Vicilibri lawikibooks https://la.wikibooks.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicilibri Disputatio Vicilibrorum Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 3640 10852 2026-07-07T02:29:54Z PandaMystique 2967 Paginam instituit, scribens '{{Lexicon|Accidens}} ==※ Accidens ※== '''Accidens''' dicitur quod alicui rei inest neque tamen ad eius [[Lexicon philosophicum/Essentia|essentiam]] pertinet: quod adesse et abesse potest, manente eadem re. Ita Socrates, sive sedet sive stat, sive albus est sive fuscus, idem homo manet: sedere enim et stare et colorem habere accidentia sunt. Opponitur igitur accidens [[Lexicon philosophicum/Substantia|substantiae]], quae per se est, cum accidens non nisi in...' 10852 wikitext text/x-wiki {{Lexicon|Accidens}} ==※ Accidens ※== '''Accidens''' dicitur quod alicui rei inest neque tamen ad eius [[Lexicon philosophicum/Essentia|essentiam]] pertinet: quod adesse et abesse potest, manente eadem re. Ita Socrates, sive sedet sive stat, sive albus est sive fuscus, idem homo manet: sedere enim et stare et colorem habere accidentia sunt. Opponitur igitur accidens [[Lexicon philosophicum/Substantia|substantiae]], quae per se est, cum accidens non nisi in alio esse possit. Vocabulum participium est verbi « accidere », a praepositione « ad » et verbo « cadere » compositi, quod evenire sive supervenire significat; id ad Graecum « συμβεβηκός » (a « συμβαίνειν », una evenire) reddendum adhibitum est. Duplici autem sensu adhibetur: latiore, quo omne quod rei praeter essentiam inest accidens vocatur; strictiore, quo apud dialecticos accidens unum e quinque praedicabilibus est. == Historia philosophica notionis == === Accidens apud Aristotelem === Aristoteles entia in decem genera sive « praedicamenta » digessit: quorum una substantia per se est, cetera novem ([[Lexicon philosophicum/Quantitas|quantitas]], [[Lexicon philosophicum/Qualitas|qualitas]], relatio, [[Lexicon philosophicum/Locus|locus]], [[Lexicon philosophicum/Tempus|tempus]], situs, habitus, actio, passio) ad accidentium genera a posterioribus relata sunt, quippe quae non nisi in substantia esse possint. Accidens praeterea vocavit quod alicui rei vere quidem inest, sed neque necessario neque ut in pluribus: ut si quis, dum scrobem fodit, thesaurum invenit; non enim ideo fodit ut inveniret, neque plerumque fodientibus id evenit. Eodem sensu aliquid alicui « per accidens » convenire dicitur: ut cum aedificator idem musicus est; non enim qua aedificator musicus est. Hic igitur non unus tantum sensus vocabuli occurrit: aliud est accidens ut genus entis substantiae oppositum, aliud accidens ut eventus fortuitus neque necessarius.<ref>Aristoteles, ''Categoriae'' 2 (1a20-1b9) et 4 (1b25-2a4); ''Metaphysica'' V (Δ), 30 (1025a14-30).</ref> Quare accidentis, quod nec semper nec plerumque fit, nullam esse [[Lexicon philosophicum/Scientia|scientiam]] docuit: scientia enim de iis est quae aut semper aut ut plurimum ita se habent, non de iis quae casu eveniunt; accidens autem prope ad non ens accedere.<ref>Aristoteles, ''Metaphysica'' VI (E), 2-3 (1026b24-1027b16).</ref> === Accidens apud Porphyrium et mediae aetatis philosophos === Porphyrius accidens inter quinque praedicabilia rettulit, idque ita definivit, Boethio interprete: « accidens est quod adest et abest praeter subiecti corruptionem ». Distinxit autem accidens separabile, ut sedere, ab inseparabili, ut nigrum in corvo: quod, etsi re non separatur, cogitatione tamen separari potest, cum corvus albus sine repugnantia fingi possit. Scholastici igitur duplex accidens distinguere solebant: praedicabile, quod modum praedicandi respicit et proprio opponitur (proprium enim, ut risibile homini, ex ipsa essentia fluit, etsi in [[Lexicon philosophicum/Definitio|definitione]] non ponitur); et praedicamentale, quod novem illa [[Lexicon philosophicum/Ens|entium]] genera complectitur.<ref>Porphyrius, ''Isagoge'' (Boethio interprete), de proprio et accidente.</ref> Thomas Aquinas accidentis esse in inhaerendo consistere docuit, unde dictum illud « accidentis esse est inesse »; accidens enim non ita ens dicitur quasi per se esse habeat, sed quia eo aliquid, puta substantia, tale est; unde accidentia magis entis quam entia appellari posse. [[Lexicon philosophicum/Individuum|Individua]] praeterea accidentia a subiecto suo individuari statuit: hoc album ab hoc corpore. Magnam autem vim in hac doctrina habuit quaestio theologica de Eucharistia: cum enim panis substantia in corpus Christi converti credatur, accidentia tamen panis (color, sapor, quantitas) manere videntur. Docuit igitur Thomas accidentia illa, virtute divina, sine subiecto manere, quantitate dimensiva ceteris pro subiecto facta. Unde scholastici posteriores accidentia « realia » statuerunt, quae a substantia, saltem divinitus, separari possent. Franciscus Suárez postea, accidentium doctrinam accuratius digerens, duo eorum genera distinxit: alia enim veras res esse, a substantia realiter distinctas et saltem divinitus separabiles, ut quantitatem; alia meros « modos », qui a rebus quibus insunt non realiter, sed modali quadam distinctione differrent.<ref>Thomas Aquinas, ''De ente et essentia'', cap. 6; ''Summa theologiae'' I, q. 28, art. 2; III, q. 77, art. 1-2; Franciscus Suárez, ''Disputationes metaphysicae'' VII, sect. 1, et XXXII.</ref> == Doctrinae recentiores == === Accidentium realium critica === Recentiores autem philosophi accidentia realia acriter impugnaverunt. Cartesius enim, non qualitates quidem omnes, sed illa ipsa accidentia realia ne intellegi quidem posse contendit: quidquid enim realiter a substantia distinguitur et per se, vel divinitus, [[Lexicon philosophicum/Existentia|existere]] potest, id ipsum substantia est; quare praeter substantias nihil esse nisi earum « modos », qui ne cogitari quidem sine substantia possint. Ita accidentia realia scholasticorum in modos redacta sunt, et quaestio de accidentibus ad quaestionem de qualitatibus rerum, quales revera in corporibus insint, translata.<ref>Descartes, ''Meditationes de prima philosophia'' (1641), Responsiones sextae; ''Principia philosophiae'' (1644), I, 51-56.</ref> === De accidentibus disputatio recentior === Saeculo vicesimo distinctio inter essentiale et accidentale in ipsa de [[Lexicon philosophicum/Necessitas|necessitate]] et possibilitate disputatione rediit: proprietas enim accidentalis ea dicitur quam res habet quidem, carere tamen potuisset; essentialis, sine qua res ipsa esse non posset. Quam distinctionem Quine suspectam habuit, dubitans num in ipsis rebus, an in solo loquendi modo, fundaretur; Kripke contra necessitatem « de re » dictam restituit: quasdam enim proprietates non notionibus nostris, sed ipsis rebus singulis necessario convenire docuit, ut cuique homini suam originem. Nonnulli denique notionem accidentium singularium quodam modo renovaverunt: proprietates enim particulares, quas « tropos » vocant, ut hunc huius rosae ruborem, pro elementis mundi habent, e quorum fasciculis res ipsae constent (ut Donald Williams et Keith Campbell).<ref>Quine, « Reference and Modality » (1953); Kripke, ''Naming and Necessity'' (1980); Williams, « On the Elements of Being » (1953); Campbell, ''Abstract Particulars'' (1990).</ref> == Quaestiones philosophicae == Ex hac historia praecipuae quaedam quaestiones oriuntur. Prima quaestio est quid sit accidentis esse: utrum proprium quoddam esse habeat, an eius esse totum in eo sit quod alteri inest. Altera, an accidens sine subiecto, saltem divina virtute, manere possit, an hoc ipsi accidentis rationi repugnet. Tertia, quo discrimine essentialia ab accidentalibus distinguantur, et utrum tale discrimen in ipsis rebus an in loquendi modo situm sit. Quarta, an accidentis, quod nec semper nec plerumque fit, ulla esse possit scientia. Restat quaestio an proprietates singulares, quas « tropos » recentiores vocant, elementa rerum ultima sint, e quibus cetera constent, an potius ex rebus ipsis intellegantur. == Notae == <references /> == Bibliographia == === Fontes antiqui et medii aevi === * Aristoteles, ''Categoriae''; ''Metaphysica'', V (Δ) et VI (E) * Porphyrius, ''Isagoge'' * Thomas Aquinas, ''De ente et essentia''; ''Summa theologiae'', I, q. 28; III, q. 77 * Franciscus Suárez, ''Disputationes metaphysicae'' (1597), VII et XXXII === Fontes recentiores === * Descartes, René, ''Meditationes de prima philosophia'' (1641); ''Principia philosophiae'' (1644) * Quine, Willard Van Orman, ''From a Logical Point of View'' (1953) * Williams, Donald C., « On the Elements of Being » (1953) * Kripke, Saul, ''Naming and Necessity'' (1980) * Campbell, Keith, ''Abstract Particulars'' (1990) === Studia recentiora === * Ackrill, J. L., ''Aristotle's Categories and De Interpretatione'', Oxonii, Clarendon Press, 1963 * Des Chene, Dennis, ''Physiologia. Natural Philosophy in Late Aristotelian and Cartesian Thought'', Ithacae, Cornell University Press, 1996 * Adams, Marilyn McCord, ''Some Later Medieval Theories of the Eucharist'', Oxonii, Oxford University Press, 2010 * Pasnau, Robert, ''Metaphysical Themes 1274-1671'', Oxonii, Clarendon Press, 2011 * Maurin, Anna-Sofia, ''If Tropes'', Dordrecht, Kluwer Academic Publishers, 2002 {{#invoke:Mise en page|confortable|largeur=normal}} {{#invoke:Sous-Page|sousPage|taille préfixe=0.7em|taille titre=120%|italique=non}} [[Categoria:Lexicon philosophicum]] {{DEFAULTSORT:Accidens}} 6534ibf5i6kedvts0rm5nge6f815fpc