae ceteras cellulas in cerebro crescentes moderantur. Sed substantiae toxicae quas contra corpora aliena immittunt damna cellulis circumiacentibus inicere possunt. Inter alia si nervus laeditur ''tumor necrosis factorem α'' (TNF) et ''neurotrophicum cerebro coniunctum factorem'' (Anglice abbreviatum BDNF) emittunt qui doloris sensum ampliant&lt;ref&gt;Masquelier, Etienne. &quot;[https://web.archive.org/web/20260915044014/https://research.dial.uclouvain.be/entities/publication/37eac7c2-5fff-4d23-8e03-14a12f149f18 Implications des cellules gliales dans la douleur chronique et perspectives thérapeutiques]&quot;,  ''Louvain médical'', 2023: 29-34. Bernard Calvino, &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1624568711001946 Les cellules gliales : leur rôle dans la douleur chronique&quot;, ''Douleurs : Evaluation - Diagnostic - Traitement]'', 2011: 299-303. Pascale Vergne-Salle, Philippe Bertin. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1169833021001861 Douleur chronique et neuroinflammation]&quot;, ''Revue du Rhumatisme'', 2021: 417-423&lt;/ref&gt; ([[Dolor neuropathicus|dolor neuropathicus]]).

== Notae ==
&lt;references /&gt;
== Plura legere si cupis ==
*Étienne Audinat, Isabelle Arnoux. &quot;[https://ipubli.inserm.fr/bitstream/handle/10608/8318/MS_2014_02_153.pdf?sequence=6 La microglie. Des cellules immunitaires qui sculptent et contrôlent les synapses neuronales]&quot;, ''m/s médecine/sciences'', 2014(30) : 153-9
*	Anne-Laure Hemonnot-Girard , ''[https://theses.hal.science/tel-03343947 Implication de nouvelles cibles microgliales, Cst7 et Clec7a/Dectin-1, dans le développement et la progression de la maladie d'Alzheimer]'', Montepessulani, 2021 (Dissertatio academica).
*Ines Hristovska, ''[https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-03462627/document Dynamique microgliale en conditions physiologiques : un mécanisme contrôlé par les états de vigilance et l'activité neuronale]'', Lugduni, 2019 (Dissertatio academica).  
*''Microglia : methods and protocols'' curantibus Olga Garaschuk et Alexei Verkhratsky. Humana Press, 2019.
*Thomas Roux, ''[https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-03278910/document Microglia-nodes of Ranvier interaction during repair]'', Parisiis, 2020 (Dissertatio academica).
*Sarah Taves, Temugin Berta, Gang Chen, Ru-Rong Ji. &quot;[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1155/2013/753656?msockid=2a059abc712d66fc0f948d6e70db67e0 Microglia and Spinal Cord Synaptic Plasticity in Persistent Pain]&quot;, ''Neural Plasticity'', 2013

== Nexus externi ==
*[https://www.aquaportail.com/definition-12286-microglie.html ''Microglie : définition, explications'' apud Aquaportail] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[https://neurosciencenews.com/microglia-amyloid-beta-microbiome-19739/ ''Immune Cells in the Brain Play Key Role...'' apud Neurosciencenews.com]
[[Categoria:Textus nervosi]]
[[Categoria:Cellulae gliales]]
[[Categoria:Immunitatis systema|!]]</text>
      <sha1>a6h6hzydlaqp874i7wqsb98acdhck34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panathenaïcus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306892</id>
    <revision>
      <id>3998224</id>
      <parentid>3787950</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de oratione</comment>
      <origin>3998224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7595" sha1="q85mbboaasfbw71umy55sqolwkiu8zv" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}} 
[[Fasciculus:Elgin marbles frieze.jpg|thumb|[[Panathenaïca|Panathenaicorum]] pompa ex [[Parthenon|Parthenone]].]]
'''''Panathenaïcus'''''&lt;ref&gt;[[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], ''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' 38 et ''[[Cato maior de senectute|Cato Maior]]'' 13.&lt;/ref&gt; (Graece Παναθηναϊκός)&lt;ref&gt;Oratio XII in corpore Isocratico.&lt;/ref&gt; est [[oratio]] demonstrativa (ἐπιδεικτικός) vel fortasse potius, ut auctoris verbum adhibeam, &quot;didactica&quot;&lt;ref&gt;271ː διδασκαλικός.&lt;/ref&gt;  a [[Ars rhetorica|rhetore]] [[Isocrates|Isocrate]] inter [[342 a.C.n.|342]] et [[339 a.C.n.]] scriptaː nam eam inchoavit cum nonaginta quattuor annos natus erat et post tres annos tantum finivit quia opus longo morbo intermissum erat&lt;ref&gt;Par. 267-8. Cf ''[[Cato maior de senectute|Cato Maior]]'' 13. A. F. Natoli, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24817810 Isocrates XII 266–272: A note on the composition of the Panathenaicus]&quot;, ''Museum Helveticum'', 1991ː 146-150 &lt;/ref&gt;. 

== Argumentum ==
In illa ultima oratione politica Isocrates [[Athenae |Athenas]] cum [[Sparta]] historice comparat, e qua comparatione manifestum facere conatur Athenienses multo plura beneficia ceteris civitatibus Graecis contulisse quam Spartanos qui plerumque bellum cum vicinis gerebant. Quibus in primis obicit civitates [[Bellum Troianum|bello Troiano]] gloriosas in [[Peloponnesus|Peloponneso]] omnino deletas, ut [[Pylos|Pylum]] [[Mycenae|Mycenas]]que, atque [[Agamemnon|Agamemnonem]] diu laudat qui omnes Graecos consociatos contra Asiaticos duxit&lt;ref&gt;William H. Race, &quot;[https://www.jstor.org/stable/284246 Panathenaicus 74-90: The Rhetoric of Isocrates' Digression on Agamemnon]&quot;, ''Transactions of the American Philological Association'', 1978ː 175-185&lt;/ref&gt;.   In summa themata in prioribus orationibus saepe iam disputata (panhellenismum, Athenarum laudationem...) retractat. Numquam tamen antea [[Lacedaemon]]ios tam acriter vituperaverat. Ipsas [[Lycurgus|Lycurgi]] praeclaras leges quas Spartae laudatores ad caelum efferebant non ab eis inventas esse adfirmabat sed e veteribus Athenienesium legibus imitatasǃ Ultima orationis pars [[Aenigma|aenigma]] estː nam Isocrates sermonem refert quem cum discipulo Lacedaemonios laudare solito habuit tum cum ipse utrum publicandum opus suum an delendum esset dubitaret. Qui discipulus orationem in contrariam partem interpretatur atque contendit  Isocratem magna arte et per ambages lectori textum diligenter scrutanti atque saepe legenti  ostendisse probandam esse Spartanorum civitatem. Magister utrum recte necne interpretatus sit decernere recusat. Critici moderni etiam magis mirantur quod de [[Philippus II (Macedonum rex)|Philippo II]], [[Macedonia antiqua|Macedonum]] rege tum libertati Graecorum minaciter impendente et bellum cum Atheniensibus gerente ne verbum quidem fecerit. Fortasse illarum duarum maximarum Graecarum civitatum velut orationem funebrem posteris scribere voluit? Aut [[Plato|Platonicorum]] dialogorum [[Parodia|parodiam]] componere?

== De titulo ==
In prooemio (17-19) Isocrates referebat quomodo paulo ante [[Panathenaïca|Panathenaea]] [[Sophistae|sophistas]] iuvenes audierit in [[Lyceum|Lyceo]] se suamque doctrinam depravantes et irridentes. Quibus respondere decrevit unde fortasse colligi potest orationem ad illas magnas ferias primo destinatam esse, nisi vere attamen fictitie. Quae tituli causa fuisse videtur.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Editiones et commentarii ==
*[[Collection des Universités de France]]ː Georges Mathieu et Emile Brémond, ''Isocrate. Tome IV''. Les Belles Lettres, 1962. Cum apparatu critico et versione Gallica. [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1963_num_65_3_3708_t1_0422_0000_3 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_366_3804_t2_0606_0000_2 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*Thomas Blank, ''Logos und Praxis : Sparta als politisches Exemplum in den Schriften des Isokrates'', Berolini, 2014 [https://books.google.fr/books?id=5p3nBQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2016_num_85_1_3897_t16_0264_0000_1 Recensio critica] [https://www.hsozkult.de/publicationreview/id/reb-21661 Altera recensio critica] [https://www.researchgate.net/publication/295100184_Thomas_Blank_Logos_und_Praxis_Sparta_als_politisches_Exemplum_in_den_Schriften_des_Isokrates_Klio_-_Beitrage_zur_Alten_Geschichte_Beihefte_NF_Bd_23_BerlinMunchenBoston_De_Gruyter_Oldenbourg_2014 Tertia recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2014/2014.12.15 et quarta]
*Claudia Brunello, ''Storia e paideia nel Panatenaico di Isocrate''. Romae : Sapienza Università ed., 2015. [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2017_num_86_1_3921_t16_0319_0000_2 Recensio critica]
*Paul Cloché, &quot;[https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1933_num_35_2_2694 Isocrate et la politique lacédémonienne]&quot;, ''Revue des Études Anciennes'', 1933ː 129-145
*Pascale Giovannelli-Jouanna,  «[https://shs.hal.science/halshs-01589033/document Isocrate et l’ennemi commun des Grecs : désignation et représentation des peuples d’Asie dans le corpus isocratique] ». ''Archimède : archéologie et histoire ancienne'', 2017ː 45-53
*Claude Mossé,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ktema_0221-5896_1977_num_2_1_2376 Les périèques lacédémoniens. À propos d’Isocrate, Panathénaïque, 177 sqq]&quot;, ''Ktèma'', 1977ː 121-124
*Marie-Pierre Noël et Pierre Pontier, &quot;[https://journals.openedition.org/etudesanciennes/2539 Lectures du Panathénaïque d’Isocrate : de l’éloge à l’œuvre ouverte. Introduction.]&quot;, ''Cahiers des études anciennes'', 2023. Sequuntur decem disputationes ad ''Panathenaïcum'' pertinentes et a variis auctoribus scriptaeː [https://journals.openedition.org/etudesanciennes/2536]
*Petrus Josephus Andreas Schmitz,	''[https://books.google.fr/books?id=-B8CR9XK5LUC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ViewAPI&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Specimen literarium inaugurale exhibens animadversiones in selectos ex Isocratis Panathenaico locos]'', [[Trudinopolis|Trudonopoli]], 1827
*Nicolas Richer,	&quot;[https://www.persee.fr/doc/ktema_0221-5896_2016_num_41_1_1487 Isocrate et Sparte : un parcours]&quot;, ''Ktèma'', 2016ː 59-86
*Monique Trédé, &quot;Kairos et logos encômiastique : d’un Panathénaïque à l’autre ou d’Isocrate à Ælius Aristide&quot; in ''Φιλολογία. Mélanges offerts à Michel Casevitz'', 2006ː 181-185
*Friedrich Zucker, ''Isokrates' Panathenaikos'', Berolini, 1954 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1955_num_24_2_3275_t1_0478_0000_2 Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2016/2016.11.39 Altera recensio critica]

== Nexus externi ==
*[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0143%3Aspeech%3D12 Textus Graecus apud Perseum] et [https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CF%8C%CF%82 apud Vicifontem] [http://remacle.org/bloodwolf/orateurs/isocrate/panathe.htm Francogallica versione addita apud Remacle]
*Pierre Pontier (Université Paris-Sorbonne), « Le dialogue du Panathénaïque d’Isocrate, une dialectique du maître et du disciple ? » [https://webtv.univ-rouen.fr/videos/pierre-pontier-universite-paris-sorbonne-le-dialogue-du-panathenaique-disocrate-une-dialectique-du-maitre-et-du-disciple/ Disputatio ad aures destinata]
[[Categoria:Orationes]]
[[Categoria:Litterae Graecae antiquae]]
[[Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.]]
[[Categoria:Libri de re politica]]</text>
      <sha1>q85mbboaasfbw71umy55sqolwkiu8zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glandieu Cataracta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307260</id>
    <revision>
      <id>3998384</id>
      <parentid>3788339</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T07:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="h0vv73ocxt45r8vmtzsh0xtoqzcknp0" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Glandieu Falls France.jpg|thumb|250px|Aquae cadentes Glandieu]]
'''Glandieu Cataracta''' ([[Francogallice]] ''Cascade de Glandieu'')) est [[Aqua cadens]] [[Francia]]e,  in [[Idanus (praefectura Franciae)|praefectura Idani]], in [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpis]] regione, quibus [[Gland]] flumen influit.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.europeanwaterfalls.com/waterfalls/cascade-de-glandieu/ |title=Cascade de Glandieu |publisher=europeanwaterfalls.com |accessdate=19 May 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://patrimoines.ain.fr/n/cascade-de-glandieu-a-bregnier-cordon/n:1529 |title=Cascade de Glandieu à Brégnier-Cordon - Patrimoine(s) de l'Ain |publisher=patrimoines.ain.fr |accessdate=19 May 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ain-tourisme.com/fiches/Groslee-Saint-Benoit/Espaces-Naturels-Sensibles/Cascade-de-Glandieu-Espace-Naturel-Sensible-de-l-Ain/169688/ |title=Cascade de Glandieu |publisher=ain-tourisme.com |accessdate=19 May 2023}}&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Cascade de Glandieu}}
{{fontes geographici}}
*[https://web.archive.org/web/20230424141211/https://patrimoines.ain.fr/n/cascade-de-glandieu-a-bregnier-cordon/n:1529 De cataracta] in situ patrimonii Idanensis

[[Categoria:Geographia Franciae]]
[[Categoria:Aquae cadentes Franciae]]</text>
      <sha1>h0vv73ocxt45r8vmtzsh0xtoqzcknp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:LTL/tomus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>307649</id>
    <revision>
      <id>3998227</id>
      <parentid>3993971</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>De forma quaesitoria interretiali</comment>
      <origin>3998227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1425" sha1="qzj2ugq1s0e3kehhpwyraupdfhx9lex" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}
	| “{{#if:{{{4|}}}|[https://archive.org/details/{{{5}}}/page/n{{{4}}}/mode/2up?view=theater {{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{{1}}}}}]|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{{1}}}}}}}” apud [[Aegidius Forcellini|Forcellini, Aegidium]]; [[Iosephus Furlanetto|Furlanetto, Iosephum]] red.; [[Franciscus Corradini|Corradini, Franciscum]] cur.; et [[Iosephus Perin|Perin, Iosephum]] cur. ([[1733]]–[[1965]]). ''{{#if:{{{4|}}}|[[Lexicon Totius Latinitatis]]. {{{6}}}|[https://archive.org/details/{{{5}}} Lexicon totius latinitatis. {{{6}}}]}}'' &lt;span style=&quot;font-family: monospace; word-spacing: -0.4em;&quot;&gt;'''&amp;#91;[https://archive.org/download/{{{5}}}/{{{7}}} PDF]&amp;#93;'''&lt;/span&gt;. [[Bononia]]e: [[Arnaldus Forni]] &amp;#91;[https://www.lexica.linguax.com/forc.php{{#if:{{{1|}}}|?searchedLG={{urlencode:{{{1}}}|QUERY}}}} forma quaesitoria interretialis]&amp;#93;{{#if:{{{4|}}}|. p. {{{2}}}}}
	| [[Aegidius Forcellini|Forcellini, Aegidius]]; [[Iosephus Furlanetto|Furlanetto, Iosephus]] red.; [[Franciscus Corradini|Corradini, Franciscus]] cur.; et [[Iosephus Perin|Perin, Iosephus]] cur. ([[1733]]–[[1965]]). ''[https://archive.org/details/{{{5}}} Lexicon Totius Latinitatis]''. [[Bononia]]e: [[Arnaldus Forni]] &amp;#91;[https://www.lexica.linguax.com/forc.php{{#if:{{{1|}}}|?searchedLG={{urlencode:{{{1}}}|QUERY}}}} forma quaesitoria interretialis]&amp;#93;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio formulae machinariae}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qzj2ugq1s0e3kehhpwyraupdfhx9lex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:LTL</title>
    <ns>10</ns>
    <id>307650</id>
    <revision>
      <id>3998229</id>
      <parentid>3776723</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>{{[[Module:Sort list|#invoke:sort list]]|[[Module:Sort list#asc|asc]]}} + {{[[Module:String|#invoke:string]]|[[Module:String#replace|replace]]}} → {{[[Module:Params|#invoke:params]]}}</comment>
      <origin>3998229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1268" sha1="56i147e5tm7n7ui965ym9b106evq7cx" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}

	| {{#switch:
		{{#invoke:params|new|
			recalling|1|
			mapping_to_lowercase|
			providing|1||
			splicing|2|6|6|a|d|l|r|syrticus|zyza|
			sorting_sequential_values|
			setting|i|/|
			sequential|
			list_values
		}}

		| a/{{lc:{{{1}}}}}/d/l/r/syrticus/zyza =
			{{LTL/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{2|}}}|forcellini2|Tom. I|2%20Forcellini.pdf}}

		| a/d/{{lc:{{{1}}}}}/l/r/syrticus/zyza =
			{{LTL/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 1}}}}|forcellini3|Tom. II|3%20Forcellini.pdf}}

		| a/d/l/{{lc:{{{1}}}}}/r/syrticus/zyza =
			{{LTL/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 1}}}}|forcellini4|Tom. III|4%20Forcellini.pdf}}

		| a/d/l/r/{{lc:{{{1}}}}}/syrticus/zyza =
			{{LTL/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 1}}}}|5forcellini|Tom. IVa|5%20Forcellini.pdf}}

		| a/d/l/r/syrticus/{{lc:{{{1}}}}}/zyza =
			{{LTL/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#expr:{{{2}}} - 645}}}}|forcellini6|Tom. IVb|6%20Forcellini.pdf}}

		| #default = {{LTL/tomus||{{{2|}}}|{{{3|}}}||forcellini1|Praefatio|1%20Forcellini.pdf}}

	}}

	| {{LTL/tomus||{{{2|}}}|{{{3|}}}||forcellini1||1%20Forcellini.pdf}}

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>56i147e5tm7n7ui965ym9b106evq7cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:LTL/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>307652</id>
    <revision>
      <id>3998230</id>
      <parentid>3845923</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3998230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="4giw7bwtq2b2ny1mxru7d0ygc2d0upq" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Formula tabularia|censens=sex tomos [[Lexicon Totius Latinitatis|''Lexici Totius Latinitatis'']] [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]]|prodens=singillatim}}
{{Lua|Params}}

Haec formula nexum ad [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] et al. [[Lexicon Totius Latinitatis|'''''L'''exicon '''T'''otius '''L'''atinitatis'']] creat. Si notam iam paratam vis, vide {{Fn|LTL ref}}.

== De usu ==
Tria parametra anonyma addi possunt: vocabulum Latinum, numerus paginae quae ipsum vocabulum continet et verba ostendenda. Selectio tomi correcti est mechanica (at argumentum {{para|1}} requirit, sin secus semper primus tomus ostendetur).

* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LTL|lectrum|50}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LTL|lectrum|50}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;Vide vocabulum {{LTL|lectrum|50|lectri}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ Vide vocabulum {{LTL|lectrum|50|lectri}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LTL|lectrum}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LTL|lectrum}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LTL||50}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LTL||50}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LTL}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LTL}}

=== De primo argumento ===
Formula, argumentum {{para|1}} (vocabulum Latinum) interpretata, unum ex his tomis sex eligit:

* [https://archive.org/details/forcellini1 Praefatio] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/forcellini1/1%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; (argumento omisso)
* [https://archive.org/details/forcellini2 Tom. I] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/forcellini2/2%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; – a littera &quot;A&quot; ad litteram &quot;C&quot;
* [https://archive.org/details/forcellini3 Tom. II] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/forcellini3/3%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; – a littera &quot;D&quot; ad litteram &quot;K&quot;
* [https://archive.org/details/forcellini4 Tom. III] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/forcellini4/4%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; – a littera &quot;L&quot; ad litteram &quot;Q&quot;
* [https://archive.org/details/5forcellini Tom. IVa] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/5forcellini/5%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; – a littera &quot;R&quot; ad seriem &quot;SYRTIBOLOS&quot;
* [https://archive.org/details/forcellini6 Tom. IVb] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/forcellini6/6%20Forcellini.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; – a serie &quot;SYRTICUS&quot; ad seriem &quot;ZYZA&quot;

== De formula adhibenda ==

&lt;templatedata&gt;{
	&quot;description&quot;: &quot;Haec formula nexum ad Lexicon Totius Latinitatis creat.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Vocabulum Latinum&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Vocabulum Latinum&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;lectrum&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Numerus paginae&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Numerus paginae quae ipsum vocabulum continet&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;50&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;lectri&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		}
	}
}&lt;/templatedata&gt;

== Subformulae ==
* {{fn|LTL/tomus}}

== Vide quoque ==
* {{Fn|LTL ref}} – formula simillima, sed inclusis titulis &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt;
* {{Fn|Forcellini}}
* [[Vicipaedia:Formulae quae ad fontium citationes adhibentur]]
* [[:Categoria:Fontes Vicipaediae]]

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Fontes Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae accessum ad fontem praebent|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>4giw7bwtq2b2ny1mxru7d0ygc2d0upq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Annales/tabulae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>308783</id>
    <revision>
      <id>3998352</id>
      <parentid>3992297</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T00:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufobot</username>
        <id>173822</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Novum censum addidi</comment>
      <origin>3998352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7270" sha1="1yim4c9dqnjlhiagdzo7cwjz6zfvprl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{#if:x||&lt;/noinclude&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{1}}}
	| prex = {{{3|}}}
	| ops = {{{4|}}}
	| ?! = &lt;!-- Noli hunc versum mutare! Don't change this line! --&gt;{{subst:annales/tabulae/census|202611}}
	| 202611 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=298006|2=142621|3=0|4=3988830|5=213969|6=197|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20261101000021}}
	| 202610 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=297441|2=142439|3=0|4=3982775|5=212525|6=194|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20261001000021}}
	| 202609 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=296538|2=142240|3=0|4=3975437|5=211239|6=194|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260901001205}}
	| 202608 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=295654|2=142053|3=0|4=3966525|5=209967|6=186|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260801000021}}
	| 202607 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=295011|2=141922|3=0|4=3959802|5=208738|6=181|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260701000021}}
	| 202606 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=294430|2=141760|3=0|4=3953801|5=207516|6=203|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260601000022}}
	| 202605 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=293975|2=141569|3=0|4=3948688|5=206039|6=227|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260501000022}}
	| 202604 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=293290|2=141153|3=0|4=3943093|5=204675|6=195|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260401000022}}
	| 202603 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=292909|2=141094|3=0|4=3936577|5=203383|6=221|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260301001158}}
	| 202602 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=292072|2=140997|3=0|4=3929643|5=202153|6=219|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260201001333}}
	| 202601 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=291413|2=140887|3=0|4=3923367|5=200736|6=207|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260101011247}}
	| 202512 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=291062|2=140767|3=0|4=3918919|5=199309|6=230|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251201010217}}
	| 202511 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=290705|2=140658|3=0|4=3914508|5=198003|6=228|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251101010022}}
	| 202510 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=290127|2=140570|3=0|4=3907123|5=196726|6=190|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251001000021}}
	| 202509 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=289682|2=140469|3=0|4=3901606|5=195582|6=133|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250901010021}}
	| 202508 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=288828|2=140385|3=0|4=3895661|5=194723|6=149|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250801010021}}
	| 202507 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=287776|2=140311|3=0|4=3889423|5=193867|6=159|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250701011117}}
	| 202506 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=287359|2=140244|3=0|4=3883918|5=193004|6=169|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250601000949}}
	| 202505 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=286952|2=140131|3=0|4=3878456|5=191748|6=158|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250501000022}}
	| 202504 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=286574|2=140007|3=0|4=3874403|5=190695|6=153|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250401000022}}
	| 202503 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=286306|2=139916|3=0|4=3871113|5=189636|6=152|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250301003621}}
	| 202502 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=286138|2=139844|3=0|4=3866873|5=188701|6=170|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250201000020}}
	| 202501 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=285766|2=139734|3=0|4=3861546|5=187645|6=138|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250101000004}}
	| 202412 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=285396|2=139664|3=0|4=3855546|5=186773|6=144|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241201000021}}
	| 202411 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=285088|2=139573|3=0|4=3851003|5=185919|6=155|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241101000021}}
	| 202410 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=284850|2=139474|3=0|4=3846314|5=185021|6=145|7=8|8=18|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241001000021}}
	| 202409 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=284309|2=139356|3=0|4=3840191|5=184109|6=146|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240901000104}}
	| 202408 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=283838|2=139219|3=0|4=3834154|5=183171|6=158|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240801000020}}
	| 202407 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=283518|2=139093|3=0|4=3830142|5=182215|6=161|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240701000021}}
	| 202406 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=283358|2=139015|3=0|4=3826653|5=181185|6=146|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240601000020}}
	| 202405 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=282792|2=138922|3=0|4=3820224|5=180097|6=165|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240501000021}}
	| 202404 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=282544|2=138898|3=0|4=3815869|5=178994|6=147|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240401031656}}
	| 202403 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=282357|2=138827|3=0|4=3811454|5=177828|6=151|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240301000009}}
	| 202402 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=281769|2=138680|3=0|4=3806008|5=176783|6=170|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240201000036}}
	| 202401 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=280990|2=138450|3=0|4=3798534|5=175529|6=152|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240101013141}}
	| 202312 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=280750|2=138365|3=0|4=3793498|5=174455|6=165|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231201000007}}
	| 202311 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=280437|2=138263|3=0|4=3789473|5=173394|6=133|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231101000031}}
	| 202310 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=280145|2=138202|3=0|4=3784894|5=172353|6=148|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231001005606}}
	| 202309 = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;{{{2}}}|1=279698|2=138140|3=0|4=3779344|5=171349|6=161|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20230901000112}}
}}&lt;noinclude&gt;}}{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1yim4c9dqnjlhiagdzo7cwjz6zfvprl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceratinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311052</id>
    <revision>
      <id>3998265</id>
      <parentid>3932976</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3973" sha1="2x943e2thhev1zeecf25vg8efcoer53" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Rhinoceros (4872071091).jpg|thumb|Tam cornua quam cutis istius rhinocerotis e '''ceratino''' constant.]]
'''Ceratinum''' (e verbo Graeco  κέρας, κέρατοςː  'cornu') -vel fortasse potius ceratina, quoniam plura sunt- est [[Proteina|proteina]] [[Fibra alimentaria|fibrosa]] [[Cytosceletus|cytosceleti]] in ceratinocytis producta. E diametri magnitudine (circiter 10 [[Nanometrum|nm]]) inter filamenta media ponitur. Ceratinum durum in animalium [[Cornu|cornu]], [[Capilli|capillis]], villis, [[Lana|lana]], [[Unguis|unguibus]], [[Penna|pennis]] invenitur. Ceratinum mollius in cellulis vivis versatur. In strato superficiali [[Cutis|cutis]] humanae (necnon aliorum [[Mammalia|mammalium]]) [[Epithelium|cellulae epitheliales]] [[Epidermis|epidermidis]] iam mortuae cumulantur, in quibus paene nihil nisi ceratinum valde compressum remanet. Illud impermeabile [[Systema integumentarium|tegumentum]] totum corpus protegit tam adversus solis radios quam contra [[Bacteria|bacterias]]. Ceratina intracellularia (endoceratina) a ceratinis extracellularibus (extraceratina) distingui solent

== De structura moleculari ==
[[Fasciculus:Aufbau eines Haars.png|thumb|Quomodo '''ceratini''' helices pilum faciunt]]
[[Molecula]] ceratini e [[Dimerum (chemia)|dimero]] [[Helix α|helicum α]] consistit. Nam in structura primaria ceratinorum [[Aminoacidum|aminoacida]] per septena repetuntur, ita ut aminoacida non [[polaritas|polaria]], hoc est hydrophoba, semper primum et quartum locum septenorum occupant. Ita duae helices per appendices hydrophobas sese conglutinant quae invicem adtrahant. Deinde plura dimera structuram aedificant [[Rudens|rudentibus]] aut [[Restis|restibus]] manu factis similiorem. Haec aedificatio [[Energia|energiam]] non expendit. In alpha-ceratinis, quae in duris structuris versantur, multa [[Cysteinum|cysteina]] reperiuntur, quae pontes [[Sulphur|sulphureos]] inter filamenta iungunt.

[[Mutatio genetica|Mutationes geneticae]] in ceratino gravium morborum causa inveniuntur, exempli gratia in [[Epidermolysis bullosa simplex|epidermolysi bullosa simplici]], cum strata epithelii dehiscunt et [[Vesicula|vesiculae]] interveniunt.

== Fontes ==
[[Fasciculus:KeratinF9.png|thumb|Microphotographia '''ceratini''' filamentorum intra cellulam]]
*Charlotte Pratt et Kathleen Cornely,  ''Essential Biochemistry'', Wiley, 2018ː V.3. In versione Francogallica, De Boeck, 2019 pp.135-6

== Plura legere si cupis ==
*Hermann H Bragulla et Dominique G Homberger, &quot;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2736122/ Structure and functions of keratin proteins in simple, stratified, keratinized and cornified epithelia]&quot;, ''Journal of Anatomy'', 2009ː 516-559
*Robert G. Oshima, &quot;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1950476/ Intermediate Filaments: A Historical Perspective]&quot;, ''Experimental Cell Research'', 2007: 1981–1994.
* Schweizer J, Bowden PE, Coulombe PA, et al. (July 2006). &quot;[https://rupress.org/jcb/article/174/2/169/44323/New-consensus-nomenclature-for-mammalian-keratins New consensus nomenclature for mammalian keratins]&quot;. ''J. Cell Biol.'' 174 (2): 169–74.
*Luca Tombolato, Ekaterina E. Novitskaya, Po-Yu Chen, Fred A. Sheppard, Joanna McKittrick, &quot;[https://web.archive.org/web/20150924113814/http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/126/1263373670.pdf Microstructure, elastic properties and deformation mechanisms of horn keratin]&quot;, ''Acta biomaterialia'', 2010ː 319-330
*Bin Wang, Wen Yang, Joanna McKittrick, Marc André Meyers, &quot;Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bioinspiration&quot;, ''Progress in materials science'', 2016ː 229-238 [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0079642515000596]

== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20241201180755/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/5018/keratine De ceratino apud Aquaportail]

[[Categoria:Proteinae]]
[[Categoria:Cytologia]]
[[Categoria:Biochemia]]</text>
      <sha1>2x943e2thhev1zeecf25vg8efcoer53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Philippus Biagioli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312140</id>
    <revision>
      <id>3998378</id>
      <parentid>3993031</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T05:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1422</id>
      </contributor>
      <comment>Imago Filippo_Biagioli_autoritratto_digitale_senza_motivo.jpg deleta est ex Communibus ab Krd. Ille hanc rationem dedit: No permission since 24 October 2026</comment>
      <origin>3998378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13457" sha1="k2reyepinvq87b7lyzovp76h7j17wpl" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}
'''Philippus Biagioli''', etiam pseudonymo '''analphabeta''' notus (natus [[Pistorium|Pistoriae]] die [[9 Februarii]] [[1975]]), est [[artifex]] et [[sculptor]] [[Italia]]nus.

== Biographia ==
Cum esset adoptione incola Castri Serravallis, exorsus{{dubsig}} est artem picturae anno 1997, dum diu iacebat in effecta calamitate autocinetica convalescentia. Biagioli primum se dedit artibus graphicis, libris nubeculatis disciplinaeque compunctionis, cuius interpretationem ritualem autonome coepit discere. Occursus artificis Pistoriensis Romuli Romani&lt;ref&gt;'''Filippo Biagioli 2011''' [http://www.p-ars.com/page14/page115/page115.html Res.]&lt;/ref&gt;, qui evenit anno 1999, et subsequens cum eo amicitia perpulerunt Biagioli ad amplificandas artis suae inquisitiones, a typicis conceptis ad picturam magis symbolicam movendas; de hoc ipse Biagioli scripsit in ejus libro &quot;''Arte sul fiume''&quot;&lt;ref&gt;L'avvincente storia artistica internazionale dell'artista toscano Filippo Biagioli [https://genova.reteluna.it/it/l-avvincente-storia-artistica-internazionale-dell-artista-toscano-filippo-biagioli-AtKcp.html Res.]&lt;/ref&gt; (Ars super flumen). 

Anno 2006 didicit picturam linearem, [[Sculptura|sculpturam]], [[Calligraphia|calligraphiam]] et [[Photographia|photographiam]]. Illo autem tempore coepit opera signare sua verbo compendioso figurato ex quibusdam elementis ejus nominis (FPP). Postea innotescere pluribus coepit sub pseudonymo &quot;analphabeta&quot;, mutuato ab Illiterata Arte Johannis-Michaelis Basquiat et ab Arte Rude Johannis Dubuffet.&lt;ref&gt;Filippo Biagioli – Radiografia di un Analphabeta https://www.exibart.com/evento-arte/filippo-biagioli-radiografia-di-un-analphabeta/&lt;/ref&gt;

Praeterquam quod diligenter examineret structurae genera operum Picassi, perfusus est voluptate Africanae Artis, cuius exotericum et rituale adspectamen delenivit eius animum&lt;ref&gt;Namji, Nuchu, Gio’o, Hina Nagashi, The Importance Of Dolls In Ritual Arts https://sanzabl01a.wordpress.com/2013/10/29/namji-nuchu-gioo-hina-nagashi-the-importance-of-dolls-in-ritual-arts/&lt;/ref&gt; (2007). Deinde se dedit sculpturae textibusque, incitatus africanis vexillis nationis Asafensis, quae incolit, Ghanam. Cum diversis generibus musivorum artificium utantur, opera Biagioli pertinent ad picturam et ad tribalem ac ritualem artem. Ab anno 2014 se dedit praedispositionibus sine fine lucrativo et adiumento contentionis contra impedimenta aegrorum hominum.

== Opera in cimeliis et collectionibus ==
[[Fasciculus:M880cab_Chanukkiyah_51,2x60x4_cm_2017_sculpture_on_wood.jpg|alt=Channukah di Filippo Biagioli per Museo dei Lumi (Casale Monferrato)|thumb|upright=0.7|left|Encaenalia Candelabra Philippi Biagioli in Museo Luminum(Casale Monferrato, Italia)]]
Tablinum Iurum Vaticanensis Apostolicae Bibliothecae Vaticanensis Civitatis, Bibliotheca Sectionis Imaginum [[Museum Britannicum|Musei Britannici]] [[Londinium|Londinii]], Bibliotheca Regalis [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]], Tablinum Musei Pratensis [[Matritum|Matriti]], Bibliotheca Musei Nationalis Palatii in Taipeia&lt;ref&gt;Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/&lt;/ref&gt;, Bibliotheca Conclavis Picturarum Linearium et Impressionum in florentinis Officibus&lt;ref&gt;Trattato di demonologia = Essay on demonology : summa verborum, numeri, temporis et spatii / [scritto disegnato e assemblato da Filippo Biagioli]. https://web.archive.org/web/20241127183011/http://216.147.215.202/F/B898CP1NJU6L5MIIQ2NLNP6NPJ881V1L52BKPXHIHMXCURMQTY-23255?func=find-b&amp;request=filippo+biagioli&amp;find_code=WRD&amp;adjacent=N&amp;local_base=IRS01&amp;x=0&amp;y=0&amp;filter_code_4=WFM&amp;filter_request_4=&amp;filter_code_2=WYR&amp;filter_request_2=&amp;filter_code_3=WYR&amp;filter_request_3=&lt;/ref&gt;, Pinacotheca Tate Bibliotheca Britannica in Londinio&lt;ref&gt;Trattato di demonologia: summa verborum, numeri, temporis et spatii = Essay on demonology https://web.archive.org/web/20240402170904/https://library.tate.org.uk/client/en_GB/default/search/detailnonmodal/ent:$002f$002fSD_ILS$002f0$002fSD_ILS:348809/ada?qu=Biagioli&amp;d=ent://SD_ILS/0/SD_ILS:348809~ILS~0&amp;te=ILS&lt;/ref&gt;, MUSPAC (Experimentale Museum pro Contemporali Arte in Aquilia)&lt;ref&gt;Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/&lt;/ref&gt;, Bibliotheca Academiae Artium Brerae [[Mediolanum|Mediolani]]&lt;ref&gt;Trattato di demonologia : Summa verborum, numeri, temporis et spatii = Essay on demonology : Summa verborum, numeri, temporis et spatii / Filippo Biagioli https://web.archive.org/web/20240422212151/https://brera.biblioteche.it/opac/detail/view/brera:catalog:40752&lt;/ref&gt;, Bibliotheca Academiae Artium [[Florentia]]e,&lt;ref&gt;Trattato di Demonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii (scheda anagrafica). https://www.filippo-biagioli.com/arte-tribale-europea/trattato-di-demonologia-summa-verborum-numeri-temporis-et-spatii/&lt;/ref&gt; Bibliotheca Gymnasii Artis Reginae Sofiae in Matrite&lt;ref&gt;Trattato di demonología: summa, berborum,{{dubsig}} numeri, temporis et spatti{{dubsig}}  [https://catalogo.museoreinasofia.es/ABSYSINTERNET/abnetcl.exe/O7064/ID47904218?ACC=161 Res.]&lt;/ref&gt; habent omnes unam manufactam copiam operis “Liber de daemonologia, Summa verborum, numeri, temporis et spatii” dinumerantis una 24 exemplaria.

Cum maneamus in argumento manufactorum librorum, editorum in una copia, Bibliotheca et Monumentalis Aula Ierolaminorum Neapoli habent librum perfectum in amygdalo cum versibus Francescae de Masibus. Museum Johannis Toumaniani in Erevano (quod est in Armenia) habet librum dicatum fabulis divalibus ipsius Johannis, qui censitur poeta nationalis Armeniae&lt;ref&gt;Տոսկանացի Ֆիլիպոն ստեղծել է Թումանյանի հեքիաթների ձեռագործ գիրքը https://mediamax.am/am/news/special-report/42095/&lt;/ref&gt;; Museum autem Cannabae in Castro Sanctae Anatoliae habet manufactum librum, omnino cannaba perfectum, cuius nomen est &quot;Leggendario della Valnerina&quot; [Fabulosa Historia Valnerinae]&lt;ref&gt;''Leggende su Canapa - Il Leggendario della Valnerina di Filippo Biagioli'' [https://www.museodellacanapa.it/leggende-su-canapa/ Res.]&lt;/ref&gt;. Bibliotheca Collectionis nomine Peggy Guggenheim habet manufactum librum perfectum ex ligno chartaque, explicantem fabula, a Biagioli scripta, gravitatem Tribalis Artis&lt;ref&gt;The child with the dust blanket : [fable about the primary art] / by Filippo Biagioli [https://opac.sbn.it/risultati-ricerca-avanzata/-/opac-adv/index/5/ITICCUVEA1316467?fieldstruct%5B1%5D=ricerca.parole_tutte%3A4%3D6&amp;fieldvalue%5B1%5D=filippo+biagioli&amp;fieldaccess%5B1%5D=Keywords%3A1016&amp;struct%3A1001=ricerca.parole_almeno_una%3A%40or%40 Res/]&lt;/ref&gt;. Templum Materis Misericordiae in Varavo,{{dubsig}} Onthio,{{dubsig}} habet &quot;Librum Devotionum Materis Misericordiae&quot;, dicatum Materi Misericordiae.&lt;ref&gt;Filippo Biagioli, ''Il Libro Della Misericordia'' [https://www.youtube.com/watch?v=l965m7HOEkw Res.]&lt;/ref&gt;

Cum spectemus ad opera, quae continent metallum, Museum Contemporalis Artis in civitate Kapani (quae est in Armenia), habet in sua collectione gladium et coronam, dicatos Mariae Virgini. Ecclesia Sancti Stephani in Castro Serravallis Pistoriensis custodit Crucem e ligno et piltro, sitam in Baptisterio ac dicatam Passioni Christi. Postremo, Museum, dicatum machinae 500 in civitate Garlenda (quae est in jurisdictione Savonis), in publico perenne proponit latus machinae Fiat 500&lt;ref&gt;Una fiancata di Fiat 500 diventa un’opera d’artedonata al Club da Biagioli https://www.lastampa.it/savona/2017/09/09/news/una-fiancata-di-fiat-500diventa-un-opera-d-artedonata-al-club-da-biagioli-1.34417156/&lt;/ref&gt;, perfectum e ferro pannoque.

Museum Civicum Serificii gentis Monti in Abbatia Lariana (LC), habet textum sericum, effingens fabulam Grignae, Museum autem MOCA in Balneis Montis Catini habet intextum pannum, effingens Ecclesiam Assuntae et photographiam cum graphitis, depingentem quandam viam civitatis&lt;ref&gt;Artisti https://www.mocamontecatini.it/artisti-2/&lt;/ref&gt;. Museum Sancti Valerii in municipio Auximiani, sito in Alexandria, habet pannum, ubi intextus est vultus ipsius sancti.&lt;ref&gt;Museo d’arte dedicato a San Valerio https://www.ilmonferrato.it/notizia/PTMYdFp5ZEagI2GcKkMQSA/museo-d-arte-dedicato-a-san-valerio&lt;/ref&gt;

Postremo, Museum Artis Contemporalis et XX saeculi in Monte Summano habet tria dimensionum ingentium opera artificis&lt;ref&gt;Filippo  Biagioli [https://www.macn.it/it/collezione/biagioli-filippo/ Res.]&lt;/ref&gt;. Ultro, Museum Luminum, situm in Burgo Casali, proponit in publica collectione Encaenalium Candelabrorum opus, quod Biagioli, perfecit bractea aurea et ligno.&lt;ref&gt;LA COLLEZIONE – 193 [https://www.casalebraica.org/lume/193 Res.]&lt;/ref&gt;

Opera publica ut picturae parietariae possunt inveniri in hisce civitatibus: Arnatio (Savo), Contianum (Alexandria), [[Balnea Montis Catini]] (Pistoria), Ecclesiola Uzanensis (Pistoria)

== Praecipua spectacula ==
* Italia, exhibitio propria,	2023, Larciani (Pistoria), apud Galleria CUM VENIO - exhibitio propria &quot;''Retrospettiva 25 anni lungo il fiume''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2023, Prati, apud Museo di San Domenico - exhibitio collectiva &quot;''El misionero musico''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2023, Cosii (in [[Provincia Imperiensis|Provincia Imperiensi]]), apud Secretarium Municipii Cosiensis ''-&quot;CoBra “Alechinsky, Appel, Corneille, Jorn, Biagioli e Arte Tribale”&quot;''
* Italia, exhibitio propria, 2022, Balneorum Montis Catini (Pistoria), apud Fabiani Arte – Florilegium &quot;''Tele fatte a mano di inizio e fine carriera''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2020, Romae, apud GAM Galleria Arte Moderna - &quot;''#domaniarte''&quot;
* Polonia, exhibitio collectiva, 2019, Vratislaviae, apud Galeriam Macondo - “''PrintCard Wroclaw''”
* Italia, exhibitio collectiva, 2019, Montis Summani (Pistoria), apud MACn Museo Arte Contemporanea e del '900 - &quot;''Alla	fine ai miei occhi eri destinata''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2019, Eboli (in [[Provincia Salernitana]]), apud Museo MOA - &quot;''Gerda Taro, arte, guerra e ribellione''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2019, Balneorum Montis Catini (Pistoria), apud MO.CA Museo Arte Contemporanea - &quot;''The best, il meglio della collezione civica''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2018, Montis Bersarii (in [[Provincia Astensis|Provincia Astensi]]), apud Museo Civico d'Arte Moderna e Contemporanea - “''Presepi e altri''”
* Italia, exhibitio collectiva, 2018, Montis Summani (Pistoria), apud MACn Museo Arte Contemporanea e del '900 - &quot;''Anime Animus Anima''&quot;
* Italia, exhibitio collectiva, 2017, Burgi Casalis (in [[Provincia Alexandrina Statiellorum|Provincia Alexandrina]]), apud Museo dei Lumi - “''Candelabri Chanukkhia''&quot;
* Germania, exhibitio collectiva, 2017, [[Berolinum|Berolini]], apud Institute fur alles Mogliche - “''Usb shuffle show''”
* Italia, exhibitio propria, 2016, Sergianae (in [[Provincia Spediensis|Provincia Spediensi]]), apud Primitive Art Gallery - “''Me, i, myself''”
* Italia, exhibitio propria, 2016, Castri Serravallis Pistoriensis (in Provincia Pistoriensi), apud Cappella della Compagnia del SS. Sacramento - “''Dalla Terra degli Spiriti alla Terra delle Origini, Arte Tribale a Serravalle''&quot;
* Italia, exhibitio propria, 2016, Vercellarum, apud Galleria ViadeiMercati - “''Filippo Biagioli tra stupore e innovazione''”
* Anglia, exhibitio propria, 2014, Coventriae, apud	Warwick University - “''Ritual from life to death: performances, art and society''”
* Nepalia, exhibitio collectiva, 2014, Catmandi, apud Blu Curio Gallery - “''Dialogue on Himalayan Tribal Art and European Tribal Art''”
* Iaponia, exhibitio propria, 2012, Osacae, apud &quot;''Komorebi Hall''&quot; (workshop by Nroom Artspace)
* Iaponia, exhibitio propria 2012, Tokii, apud Nroom Artspace - &quot;''Japanese Experience''&quot;
* Italia, exhibitio propria, 2012, Genuae, apud Palazzo Imperiale - &quot;''Fabrics and plastics''&quot;
* Italia, exhibitio propria, 2009, Savonis, apud Fortezza Priamar - &quot;''La materia dei sogni''&quot;
* Italia, exhibitio propria, 2008, Imperiae, apud Galleria ViadeiMercati - &quot;''Radiografia di un analphabeta''&quot;

== Monumenta litterarum ==
* &quot;''L’imbarcazione come tema nell’Arte Rituale / The boat as a theme in the Ritual Art''&quot; [Navigium ut thema in Arte Rituali], anno 2022
* &quot;''In Ottempera Degnis, in Ottempera Matris''&quot;, anno 2022
* &quot;''Arte sul fiume''&quot; [Ars super flumen], anno 2017
* &quot;''Criba Millennium''&quot;anno 2015
* &quot;''Criba Noia''&quot; [Criba Taedium], anno 2014
* &quot;''Criba la Notte Kan’d’Ema''&quot;, anno 2013
* &quot;''Mediacaotica''&quot;, anno 2012
* &quot;''Filippo Biagioli Japanese eXperience''&quot; [Philippus Biagioli, Iaponica Experientia], anno 2012
* &quot;''Criba il Divoratore di Affetti''&quot; [Criba, Vorator Amorum], anno 2012
* &quot;''L’Analphabeta, micro rivista di studi analphabetici''&quot; [Analphabetus vir, parvum periodicum analphabetorum studiorum], annis 2009 - 2012
* &quot;''Tecla, la Favola del Male''&quot; [Taecla, seu Fabula Mali], (Philippus Biagioli et Andrea Mattiello), anno 2011
* &quot;''Capitolo Zero [Capitulum Zero]. La caduta delle nubi''&quot; [Casus nubium], anno 2008
* &quot;''Demoni e Dei''&quot; [Daemones Diique], anno 2000

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|1975||Biagioli, Philippus}}
[[Categoria:Pictores Italiae]]
[[Categoria:Sculptores Italiae]]</text>
      <sha1>k2reyepinvq87b7lyzovp76h7j17wpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:LLHL24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>312240</id>
    <revision>
      <id>3998231</id>
      <parentid>3827714</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>{{[[Module:Sort list|#invoke:sort list]]|[[Module:Sort list#asc|asc]]}} + {{[[Module:String|#invoke:string]]|[[Module:String#replace|replace]]}} → {{[[Module:Params|#invoke:params]]}}</comment>
      <origin>3998231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="n3vnnxhuz4736sz4vexgqai6x24irrn" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}

	| {{#switch:
		{{#invoke:params|new|
			sequential|
			pulling|1|
			mapping_to_lowercase|
			providing|1||
			splicing|2|7|7|a|c|f|i|m|r|u|
			sorting_sequential_values|
			setting|i|/|
			list_values
		}}

		| a/{{lc:{{{1}}}}}/c/f/i/m/r/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. I, A–B|lexicon_latinum_hodiernum_01_ab}}

		| a/c/{{lc:{{{1}}}}}/f/i/m/r/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. II, C–E|lexicon_latinum_hodiernum_02_cde}}

		| a/c/f/{{lc:{{{1}}}}}/i/m/r/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. III, F–H|lexicon_latinum_hodiernum_03_fgh}}

		| a/c/f/i/{{lc:{{{1}}}}}/m/r/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. IV, I–L|lexicon_latinum_hodiernum_04_ijkl}}

		| a/c/f/i/m/{{lc:{{{1}}}}}/r/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. V, M–Q|lexicon_latinum_hodiernum_05_mnopq}}

		| a/c/f/i/m/r/{{lc:{{{1}}}}}/u =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. VI, R–T|lexicon_latinum_hodiernum_06_rst}}

		| a/c/f/i/m/r/u/{{lc:{{{1}}}}} =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Tom. VII, U–Z|lexicon_latinum_hodiernum_07_uvwxyz}}

		| #default =
			{{LLHL24/tomus|{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|Indices omnium partium|lexicon_latinum_hodiernum}}

	}}

	| {{LLHL24/tomus||{{{2|}}}|{{{3|}}}|Indices omnium partium|lexicon_latinum_hodiernum}}

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n3vnnxhuz4736sz4vexgqai6x24irrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:LLHL24/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>312242</id>
    <revision>
      <id>3998232</id>
      <parentid>3935663</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Documentationem redintegravi</comment>
      <origin>3998232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5325" sha1="ow0ne45029vfrp8jbrf7wuufct69jd3" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Formula tabularia|censens=septem tomos {{Op|Lexici Latini Hodierni Lucusaltiani}} (24a ed.)|prodens=singillatim}}
{{Lua|Params}}
{{Vitta navigationis|Si ultimam editionem quaeris vide formulam {{Fn|LLHL26}}.}}

Haec formula nexum ad Petri Lucusaltiani (''Peter Lichtenberger'') '''''L'''exicon '''L'''atinum '''H'''odiernum '''L'''ucusaltianum'' ('''24'''a ed.) creat. Si notam iam paratam vis, vide {{Fn|LLHL24 ref}}. Si partem geographicam quaeris, vide {{Fn|LLHL24 geo}}. Si partem personarum quaeris, vide {{Fn|LLHL24 pers}}.

== De usu ==
Tria parametra anonyma scribi possunt: vocabulum Theodiscum, numerus paginae quae ipsum vocabulum continet et verba ostendenda. Selectio tomi correcti est mechanica (at argumentum {{para|1}} requirit, sin secus semper tomus communis ostendetur).

* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LLHL24|Glyphe|138}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LLHL24|Glyphe|138}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LLHL24|Glyphe}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LLHL24|Glyphe}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{LLHL24}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{LLHL24}}

=== De primo argumento ===
Formula, argumentum {{para|1}} (vocabulum Theodiscum) interpretata, unum ex his tomis octo eligit:

* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum Indices omnium partium] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; (argumento omisso)
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_01_ab Tomus I (A–B)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_01_ab.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_02_cde Tomus II (C–E)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_02_cde.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_03_fgh Tomus III (F–H)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_03_fgh.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_04_ijkl Tomus IV (I–L)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_04_ijkl.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_05_mnopq Tomus V (M–Q)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_05_mnopq.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_06_rst Tomus VI (R–T)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_06_rst.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_07_uvwxyz Tomus VII (U–Z)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/lexicon_latinum_hodiernum_lucusaltianum_editio_xxiv/lexicon_latinum_hodiernum_07_uvwxyz.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;

== Nexus alii ==
Si nexus ad archive.org interrumpitur lexicon apud hunc situm interretialem inveniri potest: http://www.lateinlexikon.com/download.htm.

== De argumentis ==
&lt;templatedata&gt;{
	&quot;description&quot;: &quot;Haec formula nexum ad Lexicon Latinum Hodiernum Lucusaltianum (ed. XXIV) creat.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Vocabulum Theodiscum&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Vocabulum Theodiscum&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Glyphe&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Numerus paginae&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Numerus paginae quae ipsum vocabulum continet&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;138&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Lorem ipsum&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		}
	}
}&lt;/templatedata&gt;

== Subformulae ==
* {{Fn|LLHL24/tomus}}

== Ulteriora si cupis ==
* {{Fn|LLHL24 ref}} – formula simillima, sed notis &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; inclusis
* {{Fn|LLHL24 geo}} et {{Fn|LLHL24 geo ref}} – pars geographica
* {{Fn|LLHL24 pers}} et {{Fn|LLHL24 pers ref}} – pars personarum
* [[Vicipaedia:Formulae quae ad fontium citationes adhibentur]]
* [[:Categoria:Fontes Vicipaediae]]

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Fontes Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae accessum ad fontem praebent|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Fontes de recentissima Latinitate|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ow0ne45029vfrp8jbrf7wuufct69jd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melvin Schwartz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313116</id>
    <revision>
      <id>3998285</id>
      <parentid>3877618</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Grammatica</comment>
      <origin>3998285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="ijri1oaq3o3s8czotittbn5hn3ctv5b" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Melvinus Schwartz''' (natus die 2 Novembris 1932 [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]]; mortuus 28 Augusti 2006 in Twin Falls [[Idahum|Idahi]]) [[physicus]] Americanus fuit. [[Praemium Nobelianum physicae|Praemium Nobelianum physicae]] anno 1988 una cum [[Leo M. Lederman|Leone Max Lederman]] et [[Iacobus Steinberger|Iacobo Steinberger]] pro experimentis fundamentalibus de [[neutrinum|neutrinis]] accepit.

==Nexus externi==
{{fontes biographici}}
* [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1988/schwartz/biographical/ Vita Nobelprize.org] (en)

{{Lifetime|1932|2006|Schwartz, Melvin}}
[[Categoria:Physici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Physicae]]</text>
      <sha1>ijri1oaq3o3s8czotittbn5hn3ctv5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Smith bio/tomus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>313776</id>
    <revision>
      <id>3998247</id>
      <parentid>3845588</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+urlencode</comment>
      <origin>3998247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="rlbemiefcw9nj2w1op8zokbj4b5wz11" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{1|}}}
	| “{{#if:{{{4|}}}|[https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/{{{6}}}/page/n{{#expr:{{{4}}} + 6}}/mode/2up?view=theater {{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{{1}}}}}]|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{{1}}}}}}}” apud [[Gulielmus Smith (lexicographus)|Gulielmum Smith]] ([[1844]]–[[1849]]). ''{{#if:{{{4|}}}|[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]. {{{5}}}|[https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. {{{5}}}]}}'' &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/{{{6}}}.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0104:entry={{urlencode:{{lc:{{{1}}}}}|QUERY}}-bio-1 &amp;#128214;]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;. [[Londinium|Londinii]]: Taylor &amp; Walton{{#if:{{{4|}}}|. p. {{{2}}}}}
	| [[Gulielmus Smith (lexicographus)|Gulielmus Smith]] ([[1844]]–[[1849]]). ''[https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]'' &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DA &amp;#128214;]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;. [[Londinium|Londinii]]: Taylor &amp; Walton
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rlbemiefcw9nj2w1op8zokbj4b5wz11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:Smith bio/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>313779</id>
    <revision>
      <id>3998235</id>
      <parentid>3852592</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Documentationem redintegravi</comment>
      <origin>3998235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="timt72aop0qzx1dv2zkoit5vwrfudaz" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Formula tabularia|censens=tres tomos {{Op|[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology|Dictionarii Mythologiae et Biographiae Graecarum Romanarumque]]}} [[Gulielmus Smith (lexicographus)|Gulielmi Smith]]|prodens=singillatim}}
{{Lua|Params}}

Haec formula nexum ad [[Gulielmus Smith (lexicographus)|Gulielmi Smith]] {{Op|[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]}} creat. Si notam iam paratam vis, vide {{Fn|Smith bio ref}}.

== De usu ==
Tria parametra anonyma scribi possunt: vocabulum, numerus paginae quae ipsum vocabulum continet et verba ostendenda. Selectio tomi correcti est mechanica (at argumentum {{para|1}} requirit, sin secus semper tomus communis ostendetur).

* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Smith bio|Theophrastus|1087}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{Smith bio|Theophrastus|1087}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Smith bio|Theophrastus}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{Smith bio|Theophrastus}}
* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Smith bio}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
*: ↳ {{Smith bio}}

=== De primo argumento ===
Formula, argumentum {{para|1}} ({{*ie}} vocabulum) interpretata, unum ex his tomis tribus aut partem generalem eligit:

* [https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/WilliamSmith-GreekRomanBiographyMythology-Complete-Bookmarked Omnes tomi in singulo fasciculo] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/WilliamSmith-GreekRomanBiographyMythology-Complete-Bookmarked.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; (argumento omisso)
* [https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%201 Tomus I (A–G)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%201.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%202 Tomus II (E–N)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%202.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
* [https://archive.org/details/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%203 Tomus III (O–Z)] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[https://archive.org/download/DictionaryOfGreekAndRomanBiographyAndMythology/Dictionary%20of%20Greek%20and%20Roman%20Biography%20and%20Mythology%20-%20Vol%203.pdf PDF]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;

== De argumentis ==
&lt;templatedata&gt;{
	&quot;description&quot;: &quot;Haec formula nexum ad Gulielmi Smith Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology creat.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Vocabulum&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Vocabulum&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Theophrastus&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Numerus paginae&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Numerus paginae quae ipsum vocabulum continet&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;1087&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Verba ostendenda&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Lorem ipsum&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		}
	}
}&lt;/templatedata&gt;

== Subformulae machinariae ==
* {{Fn|Smith bio/tomus}}

== Vide quoque ==
* {{Fn|Smith bio ref}} – formula simillima, sed notis &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt; inclusis
* [[Vicipaedia:Formulae quae ad fontium citationes adhibentur]]
* [[:Categoria:Fontes Vicipaediae]]

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Fontes Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae accessum ad fontem praebent|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>timt72aop0qzx1dv2zkoit5vwrfudaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Beko/Harenarium8</title>
    <ns>2</ns>
    <id>318687</id>
    <revision>
      <id>3998277</id>
      <parentid>3997748</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>rearrangement by topics</comment>
      <origin>3998277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25188" sha1="4x91jalb5o495ue67qdivmdv5800yc1" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]


=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Carmina Slovenica]]
=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]

== Science / Education
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Society ==
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events ===
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]</text>
      <sha1>4x91jalb5o495ue67qdivmdv5800yc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998279</id>
      <parentid>3998277</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>a few added</comment>
      <origin>3998279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26469" sha1="5c57b04m58o5wtljo6eopy31tpasy4g" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]


=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
[[:en:Carniolan sausage]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>5c57b04m58o5wtljo6eopy31tpasy4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998280</id>
      <parentid>3998279</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Municipalities, Cities, Settlements */</comment>
      <origin>3998280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26553" sha1="7iruf6b5h10fr0mobu5i7crt3l2emcc" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
[[:en:Carniolan sausage]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>7iruf6b5h10fr0mobu5i7crt3l2emcc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998282</id>
      <parentid>3998280</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geography */</comment>
      <origin>3998282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26642" sha1="470a614rm8lzta4of35w1xc4vk8gbh1" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
[[:en:Carniolan sausage]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>470a614rm8lzta4of35w1xc4vk8gbh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998283</id>
      <parentid>3998282</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Modern politics */</comment>
      <origin>3998283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26681" sha1="1fyg9c26jqg6pzmwb72fh3fvhjcb6ez" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
[[:en:Carniolan sausage]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:National Assembly (Slovenia)]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>1fyg9c26jqg6pzmwb72fh3fvhjcb6ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998284</id>
      <parentid>3998283</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Music */</comment>
      <origin>3998284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26719" sha1="stf8zfvt3ztq1h7bxo5qkeh206mjj5j" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]
# [[:en:National anthem of Slovenia]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
[[:en:Carniolan sausage]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:National Assembly (Slovenia)]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>stf8zfvt3ztq1h7bxo5qkeh206mjj5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998287</id>
      <parentid>3998284</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Food */</comment>
      <origin>3998287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26857" sha1="20gvu7spf39vg5v5zlp6n01sllz6iyv" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]
# [[:en:National anthem of Slovenia]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
# [[:en:Carniolan sausage]]
# [[:en:Potica]]
# [[:en:Ajdovi žganci]]
# [[:en:Idrijski žlikrofi]]
# [[:en:Brinjevec]]
# [[:en:Beer in Slovenia]]
# [[:en:Cviček]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:National Assembly (Slovenia)]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>20gvu7spf39vg5v5zlp6n01sllz6iyv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998289</id>
      <parentid>3998287</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lakes / Marshes */</comment>
      <origin>3998289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26879" sha1="176y9pxo8sy06jcti5hvyka0ajzpoyp" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Bohinj]]
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ===
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]
# [[:en:National anthem of Slovenia]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
# [[:en:Carniolan sausage]]
# [[:en:Potica]]
# [[:en:Ajdovi žganci]]
# [[:en:Idrijski žlikrofi]]
# [[:en:Brinjevec]]
# [[:en:Beer in Slovenia]]
# [[:en:Cviček]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:National Assembly (Slovenia)]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>176y9pxo8sy06jcti5hvyka0ajzpoyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998290</id>
      <parentid>3998289</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinky sl</username>
        <id>55973</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nature = */</comment>
      <origin>3998290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27089" sha1="khjod6dvin1kubicgilukklzceyesfr" xml:space="preserve">== Geography ==
# [[:en:Geography of Slovenia]]
# [[:en:Administrative units of Slovenia]]
# [[:en:Statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Adriatic Ionian Euroregion]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border]]
# [[:en:Austria–Slovenia border]]
# [[:en:Hungary–Slovenia border]]
# [[:en:Italy–Slovenia border]]
# [[:en:Slovene Istria]]
# [[:en:Subdivisions of Slovenia]]
# [[:en:Extreme points of Slovenia]]
# [[:en:Geometric centre of Slovenia]]
# [[:en:Hungarian toponyms in Prekmurje]]
# [[:en:ISO 3166-2:SI]]
# [[:en:Italy (geographical region)]]
# [[:en:NUTS statistical regions of Slovenia]]
# [[:en:Ljubljana Gap]]
# [[:en:Online map services of Slovenia]]
# [[:en:Princely County of Gorizia and Gradisca]]
# [[:en:Time in Slovenia]]
# [[:en:Prlekija]]
# [[:en:Transalpina/Europe Square]]
# [[:en:Žužemberk Fault]]

=== Municipalities, Cities, Settlements===
# [[:en:Urban Municipality of Kranj]]
# [[:en:Urban Municipality of Velenje]]
# [[:en:Urban Municipality of Ljubljana]]
# [[:en:Urban Municipality of Novo Mesto]]
# [[:en:Municipalities of Slovenia]]
# [[:en:Municipality of Ilirska Bistrica]]
# [[:en:Municipality of Središče ob Dravi]]
# [[:en:Municipality of Trzin]]
# [[:en:Municipality of Zagorje ob Savi]]
# [[:en:Municipality of Šenčur]]
# [[:en:Bača pri Modreju]]
# [[:en:Dolenje, Ajdovščina]]
# [[:en:Krška Vas, Brežice]]
# [[:en:Bežigrajska soseska 7]]
# [[:en:Cadastral community]]
# [[:en:Malo Ubeljsko]]
# [[:en:Zrkovci]]
# [[:en:Revolution Square (Maribor)]]
# [[:en:Tabor District]]
# [[:en:Tartini Square]]
# [[:en:Tezno District]]

=== Mountains / Hills ===
# [[:en:Slovene Hills]]
# [[:en:Slovenian Mountain Hiking Trail]]
# [[:en:History of the Alps]]
# [[:en:Mojstrovica]]
# [[:en:Mount Mirna]]
# [[:en:Mount Polhov Gradec]]
# [[:en:Mount Rodica]]
# [[:en:Ajdna]]
# [[:en:Blegoš]]
# [[:en:Slano Blato Landslide]]
# [[:en:Aljaž Lodge in the Vrata Valley]]
# [[:en:Brana (mountain)]]
# [[:en:Brkini Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cerkno Hills]]
# [[:en:Cold Mountain (Slovenia)]]
# [[:en:Frischauf Lodge at Okrešelj]]
# [[:en:Godovič Pass]]
# [[:en:Grintovec]]
# [[:en:Grmovšek Lodge Below Big Kopa]]
# [[:en:Gunclje]]
# [[:en:Haloze]]
# [[:en:Hrušica (plateau)]]
# [[:en:Hrušica Peak]]
# [[:en:Javornik Hills]]
# [[:en:Jelovica]]
# [[:en:Kalce Ridge]]
# [[:en:Kalvarija (hill)]]
# [[:en:Klek (Karawanks)]]
# [[:en:Kocbek Lodge at Korošica]]
# [[:en:Kojca (mountain)]]
# [[:en:Kolovrat (mountain ridge)]]
# [[:en:Kum (mountain)]]
# [[:en:Logar Valley (Slovenia)]]
# [[:en:Loka Lodge at Raduha]]
# [[:en:Krofička]]
# [[:en:Maloško Poldne]]
# [[:en:Mangart road]]
# [[:en:Maribor Lodge]]
# [[:en:Matajur]]
# [[:en:Nanos (plateau)]]
# [[:en:Ojstrica]]
# [[:en:Pavlič Pass]]
# [[:en:Planika Lodge at Triglav]]
# [[:en:Podlubnik]]
# [[:en:Prestreljenik]]
# [[:en:Radl Pass]]
# [[:en:Ratitovec]]
# [[:en:Ribnica Lodge]]
# [[:en:Rjavina]]
# [[:en:Rožca]]
# [[:en:Rožnik (hill)]]
# [[:en:Ruše Lodge]]
# [[:en:Skalna Klet]]
# [[:en:Skuta]]
# [[:en:Slatnik (mountain)]]
# [[:en:Pilgrims' Trail (Slovenia)]]
# [[:en:Smrekovec Lodge]]
# [[:en:Storžič Lodge]]
# [[:en:Tošč]]
# [[:en:Triglav Lakes Lodge]]
# [[:en:Trnovo Forest Plateau]]
# [[:en:Trupejevo Poldne]]
# [[:en:Visoki Kurji vrh]]
# [[:en:Zois Lodge at Kokra Saddle]]
# [[:en:Via Alpina]]
# [[:en:Via Dinarica]]

== Rivers / Valleys==
# [[:en:Sava Bohinjka]]
# [[:en:Aslivka]]
# [[:en:Big Božna]]
# [[:en:Besnica (stream)]]
# [[:en:Central Sava Valley]]
# [[:en:Davščica]]
# [[:en:Dobličica]]
# [[:en:Dravinja]]
# [[:en:Dreta]]
# [[:en:Fram (river)]]
# [[:en:Gradaščica]]
# [[:en:Hudinja (river)]]
# [[:en:Idrija (river)]]
# [[:en:Iška]]
# [[:en:Kerka]]
# [[:en:Kobilje Creek]]
# [[:en:Kokra]]
# [[:en:Krupa (Lahinja)]]
# [[:en:Ložnica (Savinja)]]
# [[:en:Mirna (Sava)]]
# [[:en:Nevljica]]
# [[:en:Paka (river)]]
# [[:en:Pesnica (river)]]
# [[:en:Pišnica]]
# [[:en:Reka (Pšata)]]
# [[:en:Reka (river)]]
# [[:en:Rinža]]
# [[:en:Rižana (river)]]
# [[:en:Sora (river)]]
# [[:en:Pšata]]
# [[:en:Radulja]]
# [[:en:Polskava]]
# [[:en:Temenica]]
# [[:en:Podravina]]
# [[:en:Trenta (valley)]]
# [[:en:Tržič Bistrica]]
# [[:en:Tuhinj Valley]]
# [[:en:Tunjščica]]
# [[:en:Voglajna]]
# [[:en:Zala (Idrijca)]]
# [[:en:Ščavnica]]
# [[:en:Čabranka]]
# [[:en:Črnec (Ledava)]]
# [[:en:Črnivec Pass]]
# [[:en:Škabrijel]]
# [[:en:Šoštanj Fault]]

== Lakes / Marshes==
# [[:en:Lake Bohinj]]
# [[:en:Lake Gradišče]]
# [[:en:Lake Jasna]]
# [[:en:Lake Kreda]]
# [[:en:Lake Ormož]]
# [[:en:Lake Ptuj]]
# [[:en:Lake Žovnek]]
# [[:en:Ljubljana Marsh]]
# [[:en:Upper Sava Valley]]
# [[:en:Retovje Springs]]

== Caves ==
# [[:en:Migovec System]]
# [[:en:Rak Škocjan]]
# [[:en:Vilenica Cave]]

== Nature ==
# [[:en:Alps conifer and mixed forests]]
# [[:en:Dinaric Mountains mixed forests]]
# [[:en:E6 European long distance path]]
# [[:en:E7 European long distance path]]
# [[:en:Illyrian deciduous forests]]
# [[:en:Pannonian mixed forests]]
# [[:en:Primula carniolica]]
# [[:en:Hladnikia]]
# [[:en:Aquilegia iulia]]
# [[:en:Moehringia villosa]]
# [[:en:Troglohyphantes similis]]
# [[:en:List of Slovenian domestic animal breeds]]
# [[:en:Cika cattle]]
# [[:en:Udin Woods]]
# [[:en:Volčji Potok Arboretum]]
# [[:en:Trail of Remembrance and Comradeship]]
# [[:en:Carniolan honey bee]]
# [[:en:Sečovlje Saltworks]]

== Arhitecture ==
# [[:en:Architecture of Slovenia]]

=== Churches / Monasteries / Chapels ===
# [[:en:Visitation of Mary Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Basilica of Our Mother of Mercy]]
# [[:en:Capuchin Church (Maribor)]]
# [[:en:Maribor Synagogue]]
# [[:en:St. Lazar's Church (Maribor)]]
# [[:en:Church of Sts. Cyril and Methodius, Ljubljana]]
# [[:en:Ljubljana Mosque]]
# [[:en:Synagogue Ljubljana]]
# [[:en:Church of Saint Joseph (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Anthony of Padua Church, Ljubljana]]
# [[:en:St. Bartholomew's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Florian's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. James's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:St. Peter's Parish Church (Ljubljana)]]
# [[:en:St. Rosalia's Church (Ljubljana)]]
# [[:en:Ursuline Church of the Holy Trinity]]
# [[:en:Franciscan Church of the Annunciation]]
# [[:en:St. George's Parish Church (Piran)]]
# [[:en:St. Mark's Church (Vrba)]]
# [[:en:St. Michael's Church (Črna Vas)]]
# [[:en:Piran Minorite Monastery]]
# [[:en:Russian Chapel (Vršič Pass)]]
# [[:en:Žiče Charterhouse]]
# [[:en:Slovenian Church of St. Cyril in New York]]
# [[:en:Lendava Synagogue]]
# [[:en:Stična Abbey]]

=== Bridges ===
# [[:en:Borovnica Viaduct]]
# [[:en:Butchers' Bridge]]
# [[:en:Carinthian Bridge]]
# [[:en:Cobblers' Bridge]]
# [[:en:Deer Valley Viaduct]]
# [[:en:Fabiani Bridge]]
# [[:en:Fužine Bridge]]
# [[:en:Grain Bridge]]
# [[:en:Hradecky Bridge]]
# [[:en:Jek Bridge]]
# [[:en:Kandija Bridge]]
# [[:en:Kavšek Bridge]]
# [[:en:Ljubljanica Sluice Gate]]
# [[:en:Old Bridge (Maribor)]]
# [[:en:Pedestrian and cycle bridge in Tremerje]]
# [[:en:Prule Bridge]]
# [[:en:Puch Bridge]]
# [[:en:Rooster Bridge]]
# [[:en:Solkan Bridge]]
# [[:en:St. James's Bridge]]
# [[:en:St. Peter's Bridge]]
# [[:en:Stampetta Bridge]]
# [[:en:Studenci Footbridge]]
# [[:en:Triple Bridge]]
# [[:en:Trnovo Bridge]]
# [[:en:Zrinski Bridge]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]

=== Castles / Mansions / Palaces ===
# [[:en:Ljubljana Castle]]
# [[:en:Maribor Castle]]
# [[:en:Račji Dvor Mansion]]
# [[:en:Gruber Mansion]]
# [[:en:Kresija Building]]
# [[:en:Philip Mansion]]
# [[:en:Betnava Mansion]]
# [[:en:Bizeljsko Castle]]
# [[:en:Bled Castle]]
# [[:en:Borl Castle]]
# [[:en:Brdo Castle near Kranj]]
# [[:en:Hošperk Castle]]
# [[:en:Jablje Castle]]
# [[:en:Kacenštajn Castle]]
# [[:en:Leskovec Castle]]
# [[:en:Ljubljana Botanical Garden]]
# [[:en:Pišece Castle]]
# [[:en:Predjama Castle]]
# [[:en:Slovenska Bistrica Castle]]
# [[:en:Strmol Castle]]
# [[:en:Turjak Castle]]
# [[:en:Cmurek Castle]]
# [[:en:Gewerkenegg Castle]]
# [[:en:Gornja Radgona Castle]]
# [[:en:Socerb Castle]]
# [[:en:Trebnje Castle]]
# [[:en:Škrljevo Castle]]
# [[:en:Žužemberk Castle]]
# [[:en:Ruard Manor]]

=== Forts ===
# [[:en:Fort Hermann]]
# [[:en:Fort Predil]]
# [[:en:Guardhouse Baccia]]


=== Buildings===
# [[:en:National Assembly Building of Slovenia]]
# [[:en:Judgement Tower]]
# [[:en:Maribor Town Hall]]
# [[:en:Maribor Water Tower]]
# [[:en:Cankar Centre]]
# [[:en:Grand Hotel Union]]
# [[:en:Ljubljana Town Hall]]
# [[:en:Town power station (Ljubljana)]]
# [[:en:Hotel Palace Portorož]]
# [[:en:Nebotičnik]]
# [[:en:Prešeren House]]
# [[:en:Robba Fountain]]
# [[:en:Simončič Hayrack]]
# [[:en:Kos Manor]]
# [[:en:Ljubljana Central Market]]
# [[:en:Stari Pisker]]

=== Parks ===
# [[:en:Navje Memorial Park]]
# [[:en:Tivoli City Park]]
# [[:en:Argentina Park]]
# [[:en:Sečovlje Saltpans Natural Park]]
# [[:en:Geopark Karawanken]]
# [[:en:Goričko Natural Park]]

=== Other ===
# [[:en:Žale]]

== Culture ==

=== Historical works ===
# [[:en:Abecedarium (Trubar)]]
# [[:en:Catechismus in der windischenn Sprach]]
# [[:en:Dictionarium quatuor linguarum]]
# [[:en:Entomologia Carniolica]]
# [[:en:Freising manuscripts]]
# [[:en:Gospel of Cividale]]
# [[:en:Oryctographia Carniolica]]
# [[:en:Kosler's Map]]
# [[:en:Help in the Winter]]
# [[:en:Ljubljana Marshes Wheel]]
# [[:en:The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design]]

=== Music ===
# [[:en:Music of Slovenia]]
# [[:en:Carmina Slovenica]]
# [[:en:RTV Slovenia Symphony Orchestra]]
# [[:en:Avsenik Brothers Ensemble]]
# [[:en:Laibach]]
# [[:en:Na Golici]]
# [[:en:National anthem of Slovenia]]

=== Magazines ===
# [[:en:Nova revija (magazine)]]
# [[:en:Ekipa (Slovenia)]]

=== ZOO ===
# [[:en:Maribor Aquarium and Terrarium]]

=== Theatre / Galleries===
# [[:en:Maribor Slovene National Theatre]]
# [[:en:Slava Klavora Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Opera House]]
# [[:en:Ljubljana Puppet Theatre]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Drama]]
# [[:en:Ljubljana Slovene National Theatre Opera and Ballet]]
# [[:en:Slovenian Youth Theatre]]
# [[:en:ŠKUC Theatre]]
# [[:en:Škuc Gallery]]
# [[:en:Forma viva]]

=== Museums / Archives /archeological sites ===
# [[:en:City Museum of Ljubljana]]
# [[:en:Computer History Museum Slovenia]]
# [[:en:Exhibition and Convention Centre (Ljubljana)]]
# [[:en:Slovenian Museum of Natural History]]
# [[:en:Slovenian Railway Museum]]
# [[:en:Archives of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Historical Archives of Ljubljana]]
# [[:en:Koper Regional Museum]]
# [[:en:National Museum of Contemporary History]]
# [[:en:Slovenian Alpine Museum]]
# [[:en:Pivka Park of Military History]]
# [[:en:Rifnik Hill]]

=== Events ===
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]
# [[:en:Kurentovanje]]
# [[:en:63rd Kurentovanje (2023)]]
# [[:en:64th Kurentovanje (2024)]]
# [[:en:65th Kurentovanje (2025)]]

=== Monuments / Statues ===
# [[:en:Monument to Ivan Cankar (Vrhnika)]]
# [[:en:Angels (statues)]]
# [[:en:Aljaž Tower]]
# [[:en:Orpheus Monument]]
# [[:en:Plague Column (Maribor)]]
# [[:en:Statue of Donald Trump (Slovenia)]]
# [[:en:Statue of Melania Trump]]
# [[:en:Vače Belt-Plate]]
# [[:en:Vače Situla]]

=== Food ===
# [[:en:Carniolan sausage]]
# [[:en:Potica]]
# [[:en:Ajdovi žganci]]
# [[:en:Idrijski žlikrofi]]
# [[:en:Brinjevec]]
# [[:en:Beer in Slovenia]]
# [[:en:Cviček]]

=== Others ===
# [[:en:Metelkova]]
# [[:en:Klopotec]]
# [[:en:Idrija lace]]
# [[:en:Škofja Loka Passion Play]]

== Science / Education
# [[:en:Education in Slovenia]]
# [[:en:Jožef Stefan Institute]]
# [[:en:Slovenian Academy of Sciences and Arts]]
# [[:en:National and University Library of Slovenia]]
# [[:en:COVID-19 pandemic in Slovenia]]
# [[:en:Anton Melik Geographical Institute]]
# [[:en:Maribor University Medical Centre]]
# [[:en:St. Stanislaus Institute (Slovenia)]]
# [[:en:Kiberpipa]]
# [[:en:Yugoslav studies]]

== Economy / Transport ==
# [[:en:Slovenian tolar]]
# [[:en:Slovenian Railways]]
# [[:en:Ljubljana Airport]]
# [[:en:Črni Kal Viaduct]]
# [[:en:Bohinj Railway]]
# [[:en:Radiotelevizija Slovenija]]
# [[:en:Slovenian Press Agency]]
# [[:en:Maribor railway station]]
# [[:en:Poligon Creative Centre]]
# [[:en:Rog (factory)]]


== Society ==
# [[:en:Demographics of Slovenia]]
# [[:en:Demographic history of Slovenia]]
# [[:en:Slovene Americans]]
# [[:en:Slovene Argentines]]
# [[:en:Slovene Australians]]
# [[:en:Slovene Canadians]]
# [[:en:Slovene Venezuelans]]
# [[:en:Slovene communities in South America]]
# [[:en:Slovene diaspora]]
# [[:en:Slovene minority in Italy]]
# [[:en:Slovene minority in Italy (1920–1947)]]
# [[:en:Slovenes of Croatia]]
# [[:en:Prekmurje Slovene]]
# [[:en:Miss Earth Slovenia]]
# [[:en:Miss Slovenia]]
# [[:en:Miss Universe Slovenia]]
# [[:en:Splošno slovensko žensko društvo]]
# [[:en:Hermagoras Society]]
# [[:en:Slovene Society]]
# [[:en:Šavrinke]]

== Sport ==
# [[:en:Sport in Slovenia]]
# [[:en:Slovenian Republic Football League]]
# [[:en:1997 European Athletics Junior Championships]]
# [[:en:2003 European Youth Olympic Winter Festival]]
# [[:en:2003 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2004 European U23 Judo Championships]]
# [[:en:2004 Grand Prix of Portorož]]
# [[:en:2006 World Junior Ice Hockey Championships]]
# [[:en:2009 European Cadet Judo Championships]]
# [[:en:2013 World Judo Juniors Championships]]
# [[:en:2017 European Junior Judo Championships]]
# [[:en:2017 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2018 GP Izola]]
# [[:en:2018 Poreč Trophy]]
# [[:en:2019 European Women's U-17 Handball Championship]]
# [[:en:2021 European Women's U-19 Handball Championship]]
# [[:en:2023 European Youth Summer Olympic Festival]]
# [[:en:2024 Koper Open – Doubles]]
# [[:en:2024 Ljubljana Marathon]]
# [[:en:2024 i-Vent Open Branik Maribor – Doubles]]
# [[:en:3 Nations Floorball League]]
# [[:en:ABA League]]
# [[:en:Alpine Association of Slovenia]]
# [[:en:Arena Bonifika]]
# [[:en:Athletic Federation of Slovenia]]
# [[:en:BTA Best Balkan Athlete of the Year]]
# [[:en:Basketball Federation of Slovenia]]
# [[:en:Bela Ski Resort]]
# [[:en:Bežigrad Stadium]]
# [[:en:Croatia–Slovenia]]
# [[:en:Football in Slovenia]]
# [[:en:GP Gorenjska]]
# [[:en:Golovec Hall]]
# [[:en:Golte Ski Resort]]
# [[:en:Javornik Ski Resort]]
# [[:en:Kobla Ski Resort]]
# [[:en:Ljubljana Hippodrome]]
# [[:en:Podmežakla Hall]]
# [[:en:Red Hall (Slovenia)]]
# [[:en:Rugby Union of Slovenia]]
# [[:en:School Basketball League]]
# [[:en:Ski seat]]
# [[:en:Slovene American Football Association]]
# [[:en:Slovenia Davis Cup team]]
# [[:en:Slovenia at the 1992 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1996 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 1998 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2000 Summer Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2003 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2005 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2006 Winter Paralympics]]
# [[:en:Slovenia at the 2009 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2015 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2017 World Championships in Athletics]]
# [[:en:Slovenia at the 2018 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 Summer Universiade]]
# [[:en:Slovenia at the 2019 World Athletics Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2022 European Championships]]
# [[:en:Slovenia at the 2025 Summer World University Games]]
# [[:en:Slovenia at the Deaflympics]]
# [[:en:Slovenia at the European Games]]
# [[:en:Slovenia men's national under-16 and under-17 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 basketball team]]
# [[:en:Slovenia men's national under-19 floorball team]]
# [[:en:Slovenia men's national volleyball team]]
# [[:en:Slovenia men's national water polo team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-16 basketball team]]
# [[:en:Slovenia women's national under-18 basketball team]]
# [[:en:Slovenian Association for Practical Shooting]]
# [[:en:Slovenian Athletes Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Cycling Federation]]
# [[:en:Slovenian First League (men's handball)]]
# [[:en:Slovenian Handball Cup]]
# [[:en:Slovenian Hockey Hall of Fame]]
# [[:en:Slovenian Ice Hockey League]]
# [[:en:Slovenian PrvaLiga]]
# [[:en:Slovenian Rowing Federation]]
# [[:en:Slovenian Volleyball League]]
# [[:en:Slovenian Water Polo Championship]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball Cup]]
# [[:en:Slovenian Women's Basketball League]]
# [[:en:Slovenian Women's Volleyball League]]
# [[:en:Soriška Planina Ski Resort]]
# [[:en:Stari Vrh Ski Resort]]
# [[:en:Trije Kralji Ski Resort]]
# [[:en:Velika Nagrada Novega Mesta]]
# [[:en:Velika Planina Ski Resort]]
# [[:en:WABA League]]
# [[:en:WTT Star Contender Ljubljana 2026]]
# [[:en:Šiška Sports Park]]

== Modern politics ==
# [[:en:Slovenia and the European Union]]
# [[:en:Slovenian Parliament]]
# [[:en:National Assembly (Slovenia)]]
# [[:en:Cabinet of Slovenia]]
# [[:en:Slovenian passport]]
# [[:en:Politics of Slovenia]]
# [[:en:President of Slovenia]]
# [[:en:Prime Minister of Slovenia]]
# [[:en:Supreme Court of Slovenia]]
# [[:en:Adoption of the euro in Slovenia]]
# [[:en:Constitution of Slovenia]]
# [[:en:Corruption in Slovenia]]
# [[:en:Sheriff (Slovenia)]]
# [[:en:Slovenian Maritime Day]]
# [[:en:Slovenian Navy]]
# [[:en:1990 Slovenian independence referendum]]
# [[:en:14th Government of Slovenia]]
# [[:en:15th Government of Slovenia]]
# [[:en:16th Government of Slovenia]]
# [[:en:1996 Slovenian parliamentary election]]
# [[:en:2002 Slovenian presidential election]]
# [[:en:2008 Slovenian regionalisation referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian border dispute agreement referendum]]
# [[:en:2010 Slovenian public broadcaster law referendum]]
# [[:en:2014 Conference of Western Balkan States, Berlin]]
# [[:en:2015 Western Balkans Summit, Vienna]]
# [[:en:2016 Western Balkans Summit, Paris]]
# [[:en:2017 Western Balkans Summit, Trieste]]
# [[:en:2018 Western Balkans Summit, London]]
# [[:en:2019 Western Balkans Summit, Poznań]]
# [[:en:2021 Balkan non-papers]]
# [[:en:Arraiolos Group]]
# [[:en:Brdo-Brijuni Process]]
# [[:en:Cannabis in Slovenia]]
# [[:en:Central 5]]
# [[:en:Central European Initiative]]
# [[:en:Concretely]]
# [[:en:Court of Audit of Slovenia]]
# [[:en:Croatia–Slovenia border disputes]]
# [[:en:DEMOS (Slovenia)]]
# [[:en:Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Foreign relations of Slovenia]]
# [[:en:Freedom of religion in Slovenia]]
# [[:en:International relations of Bratislava]]
# [[:en:JBTZ trial]]
# [[:en:June 2011 Slovenian referendum]]
# [[:en:Kingdom of Enclava]]
# [[:en:League of Communists of Slovenia]]
# [[:en:League of Fiume]]
# [[:en:Let's Connect Slovenia]]
# [[:en:Liberal Democrats (Slovenia)]]
# [[:en:Liberalism in Slovenia]]
# [[:en:Member of Parliament (Slovenia)]]
# [[:en:Members of the 8th National Assembly of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Minister of Finance (Slovenia)]]
# [[:en:Ministry of Foreign and European Affairs (Slovenia)]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:New People's Party of Slovenia]]
# [[:en:Our Country (Slovenia)]]
# [[:en:Pacification of Bruck]]
# [[:en:Party of Slovenian People]]
# [[:en:Patria case]]
# [[:en:Slovenia Is Ours]]
# [[:en:United Slovenia]]
# [[:en:Verjamem]]
# [[:en:Vesna – Green Party]]
# [[:en:Vilnius Group]]
# [[:en:Visa requirements for Slovenian citizens]]
# [[:en:Volt Slovenia]]
# [[:en:Youth Party – European Greens]]
# [[:en:Zoran Janković List]]
# [[:en:Three Seas Initiative]]
# [[:en:Socialist Party of Slovenia]]
# [[:en:National Democratic Party (Slovenia)]]
# [[:en:Slovene Christian Democrats]]
# [[:en:Slovene Peasant Party]]
# [[:en:Slovene peasant revolt of 1515]]
# [[:en:Slovenia Summit 2001]]
# [[:en:Slovenian Democratic Union]]

== History ==
# [[:en:Timeline of Ljubljana]]
# [[:en:Timeline of Slovenian history]]

=== Events / Public holidays===
# [[:en:Prešeren Day]]
# [[:en:Ten-Day War]]
# [[:en:Let's Clean Slovenia 2012]]
# [[:en:2014 Dinaric ice storm]]
# [[:en:1895 Ljubljana earthquake]]

=== Politics ===
# [[:en:Slovene Covenant]]
# [[:en:Slovene Lands]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Tito street decision in Slovenia]]
# [[:en:1975 Zaliv Scandal]]
# [[:en:Academia Operosorum Labacensium]]
# [[:en:Adriatic campaign of 1807–1814]]
# [[:en:Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia]]
# [[:en:Assembly of the Delegates of the Slovene Nation]]
# [[:en:Association of Fighters of Yugoslavia]]
# [[:en:Association of Writers of Yugoslavia]]
# [[:en:Austro-Slavism]]
# [[:en:Austro-Slovene conflict in Carinthia]]
# [[:en:Austro-Turkish War (1663–1664)]]
# [[:en:Basic Constitutional Charter on the Independence and Sovereignty of the Republic of Slovenia]]
# [[:en:Battle of Dražgoše]]
# [[:en:Battle of Kupa]]
# [[:en:Battle of Tarvis (1797)]]
# [[:en:Battle of the Frigidus]]
# [[:en:Battle of Šmarje–Sap]]
# [[:en:Black panther (symbol)]]
# [[:en:Bled agreement (1947)]]
# [[:en:Blue Guard (Slovene)]]
# [[:en:Braslav, Duke of Lower Pannonia]]
# [[:en:Brioni Agreement]]
# [[:en:Candle-pole]]
# [[:en:Carantania]]
# [[:en:Carantanians]]
# [[:en:Carni]]
# [[:en:Castellieri culture]]
# [[:en:Congress of Laibach]]
# [[:en:Counts of Celje]]
# [[:en:County of Cilli]]
# [[:en:Cultural silence]]
# [[:en:Democratic Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Dolomite Declaration]]
# [[:en:Drava Banovina]]
# [[:en:Duchy of Carniola]]
# [[:en:Duke's Chair]]
# [[:en:Economy of the Habsburg monarchy]]
# [[:en:Epulon]]
# [[:en:European Public Hearing on Crimes Committed by Totalitarian Regimes]]
# [[:en:History of Styria]]
# [[:en:Hundred Years' Croatian–Ottoman War]]
# [[:en:Iapodes]]
# [[:en:Independent Agrarian Party]]
# [[:en:Inex-Adria Aviopromet Flight 1308]]
# [[:en:Inner Austria]]
# [[:en:Intimism (poetic movement)]]
# [[:en:Istrian–Dalmatian exodus]]
# [[:en:Italianization]]
# [[:en:Jewish Cultural Center (Ljubljana)]]
# [[:en:Julian March]]
# [[:en:Katzianer's Campaign]]
# [[:en:Kingdom of Illyria]]
# [[:en:Latobici]]
# [[:en:Lengyel culture]]
# [[:en:Magyarization]]
# [[:en:Marburg's Bloody Sunday]]
# [[:en:March of Carinthia]]
# [[:en:March of Carniola]]
# [[:en:March of Friuli]]
# [[:en:March of Istria]]
# [[:en:Mark an der Drau]]
# [[:en:Mark an der Sann]]
# [[:en:Middle-Danube Urnfield culture]]
# [[:en:Military District of Ödenburg]]
# [[:en:Military Frontier]]
# [[:en:Nagode Trial]]
# [[:en:National Progressive Party (Carniola)]]
# [[:en:Negau helmets]]
# [[:en:Neue Slowenische Kunst]]
# [[:en:Old Slovenes]]
# [[:en:Ostrogothic Kingdom]]
# [[:en:People's Socialist Party (Yugoslavia)]]
# [[:en:Prehistoric Slovenia]]
# [[:en:Župa]]
# [[:en:Pribina]]
# [[:en:Prince's Stone]]
# [[:en:Serb collaborationist operations in the Slovene Littoral (1944–1945)]]
# [[:en:Siege of Maribor]]
# [[:en:Slavic settlement of the Eastern Alps]]
# [[:en:Slavs in Lower Pannonia]]
# [[:en:Slovene National Liberation Committee]]
# [[:en:Slovene People's Party (historical)]]
# [[:en:Slovenian Territorial Defence]]
# [[:en:Socialist Republic of Slovenia]]
# [[:en:TIGR]]
# [[:en:Taurisci]]
# [[:en:The Glory of the Duchy of Carniola]]
# [[:en:Treaty of Rapallo (1920)]]
# [[:en:Urnfield culture]]
# [[:en:Uskoks]]
# [[:en:Windic March]]
# [[:en:Young Slovenes]]
# [[:en:Yugoslav occupation of Prekmurje]]
# [[:en:Balkan Women Conference for Peace]]
# [[:en:Little Entente of Women]]

== Persons ==
# [[:en:Adrian Mikhalchishin]]
# [[:en:Alan Geder]]
# [[:en:Alenka Ermenc]]
# [[:en:Aljaz Gosnar]]
# [[:en:Aljaž Bedene]]
# [[:en:Alojzij Šuštar]]
# [[:en:Alma Karlin]] 
# [[:en:Ana Haložan]]
# [[:en:Andraž Bedene]]
# [[:en:Andrej Preston]]
# [[:en:Andrew of Carniola]]
# [[:en:Angela Piskernik]]
# [[:en:Anton Ažbe]]
# [[:en:Anthony Randolph]]
# [[:en:Anton Mahnič]]
# [[:en:Anton Podbevšek]]
# [[:en:Anton Strle]]
# [[:en:Anton Žerdín Bukovec]]
# [[:en:Antonio Elio]]
# [[:en:Berta Jereb]]
# [[:en:Bogomil Ferfila]]
# [[:en:Bojan Accetto]]
# [[:en:Bojan Čop]]
# [[:en:Borut Petrič]]
# [[:en:Boštjan Lipovšek]]
# [[:en:Breda Šček]]
# [[:en:Breda Šček
# [[:en:Britta Bilač]]
# [[:en:Carinthian Slovenes]]
# [[:en:Danijel Sraka]]
# [[:en:Danilo Zavrtanik]]
# [[:en:Darjan Petrič]]
# [[:en:Dejan Trajkovski]]
# [[:en:Doris Kelenc]]
# [[:en:Dragotin Kette]]
# [[:en:Dubravka Tomšič Srebotnjak]]
# [[:en:Ekaterina Vedeneeva]]
# [[:en:Elizabeth Omoregie]]
# [[:en:Felicita Kalinšek]]
# [[:en:Florjan Lipuš]]
# [[:en:Franc Frakelj]]
# [[:en:Franc Kacijanar]]
# [[:en:France Bezlaj]]
# [[:en:Frederick II, Count of Celje]]
# [[:en:Ginger Peppeler]]
# [[:en:Gizela Bravničar]]
# [[:en:Hungarian Slovenes]]
# [[:en:Irena Kohont]]
# [[:en:Irma Čremošnik]]
# [[:en:Ita Rina]]
# [[:en:Ivan Lenković]]
# [[:en:Iván Persa]]
# [[:en:Jakov Fak]]
# [[:en:Janez Drozg]]
# [[:en:Jaro Hilbert]]
# [[:en:Jacobus Gallus]]
# [[:en:Javier Grbec]]
# [[:en:Johann Tautscher]]
# [[:en:Jonas Žnidaršič]]
# [[:en:Jordan Morgan (basketball)]]
# [[:en:Josh Nebo]]
# [[:en:Josip Kopinič]]
# [[:en:Jožef Smej]]
# [[:en:József Dravecz]]
# [[:en:József Kossics]]
# [[:en:Kekec]]
# [[:en:Konrad Adam Glušič]]
# [[:en:Krizina Bojanc]]
# [[:en:Ladislav Lipič]]
# [[:en:Lojze Kozar Sr.]]
# [[:en:Lorella Flego]]
# [[:en:Luka Mislej]]
# [[:en:Marija Šestak]]
# [[:en:Marjana Lipovšek]]
# [[:en:Marjan Kozina]]
# [[:en:Marjeta Šašel Kos]]
# [[:en:Marko Ilešič]]
# [[:en:Martin Krpan]]
# [[:en:Matevž Lenarčič]]
# [[:en:Matija Bravničar]]
# [[:en:Matjaž Mulej]]
# [[:en:Maximilian of Lorch]]
# [[:en:Metod Trobec]]
# [[:en:Mia Žnidarič]]
# [[:en:Michael Chumer]]
# [[:en:Miha Mevlja]]
# [[:en:Miha Valič]]
# [[:en:Mihály Gáber]]
# [[:en:Mike Tobey]]
# [[:en:Mileta Lisica]]
# [[:en:Miroslava Geč Korošec]]
# [[:en:Miša Molk]]
# [[:en:Moni Kovačič]]
# [[:en:Nejc Mevlja]]
# [[:en:Oto Pestner]]
# [[:en:Otto Friedrich von Buchheim]]
# [[:en:Paolo Naldini (bishop)]]
# [[:en:Paul Wiener]]
# [[:en:Pavla Hočevar]]
# [[:en:Pavle Kozjek]]
# [[:en:Pepca Kardeljv
# [[:en:Peter Musevski]]
# [[:en:Peter Poles]]
# [[:en:Peter Zidar]]
# [[:en:Pier Giulio Delfino]]
# [[:en:Pino Mlakar]]
# [[:en:Predrag Benaček]]
# [[:en:Rade Šerbedžija]]
# [[:en:Robert Lešnik]]
# [[:en:Siarhei Rutenka]]
# [[:en:Sigehard (patriarch of Aquileia)]]
# [[:en:Stan Reddick]]
# [[:en:Stanko Bloudek]]
# [[:en:Stanislava Brezovar]]
# [[:en:Thomas Chrön]]
# [[:en:Tina Zajc]]
# [[:en:Ulric II of Carniola]]
# [[:en:Urban Jarnik]]
# [[:en:Vilko Filač]]
# [[:en:Vinko Ošlak]]
# [[:en:Vladimir Skrbinšek]]
# [[:en:Zora Plešnar]]
# [[:en:Zofka Kvederv
# [[:en:Šimun Vosić]]
# [[:en:Živa Vadnov]]
# [[:en:Domenico da Capodistria]]
# [[:en:Johann Ludwig Schönleben]]
# [[:en:Jože Dežman]]
# [[:en:Ljudmila Plesničar Gec]]
# [[:en:Markus Hansiz]]
# [[:en:Samo]]
# [[:en:Simon Rutar]]
# [[:en:Srečko Brodar]]
# [[:en:Tatjana Bregant]]
# [[:en:Branislava Sušnik]]
# [[:en:Marika Savšek]]
# [[:en:Tina Bregant]]
# [[:en:Tjaša Kokalj]]
# [[:en:Mateja Svet]]
# [[:en:Tina Maze]]
# [[:en:Mima Jaušovec]]</text>
      <sha1>khjod6dvin1kubicgilukklzceyesfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Divina Sapientia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321368</id>
    <revision>
      <id>3998340</id>
      <parentid>3933420</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15696" sha1="cxnkucpj1klftk0c8n89b36bx83ei6u" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Holy Wisdom (16th c., Novgorod museum).jpg|thumb|Icon (saeculo sexto decimo picta), in quo Sapientia Dei tamquam angelus in throno sedens repraesentatur, ante quam Maria et [[Ioannes Baptista]] se tenent]]
'''Divina Sapientia''' seu '''Sancta Sapientia''' ([[Graece]] Ἁγία Σοφία) est [[Notio (philosophia)|notio]] in [[theologia]] [[Religio Christiana|Christiana]]: feminina [[Sapientia|Sapientiae]] Dei [[personificatio]], vel rarius feminei ipsius Dei aspectus; quae frequentius tamquam titulus Filii Dei intellegitur.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[https://www.sacredheartcobham.org.uk/who-is-lady-wisdom-trinity-sunday-year-c Who is Lady Wisdom . . . (Trinity Sunday Year C)]'' [in interreti], sacredheartcobham.org.uk, 13 czerwca 2025.&lt;/ref&gt;

== Theologia ==

=== Vetus Testamentum ===
Haec notio ex [[Vetus Testamentum|Vetere Testamento]] originem ducit: est enim in libris [[Liber Sapientiae|Sapientiae]], [[Liber Ecclesiasticus|Ecclesiastici]] et [[Liber Proverbiorum|Proverbiorum]] persona, in exegese hodierna Domina Sapientia ([[Anglice]] ''Lady Wisdom'') nuncupata, quae ‘‘antequam terra fieret’’ (''Prov'' 8, 23) ordinata est atque in ipsa [[Tellus (planeta)|terra]] creanda collaborabat.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;O’Collins, Geraldus (2009) ''Christology: a biblical, historical and systematic study of Jesus''. Editio secunda. Oxonii: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-955787-5 &lt;/ref&gt; Vocabula ‘sapientiam’ significantes, tum [[Hebraice]] (חכמות, ḥoḵma) quum [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] (σοφία, sophia) feminini [[Genus grammaticum|generis]] sunt. Auctor Libri Sapientiae, seipsum [[Salomon (rex)|Salomoni]] regi, summo sapienti assimilans,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Romaniuk, Casimirus (1969) ''Księga Mądrości: Wstęp – Przekład z oryginału – Komentarz'', Pismo Święte Starego Testamentu, Tom VIII, część 3. 275 pp. Posnaniae–Varsoviae: Pallottinum.&lt;/ref&gt; de amore suo erga Sapientiam tamquam sponsus de sponsa loquitur: ''Hanc amavi et exquisivi a iuventute mea, et quaesivi sponsam mihi eam assumere, et amator factus sum formae illius'' (''Sap'' 8, 2).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Expressio Graeca ἀγάγεσθαι ἐμαυτῷ, ‘mihi assumere’, ad [[mos|morem]] sponsae intra caeremoniam [[Nuptiae|nuptiarum]] adducendae spectat.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Religio Christiana ===

==== Sapientia titulus Christi ====
[[Fasciculus:The Poissy Antiphonal, folio 30v (cropped).jpg|thumb|upright=0.8|Antiphona ''O Sapientia'' in antiphonali iuxta ritum Ordinis Praedicatorum saeculo quarto decimo conscripto.]]
Apud Christianos Domina Sapientia cum [[Christus|Christo]] identificatur, quod innititur sententiae in [[Epistula I ad Corinthios|Epistola I ad Corinthios]], ubi sanctus [[Paulus Tarsensis|Paulus]] se Christum, Dei virtutem et Dei sapientiam (Χριστὸν θεοῦ δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν, ''1 Cor'' 1, 24) praedicare dicitur. Titulus hoc etiam apud [[Patres Ecclesiae|Patres]] usurpatur, etiamsi alius titulus, [[Logos]] nempe, frequentius communiusque in usum venit.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

In [[Ritus Romanus|liturgia Romana]], septem diebus ante vigiliam [[Nativitas Domini|Nativitatis Domini]], [[Antiphonae maiores]] canendae sunt, quarum singulae Christum singulis titulis [[Messias|Messianicis]] appellant. Die 17 Decembris sumenda est antiphona, quae a verbis ''O Sapientia, quae ex ore Altissimi prodiisti'' incipit.&lt;ref&gt;''[https://media.churchmusicassociation.org/pdf/antiphonale-bw.pdf Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum]'' (1912). XVII+776+[221]+98*+48 pp. Romae: Typis Polyglottis Vaticanis.&lt;/ref&gt;

==== Sapientia titulus Spiritus Sancti ====
[[Fasciculus:Holy Wisdom created home.jpg|thumb|upright=0.8|''Sapientia aedificavit sibi domum'' (icon Novogardensis anno 1548 picta).]]
Sanctus [[Irenaeus (episcopus Lugdunensis)|Irenaeus]], atque nonnulli Patres Ecclesiae post eum, titulum Sapientiae ad [[Spiritus Sanctus|Spiritum Sanctum]] referebant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Vocabulum ‘spiritum’ significans tum Hebraice (רוּחַ, rūaḥ) quum [[Syriace]] feminini generis est, non aliter quam ‘sapientia’, quod in harum notionum identificatione magni momenti fuisse creditur.&lt;ref&gt;van Imschoot, P. (1938) Sagesse Et Esprit Dans L'ancien Testament. ''Revue Biblique'', 47 (1): 23–49. ISSN 1240-3032&lt;/ref&gt; Vocabula Hebraica, in libro [[Liber Genesis|Genesis]] Spiritum Dei, qui ‘ferebatur super aquas’ (''Gen'' 1, 2) describentia, proprie ad feminas [[Aves|avium]] supra iuvenes suos volantes ad eos protegendos usurpatur.&lt;ref&gt;Kaniyamparampil, Emmanuel, O.C.D. (2007) [https://web.archive.org/web/20160305031541/https://stpaulcenter.com/documents/scripture/9_Kani_low.pdf Feminine-Maternal Images of the Spirit in Early Syriac Tradition]. ''Letter &amp; Spirit'', 3: 169–188.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brock, Sebastianus (1999) [https://syri.ac/bibliography/1883184673 The Ruah Elohim of Gen 1,2 and its Reception History in the Syriac Tradition]. In: A. Wénin, J.-M. Auwers, P.-M. Bogaert (ed.), ''Lectures et relectures de la Bible: festschrift P.-M. Bogaert'', pp. 327-349. Bibliotheca Ephemeridum theologicarum Lovaniensium 144, Lovanii: Leuven University Press. ISBN 978-90-6186-957-3&lt;/ref&gt;

==== Sapientia tamquam aspectus femineus ipsius Dei ====
In theologia et spiritualitate, praesertim hodierna, Sapientia haud raro intellegitur tum tamquam aspectus femineus ipsius Dei,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Busshart, Helena Maria (1985) ''[https://research.library.fordham.edu/dissertations/AAI8521404 Christ as Feminine in Julian of Norwich in the Light of the Psychology of C.G. Jung]'', ETD Collection for Fordham University, 296 pp. &lt;/ref&gt; tum adhortatio ad feminas, ut partes gerant, quae in societatibus suis potius ad solos vires pertinere creduntur.&lt;ref&gt;Thorington, Helena (2016) [https://www.brepolsonline.net/doi/10.1484/J.LMFR.5.111480 Figures de la Sagesse et de l’autorité féminine. L’exemple des Enseignemens de Christine de Pizan]. ''Le Moyen Français'', 78-79: 223–239.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Campbell, Coleen (2016) ''[https://churchlifejournal.nd.edu/articles/lady-wisdom-redeeming-femininity Lady Wisdom: Redeeming Femininity].'' [In:] Church Life Journal, A Journal of the McGrath Institute for Church Life [in interreti], University of Notre Dame, 18 Aprilis 2016.&lt;/ref&gt; 

== Historia artium ==
[[Sancta Sophia (Constantinopolis)|Aedes Sanctae Sophiae]], sub titulo hoc, ab hominibus huius temporis communiter tamquam ad Christum se referente intellecto, primo [[Constantius II|Constantio]] imperatore anno 360, iterumque [[Iustinianus I|Iustiniano]] imperatore anno 537 consecrata, ecclesia maximi momenti in urbe [[Constantinopolis|Constantinopolitana]] fuit.&lt;ref&gt;Brzozowska, Sophia (2012) [https://czasopisma.uni.lodz.pl/sceranea/article/view/5494 The Church of Divine Wisdom or of Christ – the Incarnate „Logos”? Dedication of &quot;Hagia Sophia&quot; in Constantinople in the Light of Byzantine Sources from 5th to 14th Century]. Studia Ceranea, 2: 85–96.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Meyendorff, Ioannes (1987) [https://dn721806.ca.archive.org/0/items/DOP41_36_Meyendorff/DOP41_36_Meyendorff.pdf Wisdom-Sophia: Contrasting Approaches to a Complex Theme], [In:] W. Tronzo &amp; I. Lavin (Ed.), ''Dumbarton Oaks Papers, Vol. 41, Studies on Art and Archeology in Honor of Ernst Kitzinger on His Seventy-Fifth Birthday''. Vasingtoniae. ISBN 0-88402-169-6.&lt;/ref&gt; Inter alias ecclesias sub eodem titulo consecratas enumerandae sunt, exempli gratia, ecclesiae cathedrales [[Sancta Sophia (Novogardia)|Novogardiensis]] et [[Sancta Sophia (Kiovia)|Kioviensis]] (ambae medio saeculo XI exstructae),&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ecclesia Divinae Sapientiae [[Ecclesia Divinae Sapientiae (Patavii)|Paduana]] (saec. XII),&lt;ref&gt;Suitner Nicolini, Ioanna (1991) ''Vénétie romane''. [Gallice vertit] Norbert Vaillant, La nuit des temps 76. 351 pp. Saint-Léger-Vauban: Zodiaque. ISBN 978-2-7369-0188-2.&lt;/ref&gt; Beneventana (saec. VIII, multoties reconstructa)&lt;ref&gt;''[https://www.naples-napoli.org/sainte-sophie-benevent Sainte-Sophie à Bénévent]'' [in interreti], Naples-Napoli, 5 Octobris 2013.&lt;/ref&gt; et Varsoviensis (saec. XXI).&lt;ref&gt;''[https://hagiasophia.waw.pl/historia-parafii Historia Parafii – Prawosławna Parafia św. Sofii Mądrości Bożej]'' [in interreti].&lt;/ref&gt;.

A saeculo tertio decimo&lt;ref&gt;Balicka-Witakowska, Eva (1998) ''Remarks on the decorantion and iconography of the Syriac Gospels , British Library, Add. 7174.'' [In:] Renatus Lavenant (ed.), ''[https://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:1191271/FULLTEXT01.pdf Symposium Syriacum VII]'', Orientalia Christiana Analecta 256, pp. 641-659. Romae.&lt;/ref&gt; et deinceps [[Icon|icones]] reperiuntur, quae de more ''Sapientia aedificavit sibi domum'' ([[Lingua Slavica Ecclesiastica|Slavice]] Премудрость созда Себѣ домъ) inscribuntur, ubi haec verba, e Libro Proverbiorum (9, 1) desumpta, ad incarnationem Christi referuntur, Maria vero tamquam ‘domus Sapientiae’ habetur: haec interpretatio primo apud sanctum [[Leo I (papa)|Leonem Magnum]] invenitur.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Ad idem locum Scripturae etiam repraesentationes Convivii Sapientiae spectant,&lt;ref&gt;Brzozowska, Sophia (2015) [https://web.archive.org/web/20251116122611/https://czasopisma.uni.lodz.pl/sceranea/article/view/5347?articlesBySimilarityPage=17 Wisdom Has Built Her House (Proverbs 9, 1–6). The History of the Notion in Southern and Eastern Slavic Art in the 14th–16th Centuries)]. ''Studia Ceranea'', 5: 33–58.&lt;/ref&gt; quae canoni Cosmae Hagiopolitae, in [[Ritus Byzantinus|liturgia Byzantina]] [[Dies Cenae Domini|feria V in Cena Domini]] cantando innituntur, ubi descriptio e Libro Provebiorum [[Eucharistia|eucharistiam]] significare exponitur.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
[[Fasciculus:God2-Sistine Chapel.png|thumb|upright=0.8|''Creatio hominis'' (opus tectorium Michaelis Angeli in [[Cappella Sixtina]]).]]

A saeculo quinto decimo et deinceps icones ''Sophiam Sapientiam Dei'' (Slavice Софїя Премудрость Божїя) adumbrantes reperiuntur, primo [[Novogardia Magna|Novogardiae Magnae]],&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; postea alibi.&lt;ref&gt;Hunt, Priscilla (2000) [https://phslavic.com/Priscilla_Academic/Publications_files/Symposium4-6colorslidesopt.pdf The Novgorod Sophia Icon and 'The Problem of Old Russian Culture': Between Orthodoxy and Sophiology.] Symposion: A Journal of Russian Thought, 4–5: 1–41.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kriza, Agnes (2022) [https://academic.oup.com/book/41910/chapter-abstract/354791380?redirectedFrom=fulltext&amp;login=false The Novgorod Sophia Icon as a Deesis], In: Depicting Orthodoxy in the Russian Middle Ages: The Novgorod Icon of Sophia, the Divine Wisdom, pp. 77–112. Oxonii: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-885430-2&lt;/ref&gt; [[Opus tessellatum|Musivum]] Christi Sapientiae Divinae parietem ecclesiae Universitatis Catholicae Ukrainicae, [[Leopolis|Leopoli]] sitae, ornat.&lt;ref&gt;''[https://ucu.edu.ua/en/mozaikasofia Образ Христа як Софії-Премудрості Божої у храмі УКУ – UCU]'' [in interreti], ucu.edu.ua, 19 Iunii 2023&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Andrea sacchi, allegoria della divina sapienza, 1629-33, 01.JPG|thumb|upright=0.8|Allegoria Sapientiae Dei, ab Andrea Sacchi picta anno circiter 1630.]]

Femina quae in [[Opus tectorium|opere tectorio]] [[Michael Angelus Bonarotius|Michaelis Angeli]] ''Creatio hominis'' nuncupato Deum comitatur, Divina Sapientia esse putatur, etiamsi exstant et aliae, vetustiores interpretationes ([[Eva]], Maria, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Shekhinah||en|qid=Q942141}}).&lt;ref&gt;Rzepińska, Maria (1994) [https://gen2.ca/DBHS/ScholarlyArticles/Katie%20Oliver.pdf The Divine Wisdom of Michelangelo in &quot;The Creation of Adam.] ''Artibus et Historiae'', 15 (29): 181-187.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://www.osservatoreromano.va/en/news/2021-02/woman-wisdom-from-the-beginning.html Woman-Wisdom from the beginning – L’Osservatore Romano]'' [in interreti], osservatoreromano.va&lt;/ref&gt; Attamen in opere tectorio ab Andrea Sacchi in Palatio [[Familia Barbarinorum|Barberinorum]] Romano picto, Sapientia est persona [[Allegoria|allegorica]]: Sapientia in throno suo ab undecim feminis, attributa eius, utpote aeternitatem, dulcedinem vel sagacitatem exprimentibus, circumdatur.&lt;ref&gt;''[https://barberinicorsini.org/en/opera/allegory-of-divine-wisdom Allegory of Divine Wisdom | Gallerie Nazionali Barberini Corsini]'' [in interreti], barberinicorsini.org.&lt;/ref&gt;

== Aliae interpretationes ==
In [[liturgia]] Romana, lectio Libri Proverbiorum (8, 22–35), a verbis ''Dominus possedit me in initio viarum suarum'' incipiens, in festis Immaculatae Conceptionis (8 XII) et Nativitatis (8 IX) Beatae Mariae Virginis sumitur:&lt;ref&gt;''[https://media.musicasacra.com/pdf/missale62.pdf Missale Romanum ex decreto Ss. Concilii Tridentini Restitutum Summorum Pontificum cura recognitum.]'' Editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis 1962. &lt;/ref&gt; ita verba de Sapientia Dei loquentia tamquam ad [[Maria (mater Iesu)|Mariam]] se referentia tractantur.&lt;ref&gt;''Mszał Rzymski, przekład polski i objaśnienia opracowali o.o. benedyktyni z opactwa tynieckiego.'' Posnaniae: Pallottinum, 1963.&lt;/ref&gt;

In theologia [[Orthodoxia|Orthodoxa]] habetur quaestio, an [[sophiologia]] cum religione Christiana vere congruat. Vocabulum ‘sophiologiae’ ad aliquot systemata theologica inter se similia, sed haud eadem refertur: in his ‘Sapientia’ non tamquam titulus Filii Dei habetur, sed ut (inter alia) ‘persona Divina’ et ‘quarta hypostasis [[Trinitas|Trinitatis]]’.&lt;ref&gt;Goerdt, Wilhelmus (2008) Sophiology. [In:] E. Fahlbusch, G. W. Bromiley (ed.), ''[https://books.google.pl/books?id=lZUBZlth2qgC&amp;pg=PA122&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Encyclopedia of Christianity, Vol. 5]'', p. 122. Eerdmans: Brill. ISBN 978-90-04-14596-2&lt;/ref&gt; Quam ‘quartam hypostasin’ nonnumquam eandem ac Mariam esse putabant,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; sed apud omnes fere religionem Christianam profitentes extensio cultus Deo soli debiti etiam ad Mariam tamquam [[haeresis]] (collyrydianismus&lt;ref&gt;Sanctus Epiphanius (2008) ''[https://books.google.pl/books?id=tKtzRNP0Z70C&amp;q=+Collyridians&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Collyridians&amp;f=false The Panarion of Epiphanius of Salamis: De fide. Books II and III.]'' [Anglice vertit] Franciscus Williams. Brill. ISBN 978-90-04-22841-2&lt;/ref&gt; vel mariolatria&lt;ref&gt;Amiet, Robertus (1998) ''Les manuscrits liturgiques du diocèse de Lyon: description et analyse'', Documents, études et répertoires, Parisiis: CNRS. ISBN 978-2-271-05568-2&lt;/ref&gt;) habetur. In theologia Orthodoxa sophiologia tamquam haeresis damnata est,&lt;ref&gt;May, Ricardus (2021) [https://www.cambridge.org/core/journals/scottish-journal-of-theology/article/abs/between-god-and-the-world-a-critical-appraisal-of-the-sophiology-of-sergius-bulgakov/440EAAF665A81388058D0937E8C2F2E6 Between God and the world: a critical appraisal of the sophiology of Sergius Bulgakov.] ''Scottish Journal of Theology'', 74 (1): 67–84.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fiene, D. M. (1989) [https://www.cambridge.org/core/journals/slavic-review/article/abs/what-is-the-appearance-of-divine-sophia/2503C973EB88D4ED02E23A585018DA7B What is the Appearance of Divine Sophia?] ''Slavic Review'', 48 (3): 449–476.&lt;/ref&gt; etiamsi theses, ob quas damnatio pronuntiata est, haud recte intellectas esse a nonnullis affirmatur.&lt;ref&gt;van Kessel, J.H.J. (2025) [https://link.springer.com/article/10.1007/s11212-023-09587-1 Bulgakov’s sophiology and the neopatristic synthesis.] ''Studies in East European Thought'', 77 (1): 167–176.&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Appendicula de hac pagina|
{{PagMens|1|2026}}
}}

[[Categoria:Historia artis]]
[[Categoria:Theologia Christiana]]</text>
      <sha1>cxnkucpj1klftk0c8n89b36bx83ei6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipaedia:Taberna</title>
    <ns>4</ns>
    <id>322071</id>
    <revision>
      <id>3998316</id>
      <parentid>3997450</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nihil tangens, recensionem vacua feci, tamquam formula {{[[Formula:Collaboratio gratulans|subst:collaboratio gratulans]]}} quaesivit</comment>
      <origin>3998316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65047" sha1="d0svppnp26ixab24taa228q9ga7iqw6" xml:space="preserve">{{/Praefatio}}

== De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur ==
In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC)
:Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked &quot;stipula&quot;; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::For example, just today, someone added &quot;&lt;nowiki&gt;{{urbs-stipula}}&lt;/nowiki&gt;&quot; to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC)
:::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC)
:::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) 
:: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the &lt;code&gt;adumbratio:&lt;/code&gt; namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC)
::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC)
:::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC)
@[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt; template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt; template could look more or less like this:

{{Capsa annuntiationis
	| color = #7f83d7
	| pigmentum = #f3f4fb
	| imago = P writing.svg
	| 1 =

'''Commentationem neglectam augeamus!'''

Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere!

}}

We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC)
:That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC)
:: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace. So the picture should look as follows:
::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities:
::*# We improve it (prefereable solution)
::*# We move it to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following)
::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable)
::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real
::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities:
::*# We improve it (prefereable solution)
::*# We have no other choice but adding &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely
::* '''Case 3:''' The page was in the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace and was moved to the main namespace prematurely:
::*# We add {{Fn|Augenda}}
::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real
:: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC)

== De novo spatio adumbrationum ==
{{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius
	| alacres = IacobusAmor
	| alacritas = mensis
	| res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum.
	| subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC)
}}

Nuper novum spatium nominale &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est.

Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere.

Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus.

Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis.

Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC)

==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta==
Does moving articles counted among the 10,000 most important (like 
&quot;[[Alkinum]]&quot; &amp; &quot;[[Oxidum]]&quot;) into the limbo marked by &lt;nowiki&gt;{{Adumbratio}}&lt;/nowiki&gt; and/or &lt;nowiki&gt;{{Neglecta}}&lt;/nowiki&gt; lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|&quot;List of Wikipedias by expanded sample of articles&quot;].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC)
: Hi Iacobus. Moving pages to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC)
::&lt;nowiki&gt;{{ping|IacobusAmor}}&lt;/nowiki&gt;, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC)
::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC)
:::::So, as Grufo says, moving one of the &quot;10,000&quot; pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC)
:::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace only if it is a newly created page (&lt; 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC)

== Template:Weather box ==
{{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}}

== Quid significat expectatio vacuae mutationis? ==

Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod &quot;Haec pagina mutationem vacuam expectat&quot;. Et rogat me, &quot;nihil tangens&quot;, sibi ostendere mutationes.

Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC)

: Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[[Spatium topologicum|spatia topologica]]&lt;/syntaxhighlight&gt; (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio &quot;cref&quot; tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC)
::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]:
:::: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC)

== Annon corrigere possumus titulos &quot;instrumentorum&quot;? ==

Exempli gratia: video unum &quot;instrumentum&quot; appellari &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC)
: Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “&lt;code&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt;”]&lt;/span&gt;), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC)
::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC)
::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC)
::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) &quot;Instrumenta&quot; et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est &quot;Movere&quot;; titulus novissimus est &quot;Res Wikidata&quot;; et unus titulorum est &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni.  Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC)

== Regula generalis de intellegentia artificiali ==
[[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC)

:Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC)

== Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? ==

Volui creare articulum pro &quot;poset&quot; (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715).

Scio, quod est formula &quot;subst:pcc&quot; alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et &quot;bzgrep&quot; iterum inutilis est.

Estne methodus inventionis talium &quot;titulorum articulorum nondum existentium&quot;? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC)

: Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.:
:: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}
: Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere:
:: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}
: Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC)

== Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? ==

[[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae.

Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC)

== Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? ==
Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC)

:Haec &quot;natio&quot; a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC)
:: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC)
:::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC)
::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. &quot;Natio&quot; [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi &quot;natio&quot; in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere.
:::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes &lt;u&gt;exteras&lt;/u&gt; nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&amp;thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de &quot;People's republic&quot; in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '&quot;Nation&quot; ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et &quot;civitates mundi&quot; nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. 
:::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. 
:::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? 
:::::::::::Vide commentarios:
:::::::::::* [[Civitas sui iuris]]
:::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]]
:::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]
:::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]]
:::::::::::* [[Index asteroidum]]
:::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]]
:::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina &quot;indices&quot; nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC)

== &quot;-karyotica&quot; vel &quot;-caryotica&quot;? ==
In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC)
:&quot;-caryotica&quot; melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut &quot;k&quot; scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC)
::&quot;nullae sunt causae&quot;: consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae &quot;-karyota&quot; esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad &quot;Eukaryota&quot; et [[Procaryota]] ad &quot;Prokaryota&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC)
:::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC)

== Pagina mensis Iulii 2026 abest ==
{{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}}

== Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? ==
In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::And yet, Grufo, in the article that you cite (&quot;[[:en:Martin (name)]]&quot;), you'll find this heading: &quot;The name ''Martin'' in different regions&quot;! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...&lt;/syntaxhighlight&gt;). Having somewhere below the lead something like &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;Nomen ''Martinus'' ...&lt;/syntaxhighlight&gt;, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC)

:Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: 
:* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel &quot;Robertus&quot;), — 
:hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat.  Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC)

:::Iste locus omnino rectus non est. &quot;''Robertus'' (vel &quot;Robertus&quot;)&quot; non scripsi. Quod scripsi est:
::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.''
:::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example:
::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].'
:::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed:
::::''Henry Edward Manning'' was often translated.
::::Henry Edward Manning was never translated.
:::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's &quot;a whole nother can of worms.&quot; [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC)
::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC)
:::::That's true. Substantive &quot;Xxxx (nomen)&quot; articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC)

== [[:Categoria:Portae]] ==

[[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. &quot;Portae Vicipaedianae&quot;, &quot;Portae (Vicipaedia)&quot;, in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) &lt;!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: --&gt;{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}}
: Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC)
:: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC)

== De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis ==
Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC)

== Ascalon Adumbratio? ==

Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC)
: Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC)
:: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC)
::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC)

== Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. ==
'''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.'''

[[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC)
: Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere.  --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC)
::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC)

== De intellegentiae artificialis usu ==
{{Collaboratio|Ailamnos|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Archaeocursor|Auteuil-Passy|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Cyprianus Marcus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Maria.martelli|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Pseudo-philodoxia|Utilo|UV|Xaverius
	| alacres = Ailamnos / Archaeocursor / Demetrius Talpa / Pippobuono / Pseudo-philodoxia
	| alacritas = mensis
	| res = Amici, veniam peto si hoc modo vos interpello. Proposueram ut regulas de usu intellegentiae artificialis in Vicipaedia constituamus, sed adhuc nemo de eis disputavit. Quum res magni momenti mihi esse videatur, velim ut, si potestis, [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|consilium]] legatis atque sententiam vestram in [[Disputatio Vicipaediae:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|eius pagina disputationis]] feratis. Etiam brevis sententia valde utilis erit. Valete! P.S. Vos elegi quia inter vos sunt usores strenui, usores nuper laboriosi, et magistratūs.
	| subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:10, 30 Septembris 2026 (UTC)
}}

Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam:
* [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]]
* [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]]
Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC)
* Interdictiones fortasse non prosunt, quia usum intellegentiae artificialis demonstrare difficile est; tum haec est solutio optima, quam proponis, — postulare, ut auctores textum diligenter inspiciant, ut ipsi materiem  intellegant, de qua scribunt, et ipsi respondeant, si opus est. Fortasse usus IA in disputationibus interdicendus est, nam cum spatio vacuo disputare sensu caret. Incertus sum, ideo antea non respondi. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:31, 30 Septembris 2026 (UTC)
*: De hac re sunt longae disputationes [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|in MetaVici]] aliisque locis, saepe inter eos divisae qui usum intellegentiae artificialis omnino prohibendum putant, eos qui tantummodo in translationibus permittere volunt, et cetera (ironice, si ullus locus autotranslationibus interdicendus esset, haud dubie esset Vicipaedia Latina). Attamen, ut recte mones, difficile est demonstrare quemquam intellegentia artificiali usum esse. Praeterea sunt quaedam opera prorsus innocua in quibus intellegentia artificialis excellere potest—exempli gratia, si aliqui index ordine alphabetico disponendus sit, machinis magis quam hominibus confidam ut recte faciant. Itaque quod scripsi in eo praecipue versatur, ut, quocumque Vicipaediani nitantur ad encyclopaediam emendandam, ipsis solis de omnibus quae scribuntur ratio reddenda sit: intellegentia artificialis neque fons est neque excusatio. Quod aliquatenus simile mihi videtur [[:en:Robustness principle|principio Posteliano]] in hoc casu adhibito. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:05, 30 Septembris 2026 (UTC)
* [[Usor:Grufo|Grufo]], tecum plane consentio, et ideo cum [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrio]]. Intellegentia artificialis modus est et manere debet secundum me ad tempus servandum, sed articulos Latine recte scriptos creare non potest. Saepe, cum eam ad Latinam linguam interpretandam peto, verba adhuc desunt, quae vel omnino Anglica sunt vel ut verba &quot;probabilia&quot; ex lingua originali creata, verbi gratia &quot;subleutenantes&quot;. Hoc non mirum est, cum intellegentia artificialis imprimis ars sit ad probabilitates computandas, non ad casus reales. Itaque te de consilio tuo laudo: ''non prohibere, sed omnes admonere se responsabiles esse pro iis quae scribunt''. [[Usor:Pippobuono|Pippobuono]] ([[Disputatio Usoris:Pippobuono|disputatio]]) 19:21, 30 Septembris 2026 (UTC)
* Fontes semper ipse lego at ai usually sum solo eo consilio ut textum meliorem fieret, nec semper consilium ai secutus sum. Fortasse non utar. Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 07:29, 1 Octobris 2026 (UTC)
*: Gratias tibi ago ob responsum, [[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]. Non de tuo usu intellegentiae artificialis te loqui volebam, sed de [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|regulis a me propositis]], ita ut recenseantur et meliores fiant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:40, 1 Octobris 2026 (UTC)
*::Regulae tuae propositae mihi placent nec quid habeo ut addam. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:23, 1 Octobris 2026 (UTC)
*Et ego regulas puto optimas. Sed quomodo faciendum est ut observentur? Eritne quasi custos, ad quem scribendum erit, si quis textum dubium invenerit, vel has regulas unusquisque invocare poterit ut res dubias ipse corrigat vel etiam expurgat? -[[Usor:Ailamnos|Ailamnos]] ([[Disputatio Usoris:Ailamnos|disputatio]]) 09:20, 2 Octobris 2026 (UTC)
*: Gratias tibi ago, Ailamnos. Si singula pagina dubia invenitur, pagina disputationis ipsius sufficiet. Si autem sunt multae paginae quae recensione humana carere videntur, haec Taberna est locus opportunior. Vale. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:07, 2 Octobris 2026 (UTC)
* Gratias propter nuntiolam. Secundum regulas a te propositas, quid agendum est de paginis omnino ab generativa-AI confectis? Annon suscipiunt [[Formula:Confestim_delenda|deletionem celerem]]? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 12:37, 26 Octobris 2026 (UTC)
*: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Gratias tibi ago ob responsum! De rebus quas quaeris regulae propositae sic scribunt:
*:: ''“Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, {{Acclaranda|impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt}}.”''
*: (Meā acclaratione.) --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC)

{{Ast}}

* {{Tpe|Nova}} Adverbium “confestim” nuper [[Specialis:Diff/3992256/3997322|addidi]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:19, 27 Octobris 2026 (UTC)
*:Gratias ob clarificationem. Si ergo recte intelligo, quando probemus quod aliquid est confectum ab AI generativa, ''et'' videamus multos neologismos (vel sim.) habere, tunc impugnamus ut non bene provisa ab homine. An recte intellegi? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 15:03, 27 Octobris 2026 (UTC)
*:: Ita, recte intellegis: paginas confestim delere possumus, sed plerumque ob malam qualitatem, non quia intellegentia artificiali confectae sunt. Nam hoc difficillime demonstratur. Possumus tamen existimare malam qualitatem ex usu intellegentiae artificialis oriri. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:17, 27 Octobris 2026 (UTC)
* {{Tpe|Nova}} Nemine obstante, formula {{Nf|Regula Vicipaediana}} in locum formulae {{Nf|Regulae propositae}} substitui poterit. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:16, 26 Octobris 2026 (UTC)

== IAbot: an recte agit? ==
Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus &quot;mortuos&quot; pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite:

I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links &quot;dead&quot;, when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC)
;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara]
* Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC)
*Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC)
;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf]
* Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC)
*Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC)
;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html]
* Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC)
*Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC)
* Viva. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 20:15, 30 Septembris 2026 (UTC)

{{Ast}}

[[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC)

:Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC)
:: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[A B]&lt;/syntaxhighlight&gt;. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{url|A|B}}&lt;/syntaxhighlight&gt;. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{urlr|A|B|C}}&lt;/syntaxhighlight&gt;—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.:
::* &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}
:: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC)
:Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC)
::Et iterum mutavit; inserui &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{url...&lt;/syntaxhighlight&gt;. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC)
::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara:
:::: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}
::: et
:::: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}
::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC)
::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) &lt;!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: --&gt;{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}}

== De nominibus propriis et notatione Pokémon ==
'''Salvete, vicipaediani!'''

Quaestio iucunda sed magni momenti de nominibus modernis (praesertim de Pokémon sicut ''Pikachu'' vel ''Charmander'') in disputatione orta est.

Ut scitis, in multis paginis haec nomina ut indeclinabilia tractantur. Tamen secundum regulam nostram '''[[Vicipaedia:De nominibus propriis|De nominibus propriis]]''', nomina barbara ad morphologiam Latinam accommodari possunt, ut casus plane legi possint.

Nuper usor quidam proposuit nomen ''Pikachu'' mutare in '''Pikachurius, -ii (m.)'''. Formam deminutivi sequitur, sicut nomen scientificum proteini '''[[Pikachu|Pikachurinum]]''', quod iam in scientia receptum est.

Si haec nomina non flectuntur, Latinitas textuum valde patitur (e.g. ''&quot;inter Charmander et Charizard&quot;'' loco ''&quot;inter Charmandrum et Charizardem&quot;''). Vos hic in Taberna rogare velim:

* Num formam flectibilem (ut ''Pikachurius'' vel ''Charmandrus'') praeferre debemus secundum regulas nostram?
* An omnia nomina Pokémon in Vicipaedia in perpetuum indeclinabilia relinquenda sunt?

Quid vobis videtur? Gratias vobis ago pro sententiis vestris! [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 19:28, 30 Septembris 2026 (UTC)

:&quot;Charmander&quot; et sic declinari potest, ut &quot;Alexander&quot; etc. (''Charmandri, Charmandro''...). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:41, 30 Septembris 2026 (UTC)
::Ubi hoc scriptum est, si mihi per te licet? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:08, 30 Septembris 2026 (UTC)
::''Consilium tuum mihi valde placet! Si nomina ut &quot;Charmander&quot; ad grammaticam Latinam accommodamus (ut &quot;Alexander&quot;), tunc etiam alia nomina flectere possumus. Eodem modo &quot;Pikachu&quot; declinari possit ut &quot;Pikachurius&quot; Quid de hac re censetis?'' [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:20, 30 Septembris 2026 (UTC)
:::Ubi scriptum est de nominibus in &quot;-er&quot; declinationis secundae — in arte grammatica. De &quot;Pikachurio&quot; — nolebam hoc dicere, sed videas, heu, [[Vicipaedia:Noli fingere]]. Fontibus nominis opus est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:27, 30 Septembris 2026 (UTC)
::::Gratias tibi ago pro responso, cur Charmander sicut Alexander declinari possit.
::::Scisne, quomodo se habeat cum ceteris Pokémonibus?
::::Quid fons fide dignus Vicipaediae habetur? [[Usor:Coolfactorus1|Coolfactorus1]] ([[Disputatio Usoris:Coolfactorus1|disputatio]]) 21:43, 30 Septembris 2026 (UTC)
:::Cur scribimus Charmander nec Čarmander? Videte paginam [[Andreas Ševčenko]] -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 09:11, 1 Octobris 2026 (UTC)
:::: Lingua Latina modo caret soni /tʃ/ scribendi. [Č] est consuetudo praesertim cum linguis Slavicis adhibita, sed numquam cum linguis Occidentalibus. Charmander videtur esse [[verbum amalgamatum]] Anglicum ({{wikten|char||Verb}} + {{wikten|salamander||English}}). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:34, 1 Octobris 2026 (UTC)
:::::''Char,'' verbum Anglicum, signficat [[piscis|piscem]] generis ''[[Salvelinus|Salvelini]]'' familiae [[Salmonidae|Salmonidarum]]; ''salamander,'' etiam Anglicum, est &quot;salamandra&quot; ordinis [[Urodela|Urodelorum]]. Ergo ut videtur, habemus nomen ''Salvelinomandram.'' :) [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 22:58, 1 Octobris 2026 (UTC)
:::::: “Carbomandra” fortasse? :) Sic [[:en:Charmander#Concept and design|scribit]] Vicipaedia Anglica:
:::::: &lt;blockquote&gt;Charmander's name was a mix between &quot;char&quot; and &quot;salamander&quot;. In an interview with ''Inside Games'' in February 2016, The Pokémon Company CEO Tsunekazu Ishihara stated that its name was a combination of &quot;charcoal&quot; and &quot;Salamandra&quot;.&lt;/blockquote&gt;
:::::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:26, 2 Octobris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>d0svppnp26ixab24taa228q9ga7iqw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veris dulcis in tempore (CB 85)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324648</id>
    <revision>
      <id>3998315</id>
      <parentid>3997682</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3998315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5965" sha1="97n2pcx88f0ylmeckui8q44f57zgl01" xml:space="preserve">{{Cave ne confundas|Veris dulcis in tempore (CB 159)}}
{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
	| titulus =
	| imago =
	| descriptio =
	| categoria =
	| numerus =
	| auctor =
	| argumenta =
	| tempus =
	| lingua =
	| contextus =
	| praecedens =
	| sequens =
}}

{{lores|Veris dulcis in tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXXXV reperitur.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot;&gt;{{Opus
	| titulus = Carmina amatoria 71–87
	| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam2.html
}}.&lt;/ref&gt; 

== Textus ==
{{Versus numerati|
{{@*@.|1.}}Veris dulcis in tempore
florenti stat sub arbore
Iuliana cum sorore.
Dulcis amor!

{{@*@.|(Refl.)}}Qui te caret hoc tempore,
fit vilior.

{{@*@.|2.}}Ecce florescunt arbores,
lascive canunt volucres;
inde tepescunt virgines.
Dulcis amor!

{{@*@.|(Refl.)}}Qui te caret hoc tempore,
fit vilior.

{{@*@.|3.}}Ecce florescunt lilia,
et virginum dant agmina
summo deorum carmina.
Dulcis amor!

{{@*@.|(Refl.)}}Qui te caret hoc tempore,
fit vilior.

{{@*@.|4.}}Si tenerem, quam cupio,
in nemore sub folio,
oscularer cum gaudio.
Dulcis amor!

{{@*@.|(Refl.)}}Qui te caret hoc tempore,
fit vilior.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;
}}

== Descriptio ==
Hoc carmen brevissimum, in sectione amatoria codicis servatum, per imagines florentium arborum et liliarum adventum [[ver]]is et vigorem [[natura]]e celebrat. Poëta duas virgines, Iulianam et sororem eius, in loco amoeno sub arbore depingit, dum canentibus avibus desiderium amandi in puellis exardescit.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

Argumentum praecipue circa refrain (vel carmen intercalare) vertitur, quod monet eum qui amore caret verno tempore vilem vel miserrimum fieri. Poëta in ultima stropha votum suum exprimit ut amatam in nemore tenere et cum gaudio osculari possit, exprimens laetitiam carnalem stilo goliardico usitatam.&lt;ref name=&quot;carmina-amatoria-71-87&quot; /&gt;

== Investigatio critica ==
Hoc carmen, circa anno [[1155]] compositum, inter simplicissima ac subtilissima carmina amatoria numeratur. In eo praecipue refectorium sive [[versus intercalaris]] doctrinam amoris comiter exculti plane exprimit, qua amor habetur altissima animi experientia, tantum nobilibus ingeniis concessa. Argumentum huiusmodi, quod ad ethicam curialem pertinet, saepius in codice Burano recurrit, item ut in carminibus [[Omnia sol temperat|CXXXVI]], [[Ecce gratum|CXLIII]] et [[Estuans intrinsecus|CXCI]] animadverti potest. In contextu philologico, nomen ''Iuliana'' in textu adhibitum pro persona ficta ac usitata habendum est. Quamquam hoc nomen in litteris [[saeculum 12|saeculi XII]] haud raro occurrit, a traditione classica alienum videtur, proprietates potius coetaneas carminis indicans.&lt;ref&gt;{{qc|Rossi, 2006}}, p. 275.&lt;/ref&gt;

== Investigatio palaeographica musica ==
Analysim palaeographicam carminis cuius titulus est {{Op|Veris dulcis in tempore}} (CB 85/159), quod est cantio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|stropha|strophica|en|qid=Q207804}} cum carmine intercalari (refrain), nonnulli fontes manuscripti praebent, inter quos Codex Buranus ([[München]], Clm 4660, ff. 36v et 64r) et codex Scorialensis (El Escorial, z.ii.2, f. 287r) eminent. In codice Scorialensi (E), notatio diastematica invenitur, quamvis valde approximativa sit et scriptura posteriore, quae “probatio pennae” dicitur, partim obtecta. Haec notatio, lineis rasis sed sine linea colorata exarata, dispositionem [[neuma]]tum puriter relativam exhibet. Quamvis in codice E claves (C et F) appareant, interpretatio paleographica docet positionem notarum non rigide lineis adhaerere; immo, melodia videtur structuram {{barbarice|lingua=de|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Barform||de|qid=Q808108}}}} (ααβγ) sequi, ubi carmen intercalare partem melodiae strophae (βγ) variatam resumit.&lt;ref name=&quot;examen-apium-veris-dulcis-in-tempore-cb-85-159&quot;&gt;{{Opus
	| cognomen auctoris = Roccheggiani
	| nomen auctoris = Matteo
	| titulus = Veris dulcis in tempore (CB 85/159)
	| contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica
	| domus editoria = Examen apium
	| url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/085veris.html
	| tempus inspectionis = 2026-04-30
}}.&lt;/ref&gt;

In codice Burano (B), contra, structura melica simplicior et antiquior apparet, quae formam litanicam praebet. Palaeographice notandum est usum melismatum conclusivorum in prioribus versibus, ubi numerus notarum longitudini versuum sequentium respondet. In codice E, investigatio accurata neumarum—litteris superpositis digitaliter subtractis—praesentiam signorum, velut clivis, virga liquescens, et quilisma, revelat, quae subtilitates vocis in prolatione indicant. Haec diversitas inter fontes B et E quandam evolutionem stili suggerit: dum B antiquiorem modum servat, codex E melodiam recentiorem et structuratiorem ({{barbarice|lingua=de|Barform}}) exhibet, fortasse ab amanuense {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Monasterium Sancti Dominici Silensis|monasterii Silensis|es|qid=Q1340405}} ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sanctus Dominicus Silensis|Silos|es|qid=Q1766072}}) exaratam, ubi elementa contingentia et loci propria textui addita sunt.&lt;ref name=&quot;examen-apium-veris-dulcis-in-tempore-cb-85-159&quot; /&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
	| id = Rossi, 2006
	| c = {{Opus
		| cognomen redactoris = Rossi
		| nomen redactoris = Petrus Victorius
		| titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte
		| annus = 2006
		| annus primae editionis = 1989
		| editio = 8
		| locus = [[Mediolanum|Mediolani]]
		| domus editoria = Tascabili Bompiani
		| isbn = 88-452-5307-4
		| lingua = it
	}}
}}

{{Carmina Burana}}

[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]</text>
      <sha1>97n2pcx88f0ylmeckui8q44f57zgl01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dendritum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325545</id>
    <revision>
      <id>3998325</id>
      <parentid>3982281</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>3998325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="i1f1gijg0c4zphi61lu4hair1727r07" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Neuron_la.svg|right|thumb|300px|Cytologia neuronis.]]
'''Dendritum''' vel '''dendrita''' (-ae, f) est pars excrescens [[Cytoplasma|cytoplasmatis]] nervosae cellulae ([[Neuron|neuronis]]) per quam signa a proximis neuronibus trans [[Synapsis chemica|synapticam rimam]] missa recipiuntur antequam [[ion|iontico]] fluxu ad corpus cellulae deferantur. Dendrita arboris ramorum speciem praebent, a quo nomen habuerunt e verbo Graeco δένδρον = arbor: etenim in certis neuronum categoriis permulti esse rami possunt. Dendrita in [[Spina dendritica|spinis dendriticis]] receptoria [[Neurotransmissor|neurotransmissorum]] praebent quorum signa chemica intra cellulam [[Signum transductum|transducunt]] et in signa [[Electricitas|electrica]] transmutant. Non tantum illa signa colligunt (etenim multae cellulae per [[Axon|axones]] suos ad unius cellulae dendrita coniunctae solent esse) sed etiam ea [[integratio|consummant]] ita ut responsum cellulae definiant.

Plerumque in neurone sunt plura dendrita et unus axon. Dendrita pars afferens neuronis dicuntur, axon vero pars efferens. Nam fluxus ionticus in dendritis oritur et ad corpus cellulae progreditur. Ac cum potentia actionis gignitur e corpore cellulae fluxus ionticus ad extremum axonem progreditur.

== De dendritorum spinis ==
[[Fasciculus:Dendrites.jpg|thumb|Spinae dendriticae]]
[[Spina dendritica|Spinae dendriticae]] in cerebro sunt parvae structurae e bracchio quodam dendriti eminentes et synapsim cum proximis axonibus facientes, quas [[Iacobus Ramon y Cajal|Ramon y Cajal]] exeunte nono decimo saeculo primus descripsit. Spinae caput tumens habent ubi 'densitas postsynaptica' invenitur [[Nuntius secundarius|nuntiorum secundariorum]] plena, quod angusto collo cum dendriti corpore coaptatum est. Collum fluxum molecularum ex spina venientem frenare videtur sed de utilitate functioneque huius structurae multae coniecturae adhuc certant.

== Plura legere si cupis ==
*Lukas Fischer et alii, &quot;[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9665914/ Dendritic Mechanisms for In Vivo Neural Computations and Behavior]&quot;, ''Journal of Neuroscience'', 2022:8460–8467
*Ch. Forestier, R. Marty. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0022510X68901251 Le champ épineux dendritique du cortex cérébral]&quot;, ''Journal of the Neurological Sciences'', 1968: 63-72
*Sarah E. Hadyniak et Jeremy N. Kay, &quot;[https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)01015-7 Neuroscience: The dynamic development of dendrites]&quot;, ''Current Biology'', 2024
*Kennedy, Mary B; Beale, Holly C; Carlisle, Holly J; Washburn, Lorraine R.. &quot;[https://www.researchgate.net/publication/7812833_Integration_of_biochemical_signalling_in_spines Integration of biochemical signalling in spines]&quot;, ''Nature Reviews. Neuroscience'',  2005: 423-34.
* Panayiota Poirazi &amp; Athanasia Papoutsi, &quot;[https://www.nature.com/articles/s41583-020-0301-7 Illuminating dendritic function with computational models]&quot;, ''Nature Reviews Neuroscience'', 2020: 303–321
* Moritz Stingl, Andreas Draguhn &amp; Martin Both. &quot;[https://link.springer.com/article/10.1007/s00424-024-03004-0 A dendrite is a dendrite is a dendrite? Dendritic signal integration beyond the “antenna” model]'', Pflügels Archiv'', 2025: 9–16

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Dendrite dendrita] spectant.
* [https://web.archive.org/web/20260313165137/https://www.aquaportail.com/dictionnaire/definition/4736/dendrite Aquaportail]
[[Categoria:Cytologia]]
[[Categoria:Neurohistologia]]
[[Categoria:Systema nervosum]]</text>
      <sha1>i1f1gijg0c4zphi61lu4hair1727r07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonardus Nobiliacensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329687</id>
    <revision>
      <id>3998391</id>
      <parentid>3998054</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T10:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cultus */</comment>
      <origin>3998391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10994" sha1="kr01jnfczwzqtw4tialwpkxx52hrvzr" xml:space="preserve">{{Pagina autotranslata
	| tempus = 2026-10-28 03:32:37
}}
{{Vicificanda}}
{{Latinitas|-2}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Leonardus Nobiliacensis}}, etiam '''Leonardus de Nobiliaco''', '''Leonardus Lemovicensis''' vel '''Sanctus Leonardus''' appellatus ([[Aurelianum|Aureliani]] circa annum 496 natus; [[Villa Sancti Leonardi Nobiliacensis|Nobiliaci]] die 6 Novembris, anno 545 vel, ut alii tradunt, 559 mortuus), fuit eremita Francus, quem [[Ecclesia Catholica]] et aliae Ecclesiae Christianae inter sanctos venerantur. Maiorem vitae suae partem in solitudine degisse traditur.&lt;ref&gt; Vita Sancti Leonardi, monita Sancti Leonardi ad discipulos suos.&lt;/ref&gt;

Medio Aevo inter sanctos in Europa maxime veneratos numerabatur. Memoria eius liturgica die sexto mensis Novembris celebratur.

[[Fasciculus:SaintLeonardus.jpg|thumb|Sanctus Leonardus ante Clodoveum I (Saeculum XIII)]]

==Vita==

Leonardus in [[Gallia]] ex nobili Francorum familia natus est, in castro Vendonicensi, sive castello Vindocini, in vico Corroi prope Aurelianos, imperante [[Anastasius I (imperator)|Anastasio I Dicoro]] (annis 491–518).

Pater eius Rumonius rex fuisse traditur, qui [[Chlodovechus I (rex Francorum)|Clodoveum]], Francorum regem, in proelio adversus [[Syagrius|Syagrium]] anno 486 adiuvasse dicitur.

Clodoveus autem rex, qui cum parentibus Leonardi familiariter utebatur, eum nocte Nativitatis Domini anno 496 de sacro fonte suscepisse traditur. Eadem nocte Clodoveus, ut fidem [[Clotildis (regina Francorum)|Clotildi]] uxori ante proelium [[Tulpiacum|Tolbiacense]] datam servaret, cum suis paganismo renuntiavit atque [[Durocortorum |Remis]] a [[Remigius|Remigio]] episcopo baptizatus est, qui haec ei dixisse traditur:

:«Mitis depone colla, [[Sicambri|Sicamber]]; adora quod incendisti, incende quod adorasti.»

De pueritia et iuventute Leonardi pauca tantum tradita sunt. Constat tamen eum, cum adulescens esset, militiam equestrem recusavisse, ut doctrinam Remigii, tunc archiepiscopi Remensis, a quo baptizatus erat, sequeretur.

Aula regia relicta, una cum fratre suo Lifardo ad monasterium Miciacense prope Aurelianum se recepit, ubi aliquamdiu commoratus est. Ibi diaconus ordinatus primum miraculum patravisse fertur, aquam in vinum convertens.

Clodoveus, rex Francorum Saliorum, ei idem privilegium concessit quod antea Remigio tribuerat: ut captivos quos invenisset atque innocentes iudicavisset e vinculis liberare posset.

Leonardus, hac facultate usus, multos e vinculis liberavit.
Traditur etiam Leonardum sedem episcopalem sibi oblatam recusavisse, maluisseque in monasterium se recipere, his verbis:

:«Princeps, mitram pontificalem iis tribue qui eam desiderant. Mihi satis est Dominum laudare, vitam eremiticam agendo.»&lt;ref&gt;Vita Sancti Leonardi, monita Sancti Leonardi ad discipulos suos&lt;/ref&gt;

Post mortem [[Maximinus Miciacensis|Sancti Maximini]], quae probabiliter circa annum 520 accidit, Leonardus ad meridiem profectus est, ubi in silva Pauvain, in regione Lemovicensi, eremitorium suum condere statuit.

Multi discipuli circa eum congregati sunt, atque fama sanctitatis eius usque ad regem pervenit.

Cum regina Clotildis per illam regionem iter faciens doloribus partus subito correpta esset, rex auxilium Leonardi imploravit. Leonardus precibus suis dolores reginae lenivit, ita ut filium incolumem parere posset.

Clodoveus, gratiam Leonardo referre cupiens, tantum silvae ei concessit quantum uno die asino vectus circumire posset.

Ibi Leonardus oratorium in honorem Beatae Mariae Virginis sub Arboribus aedificavit, atque altare Sancto Remigio, magistro suo, qui interea mortuus erat, dedicavit.

Eremitae autem captivique liberati, qui ad Leonardum undique confluebant, aquae inopia laborabant, quod [[Vigenna (flumen)|Vigenna]] procul aberat.

Tum Leonardus, ut traditur, terram fodit, unde divinitus aqua prorupit; ibi postea puteus factus est.

Deinde captivis a se liberatis, qui apud eum manere statuerant, partem silvae distribuit, ut terram excolerent atque inde victum sibi compararent.

Eos his verbis admonebat:

:«Mementote scriptum esse melius esse modicum iusto super divitias peccatorum multas; frustulumque panis duri, cum gaudio purae conscientiae sumptum, praeferendum esse copiosis variisque epulis domorum in quibus discordia regnat.»&lt;ref&gt;Vita Sancti Leonardi, monita Sancti Leonardi ad discipulos suos&lt;/ref&gt;

Coloniae, quam captivi liberati aliique discipuli circa oratorium condiderant, Nobiliacum nomen datum est, ut regis beneficii memoria servaretur.

Circa monasterium paulatim oppidum exortum est, quod a colonia illa nomen Nobiliaci accepit. Id postea Noblac, deinde Noblat appellatum est; hodie Saint-Léonard-de-Noblat vocatur in honorem Sancti Leonardi.

Traditio narrat sanctum die sexto mensis Novembris, vesperi, obiisse. Quo anno obierit, incertum est; medio tamen fere saeculo sexto mortuus esse creditur.

Corpus eius in Oratorio Beatae Mariae Virginis sub Arboribus, quod ipse condiderat, sepultum est.

In quadam hagiographia ultimae sancti horae his verbis describuntur:

:«Quadam die, cum vires sibi deficere sentiret, socios rogavit ut eum in parvam ecclesiam, quam aedificari iusserat, deferrent, ut, sicut ipse dicebat, inter brachia Beatae Virginis Mariae moreretur....“Domine,” voce languida susurravit, “ecce servus servorum tuorum iam moritur. Solve vincula quae me adhuc terrae alligant, et sacrificium laudis tibi offeram....Domine Iesu, suscipe animam meam.”Haec dicens spiritum Deo reddidit.»

==Cultus==

Ad oratorium, in quo reliquiae Sancti Leonardi quiescebant, brevi multi fideles peregrinationis causa confluere coeperunt.

Traditur etiam [[Pippinus III (maior domus)|Pippinum Brevem]], post victoriam in obsidione Lemovicensi reportatam, eo peregrinationis causa venisse.

Cum peregrinorum numerus in dies cresceret, placuit ecclesiam ampliorem exstruere. Itaque, regnante [[Ludovicus I Pius (imperator)|Ludovico Pio]], reliquiae sancti in novam ecclesiam, quae tum exstruebatur, translatae sunt.

Secundum legendam, ipse sanctus locum novae sepulturae suae mirabiliter ostendit.

Cum incolae per triduum ieiunassent atque oravissent, totus vicus nive coopertus est; unus tantum locus sine nive mansit.

Prima certa testimonia de cultu huius sancti in Historiis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ademarus Cabannensis|Ademari Cabannensis|fr|qid=Q4267}}, anno 1028 conscriptis, reperiuntur. Ibi legitur iam anno 1017:

:«Sanctus Leonardus confessor in Lemocino miraculis coruscabat et undique populi eo confluebant.»

Eodem anno Hildegarius, episcopus Laronensis, [[Fulbertus Carnotensis|Fulbertum Carnotensem]] rogavit ut vitam sancti conscriberet. Fulbertus autem paulo post mortuus est, opere imperfecto relicto. Circa annum 1030 vita anonymi auctoris, Vita Sancti Leonardi inscripta, quae novem miracula sancto attributa narrabat, divulgari coepit. Hac vita in vulgus edita, cultus Sancti Leonardi brevi per totam Europam mirifice propagatus est.

Anno 1094, grassante epidemia quae morbus ardentium appellabatur, reliquiae sancti sollemni supplicatione circumlatae sunt. Secundum traditionem, epidemia tum cessavit.

[[Boamundus Tarentinus|Boamundus quoque I Antiochenus]], cum anno 1106 ad sancti sepulcrum peregrinatus esset, multum contulit ad eius cultum propagandum. Boamundus, ab infidelibus captivus detentus atque post tres annos liberatus, liberationem suam intercessioni Sancti Leonardi, quem in captivitate invocaverat, tribuebat.

Etiam [[Ricardus I (rex Angliae)|Richardus I, rex Angliae, Cor Leonis]] appellatus, anno 1197 ad sepulcrum sancti venisse traditur, ut gratias ageret pro liberatione sua e carcere imperatoris Sacri Romani Imperii.

[[Anna Austriae (regina Franciae)|Anna Austriaca]], regina Franciae et Navarrae, quae per sedecim annos matrimonii prole caruerat, mense Ianuario anni 1638 reliquiam Sancti Leonardi ad se afferri iussit, ut eius intercessione filium concipere ac parere posset. Mense Septembri eiusdem anni [[Ludovicus XIV]] natus est.

Nobiliacum quoque inter loca numerabatur in quibus peregrini [[Compostella]]m ad sepulcrum [[Iacobus Maior (apostolus)|Sancti Iacobi]] proficiscentes consistere solebant.

Quam ob rem locus ille frequentissima peregrinationis meta exstitit, praesertim fidelibus ex Europa centrali atque orientali advenientibus.

===Cultus in Italia===

Non certo constat quo tempore cultus Sancti Leonardi Lemovicensis in Italiam pervenerit; antiquissimus tamen esse videtur.

Quam late per Italiam cultus Sancti Leonardi propagatus sit, testantur plus ducentae viginti quinque ecclesiae atque sacella ei dicata.

===Cultus in Italia Septentrionali===

Cultus Sancti Leonardi in Italiam fortasse a Francis introductus est.

Prima enim ecclesia Italica sancto captivorum patrono dicata, Cavalici apud [[Tavaniacum (Forum Iulii-Venetia Iulia)|Tavagnaccum]] sita, ad annum 774 refertur, quo Franci regno [[Langobardi|Langobardorum]] finem imposuerunt.

[[Normanni]] quoque cultum Sancti Leonardi auxerunt eumque per regna sua propagaverunt.

===Cultus in Italia Media===

Prima testimonia devotionis erga sanctum Francum in Italia Media ad saecula octavum et nonum pertinent.

Eremitorium rupestre Sancti Leonardi apud Roccanticam, in agro Reatino, antiquissimum testimonium huius cultus in ea regione praebet.

===Cultus in Italia Meridionali===

Iam antiquitus Sanctus Leonardus in Ducatu Neapolitano colebatur.

Fontes saeculorum septimi decimi, duodevicesimi et undevicesimi memorant ecclesiam Sancto Leonardo dicatam in parva insula sitam, haud procul ab hodierna via Chiaia.

Ibi, anno 1028, Leonardus de Orio, sive de Iorio aut Doria, mercator Castilianus, cum tempestate in mari prope Neapolim deprehensus esset, votum fecisse traditur se sacellum Sancto Leonardo aedificaturum esse in primo loco tuto ad quem navis sua appulisset.

Ex eo loco, diebus festis sancto dicatis, reges Andegavenses indulgentiam publicam concedere atque captivos venia liberare solebant.

Ecclesia illa, postea in monasterium conversa, ineunte saeculo undevicesimo diruta est, atque una cum insula omnino evanuit.

Eius loco hodie area circularis exstat, in qua monumentum Armandi Diaz erectum est.

Saeculo duodecimo etiam Abbatia Sancti Leonardi de [[Manfredonia|Siponto]] in [[provincia Fodiana]] condita est.

==Iconographia==

Sanctus Leonardus saepe catenis compedibusque insignis pingitur, quippe qui captivorum, praesertim iniuste inclusorum, patronus habeatur.

Interdum veste diaconali vel episcopali indutus repraesentatur; saepius tamen habitu monastico [[Ordo Sancti Benedicti|Benedictino]], nonnumquam etiam [[Ordo Cisterciensis|Cisterciensi]], effingitur.

Tunicam albam gerit, puritatis animi insigne, lumbos autem funiculo vel zona coriacea cingit in signum paenitentiae.
Super tunicam scapulare nigrum gestat, quod vitam contemplativam significat.

Apud populos Germanicos saepe cum bove pingitur.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
{{Fontes biographici}}
{{anni vitae|496|545}}

[[Categoria:Sancti]]</text>
      <sha1>kr01jnfczwzqtw4tialwpkxx52hrvzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aedis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329743</id>
    <redirect title="Aedes" />
    <revision>
      <id>3998222</id>
      <timestamp>2026-10-31T12:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Redirectionem ad “[[aedificium]]” creavi</comment>
      <origin>3998222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="24u3u162uo727n5frtw3jr3ufhdluxd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Aedificium]]</text>
      <sha1>24u3u162uo727n5frtw3jr3ufhdluxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998223</id>
      <parentid>3998222</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>[[Aedificium]] → [[Aedes]]</comment>
      <origin>3998223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="2qc16n2nltqpe7mqtn9aevwq9f0afi8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Aedes]]</text>
      <sha1>2qc16n2nltqpe7mqtn9aevwq9f0afi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinovilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329744</id>
    <revision>
      <id>3998244</id>
      <timestamp>2026-10-31T15:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3998244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="nv3kelh6jyp995yfuxe8ttdfq0rps6b" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Dignonville 88 Centre.jpg|thumb|upright=0.8|left|Dinovilla: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Vincentius|Sancto Vincentio]] dicata.]]
{{res|Dinovilla}}&lt;ref&gt;{{opus|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6561169q/f266.item.texteImage|auctor=Paulus Marichal|titulus=Dictionnaire topographique du département des Vosges : comprenant les noms de lieu anciens et modernes |domus editoria=Impr. nationale |locus=Paris|annus=1941|pagina=128}} {{Ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Dignonville'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 208 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Dignonville|Dinovillam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>nv3kelh6jyp995yfuxe8ttdfq0rps6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Dinovilla</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329745</id>
    <revision>
      <id>3998245</id>
      <timestamp>2026-10-31T15:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3998245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gp07asijmlxlbca3q3dpmw2o5t3iq9c" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Dignonville|237754084}}</text>
      <sha1>gp07asijmlxlbca3q3dpmw2o5t3iq9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ianus Broukhusius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329746</id>
    <revision>
      <id>3998246</id>
      <timestamp>2026-10-31T15:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>3998246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="q8vj9loaqq1ozmu1cciaihhe204e3an" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Ianus Broukhusius}} ([[Batave]] ''Joan van Broekhuizen''; natus [[Amstelodamum|Amstelodami]] die [[20 Novembris]] [[1649]] et mortuus Amstelvenae [[15 Decembris]] [[1707]]) fuit poeta Latinus, philologus classicus et tribunus militum Batavus. 

==Vita==

Pater Broukhusii sutor picearius (Hoedestoffeerder) fuit, deinde scriba admiralitatis. Patre mature orbatus, Ianus sub tutela avunculi educatus est, qui eum in scholam Latinam misit. Etiam pharmaceutae Hermanni Angelkot discipulus erat, sed officinam eius reqliquit et in militiam anno 1672 petiit. Anno 1678 in praesidio [[Traiectum ad Rhenum|Traiecti ad Rhenum]] collocatus, amicitiam cum [[Ioannes Georgius Graevius|Ioanne Graevio]] contraxit. Eodem tempore [[duellum|duelli]] quodam particeps factus est et capitis damnatus est; sed Graevius statim ad [[Nicolaus Heinsius|Nicolaum Heinsium]] scripsit, qui veniam impetravit. Postea capitaneus cohortis Amstelodamensis factus est. Post [[Pax de Rijswijk|pacem Ryswicensem]] anni 1697, cohors Broukhusii dimissa est, et in villam suburbanam Amstelvenae se recepit, ubi reliquos vitae annos in otio litterato transegit.

==Opera==

Carmina Broukhusii Latina anno 1684 primum edita sunt; postea auctiora prodiere anno 1711 curante Davide van Hoogstraten. Exstant etiam carmina Batava, post mortem edita. [[Tibullus|Tibullum]] et [[Propertius|Propertium]] edidit.

==Nexus externi==
{{fontes biographici}}

{{anni vitae|1649|1707|Broukhusius, Ianus}}
[[Categoria:Poetae Latini Nederlandiae]]
[[Categoria:Philologi Nederlandiae]]</text>
      <sha1>q8vj9loaqq1ozmu1cciaihhe204e3an</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998253</id>
      <parentid>3998246</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vita */</comment>
      <origin>3998253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="a8nmzpnp4do7t0r7istqqy1s0kglu6e" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Ianus Broukhusius}} ([[Batave]] ''Joan van Broekhuizen''; natus [[Amstelodamum|Amstelodami]] die [[20 Novembris]] [[1649]] et mortuus Amstelvenae [[15 Decembris]] [[1707]]) fuit poeta Latinus, philologus classicus et tribunus militum Batavus. 

==Vita==

Pater Broukhusii sutor picearius (''Hoedestoffeerder'') fuit, deinde scriba admiralitatis. Patre mature orbatus, Ianus sub tutela avunculi educatus est, qui eum in scholam Latinam misit. Etiam pharmaceutae Hermanni Angelkot discipulus erat, sed officinam eius reqliquit et in militiam anno 1672 petiit. Anno 1678 in praesidio [[Traiectum ad Rhenum|Traiecti ad Rhenum]] collocatus, amicitiam cum [[Ioannes Georgius Graevius|Ioanne Graevio]] contraxit. Eodem tempore [[duellum|duelli]] quodam particeps factus est et capitis damnatus est; sed Graevius statim ad [[Nicolaus Heinsius|Nicolaum Heinsium]] scripsit, qui veniam impetravit. Postea capitaneus cohortis Amstelodamensis factus est. Post [[Pax de Rijswijk|pacem Ryswicensem]] anni 1697, cohors Broukhusii dimissa est, et in villam suburbanam Amstelvenae se recepit, ubi reliquos vitae annos in otio litterato transegit.

==Opera==

Carmina Broukhusii Latina anno 1684 primum edita sunt; postea auctiora prodiere anno 1711 curante Davide van Hoogstraten. Exstant etiam carmina Batava, post mortem edita. [[Tibullus|Tibullum]] et [[Propertius|Propertium]] edidit.

==Nexus externi==
{{fontes biographici}}

{{anni vitae|1649|1707|Broukhusius, Ianus}}
[[Categoria:Poetae Latini Nederlandiae]]
[[Categoria:Philologi Nederlandiae]]</text>
      <sha1>a8nmzpnp4do7t0r7istqqy1s0kglu6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998254</id>
      <parentid>3998253</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vita */</comment>
      <origin>3998254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="clkmqzovrafx44hpz90lgbnty8r1tfi" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Ianus Broukhusius}} ([[Batave]] ''Joan van Broekhuizen''; natus [[Amstelodamum|Amstelodami]] die [[20 Novembris]] [[1649]] et mortuus Amstelvenae [[15 Decembris]] [[1707]]) fuit poeta Latinus, philologus classicus et tribunus militum Batavus. 

==Vita==

Pater Broukhusii sutor picearius (''Hoedestoffeerder'') fuit, deinde scriba admiralitatis. Patre mature orbatus, Ianus sub tutela avunculi educatus est, qui eum in scholam Latinam misit. Etiam pharmaceutae Hermanni Angelkot discipulus erat, sed officinam eius reliquit et in militiam anno 1672 petiit. Anno 1678 in praesidio [[Traiectum ad Rhenum|Traiecti ad Rhenum]] collocatus, amicitiam cum [[Ioannes Georgius Graevius|Ioanne Graevio]] contraxit. Eodem tempore [[duellum|duelli]] quodam particeps factus est et capitis damnatus est; sed Graevius statim ad [[Nicolaus Heinsius|Nicolaum Heinsium]] scripsit, qui veniam impetravit. Postea capitaneus cohortis Amstelodamensis factus est. Post [[Pax de Rijswijk|pacem Ryswicensem]] anni 1697, cohors Broukhusii dimissa est, et in villam suburbanam Amstelvenae se recepit, ubi reliquos vitae annos in otio litterato transegit.

==Opera==

Carmina Broukhusii Latina anno 1684 primum edita sunt; postea auctiora prodiere anno 1711 curante Davide van Hoogstraten. Exstant etiam carmina Batava, post mortem edita. [[Tibullus|Tibullum]] et [[Propertius|Propertium]] edidit.

==Nexus externi==
{{fontes biographici}}

{{anni vitae|1649|1707|Broukhusius, Ianus}}
[[Categoria:Poetae Latini Nederlandiae]]
[[Categoria:Philologi Nederlandiae]]</text>
      <sha1>clkmqzovrafx44hpz90lgbnty8r1tfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dei Villare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329747</id>
    <revision>
      <id>3998250</id>
      <timestamp>2026-10-31T15:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3998250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1369" sha1="gxknbkcweke3x9uh0f0cpzkx9i404cf" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Deyvillers eglise.jpg|thumb|upright=0.8|left|Dei Villare: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Lucas|Sancto Lucae]] dicata.]]
{{res|Dei Villare}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 1, p. 632.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6561169q/f265.item.texteImage|auctor=Paulus Marichal|titulus=Dictionnaire topographique du département des Vosges : comprenant les noms de lieu anciens et modernes |domus editoria=Impr. nationale |locus=Paris|annus=1941|pagina=127}} {{Ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; (Francogallice ''Deyvillers'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1379}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

== Cives notabiles ==
* [[Sanctus Augericus]] (saeculum VII), eremita iuxta viculum.
* [[Ioannes Baptista Aubry]] (1736-1809), ecclesiasticus, scriptor, hic natus est.
* [[Ioannes Baptista Thiriat]] (1768-1827), medicus, hic natus est.
* [[Nicolaus Humbert]] (1818-1855), militaris, hic natus est.

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Deyvillers|Dei Villare}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>gxknbkcweke3x9uh0f0cpzkx9i404cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Dei Villare</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329748</id>
    <revision>
      <id>3998252</id>
      <timestamp>2026-10-31T15:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3998252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="i5veaeurih6p4zm93gntsn2261992fv" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Deyvillers|237969192}}</text>
      <sha1>i5veaeurih6p4zm93gntsn2261992fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calamitas ferriviaria provinciae Toletanae anni 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329749</id>
    <revision>
      <id>3998266</id>
      <timestamp>2026-10-31T16:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:AveZaragozaDelicias (straighten).jpg|thumb|Visio Renfe Class 103 qui calamiatem parit.]] [[Fasciculus:ETR_1000_Spain.jpg|thumb|Visio ETR1000 Hispaniae qui impetum calemitatis subiecta est.]] '''Calamitas ferriviaria''' [[calamitas ferriviaria]] magna quae in [[provincia Toletana]] [[Hispania]]e fit et plus quam 68 homine necavit.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/live/cv1j309d4g98t Families desparate for news as rescues work to identify Spanish train c...'</comment>
      <origin>3998266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1290" sha1="lu14e02omq4yxkagqs6tbj42tmfv0s8" xml:space="preserve">[[Fasciculus:AveZaragozaDelicias (straighten).jpg|thumb|Visio Renfe Class 103 qui calamiatem parit.]]
[[Fasciculus:ETR_1000_Spain.jpg|thumb|Visio ETR1000 Hispaniae qui impetum calemitatis subiecta est.]]
'''Calamitas ferriviaria''' [[calamitas ferriviaria]] magna quae in [[provincia Toletana]] [[Hispania]]e fit et plus quam 68 homine necavit.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/live/cv1j309d4g98t Families desparate for news as rescues work to identify Spanish train crash victims]&lt;/ref&gt; Ratio hae calamitatis est cursus erroris tramenis Renfe Class 103 qui ab [[Matritum|Matrito]] ad [[Hispalis|Hispalem]] ire opus erat. Et hoc ad ETR1000 Hispaniae iit et destruit a potentia velecitatis.

Post calamitatem ferriviariam [[Compostella]]e anno [[2013]], hae calamitas pessima temeritas in [[historia Hispanica]] factus est. [[Petrus Sánchez]], praeces Hispaniae funum nationalem ad diem [[31 Octobris]] [[2026]] declavit. [[Philippus VI (rex Hispaniae)|Philiippus VI]] rex Hispaniae et [[Laetitia (regina Hispaniae)|Laetitia]] officium ordinarium abrogant et victimas condolent.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Notae ==
{{CommuniaCat|2026 Toledo train collision|Calamitas ferriviaria provinciae Toletanae anni 2026}}

[[Categoria:Mali casus]]
[[Categoria:Historia Hispaniae]]
[[Categoria:2026]]</text>
      <sha1>lu14e02omq4yxkagqs6tbj42tmfv0s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anatolius Marchenko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329750</id>
    <revision>
      <id>3998296</id>
      <timestamp>2026-10-31T19:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens ''''Anatoli Mertchenko''' ([[Russice]]: Анатолй  Тихоновис Магченко, natus Baraninsk [[regio Novogardiensis|regionis Novgardiensis]] die [[23 Ianuarii]] [[1938]] et mortuus die [[8 Decembris]] [[1986]]) fuit activista anti-rectionis, scriptor et [[iurum humanorum defensor]] [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticus]] qui in [[carcer]]e datur ratione oppositionis contra rectionem et accusationis &quot;[[gulagia]]&quot; in libro eius ''Testimonium meum'' a...'</comment>
      <origin>3998296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="knvmg0blugp21sm19wtqqqjuw2er9ic" xml:space="preserve">'''Anatoli Mertchenko''' ([[Russice]]: Анатолй  Тихоновис Магченко, natus Baraninsk [[regio Novogardiensis|regionis Novgardiensis]] die [[23 Ianuarii]] [[1938]] et mortuus die [[8 Decembris]] [[1986]]) fuit activista anti-rectionis, scriptor et [[iurum humanorum defensor]] [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticus]] qui in [[carcer]]e datur ratione oppositionis contra rectionem et accusationis &quot;[[gulagia]]&quot; in libro eius ''Testimonium meum'' anno 1967.

Maertchenko die 8 Decmbris [[1986]] in valetudinario mortus fuit, ratione morbus ex [[apocarteresis|apocarteresi]] in carcero, ad omnes [[captivus conscientiae|captovos conscientiae]] liberandum.

Posthume, anno [[1988]] Anatoli Mertcenko [[Praemium Sacharovianum]] cum [[Nelson Mandela]] laudatus fuit.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 Sakoarov Prize 1988-2000]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Anatoly Marchenko|Anatoli Marchenko}}

[[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Pacis fautores]]
[[Categoria:Nati 1938]]
[[Categoria:Mortui 1985]]</text>
      <sha1>knvmg0blugp21sm19wtqqqjuw2er9ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998297</id>
      <parentid>3998296</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>LilyKitty movit paginam [[Anatoli Mertchenko]] ad [[Anatoli Marchenko]]: corrigendum orthographiae</comment>
      <origin>3998296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="knvmg0blugp21sm19wtqqqjuw2er9ic" xml:space="preserve">'''Anatoli Mertchenko''' ([[Russice]]: Анатолй  Тихоновис Магченко, natus Baraninsk [[regio Novogardiensis|regionis Novgardiensis]] die [[23 Ianuarii]] [[1938]] et mortuus die [[8 Decembris]] [[1986]]) fuit activista anti-rectionis, scriptor et [[iurum humanorum defensor]] [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticus]] qui in [[carcer]]e datur ratione oppositionis contra rectionem et accusationis &quot;[[gulagia]]&quot; in libro eius ''Testimonium meum'' anno 1967.

Maertchenko die 8 Decmbris [[1986]] in valetudinario mortus fuit, ratione morbus ex [[apocarteresis|apocarteresi]] in carcero, ad omnes [[captivus conscientiae|captovos conscientiae]] liberandum.

Posthume, anno [[1988]] Anatoli Mertcenko [[Praemium Sacharovianum]] cum [[Nelson Mandela]] laudatus fuit.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 Sakoarov Prize 1988-2000]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Anatoly Marchenko|Anatoli Marchenko}}

[[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Pacis fautores]]
[[Categoria:Nati 1938]]
[[Categoria:Mortui 1985]]</text>
      <sha1>knvmg0blugp21sm19wtqqqjuw2er9ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anatoli Mertchenko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329751</id>
    <redirect title="Anatolius Marchenko" />
    <revision>
      <id>3998298</id>
      <timestamp>2026-10-31T19:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>LilyKitty movit paginam [[Anatoli Mertchenko]] ad [[Anatoli Marchenko]]: corrigendum orthographiae</comment>
      <origin>3998298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="etf6cljjbt0pvvfrw3x9zcxocxgms7x" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Anatoli Marchenko]]</text>
      <sha1>etf6cljjbt0pvvfrw3x9zcxocxgms7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipaedia:Imago mensis/Novembris 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>329752</id>
    <revision>
      <id>3998305</id>
      <timestamp>2026-10-31T20:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amahoney</username>
        <id>24813</id>
      </contributor>
      <comment>no special reason for this one, but why not?</comment>
      <origin>3998305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="rxzb8s48eclou1k31xlniw184jbocxc" xml:space="preserve">{{Vicipaedia:Imago mensis/formula
| imago = OSIRIS Mars true color.jpg
| descriptio = [[Mars (planeta)|Mars]], imago quem fecit [[Rosetta (astronavis)|Rosetta]], anno 2007
&lt;noinclude&gt; 
[[Categoria:Pagina prima]]
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>rxzb8s48eclou1k31xlniw184jbocxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Foedus Traiecti Mosae ictum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>329753</id>
    <revision>
      <id>3998307</id>
      <timestamp>2026-10-31T20:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>/* Locativus non rectus */ nova pars</comment>
      <origin>3998307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369" sha1="m3aj9jd1ksop0rayhbxvg18g2zpqiki" xml:space="preserve">== Locativus non rectus ==
Hodie vidi, quod titulus locativo recto caret. &quot;Traiectus&quot; est substantivum quartae declinationis. Nomina locorum fere numquam in hac declinatione numerantur. Quomodo locativus formatur? Rogo aliquis vestrum hunc errorem corrigat![[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 20:47, 31 Octobris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m3aj9jd1ksop0rayhbxvg18g2zpqiki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998344</id>
      <parentid>3998307</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* Locativus non rectus */ Re</comment>
      <origin>3998344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="67t3h9hsljxfylpe2lygoswt2adbuul" xml:space="preserve">== Locativus non rectus ==
Hodie vidi, quod titulus locativo recto caret. &quot;Traiectus&quot; est substantivum quartae declinationis. Nomina locorum fere numquam in hac declinatione numerantur. Quomodo locativus formatur? Rogo aliquis vestrum hunc errorem corrigat![[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 20:47, 31 Octobris 2026 (UTC)
: Unicum exemplum locativi quartae declinationis mihi videtur esse ''domus'' (sc. ''domi''; interdum etiam ''domui''), ceteris locativi casibus ablativo redditis. Sed cur quarta declinatio hic? “[[Traiectum Mosae]]” est nomen genere neutrali secundae declinationis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:35, 31 Octobris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>67t3h9hsljxfylpe2lygoswt2adbuul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998350</id>
      <parentid>3998344</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T23:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bis-Taurinus</username>
        <id>70496</id>
      </contributor>
      <comment>/* Locativus non rectus */ Reply</comment>
      <origin>3998350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1141" sha1="9qnrpn7caed4yoa1kauebjv5x6evmmg" xml:space="preserve">== Locativus non rectus ==
Hodie vidi, quod titulus locativo recto caret. &quot;Traiectus&quot; est substantivum quartae declinationis. Nomina locorum fere numquam in hac declinatione numerantur. Quomodo locativus formatur? Rogo aliquis vestrum hunc errorem corrigat![[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 20:47, 31 Octobris 2026 (UTC)
: Unicum exemplum locativi quartae declinationis mihi videtur esse ''domus'' (sc. ''domi''; interdum etiam ''domui''), ceteris locativi casibus ablativo redditis. Sed cur quarta declinatio hic? “[[Traiectum Mosae]]” est nomen genere neutrali secundae declinationis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:35, 31 Octobris 2026 (UTC)
::Recte scribis et tibi gratias ago, Grufo. In dictionario &quot;pons&quot; solum &quot;traiectus, -us&quot;, inveni, sed in fontibus veteris sicut [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Atlas_Beudeker-C9E10_041_001-MAESTRICHT_(detail_Naem_&amp;_Gelegenheyt).jpeg] traiect'''um''' invenio. Ergo nihil est corrigendum,[[Usor:Bis-Taurinus|Bis-Taurinus]] ([[Disputatio Usoris:Bis-Taurinus|disputatio]]) 23:56, 31 Octobris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9qnrpn7caed4yoa1kauebjv5x6evmmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rhumspringe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329754</id>
    <redirect title="Rumispringe" />
    <revision>
      <id>3998327</id>
      <timestamp>2026-10-31T22:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Rhumspringe]] ad [[Rumispringe]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3998327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rumispringe]]</text>
      <sha1>apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rumesspringhe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329755</id>
    <redirect title="Rumispringe" />
    <revision>
      <id>3998329</id>
      <timestamp>2026-10-31T22:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Rumispringe]]</comment>
      <origin>3998329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rumispringe]]</text>
      <sha1>apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rumespringe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329756</id>
    <redirect title="Rumispringe" />
    <revision>
      <id>3998330</id>
      <timestamp>2026-10-31T22:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Rumispringe]]</comment>
      <origin>3998330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rumispringe]]</text>
      <sha1>apf2u5gsa3josdpop3327js4xrf5i0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ribbesbüttel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329757</id>
    <redirect title="Rikbaldesgebutle" />
    <revision>
      <id>3998337</id>
      <timestamp>2026-10-31T23:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Cyprianus Marcus movit paginam [[Ribbesbüttel]] ad [[Rikbaldesgebutle]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam</comment>
      <origin>3998337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="s18ngq0awb11pqxno22x9uc2o9ygqqq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rikbaldesgebutle]]</text>
      <sha1>s18ngq0awb11pqxno22x9uc2o9ygqqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ringhe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329758</id>
    <redirect title="Ringe" />
    <revision>
      <id>3998358</id>
      <timestamp>2026-11-01T00:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ringe]]</comment>
      <origin>3998358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="k1pk2cf9z5bqoj96anhzdmbkao3deco" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ringe]]</text>
      <sha1>k1pk2cf9z5bqoj96anhzdmbkao3deco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Righe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329759</id>
    <redirect title="Ringe" />
    <revision>
      <id>3998359</id>
      <timestamp>2026-11-01T00:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyprianus Marcus</username>
        <id>66550</id>
      </contributor>
      <comment>Redirigens ad [[Ringe]]</comment>
      <origin>3998359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="k1pk2cf9z5bqoj96anhzdmbkao3deco" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ringe]]</text>
      <sha1>k1pk2cf9z5bqoj96anhzdmbkao3deco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedester</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329760</id>
    <revision>
      <id>3998393</id>
      <timestamp>2026-11-01T11:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58130-36</username>
        <id>217101</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Shibuya crossing March 2005.jpg|thumb|Pedestri.]] A pedestrem est homo in pede iter, utrum walking vel currit. In hodiernis temporibus, ad terminum plerumque aliquis de walking via vel semitaSed hoc non est causa historice.'</comment>
      <origin>3998393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="4m1igj2vglonorh7626whjvd66hxeko" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Shibuya crossing March 2005.jpg|thumb|Pedestri.]]
A pedestrem est homo in pede iter, utrum walking vel currit. In hodiernis temporibus, ad terminum plerumque aliquis de walking via vel semitaSed hoc non est causa historice.</text>
      <sha1>4m1igj2vglonorh7626whjvd66hxeko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3998394</id>
      <parentid>3998393</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T11:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58130-36</username>
        <id>217101</id>
      </contributor>
      <origin>3998394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="avfeo2vwztjx2igh9049p5jp980yl10" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Shibuya crossing March 2005.jpg|thumb|Pedestri.]]
'''Pedestri''' est persona pedibus iter faciens, sive ambulans sive currentes. Temporibus modernis, vocabulum plerumque ad aliquem in via vel sentia ambulantem refertur, sed hoc historice non ita erat.</text>
      <sha1>avfeo2vwztjx2igh9049p5jp980yl10</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>