Vicilibri lawikibooks https://la.wikibooks.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicilibri Disputatio Vicilibrorum Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 3637 10846 2026-06-29T04:50:48Z PandaMystique 2967 Paginam instituit, scribens '{{Lexicon|Essentia}} ==※ Essentia ※== '''Essentia''' est id quod res est, hoc est natura eius, qua ad quaestionem « quid est? » respondetur; estque id quo res ea est quae est et a ceteris rerum generibus distinguitur, quodque [[Lexicon philosophicum/Definitio|definitione]] exprimitur. Vocabulum a verbo « esse » fictum est, ut a « posse » potentia, quo vocabulo Graecum « οὐσία » redderetur; quod nomen Cicero primus finxisse traditur, ut Seneca...' 10846 wikitext text/x-wiki {{Lexicon|Essentia}} ==※ Essentia ※== '''Essentia''' est id quod res est, hoc est natura eius, qua ad quaestionem « quid est? » respondetur; estque id quo res ea est quae est et a ceteris rerum generibus distinguitur, quodque [[Lexicon philosophicum/Definitio|definitione]] exprimitur. Vocabulum a verbo « esse » fictum est, ut a « posse » potentia, quo vocabulo Graecum « οὐσία » redderetur; quod nomen Cicero primus finxisse traditur, ut Seneca testatur, cum res ipsa vocabulo Latino careret. Idem fere valet atque « quidditas » (id quo significatur quid res sit), vocabulum a scholasticis ex interrogatione « quid est? » deductum. Atque essentia ab existentia distinguitur, prout quaeritur utrum res sit an quid sit, itemque ab iis quae rei [[Lexicon philosophicum/Accidens|accidunt]], quae extra essentiam posita sunt. == Historia philosophica notionis == === Essentia apud Platonem et Aristotelem === Apud Platonem essentiae rerum in [[Lexicon philosophicum/Idea|ideis]] (εἴδεσι) ponuntur, quae separatae atque aeternae sunt: id enim quod rem talem facit qualis est, non in re ipsa sensibili, sed in eius idea transcendenti situm esse voluit. Aristoteles contra essentiam, quam « τὸ τί ἦν εἶναι » appellat, non separatam, sed in ipsis rebus inesse docuit. Eam praecipue cum [[Lexicon philosophicum/Forma|forma]] coniunxit, quamquam in rebus ex materia formaque compositis essentiam non formae soli, sed composito tribuendam esse concessit; eamque id esse statuit quod definitione significatur: definitio enim est oratio qua essentia rei exprimitur. Distinxit insuper inter ea quae rei per se insunt, ad essentiam pertinentia, et ea quae per accidens; atque essentiam maxime [[Lexicon philosophicum/Substantia|substantiis]] convenire docuit. Quae autem per se dicuntur, non per accidens, ea cum sua essentia idem esse docuit. Porphyrius deinde quinque illa praedicabilia ([[Lexicon philosophicum/Genus|genus]], [[Lexicon philosophicum/Species|species]], differentia, proprium, accidens) digessit, quorum praecipue genus et differentia essentiam rei definiunt.<ref>Plato, ''Phaedo'' 100b-e; Aristoteles, ''Metaphysica'' VII (Z), 4-6 et 17; ''Topica'' I, 5; Porphyrius, ''Isagoge''.</ref> === Essentia et existentia apud mediae aetatis philosophos === Mediae aetatis philosophi essentiam ab existentia clarius distinxerunt. Avicenna essentiam, sive « quidditatem », in se spectatam neque existentem neque non existentem, neque [[Lexicon philosophicum/Universale|universalem]] neque [[Lexicon philosophicum/Individuum|singularem]] esse docuit, sed his omnibus quasi indifferentem; existentiam vero essentiae velut superaddi, ita ut in omni [[Lexicon philosophicum/Ens|ente]] creato essentia et existentia distinguantur. Quam distinctionem Thomas Aquinas excoluit et altius fundavit: in rebus enim creatis essentiam et esse realiter distingui statuit, in solo autem [[Lexicon philosophicum/Deus|Deo]] essentiam et esse idem esse; Dei enim essentiam nihil aliud esse quam ipsum esse; ideoque Deum non habere esse, sed ipsum esse subsistens esse. Argumentum praeterea attulit: posse nos scire quid res sit quin sciamus an sit; ergo essentiam ab existentia differre. Essentiam denique rerum materialium non in sola forma, sed in composito ex [[Lexicon philosophicum/Materia|materia]] et forma poni docuit.<ref>Avicenna, ''Liber de philosophia prima'' V, 1; Thomas Aquinas, ''De ente et essentia'', cap. 1-4; ''Summa theologiae'' I, q. 3, art. 4.</ref> Duns Scotus naturam quandam communem esse statuit, quae in se nec una numero nec multiplex esset, sed unitate quadam minore quam numerali praedita; quae deinde ad singularitatem per « haecceitatem » contrahitur. Nominalistae autem, ut Ockham, nullas in rebus naturas communes esse contenderunt, sed singula tantum existere, essentiam autem et existentiam idem prorsus significare. Suárez denique essentiae et existentiae in re creata distinctionem realem reiecit, eas re ipsa idem esse ratus, ratione tantum differre.<ref>Duns Scotus, ''Ordinatio'' II, d. 3; Gulielmus de Ockham, ''Summa logicae'' I, 15-16; Franciscus Suárez, ''Disputationes metaphysicae'' (1597), XXXI.</ref> == Doctrinae recentiores == === Essentia apud recentiores === Recentiore aetate essentiae notio partim retenta, partim mutata est. Cartesius uniuscuiusque substantiae essentiam in uno quodam praecipuo attributo poni docuit: mentis quidem in cogitatione, corporis in extensione. Essentias praeterea veras et immutabiles esse statuit, quae a mente non finguntur sed inveniuntur, ut trianguli vel Dei essentia; unde et argumentum illud duxit quo Dei existentiam ex eius essentia, in qua existentia contineatur, demonstrare conatus est. Locke autem inter essentiam « realem » et « nominalem » distinxit: realem quidem internam illam rei constitutionem, ex qua proprietates fluunt, nobis tamen plerumque ignotam; nominalem vero ideam illam abstractam, sive notarum sensibilium congeriem, qua res in [[Lexicon philosophicum/Genus|genera]] digerimus. Quare quod ad essentiam nominalem attinet, eam ab ipsa mente confingi voluit; realem autem, etsi in rebus ipsis sitam, nos plerumque latere. Leibnitius denique essentias tamquam res possibiles in mente divina sitas habuit, quibus [[Lexicon philosophicum/Veritas|veritates]] necessariae nitantur.<ref>Descartes, ''Meditationes'' (1641), V; Locke, ''An Essay concerning Human Understanding'' (1689), III, 3 et 6; Leibniz, ''Discours de métaphysique'' (1686), §§ 8 et 13.</ref> === Essentia, existentia et essentialismus recentior === Aetate recentissima de essentia varie disputatum est. Existentialistae enim, ut Sartre, in homine saltem « existentiam essentiae praecedere » contenderunt: hominem enim nulla praedefinita natura nasci, sed se ipsum suis actibus efficere; quo dicto vetus ille essentiae prae existentia primatus invertitur. Alii, ut Quine, ipsam essentiae notionem suspectam habuerunt, dubitantes num distingui possit quae proprietates rei per se, quae per accidens insint.<ref>Sartre, ''L'existentialisme est un humanisme'' (1946); Quine, « Two Dogmas of Empiricism » (1951) et « Reference and Modality » (1953).</ref> Recentius autem essentialismus quidam revixit. Kripke enim, de necessitate, identitate, ac nominibus quae idem in omni mundo possibili designant disserens, res quasdam proprietates necessario, etsi non a priori, habere docuit; Putnam vero, de generum naturalium nominibus agens, eorum significationem non in solo loquentis animo, sed in ipsa rerum natura sitam esse contendit. Uterque autem res naturae, ut aquam vel aurum, occultam quandam essentiam habere censuit (aquam scilicet esse H₂O), quae empirice detegitur, necessario tamen rei convenit; unde veritates simul necessarias et a posteriori cognitas dari. Kit Fine denique essentiam ad solam [[Lexicon philosophicum/Necessitas|necessitatem]] modalem revocari posse negavit, eam potius per definitionem realem, more quodam Aristotelico, intellegendam ratus.<ref>Kripke, ''Naming and Necessity'' (1980); Putnam, « The Meaning of "Meaning" » (1975); Fine, « Essence and Modality » (1994).</ref> == Quaestiones philosophicae == Prima quaestio est quid sit essentia rei et quo modo ea cognoscatur: utrum forma, an compositum, an definitio, an aliquid in mente tantum. Altera, utrum essentia ab existentia re ipsa differat, ut Thomae visum est, an ratione tantum, ut Suárez voluit. Tertia, an res essentias certas et a nobis cognoscibiles habeant, ut antiqui et essentialistae recentiores volunt, an essentiae, saltem quatenus a nobis cognoscuntur et in genera distribuuntur, nominales tantum sint, ut Locke docuit. Quarta, an in homine essentia existentiam praecedat, an contra, ut existentialistae contendunt. Restat quaestio an essentia nihil aliud sit quam necessitas quaedam modalis, an potius notio illa fundamentalior quae per definitionem realem exprimitur. == Notae == <references /> == Bibliographia == === Fontes antiqui et medii aevi === * Plato, ''Phaedo''; ''Respublica'', V-VII * Aristoteles, ''Metaphysica'', VII (Z); ''Topica'', I * Porphyrius, ''Isagoge'' * Avicenna, ''Liber de philosophia prima'' (Metaphysica), V * Thomas Aquinas, ''De ente et essentia''; ''Summa theologiae'', I, q. 3 * Ioannes Duns Scotus, ''Ordinatio'', II, d. 3 * Gulielmus de Ockham, ''Summa logicae'' (c. 1323) * Franciscus Suárez, ''Disputationes metaphysicae'' (1597), XXXI === Fontes recentiores === * Descartes, René, ''Meditationes de prima philosophia'' (1641) * Locke, John, ''An Essay concerning Human Understanding'' (1689) * Leibniz, Gottfried Wilhelm, ''Discours de métaphysique'' (1686) * Sartre, Jean-Paul, ''L'existentialisme est un humanisme'' (1946) * Quine, Willard Van Orman, ''From a Logical Point of View'' (1953) * Putnam, Hilary, « The Meaning of "Meaning" » (1975) * Kripke, Saul, ''Naming and Necessity'' (1980) * Fine, Kit, « Essence and Modality » (1994) === Studia recentiora === * Witt, Charlotte, ''Substance and Essence in Aristotle. An Interpretation of Metaphysics VII-IX'', Ithacae, Cornell University Press, 1989 * Gilson, Étienne, ''L'être et l'essence'', Lutetiae, Vrin, 1948 * Wippel, John F., ''The Metaphysical Thought of Thomas Aquinas. From Finite Being to Uncreated Being'', Washingtonii, Catholic University of America Press, 2000 * Mackie, Penelope, ''How Things Might Have Been. Individuals, Kinds, and Essential Properties'', Oxonii, Clarendon Press, 2006 * Oderberg, David S., ''Real Essentialism'', Londinii, Routledge, 2007 {{#invoke:Mise en page|confortable|largeur=normal}} {{#invoke:Sous-Page|sousPage|taille préfixe=0.7em|taille titre=120%|italique=non}} [[Categoria:Lexicon philosophicum]] {{DEFAULTSORT:Essentia}} i4ir3hx0oa76odur9mm2ivlf8tntsab