Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 14 43352 273065 143535 2026-07-04T15:42:51Z Benoit Soubeyran 25250 273065 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Opera]] j85z5obnxemrkxrocojbuapz7p8rxkf 0 78070 273058 254003 2026-07-04T15:37:02Z Benoit Soubeyran 25250 {{Vide|Franco-Gallia}} 273058 wikitext text/x-wiki {{Vide|Franco-Gallia}} {{titulus |Scriptor=Franciscus Hotomanus |OperaeTitulus=Francogallia |OperaeWikiPagina= |Liber=Hotman - Francogallia, 1586.djvu |SubTitulus= |Editio=apud heredes Andreae Wecheli |Annus=1586. |AnnusMonstratus= |Genera=Historia, Iurisprudentiae }} ==Index== {{Pagina:Hotman - Francogallia, 1586.djvu/13}} {{Pagina:Hotman - Francogallia, 1586.djvu/14}} {{Pagina:Hotman - Francogallia, 1586.djvu/15}} hputnbkjibtxfyoxz42w38zpluvlnko 102 78644 273026 272938 2026-07-04T12:03:02Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Opera */ 273026 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Alias=Croatice ''Krunoslav Mrkoci'' |IndicisNomen=Tenebrosius, Coronus }} == Opera == * ''[[Contemplationes Metaphysicae]]'' (carmina: 1995–2025) * ''[[Puteus Chaosi]]'' (commentationes et prosæ: 2015–2025) * ''[[Carmina non adlecta]]'' == Editiones Priores == Opera primum Croatice edita sunt sub nomine Krunoslav Mrkoci (Latine: Coronus Tenebrosius). == == * ''Osluškivanje tišine'', Zagreb, 1998. — prima collectio poetica (Latine: ''Auscultatio silentii'') == == In periodico ''Riječi'' edita — editio typographica et versio electronica (PDF): == == * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_listopad_2024_9.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2023_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2021_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/85] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/103] == == In periodico electronico ''Kvaka'' edita: == == * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2018/12/krunoslav-mrkoci-jesmo-li-mi-josef-k.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-sjaj-i-honorar-pisaca.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-put-prema-svojoj.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/11/krunoslav-mrkoci-diskretan-miris.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/10/krunoslav-mrkoci-djela-koja-ne-obogacuju.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-biti-pjesnik.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-crno-bijela-fotografija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-ljetna-lektira.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-prica-iz-hrvatske.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-umjetnost-danas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/06/krunoslav-mrkoci-status-suvremenog.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/04/krunoslav-mrkoci-poljodjelska.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/03/krunoslav-mrkoci-satiricna-poezija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/02/krunoslav-mrkoci-nerazdvojnost-djela-i.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-jedne-zimske-veceri.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-nadrealizam-nas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-ostavljene.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-macka-koja-dolazi.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-gaenje-nad-modernitetom.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/10/krunoslav-mrkoci-nitko-nije-nevin.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/08/krunoslav-mrkoci-blagajnicahoce-pravila.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-stvarnost28.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-o-naslovima-knjizevnih.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci_18.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci-poezija_2.html] == == In periodico electronico ''Pravo u metu'' edita: == == * [https://pravoumetu.com/2021/03/16/umjetnicka-instalacija-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/04/12/ponor-nakon-pobjede-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/05/03/gadenje-nad-modernitetom-degeneracija-i-dekadencija-u-poeziji-i-prozi-od-rimbauda-preko-eliota-i-bukowskoga-do-danas-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/10/09/privilegij-samoce-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/12/29/modus-operandi-za-dusu-krunoslav-mrkoci/] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi scriptores]] {{DEFAULTSORT:Tenebrosius, Coronus}} aj79wwmi0rsvogp08rzx1h2iwn4v46s 273124 273026 2026-07-04T20:49:26Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Opera */ 273124 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |Alias=Croatice ''Krunoslav Mrkoci'' |IndicisNomen=Tenebrosius, Coronus }} == Opera == * ''[[Contemplationes Metaphysicae]]'' (carmina: 1995–2025) * ''[[Puteus Chaosi]]'' (commentationes et prosæ: 2015–2025) * ''[[Carmina non adlecta]]'' (1995-2025) == Editiones Priores == Opera primum Croatice edita sunt sub nomine Krunoslav Mrkoci (Latine: Coronus Tenebrosius). == == * ''Osluškivanje tišine'', Zagreb, 1998. — prima collectio poetica (Latine: ''Auscultatio silentii'') == == In periodico ''Riječi'' edita — editio typographica et versio electronica (PDF): == == * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_svibanj_2025.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/Rijeci_listopad_2024_9.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2023_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2022_1-2.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/uploads/rijeci/rijeci_2021_3-4.pdf] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/85] * [https://www.maticahrvatskasisak.hr/izdanje/103] == == In periodico electronico ''Kvaka'' edita: == == * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2018/12/krunoslav-mrkoci-jesmo-li-mi-josef-k.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-sjaj-i-honorar-pisaca.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/12/krunoslav-mrkoci-put-prema-svojoj.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/11/krunoslav-mrkoci-diskretan-miris.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/10/krunoslav-mrkoci-djela-koja-ne-obogacuju.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-biti-pjesnik.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-crno-bijela-fotografija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/08/krunoslav-mrkoci-ljetna-lektira.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-prica-iz-hrvatske.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/07/krunoslav-mrkoci-umjetnost-danas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/06/krunoslav-mrkoci-status-suvremenog.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/04/krunoslav-mrkoci-poljodjelska.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/03/krunoslav-mrkoci-satiricna-poezija.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/02/krunoslav-mrkoci-nerazdvojnost-djela-i.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-jedne-zimske-veceri.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2017/01/krunoslav-mrkoci-nadrealizam-nas.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-ostavljene.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-macka-koja-dolazi.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/12/krunoslav-mrkoci-gaenje-nad-modernitetom.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/10/krunoslav-mrkoci-nitko-nije-nevin.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/08/krunoslav-mrkoci-blagajnicahoce-pravila.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-stvarnost28.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/04/krunoslav-mrkoci-o-naslovima-knjizevnih.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci_18.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci.html] * [https://www.casopiskvaka.com.hr/2016/03/krunoslav-mrkoci-poezija_2.html] == == In periodico electronico ''Pravo u metu'' edita: == == * [https://pravoumetu.com/2021/03/16/umjetnicka-instalacija-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/04/12/ponor-nakon-pobjede-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/05/03/gadenje-nad-modernitetom-degeneracija-i-dekadencija-u-poeziji-i-prozi-od-rimbauda-preko-eliota-i-bukowskoga-do-danas-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/10/09/privilegij-samoce-krunoslav-mrkoci/] * [https://pravoumetu.com/2021/12/29/modus-operandi-za-dusu-krunoslav-mrkoci/] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi scriptores]] {{DEFAULTSORT:Tenebrosius, Coronus}} f6dc4gy5zlazm7n0z6hk5207dkvzp77 0 79003 273121 259772 2026-07-04T20:35:32Z Coronus Tenebrosius 31709 273121 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Coronus Tenebrosius |OperaeTitulus=Contemplationes Metaphysicae |OperaeWikiPagina= |SubTitulus=Relictae }} {{Liber |Ante=Feles quae venit |AnteNomen=Contemplationes Metaphysicae/Feles quae venit |Post=Nemo innocens est |PostNomen=Contemplationes Metaphysicae/Nemo innocens est }} <poem> Territus sum canibus qui noctu non latrant, cum deberent. Territus sum vento qui vespere non flat, cum deberet. Timeo omnia illa quae non sunt, cum esse deberent. Relictae, ut sint solae in se, sine se. </poem> {{Liber |Ante=Feles quae venit |AnteNomen=Contemplationes Metaphysicae/Feles quae venit |Post=Nemo innocens est |PostNomen=Contemplationes Metaphysicae/Nemo innocens est }} 2edoh2be7vhbfvv1ksk0k4l2jk4byi4 104 81508 273221 262930 2026-07-05T02:05:40Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 10.—Societas solvitur ex personis, ex rebus, ex voluntate, ex actione; ideoque sive homines, sive res , sive voluntas, sive actio interierit, distra- hi videtur societas . Intereunt autem homines qui- dem maxima aut media capitis deminutione, aut morte ; res vero, quum aut nullae relinquantur, aut conditionem mutaverint, neque enim eius rei, quae iam nulla sit, quisquam socius est, neque eius , quae consecrata publicatave sit; voluntate distrahitur societas renuntiatione. '''64'''. CALLISTRATUS ''libro I. Quaestionum''.—Ita- que quum separatim socii agere coeperint , et unusquisque eorum sibi negotietur, sine dubio ius societatis dissolvitur. '''65'''. PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Actio- ne distrahitur, quum aut stipulatione, aut iudicio mutata sit causa societatis . Proculus enim ait, hoc ipso, quod iudicium ideo <ref> ita. Hal.</ref> dictatum est, ut socie- tas distrahatur, renuntiatam societatem, sive toto- rum bonorum, sive unius rei societas coïta sit. § 1.—Item bonis a creditoribus venditis unius socii, distrahi societatem Labeo ait. § 2.—Si in rem certam emendam conducendam- ve coïta sit societas , tunc etiam post alicuius mor- tem quidquid lucri detrimentive factum sit, com- mune esse Labeo ait. § 3.—Diximus, dissensu solvi societatem; hoc ita est, si omnes dissentiunt; quid ergo, si unus re- nuntiet ? Cassius scripsit, eum, qui renuntiaverit societati, a se quidem liberare socios suos, se au- tem ab illis non liberare. Quod utique observan- dum est, si dolo malo renuntiatio facta sit, veluti si, quum omnium bonorum societatem inissemus, deinde quum obvenisset uni hereditas, propter hoc renuntiavit; ideoque si quidem damnum attulerit hereditas, hoc ad eum, qui renuntiavit, pertinebit, commodum autem communicare cogetur actione pro socio. Quodsi quid post renuntiationem acqui- sierit, non erit communicandum, quia nec dolus admissus est in eo. § 4.—Item si societatem ineamus ad aliquam rem emendam, deinde solus volueris eam emere, ideoque renuntiaveris societati, ut solus emeres, teneberis quanti interest mea; sed si ideo renun- tiaveris, quia emtio tibi displicebat, non teneberis, quamvis ego emero, quia hic nulla fraus est; ea- que et Iuliano placent. § 5.—Labeo autem Posteriorum libris scripsit, si renuntiaverit societati unus ex soelis eo tempore, , quo interfuit socii non dirimi societatem, commit- tere eum in pro socio actione <ref> Taur, según la escritura original: actionem, segun </ref>; nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi co tempore, quo vendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, teneri te pro socio iudicio. Proculus hoc ita verum esse <hr style="width: 20%; margin-left: 0; border: 1px solid black;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j7if5y4k8rkzb9275gzlqanb0m3vr3z 273222 273221 2026-07-05T02:06:08Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 10.—Societas solvitur ex personis, ex rebus, ex voluntate, ex actione; ideoque sive homines, sive res , sive voluntas, sive actio interierit, distra- hi videtur societas . Intereunt autem homines qui- dem maxima aut media capitis deminutione, aut morte ; res vero, quum aut nullae relinquantur, aut conditionem mutaverint, neque enim eius rei, quae iam nulla sit, quisquam socius est, neque eius , quae consecrata publicatave sit; voluntate distrahitur societas renuntiatione. '''64'''. CALLISTRATUS ''libro I. Quaestionum''.—Ita- que quum separatim socii agere coeperint , et unusquisque eorum sibi negotietur, sine dubio ius societatis dissolvitur. '''65'''. PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Actio- ne distrahitur, quum aut stipulatione, aut iudicio mutata sit causa societatis . Proculus enim ait, hoc ipso, quod iudicium ideo <ref> ita. Hal.</ref> dictatum est, ut socie- tas distrahatur, renuntiatam societatem, sive toto- rum bonorum, sive unius rei societas coïta sit. § 1.—Item bonis a creditoribus venditis unius socii, distrahi societatem Labeo ait. § 2.—Si in rem certam emendam conducendam- ve coïta sit societas , tunc etiam post alicuius mor- tem quidquid lucri detrimentive factum sit, com- mune esse Labeo ait. § 3.—Diximus, dissensu solvi societatem; hoc ita est, si omnes dissentiunt; quid ergo, si unus re- nuntiet ? Cassius scripsit, eum, qui renuntiaverit societati, a se quidem liberare socios suos, se au- tem ab illis non liberare. Quod utique observan- dum est, si dolo malo renuntiatio facta sit, veluti si, quum omnium bonorum societatem inissemus, deinde quum obvenisset uni hereditas, propter hoc renuntiavit; ideoque si quidem damnum attulerit hereditas, hoc ad eum, qui renuntiavit, pertinebit, commodum autem communicare cogetur actione pro socio. Quodsi quid post renuntiationem acqui- sierit, non erit communicandum, quia nec dolus admissus est in eo. § 4.—Item si societatem ineamus ad aliquam rem emendam, deinde solus volueris eam emere, ideoque renuntiaveris societati, ut solus emeres, teneberis quanti interest mea; sed si ideo renun- tiaveris, quia emtio tibi displicebat, non teneberis, quamvis ego emero, quia hic nulla fraus est; ea- que et Iuliano placent. § 5.—Labeo autem Posteriorum libris scripsit, si renuntiaverit societati unus ex soelis eo tempore, quo interfuit socii non dirimi societatem, commit- tere eum in pro socio actione <ref> Taur, según la escritura original: actionem, segun </ref>; nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi co tempore, quo vendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, teneri te pro socio iudicio. Proculus hoc ita verum esse <hr style="width: 20%; margin-left: 0; border: 1px solid black;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> muams52dfwqwgh4147iv0e4g66v5kak 104 81526 273231 263140 2026-07-05T02:12:27Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''<center>LIBER OCTAVUSDECIMUS</center>''' <center>TIT . I</center> <center>DE CONTRAHENDA EMTIONE <ref>ET VENDITIONE, inserta la Vulg.</ref>, ET DE PACTIS INTER EMTOREM ET VENDITOREM COMPOSITIS <ref>CONVENTIS , Vulg.</ref>, ET QUAE RES VENIRE NON POSSUNT <ref>POSSINT, Hal. Vulg.</ref> [Cf. Cod . IV. 38. 40. 54.</center> '''1.''' PAULUS libro XXXIII. <ref>XXX. , Hal.</ref> ad Edictum.- Origo emendi vendendique a permutationibus coe- pit; olim enim non ita erat numus, neque aliud merx, aliud pretium vocabatur, sed unusquisque secundum necessitatem temporum ac rerum utili- bus inutilia permutabat, quando plerumque eve- nit, ut, quod alteri superest, alteri desit. Sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, quum tu haberes, quod ego desiderarem, invicem haberem, quod tu accipere velles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus per-mutationum aequalitate quantitatis subveniret; eaque materia forma publica percussa usum domi- niumque non tam ex substantia praebet, quam ex quantitate, nec ultra merx utrumque<ref>est, inserta Hal.</ref>, sed alterum pretium vocatur. :'''§ 1.'''—Sed an sine numis venditio dici hodie <ref>hodieque, al margen interior del códice Fl.</ref> quae possit, dubitatur, veluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem. Sabinus et Cassius esse emtionem et venditionem putant; Nerva<ref>Taur. según corrección del codice Fl.; Neratius, según la escritura original, Br.</ref>et Proculus permutationem, non emtionem hoc esse. Sabinus Homero teste utitur, qui exercitum Grae- corum aere, ferro hominibusque vinum emere refert illis versibus<ref>Iliada, VII. 472-475.</ref>: ::῎Ἔνθεν ἀῤ οἰνίζοντο καρηκομόωντες Αχαιοί, ::῎Ἄλλοι μὲν χαλκῷ, ἄλλοι δ'αἴθωνι σιδηρῷ, ::῎Ἄλλοι δὲ ῥινοῖς, ἄλλοι δ᾽αὐτῇσι<ref>αὐτοῖσι, Hal. </ref>βόεσσι , ::῎Ἄλλοι δ᾽ ἀνδραπόδεσσιν. [Hinc quidem vinum parabant comati Achaei, alii quidem aere,alii autem splendido ferro, alii vero pel- libus, alii autem ipsis vaccis, alii autem mancipiis.] Sed hi versus permutationem significare videntur, non emtionem sicut illi<ref>Iliada, VI. 234-235.</ref>: ::Ἔνθ᾽ αὔτε Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς ::ὡς πρὸς Τυδείδην Διομήδεα τεὐχὲ ἀμεῖβεν<ref>Hal. Vulg . adicionan, χρύσεα χαλκείων, ἑκατόμβοὶ ἐν-</ref>. [Hinc rursus Glauco Saturnius mentes exemit Iu- piter, qui cum Tydide Diomede arma permutavit.] Magis autem pro hac sententia illud diceretur, quod alias<ref>Odisea, I. 430.</ref>idem poëta dicit: πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν [emerat ex bonis suis)<ref>Τὴν ποτέ Λαέρτης πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσι Πρωθήβην ἔτ' ἑοῦσαν ἑεικοσίβοια δ'έδωκεν, ( Eam Laertes emerat ex bonis suis impubem adhuc pro pretio viginti boum) (aunimpúbera, la habia comprado Laertes con sus propios bienes por el precio de veinte bueyes , Hal. Vulg. (*)Traducción de Hermosilla . (**) Traducción de Hermosilla.</ref>. Sed verior est Nervae et Proculi sententia, nam ut aliud est vendere, aliud emere, alius emtor, alius venditor, sic aliud est pretium, aliud merx,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 14f5ht9vuva6bpjg24u4rsejsxvecta 104 81527 273233 263062 2026-07-05T02:13:14Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quod in permutatione discerni non potest, uter emtor, uter venditor sit. :'''§ 2'''.—Est autem emtio iuris gentium , et ideo consensu peragitur; et inter absentes contrahi po- test, et per nuntium, et per litteras. :'''2.''' ULPIANUS libro I.<ref>L. , Hal .</ref>ad Sabinum.—Inter patrem et filium contrahi emtio non potest, sed de rebus castrensibus potest. :'''§ 1.''' Sine pretio nulla venditio est, non autem pretii numeratio , sed conventio perficit sine scriptis habitam emtionem. :'''3.''' IDEM libro XXVIII. ad Sabinum .— Si res ita distracta sit , ut, si displicuisset, inemta esset, constat , non esse sub conditione distractam, sed resolvi emtionem sub conditione. :'''4.''' POMPONIUS libro IX.<ref>VIII . , Hal.</ref> ad Sabinum . — Et liberi hominis , et loci sacri, et religiosi, qui habe- ri non potest, emtio intelligitur, si ab ignorante emitur, :'''5.''' PAULUS libro V. ad Sabinum . — quia difficile dignosci potest liber homo a servo. :'''6.''' (POMPONIUS)<ref>Br. encierra (Pomponius) dentro de un paréntesis por no leerse en el codice Fl.: pero no Taur.</ref> libro IX.<ref>VIII. , Hal.</ref>ad Sabinum. —Sed Celsus filius<ref>et Ofilius, (por filius), Vulg.</ref>ait, hominem liberum scien- tem te emere non posse, nec cuiuscunque rei, si scias , alienationem<ref>Fl.; (non), inserta Taur.; nec cuiusquam rei- alienationem interdictam esse, Vulg.; nec cuiusquam rei, cuius scias alienationem prohibitam esse, Hal .</ref>esse, ut sacra et<ref>aut . al margen interior del códice Fl.</ref>reli- giosa loca, aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publi- co usu habeantur, ut est campus Martius. '''§ 1.—'''Si fundus annua, bima, trima die ea lege venisset, ut, si in diem statutum pecunia soluta non esset, fundus inemtus foret, et ut, si interim emtor fundum coluerit, fructusque ex eo percepe- rit, inemto eo facto restituerentur, et ut quanti minoris postea alii venisset, ut id emtor venditori praestaret ad diem pecunia non soluta, placet, venditori ex vendito eo nomine actionem esse . Nec conturbari debemus , quod inemto fundo facto di- catur, actionem ex vendito futuram esse; in emtis enim et venditis potius id, quod actum, quam id, quod dictum sit, sequendum est; et quum lege id dictum sit, apparet, hoc duntaxat actum esse , ne venditor emtori pecunia ad diem non soluta obli- gatus esset, non ut omnis obligatio emti et vendi- ti utrique solveretur. '''§ 2.—''' Conditio, quae initio contractus dicta est, postea alia pactione immutari potest; sicuti etiam abiri tota emtione potest, si nondum impleta sunt, quae utrimque praestari debuerunt. '''7.''' ULPIANUs ''libro XXVIII. ad Sabinum''.—<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ran5e2jh51uwitss8b8v3e92zd5ktqx 104 81528 273234 263087 2026-07-05T02:14:08Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Haec venditio servi, «si rationes domini computasset <ref>putarit, Hal.</ref>arbitrio», conditionalis est; conditionales autem venditiones tunc perficiuntur, quum imple- ta fuerit conditio. Sed utrum haec est venditionis conditio, si ipse dominus putasset suo arbitrio, an vero , si arbitrio viri boni? Nam si arbitrium domini- accipiamus, venditio nulla est, quemadmodum si quis ita vendiderit, «si voluerit», vel stipulanti sic spondeat: «si voluero, decem dabo»; neque enim debet in arbitrium rei conferri, an sit obstrictus. Placuit itaque veteribus , magis in viri boni arbi- trium id collatum videri, quam in<ref>Según antigua corrección del códice Fl., Br.; in, omitela la escritura original.</ref> domini; si igitur rationes potuit accipere , nec accepit, vel ac-cepit, fingit autem se non accepisse, impleta con- ditio emtionis est, et ex emto venditor conveniri potest. :§ 1.—Huiusmodi emtio: «quanti tu eum emisti, quantum pretii in arca habeo» , valet; nec enim in- certum est pretium tam evidenti venditione, ma- gis enim ignoratur quanti emtus sit, quam in rei veritate incertum est. :§ 2.—Si quis ita emerit: est<ref>esto, Hal.</ref> mihi fundus emtus centum, et quanto pluris eum vendidero», valet venditio, et statim impletur; habet enim cer- tum pretium centum, augebitur autem pretium, si pluris emtor fundum vendiderit. :'''8.''' POMPONIUS libro IX. <ref>VIII ., Hal.</ref> ad Sabinum .—Nec emtio, nec venditio sine re, quae veneat, potest intelligi; et tamen fructus et partus futuri recte ementur, ut, quum editus esset partus, iam tunc, quum contractum esset negotium, venditio facta intelligatur; sed si id egerit venditor, ne nascatur, aut fiant, ex emto agi posse . :§ 1.—Aliquando tamen et sine re venditio intel- ligitur, veluti quum quasi alea emitur, quod fit, quum captus <ref>Hal.; captum. Fl.</ref> piscium, vel avium, vel missilium emitur; emtio enim contrahitur, etiamsi nihil inci- derit, quia spei emtio est, et quod missilium nomi- ne eo casu captum est, si evictum fuerit, nulla co nomine ex emto obligatio contrahitur , quia id actum intelligitur. :'''9.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum'' <ref>ad edictum, Hal.</ref>.— In venditionibus et emtionibus consensum debere intercedere palam est, ceterum sive in ipsa emtio- ne dissentiant <ref>Hal; dissentient, Fl.</ref>, sive in pretio, sive in quo alio, emtio imperfecta est. Si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te vendere Sempronianum putasti, quia in corpore dissensi- mus, emtio nulla est. Idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem vendere putasti; nam quum in corpore dissentiatur , apparet, nullam esse emtionem. § 1.—Si in nomine dissentíamus, verum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin valeat em-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l9iqrgv709z01xb109djyn3nqact2ew 104 81530 273236 263090 2026-07-05T02:15:11Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tio et venditio; nihil enim facit error nominis, quum de corpore constat. :§ 2.—Inde quaeritur, si in ipso corpore non er- retur<ref>Hal.; erratur, Fl.</ref>, sed in substantia error sit, utputa si ace- tum pro vino veneat, aes pro auro, vel plumbum pro argento, vel quid aliud argento simile, an emtio et venditio sit. Marcellus scripsit libro sexto 2<ref>septimo, Hal.</ref> Digestorum, emtionem esse et venditionem, quia in corpus consensum est, etsi in materia sit erra- tum; ego in vino quidem consentio, quia eadem prope οὐσία (substantia] est, si modo vinum acuit; ceterum si vinum non acuit, sed ab initio acetum fuit, ut embamma<ref>cum emebam, 'por embamma), Vulg.</ref>, aliud pro alio veniisse vi- detur; in ceteris autem nullam esse venditionem puto, quoties in materia erratur; :'''10.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.— aliter atque si aurum quidem fuerit, deterius autem, quam emtor existimaret, tunc enim emtio valet. :'''11.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.— Alioquin quid dicemus, si caecus emtor fuit, vel si in materia erratur, vel in minus perito discernen- darum materiarum? In corpus eos consensisse di- cemus? Et quemadmodum consensum<ref>consensit, al margen interior del codice Fl.</ref>, qui non vidit? § 1.—Quodsi ego me virginem emere putarem, quum esset iam mulier, emtio valebit, in sexu enim non est erratum. Ceterum si ego mulierem venderem, tu puerum emere existimasti , quia in sexu error est, nulla emtio, nulla venditio est. :'''12.''' POMPONIUS ''libro XXXI.<ref>XXV. , Hal.</ref> ad Quintum Mucium''.—In huiusmodi autem quaestionibus per- sonae ementium et vendentium spectari debent, non eorum , quibus acquiritur ex eo contractu actio; nam si servus meus vel filius, qui in mea potestate est, me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille, qui contrahit. :'''13.''' IDEM ''libro IX.<ref>VIII., Hal.</ref>ad Sabinum''.— Sed si servo meo, vel ei, cui mandavero, vendas sciens fugitivum illo ignorante, me sciente, non teneri te ex emto verun est. :'''14.''' ULPIANUS ''libro XXVIII, ad Sabinum''.— Quid tamen dicemus, si in materia et qualitate ambo errarent, utputa si et ego me vendere aurum putarem, et tu emere, quum aes esset? Utputa co- heredes viriolam<ref>aureolam, Vulg.</ref>, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi vendidissent, eaque inventa esset magna ex parte aenea? Venditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit; nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, valet venditio, si autem aes pro auro veneat, non valet. :'''15.''' Paulus ''libro V, ad Sabium''.— Etsi con-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dw4eqqdha1iexqex87apb0xcyu8lfll 104 81531 273238 263136 2026-07-05T02:16:06Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sensum fuerit in corpus, id tamen in rerum natura ante venditionem esse desierit, nulla emtio est. <p style="text-indent:2em;">§ 1.—Ignorantia emtori prodest, quae non in supinum hominem cadit.</p> :§ 2.— Si rem meam mihi ignoranti vendideris, et iussu meo aiii tradideris, non putat Pomponius, dominium meum<ref>in eum, (por meum), Hal. Vulg.</ref> transire, quoniam non hoc mihi propositum fuit, sed quasi tuum dominium ad eum transire; et ideo etiamsi donaturus mihi rem meam iussu meo alii tradas, idem dicendum erit. :'''16.''' POMPONIUS libro IX.<ref>VIII., Hal.</ref>ad Sabinum. Suae rei emtio non valet, sive sciens, sive igno- rans emi; sed si ignorans emi, quod solvero, repetere potero, quia nulla obligatio fuit. :§ 1.—Nec tamen emtioni obstat, si in ea re ususfructus duntaxat ementis sit; :'''17.''' PAULUs libro XXXIII. ad Edictum.— of- ficio tamen iudicis pretium minuetur. :'''18.''' POMPONIUS libro IX. <ref>VIII . , Hal.</ref> ad Sabinum.— Sed si communis ea res emtori cum alio sit, dici debet, scisso pretio pro portione, pro parte emtio- nem valere , pro parte non valere. § 1.—Si servus domini iussu in demonstrandis finibus agri venditi vel errore, vel dolo plus de- monstraverit, id tamen<ref>tantum, Hal. Vulg . </ref>demonstratum accipi oportet , quod dominus senserit. Et idem Alfe- nus scripsit de vacua possessione per servum tra- dita. :'''19.''' IDEM ''libro XXXI.<ref>XXII. , Hal .</ref>ad Quintum Mucium''. —Quod vendidi<ref>et tradidi, adicionan Hal. Vulg .</ref>, non aliter fit accipientis, quam si aut pretium nobis solutum sit, aut satis eo no- mine factum, vel etiam fidem habuerimus emtori sine ulla satisfactione. :'''20.''' IDEM ''libro IX.<ref>VIII. , Hal, </ref> ad Sabinum''.— Sabinus respondit, si quam rem nobis fieri velimus etiam, veluti statuam, vel vas aliquod, seu vestem, ut ni- hil aliud, quam pecuniam daremus, emtionem vi- deri; nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo, cui id fieret; aliter atque si aream darem, ubi insulam aedificares, quoniam tunc a me substantia proficiscitur. :'''21.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.— Labeo scri- psit, obscuritatem pacti nocere potius debere ven- ditori, qui id dixerit, quam emtori, quia potuit re integra apertius dicere. :'''22.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.— Hanc legem venditionis: «si quid sacri vel religio- si est, eius venit nihil», supervacuam non esse, sed ad modica loca pertinere. Ceterum si omne religiosum, vel sacrum, vel publicum venierit, nul- lam esse emtionem;<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lkta410z2jobpnsa07ki2p8fmgx6cvd 104 81533 273278 263094 2026-07-05T03:08:03Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 273278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''52. [53.]''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.- Creditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud sc de- posita habebat, vendidit Maevio ca lege, ut, si quid tributorun nomine debitum esset, emtor sol- veret; idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundus est, veniit, cumque idem Maevius emit, et pretium solvit; quaesitum est, an emti iu- dicio, vel aliqua actioue emtor a venditore conse- qui possit, ut solutionum suprascriptarum chiro- rapha ei dentur? Respondit, posse emtorem enti iudicio consequi, ut instrumenta, de quibus quae- reretur, exhibeantur. § 1. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori de- prehenditur; quaesitum est, an filius, qui heredi- tatem patris retinet, quum ab ea se filia abstinuis- set dote contenta, actione ex emto teneatur, ut a creditore lueret, et marito liberum praestaret? Re- spondit, teneri." § 2. Inter venditorein et emtorem militiae ita convenit, ut salarium, quod debeatur ab illa per- sona, emtori cederet; quaesitum est, emtor mili- tiae quam quantitatem a quo exigere debet, et quid ex eiusmodi pacto venditor emtori praestare debeat? Respondit, venditorem actiones extraordi- narias co nomine, quas haberet, praestare debere. § 3. Ante domum mari iunctam tolibus iactis ripam <ref>pilam, Hal.</ref> constituit, et uti ab eo possessa domus fuit, Caio Seio vendidit; quaero, an ripa <ref>pila. Hal.</ref>, quae ab auctore domui coniuncta erat, ad emtorem quo- que iure emtionis pertineat? Respondit, eodem fure fore venditam domuin, quo fuisset, priusquam veniret. '''53. [54]'''. LABEO ''libro I. Pithanon'' <ref>πειρᾶν, Hal.</ref>. - Si mercedem insulae accessuram esse emtori dictum est, quanti insula locata est, tantum emitori prae- stetur. Paulus: imo si iusulam totam uno <ref>eo, Hal.</ref> nomi- ne locaveris, et amplioris conductor locaverit <ref>ut amplius conductor lucet, Hat,</ref>, et in vendenda insula mercedem eintori eessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. § 1. Si eum fundum vendidisti, in quo sepul- crum habuisti, nec nominatim tibi sepulcrum ex- cepisti, parum habes eo nomine eautum. Paulus: minime, si modo in sepulcrum iter publicum transit. § 2. Si habitatoribus habitatio lege venditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: imo, si cui in ea insula, quam vendideris, gratis habi- tationem dederis, et sic receperis: «habitatoribus, aut <ref>insertan Hal. Vulg</ref> quam quisque diem conductum habet», pa- rum caveris, nominatim enim de his recipi opor- tuit; itaque eos habitatores emtor insulae habita- tione impune prohibebit. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> di0t8bkah4tyyb3hwcyy3ofvx01eosq 273280 273278 2026-07-05T03:08:41Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Emendata */ 273280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''52. [53.]''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.- Creditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud sc de- posita habebat, vendidit Maevio ca lege, ut, si quid tributorun nomine debitum esset, emtor sol- veret; idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundus est, veniit, cumque idem Maevius emit, et pretium solvit; quaesitum est, an emti iu- dicio, vel aliqua actioue emtor a venditore conse- qui possit, ut solutionum suprascriptarum chiro- rapha ei dentur? Respondit, posse emtorem enti iudicio consequi, ut instrumenta, de quibus quae- reretur, exhibeantur. § 1. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori de- prehenditur; quaesitum est, an filius, qui heredi- tatem patris retinet, quum ab ea se filia abstinuis- set dote contenta, actione ex emto teneatur, ut a creditore lueret, et marito liberum praestaret? Re- spondit, teneri." § 2. Inter venditorein et emtorem militiae ita convenit, ut salarium, quod debeatur ab illa per- sona, emtori cederet; quaesitum est, emtor mili- tiae quam quantitatem a quo exigere debet, et quid ex eiusmodi pacto venditor emtori praestare debeat? Respondit, venditorem actiones extraordi- narias co nomine, quas haberet, praestare debere. § 3. Ante domum mari iunctam tolibus iactis ripam <ref>pilam, Hal.</ref> constituit, et uti ab eo possessa domus fuit, Caio Seio vendidit; quaero, an ripa <ref>pila. Hal.</ref>, quae ab auctore domui coniuncta erat, ad emtorem quo- que iure emtionis pertineat? Respondit, eodem fure fore venditam domuin, quo fuisset, priusquam veniret. '''53. [54]'''. LABEO ''libro I. Pithanon'' <ref>πειρᾶν, Hal.</ref>. - Si mercedem insulae accessuram esse emtori dictum est, quanti insula locata est, tantum emitori prae- stetur. Paulus: imo si iusulam totam uno <ref>eo, Hal.</ref> nomi- ne locaveris, et amplioris conductor locaverit <ref>ut amplius conductor lucet, Hat,</ref>, et in vendenda insula mercedem eintori eessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. § 1. Si eum fundum vendidisti, in quo sepul- crum habuisti, nec nominatim tibi sepulcrum ex- cepisti, parum habes eo nomine eautum. Paulus: minime, si modo in sepulcrum iter publicum transit. § 2. Si habitatoribus habitatio lege venditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: imo, si cui in ea insula, quam vendideris, gratis habi- tationem dederis, et sic receperis: «habitatoribus, aut <ref>insertan Hal. Vulg</ref> quam quisque diem conductum habet», pa- rum caveris, nominatim enim de his recipi opor- tuit; itaque eos habitatores emtor insulae habita- tione impune prohibebit. <hr style="width: 40%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fvp7o7cl8g6zbuc1obhgkyjz2xz0dt4 104 81598 273263 263377 2026-07-05T02:31:44Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>debeat, aut quod in rem defuncti versum est; his enim casibus aes alienum emtoris solvit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur. :§ 13.—Quid ergo, si servum cum peculio exce- perit venditor hereditatis, conventusque de pecu- lio praestitit? Marcellus libro sexto Digestorum non petere<ref>repetere, Vulg.</ref> eum scripsit, si modo hoc actum est, ut, quod superfuisset ex peculio, hoc haberet. At si contra actum est, recte repetere<ref>petere, Hal.</ref> eum posse ait; si vero nihil expressim inter eos convenit, sed tantummodo peculii mentio facta est, cessare ex vendito actionem constat. :§ 14.—Si venditor hereditatis aedes sibi excepe- rit, quarum nomine damni infecti promissum fuerat, interest, quid acti sit; nam si ita excepit, ut damni quoque infecti stipulationis onus sustineret , nihil ab emtore consequeretur; si vero id actum erit, ut emtor hoc aes alienum exsolveret, ad illum onus stipulationis pertinebit; si non apparebit, quid acti sit, verisimile erit id actum, ut eius quidem da- mni nomine, quod ante venditionem datum fuerit, onus ad emtorem, alterius temporis ad heredem pertineat. :§ 15.— Si Titius Maevii hereditatem Seio ven- diderit, et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio<ref>Taur, según corrección del códice Fl.; Sempronio, inserta la escritura original, Br . </ref> vendiderit, an ex priore venditione here- ditatis cum Attio agi possit? Et ait Iulianus: quod venditor hereditatis petere a quolibet extraneo he- rede potuisset, id ab hereditatis emtore consequa- tur; et certe, si Seio alius heres extitisset, quidquid venditor Maevianae hereditatis nomine praestitis- set, id ex vendito actione consequi ab eo potuis- set; nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem, et ei heres extitissem, eamque heredita- tem Titio<ref>Attio, Hal.</ref> vendidissem, evicto homine rem a Titio<ref>Attio. Hal .</ref> servarem . :§ 16.—Si quid publici vectigalis nomine prae- stiterit venditor hereditatis, consequens erit dice- re , agnoscere emtorem ei hoc debere, namque hereditaria onera etiam haec sunt; et si forte tri- butorum nomine aliquid dependat, idem erit di- cendum. :§ 17.—Quodsi funere facto heres vendidisset he- reditatem , an impensam funeris ab emtore conse- quatur? Et ait Labeo, emtorem impensam funeris praestare debere, quia et ea, inquit, impensa he- reditaria esset<ref>Según conjetura Br .; esse, Fl.</ref>; cuius sententiam et Iavolenus putat veram, et ego arbitror . :§ 18.—Quum quis debitori suo heres extitit, con- fusione creditor esse desinit; sed si vendidit here- ditatem, aequissimum videtur, emtorem heredita- tis vicem heredis obtinere ; et idcirco teneri vendi- tori hereditatis, sive quum moritur testator, debuit, quamvis post mortem debere desiit adita a vendi- tore hereditate, sive quid in diem debeatur, sive sub conditione, et postea conditio extitisset; ita tamen, si eius debiti adversus heredem actio esse<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ngbns6atwyjxazdy9y2pb1g6yna12e4 104 81600 273223 263391 2026-07-05T02:07:07Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ait, si<ref>Br. considera ait, si, añadidas por antiguos copistas; esse, (si), Taur.</ref> societatis non intersit, dirimi societatem; semper enim non id, quod privatim interest unius ex sociis, servari solet, sed quod societati expedit; haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coëunda societate convenit. § 6.— Item qui societatem in tempus coiit, eam ante tempus renuntiando socium a se, non se a socio liberat. Itaque si compendii postea factum erit, eius partem non fert; at si dispendium, aeque praestabit portionem, nisi renuntiatio ex necessi- tate quadam facta sit. Quodsi tempus finitum est, liberum est recedere, quia sine dolo malo id fiat. § 7.— Renuntiare societati etiam per alios possu- mus , et ideo dictum est, procuratorem quoque pos- se renuntiare societati . Sed utrum de eo dictum sit, cui omnium bonorum administratio concessa est, an de eo , cui hoc ipsum nominatim mandatum est, videamus, an vero per utrumque recte renun- tietur? Quod est verius, nisi si prohibuerit eum dominus specialiter renuntiare. § 8.— Item scriptum est, posse procuratori quo- que meo socium meum renuntiare; quod Servius apud Alfenum ita notat, esse in potestate domini, quum procuratori eius renuntiatum est, an velit ratam habere renuntiationem. Igitur is, cuius pro- curatori renuntiatum est, liberatus esse videbitur; an autem ipse quoque, qui<ref>Br.; (qui), Taur,</ref> renuntiavit procu- ratori, liberetur, in potestate eius erit, quemadmo- dum diximus in eo, qui socio renuntiat. § 9.— Morte unius<ref>socii, inserta la Vulg.</ref> societas dissolvitur, etsi consensu omnium coïta sit, plures vero supersint, nisi in coëunda societate aliter convenerit; nec he- res socii succedit; sed quod ex re communi postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo, quod ex ante gesto pendet, tam ab herede, quam heredi praestandum est. § 10.— Item si alicuius rei societas <ref>contracta, inserta Hal.; coita, la Vulg.</ref> sit, et finis negotio impositus, finitur societas; quodsi integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res , de qua societatem coïerunt, tunc ea- dem distinctione utemur, qua in mandato, ut, si quidem ignota fuerit mors alterius, valeat socie- tas, si nota, non valeat. § 11.— Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad arrogatorem, ne alioquin invitus quis socius efficiatur, cui non vult; ipse autem arrogatus socius permanet, nam et si filius- familias emancipatus fuerit, permanebit socius. § 12.— Publicatione quoque distrahi societatem diximus, quod videtur spectare ad universorum bonorum publicationem, si socii bona publicentur; nam quum in eius locum alius succedat, pro mortuo habetur. § 13.— Si post distractam societatem aliquid <ref>Hal.; aliquis, Fl.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7o3z9me8j7d6t7oa4x6yt7tf93z766z 104 81601 273224 263392 2026-07-05T02:08:02Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>in rem communem impenderit socius, actione pro socio id non consequitur, quia non est verum, pro socio communiterve id gestum esse; sed communi dividundo iudicio huius quoque rei ratio habebi- tur, nam etsi distracta esset societas, nihilominus divisio rerum superest. § 14.— Si communis pecunia penes aliquem so- ciorum sit, et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit; qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. § 15.— Nonnunquam necessarium est, et manen- te societate agi pro socio, veluti quum societas ve-ctigalium causa coïta est, propterque varios con- tractus neutri expediat recedere a societate, nec refertur in medium, quod ad alterum pervenerit. § 16.— Si unus ex sociis maritus sit, et distraha- tur societas manente matrimonio, dotem maritus praecipere debet, quia apud eum esse debet, qui onera sustinet. Quodsi iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solvi debet. '''66.''' GAIUS ''libro X. ad Edictum provinciale''.— Quodsi eo tempore, quo dividitur<ref>dissolvitur , Hal.</ref> societas, in ea causa dos sit, ut certum sit, eam, vel partem cius reddi non oportere, dividere eam inter socios iudex debet. '''67.''' PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Si unus ex sociis rem communem vendiderit consen- su sociorum, pretium dividi debet ita, ut ei cavea- tur, indemnem eum futurum. Quodsi iam damnum passus est, hoc ei praestabitur; sed si pretium com- municatum sit sine cautione, et aliquid praestite- rit is, qui vendidit, an, si non omnes socii solvendo sint, quod a quibusdam servari non potest, a cete- ris debeat ferre? Sed Proculus putat, hoc ad cete- rorum onus pertinere, quod ab aliquibus servari non potest; rationeque defendi posse, quoniam so- cietas quum contrahitur, tam lucri, quam damni communio initur. § 1.— Si unus ex sociis, qui non totorum bono- rum socii erant, communem pecuniam foenerave- rit, usurasque perceperit, ita demum usuras par- tiri debet, si societatis nomine foeneraverit; nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet. § 2.— Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio, iudicio societatis servabit, et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit; sed et si suam pecuniam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere de- beat, quas posset<ref>Hal.; possit, Fl.</ref> habere, si alii mutuum de- disset. § 3.—Non alias socius in id, quod facere po- test, condemnatur, quam si confitetur, se socium fuisse . '''68.''' GAIUS<ref>Paulus, la Vulg.</ref> ''libro X. ad Edictum provincia''-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 54mpzq2njfbcl6fulte01c4ov8vcvql 273225 273224 2026-07-05T02:08:37Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>in rem communem impenderit socius, actione pro socio id non consequitur, quia non est verum, pro socio communiterve id gestum esse; sed communi dividundo iudicio huius quoque rei ratio habebi- tur, nam etsi distracta esset societas, nihilominus divisio rerum superest. § 14.— Si communis pecunia penes aliquem so- ciorum sit, et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit; qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. § 15.— Nonnunquam necessarium est, et manen- te societate agi pro socio, veluti quum societas ve-ctigalium causa coïta est, propterque varios con- tractus neutri expediat recedere a societate, nec refertur in medium, quod ad alterum pervenerit. § 16.— Si unus ex sociis maritus sit, et distraha- tur societas manente matrimonio, dotem maritus praecipere debet, quia apud eum esse debet, qui onera sustinet. Quodsi iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solvi debet. '''66.''' GAIUS ''libro X. ad Edictum provinciale''.— Quodsi eo tempore, quo dividitur<ref>dissolvitur , Hal.</ref> societas, in ea causa dos sit, ut certum sit, eam, vel partem cius reddi non oportere, dividere eam inter socios iudex debet. '''67.''' PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Si unus ex sociis rem communem vendiderit consen- su sociorum, pretium dividi debet ita, ut ei cavea- tur, indemnem eum futurum. Quodsi iam damnum passus est, hoc ei praestabitur; sed si pretium com- municatum sit sine cautione, et aliquid praestite- rit is, qui vendidit, an, si non omnes socii solvendo sint, quod a quibusdam servari non potest, a cete- ris debeat ferre? Sed Proculus putat, hoc ad cete- rorum onus pertinere, quod ab aliquibus servari non potest; rationeque defendi posse, quoniam so- cietas quum contrahitur, tam lucri, quam damni communio initur. § 1.— Si unus ex sociis, qui non totorum bono- rum socii erant, communem pecuniam foenerave- rit, usurasque perceperit, ita demum usuras par- tiri debet, si societatis nomine foeneraverit; nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet. § 2.— Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio, iudicio societatis servabit, et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit; sed et si suam pecuniam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere de- beat, quas posset<ref>Hal.; possit, Fl.</ref> habere, si alii mutuum de- disset. § 3.—Non alias socius in id, quod facere po- test, condemnatur, quam si confitetur, se socium fuisse. '''68.''' GAIUS<ref>Paulus, la Vulg.</ref> ''libro X. ad Edictum provincia''-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> s50rs2uf8nppz4wg6h6759xuz8bs0ag 104 81602 273227 263393 2026-07-05T02:09:44Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>le.—Nemo ex sociis plus parte sua potest alienare, etsi totorum bonorum socii sint. § 1.—Illud quaeritur, utrum is demum facere videtur, quominus facere possit, qui erogat bona sua in fraudem futurae actionis, an et qui occas- sione acquirendi non utitur? Sed verius est, de eo sentire Proconsulem, qui erogat bona sua; idque ex interdictis colligere possumus, in quibus ita est: «quod dolo fecisti, ut desineres possidere ». '''69.''' ULPIANUS ''libro XXXII.1<ref>XV ., Hal.</ref> ad Edictum''.— Quum societas ad emendum coïretur, et conveni- ret, ut unus reliquis nundinas, id est<ref>nundinarias, (en lugar de nundinas, id est), Hal.</ref> epulas, praestaret, eosque a negotio<ref>ad negotium, Hal. Vulg.</ref> dimitteret, si eas iis non solverit, et pro socio, et ex vendito cum eo agendum est. '''70.''' PAULUS ''libro XXXIII.<ref>XX., Hal .</ref> ad Edictum''.— Nulla societatis in aeternum coïtio est. '''71.''' IDEM ''libro III. Epitomarum''<ref>11. , ἐπιτομῶν, Hal.</ref> Alfeni Di- gestorum, —Duo societatem coïerunt , ut gramma- tica<ref>Taur. según la escritura original.; grammatican, se- gún reciente corrección del códice Fl. , Br.</ref> docerent, et quod ex eo artificio quaestus fecissent , commune corum esset<ref>Hal. Vulg.; esse, Fl .</ref>; de ea re quae voluerunt fieri, in pacto convento societatis pro- scripserunt; deinde inter se his verbis stipulati sunt: «haec, quae supra scripta<ref>praescripta, (en lugar de supra scripta), Vulg.</ref> sunt, ea ita dari, fieri , neque adversus ea fieri ; si ea ita data, facta<ref>factave, Vulg.</ref> non erunt, tum viginti millia<ref>tunc decem, Hal.; tunc viginti, Vulg.</ref> dari»; quaesitum est <ref>quaero, Vulg .</ref>, an, si quid contra factum es- set , societatis actione agi posset? Respondit <ref>respondi, Vulg.</ref>, si quidem pacto convento inter eos de societate fa- eto ita stipulati essent: «haec ita dari , fieri, spon-des?>> futurum fuisse, ut, si novationis causa id fecissent, pro socio agi non posset <ref>Hal. Vulg; possit, Fl.</ref>, sed tota res in stipulationem translata videretur. Sed quo- niam non ita essent stipulati: « ea ita dari, fieri<ref>fierive, Vulg.</ref> spondes ? » sed, «si ea ita<ref>data, inserta Hal.</ref> facta non essent, de- cem<ref>viginti, Vulg.</ref> dari», non videri sibi, rem in stipulatio- nem pervenisse, sed duntaxat poenam; non enim utriusque rei promissorem obligari, ut ea daret, faceret, et si non fecisset, poenam sufferret, et ideo societatis iudicio agi posse . § 1.— Duo conliberti societatem coïerunt lucri, quaestus, compendii; postea unus ex his a patrono heres institutus est, alteri legatum datum est; neu- trum horum in medium referre debere respondit. '''72.''' GAIUS ''libro II. Quotidianarum rerum, si- ve Aureorum''.—Socius socio etiam culpae nomine tenetur, id est desidiae atque negligentiae. Culpa autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est ; sufficit etenim talem diligentiam communibus<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> h5v7taazlkoatlyqs0kutpxv9y5gf1u 104 81603 273228 263394 2026-07-05T02:10:48Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rebus adhibere, qualem suis rebus adhibere solet, quia qui parum diligentem sibi socium acquirit, de se queri debet. '''73.''' ULPIANUS ''libro I. Responsorum Maximino respondit''.— Si societatem universarum fortunarum coïerint, id est earum quoque rerum, quae postea cuique acquirentur, hereditatem cuivis eorum de- latam in commune redigendam . Idem Maximi- no<ref>Hal.;Maximinae, Taur.; maxime, teniendo sobrescrita ina, la escritura original del códice Fl., Br.</ref> respondit, si societatem universarum for- tunarum ita coïerint, ut quidquid erogaretur<ref>Vulg.; erogetur, Fl.</ref>, vel quaereretur, communis lucri atque impendii es- set, ea quoque, quae in honorem alterius liberorum erogata sunt, utrimque<ref>Taur. según la escritura original; utrisque, según antigua corrección del códice Fl., Br.</ref> imputanda. '''74.''' PAULUS ''libro LXII.<ref>XXI. , Hal.</ref> ad Edictum''.— Si quis societatem contraxerit, quod emit, ipsius fit, non commune; sed societatis iudicio cogitur rem communicare . '''75.''' CELSUS ''libro XV.<ref>X. , Hal.</ref> Digestorum''.— Si coita sit societas ex his partibus, quas Titius arbi-tratus fuerit, si Titius, antequam arbitraretur, de- cesserit , nihil agitur; nam id ipsum actum est, ne aliter societas sit, quam ut Titius arbitratus sit. '''76.''' PROCULUS ''libro V. Epistolarum''<ref>ἐπιστολῶν, Παι.</ref>.— So- cietatem mecum coisti ea conditione , ut Nerva amicus communis partem<ref>partes, Hal. Vulg. </ref> societatis constitue- ret; Nerva constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse; quaeris, utrum ratum id iure socie- tatis sit, an nihilominus ex aequis partibus socii simus ? Existimo autem melius te quaesiturum fuisse, utrum ex his partibus socii essemus, quas is constituisset, an ex his, quas virum bonum con-stituere oportuisset. Arbitrorum<ref>Arbitriorum, Hal.</ref> enim genera sunt duo: unum eiusmodi, ut, sive aequum sit, si- ve iniquum, parere debeamus, quod observatur, quum ex compromisso ad arbitrum itum est; alte- rum eiusmodi, ut ad boni viri arbitrium redigi de- beat, etsi nominatim persona sit comprehensa, enius arbitratu fiat. '''77.''' PAULUS ''libro IV. Quaestionum''.— veluti quum lege locationis comprehensum est, ut opus arbitrio locatoris flat; '''78.''' PROCULUS ''libro V. Epistolarum''.<ref>ἐπιστολῶν, Hal.</ref> -- in proposita autem quaestione arbitrium viri boni existimo sequendum esse eo magis , quod iudicium pro socio bonae fidei est. '''79.''' PAULUSs ''libro IV. Quaestionum''.— Unde si Nervae arbitrium ita pravum est, ut manifesta ini- quitas eius appareat, corrigi potest per iudicium bonae fidei. '''80.''' PROCULUS ''libro V. Epistolarum''<ref>ἐπιστολών, Hal,</ref>.— Quid enim, si Nerva constituisset, ut alter ex mil-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tsezzbvgguliihkgwgdo9z14sa02ehp 104 81615 273230 263410 2026-07-05T02:11:32Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>lesima parte, alter ex duabus<ref>Según reciente corrección del códice Fl. , Br.; ex duo, Taur, según la escritura criginal.</ref> millesimis parti- bus socius esset? Illud potest conveniens esse viri boni arbitrio, ut non utique ex aequis partibus socii simus, veluti si alter plus operae, industriae, gratiae, pecuniae in societatem collaturus erat. '''81.''' PAPINIANUS ''libro IX.<ref>VII. , Hal.</ref> Quaestionum''.— Si socius pro filia dotem promisit, et priusquam solveret , herede ea relicta decessit, quae postea <ref>posteaquam, Hal.</ref> cum marito de exigenda dote egit, accepto libera- ta est; quaesitum est, an, si pro socio ageret, do- tis quantitatem praecipere<ref>percipere, Hal. Vulg .</ref> deberet, si forte convenisset inter socios , ut de communi dos con-stitueretur? Dixi, pactum non esse iniquum, utique si non de alterius tantum filia convenit; nam si commune hoc pactum fuit, non interesse, quod al- ter solus filiam habuit; ceterum si numeratam do- tem pater defuncta in matrimonio filia recuperas- set, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretantibus; quodsi salva societate divortio matrimonium solutum foret, cum sua causa dotem recuperari , scilicet ut ea vel alii marito dari possit, nec, si prior maritus facere non posset, denuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita convenisset . Verum in propo- sito large interesse<ref>Según conjetura Br.: largiter esse, Fl.</ref> videbatur, dos numerata esset, an vero promissa<ref>expromissa, Hal.</ref> ; nam si filia datam do- tem, posteaquam patri heres extitit, iure suo rece- pisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres extitis- set; quodsi accepto a marito liberata esset, nequa- quam imputari posse societati non solutam pe- cuniam. '''82.''' IDEM ''libro III. Responsorum''.— Iure socie-tatis per socium aere alieno socius non obligatur, nisi in communem arcam pecuniae versae sunt. '''83.''' PAULUS ''libro I. Manualium''.— Illud quae- rendum est, arbor, quae in confinio nata est, item lapis, qui per utrumque fundum extenditur, an quum succisa arbor est, vel lapis exemtus, eius sit, cuius fundus; pro ea quoque parte singulorum esse debeat , pro qua parte in fundo fuerat, an, qua ratione duabus massis duorum dominorum con- flatis<ref>Hal. Vulg .; flatis, Fl.</ref> , tota massa communis est, ita arbor hoc ipso , quo separatur a solo propriamque substan- tiam in unum corpus redactam accipit, multo ma- gis pro indiviso communis sit<ref>Hal. Vulg fit, Fl.</ref>, quam massa. Sed naturali convenit rationi<ref>ratione, Fl. según costumbre .</ref>, et postea tantam par- tem utrumque habere tam in lapide, quam in arbo- re, quantam et in terra habebat. '''84.''' LABEO ''libro VI. Posteriorum a Iavoleno epitomatorum''.— Quoties iussu alicuius vel cum filio eius, vel cum extraneo societas coitur, directo cum illius persona agi posse, cuius persona in con- trahenda societate spectata sit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 34ivquyaqrypcyis52ic7hd2t3ye0qr 104 82372 273252 266162 2026-07-05T02:26:10Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><big><center>'''TIT. II'''</center></big> <center>DE IN DIEM ADDICTIONE <ref>Taur .; ADDITIONE , Fl. , Br .</ref></center> <center>''[Véase Cód . IV. 51.]''</center> 1. PAULUS libro V. ad Sabinum .— In diem ad- dictio <ref>Taur, según la escritura original; additio, según reciente corrección del códice Fl., Br.</ref> ita fit: «ille fundus centum esto tibi emtus, nisi si quis intra kalendas Ianuarias proximas meliorem conditionem fecerit, qua res a domino abeat». '''2.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.— Quoties fundus in diem addicitur, utrum pura em- tio est, sed sub conditione resolvitur, an vero con- ditionalis sit magis emtio, quaestionis est. Et mihi videtur verius , interesse , quid actum sit; nam si quidem hoc actum est, ut meliore allata conditione discedatur, erit pura emtio, quae sub conditione resolvitur; sin autem hoc actum est, ut perficiatur emtio, nisi melior conditio offeratur, erit emtio conditionalis . § 1.— Ubi igitur, secundum quod distinximus, pura <ref>Taur, según corrección del códice Fl.; pure, según la escritura original, Br.</ref> venditio est, Iulianus scribit, hunc, cui res in diem addicta est, et usucapere posse, et fru- ctus et accessiones lucrari, et periculum ad eum pertinere, si res interierit, '''3.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.—quoniam post interitum rei iam nec afferri possit melior conditio. '''4.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.—Ubi autem conditionalis venditio est, negat Pomponius usucapere cum posse, nec fructus ad eum per- tinere. § 1.—'''[5.]''' <ref>Según ediciones vulgares , omitiéndose Iulianus quaerit.</ref> Idem Iulianus libro quintodecimo quaerit, si res in diem addicta interciderit, vel an-cilla decesserit, an partus vel fructus eius nomine adiectio admitti possit? Et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei, quam eius, quae distracta est, non solet adiectio admitti. § 2 .—'''[6.]''' <ref>Según ediciones vulgares, omitiéndose Iulianus scribit.</ref> . Idem Iulianus codem libro scri- bit, si ex duobus servis viginti venditis et in diem addictis alter decesserit, deinde unius nomine, qui superest, emtor extiterit, qui supra viginti promit- teret, an discedatur a priore contractu? Et ait, dis- similem esse hanc speciem partus speciei <ref>Según antigua corrección del códice Fl.; specie, Taur. según la escritura original, Br.</ref>, et ideo hic discedi a priore emtione , et ad secun- dam <ref>Según corrección del códice Fl.; secunda, Taur. segun la escritura original , Br.</ref> perveniri. § 3.—Sed et Marcellus libro quinto Digestorum scribit, pure vendito et in diem addicto fundo, si melior conditio allata sit, rem pignori esse desine- re, si emtor eum fundum pignori dedisset. Ex quo colligitur, quod emtor medio tempore dominus es- set <ref>Taur, según correccion del codice Fl.; est, segun la escritura original, Br.</ref>; alioquin nec pignus teneret. § 4.—'''[7.]''' <ref>Segun ediciones vulgares , omitiéndose Iulianus scripsit.</ref>. Idem Iulianus libro octogesimo <ref>quadragensimo, al márgen interior del codice Fl.</ref> octavo Digestorum scripsit, eum, qui emit fun-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 23gfyorwolyc3q00wp2dpzcic63x2h4 104 82667 273072 267014 2026-07-04T16:22:28Z Ibañezfan 32796 273072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Keirayim" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>TIT . IV DE (1) FUGITIVIS ''[Cf. Cod. VI. 1.]'' '''1'''. ULPIANUS libro I. (2) ad Edictum .- Is, qui fugitivum celavit, fur est. § 1. Senatus censuit, ne fugitivi admittantur in saltus , neque protegantur a villicis vel procuratoribus possessorum ( 3 ) , et mulctam statuit; his autem, qui intra viginti dies fugitivos vel dominis reddidissent, vel apu apud Magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit. Sed et deinceps eodem Senatusconsulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam reperit fugitivos in agro suo, domino vel Magistratibus tradiderit. § 2.- Hoc autem Senatusconsultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia Senatorum vel paganorum. Cui rei etiam lex Favia prospexerat et Senatusconsultum Modesto Consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus literae ad Magistratus dentur; mulcta etiam centum solidorum in Magistratus statuta, si literis acceptis inquirentes non adiuvent. Sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta (4). Est etiam generalis Epistola Divorum Marci et Commodi, qua declaratur, et Praesides, et Magistratus, et milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis fugitivis, et ut inventos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. § 3.- Unusquisque eorum, qui fugitivum apprehendit, in publicum deducere debet. § 4.-Et merito monentur Magistratus, eos diligenter custodire, ne evadant. § 5.- Fugitivum accipe, et si quis erro sit; fugitivi autem appellatione ex fugitiva natum non contineri , Labeo libro primo ad Edictum scribit. § 6. In publicum deduci intelliguntur, qui Magistratibus municipalibus traditi sunt, vel publicis ministeriis. § 7. Diligens custodia etiam vincire permittit. § 8.- Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad Praefectum vigilum, vel ad Praesidem (5) deducantur, eorumque nomina, et notae, et cuius se quis esse dicat, ad Magistratus deferantur, ut facilius agnosci et percipi fugitivi possint. Notae autem verbo etiam cicatrices continentur. Idem iuris est, si haec in scriptis publice vel in aedes proponas. 2. CALLISTRATUS ''libro VI. Cognitionum.''-Fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0xvappb3javermbnsbkiq2kp6hd91jt 273075 273072 2026-07-04T16:28:41Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>TIT . IV DE (1) FUGITIVIS ''[Cf. Cod. VI. 1.]'' '''1'''. ULPIANUS libro I. (2) ad Edictum .- Is, qui fugitivum celavit, fur est. § 1.—Senatus censuit, ne fugitivi admittantur in saltus , neque protegantur a villicis vel procuratoribus possessorum ( 3 ) , et mulctam statuit; his autem, qui intra viginti dies fugitivos vel dominis reddidissent, vel apu apud Magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit. Sed et deinceps eodem Senatusconsulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam reperit fugitivos in agro suo, domino vel Magistratibus tradiderit. § 2.—Hoc autem Senatusconsultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia Senatorum vel paganorum. Cui rei etiam lex Favia prospexerat et Senatusconsultum Modes to Consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus literae ad Magistratus dentur; mulcta etiam centum solidorum in Magistratus statuta, si literis acceptis inquirentes non adiuvent. Sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta (4). Est etiam generalis Epistola Divorum Marci et Commodi, qua declaratur, et Praesides, et Magistratus, et milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis fugitivis, et ut inventos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. § 3.—Unusquisque eorum, qui fugitivum apprehendit, in publicum deducere debet. § 4.—Et merito monentur Magistratus, eos diligenter custodire, ne evadant. § 5.—Fugitivum accipe, et si quis erro sit; fugitivi autem appellatione ex fugitiva natum non contineri , Labeo libro primo ad Edictum scribit. § 6.—In publicum deduci intelliguntur, qui Magistratibus municipalibus traditi sunt, vel publicis ministeriis. § 7.—Diligens custodia etiam vincire permittit. § 8.—Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad Praefectum vigilum, vel ad Praesidem (5) deducantur, eorumque nomina, et notae, et cuius se quis esse dicat, ad Magistratus deferantur, ut facilius agnosci et percipi fugitivi possint. Notae autem verbo etiam cicatrices continentur. Idem iuris est, si haec in scriptis publice vel in aedes proponas. '''2'''. CALLISTRATUS ''libro VI. Cognitionum.''—Fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> emk13p05y2xcvcjh4q5ny2rasxdfgt9 273082 273075 2026-07-04T17:01:53Z Ibañezfan 32796 273082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>TIT . IV DE <ref>SERVIS, ''inserta la Vulg''.</ref> FUGITIVIS ''[Cf. Cod. VI. 1.]'' '''1'''. ULPIANUS libro I. <ref>XXI., ''Hal''.</ref> ad Edictum .- Is, qui fugitivum celavit, fur est. § 1.—Senatus censuit, ne fugitivi admittantur in saltus , neque protegantur a villicis vel procuratoribus possessorum <ref>possessionum, ''Hal''.</ref>, et mulctam statuit; his autem, qui intra viginti dies fugitivos vel dominis reddidissent, vel apu apud Magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit. Sed et deinceps eodem Senatusconsulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam reperit fugitivos in agro suo, domino vel Magistratibus tradiderit. § 2.—Hoc autem Senatusconsultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia Senatorum vel paganorum. Cui rei etiam lex Favia prospexerat et Senatusconsultum Modes to Consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus literae ad Magistratus dentur; mulcta etiam centum solidorum in Magistratus statuta, si literis acceptis inquirentes non adiuvent. Sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta <ref>statuta est: etiam generall epistola, ''Hal''.</ref>. Est etiam generalis Epistola Divorum Marci et Commodi, qua declaratur, et Praesides, et Magistratus, et milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis fugitivis, et ut inventos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. § 3.—Unusquisque eorum, qui fugitivum apprehendit, in publicum deducere debet. § 4.—Et merito monentur Magistratus, eos diligenter custodire, ne evadant. § 5.—Fugitivum accipe, et si quis erro sit; fugitivi autem appellatione ex fugitiva natum non contineri , Labeo libro primo ad Edictum scribit. § 6.—In publicum deduci intelliguntur, qui Magistratibus municipalibus traditi sunt, vel publicis ministeriis. § 7.—Diligens custodia etiam vincire permittit. § 8.—Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad Praefectum vigilum, vel ad Praesidem <ref>provinciae, insertan ''Hal. Vulg''.</ref> deducantur, eorumque nomina, et notae, et cuius se quis esse dicat, ad Magistratus deferantur, ut facilius agnosci et percipi fugitivi possint. Notae autem verbo etiam cicatrices continentur. Idem iuris est, si haec in scriptis publice vel in aedes proponas. '''2'''. CALLISTRATUS ''libro VI. Cognitionum.''—Fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 35v4w1jwj3kf2zxl3fxsqa3yc6jjdg7 273083 273082 2026-07-04T17:03:59Z Ibañezfan 32796 273083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>{{c|'''TIT. IV'''}} {{c|DE <ref>SERVIS, ''inserta la Vulg''.</ref> FUGITIVIS}} {{c|''[Cf. Cod. VI. 1.]''}} '''1'''. ULPIANUS libro I. <ref>XXI., ''Hal''.</ref> ad Edictum .- Is, qui fugitivum celavit, fur est. § 1.—Senatus censuit, ne fugitivi admittantur in saltus , neque protegantur a villicis vel procuratoribus possessorum <ref>possessionum, ''Hal''.</ref>, et mulctam statuit; his autem, qui intra viginti dies fugitivos vel dominis reddidissent, vel apu apud Magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit. Sed et deinceps eodem Senatusconsulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam reperit fugitivos in agro suo, domino vel Magistratibus tradiderit. § 2.—Hoc autem Senatusconsultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia Senatorum vel paganorum. Cui rei etiam lex Favia prospexerat et Senatusconsultum Modes to Consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus literae ad Magistratus dentur; mulcta etiam centum solidorum in Magistratus statuta, si literis acceptis inquirentes non adiuvent. Sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta <ref>statuta est: etiam generall epistola, ''Hal''.</ref>. Est etiam generalis Epistola Divorum Marci et Commodi, qua declaratur, et Praesides, et Magistratus, et milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis fugitivis, et ut inventos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. § 3.—Unusquisque eorum, qui fugitivum apprehendit, in publicum deducere debet. § 4.—Et merito monentur Magistratus, eos diligenter custodire, ne evadant. § 5.—Fugitivum accipe, et si quis erro sit; fugitivi autem appellatione ex fugitiva natum non contineri , Labeo libro primo ad Edictum scribit. § 6.—In publicum deduci intelliguntur, qui Magistratibus municipalibus traditi sunt, vel publicis ministeriis. § 7.—Diligens custodia etiam vincire permittit. § 8.—Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad Praefectum vigilum, vel ad Praesidem <ref>provinciae, insertan ''Hal. Vulg''.</ref> deducantur, eorumque nomina, et notae, et cuius se quis esse dicat, ad Magistratus deferantur, ut facilius agnosci et percipi fugitivi possint. Notae autem verbo etiam cicatrices continentur. Idem iuris est, si haec in scriptis publice vel in aedes proponas. '''2'''. CALLISTRATUS ''libro VI. Cognitionum.''—Fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 55tkb4p14t7vivsy315se55lfp7ltoz 273271 273083 2026-07-05T02:48:26Z Ibañezfan 32796 273271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>{{c|'''TIT. IV'''}} {{c|DE <ref>SERVIS, ''inserta la Vulg''.</ref> FUGITIVIS}} {{c|''[Cf. Cod. VI. 1.]''}} '''1'''. ULPIANUS ''libro I. <ref>XXI., ''Hal''.</ref> ad Edictum.''—Is, qui fugitivum celavit, fur est. § 1.—Senatus censuit, ne fugitivi admittantur in saltus , neque protegantur a villicis vel procuratoribus possessorum <ref>possessionum, ''Hal''.</ref>, et mulctam statuit; his autem, qui intra viginti dies fugitivos vel dominis reddidissent, vel apu apud Magistratus exhibuissent, veniam in ante actum dedit. Sed et deinceps eodem Senatusconsulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam reperit fugitivos in agro suo, domino vel Magistratibus tradiderit. § 2.—Hoc autem Senatusconsultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia Senatorum vel paganorum. Cui rei etiam lex Favia prospexerat et Senatusconsultum Modes to Consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus literae ad Magistratus dentur; mulcta etiam centum solidorum in Magistratus statuta, si literis acceptis inquirentes non adiuvent. Sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta <ref>statuta est: etiam generall epistola, ''Hal''.</ref>. Est etiam generalis Epistola Divorum Marci et Commodi, qua declaratur, et Praesides, et Magistratus, et milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis fugitivis, et ut inventos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. § 3.—Unusquisque eorum, qui fugitivum apprehendit, in publicum deducere debet. § 4.—Et merito monentur Magistratus, eos diligenter custodire, ne evadant. § 5.—Fugitivum accipe, et si quis erro sit; fugitivi autem appellatione ex fugitiva natum non contineri , Labeo libro primo ad Edictum scribit. § 6.—In publicum deduci intelliguntur, qui Magistratibus municipalibus traditi sunt, vel publicis ministeriis. § 7.—Diligens custodia etiam vincire permittit. § 8.—Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad Praefectum vigilum, vel ad Praesidem <ref>provinciae, insertan ''Hal. Vulg''.</ref> deducantur, eorumque nomina, et notae, et cuius se quis esse dicat, ad Magistratus deferantur, ut facilius agnosci et percipi fugitivi possint. Notae autem verbo etiam cicatrices continentur. Idem iuris est, si haec in scriptis publice vel in aedes proponas. '''2'''. CALLISTRATUS ''libro VI. Cognitionum.''—Fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 38wmi2mk0sqctq33mfkkkl6a1uvcntz 104 82693 273239 267145 2026-07-05T02:17:57Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''23.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.—et quod solverit eo nomine, emtor condicere potest; '''24.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.—in modicis autem ex emto esse actionem, quia non specialiter locus sacer vel religiosus veniit, sed emtioni maioris partis accessit. '''25.''' IDEM ''libro XXXIV. <ref>XXIII . , Hal.</ref> ad Sabinum''.— Si ita distrahatur: «illa aut illa res», utram eliget venditor, haec erit emta. § 1.—Qui vendidit, necesse non habet fundum emtoris facere, ut cogitur, qui fundum stipulanti spopondit. '''26.''' POMPONIUS ''libro XVII. <ref>XVIII . , Hal.</ref> ad Sabinum''.— Si sciens emam ab eo, cui bonis interdictum sit, vel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas non sit, do- minus non ero; dissimiliter atque si a debitore siens, creditorem fraudari, emero. '''27.''' PAULUS <ref>Idem, Hal.; Véanse los Fragmentos Vaticanos. § 1.</ref> ''libro VIII. ad Sabinum''.— Qui a quolibet rem emit, quam putat ipsius esse, bona fide emit . At qui sine tutoris auctoritate a pupillo emit, vel falso tutore auctore, quem scit tutorem non esse, non videtur bona fide emere, ut et Sabi- nus scripsit. '''28.''' ULPIANUS ''libro XLI. ad Sabinum''.— Rem alienam distrahere quem posse, nulla dubitatio est, nam emtio est et venditio; sed res emtori au- ferri potest. '''29.''' IDEM ''libro XLIII. ad Sabinum''.— Quoties servus venit, non cum peculio distrahitur; et ideo sive non sit exceptum, sive exceptum sit, ne cum peculio veneat, non cum peculio distractus vide- tur. Unde si qua res fuerit peculiaris a servo sur- repta, condici potest, videlicet quasi furtiva; hoc ita, si res ad emtorem pervenerit; '''30.''' IDEM ''libro XXXII. ad Edictum''.— sed ad exhibendum agi posse nihilominus et ex vendito puto. '''31.''' POMPONIUS ''libro XXII. ad Sabinum''.— Sed et si quid postea accessit peculio, reddendum est venditori, veluti partus, et quod ex operis vicarii perceptum est. '''32.''' ULPIANUS ''libro XLIV. <ref>XIII. , Hal.</ref> ad Sabinum''.— Qui tabernas argentarias, vel ceteras <ref>cetera, Hal,</ref>, quae in solo publico sunt, vendit, non solum, sed ius ven- dit, quum istae tabernae publicae sunt, quarum usus ad privatos pertinet. '''33.''' POMPONIUS ''libro XXXIII, ad Sabinum''.—<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> oiqkddfaz28witmabakzho7hn9htp4i 104 82734 273240 267224 2026-07-05T02:18:28Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Quum in lege venditionis ita sit scriptum: «flumi- na, stillicidia, uti nunc sunt, ut ita sint», nec ad-ditur, quae flumina, vel stillicidia, primum spe- ctari <ref>Taur. según corrección del códice Fl.; expecari, según la escritura original, Br .</ref> oportet, quid acti <ref>Taur. según la escritura original; actum, según reciente corrección del códice Fl., Br.</ref> sit, si non id appareat, tunc id accipitur, quod venditori nocet, ambigua enim oratio est. '''34.''' PAULUS ''libro XXXIII. <ref>VI. , Hal.</ref> ad Edictum''.— Si in emtione fundi dictum sit, accedere Stichum servum, neque intelligatur, quis ex pluribus acces-serit, quum de alio emtor, de alio venditor sense- rit, nihilominus fundi venditionem valere constat. Sed Labeo ait, eum Stichum deberi , quem vendi- tor intellexerit, nec refert, quanti sit accessio, sive plus in ea sit, quam in ipsa re, cui accedat, an mi- nus; plerasque enim res aliquando propter acces- siones emimus, sicuti <ref>Según antigua corrección del codice Fl.; sicut, Taur. según la escritura original, Br.</ref> quum domus propter mar- mora et statuas et tabulas pictas ematur. § 1.—Omnium rerum, quas quis habere, vel pos- sidere, vel persequi potest, venditio recte fit, quas vero natura, vel gentium ius, vel mores civitatis commercio exuerunt, earum nulla venditio est. § 2.—Liberum hominem scientes emere non pos- sumus; sed nec talis emtio, aut stipulatio admit- tenda est: «quum servus erit», quamvis dixerimus, futuras res emi posse; nec enim fas est, eiusmodi casus exspectare. § 3.—Item si et emtor, et venditor scit furtivum esse, quod venit, a neutra parte obligatio contra- hitur. Si emtor solus scit, non obligabitur vendi- tor, nec tamen ex vendito quidquam consequitur, nisi ultro quod convenerit, praestet; quodsi vendi- tor scit, emtor ignoravit, utrimque obligatio con-trahitur; et ita Pomponius quoque scribit. § 4.—Rei suae emtio tunc valet, quum ab ini- tio <ref>Taur, según la escritura original; id, inserta el codiceFl. según reciente corrección, Br.</ref> agatur, ut possessionem emat, quam forte yenditor habuit, ut <ref>Hal.; et, Fl.</ref> in iudicio possessionis po- tior esset. § 5.—Alia causa est degustandi, alia metiendi; gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura vero non eo proficit, ut aut plus, aut mi- nus veneat, sed ut appareat, quantum ematur. § 6.—Si emtio ita facta fuerit: «est <ref>esto, Hal. Vulg.</ref> mihi emtus Stichus , aut Pamphilus» , in potestate est ven- ditoris, quem velit dare, sicut in stipulationibus. Sed uno mortuo, qui superest, dandus est; et ideo prioris periculum ad venditorem, posterioris ad emtorem respicit; sed et si pariter decesserunt, pretium debebitur, unus enim utique periculo em- toris vixit . Idem dicendum est, etiamsi emtoris fuit arbitrium, quem vellet habere, si modo hoc solum arbitrio eius commissum sit, ut, quem vo- luisset, emtum haberet, non et illud, an emtum haberet.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fpshld5liqamnlt0ce25rcagxiu92vs 104 82737 273241 267229 2026-07-05T02:18:56Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 7.—Tutor rem pupilli emere non potest; idem- que porrigendum est ad similia, id est ad curato- res, procuratores, et qui negotia aliena gerunt. '''35.''' GAIUS ''libro X. ad Edictum provinciale''.— Quod saepe arrhae nomine pro emtione datur, non eo pertinet, quasi sine arrha conventio nihil profi-ciat, sed ut evidentius probari possit, convenisse de pretio. § 1.—Illud constat, imperfectum esse negotium, quum emere volenti sic venditor dicit: «quanti ve- lis, quanti aequum putaveris, quanti aestimave- ris <ref>quanti aestimaveris , omitelas IIal,</ref>, habebis emtum». § 2.—Veneni mali quidam putant <ref>Según reciente corrección del códice Fl. , Br.; putat. Taur, según la escritura original.</ref> non con- trahi emtionem, quia nec societas, aut mandatum flagitiosae rei ullas vires habet; quae sententia potest sane vera videri de his, quae nullo modo adiectione alterius materiae usu nobis esse pos- sunt, de his vero, quae mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria medicamenta conficiantur, aliud dici potest. § 3.—Si quis amico peregre eunti mandaverit, ut fugitivum suum <ref>servum, Hal.</ref> quaerat, et si invenerit, vendat, nec ipse contra Senatusconsultum commit- tit, quia non vendidit, neque amicus eius, quia praesentem vendit; emtor quoque, qui praesentem emit, recte negotium gerere intelligitur. § 4.—Si res vendita per furtum perierit, prius animadvertendum erit, quid inter eos de custodia rei convenerat; si nihil appareat convenisse, talis custodia desideranda est a venditore, qualem bo- nus paterfamilias suis rebus adhibet; quam si prae- stiterit, et tamen rem perdidit, securus esse debet, ut tamen scilicet vindicationem rei et condictionem exhibeat emtori; unde videbimus in personam eius, qui alienam rem vendiderit. Quum is nullam vindicationem, aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem ven- didisset, potuisset eas actiones ad emtorem trans- ferre. § 5.—In his , quae pondere, numero mensurave constant, veluti frumento, vino, oleo, argento, mo- do ea servantur, quae in ceteris, ut, simul atque de pretio convenerit, videatur perfecta venditio, modo ut, etiamsi de pretio convenerit, non tamen aliter videatur perfecta venditio, quam si admen- sa, adpensa adnumeratave sint; nam si omne vi- num, vel oleum, vel frumentum, vel argentuin, quantumcunque esset, uno pretio venierit, idem iuris est, quod in ceteris rebus. Quodsi vinum ita venierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos <ref>singulas, Hal. Valg.</ref> metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium diceretur, quaeritur, quan- do videatur emtio perfici; quod similiter scilicet quaeritur et de his, quae numero constant, si pro numero corporum pretium fuerit statutum. Sabi- nus et Cassius tunc perfici emtionem existimant, quum adnumerata, admensa adpensave sint, quia<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> k35bcsj65qtvk1hmvtklk790oxkj5if 104 82739 273242 267233 2026-07-05T02:19:41Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>venditio quasi sub hac conditione videtur fieri, ut in singulos <ref>singulas, Hal. Vulg.</ref> metretas, aut in singulos modios, quos quasve admensus eris, aut in singulas libras, quas adpenderis, aut in singula corpora, quae ad- numeraveris. § 6.—Ergo et si grex venierit, si quidem uni- versaliter uno pretio, perfecta videtur, postquam de pretio convenerit; si vero in singula corpora certo pretio, eadem erunt, quae proxime tracta- vimus. § 7.—Sed et si ex doliario <ref>Hal.; doleario, Fl.</ref> pars vini venierit, veluti metretae centum, verissimum est, quod et constare videtur, antequam admetiatur, omne pe- riculum ad venditorem pertinere; nec interest, unum pretium <ref>utrum omnium, (omitiendo pretium), Hal.</ref> omnium centum metretarum in- simul <ref>Según reciente corrección del codice Fl., Br.; in semel, Taur, según la escritura original; semel, (omitiendo in), Hal.</ref> dictum sit, an in singulos eos. § 8.—Si quis in vendendo praedio confinem ce- laverit, quem emtor si audisset, emturus non es- set, teneri venditorem <ref>dicimus, adicionan Hal. Vulg.</ref>. '''36.''' ULPIANUS ''libro XLIII. ad Edictum''.— Quum in venditione quis pretium rei ponit dona- tionis causa non exacturus, non videtur vendere. '''37.''' IDEM ''libro III. <ref>V., Hal.; Véanse los Fragmentos Vaticanos, § 5.</ref> Disputationum''.—Si quis fundum iure hereditario sibi delatum ita vendidis- set: « erit tibi emtus tanti, quanti a testatore emtus est» , mox inveniatur non emtus, sed donatus te- statori , videtur quasi sine pretio facta venditio; ideoque similis erit sub conditione factae venditio- ni, quae nulla est, si conditio defecerit. '''38.''' IDEM ''libro VII. Disputationum''.—Si quis donationis causa minoris vendat , venditio va- let; toties enim dicimus, in totum venditionem non valere, quoties universa venditio donationis causa facta est; quoties vero viliore pretio res do- nationis causa distrahitur, dubium non est, ven- ditionem valere. Hoc inter ceteros, inter virum vero et uxorem donationis causa venditio facta pretio viliore nullius momenti est. '''39.''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XIII . , Hal.</ref> Digestorum''.—Si debitor rem pignoratam a creditore redemerit, quasi suae rei emtor actione ex vendito non tenc- tur, et omnia in integro sunt creditori. § 1.—Verisimile est, cum, qui fructum olivae pendentis vendidisset, et stipulatus est <ref>pro, inserta la Vulg.</ref> decem pondo olei, quod natum esset <ref>est?, Hal.</ref>, pretium con- stituisse ex eo , quod natum esset, usque ad decem pondo olei; idcirco solis quinque collectis non am- plius ab emtore <ref>Según conjetura Br., emtor. Fl.</ref> petere potest, quam quinque pondo olei, quac collecta essent <ref>ethoc, insertan IIal. Vulg.</ref>, a plerisque responsum est.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 767009z14x6917adj5rktdc7ea187t3 104 82743 273243 267241 2026-07-05T02:20:10Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''40.''' PAULUS ''libro IV. Epitomarum'' <ref>ἐπιτομῶν, Hal.</ref> ''Alfeni Digestorum''.—Qui fundum vendebat, in lege ita dixerat, ut emtor in diebus triginta proximis fun- dum metiretur, et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut venditoris fides so- luta esset; emtor intra diem mensurae, quo mino- rem modum esse credidit, renuntiavit, et pecuniam pro eo accepit; postea eum fundum vendidit, et, quum ipse emtori suo admetiretur, multo minorem modum agri, quam putaverat, invenit; quaereba- tur <ref>Según corrección del códice Fl., Br .; quaerebat, Taur. según la escritura original,</ref>, an id, quod minoris esset, consequi a suo venditore posset? Respondit <ref>Respondi, la Vulg.</ref>, interesse, quem- admodum lex diceretur; nam si ita dictum esset, ut emtor diebus triginta proximis fundum metia- tur, et domino renuntiet, quanto modus <ref>Taur.; domus, Fl., Br,</ref> agri minor sit ; quod <ref>Hal. Vulg.; quo, Fl.</ref> post diem trigesimum renun- tiasset, nihil ei profuturum. Sed si ita pactum es- set , ut emtor in diebus proximis fundum metiatur, et de modo agri renuntiet, et si in diebus trigin- ta <ref>non, inserta Hal.</ref> renuntiasset, minorem modum agri esse, quamvis multis post annis, posse eum, quo minor is modus agri fuisset, repetere. § 1.—In lege fundi aquam accessuram dixit; quaerebatur, an etiam iter aquae accessisset? Re- spondit, sibi videri id actum esse, et ideo iter quo- que venditorem tradere oportere. § 2.—Qui agrum vendebat, dixit, fundi iugera decem et octo esse, et quod eius admensum erit, ad singula iugera certum pretium stipulatus erat; vigintiinventa sunt; pro viginti deberi pecuniam respondit. § 3.—Fundi venditor frumenta manu sata rece- perat, in co fundo ex stipula seges erat enata; quaesitum est, an pacto contineretur? Respondit, maxime referre, quid esset <ref>Hal.; est, Fl.</ref> actum, ceterum secundum verba non <ref>Hal; non, omitela el códice Fl.</ref> esse actum, quod ex sti- pula nasceretur, non magis, quam si quid ex sac- co saccarii cecidisset, aut ex eo, quod avibus ex aëre <ref>Taur, según la escritura original; ore , según recien te corrección del códice Fl. , Br.</ref> cecidisset, natum esset. § 4.—Quum fundum quis vendiderat, et omnem fructum receperat, et arundinem, caeduam et sil- vam in fructu <ref>Según antigua correccion del códice Fl. , Br.; fru ctum, Taur, según la escritura original .</ref> esse respondit. § 5.—Dolia, quae in fundo domini essent, acces- sura dixit, etiam ea , quae servus , qui fundum coluerat, emisset, peculiaria emtori cessura re- spondit. § 6.—Rota quoque, per quam aqua traheretur, nihilominus aedificii est, quam situla. '''41.''' IULIANUS libro III. ad Urseium Ferocem.— Quum ab eo, qui fundum alii obligatum habebat, quidam sic emtum rogasset, ut esset is sibi emtus, si eum liberasset, dummodo ante kalendas Iulias liberaret, quaesitum est, an utiliter agere possit ex emto in hoc, ut venditor eum liberaret? Respond-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> f1qu7l05n93geqhv1pa614zm9b2yer9 104 82746 273244 267249 2026-07-05T02:20:43Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dit <ref>Respondi, la Vulg.</ref>: videamus, quid inter ementem et venden- tem actum sit; nam si id actum est, ut omni modo intra kalendas Iulias venditor fundum liberaret, ex emto erit actio , ut liberet; nec sub conditione emtio facta intelligetur, veluti si hoc modo emtor interrogaverit: «erit mihi fundus emtus, ita ut eum intra kalendas Iulias liberes » , vel ita: «ut eum in- tra kalendas <ref>Iulias, inserta Hal,</ref> a Titio redimas »; si vero sub conditione facta emtio est, non poterit agi, ut con- ditio impleatur. § 1. Mensam <ref>Massam, Hal.</ref> argento coopertam mihi igno- ranti pro solida vendidisti imprudens; nulla est emtio, pecuniaque eo nomine data condicetur. '''42.''' MARCIANUS ''libro I. Institutionum''.— Do- mini neque per se, neque per procuratores suos possunt saltem criminosos servos vendere, ut cum bestiis pugnarent; et ita Divi fratres rescri- pserunt. '''43.''' FLORENTINUS ''libro VIII. Institutionum''.— Ea, quae commendandi causa in venditionibus di- cuntur, si palam appareant, venditorem non obli- gant, veluti si dicat servum speciosum, domum bene aedificatam; at si dixerit hominem literatum, vel artificem, praestare debet, nam hoc ipso pluris vendit. § 1.—Quaedam etiam pollicitationes venditorem non obligant, si ita in promptu res sit, ut eam em- tor non ignoraverit, veluti si quis hominem lumi- nibus effossis emat, et de sanitate stipuletur; nam de cetera parte corporis potius stipulatus videtur, quam de eo, in quo se ipse decipiebat. § 2.—Dolum malum a se abesse praestare ven- ditor debet; qui non tantum in eo est, qui fallendi causa obscure loquitur, sed etiam, qui insidiose, obscure dissimulat. '''44.''' MARCIANUS ''libro III. Regularum''.—Si duos quis servos emerit pariter uno pretio , quorum al- ter ante venditionem mortuus est, neque in vivo constat emtio. '''45.''' IDEM ''libro IV. Regularum''.— Labeo li- bro <ref>libris, Hal.</ref> Posteriorum scribit, si vestimenta interpo- la <ref>Taur, según la escritura original; interpolata, según reciente corrección del codice Fl., Br.; Interpolla. Comition- do vestimenta), Hal.</ref> quis pro novis emerit, Trebatio placere, ita emtori praestandum quod interest, si ignorans in- terpola emerit; quam sententiam et Pomponius probat, in qua et Iulianus est, qui ait, si quidem ignorabat venditor, ipsius rei nomine teneri, si sciebat, etiam damni , quod ex eo contingit, quem-admodum si vas aurichalcum pro auro vendidis- set ignorans, tenetur, ut aurum, quod vendidit, praestet. '''46.''' IDEM ''libro singulari de Delatoribus''.—Non<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> feg50xcufxeryqc7fvg372ynlsxegga 104 82754 273218 267257 2026-07-05T01:56:03Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ctum esset , quum per emtorem non (1) staret, quo- minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri. <big><center>'''TIT. VI'''</center></big> <center>DE PERICULO ET COMMODO REI VENDITAE</center> <center>''[Cf. Cod . IV. 48.]''</center> 1. ULPIANUs libro XXVIII. ad Sabinum .- Si vinum venditum acuerit, vel quid aliud vitii susti- nuerit, emtoris erit damnum, quemadmodum si vinum esset effusum vel vasis contusis, vel qua alia ex causa. Sed si venditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subie- cit; quodsi non designavit tempus, eatenus peri- culum sustinere debet, quoad degustetur vinum, videlicet quasi tunc plenissime veneat, quum fue- rit degustatum. Aut igitur convenit, quoad peri- culum vini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non convenit, et usque ad degustationem susti- nebit. Sed si nondum sunt degustata, signata ta- men ab emtore vasa vel dolia, consequenter dice- mus, adhuc periculum esse,venditoris, nisi si aliud convenit. § 1. Sed et custodiam ad diem mensurae ven- ditor praestare debe; priusquam enim adimetiatur vinum, prope quasi nondum venit, post mensuram factum venditoris desinit esse periculum; (2) et ante mensuram periculo liberatur, si non ad men- suram vendidit, sed forte amphoras , vel etiam sin- gula dolia. § 2. Si dolium signatum sit ab emtore, Treba- tius ait, traditum id videri, Labeo contra; quod et verum est, magis enim ne submutetur (3), signari solere, quam ut traditum (4) videatur. § 3. Licet autem venditori vel effundere vi- num, si diem ad metiendum praestituit, nee intra diem admensum est; effundere autem non statim poterit, priusquam testando (5) denuntiet emtori, ut aut tollat vinum, aut sciat futurum, ut vinum effunderetur; si tamen, quum posset effundere, non effudit (6), laudandus est potius; ea propter mercedem quoque doliorum (7) potest exigere, sed ita demum, si interfuit eius, inania esse vasa, in quibus vinum fuit, veluti si locaturus ea fuisset, vel si necesse habuit alia conducere dolia. Com- modius est autem conduci vasa, nec reddi vinum, nisi, quanti conduxerit, ab emtore reddatur, aut vendere vinum bona fide, id est, quantum sine ipsius incommodo fieri potest, operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emtori. § 4.-Si doliare vinum emeris, nec de tradendo eo quidquam convenerit, id videri actum, ut ante evacuarentur, quam ad vindemiam opera eorum futura sit necessaria; quodsi non sint evacuata, fa- ciendum , quod veteres putaverunt, per corbem venditorem mensuram facere, et effundere; vete- (1) non, omitela Hal. (2) sed, inserta Hal. (3) submitteretur , Hal.; subverteretur , submoveretur , otros en el mismo. (1) Hal.; tradere tum, Taur, en el texto; tradi, anota al margen . codice Fl delcódice interior al márgen (5) ón del Fl.,. Br.; effuncorrecci Según antigua (6) testato, dit. Taur, según la escritura original. (7) Taur.;doliorem, Fl., Br.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> mckkkri7o2q7wbrq66snn1ljt5ydkcw 273220 273218 2026-07-05T02:00:16Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ctum esset , quum per emtorem non <ref>non, omitela Hal.</ref> staret, quo- minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri. <big><center>'''TIT. VI'''</center></big> <center>DE PERICULO ET COMMODO REI VENDITAE</center> <center>''[Cf. Cod . IV. 48.]''</center> 1. ULPIANUs libro XXVIII. ad Sabinum .- Si vinum venditum acuerit, vel quid aliud vitii susti- nuerit, emtoris erit damnum, quemadmodum si vinum esset effusum vel vasis contusis, vel qua alia ex causa. Sed si venditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subie- cit; quodsi non designavit tempus, eatenus peri- culum sustinere debet, quoad degustetur vinum, videlicet quasi tunc plenissime veneat, quum fue- rit degustatum. Aut igitur convenit, quoad peri- culum vini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non convenit, et usque ad degustationem susti- nebit. Sed si nondum sunt degustata, signata ta- men ab emtore vasa vel dolia, consequenter dice- mus, adhuc periculum esse,venditoris, nisi si aliud convenit. § 1. Sed et custodiam ad diem mensurae ven- ditor praestare debe; priusquam enim adimetiatur vinum, prope quasi nondum venit, post mensuram factum venditoris desinit esse periculum; <ref>sed, inserta Hal.</ref> et ante mensuram periculo liberatur, si non ad men- suram vendidit, sed forte amphoras , vel etiam sin- gula dolia. § 2. Si dolium signatum sit ab emtore, Treba- tius ait, traditum id videri, Labeo contra; quod et verum est, magis enim ne submutetur <ref>submitteretur , Hal.; subverteretur , submoveretur , otros en el mismo.</ref>, signari solere, quam ut traditum <ref>Hal.; tradere tum, Taur, en el texto; tradi, anota al margen .</ref> videatur. § 3. Licet autem venditori vel effundere vi- num, si diem ad metiendum praestituit, nee intra diem admensum est; effundere autem non statim poterit, priusquam testando <ref>testato, al margen interior del códice Fl.</ref> denuntiet emtori, ut aut tollat vinum, aut sciat futurum, ut vinum effunderetur; si tamen, quum posset effundere, non effudit <ref>Según antigua correccion del codice Ft., Br.; effun- dit. Taur. Segun la escritura original</ref>, laudandus est potius; ea propter mercedem quoque doliorum <ref>Taur.;doliorem, Fl., Br.</ref> potest exigere, sed ita demum, si interfuit eius, inania esse vasa, in quibus vinum fuit, veluti si locaturus ea fuisset, vel si necesse habuit alia conducere dolia. Com- modius est autem conduci vasa, nec reddi vinum, nisi, quanti conduxerit, ab emtore reddatur, aut vendere vinum bona fide, id est, quantum sine ipsius incommodo fieri potest, operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emtori. § 4.-Si doliare vinum emeris, nec de tradendo eo quidquam convenerit, id videri actum, ut ante evacuarentur, quam ad vindemiam opera eorum futura sit necessaria; quodsi non sint evacuata, fa- ciendum , quod veteres putaverunt, per corbem venditorem mensuram facere, et effundere; vete-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l2cmdekj4mpfhpr526uq4pon7fkpvxd 104 82756 273245 267259 2026-07-05T02:21:24Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>licet ex officio, quod administrat quis, emere quid vel per se, vel per aliam personam; alioquin non tantum rem amittit, sed et in quadruplum conve- nitur secundum Constitutionem <ref>divorum, inserta la Vulg.</ref> Severi et An- tonini <ref>Imperatores, añade Hal.</ref>; et hoc ad Procuratorem quoque Caesa- ris pertinet. Sed hoc ita se habet, nisi specialiter quibusdam hoc consensum <ref>concessum, al márgen interior del códice Fl.</ref> est. '''47.''' ULPIANUS ''libro XXIX.'' <ref>XXVIII . , Hal .</ref> ''ad Sabinum.''— Si aquaeductus debeatur praedio, et ius aquae transit ad emtorem, etiamsi nihil dictum sit, sicut et ipsae fistulae, per quas aqua ducitur, '''48.''' PAULUs ''libro V. ad Sabinum''.—licet extra aedes sint. '''49.''' ULPIANUS ''libro XXIX.'' <ref>XXVIII., Hal,</ref> ''ad Sabinum''.— Et quamquam ius aquae non sequatur, quod amis- sum est, attamen fistulae et canales, dum subse- quuntur <ref>Vulg.; sibi sequuntur, Fl.</ref> , quasi pars aedium ad emtorem perve- niunt; et ita Pomponius libro decimo putat. '''50.''' IDEM ''libro XI. <ref>XVII. , Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Labeo scribit, si mihi bibliothecam ita vendideris, si De- curiones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quominus id a Cam- panis impetrem, non esse dubitandum, quin prae- scriptis verbis agi possit; ego etiam ex vendito agi posse puto, quasi impleta conditione, quum per emtorem stet, quominus impleatur. '''51.''' PAULUS ''libro XXI.'' <ref>XXVIII., Hal.</ref> ''ad Edictum''.—Lito- ra, quae fundo vendito coniuncta sunt, in mo- dum <ref>agri, inserta Hal,</ref> non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus vacant; nec viae publicae, aut loca religiosa, vel sacra; itaque, ut proficiant venditori , caveri solet, ut viae, item litora, et loca publica in modum cedant. '''52.''' IDEM ''libro LIV. ad Edictum''.—Senatus censuit, ne quis domum villamve dirueret, quo plus sibi acquireretur, neve quis negotiandi causa eorum quid emeret venderetve; poena in eum, qui adversus Senatusconsultum fecisset , constituta est, ut duplum eius, quanti emisset, in aerarium inferre cogeretur, in eum vero, qui vendidisset, ut irrita fieret venditio . Plane si mihi pretium solve-ris, quum tu duplum aerario debeas, repetes a me, quod a mea parte irrita facta est venditio. Nec so- lum huic Senatusconsulto locus erit, si quis suam villam vel domum, sed et si alienam vendiderit. '''53.''' GAIUS ''libro XXVIII, ad Edictum provin- ciale''.—Ut res emtoris fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium, an eo nomine fideiussor datus sit . Quod autem de fideiussore diximus , plenius acceptum est, qualibet ratione si venditori de pre<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> omn82p9l79jdxropt6cl3idhpy04px7 104 82762 273195 267274 2026-07-05T00:58:56Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>id haberi debet; nam et alienare res, et solvi iis potest, et agendo rem in iudicium deducunt.{{-}} {{-}} §3. Procurator quoque quod detulit, ratum habendum est, scilicet si aut universorum bono- rum administrationem sustineat <ref>hal sustinot, Fl</ref>, aut si id ipsum nominatim mandatum sit, aut si in rem suam procurator sit.{{-}} {{-}} '''18'''. ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—Alias autem procuratorem deferentem iusiurandum non esse audiendum, Iulianus libro decimo Digesto- rum scribit; nec <ref>ne, llat. Vulg</ref> postea reus, qui semel iura- vit, a domino conveniatur. Nec multum ei profi- cere, si fuerit ei de rato cautum; sive enim domi- nus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione; sive ex stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo docere.{{-}} {{-}} {{-}} '''19'''. IDEM ''libro XXVI. <ref>XXII., Hal</ref> ad Edictum.''—Si itaque mandatum fuit procuratori, ut petat, ille iusiurandum detulit, aliud fecit, quam quod mandatum est.{{-}} {{-}} '''20'''. PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Ser- vus quod detulit vel iuravit, servetur, si peculii administrationem habuit;{{-}} {{-}} '''21'''. GAIUS ''libro V. ad Edictum provinciale.''—huic enim solvi quoque recte potest, et <ref>Br. considera et añadida por antiguos copistas, pero no Taur</ref> no- vandae obligationis ius habuit. '''22.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.'' Qui- dam, et de peculio actionem dandam in domi- num, si actori detulerit servus iusiurandum. Ea- dem de filiofamilias dicenda sunt.{{-}} {{-}} '''23'''. ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—Si servus iuraverit, dominum dare non oportere, ex. ceptio domino indulgenda est, sibique adversa- rius imputabit, qui servo detulit iusiurandum.{{-}} {{-}} '''24'''. PAULUS ''libro XXVIII. <ref>XVIII., Hal</ref> ad Edictum.''—Multo magis proderit patri religio filii, cum quo etiam iudicium consistere potest; ipsi autem referentes<ref>deferentes, Vulg</ref> conditionem eorum, quibus subiecti sunt, non faciunt deteriorem.{{-}} {{-}} '''25'''. ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—Sed et si servus meus delato vel relato ei iureiurando iuravit, rem domini esse, vel ei dari oportere, puto dandam mihi actionem, vel pacti exceptio- nem propter religionem et conventionem.{{-}} {{-}} '''26'''. PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Qui iurasse dicitur, nihil refert, cuius sexus aetatis- ve sit; omni enim modo custodiri debet iusiuran- dum adversus eum, qui contentus eo, quum de.{{-}} {{-}} ______{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r6fjy1rue5swdphj3t9ihbeh9rp4bgw 104 82860 273140 267480 2026-07-04T22:21:06Z Nea1109 32209 273140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>oporteat, et qua actione ea res expediri possit? Placuit, omnes, quorum interfuisset iacturam fie- ri, conferre oportere, quia id tributum observa- tac res deberent; itaque dominum etiam navis pro portione obligatum esse. Iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet; corporum li- berorum aestimationem nullam fieri posse; ex conducto dominos rerum amissarum cuin nauta, id est cum magistro acturos. Itidem agitatum est, an etiam vestimentorum cuiusque et anulo- rum aestimationem fieri oporteat? Et omnium vi- sum est, nisi si qua consumendi causa imposita forent, quo in numero essent cibaria, eo magis, qquod, si quando ca defecerint in navigationem, quod quisque haberet, in commune conferret <ref>{{x-minor|'''''Taur.; conferet, Fl. seguin Br.'''''}}</ref>.{{-}} '''§ 3.''' Si navis a piratis redemta sit, Servius, Ofilius, Labeo, omnes conferre debere aiunt; quod vero praedones abstulerint, eum perdere, cuius fuerit <ref>{{x-minor|'''''Hal; fuerint, Fl.'''''}}</ref> , nec conferendum ei, qui suas merces redemerit.{{-}} '''§ 4.''' l'ortio autem pro aestimatione rerum, quae salvae sunt, et earum, quae amissae sunt, praestari solet, nec ad rem pertinet, si hae, quae amissae sunt, pluris venire <ref>{{x-minor|'''''Hal.; veuirl, Fl.'''''}}</ref> poterunt, quoniam detrimenti, non lucri fit praestatio. Sed in his re- bus, quarum nomine conferendum est, aestima- tio debet <ref>{{x-minor|'''''As Taur. al mdrgen; debeat, en el texto.'''''}}</ref> haberi, non quanti emtae sint, sed quanti venire possunt.{{-}} '''§ 5.''' Servorum quoque, qui in mari <ref>{{x-minor|'''''Hal.; mare, Fl.'''''}}</ref> perie- runt, non magis acstimatio facienda est, quam si qui aegri in nave decesserint, aut aliqui sese praccipitaverint. '''§ 6.''' Si quis ex vectoribus solvendo non sit, hoe detrimentum magistri navis non erit, nec euim fortunas cuiusque nauta excutere debet.{{-}} '''§ 7.'''-Si res, quae iactae sunt, apparuerint, exoneratur collatio; quodsi iam contributio facta sit, tunc hi, qui solverint, agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur, et quod exegerit, reddat.{{-}} '''§ 8.''' Res autem iacta domini manet, nec fit apprehendentis, quia pro derelicto non habetur.{{-}} '''3. PAPINIANUS''' ''libro XIX.''<ref>{{x-minor|'''''IX., Hal.'''''}}</ref> Responsorum.-Quum arbor, aut aliud navis instrumentum re-movendi communis periculi causa deiectumest, contributio debetur."{{-}} '''4. CALLISTRATUS''' ''libro II.'' Quaestionum.-Na- vis onustae levandae causa, quia intrare flume. vel portum non potuerat eum onere, si quaedamı merces in scapham traicetae sunt, ne aut extra flumen periclitetur, aut in ipso ostio vel portu, eaque scapha submersa est, ratio haberi debet inter eos, qui in nave merees salvas habent, eum his, qui in scapha perdiderunt, proinde, tanquam{{-}} ____________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> q1mejqoaeugcib7u05yq7kix7hccwtl 104 83214 273229 269394 2026-07-05T02:11:23Z Y Magaly Holguin M 32211 273229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>49. [48. H. 51. V.] AFRICANUS ''libro VIII. Quae- stionum . Si rem, quam servus venditus surripu- isset a me venditore, emtor vendiderit, eaque in rerum natura esse desierit, de pretio negotiorum gestorum actio mihi danda sit, ut dari deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, quum esset meum, gessisses. Sicut ex contrario in me tibi daretur, si, quum hereditatem, quae ad me pertinet, tuam putares, res tuas proprias legatas <ref>"legatariis , Hal."</ref> solvisses, quandoque de<ref>"(En lugar de quandoque de), quandoquidem, acertadamente Hal. Vulg."</ref> ea solutione libe- rarer. {{c|TIT . VI}} {{c|DE CALUMNIATORIBUS}} {{c|[Cf. Cod. IX. 46.]}} 1. ULPIANUS ''libro X. ad Edictum. In eum, qui ut calumniae causa negotium faceret vel non faceret, pecuniam accepisse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse di- cetur, post annum simpli in factum actio com- petit. § 1. Hoc autem iudicium non solum in pecu- niariis causis, sed et ad publica crimina pertine- re Pomponius scribit; maxime quum et lege<ref>"Iulia, inserta la Vulg."</ref> repetundarum teneatur, qui ob negotium facien- dum aut non faciendum per calumniam pecuniam accepit. § 2. Qui autem accepit pecuniam, sive ante iudicium, sive post iudicium acceptum tenetur. §3. Sedet Constitutio Imperatoris nostri, quae scripta est ad Cassium Sabinum<ref>"L. 1. Cód. de poen, iud. etc. VII. 49."</ref>, prohibuit iudici, vel adversario in publicis, vel privatis, vel fiscalibus causis pecuniam dare; et ex hac causa litem perire iussit. Nam tractari potest, si adver- sarius non per calumniam transigendi animo ac- cepit, an Constitutio cessat? Et puto cessare, si- cuti hoc quoque iudicium; neque enim transactio- nibus<ref>"licitis, inserta Hal."</ref> est interdictum, sed sordidis concussio- nibus. 4.-Pecuniam autem accepisse dicemus, etiam si aliquid pro pecunia acceptum. 2. PAULUS ''libro X. ad Edictum.- Quin etiam , si quis obligatione liberatus sit, potest videri ce- pisse<ref>"accepisse, Hal."</ref>. Idemque, si gratuita pecunia utenda data sit, aut minoris locata venditave res sit. Nec refert, ipse pecuniam acceperit, an alii dari ius- serit, vel acceptum suo nomine ratum habuerit. 3. ULPIANUS ''libro X. ad Edictum. Et<ref>"At, antiguamente en el códice Fl., Br."</ref> ge- neraliter idem erit, si quid omnino compendii sen- sit propter hoc, sive ab adversario, sive ab alio quocunque. § 1. Si igitur accepit, ut negotium faceret, si- ve fecit, sive non fecit, et qui accepit, ne faceret, et si<ref>"non, inserta Br. por conjetura. "</ref> fecit, tenetur. § 2. Hoc Edicto tenetur etiam is, qui depectus est; depectus<ref>"dispectus, otros en Hal."</ref> autem dicitur turpiter pactus. ___________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 67qidgo26jnjrerqx4gnjneitjkd8zh 104 83216 273232 269395 2026-07-05T02:12:42Z Y Magaly Holguin M 32211 273232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3. Illud erit notandum, quod, qui dedit pe- cuniam, ut negotium quis pateretur, non habebit ipse repetitionem; turpiter enim fecit. Sed ei da- bitur petitio<ref>"repetitio , Hal."</ref>, propter quem datum est, ut ca- lumnia ei fiat. Quare, si quis et a te pecuniam ac- cepit<ref>"Según conjetura Krieg.; accipit, Fl."</ref>, ut mihi negotium faceret, et a me, ne mihi faceret, duobus iudiciis mihi tenebitur. 4. GAIUS ''libro IV.<ref>"III., Hal."</ref> ad Edictum provinciale. -Haec actio heredi quidem non competit, quia sufficere ei debet, quod eam pecuniam, quam de- functus dedit, repetere potest; 5. ULPIANUS ''libro X. ad Edictum .-in heredem autem competit in id, quod ad eum pervenit. Nam est constitutum, turpia lucra heredibus quoque extorqueri, licet crimina extinguantur; utputa ob falsum<ref>"testimonium, insertan Hal. Vulg."</ref> , vel iudici ob gratiosam sententiam datum et heredi extorquebitur, et si quid aliud scelere quaesitum. § 1. Sed etiam praeter hanc actionem condi- ctio competit, si sola turpitudo accipientis verse- tur; nam si et dantis, melior causa erit possiden- tis. Quare<ref>"Quaeritur, Hal. Vulg."</ref> si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an vero in triplum danda sit? An exemplo furis et in quadruplum actionem damus et condictionem? Sed puto sufficere alterutram actionem. Ubi autem condictio competit, ibi non est necesse post annum dare in factum actionem. 6. GAIUS ''libro IV.<ref>"III., Hal."</ref> ad Edictum provinciale. -Annus autem in personam<ref>"in persona, Hal."</ref> quidem eius, qui dedit pecuniam, ne secum ageretur, ex eo tem- pore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret experiundi. In illius vero personam, cum quo ut agatur, alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognovit datam esse; quia qui nescit, is videtur experiundi potestatem non ha- bere. Et verius est, ex eo annum numerari, ex quo cognovit. 7. PAULUS ''libro X. ad Edictum. - Si quis ab alio acceperit pecuniam, ne mihi negotium faciat, siquidem mandatu meo datum est, vel a procura- tore meo omnium rerum, vel ab eo, qui negotium meum gerere volebat, et ratum habui, ego dedis- se intelligor. Si autem non mandatu meo alius ei, licet misericordiae causa dederit, ne fiat, ne- que ratum habui, tunc et ipsum repetere, et me in quadruplum agere posse. § 1.- Si , ut filiofamilias negotium fieret, acce- ptum est, et patri actio danda est. Item si filius- familias pecuniam acceperit , ut faceret nego- tium, vel non faceret, in ipsum iudicium dabitur; et si alius non meo mandatu<ref>" etsi alius nomine meo ei, Vulg.2</ref> ei dederit, ne fiat, tunc etiam ipsum repetere, et me in quadru- plum agere posse. ______________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> thnb4x6mdau8yuzxs1t4ljop5b0im53 104 83630 273258 270999 2026-07-05T02:29:34Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><big><center>'''TÍTULO III'''</center></big> <center>DE LEGE COMMISSORIA</center> <center>''[Cf. Cod. IV. 51.]''</center> '''1.''' ULPIANUS libro XXVIII, ''ad Sabinum'' <ref>XXXII . ad Edictum, Hal.</ref>.— Si fundus commissoria lege venierit, magis est, ut sub conditione resolvi emtio, quam sub conditione contrahi videatur. '''2.''' POMPONIUS libro XXXV. <ref>VIII. , Hal .</ref> ''ad Sabinum''.— Quum venditor fundi in lege ita caverit: « si ad diem pecunia soluta non sit, ut fundus inemtus sit » , ita accipitur inemtus esse fundus, si venditor inemtum cum esse velit, quia id venditoris causa caveretur; nam si aliter acciperetur, exusta villa in potestate emtoris futurum, ut non dando pe- cuniam inemtum faceret fundum, qui eius periculo fuisset; '''3.''' ULPIANUS ''libro XXX.'' <ref>ΧΧΧΙΙ. , Hal .</ref> ad Edictum.— nam legem commissoriam, quae in venditionibus adiicitur, si volet, venditor exercebit, non etiam invitus. '''4.''' IDEM ''libro XXXII.'' <ref>XXXV., Hal .</ref> ad Edictum.— Si fundus lege commissoria venierit, hoc est, ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemtus fieret , videamus , quemadmodum venditor agat tam de fundo, quam de his , quae ex fundo perce- pta sint? Itemque si deterior fundus effectus sit facto emtoris? Et quidem <ref>emtoris, et quamquanı finita est emtio, Hal.</ref> finita est emtio, sed iam decisa quaestio est , ex vendito actionem com- petere , ut Rescriptis <ref>rescripto, Hal.</ref> Imperatoris Antonini et Divi Severi <ref>divi Veri, Hal.</ref> declaratur. § 1.—Sed quod ait Neratius , habet rationem, ut interdum fructus emtor lucretur, quum pretium, quod numeravit, perdidit. Igitur sententia Neratii tunc habet locum, quae est humana, quando emtor aliquam partem pretii dedit. § 2.—<ref>Véanse los Fragmentos Vaticanos , § 4 .</ref> Eleganter Papinianus libro tertio Re- sponsorum scribit , statim atque commissa lex est, statuere venditorem debere, utrum commissoriam velit exercere, au potius pretium petere, nec pos- se, si commissoriam elegit, postea variare. § 3.— In commissoriam <ref>commissoria, Hal. Vulg.</ref> etiam hoc solet con- venire, ut, si venditor eundem fundum venderet, quanto minoris vendiderit, id a priore emtore exi- gat; erit itaque adversus cum ex vendito actio. § 4.— Marcellus libro vicesimo dubitat , commis- soria utrum tune locum habet, si interpellatus non solvat, an vero si non obtulerit <ref>Taur, según la escritura original; obtulit, según reciente corrección del códice Fl., Br.</ref>. Et magis ar- bitror, offerre eum debere , si vult se legis commis-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> aw73zmbywdw6p2dapbycg2abmujo56n 104 83720 273043 272384 2026-07-04T13:59:03Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>egerit, potest defendi non procuratoris, sed eius,cuius negotium gesserit, utilitatem in ea re spectandam esse; ut quantum domini litis interfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur . Eadem et fortius adhuc dici possunt, si procurator ita stipulatus esset: «quanti ea res erit» , ut hanc conceptionem verborum non ad ipsius, sed ad domini utilitatem relatam interpretemur. '''15.''' PAPINIANUS libro II. Quaestionum <ref>Ulpianus lib. III. de omnibus Tribunalibus, Hal.</ref>. — Si tutor iudicio sisti promiserit, et stipulationi nonobtemperaverit , et interea pupillus adoleverit, aut mortem obierit, aut etiam abstentus sit hereditate, denegabitur ex stipulatu actio; nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuerit, et eorum quid acciderit, non esse dandam in eum actionem iudicati probatum est. <center>'''TIT . XII'''</center> <center>'''DE FERIIS ET DILATIONIBUS ET DIVERSIS TEMPORIBUS'''<ref>ET EX QUIBUS CAUSIS FERIAE NON IMPEDIANTUR, añade Hal.</ref></center> {{C|[Cf. Cod. III. 11. 12.]}} '''1.'''- ULPIANUS libro IV. de omnibus Tribunalibus . Ne quis messium vindemiarumque tempore adversarium cogat ad iudicium venire, oratione Divi Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum compellendi non sunt. §1. Sed si Praetor aut per ignorantiam, velsocordiam evocare eos perseveraverit, hique sponte venerint, siquidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litigantibus, sententia valebit, tametsi non recte fecerit, qui eos evocaverit . Sin vero , quum abesse perseveraverint, sententiam protulerit etiam absentibus illis, consequens erit dicere, sententiam nullius esse momenti; neque enim Praetoris factum iuri derogare oportet . Et citra appellationem igitur sententia infirmabitur. §2. Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temporis, quum messes vindemiaeque sunt, ad Praetores <ref>praetorem, Vulg.</ref> venire, scilicet si res tempore peritura sit, hoc est, si dilatio actionem sit peremtura. Sane quoties res urget, cogendi quidem sumus ad Praetorem venire, verum ad hoc tantum cogi aequum est, ut lis contestetur; et ita ipsis verbis orationis exprimitur. Denique alterutro recusante post litem contestatam litigare, dilationem oratio concessit . '''2.''' IDEM libro V. ad Edictum.-Eadem oratione Divus Marcus in Senatu recitata effecit, de aliis speciebus Praetorem adiri etiam diebus feriati-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> crdo8okp4hh1cr5rnwsv2f8yq2tipom 104 83887 273246 272990 2026-07-05T02:22:00Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tio satisfactum est, veluti expromissore, aut pignore dato, proinde sit, ac si pretium solutum esset. '''54.''' PAULUS <ref>Ulpianus, Hal.</ref> ''libro I. ad Edictum Aedilium currulium''.—Res bona fide vendita propter mini- mam causam inemta fieri non debet. '''55.''' IDEM ''libro II. ad Edictum Aedilium cur- rulium''.—Nuda et imaginaria venditio pro non fa- cta est, et ideo nec alienatio eius rei intelligitur. '''56.''' IDEM ''libro L. <ref>LX. , Hal.</ref> ad Edictum''.—Si quis sub hoc pacto vendiderit ancillam, ne prostitua- tur, et, si contra factum esset, uti liceret ei abdu-cere, etsi per plures emtores mancipium cucurre- rit, ei, qui primo vendidit <ref>Según conjetura Br.; vendit, Fl.</ref>, abducendi pote- stas fit. '''57.''' PAULUS ''libro V. ad Plautium''.—Domum emi, quum eam et ego, et venditor combustam ignoraremus; Nerva, Sabinus, Cassius, nihil ve- nisse, quamvis area maneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. Sed si pars domus maneret, Neratius ait, hanc quaestionem <ref>Taur. según la escritura original; hac quaestione, según antigua corrección del códice Fl., Br.</ref> multum in- teresse, quanta pars domusincendio consumtae <ref>Hal. Vulg.; consumta, Fl.</ref> permaneat, ut si quidem amplior domus pars exu- sta est, non <ref>tantum, inserta Hal.</ref> compellatur emtor perficere em- tionem; sed etiam quod forte solutum ab eo est, repetet. Sin vero vel dimidia pars, vel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coarctandus est emtor venditionem adimplere, aestimatione viri boni ar- bitratu habita, ut quod ex pretio propter incen- dium decrescere fuerit inventum, ab huius prae- statione liberetur. § 1.—Sin autem venditor quidem sciebat, do- mum esse exustam , emtor autem ignorabat, nul- lam venditionem stare, si tota domus ante vendi- tionem exusta sit ; si vero quantacunque pars aedificii remaneat, et stare venditionem, et vendi- torem emtori quod interest restituere. § 2.—Simili quoque modo ex diverso tractari oportet, ubi emtor quidem sciebat, venditor autem ignorabat; et hic enim oportet, et venditionem sta- re, et omne pretium ab emtore venditori, si non depensum est, solvi, vel si solutum sit, non repeti. § 3.—Quodsi uterque sciebat, et emtor, et ven- ditor, domum esse exustam totam vel ex parte, nihil actum fuisse, dolo inter utramque partem compensando, et iudicio, quod ex bona fide de- scendit, dolo ex utraque parte veniente, <ref>venditionem, inserta Hal.</ref> sta- re non concedente. '''58.''' PAPINIANUS ''libro X. Quaestionum''.—Ar- boribus quoque vento deiectis, vel absumtis igne dictum est, emtionem fundi non videri esse con- tractam, si contemplatione illarum arborum, velu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> g73doem3iyy3bg6onh6txg8n9ofhqih 104 83888 273247 272991 2026-07-05T02:22:46Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ti oliveti , fundus comparabatur, sive sciente, sive ignorante venditore; sive autem emtor sciebat, vel ignorabat, vel uterque eorum, haec obtinent, quae in superioribus casibus pro <ref>de, Hal.</ref> aedibus di- cta sunt. '''59.''' CELSUS ''libro VIII. Digestorum''.—Quum venderes fundum, non dixisti: «ita ut optimus ma-ximusque » <ref>Taur, según la escritura original; est, adicionada según reciente corrección del codice Fl., Br.</ref>, verum est, quod Quinto Mucio placebat, non liberum, sed qualis esset, fundum praestari oportere. Idem et in urbanis praediis di- cendum est. '''60.''' MARCELLUS ''libro VI. <ref>V. , Hal .</ref> Digestorum''.— Comprehensum erat lege venditionis, dolia sexa- ginta emtori accessura; quum essent centum, in venditoris fore potestate responsum est, quae vel- let dare. '''61.''' IDEM ''libro XX. <ref>VI . , Hal.</ref> Digestorum''.—Existi- mo, posse me id, quod meum est, sub conditione mere, quia forte speratur, meum esse desinere. '''62.''' MODESTINUS ''libro V. Regularum'' <ref>Responsorum, Hal.</ref> .—Qui officii causa in provincia agit vel militat, praedia comparare in eadem provincia non potest, prae- terquam si paterna eius a fisco distrahantur. § 1.—Qui nesciens loca sacra, vel religiosa, vel publica pro privatis comparavit, licet emtio non teneat, ex emto tamen adversus venditorem expe- rietur, ut consequatur, quod interfuit eius, ne de-ciperetur. § 2.—Res in aversione emta, <ref>vel, inserta Hal .</ref> si non dolo ven- ditoris factum sit, ad periculum emtoris pertine- bit , etiamsi res assignata non sit. '''63.''' IAVOLENUS ''libro VII. <ref>III., Hal.</ref> ex Cassio''.—Quum servo dominus rem vendere certae personae ius- serit, si alii vendidisset, quam cui iussus erat, ven- ditio non valet. Idem iuris in libera persona est, quum perfici venditio non potuit in eius persona, cui dominus venire eam noluit. § 1.—Demonstratione fundi facta fines <ref>confines, Hal. Vulg .</ref> nomi- nari supervacuum est ; si nominentur, etiam ipsum venditorem nominare <ref>nominari, Hal.</ref> oportet, si forte alium agrum confinem possidet. '''64.''' IDEM ''libro II. Epistolarum'' <ref>ἐπιστολῶν, Ηal.</ref>.—Fundus ille est mihi et Titio emtus ; quaero , utrum in par- tem, an in totum venditio consistat, an nihil actum sit? Respondi <ref>Taur.según la escritura original; respondit, según corrección del códice Fl., Br .</ref>: personam Titii supervacuo acci-piendam puto, ideoque totius fundi emtionem ad me pertinere. '''65.''' IDEM ''libro XI. Epistolarum'' <ref>Véase la nota 10.</ref>.—Conve- nit mihi tecum, ut certum numerum tegularum mihi dares certo pretio; quod ut <ref>quas tu, (en lugar de quod ut), Vulg.</ref> faceres, utrum emtio sit, an locatio? Respondit, si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem, convenit, emtionem<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> n7xetatih2frmn928lrbuvoaag96k39 104 83890 273248 272994 2026-07-05T02:23:20Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>puto esse, non conductionem; toties enim conductio alicuius rei est, quoties materia, in qua <ref>Hal; quo Fl</ref> aliquid praestatur, in eodem statu eiusdem manet; quoties vero et immutatur, et alienatur, emtio ma- gis, quam locatio intelligi debet. '''66'''. POMPONIUS ''libro XXXI. <ref>XXI., Hal.</ref> ad Quintum Mucium''.—In vendendo fundo quaedam, etiamsi non condicantur, praestanda sunt, veluti ne fun- dus evincatur, aut ususfructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint, veluti viam, iter, actum, aquaeductum praestatum iri; idem et in servituti- bus urbanorum praediorum. § 1.—Si quum servitus venditis praediis debere- tur, nec commemoraverit venditor, sed sciens es- se, reticuerit, et ob id per ignorantiam rei emtor non utendo per statutum tempus eam servitutem amiserit , quidam recte putant, venditorem teneri ex emto ob dolum. § 2.—Quintus Mucius scribit: qui scripsit «ruta caesa, quaeque aedium fundive non sunt», bis idem scriptum <ref>Quintus Mutius scribit: ruta caesa aedium fundive non sunt, nisi id scriptum est, Hal. Vulg.</ref>; nam ruta caesa ea sunt, quae neque aedium, neque fundi sunt. '''67.''' IDEM ''libro XXXIX. <ref>XXX. , Hal.</ref> ad Quintum Mu- cium''.—Alienatio quum fit, cum sua causa domi- nium ad alium transferimus, quae esset futura, si apud nos ea res mansisset; idque toto iure civili ita se habet, praeterquam si aliquid nominatim sit constitutum. '''68.''' PROCULUS ''libro VI. Epistolarum'' <ref>ἐπιστολῶν, Hal.</ref>.—Si, quum fundum venderes, in lege dixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emto- ri accessurum esse, existimo, te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam prae- stare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit , sed etiam ut culpa. § 1.—Fere aliqui solent haec verba adiicere: «dolus malus a venditore aberit », qui, etiamsi adie-ctum non est , abesse debet. § 2.—Nec videtur abesse, si per eum factum est, aut fiet, quominus fundum emtor possideat; erit ergo ex emto actio, non ut venditor vacuam pos- sessionem tradat, quum multis modis accidere po- terit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo malo fecit, aut facit, dolus malus eius aestimaretur. '''69.''' IDEM ''libro XI. Epistolarum'' <ref>VII. ἐπιστολῶν, Hal.</ref>.—Rutilia Polla emit lacum <ref>Taur, según corrección del códice Fl.; Palla-locum, la escritura original, Br.</ref> Sabatenem angularium <ref>Sabatianensem anguillarium, Hal.</ref>, et circa eum lacum pedes decem; quaero, numquid et decem pedes, qui tune accesserunt, sub aqua sint, quia lacus crevit, an proximi pedes decem ab aqua Rutiliae Pollae iuris sint? Proculus respon- dit <ref>respondi, Hal.</ref>: ego existimo , eatenus lacum, quem emit<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> c8b7w2me4lq56iszvnwaz5gh5k1jbao 104 83891 273249 272997 2026-07-05T02:23:46Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Rutilia Polla, venisse, quatenus tunc fuit, et circa eum decem pedes, qui tunc fuerunt; nec ob eam rem, quod lacus postea crevit, latius eum posside- re debet, quam emit. '''70.''' LICINIUS <ref>Hal.; Licinnius, Fl.</ref> RUFINUS ''libro VIII. Regula- rum''.—Liberi hominis emtionem contrahi posse plerique existimaverunt, si modo inter ignorantes id fiat. Quod idem placet, etiamsi venditor sciat, emtor autem ignoret; quodsi emtor sciens liberum esse, emerit , nulla emtio contrahitur. '''71.''' PAPIRIUS <ref>Papyrius , Hal .</ref> IUSTUS ''libro I. Constitutio-num''.—Imperatores Antoninus et Verus <ref>Severus et Antoninus, Vulg.</ref> Au- gusti Sextio Vero <ref>Sexto Vero, Hal.; Sextilio Neroni, otros en el mismo;</ref> in haec verba rescripserunt: Quibus mensuris aut pretiis negotiatores vina compararent , in contrahentium potestate esse; neque enim quisquam cogitur vendere, si aut pre- tium, aut mensura displiceat, praesertim si nihil contra consuetudinem regionis fiat. '''72.''' PAPINIANUS ''libro X. Quaestionum''.—Pa- cta conventa, quae postea facta detrahunt aliquid emtioni, contineri contractu videntur, quae vero adiiciunt , credimus <ref>Hal. Vulg.; hoc, inserta Fl.</ref> non inesse . Quod locum habet in his , quae adminicula sunt emtionis, velu- ti ne cautio duplae praestetur, aut, ut cum fideius- sore cautio duplae praestetur; sed quo casu agen- te emtore non valet pactum, idem <ref>codem, acertadamente Hal .</ref> vires habebit iure exceptionis agente venditore. An idem dici possit aucto postea vel deminuto pretio, non im- merito quaesitum est, quoniam emtionis substan- tia consistit <ref>Hal.: constitit, Fl. según costumbre .</ref> ex pretio . Paulus notat: si omni- bus integris manentibus de augendo vel demi- nuendo pretio rursum convenit, recessum a priore contractu, et nova emtio intercessisse videtur. § 1.—Papinianus: lege venditionis illa facta, « si quid sacri, aut religiosi, aut publici est, eius nihil venit» , si res non in usu publico, sed in patrimo- nio fisci erit, venditio eius valebit, nec venditori proderit exceptio, quae non habuit locum. '''73'''. IDEM ''libro III. Responsorum''.—Aede sacra terrae motu diruta locus aedificii non est profa- nus, et ideo venire non potest. § 1.—Intra maceriam sepulcrorum hortis vel ce- teris culturis loca pura servata, si nihil venditor nominatim excepit, ad emtorem pertinent. '''74.''' IDEM ''libro I. Definitionum''.—Clavibus tra- ditis ita mercium in horreis conditarum possessio tradita videtur, si claves apud horrea traditae sint ; quo facto confestim emtor dominium et pos-sessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea; quodsi venditoris merces non fuerunt, usucapio confestim inchoabitur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kgmg0z7sfrqablk77p7j7xf5n3e9s8h 104 83893 273250 272999 2026-07-05T02:24:13Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''75.''' HERMOGENIANUS ''libro II. iuris Epitomarum'' <ref>ἐπιτομῶν, Hal.</ref>.—Qui fundum vendidit, ut eum certa mercede conductum ipse habeat, vel si vendat, non alii, sed sibi distrahat, vel simile aliquid pa- ciscatur, ad complendum id, quod pepigerunt, ex vendito agere poterit. '''76.''' PAULUS ''libro VI. Responsorum''.—Dolia in horreis defossa, si non sint nominatim in venditio- ne excepta, horreorum venditioni cessisse videri. § 1.—Eum, qui in locum emtoris successit, iis- dem defensionibus uti posse, quibus venditor cius uti potuisset, sed et longae possessionis praescri-ptione, si utriusque possessio impleat tempora Constitutionibus statuta. '''77.''' IAVOLENUS ''libro IV. ex Posterioribus La- beonis''.—In lege fundi vendendi lapidicinae in eo fundo, ubique essent, exceptae erant, et post mul- tum temporis in co fundo repertae erant lapidici- nae; eas quoque venditoris esse Tubero respondit. Labeo, referre, quid actum sit; si non appareat <ref>appareant, Vulg.</ref>, non videri cas lapidicinas esse exceptas, neminem enim nec vendere, nec excipere, quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae appareant <ref>Hal. Vulg.; appareat, Fl.</ref> et caedantur; aliter interpretantibus , totum fundum lapidicinarum fore, si forte in <ref>Hal. Vulg.; in, omitela Fl.</ref> toto eo sub terra esset lapis ; hoc probo. '''78.''' LABEO ''libro IV. Posteriorum a Iaroleno epitomatorum''.—Fistulus emtori accessuras in lege dictum erat; quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet? Respondi, ap- parere id actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. § 1.—Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tu- telam administrans nequaquam accepisti <ref>ec accepisti vacuam, Hal.</ref> pos- sessionem; dixi, tradere te tibi possessionem hoz modo posse, utpupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. § 2.—Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pe- cunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit; si unus omnem pecuniam solverit, partem familiae erciscundae iudicio servabit, nes si partem solvat, ex emto cum venditore aget, quoniam ita contractum aes alienum dividi non potuit. § 3.—Frumenta, quae in herbis erant, quum vendidisses, dixisti, te, si quid vi aut tempestate factum esset, praestiturum; ea frumenta nives cor- suetudinem tempestatis, agi tecum ex emto po- terit. '''79.''' IAVOLENUS ''libro V. ex Posterioribus La- beonis.—Fundi partem dimidiam ca lege vendidi- sti, ut emtor alteram partem, quam retinebas,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 42ek0g3ct3qwckefvox1n6r8dn1h0pz 104 83894 273251 273000 2026-07-05T02:24:59Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>annis decem certa pecunia in annos singulos con- ductam habeat. Labeo et Trebatius negant, posse ex vendito agi, ut id, quod convenerit, fiat. Ego contra puto , si modo ideo vilius fundum vendidi- sti, ut haec tibi conductio praestaretur; nam hoc ipsum pretium fundi videretur, quod eo pacto ven- ditus fuerat; eoque iure utimur. '''80.''' LABEO ''libro V. Posteriorum a Iavoleno epitomatorum''.— Quum manu sata in venditione fundi excipiuntur, non quae in perpetuum <ref>Hal. Vulg.; perpetuo, Fl.</ref> sata sunt, excipi videntur <ref>Hal .; viderentur, Fl.</ref>, (sed) quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur; nam ali- ter interpretantibus vites et arbores omnes exce- ptae videbuntur. § 1.—Huius rei emtionem posse fieri dixi, «quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat» , deque ea re ex emto agi. § 2.—Silva caedua in quinquennium venierat; quaerebatur, quum glans decidisset, utrius esset? Scio Servium respondisse, primum sequendum es- se, quod appareret actum esse; quodsi in obscuro esset, quaecunque glans ex his arboribus, quae caesae non essent, cecidisset, venditoris esse <ref>Según conjetura Br.; esset, Fl.</ref>, cam autem, quae in arboribus fuisset eo tempore, quum hae <ref>Según reciente corrección del codice Fl. , Br.; haec, Taur, según la escritura original.</ref> caederentur, emtoris. § 3.—Nemo potest videri eam rem vendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emtorem trans- eat; sed hoc aut locatio est, aut aliud <ref>Según reciente corrección del códice Fl., Br.; alius, Taur.según la escritura original.</ref> genus contractus. '''81.''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum <ref> VIII. Quaestionum, Hal .</ref>''.—Ti- tius, quum mutuos acciperet tot aureos sub usuris , dedit pignori sive hypothecae praedia, et fideius- sorem Lucium, cui promisit, intra triennium proxi- mum se eum liberaturum; quodsi id non fecerit die suprascripta, et solverit debitum fideiussor credi- tori, iussit praedia emta esse, quae creditoribus obligaverat ; quaero, quum (non) sit liberatus Lu- cius fideiussor a Titio, an, si solverit creditori, emta haberet suprascripta praedia? Respondit, si non ut in causam obligationis, sed ut emta habeat, sub conditione emtio facta est, et contractam esse obligationem. § 1.—Lucius Titius promisit de fundo suo cen- tum millia modiorum frumenti annua praestare <ref>pro, inserta Hal.</ref> praediis Caii Seii; postea Lucius Titius vendidit fundum additis verbis his: « quo iure, quaque con-ditione ea praedia Lucii Titii hodie sunt, ita ve- neunt, itaque habebuntur» ; quaero, an emtor Caio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius? Re- spondit, emtorem Caio Seio secundum ea, quae proponerentur, obligatum non esse.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> morll4oujpo0ctxd7yf2l87e33enjec 104 83899 273189 273006 2026-07-05T00:35:01Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><center>'''TIT . III'''</center> <center>'''DE PROCURATORIBUS ET DEFENSORIBUS'''</center> {{C|[Cf. Cod. II. 12 (13). III. 40.]}} '''1.''' ULPIANUS libro IX. ad Edictum .—Procurator est, qui aliena negotia mandatu domini administrat. § 1.-Procurator autem vel omnium rerum, vel unius rei esse potest, constitutus vel coram, vel per nuntium, vel per epistolam, quamvis quidam, ut Pomponius libro vecesimo quarto scribit, non putent unius rei mandatum suscipientem procuratorem esse; sicuti ne is quidem, qui rem perferendam, vel epistolam, vel nuntium perferendum suscepit, proprie procurator appellatur . Sed verius est, eum quoque procuratorem esse , qui ad unam rem datus sit . § 2.—Usus autem procuratoris perquam necessarius est, ut qui rebus suis ipsi superesse vel nolunt, vel non possunt, per alios possint vel agere, vel conveniri . § 3.—Dari autem procurator et absens potest, '''2.''' PAULUS libro VIII. ad Edictum .- dummodo certus sit, qui datus intelligetur, et is <ref>Hal. Vulg.; si, inserta Fl.</ref> ratum habuerit. § 1.—Furiosus non est habendus absentis loco, quia in eo animus deest, ut ratum habere non <ref>non, omitenla otros en Hal.</ref> possit. '''3.''' ULPIANUS libro IX. ad Edictum. Item et ad litem futuram, et in diem, et sub conditione, et usque ad diem dari potest; '''4.''' PAULUS libro VIII. ad Edictum .-et in perpetuum . '''5.''' ULPIANUS libro VII. ad Edictum .- Praesens habetur et qui in hortis est, '''6.''' PAULUS libro VI. ad Edictum .-et qui in foro, et qui in Urbe, et in continentibus aedificiis ; '''7.''' ULPIANUS libro VII. ad Edictum .-et ideo procurator eius <ref>ei, (omitiendo eius), Vulg.</ref> praesenti esse videtur . '''8.''' IDEM libro VIII. ad Edictum. Filiusfamilias et ad agendum dare procuratorem potest, si quae sit actio, qua ipse experiri potest, non solum si castrense peculium habeat, sed et quivis filiusfamilias, utputa iniuriam passus, dabit <ref>Sed et vim aut (puta) iniuriam passus procuratorem dabit, Hal.</ref> ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit, nec patris procurator velit experiri; et erit iure ab ipso filiofamilias procurator datus. Hoc amplius Iulianus scribit, et si filiofamilias patri per filium eius in eadem potestate manen tem fiat iniuria, neque avus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepos absentis passus est. Ad defen- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ncsxga5nzn7wa9o8iocbste5u27ih86 104 83900 273191 273007 2026-07-05T00:43:57Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dendum quoque poterit filiusfamilias procuratorem dare. Sed et filiafamilias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem; nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procuratorem <ref>nam quod ad dotis exactionem cum patre dari procuratorem, Hal.; nam quod ad dotis exactionem pertinet, cum patre dare procuratorem, Vulg.</ref>, supervacuum esse Valerius Severus scribit, quum sufficiat, patrem dare ex filiae voluntate . Sed puto, si forte pater absens sit, vel suspectae vitae, quo casu solet filiae competere de dote actio , posse eam procuratorem dare. Ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum, et ad defendendum. § 1.—Invitus procurator non solet dari; invitum accipere debemus non eum tantum, qui contradicit, verum eum quoque, qui consensisse non probatur . § 2.—Veterani procuratores fieri possunt. Milites autem, nec si velit adversarius, procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocunque casu praetermissum est, excepto eo, qui in rem suam procurator datus est, vel qui communem causam omnis sui numeri persequatur, vel suscipit; quibus talis procuratio concessa est . § 3.—PROCURATOREM AD LITEM SUSCIPIENDAM DATUM , PRO QUO CONSENTIENTE DOMINUS IUDICATUM SOLVI EXPOSUIT, Praetor ait, IUDICIUM ACCIPERE COGAM . Verum ex causa non debebit compelli; utputa inimicitiae capitales intervenerunt inter ipsum procuratorem et dominum; scribit Iulianus debere in procuratorem denegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori, vel Reipublicae causa abfuturus sit, '''9.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—aut si valetudinem, aut si necessariam peregrinationem alleget, '''10.''' ULPIANUS ''libro VIII . ad Edictum'' .—vel hereditas superveniens eum occupet, vel ex <ref>ex, omitenla Hal. Vulg.</ref> (2) alia iusta causa. Hoc amplius et si habeat praesentem dominum, non debere compelli procuratorem, '''11.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—si tamen dominus cogi possit. '''12.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—Sed etiam ex his causis dicitur, aliquando cogendum procuratorem iudicium accipere, veluti si dominus praesens non sit, et actor affirmet tractu temporis futurum, ut res pereat. '''13.''' ULPIANUS ''libro VIII. ad Edictum''.—Sed haec neque passim admittenda sunt, neque destricte deneganda, sed a Praetore causa cognita temperanda.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jezcq9pyygqsldmvq06cnglvwrhdcqc 273192 273191 2026-07-05T00:44:31Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dendum quoque poterit filiusfamilias procuratorem dare. Sed et filiafamilias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem; nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procuratorem <ref>nam quod ad dotis exactionem cum patre dari procuratorem, Hal.; nam quod ad dotis exactionem pertinet, cum patre dare procuratorem, Vulg.</ref>, supervacuum esse Valerius Severus scribit, quum sufficiat, patrem dare ex filiae voluntate . Sed puto, si forte pater absens sit, vel suspectae vitae, quo casu solet filiae competere de dote actio , posse eam procuratorem dare. Ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum, et ad defendendum. § 1.—Invitus procurator non solet dari; invitum accipere debemus non eum tantum, qui contradicit, verum eum quoque, qui consensisse non probatur . § 2.—Veterani procuratores fieri possunt. Milites autem, nec si velit adversarius, procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocunque casu praetermissum est, excepto eo, qui in rem suam procurator datus est, vel qui communem causam omnis sui numeri persequatur, vel suscipit; quibus talis procuratio concessa est . § 3.—PROCURATOREM AD LITEM SUSCIPIENDAM DATUM , PRO QUO CONSENTIENTE DOMINUS IUDICATUM SOLVI EXPOSUIT, Praetor ait, IUDICIUM ACCIPERE COGAM . Verum ex causa non debebit compelli; utputa inimicitiae capitales intervenerunt inter ipsum procuratorem et dominum; scribit Iulianus debere in procuratorem denegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori, vel Reipublicae causa abfuturus sit, '''9.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—aut si valetudinem, aut si necessariam peregrinationem alleget, '''10.''' ULPIANUS ''libro VIII . ad Edictum'' .—vel hereditas superveniens eum occupet, vel ex <ref>ex, omitenla Hal. Vulg.</ref> alia iusta causa. Hoc amplius et si habeat praesentem dominum, non debere compelli procuratorem, '''11.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—si tamen dominus cogi possit. '''12.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—Sed etiam ex his causis dicitur, aliquando cogendum procuratorem iudicium accipere, veluti si dominus praesens non sit, et actor affirmet tractu temporis futurum, ut res pereat. '''13.''' ULPIANUS ''libro VIII. ad Edictum''.—Sed haec neque passim admittenda sunt, neque destricte deneganda, sed a Praetore causa cognita temperanda.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> mzmss9yk8w83ko4itpm83vuodmnzju9 104 83902 273194 273009 2026-07-05T00:56:08Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''14.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum'' .—Si post. datum procuratorem capitales inimicitiae inter- cesserunt, non cogendum accipere iudicium, nec stipulationem ob rem non defensam committi, quoniam nova causa sit. '''15.''' ULPIANUS ''<ref>Paulus Vulg.</ref> libro VIII. ad Edictum.''—Si defunctus sit dominus ante litem contestatam, iudicatum solvi stipulatione pro suo procuratore data, procurator compellendus est ad iudicium accipiendum, ita tamen, si hoc dominus sciente procuratore et non contradicente fecit. Quod si aliter actum est, inscium quidem procuratorem teneri satis incivile est , committitur autem ob rem non defensam stipulationis clausula. § 1.—Qui ad communi dividundo iudicium datus est ad agendum, idem <ref>Fl. según antigua escritura, Br.; item, Taur.</ref> et ad defendendum videbitur datus, duplici cautela interponenda. '''16.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—Ante litem contestatam libera potestas est vel mutandi procuratoris , vel ipsi domino iudicium accipiendi . '''17.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Post litem autem contestatam reus, qui procuratorem dedit, mutare quidem eum, vel in se litem trans-ferre a vivo <ref>invito, otros en Hal.</ref> procuratore, vel in civitate manente potest, causa tamen prius cognita. § 1.—Non solum autem ipsi, qui dedit procuratorem, hoc permittitur, sed etiam heredi eius et ceteris successoribus . § 2.—In causae autem cognitione non solum haec versantur, quae supra diximus in procuratore non compellendo suscipere iudicium, verum et aetas, '''18.''' MODESTINUS ''libro X. Pandectarum''.—aut religionis beneficium. '''19.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Item si suspectus sit procurator, aut in vinculis , aut in hostium praedonumve potestate, '''20.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—vel iudicio publico privatove, vel valetudine, vel maiore re sua distringatur, '''21.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—vel exilio, vel si latitet, vel inimicus postea fiat, '''22.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum'' .—aut affinitate aliqua adversario iungatur, vel heres ei existat, '''23.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—aut longa peregrinatio et aliac similes causae impedimento sint, '''24.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—mutari debebit ; vel ipso procuratore postulante . ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qjglowtot3g4zebb1o9d8s617y75g1s 104 83904 273197 273011 2026-07-05T01:03:13Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''25.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Quae omnia non solum ex parte rei, sed etiam in persona actoris observabuntur. Sed si adversarius, vel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud Praetorem haec finiri oportet. Nec ferendus est procurator, qui sibi asserit procurationem; nam hoc ipso suspectus est, qui operam suam ingerit invito, nisi forte purgare magis convicium, quam procurationem exsequi maluit. Et hactenus erit audiendus, si dicat, se procuratione quidem carere velle, sed si id illaesa existimatione sua fiat; ceterum ferendus erit pudorem suum purgans . Plane si dicat in rem suam se procuratorem datum, et hoc probaverit, non debet carere propria lite. Item si retentione aliqua procurator uti velit, non facile ab eo lis erit transferenda, '''26.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—nisi dominus ei solvere paratus sit . '''27.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—In causae cognitione etiam hoc versabitur, ut ita demum transferri a procuratore iudicium permittatur, si quis omnia iudicii <ref>iudicia, Hal. Vulg.</ref> ab eo transferre paratus sit; ceterum si velit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc inconstantiam <ref>Hal. Vulg.; constantiam, Fl. , y no erradamente .</ref> recusabit. Sed haec ita, si mandato domini procurator egit; ceterum, si mandatum non est, quum neque in iudicium quidquam deduxerit, nec tu ea comprobasti , quae invito te acta sunt, tibi non praeiudicant; ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris . Haec autem cognitio procuratoris mutandi Praetoris est . § 1.—Si ex parte actoris litis translatio fiat, dicimus committi iudicatum solvi stipulationem a reo factam; idque et Neratius probat et Iulianus. Et hoc iure utimur; scilicet si dominus satis accepit. Sed et si procurator satis accepit, et transferatur iudicium in dominum, verius est committi, et ex stipulatu actionem a procuratore in dominum transferri. Sed et si a domino, vel a procuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus, quin committatur stipulatio; et haec vera sunt. Et licet procuratori commissa sit stipulatio, tamen domino erit danda utilis ex stipulatu actio, directa penitus tollenda. '''28.''' IDEM ''libro I. Disputationum''.—Si procurator meus iudicatum solvi satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis est, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. Sed etsi egit procurator meus ex ea stipulatione me invito , nihilominus tamen mihi ex stipulatu actio tribuetur; quae res facit, ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli, sicuti quum agit iudicati non in rem suam datus, nec ad eam rem procurator factus . Per contrarium autem si procurator meus iudicatum solvi satisdederit, in me ex stipulatu actio non datur. Sed et si defensor meus satisde- _______________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5gmc2eviza7t82qlmr48nihwlewnqd0 0 83914 273027 2026-07-04T12:04:28Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '= Carmina non adlecta =' 273027 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = lz3f8xhpm4j08cw2ezqfxythqiuipfu 273028 273027 2026-07-04T12:09:32Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273028 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] mhl6ozk46knai522wl9p810ndfu0518 273032 273028 2026-07-04T12:43:59Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273032 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] n6n14eatugtt5yyaa12rpttegoei9ok 273034 273032 2026-07-04T12:53:33Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273034 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] pe2v1m4gmfjuud41cik2hcgp6rb09yp 273037 273034 2026-07-04T13:20:30Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273037 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] lw0t7xho5dyyr20royws87k8oudw23f 273039 273037 2026-07-04T13:29:42Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273039 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] pdic7mnqfq6p58b2fz8bmdnt9awnq1p 273041 273039 2026-07-04T13:44:07Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273041 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] 9swm6gilrojcqc4w2abe59rs7zjzqm2 273068 273041 2026-07-04T15:57:51Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273068 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] jscvh2men7k2oies8ta8se8abh096ml 273070 273068 2026-07-04T16:06:27Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273070 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] hu18y3crhivdy98ygwv30c0do20wq12 273073 273070 2026-07-04T16:24:51Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273073 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] 816prj8dtp6ugeymiivx887e8pgwzc4 273077 273073 2026-07-04T16:38:54Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273077 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] m52iljv7m57hj0q7e95gkk4fhrzbd1a 273079 273077 2026-07-04T16:44:48Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273079 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] 19dubbh2pl1a4crv3ya26w3wrhoelq0 273081 273079 2026-07-04T16:54:32Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273081 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] m2dhzbg6w104v6dujw6vpjs536k7qc1 273085 273081 2026-07-04T17:23:56Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273085 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] * [[Ego hic fui]] 8rkpp14cw42ninszdfoss9ejp266sp2 273089 273085 2026-07-04T18:38:35Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273089 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] * [[Ego hic fui]] * [[Flos in Tela Araneae]] s3zo9trtk906gpjroogkyz7u396r1p9 273090 273089 2026-07-04T18:39:28Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273090 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] * [[Ego hic fui]] * [[Flos in tela araneae]] b6nf96dur0tlnlacu2zf411dtbrxbv8 273122 273090 2026-07-04T20:39:49Z Coronus Tenebrosius 31709 /* Carmina non adlecta */ 273122 wikitext text/x-wiki = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] * [[Ego hic fui]] * [[Flos in tela araneae]] [[Categoria:Opera omnia]] [[Categoria:Opera quae Coronus Tenebrosius scripsit]] [[Categoria:Carmina]] [[Categoria:Interpretationes e lingua Croatica]] [[Categoria:Opera quae Coronus Tenebrosius Latine vertit]] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi interpretationes]] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi opera]] [[Categoria:Opera sine editione]] [[Categoria:Opera cum fonte]] [[Categoria:Opera sine re wikidata]] j8ahgajcni4460ke6e4926e38k4zbtq 273123 273122 2026-07-04T20:42:26Z Coronus Tenebrosius 31709 273123 wikitext text/x-wiki vide:[[Scriptor:Coronus Tenebrosius]] = Carmina non adlecta = * [[Quaestio]] * [[Silentium]] * [[Desiderium]] * [[Tabulae neonicae]] * [[Dolor]] * [[Per membranam]] * [[Aves cantent]] * [[Pictoris carmen]] * [[Cognitio]] * [[Apparitio]] * [[Puella]] * [[Ad margines]] * [[Ego hic fui]] * [[Flos in tela araneae]] [[Categoria:Opera omnia]] [[Categoria:Opera quae Coronus Tenebrosius scripsit]] [[Categoria:Carmina]] [[Categoria:Interpretationes e lingua Croatica]] [[Categoria:Opera quae Coronus Tenebrosius Latine vertit]] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi interpretationes]] [[Categoria:Saeculi primi vicesimi opera]] [[Categoria:Opera sine editione]] [[Categoria:Opera cum fonte]] [[Categoria:Opera sine re wikidata]] d9ynu9zzldnlmbgvovpunushyfmn01i 0 83915 273029 2026-07-04T12:11:27Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] QUAESTIO Multus in me fuit animorum motus; in historiam et mythos perspexi. Causam universi quaerebam, et ipsam rerum intimam mentem. Sacras perlegi sapientum chartas; multa didici, sed cura crescebat. Maior scientia maiores fert curas, veritatem tamen in corde non repperi. Et cum omnes dubitationes solvissem, menti lux veritatis affulsit; sed cor semina dubitationis spargit, et fractae cogitationes iterum in incerto pereunt.' 273029 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] QUAESTIO Multus in me fuit animorum motus; in historiam et mythos perspexi. Causam universi quaerebam, et ipsam rerum intimam mentem. Sacras perlegi sapientum chartas; multa didici, sed cura crescebat. Maior scientia maiores fert curas, veritatem tamen in corde non repperi. Et cum omnes dubitationes solvissem, menti lux veritatis affulsit; sed cor semina dubitationis spargit, et fractae cogitationes iterum in incerto pereunt. 3cxpq6erkx2nge4xra09era2fkhmyd6 273030 273029 2026-07-04T12:14:20Z Coronus Tenebrosius 31709 273030 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''QUAESTIO''' Multus in me fuit animorum motus; in historiam et mythos perspexi. Causam universi quaerebam, et ipsam rerum intimam mentem. Sacras perlegi sapientum chartas; multa didici, sed cura crescebat. Maior scientia maiores fert curas, veritatem tamen in corde non repperi. Et cum omnes dubitationes solvissem, menti lux veritatis affulsit; sed cor semina dubitationis spargit, et fractae cogitationes iterum in incerto pereunt. </poem> d0aoya1jkfaujabas9iz104k8malslk 273031 273030 2026-07-04T12:37:53Z Coronus Tenebrosius 31709 273031 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''QUAESTIO''' Multus in corde fuit mihi motus; in mythos et tempora prospexi. Causam universi quaerebam, et ipsam rerum intimam mentem. Sacras perlegi sapientum chartas; multa didici, sed cura crescebat. Maior scientia maiores fert curas; veritatem tamen in corde non repperi. Dilemmis solutis, lux mentem illustrat; veritatis lumen in mente fulget. Sed cor dubitationis semen spargit, et fractae cogitationes iterum in incerto pereunt. </poem> pei4ey3c282imu1kqesf5o8o801pz9n 0 83916 273033 2026-07-04T12:47:22Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''Silentium''' Arbores dormiunt et leniter spirant. Stellae sunt prope. (Manu eas tangere possum, sed timeo ne exstinguantur.) Silentium in me est altissimum. </poem>' 273033 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''Silentium''' Arbores dormiunt et leniter spirant. Stellae sunt prope. (Manu eas tangere possum, sed timeo ne exstinguantur.) Silentium in me est altissimum. </poem> qnhw6imxspyfevi3ryfifvpudg76d6r 273060 273033 2026-07-04T15:38:25Z Coronus Tenebrosius 31709 273060 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''SILENTIUM''' Arbores dormiunt et leniter spirant. Stellae sunt prope. (Manu eas tangere possum, sed timeo ne exstinguantur.) Silentium in me est altissimum. </poem> sinp1yr1wtxgg25gftryc3lfj8td5ig 0 83917 273035 2026-07-04T13:05:43Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens ' <poem> '''Desiderium''' Esse volo cactus in deserto. Esse volo ego cum deserto. Spinas volo, spinas et flores, pulcherrimos flores. </poem>' 273035 wikitext text/x-wiki <poem> '''Desiderium''' Esse volo cactus in deserto. Esse volo ego cum deserto. Spinas volo, spinas et flores, pulcherrimos flores. </poem> 9uqia5nmno9jfqont3ycc76ueqx2mzk 273036 273035 2026-07-04T13:18:50Z Coronus Tenebrosius 31709 273036 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''Desiderium''' Esse volo cactus in deserto. Esse volo ego cum deserto. Spinas volo, spinas et flores, pulcherrimos flores. </poem> jiikyct2574jgilh7kazaob8mvq1gz2 273061 273036 2026-07-04T15:39:01Z Coronus Tenebrosius 31709 273061 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''DESIDERIUM''' Esse volo cactus in deserto. Esse volo ego cum deserto. Spinas volo, spinas et flores, pulcherrimos flores. </poem> 8vdk86j461cmxfc2b0kw0czegtk3vzh 0 83918 273038 2026-07-04T13:23:36Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> Tabulae neonicae Tantum lucis et caloris habent tabulae neonicae, et me ad se trahunt; et nox ob eas fit magica. Possident lumen quod homines iam pridem amiserunt. </poem>' 273038 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> Tabulae neonicae Tantum lucis et caloris habent tabulae neonicae, et me ad se trahunt; et nox ob eas fit magica. Possident lumen quod homines iam pridem amiserunt. </poem> oi9ag4npgknjoofmwd5pkssnv7mh7mu 273062 273038 2026-07-04T15:39:47Z Coronus Tenebrosius 31709 273062 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> TABULAE NEONICAE Tantum lucis et caloris habent tabulae neonicae, et me ad se trahunt; et nox ob eas fit magica. Possident lumen quod homines iam pridem amiserunt. </poem> q4nu24x9a85baxfnlx03ov0oc6b0lpw 273112 273062 2026-07-04T19:29:53Z Coronus Tenebrosius 31709 273112 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''TABULAE NEONICAE''' Tantum lucis et caloris habent tabulae neonicae, et me ad se trahunt; et nox ob eas fit magica. Possident lumen quod homines iam pridem amiserunt. </poem> 8axwi5w8iz93xsasqc7lqg1jq91ii6t 0 83919 273040 2026-07-04T13:31:58Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''Dolor''' Si in eo est mea essentia ut cadam, cadam. Fiat dolor! Nullus dolor est. Labra vestra magna et atra sunt; dolorem meum devoraverunt. Dolor meus evanuit in risu vestro. </poem>' 273040 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''Dolor''' Si in eo est mea essentia ut cadam, cadam. Fiat dolor! Nullus dolor est. Labra vestra magna et atra sunt; dolorem meum devoraverunt. Dolor meus evanuit in risu vestro. </poem> rzzt5twszq49x9dpmjtnv5cwuimbja1 273063 273040 2026-07-04T15:40:13Z Coronus Tenebrosius 31709 273063 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''DOLOR''' Si in eo est mea essentia ut cadam, cadam. Fiat dolor! Nullus dolor est. Labra vestra magna et atra sunt; dolorem meum devoraverunt. Dolor meus evanuit in risu vestro. </poem> 9yvqnypgphwf4wi3c24o0bahz9tncni 0 83920 273042 2026-07-04T13:50:39Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''Per membranam''' In umbra corporum florentium anima invisibilis iacet. Ea cupit, ea tendit, in altum se attollere. Sed per membranam transire non potest. Vincula crescunt invisibilia, ut corpori humano fiant. </poem>' 273042 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''Per membranam''' In umbra corporum florentium anima invisibilis iacet. Ea cupit, ea tendit, in altum se attollere. Sed per membranam transire non potest. Vincula crescunt invisibilia, ut corpori humano fiant. </poem> 8kknslmsy5ukzr71gqun7mtxbfgpcon 273064 273042 2026-07-04T15:42:20Z Coronus Tenebrosius 31709 273064 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''PER MEMBRANAM''' In umbra corporum florentium anima invisibilis iacet. Ea cupit, ea tendit, in altum se attollere. Sed per membranam transire non potest. Vincula crescunt invisibilia, ut corpori humano fiant. </poem> 85a41dtz8s8k82g0sns3zjjws1wzpcd 104 83921 273044 2026-07-04T14:03:16Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>autem is fuit, qui negotia administravit, a quo mandatum non exigebatur, posse ei imputari, cur oblata de rato cautione eum non convenit, si modo facile ei fuerit satisdare. Certe in sua persona iudubitatum est; et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilominus negotiorum gestorum actione erit obligatus. Idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non <ref>teneretur, según otra lectura del margen interior del códice Fl.</ref> tenetur, ut Marcellus scribit . § 1.-Item si fundum tuum vel civitatis per obreptionem petiero negotium suum vel civitatis gerens, et ampliores, quam oportuit, fructus fuero consecutus , debebo hoc ipsum tibi vel Reipublicae praestare, licet petere non potuerim. § 2.-Si quoqunque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi . Quodsi post examinationem reprobatae fuerint pensationes <ref>compensationes, Hal. Vulg.</ref>, verius est, quasi re iudicata amplius agi contrario iudicio non posse, quia exceptio rei iudicatae opponenda est. § 3.-[9.]- <ref>Las ediciones vulgares empiezan aqui el fragmento 9.</ref> Iulianus libro tertio tractat: Si ex duobus sociis alter me prohibuerit administrare, alter non, an adversus eum, qui non prohibuit, habeam negotiorum gestorum actionem? Movetur eo, quodsi data fuerit adversus eum actio, necesse erit et eum pertingi <ref>perstringi, Hal. Vulg.</ref>, qui vetuit. Sed et illud esse iniquum, eum, qui non prohibuit, alieno facto liberari, quum, si mutuam pecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligarem. Et puto secundum Iulianum debere dici, superesse contra eum, qui non prohibuit, negotiorum gestorum actionem, ita tamen, ut is, qui prohibuit, ex nulla parte neque per socium, neque per <ref>se, inserta Hal.</ref> ipsum aliquid damni sentiat. '''9.[8. H. 10. V.]''' SCAEVOLA libro I. Quaestionum .- Pomponius scribit, si negotium a te, quamvis male gestum, probavero, negotiorum tamen gestorum te mihi non teneri. Videndum ergo, ne in dubio, hoc an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat; nam quomodo, quum semel coeperit, nuda voluntate tolletur? sed superius ita verum se putare, si dolus malus a te absit. Scaevola: <ref>Scaevola, omítela Hal.</ref> imo puto, etsi comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse; sed eo dictum <ref>dicto, Hal. Vulg.</ref>, te mihi non teneri, quod reprobare <ref>Taur.; reprobari, Fl., Br.</ref> non possim semel probatum, et quemadmodum, quod utiliter gestum est, necesse est apud iudicem pro rato haberi , ita omne, quod ab ipso probatum est. Ceterum si, ubi probavi, non est negotiorum actio, quid fiet, si a debitore meo exegerit, et probaverim, quemadmodum recipiam? item si vendiderit? ipse denique, si quidimpendit, quemadmodum recipiet? Nam utique mandatum non est; erit igitur et post ratihabitionem negotiorum gestorum actio.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pzyypsvvty68ify1huo3pg9mehqcov7 104 83922 273045 2026-07-04T14:12:37Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''10. [9. Н. 11. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum.-Sed an ultro mihi tribuitur actio sumtuum, quos feci? Et puto competere, nisi specialiter id actum est, ut neuter adversus alterum habeat actionem. § 1.- Is autem, qui negotiorum gestorum agit, non solum si effectum habuit negotium, quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit <ref>coepit, Hal.</ref>, etsi effectum non habuit negotium; et ideo, si insulam fulsit, vel servum aegrum curavit, etiamsi insula exusta est, vel servus obiit, aget negotiorum gestorum; idque et Labeo probat . Sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat, non semper debere dari. Quid enim, si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumtui dereliquerit, vel quam sibi necessariam non putavit? Oneravit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, quum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere . Sed istam sententiam Celsus eleganter deridet; is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit; non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam, vel quae oneratura est patremfamilias, aggreditur. Iuxta hoc est et quod Iulianus scribit, eum, qui insulam fulsit, vel servum aegrotum curavit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet eventus non sit secutus. Ego quaero, quid, si putavit se utiliter facere, sed patrifamilias non expediebat? dico hunc non habiturum negotiorum gestorum actionem; ut enim eventum non spectemus <ref>Hal. Vulg.; spectamus, Fl.</ref>, debet utiliter esse coeptum. '''11. [10. Η. 12. V.]''' POMPONIUS libro XXI.<ref>VII., Hal.</ref> ad Quintum Mucium. Si negotia absentis et ignorantis geras, et culpam, et dolum praestare debes . Sed Proculus, interdum etiam casum praestare <ref>praestari, Hal.</ref> debere, veluti si novum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras , veluti venales novicios coëmendo, vel aliquam negotiationem ineundo. Nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum vero absentem; quodsi in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare <ref>compensare, Hal.Vulg.</ref> lucrum cum damno debet. '''12. [11. Η. 13. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum. Successori eius, cuius fuerunt negotia, qui apud hostes decessit, haec actio danda erit. § 1.-Sed si filiifamilias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. § 2.-Sicut autem in negotiis vivorum gestis sufficit utiliter negotium gestum <ref>coeptum, Hal.</ref>, ita et in bonis mortuorum, licet diversus exitus <ref>secutus , omítela Taur., pero con razón se halla en el códice Fl. , Br .</ref> sit. '''13. [12. H. 14. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edi-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i4n3rwfk3xyeudawsbchln6lr3ciaie 104 83923 273046 2026-07-04T14:19:13Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ctum.- Debitor meus, qui mihi quinquaginta debebat, decessit; huius hereditatis curationem suscepi, et impendi decem; deinde redacta ex venditione rei hereditariae centum in arca reposui; haec sine culpa mea perierunt; quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, vel creditam pecuniam quinquaginta petere possim vel decem, quae impendi? Iulianus scribit, in eo verti quaestionem, ut animadvertamus, an iustam causam habuerim seponendorum centum; nam si debuerim et mihi , et ceteris hereditariis creditoribus solvere , periculum non solum sexaginta, sed et reliquorum quadraginta millium, <ref>Esta palabra , millium, es considerada superflua.</ref> me praestiturum, decem tamen, quae impenderim, retenturum, id est, sola nonaginta restituenda <ref>id est, sola-restituenda, omitelas Hal.</ref>.Si vero iusta causa fuerit, propter quam integra centum custodirentur, veluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiectitiae pecuniae augeretur, aut ex compromisso committeretur, non solum decem, quae in hereditaria negotia impenderim, sed etiam quinquaginta, quae mihi debita sunt, ab herede me consequi posse. '''14. [13. Η. 15. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Editum . Si filiusfamilias negotia gessisse proponatur, aequissimum erit, in patrem quoque actionem dari, sive peculium habet, sive in rem patris sui vertit; et, si ancilla, simili modo . '''15. [14. Η. 16. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum. Pomponius libro vicesimo sexto, in negotiis gestis initio cuiusque temporis conditionem spectandam, ait. Quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere , et inter moras pubes factus sit? vel servi aut filiifamilias, et interea liber aut paterfamilias effectus sit? Hoc et ego verius esse didici, nisi, si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes , vel liber, vel paterfamilias effectus est; hic enim quasi plura negotia gesta sunt, et pro qualitate personarum et actio formatur, et condemnatio moderatur . '''16. [15. H. 17. V. ]''' IDEM libro VII. ad Plautium. Sed et quum aliquis negotia mea gerit <ref>Taur.; gerat, Fl. , Br.</ref>, nonmulta negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet; hoc enim casu si nova voluntate aliud quoque aggredi coeperit, alius contractus est. '''17. [16. H. 18. V.]''' ULPIANUS libro XXXV. <ref>XXV., Hal.</ref> ad Edictum. Eum actum, quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. Plane si quid connexum fuit, ut separari ratio eius, quod in servitute gestum est, ab eo, quod in libertate gessit, non possit, constat venire in iudicium vel mandati, vel negotiorum gestorum et quod in ser-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9jn1nfr07dyn1szzlk3b59n54vx6jcx 104 83924 273047 2026-07-04T14:26:22Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>vitute gestum est. Denique si tempore servitutis aream emerit et in ea insulam aedificaverit, eaque corruerit, deinde manumissus fundum locaverit, sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur; quia ex superioris temporis administratione nihil amplius iudicio deduci potest, quam id, sine quo ratio libertatis tempore administratorum negotiorum expediri non potest. '''18. [17. Η. 19. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum. Proculus et Pegasus bonam fidem eum, qui in servitute gerere coepit, praestare debere aiunt; ideoque quantum, si alius eius negotia gessisset, servare potuisset, tantum eum, qui a semetipso non exegerit, negotiorum gestorum actione praestiturum, si aliquid habuit in peculio, cuius retentione id servari potest. Idem Neratius <ref>Idem Neratius, omítelas Hal.</ref>. '''19. [18. Η. 20. V.]''' IDEM libro II. ad Neratium. At qui <ref>Vulg.; Atquin, Taur.</ref> natura debitor fuit, etiam si in peculio nihil habuit et sibi postea solvere debet in eodem actu perseverans, sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur. § 1. Scaevola noster ait, putare se, quod Sabinus scribit, debere « a capite rationem reddendum» <ref> reddendam, Hal.</ref>, sic intelligi , ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, quum primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in servitute admissam in obligationem revocet; itaque si inveniatur vel malo more pecunia in servitute erogata, liberabitur. § 2. Si libero homini , qui bona fide mihi serviebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait; quia non libera voluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate servili. Erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem <ref>affectum, Hal.</ref> , et is fuit, quem obligare possem . § 3. Quum me absente negotia mea gereres , imprudens rem meam emisti et ignorans usucepisti, mihi negotiorum gestorum, ut restituas, obligatus non es; sed, si antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subiicere debes aliquem , qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem, et tibi stipulationem evictionis committat. Nec videris dolum malum facere in hac subiectione; ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis . § 4.-Non tantum sortem, verum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gestorum iudicio praestabimus, vel etiam quas perci-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1z4efinfiedsejxjoxppfx11hxteuhh 104 83925 273048 2026-07-04T14:37:07Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Illud verum est, si ex facto debitoris metum adhibentis fideiussores acceptilatione liberati sunt, etiam adversus fideiussores agi posse, ut se reponant in obligationem. § 1. Si metu a te coactus acceptam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc Edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut fideiussores quoque vel eosdem, vel alios non minus idoneos adhibeas; praeterea ut et pignora, quae dederas, in eandem causam <ref> eadem causa, Hal. Vulg.</ref>restituas. '''11.''' PAULUS <ref>Marcellus, Hal.</ref> libro IV. Iuliani Digestorum notat: Si quis alius sine malitia fideiussoris , ut fideiussori accepto fieret, vim fecit, non tenebitur fideiussor, ut rei quoque obligationem restituat. '''12.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum . - Sed et partus ancillarum, et foetus pecorum, et fructus restitui et omnem causam oportet; nec solum eos, qui percepti sunt, verum si plus ego percipere potui, et per metum impeditus sum, hoc quoque praestabit <ref>praestabitur, Vulg.</ref>. § 1.-Quaeri poterit, an etiam ei, qui vim fecerat, passo vim restitui Praetor velit per hoc Edictum ea, quae alienavit? Et Pomponius scribit libro vicesimo octavo, non oportere ei Praetorem opem ferre; nam quum liceat, inquit, vim vi repellere, quod fecit, passus est. Quare si metu te coëgerit sibi promittere, mox ego eum coëgero metu, te accepto liberare, nihil esse, quod ei restituatur. § 2. Iulianus ait eum, qui vim adhibuit debitori suo, ut ei solveret, hoc Edicto non teneri propter naturam <ref>quod, insertan Hal. Vulg.</ref> metus causa actionis, quae damnum exigit; quamvis negari non possit, in <ref>legem, insertan Hal. Vulg.</ref> Iuliam eum de vi incidisse, et ius crediti amisisse. '''13.''' CALLISTRATUS libro V. de Cognitionibus.- Extat enim Decretum Divi Marci in haec verba: «Optimum est, ut, si quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris». Quum Marcianus diceret: «vim nullam feci», Caesar dixit: «tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur? Vis estet tunc, quoties quis id, quod deberi sibi putat, non per iudicem reposcit. Quisquis igitur probatus mihi fuerit rem ullam debitoris, vel pecuniam debitam <ref>vel pecuniam debitam, omitelas Hal.</ref> non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere, vel accepisse, isque sibi ius in eam rem dixisse, ius crediti non habebit» . '''14.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum .- Item si, quum exceptione adversus te perpetua tutus essem, coëgero te acceptum mihi facere, cessare hoc Edictum, quia nihil tibi abest.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nko2kctfagpjnxamn7qnrg6ftihcy6s 104 83926 273049 2026-07-04T14:48:00Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.- Si quis non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur. Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis cle- menter cum reo Praetor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult poenam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. § 2.- In causae autem cognitione versatur, ut,nsi alia actio non sit, tunc haec detur,et sane quum per metum facta inuria anno, etc quidem utili <ref>inutili, antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> xoleverit, idonea esse caus debet; ut post annum actio haec dari debeat. Alia autem actio esse sic potest: si is, cui vis admissa est,decesserit, heres eius habet hereditatis petitionem, quoniam pro possessore, qui vim intulit, possidet; propter quod heredi non erit <ref>quod, inserta Hal.</ref> metus causa actio, quamvis, si annus largiretur , etiamn heres in quadruplum experiri possit. Ideo autem successoribus datur, quoniam et rei habet persecutionem. § 3.- In hac actione non quaeritur, utrum is, qui convenitur, an alius metum fecit; sufficit enim hoc docere, metum sibi illatum vel vim, etex hac re eum, qui convenitur, etsi crimine caret, lucrum tamen sensisse. Nam quum metus habeat in se ignorantiam, merito quis non adstringitur; ut designet, quis ei metum vel vim adhibuit; et ideo ad hoc tantum actor adstringitur, ut doceat metum in causa fuisse, ut alicui acceptam pecuniam faceret, vel rem traderet, vel quid aliud faceret. Nec cuiquam iniquum videtur ex alieno facto alium in quadruplum condemnari, quia non statim quadrupli est actio, sed si res non restituatur. § 4.- Haec autem actio quum arbitraria sit, habet reus licentiam usque ad sententiam ab arbitro datam restitutionem, secundum quod supra diximus , rei facere; quod si non fecerit, iure meritoque quadrupli condemnationem patietur. § 5.- Aliquando tamen, etsi metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem affert . Quid enim, si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me pervenit, et haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo, nonne iudicis officio absolvar? aut si servus in fuga est, aeque si cavero iudicis officio, <ref>aeque officio iudicis, si cavero, me, etc., Hal.</ref> me, si inmeam potestatem pervenerit, restituturum, absolvi debebo. Unde quidam putant, bona fide <ref>bonae fidei, Hal.</ref> emtorem ab eo, qui vim intulit, comparantem non teneri, nec eum, qui dono accepit, vel cui res legata est. Sed rectissime Viviano <ref>Iuliano, Hal.; Iuniano, otros en Hal.</ref> videtur, etiam hos teneri, ne metus, quem passus sum, mihi captiosus sit. Pedius quoque libro octavo scribit, arbitrium iudicis in restituenda re tale esse, ut eum quidem, qui vim admisit, iubeat restituere, etiamsi ad alium res pervenit, eum autem, ad quem pervenit, etiamsi alius metum fecit; nam in alterius praemium verti alienum metum non oportet.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7q4rntvhkllymrmgwtyecz2blkqv7iu 104 83927 273050 2026-07-04T14:57:04Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'dum in diem, interdicto Quod vi aut clam uti posse; nam hoc interdictum ei competit, cuius in- terest opus non esse factum. Fundo autem, in- quit, in diem addicto , et commodum, et incommo- dum omne ad emtorem pertinet, antequam vendi- tio transferatur; et ideo, si quid tune vi aut clam factum est, quamvis melior conditio allata fuerit, ipse utile interdictum habebit, sed eam actionem, sicut fructus, inquit, quos percepit, venditi iudicio pra... 273050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dum in diem, interdicto Quod vi aut clam uti posse; nam hoc interdictum ei competit, cuius in- terest opus non esse factum. Fundo autem, in- quit, in diem addicto , et commodum, et incommo- dum omne ad emtorem pertinet, antequam vendi- tio transferatur; et ideo, si quid tune vi aut clam factum est, quamvis melior conditio allata fuerit, ipse utile interdictum habebit, sed eam actionem, sicut fructus, inquit, quos percepit, venditi iudicio praestiturum. § 5.— Quum igitur tune recedatur ab emtione, ubi pure contrahitur, vel tune non impleatur, ubi sub conditione fit, quum melior conditio sit allata, si falsus emtor subiectus sit , eleganter scribit Sa- binus , priori rem esse emtam, quia non videatur melior conditio allata esse non existente vero em- tore; sed etsi existat alius emtor, meliorem tamen conditionem non afferat, aeque dicendum erit, per- inde haberi, ac si non existeret. § 6.—Melior autem conditio afferri videtur, si pretio sit additum. Sed et si nihil pretio addatur, solutio tamen offeratur faciliorpretii, vel maturior, melior conditio afferri videtur. Praeterea si locus opportunior solvendo pretio dicatur, aeque melior conditio allata videtur; et ita Pomponius libro nono ex Sabino <ref>libro quinto ad Sabinum, Hal.; libro VIII. ad Sabinum, Vulg</ref> scribit. Idem ait, et si per- sona idoneior accedat ad emtionem, aeque videri meliorem conditionem allatam. Proinde, si quis accedat eiusdem pretii emtor, sed qui levioribus emat conditionibus , vel qui satisdationem nullam exigat, melior conditio allata videbitur. Ergo idem erit probandum <ref>dicendum, Hal.</ref>, etsi viliori pretio emere sit pa-ratus, ca tamen remittat, quae venditori gravia erant in priore emtione; '''5.''' [8.] POMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII. , Hal.</ref> ad Sabinum''.— quidquid enim ad utilitatem venditoris pertinet, pro meliore conditione haberi debet. '''6.''' [9.] ULPIANUS <ref>ΙΔΕΜ, las Bas .</ref> ''libro XXVIII. ad Sabi-num''. Item quod dictum est, fructus interea ca- ptos emtorem priorem sequi, toties verum est, quo- ties nullus emtor existit, qui meliorem conditio- nem afferat, vel falsus existit; sin vero extitit emtor posterior, fructus refundere priorem debere constat, sed <ref>Taur, según la escritura original; sed, omitela reciente correccion del códice Fl ., Br .</ref> venditori ; et ita Iulianus libro qua-dragesimo octavo Digestorum scripsit. § 1.—Si quis extiterit, qui meliorem conditionem afferat, deinde prior emtor adversus eum licitatus sit, et penes eum emtorem <ref>res , inserta reciente corrección del códice Fl., Br.</ref> manserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore conditione allata, an vero venditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem conditio- nem attulit? Quod ratio facere videtur, intererit tamen, quid acti sit; et ita Pomponius scribit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0fwn70xrcfsrznij83zsigbzhcyv1rt 273253 273050 2026-07-05T02:27:07Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dum in diem, interdicto Quod vi aut clam uti posse; nam hoc interdictum ei competit, cuius in- terest opus non esse factum. Fundo autem, in- quit, in diem addicto, et commodum, et incommo- dum omne ad emtorem pertinet, antequam vendi- tio transferatur; et ideo, si quid tune vi aut clam factum est, quamvis melior conditio allata fuerit, ipse utile interdictum habebit, sed eam actionem, sicut fructus, inquit, quos percepit, venditi iudicio praestiturum. § 5.—Quum igitur tune recedatur ab emtione, ubi pure contrahitur, vel tune non impleatur, ubi sub conditione fit, quum melior conditio sit allata, si falsus emtor subiectus sit, eleganter scribit Sa- binus, priori rem esse emtam, quia non videatur melior conditio allata esse non existente vero em- tore; sed etsi existat alius emtor, meliorem tamen conditionem non afferat, aeque dicendum erit, per- inde haberi, ac si non existeret. § 6.—Melior autem conditio afferri videtur, si pretio sit additum. Sed et si nihil pretio addatur, solutio tamen offeratur faciliorpretii, vel maturior, melior conditio afferri videtur. Praeterea si locus opportunior solvendo pretio dicatur, aeque melior conditio allata videtur; et ita Pomponius libro nono ex Sabino <ref>libro quinto ad Sabinum, Hal.; libro VIII. ad Sabinum, Vulg</ref> scribit. Idem ait, et si per- sona idoneior accedat ad emtionem, aeque videri meliorem conditionem allatam. Proinde, si quis accedat eiusdem pretii emtor, sed qui levioribus emat conditionibus, vel qui satisdationem nullam exigat, melior conditio allata videbitur. Ergo idem erit probandum <ref>dicendum, Hal.</ref>, etsi viliori pretio emere sit pa-ratus, ca tamen remittat, quae venditori gravia erant in priore emtione; '''5.''' [8.] POMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII. , Hal.</ref> ad Sabinum''.— quidquid enim ad utilitatem venditoris pertinet, pro meliore conditione haberi debet. '''6.''' [9.] ULPIANUS <ref>ΙΔΕΜ, las Bas .</ref> ''libro XXVIII. ad Sabi-num''. Item quod dictum est, fructus interea ca- ptos emtorem priorem sequi, toties verum est, quo- ties nullus emtor existit, qui meliorem conditio- nem afferat, vel falsus existit; sin vero extitit emtor posterior, fructus refundere priorem debere constat, sed <ref>Taur, según la escritura original; sed, omitela reciente correccion del códice Fl ., Br .</ref> venditori ; et ita Iulianus libro qua-dragesimo octavo Digestorum scripsit. § 1.—Si quis extiterit, qui meliorem conditionem afferat, deinde prior emtor adversus eum licitatus sit, et penes eum emtorem <ref>res , inserta reciente corrección del códice Fl., Br.</ref> manserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore conditione allata, an vero venditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem conditio- nem attulit? Quod ratio facere videtur, intererit tamen, quid acti sit; et ita Pomponius scribit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jj4mv11jkyt77i4dl76erja35oa0uas 104 83928 273051 2026-07-04T14:57:06Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 6.-Labeo ait: si quis per metum reus sit constitutus, et fideiussorem volentem <ref>nolentem, erradamente Hal.</ref> dederit, et ipse, et fideiussor liberatur; si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. § 7.- Quadruplatur autem id, quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa . § 8.-Si quis per vim sisti <ref>iudicio, inserta la Vulg.</ref> promittendo postea fideiussorem adhibeat, is quoque liberatur. § 9.- Sed etsi quis per vim stipulatus, quum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem adversus exceptionem replicatione adiuvari Iulianus putat, quum in quadruplo et simplum sit reus consecutus . Labeo autem etiam post quadrupli actionem nihilominus exceptione summovendum eum, qui vim intulit, dicebat; quod quum durum videatur <ref>Hal.; videbatur,Fl.</ref>, ita temperandum est, ut tam tripli condemnatione plectatur, quam acceptilationem omnimodo facere compellatur . § 10.- Quatenus autem diximus , quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur, et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum stetur. § 11.- Quid , si homo sine dolo malo et culpa eius, qui vim intulit et condemnatus est, periit ? In hoc casu a rei condemnatione ideo relaxabitur, si intra tempora iudicati actionis <ref>iudicationis, (en lugar de iudicati actionis),Fl. según reciente corrección, Br .</ref> moriatur, quia tripli poena <ref>poenae, Vulg.</ref> propter facinus satisfacere cogitur. Pro eo autem, qui in fuga <ref> Hal.; fugam, Fl.</ref> esse dicitur, cautio ab eo extorquenda est, quatenus et persequatur, et omnimodo eum restituat; et nihilominus in rem, vel ad exhibendum, vel, si qua alia ei competit actio, ad eum recipiendum, integra ei, qui vim passus est, servabitur; ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is, qui ex stipulatione convenitur, exceptione tutus fiat. Haec, si post condemnationem; si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit, tenebitur. Et hoc fit his verbis Edicti: NEQUE EA RES ARBITRIO IUDICIS RESTITUETUR <ref>RESTITUATUR, Hal. Vulg.</ref>.Ergo si in fuga sit servus sine dolo malo et culpa eius, cum quo agetur, cavendum est <ref>Hal.; esse, Fl.</ref> per iudicem, ut eum servum persecutus reddat. Sed etsi non culpa ab eo, quocum agitur, aberit <ref>obierit, Hal.</ref>, si tamen peritura res non fuit, si metum non adhibuisset, tenebitur reus; sicut in interdicto Unde vi, vel Quod vi aut clam observatur. Itaque interdum hominis mortui <ref>mortui, omitela Hal.</ref> pretium recipit, qui <ref>quanti, acertadamente Hal.</ref> eum venditurus fuit, si vim passus non esset. § 12.- Qui vim intulit, quum possessionem a me sit consecutus, fur non est, quamvis, qui vi<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5xr0r1praa35d66auk5vjndbqxxbtvr 104 83929 273052 2026-07-04T15:04:45Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rapuit, fur improbior esse videatur, ut Iuliano placet. § 13.-Eum, qui metum fecit, et de dolo teneri certum est; et ita Pomponius; et consumi alteram actionem per alteram exceptione in factum opposita . § 14.-Iulianus ait, quod interest, quadruplari solum, et ideo eum, qui ex causa fideicommissi quadraginta debebat, si trecenta promiserit per vim, et solverit, ducentorum sexaginta quadruplum consecuturum; in his enim cum effectu vim passus est . § 15.-Secundum haec, si plures metum adhibuerint, et unus fuerit conventus, siquidem sponte rem ante sententiam restituerit, omnes liberati sunt. Sed etsi id non fecerit, sed ex sententia quadruplum restituerit, verius est etiam sic perimi adversus ceteros <ref>quod, inserta Hal.</ref> metus causa actionem; '''15. PAULUS''' libro XI. ad Edictum. - aut in id dabitur adversus ceteros actio, quod minus ab illo <ref>alio, Hal.</ref> exactum sit. '''16.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum .- Quod diximus , si plures metum admiserunt, idem dicendum erit, et si ad alium res pervenit, alter metum adhibuit. § 1. Sed si servi metum adhibuerint, noxalis quidem actio ipsorum nomine erit, poterit autem quis dominum, ad quem res pervenerit, convenire; qui <ref>quod, Hal.</ref> conventus sive rem, sive, secundum quod iam dictum est, quadruplum praestiterit, proderit et servis . Si vero noxali conventus maluerit noxue dedere , nihilominus ipse poterit conveniri, si ad eum res pervenit. § 2. Haec actio heredi ceterisque successoribus datur, quoniam rei habet persecutionem. In heredem autem et ceteros in id, quod pervenit ad eos, datur non immerito; licet enim poena ad heredem non transeat, attamen quod turpiter vel scelere quaesitum est, ut est et rescriptum, ad compendium heredis non debet pertinere. '''17.''' PAULUS libro I. <ref>V., Hal.</ref> Quaestionum .- Videamus ergo, si heres, ad quem aliquid pervenerit, consumserit id, quod pervenit, desinat teneri, an vero sufficit semel pervenisse? et si consumto eo decesserit, utrum adversus heredem eius omnimodo competit actio, quoniam hereditariam suscepit obligationem, an non sit danda, quoniam ad secundum heredem nihil pervenit? Et <ref>Taur.; At, Fl. según corrección bastante antigua, Br.</ref> melius est, omnimodo competere in heredem heredis actionem; sufficit enim semel pervenisse ad proximum heredem, et <ref>quod, inserta Hal.</ref> perpetua actio esse coepit; alioquin dicendum erit, nec ipsum, qui consumsit, quod ad eum pervenit, teneri. '''18.''' IULIANUS libro LXIV. Digestorum .--Si ipsa Tomo 1-45<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qejv9qi7706evr7e3erux59eqvfc22m 104 83930 273053 2026-07-04T15:08:28Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''7. [10.]''' PAULUS <ref>Pomponius, Hal.</ref> ''libro V. ad Sabinum''.— Li- cet autem venditori meliore allata conditione ad- dicere posteriori, nisi prior paratus sit plus adii- cere. '''8. [11.]''' IDEM ''libro XXXIII. ad Edictum''<ref>ad Quintum Mutium, Hal.</ref>. —Necesse autem habebit venditor, meliore condi- tione allata priorem emtorem certiorem facere, ut, si quid alius adiicit <ref>Taur.; addicit, Fl. , Br.</ref>, ipse quoque ad... 273053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''7. [10.]''' PAULUS <ref>Pomponius, Hal.</ref> ''libro V. ad Sabinum''.— Li- cet autem venditori meliore allata conditione ad- dicere posteriori, nisi prior paratus sit plus adii- cere. '''8. [11.]''' IDEM ''libro XXXIII. ad Edictum''<ref>ad Quintum Mutium, Hal.</ref>. —Necesse autem habebit venditor, meliore condi- tione allata priorem emtorem certiorem facere, ut, si quid alius adiicit <ref>Taur.; addicit, Fl. , Br.</ref>, ipse quoque adiicere possit. '''9. [12.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''. —Sabinus scribit, licere venditori meliorem condi- tionem oblatam abiicere, sequique primam quasi meliorem; et ita utimur. Quid tamen, si hoc erat nominatim actum, ut liceret resilire emtori melio- re conditione allata? Dicendum erit, dissolutam priorem emtionem , etiamsi venditor sequentem non admittat. '''10. [13.]''' IULIANUS ''libro XIII. Digestorum''.— Sed si proponatur a creditore pignus in diem ad- dictum, non potest videri bona fide negotium agi, nisi adiectio <ref>addictio, Hal. Vulg.</ref> recipiatur. Quid ergo est, si inops <ref>est, inserta Hal.</ref>emtor, et impediendae tantummodo ven- ditionis causa intervenit? Potest creditor sine peri-culo priori emtori addicere. '''11. [14.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''. —Quod autem Sabinus scribit, fundum in diem ad- dici non posse rursus , qui semel fuerit in diem ad- dictus, ratione eiusmodi defendit, quia prioris, in- quit, emtoris statim fit, scilicet quasi non videatur melior conditio allata, si non secure secundo emto- ri fundus addicitur, sed alia licitatio prospicitur. Sed Iulianus libro quintodecimo <ref>decimo tertio, Hal.</ref> Digestorum scripsit, interesse multum, quid inter contrahen- tes actum sit, nec impedire quidquam vel hoe agi, ut saepius fundus collocetur, dum vel prima, vel secunda, vel tertia adiectione <ref>addictione, Hal. Vulg.</ref> res a venditore discedat. § 1.—Item quod Sabinus ait, si tribus vendenti- bus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem <ref>addictionem, Hal.</ref>, huius partem priori, duorum po-steriori emtam, ita demum verum est, si variis pretiis partes suas distraxerunt, '''12. [15.]''' POMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII. , Hal.</ref> ad Sabi-num''.—etsi dispares partes vendentium fuerint. '''13. [16.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabi- num''.—Quodsi uno pretio vendiderint, dicendum est, totam priori emtam manere; quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea vero pretio adiecto dimidiam alii addixerit. Celsus quoque libro octavo Digestorum refert, Mucium, Brutum, Labeonem <ref>Súplase idem.</ref>, quod Sabinum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5zkcwf22dnqeraoy5w7lp5nq1w3l83k 273254 273053 2026-07-05T02:28:03Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''7. [10.]''' PAULUS <ref>Pomponius, Hal.</ref> ''libro V. ad Sabinum''.—Li- cet autem venditori meliore allata conditione ad- dicere posteriori, nisi prior paratus sit plus adii- cere. '''8. [11.]''' IDEM ''libro XXXIII. ad Edictum''<ref>ad Quintum Mutium, Hal.</ref>. —Necesse autem habebit venditor, meliore condi- tione allata priorem emtorem certiorem facere, ut, si quid alius adiicit <ref>Taur.; addicit, Fl. , Br.</ref>, ipse quoque adiicere possit. '''9. [12.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''. —Sabinus scribit, licere venditori meliorem condi- tionem oblatam abiicere, sequique primam quasi meliorem; et ita utimur. Quid tamen, si hoc erat nominatim actum, ut liceret resilire emtori melio- re conditione allata? Dicendum erit, dissolutam priorem emtionem , etiamsi venditor sequentem non admittat. '''10. [13.]''' IULIANUS ''libro XIII. Digestorum''.— Sed si proponatur a creditore pignus in diem ad- dictum, non potest videri bona fide negotium agi, nisi adiectio <ref>addictio, Hal. Vulg.</ref> recipiatur. Quid ergo est, si inops <ref>est, inserta Hal.</ref>emtor, et impediendae tantummodo ven- ditionis causa intervenit? Potest creditor sine peri-culo priori emtori addicere. '''11. [14.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''. —Quod autem Sabinus scribit, fundum in diem ad- dici non posse rursus , qui semel fuerit in diem ad- dictus, ratione eiusmodi defendit, quia prioris, in- quit, emtoris statim fit, scilicet quasi non videatur melior conditio allata, si non secure secundo emto- ri fundus addicitur, sed alia licitatio prospicitur. Sed Iulianus libro quintodecimo <ref>decimo tertio, Hal.</ref> Digestorum scripsit, interesse multum, quid inter contrahen- tes actum sit, nec impedire quidquam vel hoe agi, ut saepius fundus collocetur, dum vel prima, vel secunda, vel tertia adiectione <ref>addictione, Hal. Vulg.</ref> res a venditore discedat. § 1.—Item quod Sabinus ait, si tribus vendenti- bus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem <ref>addictionem, Hal.</ref>, huius partem priori, duorum po-steriori emtam, ita demum verum est, si variis pretiis partes suas distraxerunt, '''12. [15.]''' POMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII. , Hal.</ref> ad Sabi-num''.—etsi dispares partes vendentium fuerint. '''13. [16.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabi- num''.—Quodsi uno pretio vendiderint, dicendum est, totam priori emtam manere; quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea vero pretio adiecto dimidiam alii addixerit. Celsus quoque libro octavo Digestorum refert, Mucium, Brutum, Labeonem <ref>Súplase idem.</ref>, quod Sabinum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sqkvl0nujqbw4mc4800pku6peluhowl 104 83931 273054 2026-07-04T15:14:31Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, quae ad alium pervenit, interiit, non esse locupletiorem dicemus; sin vero in pecuniam aliamve rem conversa sit, nihil amplius quaerendum est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus videtur, licet postea deperdat <ref>depereat, Vulg.</ref>. Nam et Imperator Titus <ref>Pius, Vulg.</ref> Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerum hereditariarum rescripsit, ob id ipsum peti ab eo hereditatem posse, quia, licet res, quae in hereditate fuerant, apud eum non sint, tamen pretium earum, quo locupletem eum vel saepius mutata specie faciendo, perinde obligat, ac si corpora ipsa in eadem specie mansissent. '''19.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.Quod autem in heredem eatenus pollicetur actionem Proconsul, quatenus ad eum pervenerit, intelligendum est, ad perpetuo dandam actionem pertinere. '''20.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - Quantum autem ad heredem pervenerit, litis contestatae tempore spectabitur, si modo certum sit aliquid pervenisse. Idem et ipsius, qui vim intulit, (si) sic in corpus patrimonii pervenit aliquid, ut certum sit ad heredem perventurum, id est <ref>Idem si, (en lugar de id est), Hal.</ref>, si debitor liberatus est. '''21.''' PAULUS libro XI. ad Edictum .- Si mulier contra patronum suum ingrata facta sciens se ingratam, quum de suo statu periclitabatur, aliquid patrono dederit vel promiserit, ne in servitutem redigatur, cessat Edictum, quia hunc sibi metum ipsa infert. § 1.- Quod metus causa gestum erit, nullo tempore Praetor ratum habebit. § 2.- Qui possessionem non sui fundi tradidit, non quanti fundus, sed quanti possessio est, eius quadruplum vel simplum cum fructibus consequetur; aestimatur enim, quod restitui oportet, id est, quod abest; (abest) autem nuda possessio cum suis fructibus ; quod et Pomponius . § 3.- Si dos metu promissa sit, non puto nasci obligationem, quia est verissimum, nec talem promissionem dotis ullam esse. § 4.- Si metu coactus sim ab emtione, locatione discedere, videndum est, an nihil sit acti, et antiqua obligatio remaneat, an hoc simile <ref>dissimile, antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> sit acceptilationi , quia nulla ex <ref>ex, omítela Hal.; nulla actione ex bonae fidei obligatione, Vulg.</ref> bonae fidei obligatione possimus niti <ref>uti, Vulg.</ref>, quum finita sit, dum amittitur. Et magis est, ut similis species acceptilationi <ref>Según Taur ., aceptilationE; acceptilationis, Fl. según reciente corrección , Br.</ref> sit; et ideo Praetoria actio <ref>actio, omitela Hal.</ref> nascitur . § 5.- Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, quia, quamvis, si liberum esset, noluissem, tamen coactus volui; sed per Prae-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5c20jpwdj3uqikzs4i6bhbmguh6ucm0 104 83932 273055 2026-07-04T15:15:14Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'existimare . Ipse quoque Celsus idem probat , et adiicit, mirari se, a nemine animadversum, quodsi prior emtor ita contraxit, ut, nisi totum fundum, emtum nollet habere, non habere eum eam partem emtam, quam unus ex sociis posteriori emtori ad- dicere noluit. § 1.—Verum est autem, vel unum ex venditori- bus posse meliorem afferre conditionem; emere enim cum tota re etiam nostram partem pos- sumus. '''14. [17.]''' PAULUS ''libro V. ad Sabinu... 273055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>existimare . Ipse quoque Celsus idem probat , et adiicit, mirari se, a nemine animadversum, quodsi prior emtor ita contraxit, ut, nisi totum fundum, emtum nollet habere, non habere eum eam partem emtam, quam unus ex sociis posteriori emtori ad- dicere noluit. § 1.—Verum est autem, vel unum ex venditori- bus posse meliorem afferre conditionem; emere enim cum tota re etiam nostram partem pos- sumus. '''14. [17.]''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.—Si venditor simulaverit meliorem allatam conditio- nem, quum minoris, vel etiam tantidem alii venderet, utrique emtori in solidum erit obligatus. § 1.—Sed si emtor alium non idoneum subie- cit, eique fundus addictus est, non video, inquit, quemadmodum priori sit emtus, quum alia ven- ditio, et vera postea subsecuta sit; sed verum est, venditorem deceptum ex vendito actionem habe- re cum priore emtore, quanti sua intersit, id non esse factum; per quam actionem et fructus, quos prior emtor perceperit <ref>Según antigua corrección del códice Fl. , Br.; percepit, Taur, según la escritura original,</ref>, et quo deterior res culpa vel dolo malo eius facta sit, recipiet vendi- tor; et ita Labeoni et Nervae placet. § 2.—Sed si neuter subiecit emtorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei, qui sol- vendo non est, abitum est a priore emtione, quia ea melior intelligitur, quam venditor comproba- vit, cui licuit non addicere. § 3.—Sed et si pupillus postea sine tutoris au- étoritate pluris emerit, consentiente venditore abi- bitur a priore emtione . Idem et de servo alieno. Aliter atque si servo suo, vel filio, quem in pote- state habet , vel domino rei per errorem id addixe- rit, quia non est emtio his casibus. Quodsi alieno servo , quem putaverit liberum esse , addixerit, contra se habebit, et erit hic similis egenti. § 4.—Emtorem, qui meliorem conditionem at- tulerit, praeter corpus nihil sequitur, quod ve- nierit. § 5.—Non tamen ideo, si tandundem pretium alius det , hoc ipso, quod fructus eum non sequan- tur, qui secuturi essent priorem emtorem, melior conditio videtur allata, quia non id agitur inter emtorem et venditorem. '''15. [18.]''' РоMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII., Hal ,</ref> ad Sabi-num''.—Si praedio in diem addicto ante diem ven- ditor mortuus sit, sive post diem heres ei existat, sive omnino non existat, priori praedium emtum est, quia melior conditio allata, quae domino pla- ceat, intelligi non potest, quum is, qui vendat, non existat; quodsi intra diem adiectionis <ref>addictionis, Hal.</ref> heres exi-stat, melior conditio ei afferri potest.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3vunbco3nuq7319ryguz112sy982tb8 273256 273055 2026-07-05T02:28:39Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>existimare. Ipse quoque Celsus idem probat , et adiicit, mirari se, a nemine animadversum, quodsi prior emtor ita contraxit, ut, nisi totum fundum, emtum nollet habere, non habere eum eam partem emtam, quam unus ex sociis posteriori emtori ad- dicere noluit. § 1.—Verum est autem, vel unum ex venditori- bus posse meliorem afferre conditionem; emere enim cum tota re etiam nostram partem pos- sumus. '''14. [17.]''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.—Si venditor simulaverit meliorem allatam conditio- nem, quum minoris, vel etiam tantidem alii venderet, utrique emtori in solidum erit obligatus. § 1.—Sed si emtor alium non idoneum subie- cit, eique fundus addictus est, non video, inquit, quemadmodum priori sit emtus, quum alia ven- ditio, et vera postea subsecuta sit; sed verum est, venditorem deceptum ex vendito actionem habe- re cum priore emtore, quanti sua intersit, id non esse factum; per quam actionem et fructus, quos prior emtor perceperit <ref>Según antigua corrección del códice Fl. , Br.; percepit, Taur, según la escritura original,</ref>, et quo deterior res culpa vel dolo malo eius facta sit, recipiet vendi- tor; et ita Labeoni et Nervae placet. § 2.—Sed si neuter subiecit emtorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei, qui sol- vendo non est, abitum est a priore emtione, quia ea melior intelligitur, quam venditor comproba- vit, cui licuit non addicere. § 3.—Sed et si pupillus postea sine tutoris au- étoritate pluris emerit, consentiente venditore abi- bitur a priore emtione . Idem et de servo alieno. Aliter atque si servo suo, vel filio, quem in pote- state habet , vel domino rei per errorem id addixe- rit, quia non est emtio his casibus. Quodsi alieno servo , quem putaverit liberum esse , addixerit, contra se habebit, et erit hic similis egenti. § 4.—Emtorem, qui meliorem conditionem at- tulerit, praeter corpus nihil sequitur, quod ve- nierit. § 5.—Non tamen ideo, si tandundem pretium alius det, hoc ipso, quod fructus eum non sequan- tur, qui secuturi essent priorem emtorem, melior conditio videtur allata, quia non id agitur inter emtorem et venditorem. '''15. [18.]''' РоMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII., Hal ,</ref> ad Sabi-num''.—Si praedio in diem addicto ante diem ven- ditor mortuus sit, sive post diem heres ei existat, sive omnino non existat, priori praedium emtum est, quia melior conditio allata, quae domino pla- ceat, intelligi non potest, quum is, qui vendat, non existat; quodsi intra diem adiectionis <ref>addictionis, Hal.</ref> heres exi-stat, melior conditio ei afferri potest.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hoxa78xzbias8t3wdqdhzli5i2f8zm7 104 83933 273056 2026-07-04T15:30:16Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1.—Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant , quae non accesserint prio- ri emtori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus venierit, prior venditio valet, quasi melior conditio allata non sit, si minoris sint <ref>si minoris: non, Hal.; si minoris non sit res, Vulg.</ref>. Idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuer... 273056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.—Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant , quae non accesserint prio- ri emtori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus venierit, prior venditio valet, quasi melior conditio allata non sit, si minoris sint <ref>si minoris: non, Hal.; si minoris non sit res, Vulg.</ref>. Idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit. '''16. [19.]''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum. —Imperator Severus rescripsit: «Sicut fructus in diem addictae domus, quum melior conditio fuerit allata, venditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emtor medio tempore necessario pro- baverit erogata, de reditu retineri, vel, si non suf-ficiat, solvi aequum est» ; et credo sensisse Princi- pem de emti , venditi actione. '''17. [20.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XIII. , Hal.</ref> Digestorum''. —Quum duo servi duobus separatim denis in diem addicti sint, et extiterit, qui pro utroque triginta det, refert, unius pretio decem, an singulorum quina adiiciat; secundum superiorem adiectionem is servus inemtus erit, cuius pretio adiectio facta fuerit, secundum posteriorem adicctionem uterque ad posteriorem emtorem pertinebit; quodsi incer- tum sit, ad utrius <ref>an ad utriusque, Hal. Vulg</ref> pretium addiderit, a priore emtione non videbitur esse discessum . '''18. [21.]''' AFRICANUS ''libro III. Quaestionum''.— Quum indiem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiiciente etiam pro ipsius parte a priore venditione discedi rectius existi- matur. '''19. [22.]''' IAVOLENUS ''libro II. ex Plautio'' <ref>Cassio, Hal ,</ref>.—Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est, et venditor alio fundo applicito etun ipsum fundum posteriori euitori eddisle, et id sine dolo molo fecit, prioricintori obligatus non erit; nan quamvis non idtantun, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo venlerit, tainen, si venditor dolo caret, prioris emtoris causa absoluta est, id enim solum intuendum est, an priori vendi- tori <ref>venditioni, conjetura Br.</ref> bona fide facta sit adiectio . '''20. [23.]''' PAPINIANUS ''libro III. Responsorum''. –Prior emtor post meliorem conditionem oblatam ob pecuniam in exordio venditori de pretio solu- tam contra secundum emtorem eltra delegationem iure stipulationis interpositam agere non potest.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0sacumxdhe0brhu9op1cqch4bnu9uaf 273257 273056 2026-07-05T02:29:09Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.—Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant , quae non accesserint prio- ri emtori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus venierit, prior venditio valet, quasi melior conditio allata non sit, si minoris sint <ref>si minoris: non, Hal.; si minoris non sit res, Vulg.</ref>. Idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit. '''16. [19.]''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum. —Imperator Severus rescripsit: «Sicut fructus in diem addictae domus, quum melior conditio fuerit allata, venditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emtor medio tempore necessario pro- baverit erogata, de reditu retineri, vel, si non suf-ficiat, solvi aequum est» ; et credo sensisse Princi- pem de emti, venditi actione. '''17. [20.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XIII. , Hal.</ref> Digestorum''. —Quum duo servi duobus separatim denis in diem addicti sint, et extiterit, qui pro utroque triginta det, refert, unius pretio decem, an singulorum quina adiiciat; secundum superiorem adiectionem is servus inemtus erit, cuius pretio adiectio facta fuerit, secundum posteriorem adicctionem uterque ad posteriorem emtorem pertinebit; quodsi incer- tum sit, ad utrius <ref>an ad utriusque, Hal. Vulg</ref> pretium addiderit, a priore emtione non videbitur esse discessum. '''18. [21.]''' AFRICANUS ''libro III. Quaestionum''.— Quum indiem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiiciente etiam pro ipsius parte a priore venditione discedi rectius existi- matur. '''19. [22.]''' IAVOLENUS ''libro II. ex Plautio'' <ref>Cassio, Hal ,</ref>.—Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est, et venditor alio fundo applicito etun ipsum fundum posteriori euitori eddisle, et id sine dolo molo fecit, prioricintori obligatus non erit; nan quamvis non idtantun, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo venlerit, tainen, si venditor dolo caret, prioris emtoris causa absoluta est, id enim solum intuendum est, an priori vendi- tori <ref>venditioni, conjetura Br.</ref> bona fide facta sit adiectio. '''20. [23.]''' PAPINIANUS ''libro III. Responsorum''. –Prior emtor post meliorem conditionem oblatam ob pecuniam in exordio venditori de pretio solu- tam contra secundum emtorem eltra delegationem iure stipulationis interpositam agere non potest.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pgwoaewgipd8cma8tr0vi1lypc5q6k7 0 83934 273057 2026-07-04T15:30:44Z Benoit Soubeyran 25250 Creatio 273057 wikitext text/x-wiki {{Versiones |OperisTitulus= Franco-Gallia |Scriptor= [[Scriptor:Franciscus Hotomanus|Franciscus Hotomanus]] }} * ''Francogallia'' (1573) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15078610 Gallica] * ''[[Francogallia (1586)|Francogallia]]'' (1586) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k833334 Gallica] 0t5y7phug6zcq9rlxurfa27780xfoog 104 83935 273059 2026-07-04T15:37:05Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'soriae potestate solvere; quodsi non habet, cui offerat, posse esse securum. '''5.''' NERATIUs ''libro V. Membranarum''.–Lege fundo vendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inemta sit, de fructi- bus, quos interim emtor percepisset, hoc agi intel-ligendum est, ut emtor interim eos sibi suo quoque iure perciperet; sed si fundus revenisset <ref>fundum revocasset, otros en Hal.</ref>, Ari- sto existimabat, venditor... 273059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>soriae potestate solvere; quodsi non habet, cui offerat, posse esse securum. '''5.''' NERATIUs ''libro V. Membranarum''.–Lege fundo vendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inemta sit, de fructi- bus, quos interim emtor percepisset, hoc agi intel-ligendum est, ut emtor interim eos sibi suo quoque iure perciperet; sed si fundus revenisset <ref>fundum revocasset, otros en Hal.</ref>, Ari- sto existimabat, venditori de his iudicium in emto- rem dandum esse, quia nihil penes cum residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset. '''6.''' SCAEVOLA ''libro II. Responsorum''.–De lege commissoria interrogatus ita respondit, si per em- torem factum sit, quominus lege pareretur, et ea lege uti venditor velit, fundos inemtos fore, et id, quod arrhae vel alio nomine datum esset, apud venditorem remansurum. § 1.–Idem respondit, si ex lege inemti sint fun- di, nec id, quod accessurum dictum est, emtori deberi. § 2.–Post diem lege commissoria comprehen- sum venditor partem reliquae <ref>Taur, según corrección del codice Fl.; reliqua, segun la escritura original, Br.</ref> pecuniae acce- pit; respondit, si post statutum diem reliquae pe- cuniae venditor legem dictam non exercuisset, et partem reliqui debiti accepisset, videri recessum a commissoria. '''7.''' HERMOGENIANUS ''libro II. Iuris Epitomarum'' <ref>ἐπιτομῶν, Παλ.</ref>.–Post diem commissoriae legi praestitu- tum si venditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum videtur, nec variare et ad hanc redi- re potest. '''8.''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.–Mulier fundos Caio Scio vendidit, et acceptis arrhae no- mine certis pecuniis statuta sunt tempora solutio- ni reliquae pecuniae; quibus si non paruisset em- tor, pactus est, ut arrham perderet, et inemtae villae essent; die statuto emtor testatus est, se pe- cuniam omnem reliquam paratum fuisse exsolve- re, et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignavit, defuisse autem venditricem; posterio- re autem die nomine fisci testato conventum emto- rem, ne ante mulieri pecuniam exsolveret, quam fisco satisfaceret; quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a venditrice vindicari debeant ex conventione venditionis <ref>Hal.; venditoris, Fl. </ref>? Respondit, secun- dum ea, quae proponerentur, non commisisse in legem venditionis emtorem.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5641jf1zzcs98ugfhw3csfu81uk6l4b 273260 273059 2026-07-05T02:30:08Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>soriae potestate solvere; quodsi non habet, cui offerat, posse esse securum. '''5.''' NERATIUs ''libro V. Membranarum''.–Lege fundo vendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inemta sit, de fructi- bus, quos interim emtor percepisset, hoc agi intel-ligendum est, ut emtor interim eos sibi suo quoque iure perciperet; sed si fundus revenisset <ref>fundum revocasset, otros en Hal.</ref>, Ari- sto existimabat, venditori de his iudicium in emto- rem dandum esse, quia nihil penes cum residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset. '''6.''' SCAEVOLA ''libro II. Responsorum''.–De lege commissoria interrogatus ita respondit, si per em- torem factum sit, quominus lege pareretur, et ea lege uti venditor velit, fundos inemtos fore, et id, quod arrhae vel alio nomine datum esset, apud venditorem remansurum. § 1.–Idem respondit, si ex lege inemti sint fun- di, nec id, quod accessurum dictum est, emtori deberi. § 2.–Post diem lege commissoria comprehen- sum venditor partem reliquae <ref>Taur, según corrección del codice Fl.; reliqua, segun la escritura original, Br.</ref> pecuniae acce- pit; respondit, si post statutum diem reliquae pe- cuniae venditor legem dictam non exercuisset, et partem reliqui debiti accepisset, videri recessum a commissoria. '''7.''' HERMOGENIANUS ''libro II. Iuris Epitomarum'' <ref>ἐπιτομῶν, Παλ.</ref>.–Post diem commissoriae legi praestitu- tum si venditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum videtur, nec variare et ad hanc redi- re potest. '''8.''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.–Mulier fundos Caio Scio vendidit, et acceptis arrhae no- mine certis pecuniis statuta sunt tempora solutio- ni reliquae pecuniae; quibus si non paruisset em- tor, pactus est, ut arrham perderet, et inemtae villae essent; die statuto emtor testatus est, se pe- cuniam omnem reliquam paratum fuisse exsolve- re, et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignavit, defuisse autem venditricem; posterio- re autem die nomine fisci testato conventum emto- rem, ne ante mulieri pecuniam exsolveret, quam fisco satisfaceret; quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a venditrice vindicari debeant ex conventione venditionis <ref>Hal.; venditoris, Fl. </ref>? Respondit, secun- dum ea, quae proponerentur, non commisisse in legem venditionis emtorem.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4inabukydmglv9mbknnq908gulk8ifm 104 83936 273066 2026-07-04T15:44:41Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '<big><center>'''TIT. IV'''</center></big> <center>DE HEREDITATE VEL ACTIONE VENDITA</center> <center>''[Véase Cód. IV. 39.]''</center> '''1.''' POMPONIUS libro IX. ad Sabinum''.—Si here- ditas venierit eius, qui vivit, aut nullus sit, nihil esse acti, quia in rerum natura non sit, quod ve- nierit. '''2.''' ULPIANUS ''libro XLIX. <ref>IV., Hal.</ref> ad Sabinum''.— Venditor hereditatis satisdare de evictione non de- bet, quum id inter emen... 273066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><big><center>'''TIT. IV'''</center></big> <center>DE HEREDITATE VEL ACTIONE VENDITA</center> <center>''[Véase Cód. IV. 39.]''</center> '''1.''' POMPONIUS libro IX. ad Sabinum''.—Si here- ditas venierit eius, qui vivit, aut nullus sit, nihil esse acti, quia in rerum natura non sit, quod ve- nierit. '''2.''' ULPIANUS ''libro XLIX. <ref>IV., Hal.</ref> ad Sabinum''.— Venditor hereditatis satisdare de evictione non de- bet, quum id inter ementem et vendentem agatur, ut neque amplius, neque minus iuris emtor habeat, quam apud heredem futurum esset; plane de facto suo venditor satisdare cogendus est. § 1.—In hereditate vendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit, quum aditur hereditas , an ea, quae fuit, quum hereditas venundatur, videndum erit. Et verius est, hoc esse servandum, quod actum est; plerumque autem hoc agi videtur, ut, quod ex he- reditate pervenit, in id tempus, quo venditio fit, id videatur venisse. § 2.—Et <ref>Fl. , Br .; Et, omitela Taur.</ref> illud potest quaeri, si etiam impu- beri sit substitutus is, qui vendidit hereditatem te- statoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum, qui vendidit hereditatem, pervenit, ex emto actioni locum faciat? Et magis est, ne veniat, quia alias hereditas est; licet enim unum testa- mentum sit, alia tamen atque alia hereditas est. Plane si hoc actum sit, dicendum erit, etiam impu- beris hereditatem in venditionem venire , maxime si iam delata impuberis hereditate venierit he- reditas. § 3.—Pervenisse ad venditorem hereditatis quo- modo videatur, quaeritur; et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus ven- ditor fuerit, hactenus videri ad eum pervenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutio- nem, actionesque tribuere; enimvero ubi corpora nactus est, vel debita exegit, plenius ad eum vide- ri pervenisse. Sed et si rerum venditarum ante hereditatem venditam pretia fuerit consecutus , palam est, ad eum pretia rerum pervenisse. Illud tenendum est, cum effectu videri pervenisse, non prima ratione; idcirco quod legatorum nomine quis praestitit, non videtur ad eum pervenisse, sed et si quid aeris alieni est, vel cuius alterius oneris hereditarii, pervenisse merito negabitur. Sed et rerum ante venditionem donatarum pretia praestari, aequitatis ratio exigit. § 4.—Non tantum autem quod ad venditorem hereditatis pervenit, sed et quod ad heredem eius ex hereditate pervenit, emtori restituendum est; et non solum quod iam pervenit, sed et quod quan- doque pervenerit, restituendum est. § 5.—Sed et si quid dolo malo eorum factum est,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 24by9eftpqn4gw61gdog6di7tzcc4mt 273261 273066 2026-07-05T02:30:38Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><big><center>'''TIT. IV'''</center></big> <center>DE HEREDITATE VEL ACTIONE VENDITA</center> <center>''[Véase Cód. IV. 39.]''</center> '''1.''' POMPONIUS libro IX. ad Sabinum''.—Si here- ditas venierit eius, qui vivit, aut nullus sit, nihil esse acti, quia in rerum natura non sit, quod ve- nierit. '''2.''' ULPIANUS ''libro XLIX. <ref>IV., Hal.</ref> ad Sabinum''.— Venditor hereditatis satisdare de evictione non de- bet, quum id inter ementem et vendentem agatur, ut neque amplius, neque minus iuris emtor habeat, quam apud heredem futurum esset; plane de facto suo venditor satisdare cogendus est. § 1.—In hereditate vendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit, quum aditur hereditas , an ea, quae fuit, quum hereditas venundatur, videndum erit. Et verius est, hoc esse servandum, quod actum est; plerumque autem hoc agi videtur, ut, quod ex he- reditate pervenit, in id tempus, quo venditio fit, id videatur venisse. § 2.—Et <ref>Fl. , Br .; Et, omitela Taur.</ref> illud potest quaeri, si etiam impu- beri sit substitutus is, qui vendidit hereditatem te- statoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum, qui vendidit hereditatem, pervenit, ex emto actioni locum faciat? Et magis est, ne veniat, quia alias hereditas est; licet enim unum testa- mentum sit, alia tamen atque alia hereditas est. Plane si hoc actum sit, dicendum erit, etiam impu- beris hereditatem in venditionem venire , maxime si iam delata impuberis hereditate venierit he- reditas. § 3.—Pervenisse ad venditorem hereditatis quo- modo videatur, quaeritur; et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus ven- ditor fuerit, hactenus videri ad eum pervenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutio- nem, actionesque tribuere; enimvero ubi corpora nactus est, vel debita exegit, plenius ad eum vide- ri pervenisse. Sed et si rerum venditarum ante hereditatem venditam pretia fuerit consecutus , palam est, ad eum pretia rerum pervenisse. Illud tenendum est, cum effectu videri pervenisse, non prima ratione; idcirco quod legatorum nomine quis praestitit, non videtur ad eum pervenisse, sed et si quid aeris alieni est, vel cuius alterius oneris hereditarii, pervenisse merito negabitur. Sed et rerum ante venditionem donatarum pretia praestari, aequitatis ratio exigit. § 4.—Non tantum autem quod ad venditorem hereditatis pervenit, sed et quod ad heredem eius ex hereditate pervenit, emtori restituendum est; et non solum quod iam pervenit, sed et quod quan- doque pervenerit, restituendum est. § 5.—Sed et si quid dolo malo eorum factum est,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> oxeb3y2sp4bwzrvbj7vc5kdw15gfxlt 104 83937 273067 2026-07-04T15:51:58Z Carlos Pérez 921 32241 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'quominus ad eos perveniat, et hoc emtori prae- standum est; fecisse autem dolo malo, quomi- nus perveniat, videtur, sive alienavit aliquid, vel etiam accepto quem liberavit, vel id egit dolo ma- lo, ne de hereditate acquireretur, vel ne possessio- nem adipisceretur, quam posset adipisci. Sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit <ref>amiserit. Hal.</ref> aliquid, utique tenebitur; deperdita autem et deminuta si- ne dolo malo venditori... 273067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Carlos Pérez 921" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quominus ad eos perveniat, et hoc emtori prae- standum est; fecisse autem dolo malo, quomi- nus perveniat, videtur, sive alienavit aliquid, vel etiam accepto quem liberavit, vel id egit dolo ma- lo, ne de hereditate acquireretur, vel ne possessio- nem adipisceretur, quam posset adipisci. Sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit <ref>amiserit. Hal.</ref> aliquid, utique tenebitur; deperdita autem et deminuta si- ne dolo malo venditoris non praestabuntur. § 6.— Illud quaesitum est, an venditor heredi- tatis ob debitum a filio suo, qui in potestate eius esset , servove ei, cuius hereditatem vendidisset, praestare debeat emtori? Et visum est, quidquid duntaxat de peculio filii servive, aut in suam rem versum inveniatur, praestare eum debere. § 7.—Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis venditor senserit, emtori restituere id debeat? Et est apud Iulianum haec quaestio tra- ctata libro sexto Digestorum, et ait, quod non de- bitum exegerit, retinere heredem, et quod non de- bitum solverit, non reputare ; nam hoc servari, ut heres emtori non praestet, quod non debitum exe- gerit, neque ab eo consequatur, quod non debitum praestiterit. Si autem condemnatus praestiterit, hoc solum heredi sufficit, esse eum <ref>se, Hal.</ref> condemna- tum sine dolo malo suo, etiamsi maxime creditor non fuerit is, cui condemnatus est heres; quae sententia mihi placet. § 8.—Non solum autem hereditarias actiones, sed etiam eas obligationes, quas ipse heres consti- tuit, dicendum erit praestari emtori debere; itaque etsi fideiussorem acceperit ab hereditario debitore, ipsam hanc actionem, quam habet heres, praesta- re emtori debebit. Sed et si novaverit, vel in iudi- cium deduxerit actionem, praestare debebit hanc ipsam actionem, quam nactus est. § 9.—Sicuti lucrum omne ad emtorem heredita- tis respicit, ita damnum quoque debet ad eundem respicere. § 10.—Denique si rem hereditariam heres ven- diderit, ac per hoc fuerit condemnatus, non habet contra emtorem actionem, quia non ideo conde- mnatur, quod heres esset, sed quod vendiderit. Sed si pretium rei distractae emtori hereditatis de- dit, videamus, an locus sit ex vendito actioni; et putem esse. § 11.—Sive ipse venditor dederit aliquid pro hereditate, sive preocurator eius, sive alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex vendito actioni, dummodo aliquid absit venditori hereditatis ; ceterum si nihil absit venditori, con- sequens erit dicere, non competere ei actionem. § 12.—Apud Iulianum scriptum est, si venditor hereditatis exceperit servum sine peculio <ref>periculo, Hal.</ref>, et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem verso, id duntaxat eum consequi, quod prae- stiterit eius peculii nomine, quod emtorem sequi<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rt2wea7lmsb8ffu2rtuq07x8885a1c2 273262 273067 2026-07-05T02:31:05Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Emendata */ 273262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quominus ad eos perveniat, et hoc emtori prae- standum est; fecisse autem dolo malo, quomi- nus perveniat, videtur, sive alienavit aliquid, vel etiam accepto quem liberavit, vel id egit dolo ma- lo, ne de hereditate acquireretur, vel ne possessio- nem adipisceretur, quam posset adipisci. Sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit <ref>amiserit. Hal.</ref> aliquid, utique tenebitur; deperdita autem et deminuta si- ne dolo malo venditoris non praestabuntur. § 6.—Illud quaesitum est, an venditor heredi- tatis ob debitum a filio suo, qui in potestate eius esset , servove ei, cuius hereditatem vendidisset, praestare debeat emtori? Et visum est, quidquid duntaxat de peculio filii servive, aut in suam rem versum inveniatur, praestare eum debere. § 7.—Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis venditor senserit, emtori restituere id debeat? Et est apud Iulianum haec quaestio tra- ctata libro sexto Digestorum, et ait, quod non de- bitum exegerit, retinere heredem, et quod non de- bitum solverit, non reputare ; nam hoc servari, ut heres emtori non praestet, quod non debitum exe- gerit, neque ab eo consequatur, quod non debitum praestiterit. Si autem condemnatus praestiterit, hoc solum heredi sufficit, esse eum <ref>se, Hal.</ref> condemna- tum sine dolo malo suo, etiamsi maxime creditor non fuerit is, cui condemnatus est heres; quae sententia mihi placet. § 8.—Non solum autem hereditarias actiones, sed etiam eas obligationes, quas ipse heres consti- tuit, dicendum erit praestari emtori debere; itaque etsi fideiussorem acceperit ab hereditario debitore, ipsam hanc actionem, quam habet heres, praesta- re emtori debebit. Sed et si novaverit, vel in iudi- cium deduxerit actionem, praestare debebit hanc ipsam actionem, quam nactus est. § 9.—Sicuti lucrum omne ad emtorem heredita- tis respicit, ita damnum quoque debet ad eundem respicere. § 10.—Denique si rem hereditariam heres ven- diderit, ac per hoc fuerit condemnatus, non habet contra emtorem actionem, quia non ideo conde- mnatur, quod heres esset, sed quod vendiderit. Sed si pretium rei distractae emtori hereditatis de- dit, videamus, an locus sit ex vendito actioni; et putem esse. § 11.—Sive ipse venditor dederit aliquid pro hereditate, sive preocurator eius, sive alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex vendito actioni, dummodo aliquid absit venditori hereditatis ; ceterum si nihil absit venditori, con- sequens erit dicere, non competere ei actionem. § 12.—Apud Iulianum scriptum est, si venditor hereditatis exceperit servum sine peculio <ref>periculo, Hal.</ref>, et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem verso, id duntaxat eum consequi, quod prae- stiterit eius peculii nomine, quod emtorem sequi<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nmwjpvfdjlpy0dqvzy1rpjm4tvyx83m 0 83938 273069 2026-07-04T15:59:47Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> AVES CANTENT Aves circa me cantent, et omnia pulchra sint, viridia. O Deus, aves cantent circa me; ille flos qui in corde meo crescit numquam marcescat. </poem>' 273069 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> AVES CANTENT Aves circa me cantent, et omnia pulchra sint, viridia. O Deus, aves cantent circa me; ille flos qui in corde meo crescit numquam marcescat. </poem> r6uwxumxfeny1ktm9gafeo1ofsdw28p 273087 273069 2026-07-04T17:28:56Z Coronus Tenebrosius 31709 273087 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''AVES CANTENT''' Aves circa me cantent, et omnia pulchra sint, viridia. O Deus, aves cantent circa me; ille flos qui in corde meo crescit numquam marcescat. </poem> 1x1v4bjpe3272p2c9n8ni5xpzpuub0i 0 83939 273071 2026-07-04T16:09:08Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''PICTORIS CARMEN''' O, si te attingere possem, pulchritudo, in forma hominis perfecta, dominus essem totius mundi, universi atque omnium aspecta. </poem>' 273071 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''PICTORIS CARMEN''' O, si te attingere possem, pulchritudo, in forma hominis perfecta, dominus essem totius mundi, universi atque omnium aspecta. </poem> k83yhtmhrfz7u9r94slzoax5on5eu4j 0 83940 273074 2026-07-04T16:28:28Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> COGNITIO Extra me ipsum dilatior fio. E tenebris in lucem dilatior fio. Et semper me aliquid excitat in dilatione, et iterum a luce in cotidianitatem ignorantiae redeo. </poem>' 273074 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> COGNITIO Extra me ipsum dilatior fio. E tenebris in lucem dilatior fio. Et semper me aliquid excitat in dilatione, et iterum a luce in cotidianitatem ignorantiae redeo. </poem> hgrxacywyyhv5pgkmcdkd93qmkeg1jg 273076 273074 2026-07-04T16:28:47Z Coronus Tenebrosius 31709 273076 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''COGNITIO''' Extra me ipsum dilatior fio. E tenebris in lucem dilatior fio. Et semper me aliquid excitat in dilatione, et iterum a luce in cotidianitatem ignorantiae redeo. </poem> 3powqwsad0vduv3upyahl943p5ggl6j 273088 273076 2026-07-04T17:31:28Z Coronus Tenebrosius 31709 273088 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''COGNITIO''' Extra me ipsum dilatior fio. E tenebris in lucem dilatior fio. Et semper me aliquid excitat in dilatione, et iterum a luce in cotidianitatem ignorantiae redeo. </poem> rc2wuldgt1ty0wzhpfx7oykrgqi91q1 0 83941 273078 2026-07-04T16:40:41Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''APPARITIO''' Entia solitudinis. Duae planetae spatio obscuro cosmico seiunctae. Non sunt planetae. Stellae sunt. Lumen suum includunt in se. Corruunt in se: foramen nigrum. </poem>' 273078 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''APPARITIO''' Entia solitudinis. Duae planetae spatio obscuro cosmico seiunctae. Non sunt planetae. Stellae sunt. Lumen suum includunt in se. Corruunt in se: foramen nigrum. </poem> go253hdhbeh0l61y1wbp0nlmmt6226w 0 83942 273080 2026-07-04T16:46:46Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''PUELLA''' Ut serpens sinuatur albo ventre ad sonitus attonitos. Amorem explere ea cupit. Iuvenis cor puellae abiciet, et ubera capesset. </poem>' 273080 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''PUELLA''' Ut serpens sinuatur albo ventre ad sonitus attonitos. Amorem explere ea cupit. Iuvenis cor puellae abiciet, et ubera capesset. </poem> m9umpev7sbdo93y6rbc3namy2yzfz4i 0 83943 273084 2026-07-04T17:05:14Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''AD MARGINES''' Per dies per hortos desertos ambulo, aves in ramis sedent. Folia tunc aspicio: viridia sunt, fortasse non; mihi ita tantum videtur. Folia, folium viride est, sed iam in marginibus flavescere et lente siccari incipit. Folium in uno arbore senescit. Pira flavescunt. In gramine viridi arida folia sparsa iacent. Et tempus se in marginibus conglobatur. </poem>' 273084 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''AD MARGINES''' Per dies per hortos desertos ambulo, aves in ramis sedent. Folia tunc aspicio: viridia sunt, fortasse non; mihi ita tantum videtur. Folia, folium viride est, sed iam in marginibus flavescere et lente siccari incipit. Folium in uno arbore senescit. Pira flavescunt. In gramine viridi arida folia sparsa iacent. Et tempus se in marginibus conglobatur. </poem> 3r8tu85eypmd7yqjqu3rb2wjg13ekd9 0 83944 273086 2026-07-04T17:27:39Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''EGO HIC FUI''' Vos invito ut congregemur et flammam ignis spiritus spectemus, si iam non possumus ea calefieri, nam flamma incerta est cum in umida salicis ligna incidit; ideo spectemus flammam spiritus, quoniam interdum ipsa contemplatio ignis spectatori afferre potest sensum caloris. Omnia in mentibus vestris sunt; apis aliter quam nos lucis spectrum videt. Res tantum exsistit oculis nostris visa; pro nobis. Et unusquisq...' 273086 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''EGO HIC FUI''' Vos invito ut congregemur et flammam ignis spiritus spectemus, si iam non possumus ea calefieri, nam flamma incerta est cum in umida salicis ligna incidit; ideo spectemus flammam spiritus, quoniam interdum ipsa contemplatio ignis spectatori afferre potest sensum caloris. Omnia in mentibus vestris sunt; apis aliter quam nos lucis spectrum videt. Res tantum exsistit oculis nostris visa; pro nobis. Et unusquisque nostrum ex angulo caeli in terram prospicit. Absoluti non sumus orbati, quamquam in certa domo collocati, in certo tempore; aetate baroca, in domo baroco proscenio et horto cultiore ornata. De absoluto cogitare possumus quia non sumus absolutum, quia absolutum sui ipsius non est conscius; totum frangi debet ut sui conscius fiat. Ego hic fui: frustra conatus probandi propriam subsistentiam. Equi nostri capita ad aeternitatem verterunt; exstinximus candelam nostram: conticuimus coram existentia. </poem> kfuqnuzs7jbrsr0rqy3moq566cmocbj 0 83945 273091 2026-07-04T18:43:20Z Coronus Tenebrosius 31709 Paginam instituit, scribens '[[Carmina non adlecta]] <poem> '''FLOS IN TELA ARANEAE''' Quid est pulchritudo sine oculo spectatoris? Quid est corpus feminae sine manu quae illud mulcet? Frigidus marmoris monumentum flumine temporis perfusum. Pulchritudo tua rosae similis est; et antequam aestas transeat, ventus validus omnes eius petalos avellit. Et omnes pili cadent, et omnia inane et desertum manebit. Et in postes veterum ianvarum iam tela araneae haeret. </poem>' 273091 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''FLOS IN TELA ARANEAE''' Quid est pulchritudo sine oculo spectatoris? Quid est corpus feminae sine manu quae illud mulcet? Frigidus marmoris monumentum flumine temporis perfusum. Pulchritudo tua rosae similis est; et antequam aestas transeat, ventus validus omnes eius petalos avellit. Et omnes pili cadent, et omnia inane et desertum manebit. Et in postes veterum ianvarum iam tela araneae haeret. </poem> nzcq3dx5bp7aj08hljxlnggektyf0pk 273094 273091 2026-07-04T18:49:51Z Coronus Tenebrosius 31709 273094 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''FLOS IN TELA ARANEAE''' Quid est pulchritudo sine oculo spectatoris? Quid est corpus feminae sine manu quae illud mulcet? Frigidus marmoris monumentum flumine temporis perfusum. Pulchritudo tua rosae similis est; et antequam aestas transeat, ventus validus omnes eius petalos avellit. Et omnes pili cadent, et omnia inane et desertum manebit. Et in postes veterum ianuarum iam tela araneae haeret. </poem> tojqxfycaq4jsb3a1sw7k3o5n2y3pj3 273104 273094 2026-07-04T19:03:30Z Coronus Tenebrosius 31709 273104 wikitext text/x-wiki [[Carmina non adlecta]] <poem> '''FLOS IN TELA ARANEAE''' Quid est pulchritudo sine oculo spectatoris? Quid est corpus feminae sine manu quae illud mulcet? Frigidus marmor monumenti flumine temporis perfusum. Pulchritudo tua rosae similis est; et antequam aestas transeat, ventus validus eius petalos avellit. Et omnes pili cadent, et omnia inane et desertum manebit. Et in postes veterum ianuarum iam tela araneae haeret. </poem> 4vfku6q7kgb1999c83er9t4xfmjnr3r 104 83946 273092 2026-07-04T18:44:17Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'non enim pretium continet tantum, sed omne, quod interest emtoris, servum non evinci. Plane si in tantum pretium excessisse <ref>Hal.; excedisse, el codice Fl.</ref> proponas, ut non sit cogitatum a venditore de tanta summa, veluti si ponas agitatorem postea factum vel pan- tomimum, evictum esse eum, qui minimo veniit pretio, iniquum videtur, in magnam quantitatem obligari venditorem, '''44. [45.]''' AFRICANUS ''libro VIII. <ref>V., Hal.</re... 273092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non enim pretium continet tantum, sed omne, quod interest emtoris, servum non evinci. Plane si in tantum pretium excessisse <ref>Hal.; excedisse, el codice Fl.</ref> proponas, ut non sit cogitatum a venditore de tanta summa, veluti si ponas agitatorem postea factum vel pan- tomimum, evictum esse eum, qui minimo veniit pretio, iniquum videtur, in magnam quantitatem obligari venditorem, '''44. [45.]''' AFRICANUS ''libro VIII. <ref>V., Hal.</ref> Quaestio- num.—quum et forte idem mediocrium facultatum sit, et non ultra duplum periculum subire cum oportet; '''45. [46.]''' PAULUS ''libro V. Quaestionum''.—id- que et Iulianum agitasse Africanus refert; quod iustum est, sicut minuitur praestatio, si servus de-terior apud emtorem effectus sit, quum evincitur. § 1.—Illud expeditius videbatur, si mihi alienam aream vendideris, et in eam ego aedificavero, at- que ita eam dominus evincit; nam, quia possim petentem dominum, nisi impensam aedificiorum solvat, doli mali exceptione summovere, magis est, ut ea res ad periculum venditoris non perti- neat; quod et in servo dicendum est, si in servitu- tem, non in libertatem evinceretur, ut dominus mercedes et impensas <ref>mercedis impensas, Hal.</ref> praestare debeat; quod- si emtor non possideat aedificium vel servum, ex emto habebit actionem. In omnibus tamen his ca- sibus , si sciens quis alienum vendiderit, omnimodo teneri debet. § 2.—Superest tertia deliberatio, cuius debet esse liberta Arescusa, quae recusat emtorem. Et non sine ratione dicetur, eius debere effici liber- tam, a quo vendita est, id est heredis , quia et ipse ex emto actione tenetur; sed hoc ita, si non Are- scusa elegerit emtoris patronatum; tunc etenim et illius remanet liberta, et ille ex emto actionem non habet, quia nihil eius interest, quum eam li- bertam <ref>liberam, Hal.</ref> habet. '''46. [47.]''' IDEM ''libro XXIV. Quaestionum''.—Si quis alienam rem vendiderit, et medio tempore heres domino rei extiterit, cogetur implere vendi- tionem. '''47. [48.]''' IDEM ''libro VI. Responsorum''.—Lu- cius Titius accepta pecunia ad materias venden- das sub poena certa ita, ut, si non integras reprae-staverit intra statuta tempora, poena conveniatur, partim datis materiis decessit; quum igitur testator in poenam commiserit, neque heres eius reliquam materiam exhibuerit , an et in poenam, et in usu- ras conveniri possit, praesertim quum emtor mu- tuatus pecuniam usuras gravissimas expendit? Paulus respondit, ex contractu, de quo quaeritur, etiam heredem venditoris in poenam conveniri pos-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> h5bisguv397fo1qbchno1td00cju0ed 104 83947 273093 2026-07-04T18:49:12Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>gitivi simplices (1) dominis reddendi sunt; sed si pro libero se gesserint, gravius coërceri solent. '''3'''. ULPIANUS ''libro VII. de officio Proconsulis''.—Divus Pius rescripsit, eum, qui fugitivum vult requirere in praediis alienis, posse adire Praesidem literas ei daturum, et si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem Praesidem in eum constituere , qui inquiri non permiserit. Sed et Divus Marcus Oratione, quam in Senatu recitavit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris, quam Senatorum et paganorum praedia volentibus fugitivos inquirere, scrutarique cubilia atque vestigia occultantium. '''4'''. PAULUS ''libro I. Sententiarum'' (2).—Limenarchae et stationarii fugitivos deprehensos recte in custodiam retinent. Magistratus municipales ción, retienen con derecho en custodia á los fugiad officium Praesidis provinciae vel Proconsulis comprehensos fugitivos recte transmittunt. '''5'''. TRYPHONINUS ''libro I. Disputationum''.—Si in arenam fugitivus servus se dederit, ne isto quidem periculo discriminis vitae tantum sibi irrogato potestatem domini evitare poterit; nam Divus Pius rescripsit, omnimodo eos dominis suis reddere, sive ante pugnam ad bestias, sive post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interversa, aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem vel iustitiam animadversionis in arenam se dare mallent; reddi ergo eos oportet. {{c|'''TIT. IV'''}} {{c|DE (3) ALEATORIBUS}} {{c|''[Cf. Cod. III. 43.]''}} '''1'''. ULPIANUS ''libro XXIII. ad Edictum''.—Praetor ait: SI QUIS EUM, APUD QUEM ( 4 ) ALEA LUSUM ESSE DICETUR, VERBERAVERIT, DAMNUMVE EI DEDERIT, SIVE QUID EO TEMPORE DOMO (5) EIUS SUBTRACTUM EST ( 6 ), IUDICIUM NON DABO; IN EUM, QUI ALEAE LUDENDAE CAUSA VIM INTULERIT, UTI QUAEQUE (7) RES ERIT, ANIMADVERTAM. § 1. Si rapinas fecerint inter se collusores, vi bonorum raptorum non denegabitur actio; susceptorem enim duntaxat prohibuit vindicari, non et collusores, quamvis et hi indigni videantur. § 2. Item notandum, quod susceptorem verberatum quidem, et damnum passum ubicunque et quandocunque non vindicat; verum furtum factum domi, et eo tempore, quo alea ludebatur, li- (1) supplices, ''otros en Hal''. (2) ''Hallase este fragmento en Pauli Sentt. recc. I. 6. А. §. 8. 4.'' (3) ALEAE LUSU ET, ''inserta la Vulg.'' (4) IN, ''insertan Hal. Vulg.'' (5) ''Hal. Bas. (ἐξ αὐτοῦ κλέψας); DOLO, Fl.'' (6) ERIT, ''Hal.'' (7) UTIQUE QUAE, ''Hal.''<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5i2mc09scto28w9zz2z4wvl4k1n4p73 273309 273093 2026-07-05T08:49:49Z Ibañezfan 32796 273309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>gitivi simplices <ref>supplices, ''otros en Hal''</ref> dominis reddendi sunt; sed si pro libero se gesserint, gravius coërceri solent. '''3'''. ULPIANUS ''libro VII. de officio Proconsulis''.—Divus Pius rescripsit, eum, qui fugitivum vult requirere in praediis alienis, posse adire Praesidem literas ei daturum, et si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem Praesidem in eum constituere , qui inquiri non permiserit. Sed et Divus Marcus Oratione, quam in Senatu recitavit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris, quam Senatorum et paganorum praedia volentibus fugitivos inquirere, scrutarique cubilia atque vestigia occultantium. '''4'''. PAULUS ''libro I. Sententiarum'' <ref>''Hallase este fragmento en Pauli Sentt. recc. I. 6. А. §. 8. 4.''</ref>.—Limenarchae et stationarii fugitivos deprehensos recte in custodiam retinent. Magistratus municipales ción, retienen con derecho en custodia á los fugiad officium Praesidis provinciae vel Proconsulis comprehensos fugitivos recte transmittunt. '''5'''. TRYPHONINUS ''libro I. Disputationum''.—Si in arenam fugitivus servus se dederit, ne isto quidem periculo discriminis vitae tantum sibi irrogato potestatem domini evitare poterit; nam Divus Pius rescripsit, omnimodo eos dominis suis reddere, sive ante pugnam ad bestias, sive post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interversa, aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem vel iustitiam animadversionis in arenam se dare mallent; reddi ergo eos oportet. {{c|'''TIT. IV'''}} {{c|DE <ref>ALEAE LUSU ET, ''inserta la Vulg.''</ref> ALEATORIBUS}} {{c|''[Cf. Cod. III. 43.]''}} '''1'''. ULPIANUS ''libro XXIII. ad Edictum''.—Praetor ait: SI QUIS EUM, APUD QUEM <ref>IN, ''insertan Hal. Vulg.''</ref> ALEA LUSUM ESSE DICETUR, VERBERAVERIT, DAMNUMVE EI DEDERIT, SIVE QUID EO TEMPORE DOMO <ref>''Hal. Bas. (ἐξ αὐτοῦ κλέψας); DOLO, Fl.''</ref> EIUS SUBTRACTUM EST <ref>ERIT, ''Hal.''</ref>, IUDICIUM NON DABO; IN EUM, QUI ALEAE LUDENDAE CAUSA VIM INTULERIT, UTI QUAEQUE <ref>UTIQUE QUAE, ''Hal.''</ref> RES ERIT, ANIMADVERTAM. § 1. Si rapinas fecerint inter se collusores, vi bonorum raptorum non denegabitur actio; susceptorem enim duntaxat prohibuit vindicari, non et collusores, quamvis et hi indigni videantur. § 2. Item notandum, quod susceptorem verberatum quidem, et damnum passum ubicunque et quandocunque non vindicat; verum furtum factum domi, et eo tempore, quo alea ludebatur, li- ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4kqp7sw24ybzy8uzddscl0lohn53nv9 104 83948 273095 2026-07-04T18:52:37Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '659 DIGESTO . - LIBRO XI : TÍTULO VI cet lusor non fuerit, qui quid eorum fecerit, impune fit . «Domum» autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere, certum est. y al tiempo en que se jugaba al azar, aunque no fuere unjugador el que hubiere hecho alguna de estas cosas, se comete impunemente. Y es cierto que debemos entender por « casa » la habitación y el domicilio . § 3. Quod autem Praetor negat, se furti actionem daturum , vid... 273095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>659 DIGESTO . - LIBRO XI : TÍTULO VI cet lusor non fuerit, qui quid eorum fecerit, impune fit . «Domum» autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere, certum est. y al tiempo en que se jugaba al azar, aunque no fuere unjugador el que hubiere hecho alguna de estas cosas, se comete impunemente. Y es cierto que debemos entender por « casa » la habitación y el domicilio . § 3. Quod autem Praetor negat, se furti actionem daturum , videamus , utrum ad poenalem actionem solam pertineat, an et si ad exhibendum velit agere, vel vindicare, vel condicere? Et est § 3. Mas lo que dice el Pretor, que él no dará la acción de hurto, veamos,¿se referirá únicamente á la acción penal, ó también á si quisiera ejercitar la de exhibición, ó la de vindicación , ó la relatum apud Pomponium, solummodo poenalem condicción? Y dice Pomponio, que solamente está actionem denegatam; quod non (1) puto verum, denegada la acción penal; lo que no juzgo verdadero, porque el Pretor dice simplemente: «si se hubiere substraído alguna cosa, no daré acción» . § 4.-« Castigaré, dice, al que para que se juegue à juegos de azar hubiere empleado la fuerza, de cualquier modo que fuere » ; esta cláusula se refiere al castigo de aquel que compelió á jugar, para que ó sea multado, o conducido a las canteras, ó á las cárceles públicas ; Praetor enim simpliciter ait: «si quid subtractum erit, iudicium non dabo» . § 4.-« In eum, inquit, qui aleae ludendae causa vim intulerit, uti quaeque res erit, animadvertam»; haec clausula pertinet ad animadversio- nem eius, qui compulit ludere, ut aut mulcta mulctetur, aut in lautumias, vel in vincula publica ducatur; 2. PAULUS libro XIX. ad Edictum. solent enim quidam et cogere ad lusum vel ab initio, vel victi dum retinent . 2. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XIX.porque suelen algunos obligar también a jugar, ó desde un principio, ó cuando habiendo ellos perdido retienen a otros . § 1. Senatusconsultum vetuit in pecuniam lu- § 1. Un Senadoconsulto prohibió jugar dinero , dere, praeterquam si quis certet hasta (2) vel pi- excepto si alguno jugara á tirar la lanza ó el dar- lo iaciendo, vel currendo, saliendo, luctando, pugnando, quod virtutis causa fiat; do, ó á correr, saltar, luchar, ó pelear, y esto se haga para probar el valor ; 3. MARCIANUS libro V. Regularum . in quibus rebus ex lege Titia, et Publicia (3), et Cornelia etiam sponsionem facere licet; sed ex aliis , ubi pro virtute certamen non fit, non licet . 4. PAULUS libro XIX. ad Edictum .- Quod in convivio (4) vescendi causa ponitur, in eam rem familia (5) ludere permittitur. § 1. Si servus vel filiusfamilias victus fuerit, patri vel domino competit repetitio . Item si servus acceperit pecuniam, dabitur in dominum de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur. Sed non amplius cogendus est praestare, quam id, quod ex ea re in peculio sit . § 2.-Adversus parentes et patronos repetitio eius, quod in alea lusum est, utilis ex hoc Edicto danda est . TIT . VI SI MENSOR FALSUM MODUM 3. MARCIANO; Reglas, libro V.-en cuyos juegos es licito hacer también apuesta por la ley Ticia, por la Publicia, y por la Cornelia; pero no es licito en otros, en los que no se celebre certamen para probar el valor. 4. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XIX.Permitese que jueguen los esclavos sobre aquella cosa que para comer se pone en la mesa. § 1. Si un esclavo, ó un hijo de familia hubiere perdido, al padre ó al dueño le compete reclamación. Asimismo, si un esclavo hubiere recibido dinero, se dará contra su señor la acción de peculio, no la noxal, porque se reclama por un negocio hecho . Pero no ha de ser obligado á pagar más de lo que por tal causa haya en el peculio . § 2. En virtud de este Edicto, se ha de dar contra los padres y los patronos la reclamación útil de lo que se jugó á juego de azar . TITULO VI DIXERIT DE SI EL MEDIDOR HUBIERE DECLARADO UNA MEDIDA FALSA 1. ULPIANUS libro XXIV. ad Edictum .- Ad- 1. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXIV. versus mensorem agrorum Praetor in factum actionem proposuit, a quo falli nos non oportet; nam interest nostra, ne fallamur in modi renun- -El Pretor estableció una acción por el hecho contra el agrimensor, por quien no conviene que seamos engañados; porque nos importa que no tiatione, si forte vel de finibus contentio sit, vel seamos engañados en la declaración de la medi- emtor scire velit, vel venditor, cuiusmodi ager da, si acaso hubiera contienda sobre limites , ó el veneat. Ideo autem hanc actionem proposuit, quia comprador, ó el vendedor, quisiera saber con qué non crediderunt veteres, inter talem personam locationem et conductionem (6) esse, sed magis operam beneficii loco praeberi , et id, quod datur, ei ad remunerandum dari, et inde honorarium cabida se venda un campo . Y por esto estableció esta acción , porque no creyeron los antiguos, que respecto á tal persona hubiera locación y conducción, sino que más bien se hacia un trabajo como (1) non, omítela Hal. (2) disco, Hal. (3) et Publicia, omitelas Hal. (4) Taur.; comBiBio, Fl., Br. (5) in alea, (en lugar de familia), conjetura Br. (6) et conductionem, omítelas Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fs1g82z06ufulfvtg3s9o67xe2i5akn 273310 273095 2026-07-05T09:16:41Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cet lusor non fuerit, qui quid eorum fecerit, impune fit. «Domum» autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere, certum est. § 3. Quod autem Praetor negat, se furti actionem daturum, videamus, utrum ad poenalem actionem solam pertineat, an et si ad exhibendum velit agere, vel vindicare, vel condicere? Et est relatum apud Pomponium, solummodo poenalem actionem denegatam; quod non (1) puto verum, Praetor enim simpliciter ait: «si quid subtractum erit, iudicium non dabo». § 4. «In eum, inquit, qui aleae ludendae causa vim intulerit, uti quaeque res erit, animadvertam»; haec clausula pertinet ad animadversionem eius, qui compulit ludere, ut aut mulcta mulctetur, aut in lautumias, vel in vincula publica ducatur; '''2.''' PAULUS ''libro XIX. ad Edictum.''—solent enim quidam et cogere ad lusum vel ab initio, vel victi dum retinent. § 1. Senatusconsultum vetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta (2) vel pilo iaciendo, vel currendo, saliendo, luctando, pugnando, quod virtutis causa fiat; '''3.''' MARCIANUS ''libro V. Regularum''.—in quibus rebus ex lege Titia, et Publicia (3), et Cornelia etiam sponsionem facere licet; sed ex aliis , ubi pro virtute certamen non fit, non licet. '''4.''' PAULUS ''libro XIX. ad Edictum''.—Quod in convivio (4) vescendi causa ponitur, in eam rem familia (5) ludere permittitur. § 1. Si servus vel filiusfamilias victus fuerit, patri vel domino competit repetitio . Item si servus acceperit pecuniam, dabitur in dominum de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur. Sed non amplius cogendus est praestare, quam id, quod ex ea re in peculio sit. § 2.-Adversus parentes et patronos repetitio eius, quod in alea lusum est, utilis ex hoc Edicto danda est. {{c|'''TIT. VI'''}} {{c|SI MENSOR FALSUM MODUM DIXERIT}} '''1.''' ULPIANUS ''libro XXIV. ad Edictum''.—Adversus mensorem agrorum Praetor in factum actionem proposuit, a quo falli nos non oportet; nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte vel de finibus contentio sit, velemtor scire velit, vel venditor, cuiusmodi agerveneat. Ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt veteres, inter talem personam locationem et conductionem (6) esse, sed magis operam beneficii loco praeberi, et id, quod datur, ei ad remunerandum dari, et inde honorarium (1) non, ''omítela Hal.'' (2) disco, ''Hal.'' (3) et Publicia, ''omitelas Hal.'' (4) ''Taur.''; comBiBio, ''Fl., Br.'' (5) in alea, ''(en lugar de familia), conjetura Br.'' (6) et conductionem, ''omítelas Hal.'' ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> gplyxkrdxq2uxznrdfzm0vlryo3i05b 104 83949 273096 2026-07-04T18:53:23Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '660 DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VI appellari ; si autem ex locato conducto (1) fuerit actum, dicendum erit, nec tenere intentionem . por beneficio, y que aquello que se da, se le daba para remunerarle, y que por esto se llamaba ho- norario; pero si se hubiere ejercitado la acción de locación ó conducción, se habrá de decir, que ni § 1. Haec actio dolum malum duntaxat exi- git; visum est enim, satis abundeque coërceri mensorem, si dolus... 273096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>660 DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VI appellari ; si autem ex locato conducto (1) fuerit actum, dicendum erit, nec tenere intentionem . por beneficio, y que aquello que se da, se le daba para remunerarle, y que por esto se llamaba ho- norario; pero si se hubiere ejercitado la acción de locación ó conducción, se habrá de decir, que ni § 1. Haec actio dolum malum duntaxat exi- git; visum est enim, satis abundeque coërceri mensorem, si dolus malus solus conveniatur (2) eius hominis, qui civiliter obligatus non est; pro- inde, si imperite versatus est, sibi imputare debet, qui eum adhibuit; sed et si negligenter, aeque mensor securus erit; lata culpa plane dolo comparabitur. Sed et si mercedem accepit , non omnem culpam eum praestare propter verba Edicti; utique enim scit Praetor, et mercede eos intervenire . aun obliga la demanda . § 1. Esta acción exige solamente dolo malo; porque pareció que se castigaba más que suficientemente al medidor, si tan sólo se demandara el dolo malo de un hombre, que no se obligó civilmente; por lo tanto, si procedió con impericia, debe imputárselo á sí mismo el que lo empleó; pero si con negligencia, también será igualmente irresponsable el medidor; la culpa lata se comparará efectivamente con el dolo. Pero si recibió salario, tampoco responde de toda culpa por las palabras del Edicto; porque el Pretor sabe ciertamente, que ellos intervienen también por un salario. § 2.--Is autem tenetur hac actione (3), qui renuntiavit ; sed renuntiasse et eum accipere debemus , qui per alium renuntiavit, § 2. Pero se obliga por esta acción el que hizo la declaración; mas debemos entender que hizo la declaración, también el que declaró por medio de otro, 2. PAULUS libro XXV. ad Edictum . - vel per 2. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXV. literas . -ó por escrito . § 1. Sed si ego tibi, quum esses mensor, mandaverim, ut mensuram agri ageres, et tu id Titio § 1. Pero si, siendo tú medidor, yo te hubiere mandado que midieras un campo, y tú esto lo en- delegaveris , et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo versatus es, qui tali homini credidisti. cargares à Ticio, y él hubiere hecho en esta me- dición alguna cosa con dolo malo, tú quedarás obligado, porque procediste con dolo malo al confiar en semejante hombre. 3. ULPIANUS libro XXIV. ad Edictum . - Si duobus mandavero , et ambo dolose fecerint, adversus singulos in solidum agi poterit; sed altero convento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit . 3. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXIV. -Si á dos se lo hubiere yo mandado, y ambos hubieren obrado con dolo, podrá ejercitarse la acción solidariamente contra cada uno; pero demandado uno, si pagare, corresponderá que se deniegue la acción contra el otro . § 1.- Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est vel emtori , vel venditori , cui renuntiatio § 1. Mas esta acción compete a aquel a quien le importó que no se hubiese declarado una falsa medida, esto es, ó al comprador, ó á vendedor, á obfuit . quien perjudicó la declaración . § 2. Pomponius tamen scribit, si emtor plus dederit venditori propter renuntiationem, quia § 2. Pero escribe Pomponio, que si por causa de la declaración el comprador hubiere pagado más al vendedor, como quiera que puede intentar la condicción por lo que dió de más, no puede condicere potest, quod plus dedit, agi cum men- sore non posse ; nihil enim emtoris interesse , quum possit condicere, nisi solvendo venditor non fuit, tunc enim mensor tenebitur. § 3. Sed si venditor maiorem modum tradide- ejercitarse la acción contra el medidor; porque nada le importa al comprador, pudiendo intentar la condicción, si el vendedor no fué insolvente, porque entonces estará obligado el medidor, § 3. Pero si el vendedor hubiere entregado rit fraudatus a mensore , consequenter dicit Pom- mayor medida engañado por el medidor, consi- ponius, non esse actionem adversus mensorem, quia est ex vendito actio adversus emtorem, nisi. guientemente dice Pomponio, que no hay acción et hic emtor solvendo non sit . contra el medidor, porque hay la acción de venta contra el comprador, à no ser que también en este caso el comprador sea insolvente . § 4.- Idem Pomponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor fraudaverit me in renun- tiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli. Plane si a iudice adhibitus (4) contra me renuntiaverit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat; quod magis admittit. § 4.-Escribe el mismo Pomponio, que si el medidor nombrado con motivo de un juicio me hubiere defraudado en su declaración, se obliga, si por esto obtuve menos en el juicio. Pero si nombrado por el juez hubiere declarado con dolo ma- lo contra mi, duda si deberá quedarme obligado; lo que admite preferentemente . § 5.--Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomponius scribit, sed in heredem similesque personas denegandam (5) ait. § 5. Escribe Pomponio, que esta acción se ha de dar al heredero y a otras personas semejantes, pero dice que ha de denegarse contra el heredero y otras semejantes personas . § 6.-Servi autem nomine magis noxale, quam § 6. Pero dice, que en nombre de un esclavo (1) conducto, omítela Hal . (2) puniatur, Vulg. (3) ratione, Hal, (4) mensor, inserta la Vulg. (5) scribit-denegandam, omitelas Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nzskl0rtrzmn2xjt1ikbpjt9ke6yoku 104 83950 273097 2026-07-04T18:54:50Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '661 DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VII de peculio competere ait, quamvis civilis actio de peculio competat. 4. PAULUS libro XXV. compete más bien la acción noxal que la de peculio, aunque competa la acción civil de peculio . ad Edictum . - Haec 4. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXV. actio perpetua est, quia initium rei non a circumscriptione (1), sed a suscepto negotio originem -Esta acción es perpétua, porque el principio de la cos... 273097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>661 DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VII de peculio competere ait, quamvis civilis actio de peculio competat. 4. PAULUS libro XXV. compete más bien la acción noxal que la de peculio, aunque competa la acción civil de peculio . ad Edictum . - Haec 4. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXV. actio perpetua est, quia initium rei non a circumscriptione (1), sed a suscepto negotio originem -Esta acción es perpétua, porque el principio de la cosa tomó su origen no de la medición, sino de accepit. la aceptación del encargo . 5. ULPIANUS libro XXIV. (2) ad Edictum.- 5. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXIV. Si mensor non falsum modum renuntiaverit, sed traxerit renuntiationem, et ob hoc evenerit, ut venditor laederetur (3) , qui assignaturum se modum intra certum diem promisit, haec actio locum non habet; sed nec dari utilem debere, Pomponius ait; erit ergo ad actionem de dolo decur- -Si el medidor no hubiere declarado una falsa rendum. de recurrirse a la acción de dolo . § 1 .--Si , quum falsus modus renuntiatus esset, emtor cum venditore ex emto egisset, agere poterit etiam cum mensore; sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. Quodsi non de toto modo, qui deerat, cum venditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius, de residuo cum mensore agi posse . § 2. Hoc iudicium latius Praetor porrexit ; nam et si cuius (4) alterius rei mensuram falsam renuntiavisse dicetur, haec actio competit . Pro- lit, vel in fruinde, si in aedificii mensura fefellit, menti, vel in vini , medida, sino diferido su declaración, y por esto aconteciere que fuese perjudicado el vendedor, que prometió que dentro de cierto dia daria él la medida, no tiene lugar esta acción; pero dice Pomponio, que ni aun la útil debe darse; luego habrá § 1. Si cuando se hubiese declarado una falsa medida, el comprador hubiese intentado contra el vendedor la acción de compra, podrá reclamar también contra el medidor; pero sinadale importa, no debe condenarse al medidor. Mas si no hu- biere reclamado al vendedor por toda la medida que faltaba, sino por otra menor, consiguientemente escribe Pomponio, que puede reclamarse contra el medidor por la restante . § 2.-El Pretor extendió á más esta acción; porque si se dijere que se habia declarado una falsa medida de otra cosa cualquiera, también compete esta acción. Por lo tanto, si engañó en la medición de un edificio, ó en la de trigo, ó en la de vino, 6. PAULUS libro XXIV. (5) ad Edictum.- sive de itineris latitudine, sive de servitute immittendi proiiciendique quaeratur, sive aream, vel tignum, vel lapidem metiendo mentitus fuerit, 6. PAULO ; Comentarios al Edicto, libro XXIV. -ya se discuta sobre la anchura de un paso, ya 7. ULPIANUS libro XXIV. ad Edictum .- vel 7. ULPIANO; Comentariosal Edicto, libro XXIV. -ó en la medición de otra cualquier cosa, quedará obligado . § 1. Y si el medidor de máquinas hubiere engañado, se dará esta acción . § 2. Además dice también Pomponio, que com- cuius (6) alterius rei, tenebitur . § 1. Et si mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur . § 2. Nec non illud quoque Pomponius dicit, etiam in eum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc actionem. § 3. Hoc exemplo etiam adversus architectum actio dari debet, qui fefellit; nam et Divus Severus adversus architectum et redemtorem actiones dandas decrevit . § 4.- Ego etiam adversus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. sobre la servidumbre de empotrar una viga, ó sobre la de voladizo, ya hubiere mentido al medir un área, ó una viga, ó una piedra, pete esta acción asimismo contra el que no fué medidor, pero engañó en la medida. § 3. A semejanza de esto, debe darse la acción también contra el arquitecto, que engañó ; porque también el Divino Severo decretó que debian dar- se acciones contra el arquitecto y el contratista . § 4.- Yo opino, que deben darse acciones también contra el contador, que engañó en la cuenta . TÍTULO VII TIT . VII DE RELIGIOSIS , ET SUMTIBUS FUNERUM , ET DE LOS LUGARES RELIGIOSOS , Y DE LOS UT FUNUS DUCERE LICEAT (7) GASTOS DE FUNERALES , Y DE QUE SEA LÍCITO LLEVAR Á ENTERRAR [Cf. Cod. III. 44.] 1. ULPIANUS libro X. ad Edictum . - Qui pro- pter funus aliquid impendit, cum defuncto contrahere creditur, non cum herede . [Véase Cód. III. 44.] 1. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro X.El que por razón de un funeral hizo algún gasto, créese que contrata con el difunto, no con el heredero . 2. IDEM libro XXV. ad Edictum .- Locum, in quo servus sepultus est, religiosum esse Aristo ait. 2. EL MISMO; Comentarios al Edicto, libro XXV. Dice Ariston, que es religioso el lugar en que fué sepultado un esclavo . (1) ad circumscriptionem, Hal. (2) XXV ., Hal. (3) Los códices en Br. y las Bas. (βλάψη); liberetur, Fl. Томо 1-84 (4) cuiusvis, Hal. (5) XXV . , Hal . (6) Véase la nota 4. (7) ET UT - LICEAT, omitelas la Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i8kdsh065vft7kobptb450uprivjmnv 104 83951 273098 2026-07-04T18:56:48Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VII gerere; finge enim, adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. Ego, etiamsi non heres eum intulerit, sed quivis alius herede vel cessante, vel 663 hace esto como siendo heredero; porque supón, que él aun delibera sobre adir la herencia . Yo opino, que aunque no lo hubiere enterrado el heredero, sino otro cualquiera, ó por no hacerlo el absente, vel verente (1), ne pro herede gerere videatur, tamen locum r... 273098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VII gerere; finge enim, adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. Ego, etiamsi non heres eum intulerit, sed quivis alius herede vel cessante, vel 663 hace esto como siendo heredero; porque supón, que él aun delibera sobre adir la herencia . Yo opino, que aunque no lo hubiere enterrado el heredero, sino otro cualquiera, ó por no hacerlo el absente, vel verente (1), ne pro herede gerere videatur, tamen locum religiosum facere puto; ple- heredero, ó por estar ausente, o por temer que rumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam quis heres iis extet (2). Sed tunc locus fit religiosus, quum defuncti fuit; naturaliter enim videtur no parezca que obraba como heredero , hace, no obstante, religioso el lugar; porque las más de las veces son enterrados los difuntos antes que al- ad mortuum pertinere locus, in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem guien sea su heredero. Pero entonces se hace religioso el lugar, cuando fué del difunto; porque ipse destinavit; usque adeo, ut, etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, illatione tamen testatoris sit (3) religiosus, si modo in alium locum tam opportune inferri non potuit. lugar en que es enterrado, principalmente si fue- naturalmente parece que pertenece al difunto el ra enterrado en aquel lugar que él mismo señaló; y esto de tal modo, que , aunque haya sido enterrado por el heredero en un lugar legado, sea éste, sin embargo, religioso por la inhumación del testador, si es que no pudo ser enterrado tan oportunamente en otro lugar . 5. GAIUS libro XIX. ad Edictum provinciale . -Familiaria sepulcra dicuntur, quae quis sibi 5. GAYO; Comentarios al Edicto provincial, libro XIX. Dicense sepulcros familiares , los que familiaeque suae constituit; hereditaria autem, alguno dedicó para si y para su familia; pero he- quae quis sibi heredibusque suis constituit, reditarios , los que alguno destinó para si y sus herederos, 6. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum.- vel quod paterfamilias iure hereditario acquisivit. 6. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXV. -ó el que por derecho de herencia adquirió el pa- Sed in utroque heredibus quidem ceterisque successoribus , qualescunque fuerint, licet sepeliri (4) et mortuum inferre, etiamsi ex minima licito á los herederos y á los demás sucesores, parte heredes ex testamento vel ab intestato sint, rrar un muerto, aunque sean herederos de una dre de familia . Pero en uno y otro es ciertamente cualesquiera que fueren, ser enterrados, y ente- licet non consentiant alii. Liberis autem cuius- minima parte por testamento ó abintestato, y aun cunque sexus vel gradus, etiam filiisfamilias et cuando no lo consientan los demás. Mas el mismo derecho está concedido á los descendientes de emancipatis , idem ius concessum est, sive extiterint heredes, sive sese abstineant. Exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto odio commotus eos vetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet . Liberti autem nec sepeliri , nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamvis quidam inscripserint, monumentum sibi libertisque suis fecisse (5); et ita Papi- cualquier sexo ó grado, tanto siendo hijos de fa- milia, como emancipados, ya si fueren herederos, ya si se abstuvieran. Pero á los desheredados, á no ser que movido de justo odio se lo hubiere vedado especialmente el testador, les es lícito por razón de humanidad tan sólo ser enterrados, pero nianus (6) respondit, et saepissime idem consti- no también enterrar a otros, excepto su posteridad. Mas los libertos no podrán ni ser sepultados, ni enterrar á otros, si no fueren herederos del pa- tutum est . trono, aunque algunos hubieren puesto en la inscripción, que hicieron aquel monumento para si y para sus libertos; y así lo respondió Papiniano, y lo mismo se dispuso muchisimas veces . § 1. Si adhuc monumentum purum est, pote- rit quis hoc et vendere, et donare. Si cenotaphium sit (7), posse hoc venire, dicendum est; nec enim esse hoc religiosum, Divi Fratres rescripserunt. § 1. Si todavía está puro el monumento, cual- quiera podrá tanto venderlo, como donarlo. Si fuera un cenotafio, se ha de decir, que puede ser vendido; porque los Divinos Hermanos respondieron por rescripto, que tampoco éste era lugar religioso . 7. GAIUS libro XIX. ad Edictum provinciale . ditus, mortuum intulerit, utilem actionem in factum Proconsul dat, quia non proprie vel in se- 7. GAYO; Comentarios al Edicto provincial, libro XIX. -El que inhumó un muerto en lugar ajeno, es obligado ó á desenterrar al que enterró, ó á pagar el precio del lugar , por la acción que resulta del hecho, la cual compete tanto al heredero, como contra el heredero, y es perpétua . § 1. Contra el que hubiere colocado un muerto en la urna de piedra de pertenencia ajena, en la que todavia no se había depositado muerto alguno, da el Procónsul la acción útil por el hecho, pulcrum, vel in locum alterius intulisse dici porque no puede decirse con propiedad que haya potest. enterrado ó en un sepulcro, ó en un lugar de otro . -Is, qui intulit mortuum in alienum locum, aut tollere id, quod intulit, aut loci pretium praesta- re cogitur per in factum actionem, quae tam heredi, quam in heredem competit, et perpetua est. § 1.-Adversus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erat (8) con- (5) F. C., esto es -- aciendum curavit-(en lugar de fecisse), (1) vel absente, vel ignorante, vel vetante, ne, Vulg. (2) Los códices en Br.; existet, Fl. (3) Según nuestra conjetura; fit, Taur. (4) sepelire, Hal. Vulg. otros en Hal. (6) Pomponius, otros en Hal. (7) Hal. Vulg.; fit, Fl. (8) Vulg.; erit, Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 74vt2y3lnh27lxlofm5f7d19xplp2de 104 83952 273099 2026-07-04T18:57:09Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '664 DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII 8. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum. - Ossa, quae ab alio illata sunt, vel corpus an liceat do- 8. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXV. mino loci effodere vel eruere sine decreto Ponti- -Cuestiónase, si sea licito al dueño del lugardes- ficum, seu iussu Principis, quaestionis est. Et ait Labeo, exspectandum vel permissum pontifi- enterrar, ó echar fuera, sin decreto de los Ponti- cale, seu iuss... 273099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>664 DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII 8. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum. - Ossa, quae ab alio illata sunt, vel corpus an liceat do- 8. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXV. mino loci effodere vel eruere sine decreto Ponti- -Cuestiónase, si sea licito al dueño del lugardes- ficum, seu iussu Principis, quaestionis est. Et ait Labeo, exspectandum vel permissum pontifi- enterrar, ó echar fuera, sin decreto de los Ponti- cale, seu iussionem Principis, alioquin iniuriarum fore actionem adversus eum, qui eiecit. fices, ó sin mandato del Principe, los huesos ó el cadáver, que por otro fueron enterrados. Y dice Labeon, que se ha esperar ó permiso pontifical, ó mandato del Principe, porque de otro modo habria la acción de injurias contra aquel que los desenterró . § 1. Si locus religiosus pro puro venisse dicetur , Praetor in factum actionem in eum dat ei, ad quem ea res pertinet; quae actio et in heredem competit, quum quasi ex emto actionem contineat . § 1. Si se dijere que un lugar religioso fué vendido como puro, el Pretor da contra el vendedor la acción por el hecho a aquel a quien pertenece aquella cosa; cuya acción compete también contra el heredero, porque como que contiene la § 2. Si in locum publicis usibus destinatum intulerit quis mortuum, Praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit, et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coërcitione; sed si sine dolo, absolvendus est . acción de compra . § 2. Si alguno hubiere enterrado un muerto en lugar destinado á los usos públicos, el Pretor da acción contra él, si lo hubiere hecho con dolo, y deberá ser castigado arbitrariamente, pero con una pena moderada; mas si sin dolo, deberá ser absuelto . § 3.- In hac autem actione loci puri appellatio et ad aedificium producenda est . § 4.- Nec solum domino haec actio competit, verum ei quoque , qui eiusdem loci habet usumfructum, vel aliquam servitutem , quia ius prohibendi etiam hi habent . § 5.-Ei, qui prohibitus est inferre in eum locum, quo ei ius inferendi esset, in factum actio competit et interdictum ( 1 ) , etiamsi non ipse prohibitus sit, sed procurator eius, quia intellectu aliquo ipse prohibitus videtur. 9. GAIUS libro XIX. ad Edictum provinciale . -Liberum est ei , qui prohibetur, mortuum ossa- ve mortui (2) inferre, aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei vis fieri, aut alio inferre, et postea in factum agere ; per quam consequitur actor, quanti eius interfuerit, prohibitum non es- se; in quam computationem cadit loci emti pretium, aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus (3), religiosum facturus § 3. Mas en esta acción la denominación de lugar puro se ha de extender también á un edificio. § 4. Esta acción compete no solamente al dueño , sino también al que tiene el usufructo del mis mo lugar, ó alguna servidumbre , porque también éstos tienen derecho para prohibirlo . § 5.-A aquel a quien se le prohibió enterrar en un lugar, en el que tuviese derecho de enterrar, le competen la acción por el hecho y el interdicto, aunque no se le haya prohibido á él mismo, sino á su procurador, porque en cierto sentido parece que se le prohibió á él mismo . 9. GAYO; Comentarios al Edicto provincial, li- Aquel a quien se le prohibe enterrar un ó los huesos de un muerto, tiene libertad ó para utilizar inmediatamente el interdicto, por el que se prohibe que se le haga fuerza, ó para enterrarlos en otra parte, y después ejercitar la acción por el hecho; por la cual consigue el actor cuanto le haya importado que no se le hubiera prohibido; en cuya computación se comprende el precio del bro XIX. cadáver, esset. Unde miror, quare constare videatur, non comprado, ó la pensióndel tomado en arrenneque heredi, neque in heredem dandam hane lugar damiento, asi como el precio del lugar propio, que pecuniariae quantitaapparet, certe actionem; perpetuo ea in- alguien, si no hubiera sido obligado, nohabríade deducitur; eam ut tis ratio innam, ter ipsos competit. haber hecho religioso. Por lo cual extraño, por qué parezca ser cierto que esta acción no se ha de dar ni al heredero, ni contra el heredero; porque, como se ve, en ella se deduce la cuenta de una cantidad de dinero; y ciertamente ella compete perpétuamente entre los mismos . 10. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum . — Si venditor fundi exceperit locum sepulcri ad hoc, ut ipse posterique eius illo inferrentur, si via uti prohibeatur, ut mortuum suum inferret, agere potest; videtur enim etiam hoc exceptum inter ementem et vendentem, ut ei per fundum sepulturae causa ire liceret . 10. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libroXXV. -Si el vendedor de un fundo hubiere exceptuado el lugar de un sepulcro para esto, para que él y le prohibiera usar de un camino para llevar á entesus descendientes fuesen enterrados en él, si se rrar un difunto suyo, puede reclamar; porque se entiende que entre el comprador y el vendedor se exceptuó también esto, que á éste le fuera lícito pasar por el fundo con motivo de la sepultura. 11. PAULUS libro XXVII. ad Edictum .-Quod- si locus monumenti hac lege venierit, ne in eum inferrentur, quos (4) ius est inferri, pactum qui- (1) interdum, Hal. (2) ossave mortui, omitelas Hal . (3) Hal.; est, inserta Fl. 11. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXVII. -Pero si el lugar del monumento hubiere sido vendido con esta condición, que en él no fuesen (4) ibi, insertan los códices en Br.; ne in eum inferatur, quo sibi ius est, Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3tzzqbvhuj0rdtq7y0zkdxjlkws67sw 104 83953 273100 2026-07-04T18:57:31Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VII dem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caveri oportet. 665 enterrados los que tienen derecho de ser enterrados, no basta ciertamente para esto el pacto, sino que es necesario que esto se asegure con estipulación. Si 12. ULPIANO ; Comentarios al Edicto, libro XXV. quis sepulcrum habeat, viam autem ad sepul- -Si alguno tuviera un sepulcro, pero no tuviera crum non habeat, et a vicino ire prohibeatur... 273100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO .- LIBRO XI: TÍTULO VII dem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caveri oportet. 665 enterrados los que tienen derecho de ser enterrados, no basta ciertamente para esto el pacto, sino que es necesario que esto se asegure con estipulación. Si 12. ULPIANO ; Comentarios al Edicto, libro XXV. quis sepulcrum habeat, viam autem ad sepul- -Si alguno tuviera un sepulcro, pero no tuviera crum non habeat, et a vicino ire prohibeatur, Im- camino para el sepulcro, y por el vecino se le prohibiera pasar, contestó por rescripto el Emperador Antonino con su padre, que solia pedirse en precario y concederse el paso para el sepulcro, de suerte que, cuando no se debe, se impetre del que tenga el fundo contiguo. Mas este rescripto, 12. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum . perator Antoninus cum patre rescripsit, iter ad sepulcrum peti precario et concedi solere, ut, quoties non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. Non tamen hoc rescri- ptum, quod impetrandi dat facultatem , etiam actionem civilem inducit, sed extra ordinem interpelletur. Praeses etiam compellere debet, iusto pretio iter ei praestari, ita tamen, ut iudex, etiam de opportunitate loci prospiciat, ne vicinus magnum patiatur detrimentum. § 1. Senatusconsulto cavetur, ne usus sepulcrorum permutationibus polluatur, id est, ne sepulcrum alienae (1) conversationis usum accipiat. § 2. Praetor ait: QUOD (2) FUNERIS CAUSA SUMPTUS FACTUS (3) ERIT, EIUS RECIPERANDI NOMINE IN EUM , AD QUEM EA RES PERTINET , JUDICIUM que da la facultad de impetrarlo, no implica también acción civil, sino que se reclamará fuera de lo ordinario. El Presidente también debe compe- ler á que por su justo precio se le conceda á aquel el paso, pero de suerte que el juez atienda también á la oportunidad del lugar, para que el vecino no sufra grande perjuicio . § 1.-Dispónese en un Senadoconsulto, que no se profane con permutas el uso de los sepulcros, esto es, que no se destine un sepulcro al uso de impropia negociación . § 2. Dice el Pretor: «Para recuperar el gasto >>que con motivo de un funeral se hubiere hecho, >>>daré acción contra aquel a quien este asunto DABO . >>>pertenece » . § 3. Hoc Edictum iusta ex causa propositum est, ut qui funeravit, persequatur id, quod im- pendit; sic enim fieri, ne insepulta corpora iace- § 3. Este Edicto se publicó con justa causa, para que el que hizo los funerales reclame lo que gastó; porque asi se consigue, que los cadáveres rent, neve quis de alieno funeretur. no yazcan insepultos, y que nadie sea enterrado á costa de otro . § 4.-Funus autem eum facere oportet, quem decedens elegit; sed si non ille fecit, nullam esse § 4.-Mas conviene que el funeral lo haga aquel á quien eligió el moribundo; pero que si él no lo huius rei poenam, nisi aliquid pro hoc emolumen- hizo, no haya pena alguna por este motivo, si por tum ei relictum est; tunc enim, si non paruerit voluntati defuncti, ab hoc repellitur . Sin autem tonces, si no hubiere obedecido la voluntad del esto no se le dejó algún emolumento; porque en- de hac re defunctus non cavit, nec ulli delega- difunto, será por ello repelido. Pero si el difunto tum id munus est, scriptos heredes ea res contin- no dispuso nada sobre este particular, ni a nadie se le encomendó este encargo, corresponde este git; si nemo scriptus est, legitimos , vel cognatos, quosque suo ordine, quo succedunt. asunto á los herederos instituidos; y si nadie fué instituido, á los legitimos, ó á los cognados, á ca§ 5. Sumtus funeris arbitrantur pro facultatibus , vel dignitate defuncti. § 6. Praetor, vel Magistratus municipalis ad funus sumtus decernere debet, si quidem est pecunia in hereditate, ex pecunia; si non est, dis- trahere debet ea, quae tempore peritura tra sunt, quorum retentio onerat hereditatem; si minus, si quid auri argentique fuerit, distrahi, aut pignorari iubebit, ut pecunia expediatur, da uno según el orden en que suceden. § 5. Los gastos del funeral se regulan según las facultades , ó la dignidad del difunto . § 6.-El Pretor, ó el Magistrado municipal debe disponer que para el funeral se gaste del dinero, si realmente hay dinero en la herencia; si no lo hay, debe vender aquellas cosas que han de perecer con el tiempo, y cuya conservación grava á la herencia; y si tampoco, si hubiere algún objeto de oro ó de plata, mandará que se venda, ó se empeñe, para que se obtenga dinero, 13. GAIUS libro XIX. ad Edictum provinciale . -vel a debitoribus, si facile exigi possit . 13. GAYO ; Comentarios al Edicto provincial, libro XIX. - ó de los deudores, si facilmente se les pudiera exigir . Et si 14. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXV. -También si alguno impidiera que al que com- 14. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum . quis impediat eum, qui emit, quominus ei res tradantur, Praetorem intervenire oportere, tuerique huiusmodi factum, si quid impediat, quominus ei res venditae tradantur. pró se le entreguen las cosas, conviene que intervenga el Pretor, y que ampare lo hecho de este modo, si algo impidiera que se le entreguen las cosas vendidas . § 1. Si colonus vel inquilinus sit is, qui mortuus est, nec sit, unde funeretur, ex invectis illa- § 1. Si fuera un colono, ó inquilino el que murió, y no hubiera con qué enterrarlo, escribe Pom- tis eum funerandum Pomponius scribit; et si quid ponio, que sele ha de enterrar con los objetos por (1) Hal.; aliae, Fl.; alterius, Vulg. (2) QUI- FACTUS ERIT, Vulg. (3) FACTUM, Hal .<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0546qb5cb8wt22o3si9dhmf2qvxcb68 104 83954 273101 2026-07-04T18:57:43Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '666 DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri . Sed et si res legatae sint a testatore, de cuius funere agitur, nec sit, unde funeretur, ad eas quoque manum mittere (1) oportet; satius (2) est enim, de suo testatorem funerari , quam aliquos legata consequi. Sed si adita fuerit postea hereditas, res emtori auferenda non est, quia bonae fidei possessor est, et dominium habet, qui auctore iudice co... 273101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>666 DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri . Sed et si res legatae sint a testatore, de cuius funere agitur, nec sit, unde funeretur, ad eas quoque manum mittere (1) oportet; satius (2) est enim, de suo testatorem funerari , quam aliquos legata consequi. Sed si adita fuerit postea hereditas, res emtori auferenda non est, quia bonae fidei possessor est, et dominium habet, qui auctore iudice comparavit. Legatarium tamen legato carere non oportet, si potest indemnis ab él introducidos ó llevados; y que, si quedare algún sobrante, queda éste obligado por la pensión adeudada. Pero también si por el testador, de cu- yo entierro se trata, hubieran sido legadas sus cosas, y no hubiera con qué enterrarlo, debe echarse mano aun de aquellas; porque es preferible que el testador sea enterrado de lo suyo, que no que los extraños perciban los legados. Pero si la he- rencia hubiere sido adida después, no se le ha de herede praestari; quod si non potest, melius est, quitar la cosa al comprador, porque es poseedor de buena fe, y tiene el dominio el que compró con legatarium non lucrari , quam emtorem damno la autoridad del juez. Mas no debe el legatario affici . carecer de su legado, si puede ser indemnizado por el heredero; pero si no puede, es mejor que el legatario no obtenga lucro, que no que el comprador quede perjudicado . § 2. Si cui funeris sui curam testator manda- verit, et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in eum dandam Mela scripsit; credo tamen, et extra ordinem eum a Praetore compellendum funus ducere . § 2. Si el testador hubiere encomendado á al- guno el cuidado de su entierro, y aquél, habiendo recibido el dinero , no le hubiere hecho el entierro, escribió Mela, que se ha de dar contra él la acción de dolo; pero yo creo, que también extraordinariamente ha de ser compelido por el Pretor á hacer el entierro . § 3. Funeris causa sumtus factus videtur is demum, qui ideo fit (3), ut funus ducatur, sine § 3. Se reputa gasto hecho por causa del entierro, solamente el que se hizo para llevar á en- quo funus duci non possit, utputa si quid impen- terrar, sin el cual no pueda verificarse el entie- sum est in delationem (4) mortui. Sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus inferretur (5) , funeris causa videri impensum Labeo scribit , quia necessario locus paratur, in quo rro, por ejemplo, si se gastó alguna cosa en la conducción del cadáver. Pero si se hubiere gas- § 4.- Impensa peregre mortui, quae facta est, tado algo en el lugar en que se enterrase el muerto, escribe Labeon, que también se considera gastado por causa del entierro, porque por necesidad se prepara el lugar en que se deposita el cadáver. § 4. Los gastos que respecto del que falleció ut corpus perferretur, funeris est, licet nondum homo funeretur. Idemque, et si quid ad corpus son gastos de entierro, aunque todavia no se en- corpus conditur . custodiendum, vel etiam commendandum factum sit, vel si quid in marmor, vel vestem collocandam . de viaje se hicieron para transportar el cadáver, tierre el cadáver. Y lo mismo es también si se hubiera hecho algún gasto para custodiar el ca- dáver, ó aun para depositarlo, ó si se gastó algo para poner el mármol ó el vestido . § 5. Non autem oportet ornamenta cum cor- § 5. Mas no se deben enterrar con los cadáve- poribus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod res los ornamentos, ni alguna otra cosa semejante, como hacen los hombres más candidos . § 6. Esta acción, que se llama funeraria, nace homines simpliciores faciunt. § 6. Haec actio, quae funeraria dicitur, ex bono et aequo oritur; continet autem funeris causa tantum impensam, non etiam ceterorum sumtuum . Aequum autem accipitur ex dignitate eius, qui funeratus est, ex causa, ex tempore, et ex bona fide, ut neque plus imputetur sumtus nomine, quam factum est, neque tantum, quantum factum est, si immodice factum est; debet (6) enim haberi ratio facultatum eius, in quem factum est, et ipsius rei, quae ultra modum sine causa consumitur. Quid ergo, si ex voluntate testatoris im- pensum est? Sciendum est, nec voluntatem sequendam, si res egrediatur iustam sumtus rationem, pro modo autem facultatum sumtum fieri . de lo bueno y equitativo; pero comprende solamente los gastos hechos por causa del entierro, no también los demás gastos . Mas entiéndese lo de equitativo con arreglo á la dignidad del que fué enterrado, á las circunstancias, al tiempo y á la buena fe, de suerte que ni se compute por ra- zón de gastos más de lo que se hizo, ni tanto como se hizo, si se gasto inmoderamente; porque debe tenerse cuenta de las facultades de aquel en quien se gastó , y de la cosa misma que desmedidamente se consume sin causa. ¿Qué se dirá, por lo tanto, si se hizo el gasto por voluntad del testador? Ha de saberse que tampoco se ha de cumplir su voluntad, si la cosa excediera de unajusta medida de gastos, sino que los gastos se hacen con arreglo á las facultades . Sed interdum is, qui sumtum in funus fe- § 7. Pero a veces el que hizo los gastos de un cit, sumtum non recipit, (7) si pietatis gratia fe- funeral, no recobra tales gastos, si los hizo por cit, non hoc animo , quasi recepturus sumtum, quem fecit ; et ita Imperator noster rescripsit . causa de piedad, no con el ánimo de haber de recobrar el gasto que hizo; y así lo respondió por rescripto nuestro Emperador. Por consiguiente, se habrá de estimar y de examinar por un árbitro § 7. Igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumtus factus sit, utrum negotium quis vel defuncti, vel heredis gerat (8), vel (1) Taur.;manus mittere, según antigua corrección del có- con qué ánimo se haya hecho el gasto, si siendo (4) elationem, al márgen interior del códice Fl. dice Fl . , Br . (5) (2) Taur. según corrección del códice Fl., Br.; satis, según la escritura original; sanctius, la Vulg. (3) Hal.; fuit, Fl. (6) Hal. Vulg.; deberet, Fl. (7) veluti, inserta Hal. (8) Hal.; gerit, Fl. Hal.; inferetur, Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j2ix8sje2e9kvvdsqa6dhe1g2hn66me 104 83955 273102 2026-07-04T18:58:03Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO. - LIBRO XI: TITULO VII ipsius humanitatis, an vero misericordiae vel pietati tribuens, vel affectioni. Potest tamen distin- gui et misericordiae modus (1), ut in hoc fuerit misericors vel pius, qui funeravit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam, ut suo sumtu fecerit; quod si iudici liqueat, non debet eum, qui convenitur, absolvere; quis enim sine pietatis intentione alienum cadaver funerat? Oportebit igitur testari q... 273102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO. - LIBRO XI: TITULO VII ipsius humanitatis, an vero misericordiae vel pietati tribuens, vel affectioni. Potest tamen distin- gui et misericordiae modus (1), ut in hoc fuerit misericors vel pius, qui funeravit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam, ut suo sumtu fecerit; quod si iudici liqueat, non debet eum, qui convenitur, absolvere; quis enim sine pietatis intentione alienum cadaver funerat? Oportebit igitur testari quem, quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem . 667 acaso alguien gestor de un negocio ó del difunto, ó del heredero, ó de su propia humanidad, ó si rindiendo tributo á la misericordia, à la piedad, ó á la afección . Mas puede distinguirse también el modo de la misericordia, de suerte que el que lo enterró haya sido misericordioso, ó piadoso en esto, en enterrarlo para que no yaciese insepulto, no también para haberlo enterrado á su costa; por- que si esto constara al juez, no debe absolver al que es demandado ; porque ¿quién entierra el ca- dáver de un extraño sin intención piadosa? Será, pues , conveniente que uno atestigüe con qué ánimo hace el entierro, para que después no tenga cuestiones . § 8.-Plerique filii, quum parentes suos funerant, vel alii, qui heredes fieri possunt, licet ex hoc ipso neque pro herede geritio (2), neque aditio praesumitur, tamen, ne vel miscuisse (3) necessarii , vel ceteri pro herede gessisse videantur, solent testari , pietatis gratia facere se sepultu- § 8.-Los más de los hijos , cuando entierran á sus padres , ú otros que pueden llegar a ser herederos, aunque por esto mismo no se presume ni su gestión, ni su adición como herederos, sin embargo, para que no parezca ó que se inmiscuyeron los necesarios, ó que los demás obraron como herede- ram. Quid (4) si supervacuo fuerit factum? Ad ros , suelen atestiguar que ellos dan sepultura por illud se munire videntur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumtum consequantur, quippe protestantur, pietatis gratia id se facere; plenius igitur eos testari oportet, ut et sumtum pos- causa de piedad. Mas ¿qué, si esto se hubiere he- sint servare . cho supérfluamente? Se entiende que se previenen para esto, para que no se crea que se inmiscuyeron en la herencia, no para recobrar el gasto, puesto que protestan que hicieron aquello por cau- sa de piedad; conviene, pues, que atestigüen más plenamente, para que también puedan recobrar lo gastado. § 9. Fortassis quis possit dicere, interdum partem sumtus facti posse recuperari , ut quis pro parte quasi negotium gerens, pro parte pietatis gratia id faciat; quod est verius. Partem igitur sumtus consequetur, quem non donandi ani- § 9.-Acaso pueda decir alguien, que a veces puede recuperarse parte del gasto hecho, como si alguno obrara en parte cual gestor de un negocio, y en parte por razón de piedad; lo que es más cierto . Así, pues, recuperará la parte del gasto mo fecit . que hizo no con ánimo de donarla . § 10. Iudicem, qui de ea aequitate cognoscit, interdum sumtum omnino non debere admittere modicum factum, si forte in contumeliam defuncti hominis locupletis modicus factus sit; nam non debet huius rationem habere, quum contumeliam § 10. El juez que conoce de esta equidad , no debe a veces admitir en manera alguna un módico gasto hecho, si acaso este módico gasto se haya hecho en afrenta de un hombre rico fallecido; defuncto fecisse videatur ita eum funerando. porque no debe tener cuenta de él, cuando parezca que hizo afrenta al difunto enterrándolo de tal manera . § 11. Si quis, dum se heredem putat, patremfamilias funeraverit, funeraria actione uti non poterit, quia non hoc animo fecit, quasi alienum negotium gerens ; et ita Trebatius et Proculus putat; puto tamen et ei ex causa dandam actio- § 11. Si alguno, juzgándose heredero, hubiere enterrado á un padre de familia, no podrá usar de la acción funeraria, porque no lo hizo con la intención como de ser gestor de negocio ajeno ; y asi opinan Trebacio y Próculo; pero yo creo que nem funerariam . también á éste se le ha de dar con causa la acción funeraria . § 12. Labeo ait, quoties quis aliam actionem habet de funeris impensa consequenda, funeraria eum agere non posse; et ideo, si familiae erciscundae agere possit, funeraria non acturum, § 12. Dice Labeon, que cuando alguno tiene otra acción para conseguir los gastos de funeral, no puede ejercitar la funeraria; y por lo tanto, que si pudiera ejercitar la acción de partición de herencia, no intentará la funeraria, pero que si ya se hubiera ejercitado la acción de partición de herencia, puede intentarse aquélla. § 13. Dice el mismo Labeon, que si prohibiéndolo el heredero hubieres enterrado al testador, te compete con causa la acción funeraria; pero ¿qué, si al hijo del testador se lo prohibió su heredero ? A éste se le puede replicar: luego lo enterraste por causa de piedad; pero supón que yo atestigüé mi intención, y habré de tener la acción funeraria; porque conviene que se entierre a los muertos con lo suyo . ¿ Y qué , si ciertamente el testador me encomendó el entierro, el heredero plane si iam familiae erciscundae iudicio actum sit, posse agi . § 13. Idem Labeo ait, si prohibente herede funeraveris testatorem, ex causa competere tibi funerariam; quid enim, si filium testatoris heres eius prohibuit? Huic contradici potest: ergo pie- tatis gratia funerasti; sed pone me testatum, habiturum me funerariam actionem; de suo enim expedit mortuos funerari, (5) et quid, si testator quidem funus mihi mandavit, heres prohibet, ego tamen nihilominus funeravi ? Nonne aequum est, mihi funerariam (6) competere? Et generaliter (1) (2) (3) (4) (5) motus, Hal. Vulg. gestio, Hal. Taur.; se, inserta Fl. según reciente corrección , Br . Taur.; quod, Fl. según reciente corrección, Br. Después de funerari ponen punto otras ediciones , como parece requerirlo el sentido . Hemos respetado el texto, pero hecho la traducción como si existiera el punto después de funerari, y comenzára otra cláusula en las palabras et quid.N. del Tr . (6) vel negotiorum gestorum, inserta Hal .<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dyjpneow5qq6utqygeb4pdo718scti9 104 83956 273103 2026-07-04T18:58:28Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '668 DIGESTO . LIBRO XI : TITULO VII puto, iudicem iustum non meram negotiorum gestorum actionem imitari, sed solutius (1) aequitatem sequi, quum hoc ei et actionis natura indulget . me lo prohibe, y yo no obstante lo enterré? ¿Acaso no es equitativo, que me competala acción funeraria? Y en general opino, que un juez justo no imita la mera acción de gestión de negocios, sino que atiende más desembarazadamente á la equidad, puesto que tamb... 273103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>668 DIGESTO . LIBRO XI : TITULO VII puto, iudicem iustum non meram negotiorum gestorum actionem imitari, sed solutius (1) aequitatem sequi, quum hoc ei et actionis natura indulget . me lo prohibe, y yo no obstante lo enterré? ¿Acaso no es equitativo, que me competala acción funeraria? Y en general opino, que un juez justo no imita la mera acción de gestión de negocios, sino que atiende más desembarazadamente á la equidad, puesto que también se lo permite la naturaleza de la acción . § 14.-- Divus autem Marcus rescripsit, eum heredem, qui prohibet funerari ab eo, quem testator elegit, non recte facere, poenam tamen in eum statutam non esse . § 14. Mas el divino Marco contestó por rescripto, que aquel heredero que prohibe que se haga el entierro por aquel a quien el testador eligió , no obra rectamente, pero que no habia pena establecida contra él . § 15. Qui mandatu alterius funeravit, non habet funerariam actionem, sed is scilicet, qui man- davit funerandum, sive solvit ei, cui mandavit, § 15. El que enterró por mandato de otro, no tiene la acción funeraria, sino ciertamente aquel que le encomendó que enterrase, ya si le pagó á sive debet. Quod si pupillus mandavit sine tutore auctore, utilem funerariam dandam adversus aquel a quien se lo mandó, ya si se lo debe. Pero si lo mandó un pupilo, sin la autoridad de su tu- heredem ei, qui impendit; lucrari enim heredem iniquum est. Si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandavit, dandam tor, se ha de dar contra el heredero la acción útil funeraria al que hizo los gastos; porque es injusto que se lucre el heredero . Mas si el pupilo enco- in eum actionem arbitror, si et heres extitit ei, mendó, sin la autoridad del tutor, un entierro que á él propio le incumbia, opino que se ha de dar la qui funeratus est, solvendoque hereditas est. Contra si quis mandatu heredis funeravit, non posse eum funeraria agere, Labeo scribit, quia habet mandati actionem . acción contra él, si fué heredero del que fué enterrado, y la herencia es solvente. Por el contrario, si alguno enterró por mandato del heredero, es- cribe Labeon, que él no puede ejercitar la acción § 16. Si tamen quasi negotium heredis gerens funeravit, licet ratum non habeat, tamen funerariaeum agere posse, Labeo scribit. funeraria, porque tiene la acción de mandato. § 16. Pero si enterró cual siendo gestor de ne- gocio del heredero, escribe Labeon, que aunque no lo ratifique, puede, sin embargo, intentar la acción funeraria . § 17.- Datur autem haec actio adversus eos, § 17. Mas se da esta acción contra aquellos á ad quos funus pertinet, utputa adversus heredem bonorumve possessorem ceterosque succes- quienes incumbe el entierro, por ejemplo, contra el heredero, el poseedor de los bienes, y los de- sores . más sucesores . 15. POMPONIUS libro V. ad Sabinum .- Fune- ris impensam et patronus, qui bonorum possessionem petit contra tabulas, praestat . 15. POMPONIO ; Comentarios á Sabino, libro V. -También el patrono que pide la posesión de bienes contra el testamento, es responsable de los gastos de entierro . 16. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum .- In eum, ad quem dotis nomine quid pervenerit, dat Praetor funerariam actionem; aequissimum enim visum est veteribus , mulieres quasi de patrimoniis suis, ita de dotibus funerari, et eum, qui morte mulieris dotem lucratur , in funus con- ferre debere, sive pater mulieris est, sive ma- 16. ULPIANO ; Comentarios al Edicto, libro Contra aquel a quien por razón de dote hubiere correspondido alguna cosa, da el Pretor XXV. la acción funeraria; porque pareció muy justo à los antiguos, quelas mujeres, asi como de sus patrimonios, se enterrasen de sus dotes, y que aquel que por la muerte de su mujer gana la dote, debe contribuir al entierro, ya si es el padre de lamu- ritus; jer, ya si el marido; 17. PAPINIANUS libro III. (2) Responsorum . — 17. PAPINIANO; Respuestas, libro III.-pero si sed si nondum pater dotem recuperaverit, vir solus convenietur reputaturus patri, quod eo nomi- el padre aun no hubiere recuperado la dote, será demandado sólo el marido, debiendo ponerle en ne praestiterit; cuenta al padre lo que por tal concepto hubiere satisfecho ; 18. IULIANUS libro X. Digestorum . - impensa enim funeris aes alienum dotis est, 19. ULPIANUS libro XV. ad Sabinum. 18. JULIANO; Digesto, libro X.-porque los gastos de funeral son deudas de la dote, - ideo- que etiam dos sentire hoc aes alienum debet . 19. ULPIANO; Comentarios á Sabino, libro XV. -y por esto, también la dote debe soportar esta deuda. 20. IDEM libro XXV. ad Edictum .- Neratius 20. EL MISMO ; Comentarios al Edicto, libro quaerit, si is, qui dotem dederat pro muliere, stipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud XXV.-Pregunta Neracio, si el que habia dado la maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus tenea- (1) sollicitius, Vulg. dote por lamujer, estipuló que se le devolviesen dos partes de la dote, y que la tercera quedase en poder del marido, y hubiera pactado que el marido (2) II., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i1gc4fdghd0nkkiv7w5f9y2gs7ncape 104 83957 273105 2026-07-04T19:04:46Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'iugera, alterum ducenta habere, non proderit ei, quod in altero ducenta decem inveniuntur, si in altero decem desint; et de his ita apud Labeonem relatum est. Sed an exceptio doli mali venditori profutura sit, potest dubitari. Utique , si exiguus modus silvae desit <ref>Hal.; desiit, el codice Fl.</ref>, et plus in vineis habeat, quam repromissum est, an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? Nec enim hic, quod amplius in modo invenitur, q... 273105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>iugera, alterum ducenta habere, non proderit ei, quod in altero ducenta decem inveniuntur, si in altero decem desint; et de his ita apud Labeonem relatum est. Sed an exceptio doli mali venditori profutura sit, potest dubitari. Utique , si exiguus modus silvae desit <ref>Hal.; desiit, el codice Fl.</ref>, et plus in vineis habeat, quam repromissum est, an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? Nec enim hic, quod amplius in modo invenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium venditoris, sed ad emtoris pertinet, et tune tenetur venditor , quum minor modus in- venitur. Videamus tamen, ne nulla <ref>ulla, Hal.</ref> querela sit emtoris in eodem fundo, si plus inveniat in vinea, quam in prato , quum universus modus constat. Similis quaestio esse potest ei, quae in duobus fundis agitata est, et si quis duos statuliberos uno pretio vendat,et dicat, unum decem dare iussum, qui quindecim dare <ref>debuerat, alterum decem, qui quinque, inserta Hal.</ref> debebat; nam et hic tenebi- tur ex emto actione , quamvis emtor a duobus vi- ginti accepturus sit. Sed rectius est, in omnibus suprascriptis casibus lucrum cum damno compen- sari, et si quid deest emtori sive pro modo, sive pro qualitate loci, hoc ei resarciri. '''43. [44.]''' IDEM ''libro V. Quaestionum''.—Titius, quum decederet, Seiae Stichum, Pamphilum, Are- scusam <ref>Arethusam, Vulg.</ref> per fideicomissum reliquit <ref>Segun la correccion del codice Fl. Br.: reliquit, la escritura original</ref>, eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret; quum legataria fideicommissum ad se pertinere noluisset, nec tamen heredem a sua pe- titione liberasset, heres eadem mancipia Sempro- nio vendidit, nulla commemoratione fideicommis- sae libertatis facta; emtor, quum pluribus annis mancipia suprascripta sibi servissent, Arescusam manumisit, et quum ceteri quoque servi cognita voluntate defuncti fideicommissam libertatem pe- tiissent, et heredem ad Praetorem perduxissent, iussu Praetoris ab herede sunt manumissi; Are- scusa quoque, nolle se emtorem patronum habere, responderat; quum emtor pretium a venditore em- ti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, le- ctum est responsum <ref>in auditorio, inserta la Vulg.</ref> Domitii Ulpiani, quo co- ntinebatur , Arescusam pertinere ad Rescriptum sacrarum Constitutionum, si nollet emtorem pa- meminissem, et Iulianum in ea sententia esse, ut existimaret, post manumissionem quoque emti actionem durare , quaero , quae sententia vera est? Illud etiam in eadem cognitione nomine emtoris desiderabatur, ut sumtus, quos in unum ex his, quem erudierat, fecerat, ci restituerentur. Item quaero, Arescusa, quae recusavit emtorem patro- num habere, cuius sit liberta constituta, an possit vel legatariam, quae non liberavit, vel heredem patronum habere, nam ceteri duo ab herede manu- missi sunt? Respondi: semper probavi Iuliani sen- tentiam, putantis: manumissione non amittitur eo modo . De sumtibus vero, quos in erudiendum ho- minem emtor fecit, videndum est, nam emti iudi- cium ad eam quoque speciem sufficere existimo;<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ct5u4dllemn1zsj71sy70bneig9n2fz 104 83958 273106 2026-07-04T19:19:20Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tur? Et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funeravit, locum esse pacto, et inutilem ei funerariam fore; si vero alius funeravit, posse eum maritum convenire, quia pacto hoc publicum ius infringi non possit. Quid tamen, si quis dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio, numquid hic in funus non conferat? Sed quum dos morte mulieris ad eum pervenerit , potest dici, conferre eum. § 1. Si maritus lucratur dotem, convenietur funeraria, pater autem non. Sed (1) in hunc casum puto, si dos, quia permodica fuit, in funus non sufficit, in superfluum in patrem debere actionem dari. § 2. Quum materfamilias decedit, nec est eius solvendo hereditas , funerari eam ex dote tantum oportet; et ita Celsus (2) scribit. '''21.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.''' —In patrem, cuius in potestate fuerit is, cuius funus factum erit, competit funeraria actio pro dignitate et facultatibus. '''22.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''—Celsus scribit, quoties mulier decedit, ex dote, quae penes virum remanet, et ceteris mulieris bonis pro portione funeranda est; '''23.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.''—veluti si in dotem centum sint, in hereditate ducenta, duas partes heres, unam vir conferet; '''24.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''— Iulianus scribit, non deductis legatis, '''25.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.''—nec pretiis manumissorum, '''26.''' POMPONIUS ''libro XV. ad Sabinum.''—nec aere alieno deducto; '''27.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''—sic pro rata et maritum, et heredem conferre in funus oportet. § 1. Maritus funeraria non convenietur, si mulieri in matrimonio dotem solverit, ut Marcellus scribit; quae sententia vera est, in his tamen casibus, in quibus hoc ei facere legibus permissum est. § 2. Praeterea maritum puto funeraria in id demum teneri, quod facere potest; id enim lucrari videtur, quod praestaret mulieri, si conveniretur (3). '''28.''' POMPONIUS ''libro XV. ad Sabinum.''—Quodsi nulla dos esset, tunc omnem impensam patrem praestare debere, Atilicinus ait, aut heredes eius mulieris, puta emancipatae. Quodsi neque here- (1) et, insertan Hal. Vulg. (2) Marcellus, otros en Hal. (3) Taur. según corrección del códice Fl.; convenietur, según la escritura original, Br.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sp0inb1xmbejwh7709uitn2o4osy98x 273107 273106 2026-07-04T19:21:24Z Ibañezfan 32796 273107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tur? Et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funeravit, locum esse pacto, et inutilem ei funerariam fore; si vero alius funeravit, posse eum maritum convenire, quia pacto hoc publicum ius infringi non possit. Quid tamen, si quis dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio, numquid hic in funus non conferat? Sed quum dos morte mulieris ad eum pervenerit, potest dici, conferre eum. § 1. Si maritus lucratur dotem, convenietur funeraria, pater autem non. Sed (1) in hunc casum puto, si dos, quia permodica fuit, in funus non sufficit, in superfluum in patrem debere actionem dari. § 2. Quum materfamilias decedit, nec est eius solvendo hereditas , funerari eam ex dote tantum oportet; et ita Celsus (2) scribit. '''21.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.'' —In patrem, cuius in potestate fuerit is, cuius funus factum erit, competit funeraria actio pro dignitate et facultatibus. '''22.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''—Celsus scribit, quoties mulier decedit, ex dote, quae penes virum remanet, et ceteris mulieris bonis pro portione funeranda est; '''23.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.''—veluti si in dotem centum sint, in hereditate ducenta, duas partes heres, unam vir conferet; '''24.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''— Iulianus scribit, non deductis legatis, '''25.''' PAULUS ''libro XXVII. ad Edictum.''—nec pretiis manumissorum, '''26.''' POMPONIUS ''libro XV. ad Sabinum.''—nec aere alieno deducto; '''27.''' ULPIANUS ''libro XXV. ad Edictum.''—sic pro rata et maritum, et heredem conferre in funus oportet. § 1. Maritus funeraria non convenietur, si mulieri in matrimonio dotem solverit, ut Marcellus scribit; quae sententia vera est, in his tamen casibus, in quibus hoc ei facere legibus permissum est. § 2. Praeterea maritum puto funeraria in id demum teneri, quod facere potest; id enim lucrari videtur, quod praestaret mulieri, si conveniretur (3). '''28.''' POMPONIUS ''libro XV. ad Sabinum.''—Quodsi nulla dos esset, tunc omnem impensam patrem praestare debere, Atilicinus ait, aut heredes eius mulieris, puta emancipatae. Quodsi neque here- (1) et, insertan Hal. Vulg. (2) Marcellus, otros en Hal. (3) Taur. según corrección del códice Fl.; convenietur, según la escritura original, Br.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lrgwrrm5yllzqnugfo1hjvb98b4xc09 104 83959 273108 2026-07-04T19:25:00Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO .- LIBRO XII : TÍTULO I 676 § 3.- Creditum ergo a mutuo differt, qua genus a specie; nam creditum consistit (1) extra eas § 3. Por consiguiente, el crédito difiere del res, quae pondere, numero, mensura continen- mútuo en lo que el género de la especie; porque el crédito consiste en más cosas que las que se tur; sicut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. Item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum... 273108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO .- LIBRO XII : TÍTULO I 676 § 3.- Creditum ergo a mutuo differt, qua genus a specie; nam creditum consistit (1) extra eas § 3. Por consiguiente, el crédito difiere del res, quae pondere, numero, mensura continen- mútuo en lo que el género de la especie; porque el crédito consiste en más cosas que las que se tur; sicut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. Item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum autem interdum, etiamsi nihil proficiscatur, veluti si post nuptias hay crédito, si hemos de recibir la misma cosa. Asimismo, no puede haber mútuo, si no interviniera dinero, pero a veces hay crédito, aunque dos promittatur. no medie cosa alguna, por ejemplo, si se prome- § 4.-In mutui datione oportet dominum esse dantem, nec obest, quod filiusfamilias et servus dantes peculiares numos obligant; id enim tale contienen en peso, número, ó medida; asi como est, quale si voluntate mea tu des pecuniam, tiera dote después de las nupcias . § 4. En la dación de mútuo es menester que el que da sea dueño, y no obsta, que el hijo de familia y el esclavo obligan dando dinero de su peculio; porque esto es lo mismo que si por mi vo- nam mihi actio acquiritur, licet mei numi non luntad tú dieras dinero, porque la acción se ad- fuerint . § 5.-Verbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam interposito , veluti quiere para mi, aunque el dinero no fuere mio. § 5. También constituimos de palabra un préstamo, si para que se establezca la obligación se in- stipulatione. terpuso cierto acto, por ejemplo, una estipulación. 3. POMPONIUS libro XXVII. ad Sabinum . - Quum quid mutuum dederimus, etsi non cavimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet 3. POMPONIO ; Comentarios á Sabino , libro XXVII. Cuando hubiéremos dado alguna cosa en mútuo, aunque no hayamos prevenido que se debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit , reddere, veluti vinum novum pro vetere; nam in contrahendo quod agitur, pro cauto habendum est, id autem agi intelligitur, ut eius- licito al deudor devolver otra peor, que sea del mismo género, por ejemplo, vino nuevo por otro dem generis et eadem bonitate solvatur, qua da- presado lo que se trata, y se entiende que se tra- tum sit. ta esto, que se pague con cosa del mismo género y de la misma calidad, que la que se dió . - 4. ULPIANUS libro XXXIV. ad Sabinum . Si quis nec causam, nec propositum foenerandi habuerit, et tu emturus praedia desideraveris mutuam pecuniam, nec volueris creditae (2) nomi- ne, antequam emisses , suscipere, atque ita cre- nos devolviese otra igualmente buena, no le es añejo; porque al contratar se ha de tener por ex- 4. ULPIANO ; Comentarios à Sabino, libro XXXIV. Si alguno no hubiere tenido ni causa, ni propósito de prestar á interés, y habiendo tú de comprar unos predios hubieres deseado dinero ditor, quia necessitatem forte proficiscendi habe- enmutuo, y no quisieres tomarlo à titulo depres tado, antes que hubieres hecho la compra, y asi bat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius, qui suscepit. Nam et dad de partir, hubiere depositado en tu poder este qui rem vendendam acceperit, ut pretio utere- dases obligado à titulo de préstamo, este depósito tur, periculo suo rem habebit . está á riesgo del que lo aceptó . Porque también el que hubiere recibido una cosa paravenderla, para las cosas el acreedor, porque acaso tenía necesimismo dinero, para que si hubieses comprado,que- que usase del precio, tendrá la cosa á su riesgo . § 1. Res pignori data pecunia soluta condici potest, et fructus ex iniusta (3) causa percepti condicendi sunt. Nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex voluntate domini percepti sunt; nam si ex voluntate, procul dubio cessat condictio . § 1. La cosa dada en prenda, pagada la deuda, puede ser reclamada por la condicción, y también han de ser objeto de la condicción los frutos percibidos por causa injusta. Porque también si el colono hubiere percibido los frutos después de cumplido el quinquenio, es sabido que son recla- mados por la condicción, pero sólo si no fueron si percibidos por voluntad del dueño; porque con su voluntad, está lejos de duda que deja de haber la condicción . § 2.- Ea, quae vi fluminum importata sunt, condici possunt. § 2. Las cosas que fueron importadas por la fuerza del rio, pueden ser reclamadas por la condicción . 5. POMPONIUS libro XXII. ad Sabinum . Quod te mihi dare oporteat, si id postea perierit, quam 5. POMPONIO ; Comentarios á Sabino, libro XXII. -Si lo que debieras darme hubiere perecido des- per te factum erit, quominus id mihi dares, tuum pués que por ti se hubiere hecho de modo que no fore id detrimentum constat. Sed quum quaera- me lo dieses, es sabido que habrá de ser tuya esta tur, anper te factum sit, animadverti debebit, pérdida. Pero cuando se dude si por ti se haya non solum in potestate tua fuerit id, nec ne, aut dolo malo feceris, quo minus esset vel fuerit, nec hecho, deberá observarse, no sólo si la cosa haya estado en tu poder, ó no, ósi con dolo malo ha ne, sed etiam si aliqua iusta causa sit, propter yas hecho, o no, que no estuviese ó hubiere esta- quam intelligere deberes te dare oportere. do, sino también si hubiera alguna justa causa por la cual debieses entender que tú debíasdarla. 6. PAULUs libro XXVIII. ad Edictum .- Cer- 6. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXVIII. (1) etiam, inserta Hal, (2) crediti, Hal. (3) iusta, Hal,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> btdmm48y3fj3km42v59xr8v4k7ad17i 104 83960 273109 2026-07-04T19:25:13Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>D. IUSTINIANI DIGESTORUM SEU PANDECTARUM PARS TERTIA (DE REBUS) PARTE TERCERA DEL DIGESTO 6 PANDECTAS DEL SEÑOR JUSTINIANO (DE LAS COSAS ) LIBER DUODECIMUS LIBRO DUODÉCIMO TIT . I TÍTULO I DE REBUS CREDITIS, SI CERTUM PETETUR , DE LAS COSAS PRESTADAS , DE SI SE PIDIERE ET DE CONDICTIONE (1) COSA CIERTA, Y DE LA CONDICCIÓN [Cf. Cod. IV. 1. 2.] [Véase cód. IV. 1. 2.] 1. ULPIANUS libro XXVI. ad Edictum . Ere est , priusquam ad verborum interpretationem perveniamus, pauca de significatione ipsius tituli referre . Quoniam igitur multa ad contractus varios pertinentia iura sub hoc titulo Praetor inseruit , ideo rerum creditarum titulum praemisit; omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, complectitur, nam, ut libro primo Quaestionum Celsus ait, credendi generalis appellatio est. Ideo sub hoc titulo Praetor et de commodato, et de pignore edixit; nam cuicunque rei assentiamur alienam fidem secuti, mox recepturi quid ex hoc contractu, credere dicimur . Rei quoque verbum, ut generale, Praetor elegit . 1. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXVI. --Es natural, que antes que lleguemos a la interpretación de las palabras, digamos algo sobre la significación del mismo titulo. Asi, pues, como el Pretor comprendió en este titulo muchos derechos pertenecientes à varios contratos , por esto antepuso el titulo de las cosas prestadas ; porque abraza todos los contratos que hacemos atenidos á la fe de otro, pues, como dice Celso en el libro primero de las Cuestiones, la denominación de prestar es general. Y por ello dispuso el Pretor bajo este titulo en su edicto, así respecto al comodato, como a la prenda; porque á cualquiera cosa que asintamos atenidos à la fe de otro, para recibir después alguna cosa en virtud de este contrato, se dice que prestamos . El Pretor eligió también la palabra cosa, como general . 2. PAULUS libro XXVIII. ad Edictum . - Mu- 2. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXVIII. tuum damus recepturi non eandem speciem, quam -Damos en mútuo, para recibir no la misma es- dedimus, alioquin commodatum erit, aut deposi- pecie que dimos, pues de otro modo será comoda- tum, sed idem genus; nam si aliud genus, veluti ut pro tritico vinum recipiamus , non erit mutuum . to, o depósito, sino el mismo género; porque si recibiéramos otro género, por ejemplo, vino por trigo, no será mútuo. § 1.-Mutui datio consistit in his rebus , quae pondere, numero, mensura consistunt; quoniam llas cosas que se determinan por peso, número , ó eorum datione possumus in creditum ire, quia (2) in genere suo functionem recipiunt per solutio- nem magis (3), quam specie; nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus , quia aliud pro alio invito creditori solvi non potest. § 1. La dación de un mútuo consiste en aque- medida; porque con la dación de ellas podemos constituir un crédito, puesto que admiten cumplimiento con el pago más bien que en especie con otras de su género; porque en las demás cosas no podemos constituir un crédito, por lo mismo que no se puede pagar una cosa por otra contra la voluntad del acreedor . § 2.-Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit; et ideo si non fiat tuum, non nascitur obligatio . § 2. Mas se llama dación de mutuo, por esto, porque de mio, tuyo se hace algo; y por lo tanto, si no se hiciera tuyo, no nace la obligación. (1) Hal. después de: LIBER DUODECIMUS, escribe: DE REBUS CREDITIS TIONE. TIT. I. LIBER PRIMUS . SI CERTUM PETATUR CONDIC- (2) quae, Hal. (3) Según un códice en Br.; magis, omitela Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 62zbvgab66z1eg5mmzdwx73pkqtdexv 104 83961 273110 2026-07-04T19:26:29Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII ciendos venerit; quem, si filius patrem, aut pater filium occidisset, sine scelere etiam praemio afficiendum omnes constituerunt . 671 su patria, y para matar á sus ascendientes y descendientes ; y todos determinaron, que si el hijo hubiese matado á semejante padre, ó el padre á semejante hijo, se le ha de considerar sin delito, y aun digno de premio . 36. POMPONIUS libro XXVI. ad Quintum Mu- 36. POMPONIO... 273110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO .- LIBRO XI : TÍTULO VII ciendos venerit; quem, si filius patrem, aut pater filium occidisset, sine scelere etiam praemio afficiendum omnes constituerunt . 671 su patria, y para matar á sus ascendientes y descendientes ; y todos determinaron, que si el hijo hubiese matado á semejante padre, ó el padre á semejante hijo, se le ha de considerar sin delito, y aun digno de premio . 36. POMPONIUS libro XXVI. ad Quintum Mu- 36. POMPONIO ; Comentarios á Quinto Mucio, cium. Quum loca capta sunt ab hostibus , omnia desinunt religiosa vel sacra esse, sicut homines libro XXVI.- Cuando los lugares son tomados por los enemigos, todos dejan de ser religiosos , ó sagrados, asi como caen en servidumbre los hom- liberi in servitutem perveniunt. Quodsi ab hac calamitate fuerint liberata, quasi quodam postliminio reversa pristino statui restituuntur. bres libres . Pero si se hubieren librado de esta calamidad, se restituyen á su primitivo estado, como habiendo vuelto por cierta especie de postliminio . 37. MACER (1) libro I. ad Legem vicesimam hereditatum. -Funeris sumtus accipitur, quidquid corporis causa, veluti unguentorum, erogatum est; et pretium loci, in quo defunctus humatus est, et si qua vectigalia (2) sunt, vel sarcophagi, et vectura, et quidquid corporis causa, antequam sepeliatur, consumtum est, funeris impensam esse existimo . 37. MACER; Comentarios à la ley vigésima de las herencias, libro I.-Entiéndese como gasto de entierro, todo lo que se gastó por causa del ca- dáver, por ejemplo, para los ungüentos; también el precio del lugar en que fué inhumado el difun- to, y otros tributos que haya, ó todo lo que se gastó por causa del sarcófago, y de la conducción, y del cadáver, antes que sea enterrado, opino que son gastos de entierro. § 1. Monumentum (3) autem sepulcri id esse, corpus impositum sit. Itaque si amplum quid ae- § 1. Mas el Divino Adriano contestó por rescripto, que era monumento de un sepulcro lo que se hubiera hecho por causa del monumento, esto es, para resguardar el lugar en que se haya de- dificari testator iusserit, veluti in circum (4) porticationes , eos sumtus funeris causa non biere dispuesto que se edifique alguna cosa sun- esse . tuosa, por ejemplo, pórticos al rededor, estos no Divus Hadrianus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo positado el cadáver. Y asi, que si el testador huson gastos hechos por causa del entierro . 38. ULPIANUS libro IX. de omnibus Tribuna- libus. Ne corpora aut ossa mortuorum detinerentur, aut vexarentur, neve prohiberentur, quo minus via publica transferrentur, aut quo minus sepelirentur , Praesidis provinciae officium est. 38. ULPIANO; De todos los Tribunales, libro IX. -Es atribución del Presidente de la provincia, que no se detenga á los cadáveres, ó á los huesos de los muertos, que no se les insulte , ó que no se impida que sean conducidos por la via pública, ó que sean enterrados . 39. MARCIANUS libro III. Institutionum.- Di- vi fratres Edicto admonuerunt, ne iustae sepulturae traditum, id est terra conditum corpus inquietetur. Videtur autem terra conditum, et si in arcula conditum hoc animo sit, ut non alibi transferatur. Sed arculam ipsam, si res exigat, in lo- 39. MARCIANO ; Instituta, libro III.-Previnieron por Edicto los Divinos hermanos, que no se remueva el cadáver llevado á sepultura legitima, esto es, depositado en la tierra. Mas se considera depositado en la tierra, también si hubiera sido depositado en una caja con ánimo de no trasla- cum commodiorem licere transferre, non est de- darlo a otra parte . Pero si el caso lo exigiera, no negandum. se ha de denegar que sea licito trasladar la misma caja á lugar más conveniente . 40. PAULUS libro III. Quaestionum .- Si quis 40. PAULO; Cuestiones, libro III. - Porque si enim eo animo corpus intulerit, quod cogitaret inde alio postea transferre, magisque temporis gratia deponere, quam quod ibi sepeliret mortuum, et quasi aeternam sedem (5) dare destina- alguno hubiere enterrado un cadáver con esta intención, porque pensase trasladarlo después de alli á otra parte, y más bien para depositarlo temporalmente, que para sepultar alli el cadáver, y verit, manebit locus profanus . cual si hubiere determinado darle mansión eter- na, el lugar permanecerá siendo profano . 41. CALLISTRATUS libro II. (6) Institutionum. 41. CALISTRATO ; Instituta, libro II. -Si fueran -Si plures sint domini eius loci, ubi mortuus in- muchos los dueños del lugar en donde se entierra fertur, omnes consentire debent, quum extranei un cadáver, todos deben consentir, cuando se en- , inferantur; nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri constat etiam sine ceterorum consensu, maxime quum alius non sit locus, in quo se- ra de los mismos dueños es con derecho enterrado peliretur. (1) Marcellus, Vulg. (2) vestiaria, Hal. Vulg. (3) munimentuin,Hal. Vulg. tierren extraños; porque es sabido que cualquiealli, aun sin el consentimiento de los demás, mayormente cuando no haya otro lugar, en el que fuese sepultado. (4) circuitum, al márgen interior del códice Fl. (5) Hal.; aeterna sede, Fl. (6) III., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1bhjkpfz80ahyzziysnj4athi61k4t7 104 83962 273111 2026-07-04T19:28:47Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '670 DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VII des habeant (1), neque pater solvendo sit, mari- cipada. Mas que si ni tuvieran los herederos, ni tum, in quantum facere potest, pro hoc conveniri, ne iniuria eius videretur, quondam uxorem el padre fuera solvente, el marido era demandado por cuanto puede hacer, para que no pareciera afrenta suya que quedase insepulta la que fué su mujer. eius insepultam relinqui. 29. GAIUS libro XIX. ad Edictum prov... 273111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>670 DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VII des habeant (1), neque pater solvendo sit, mari- cipada. Mas que si ni tuvieran los herederos, ni tum, in quantum facere potest, pro hoc conveniri, ne iniuria eius videretur, quondam uxorem el padre fuera solvente, el marido era demandado por cuanto puede hacer, para que no pareciera afrenta suya que quedase insepulta la que fué su mujer. eius insepultam relinqui. 29. GAIUS libro XIX. ad Edictum provinciale . -Si mulier post divortium alii nupta decesserit, non putat Fulcinius , priorem maritum, licet lu- cri dotem faciat, funeris impensam praestare. § 1.- Is , qui filiamfamilias funeravit , ante- quam dos patri reddatur, cum marito recte agit ; reddita dote patrem obligatum habet. Utique autem, si cum marito actum fuerit, is eo minus patri mulieris restituturus est . 30. POMPONIUS libro XV. ad Sabinum .- Con- 29. GAYO; Comentarios al Edicto provincial, libro XIX. Si después de divorciada hubiere fallecido la mujer casada con otro, no cree Fulcinio, que el primer marido, aunque se lucre con la dote, sufrague los gastos del entierro . § 1. El que enterró á una hija de familia, debidamente ejercita la acción contra el marido, antes que se devuelva al padre la dote; perodevuelta la dote, tiene obligado al padre. Pero, à la verdad, si la acción se hubiere ejercitado contra el marido, éste ha de restituir aquello menos al padre de la mujer. patrem pro portione dotis, quam recipit (4), et 30. POMPONIO ; Comentarios á Sabino, libro XV. -Y también por el contrario, lo que el padre gastó en el entierro de su hija, ó lo que satisfizo á otro que contra él ejercitó la acción funeraria, lo recobra el mismo del marido por la acción de dote. § 1. Pero si la emancipada falleciera durante el matrimonio, han de contribuir los herederos, ó los poseedores de los bienes, y el padre à propor- virum pro portione dotis, quam lucratus est. ción de la parte de dote que recobra, y el marido tra quoque, quod pater in funus filiae (2) impendit, aut alio agente secum funeraticia (3) praestitit, ipse actione de dote a marito recipit. § 1. Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumve possessores , et á prorrata de la porción de dote que ganó . 31. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum . Si fi- liusfamilias miles sit, et habeat castrense pecu- 31. ULPIANO ; Comentarios al Edicto , libro XXV. Si el hijo de familia fuera militar, y tuviera peculio castrense, opino que en primer lu- lium, puto, successores eius ante teneri, sic deinde ad patrem veniri (5). gar se obligan sus sucesores, y que de este modo § 1. Qui servum alienum vel ancillam sepelivit , habet adversus dominum funerariam se procede después contra el padre. § 1. El que enterró al esclavo ó á la esclava ajenos, tiene contra el dueño la acción fune- actionem . raria. § 2. Haec actio non est annua, sed perpetua, et heredi ceterisque successoribus , et in succes. § 2. Esta acción no es ánua, sino perpétua, y se da al heredero y á los demás sucesores, y con- sores datur . tra los sucesores . 32. PAULUS libro XXVII. ad Edictum . - Si possessor hereditatis funus fecerit, deinde victus 32. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXVII. -Si el poseedor de la herencia hubiere hecho el in restitutione non deduxerit, quod impenderit, funeral, y vencido después no hubiere deducido utilem esse ei funerariam . en la restitución lo que hubiere gastado, tiene la acción funeraria útil . § 1. Si eodem momento temporis vir et uxor decesserit, Labeo ait, in heredem viri pro portione dotis dandam hanc actionem, quoniam id ipsum dotis nomine ad eum pervenit . § 1. Si en un mismo momento de tiempo hubieren fallecido el marido y la mujer, dice Labeon, que se ha de dar esta acción contra el he- redero del marido à proporción de la dote, porque esto mismo fué á su poder por razón de la dote. 33. ULPIANUS libro LXVIII. ad Edictum . - Si 33. ULPIANO ; Comentarios al Edicto , libro quis fuit heres , deinde hereditas ablata sit ei quasi indigno, magis est, ut penes eum iura sepul- LXVIII. Si uno fué heredero, y después se le crorum remaneant. hubiera quitado la herencia como á indigno, es más cierto que queden en él los derechos de sepultura . 34. PAULUS libro LXIV. ad Edictum . Si lo- cus sub conditione legatus sit , interim heres inferendo mortuum non facit locum religiosum . 34. PAULO; Comentarios al Edicto, libro LXIV. -Si un lugar hubiera sido legado bajo condición, pendiente ésta, el heredero no hace religioso el lugar enterrando un cadáver . 35. MARCELLUS libro V. Digestorum . Minime maiores lugendum putaverunt eum, qui ad patriam delendam, et parentes et liberos interfi- (1) habeat, Hal. Vulg. (2) Taur. según corrección del códice Fl.; aliae, según la escritura original; familiae, según antigua corrección, Br. 35. MARCELO; Digesto, libro V.-Opinaron los cer duelo por el que hubiere venido para destruir antepasados, que de ningunamanera se debeha- (3) secum funeraria iam praestitit, Hal. Vulg. (4) recuperant, (pro recipit), Hal. (5) Hal.; venire, Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> f4a9urrbbrkcy9d60vu1tmw3wqj583o 104 83963 273113 2026-07-04T19:39:05Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'cerent in aënum <ref>equum (en lugar de aënuı), Vulg.</ref> lateribus circumstructum, an hae aedium essent, an ut ruta, caesa, vineta fixa- que, quae aedium non essent. Ille rescripsit, re- ferre, quid acti esset. Quid ergo, si nihil de ea re neque emtor, neque venditor cogitaverunt, ut ple- rumque in eiusmodi rebus evenisse solet; nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio partem eius esse existimemus? '''39. [40.]''' MODESTINUS ''l... 273113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cerent in aënum <ref>equum (en lugar de aënuı), Vulg.</ref> lateribus circumstructum, an hae aedium essent, an ut ruta, caesa, vineta fixa- que, quae aedium non essent. Ille rescripsit, re- ferre, quid acti esset. Quid ergo, si nihil de ea re neque emtor, neque venditor cogitaverunt, ut ple- rumque in eiusmodi rebus evenisse solet; nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio partem eius esse existimemus? '''39. [40.]''' MODESTINUS ''libro V. Responsorum''. - Quaero, si quis ita fundum vendiderit, uti ve- nundatum esse videatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen, aliquam partem certam se non possidere, non certioraverit emtorem, an ex emto iudicio teneatur, quum haec generalis adie- ctio ad ea, quae specialiter novit, qui vendidit, nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emtor capiatur, qui fortasse, si hoc cognovisset, vel emturus non esset, vel minoris emturus esset, si certioratus de loco certo fuisset, quum hoc et apud veteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: «servitutes, si quae debentur, debe- buntur». Etenim iuris auctores responderunt, si certus venditor quibusdam personis certas servitu- tes debere, non admonuisset emtorem, ex emto eum teneri debere, quando haec generalis exce- ptio non ad ea pertinere debeat, quae venditor novit, quaeque specialiter excipere et potuit, et debuit, sed ad ea, quae ignoravit, et de quibus emtorem certiorare nequivit. Herennius Modesti- nus respondit, si quid circumveniendi emtoris cau- sa venditor in specie, de qua quaeritur, fecit, ex emto actione conveniri posse. '''40. [41.]''' РоMPONIUS ''libro XXXI. ad Quintum Mucium''.—Quintus Mucius scribit: dominus fundi de praedio arbores stantes vendiderat, et pro his rebus pecuniam accepit, et tradere nolebat; emtor quaerebat, quid se facere oporteret, et verebatur, ne hae arbores eius non viderentur factae. Pom- ponius: arborum, quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo, et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emtor non pote- rit, sed ex emto habet actionem. '''41. [42.]''' ΡΑPINIANUS ''libro III. <ref>IV. , Hal.</ref> Responso-rum''.—In venditione super annua pensitatione pro aquaeductu infra domum Romae constitutam nihil commemoratum est; deceptus ob eam rem ex emto actionem habebit; itaque si conveniatur ob pre- tium ex vendito, ratio improvisi oneris habetur. '''42. [43.]''' PAULUS <ref>Ulpianus, Hal.</ref> ''libro II. Quaestionum''.— Si duorum fundorum venditor separatim de modo cuiusque pronuntiaverit, et ita utrumque uno pre- tio tradiderit, et alteri aliquid desit <ref>Hal.; desiit, el códice Fl.</ref>, quamvis in altero exsuperet, forte si dixit, unum centum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> o9qj07qdhg91lohzfwiwsl02jpy3qcu 104 83964 273114 2026-07-04T19:52:10Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius apprehendit, hoc est, cui primum tradita est; si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est. '''32. [33.]''' ULPIANUS ''libro XI. <ref>XL. , Hal.</ref> ad Edictum''. –Si quis a me oleum, quod emisset, adhibitis ini- quis ponderibus accepisset, ut in modo me falle- ret, vel emtor circumscriptus sit a venditore pon- deribus minoribus , Pomponius ait, posse dici, vend... 273114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius apprehendit, hoc est, cui primum tradita est; si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est. '''32. [33.]''' ULPIANUS ''libro XI. <ref>XL. , Hal.</ref> ad Edictum''. –Si quis a me oleum, quod emisset, adhibitis ini- quis ponderibus accepisset, ut in modo me falle- ret, vel emtor circumscriptus sit a venditore pon- deribus minoribus , Pomponius ait, posse dici, venditorem, sibi dare oportere, quod plus est, pe- tere; quod habet rationem. Ergo et emtor ex emto habebit actionem, qua contentus esse possit. '''33. [34.]''' IDEM ''libro XXIII. <ref>XXXII . , Hal.</ref> ad Edictum''.– Et si uno pretio plures res emtae sint, de singulis ex emto et vendito agi potest. '''34. [35.]''' IDEM ''libro XVIII. ad Edictum''.–Si fundo vendito in qualitate iugerum captio est, ex emto erit actio. '''35. [36.]''' IDEM ''libro LXX. ad Edictum''.–Si quis fundum emerit, quasi per eum fundum eundi agendi ius non esset, et interdicto de itinere astu- que <ref>privato, inserta la Vulg.</ref> victus sit, ex emto habebit actionem; licet enim stipulatio de evictione non committatur, quia non est de iure servitutis in rem actione pro- nuntiatum, tamen dicendum est, ex emto actionem competere. '''36. [37.]''' PAULUS ''libro VII. ad Plautium.–Venditor domus, antequam eam tradat, damni in- ecti stipulationem interponere debet, quia, ante- quam vacuam possessionem tradat, custodiam et diligentiam praestare debet, et pars est custodiae diligentiaeque, hanc interponere stipulationem; et ideo, si id neglexerit, tenebitur emtori. '''37. [38.]''' IDEM ''libro XIV.<ref>XI., Hal.</ref> ad Plantium''.– Sicut aequum est, bonae fidei emtori alterius do- lum non nocere, ita non est aequum, eidem personae venditoris sui dolum prodesse. '''38. [39.]''' CELSUS ''libro VIII. <ref>IX . , Hal.</ref> Digestorum'' .–Si venditor hominis dixit, peculium eum habere decem, nec quemquam <ref>quidquam, Hal. Vulg.</ref> ademturum, et si plus habet , totum praestet, nisi hoc actum est, ut dun- taxat decem praestaret; si minus est, praestet esse decem, et talem servum esse, ut tantum peculii habeat. § 1.–Si per emtorem steterit, quominus ei man- cipium traderetur, pro cibariis per arbitrium inde- mnitatem posse servari, Sextus Aelius, Drusus <ref>Divus Severus, Vulg.</ref> dixerunt; quorum et mihi iustissima videtur esse sententia. § 2.–Firmus <ref>Firmius, Hal. Vulg.</ref> a Proculo quacsiit, si de plum- beo castello fistulae sub terram missae aquam du-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l6z3xiazj6vbe94mzcq7wd2buc692ib 104 83965 273115 2026-07-04T19:59:29Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'summovebit ; si ex stipulatu poenam consecutus fueris <ref>En otras ediciones se lée fuerit, y luego poterit, cuya lectura nos pareceria mas correcta y clara.- N. del Tr.</ref>, ipso iure ex vendito agere non poteris, nisi in id, quod pluris eius interfuerit, id fieri. '''29. [30.]''' IDEM ''libro IV. ex Minicio'' <ref>Minutio, Hal</ref>.–Cui res sub conditione legata erat, is eam imprudens ab herede emit; actione ex emto poterit conse- qui... 273115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>summovebit ; si ex stipulatu poenam consecutus fueris <ref>En otras ediciones se lée fuerit, y luego poterit, cuya lectura nos pareceria mas correcta y clara.- N. del Tr.</ref>, ipso iure ex vendito agere non poteris, nisi in id, quod pluris eius interfuerit, id fieri. '''29. [30.]''' IDEM ''libro IV. ex Minicio'' <ref>Minutio, Hal</ref>.–Cui res sub conditione legata erat, is eam imprudens ab herede emit; actione ex emto poterit conse- qui emtor pretium, quia non ex causa legati rem habet. '''30. [31.]''' AFRICANUS ''libro VIII. <ref>IX., Hal .</ref> Quaestionum''.–Servus, quem de me cum peculio emisti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. Quamvis- ea res, quam surripuit, interierit, nihilominus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est , ipso iure ob id factum minutum esse pe-culium, eo scilicet, quod debitor meus ex causa condictionis sit factus; nam licet, si iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem, aut eatenus ha- berem, quatenus ex re furtiva auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me ha- biturum, et si omne peculium penes te sit, vel, quasi plus debito solverim, posse me condicere. Secundum quae dicendum, si numos, quos servus iste mihi surripuerat, tu ignorans, furtivos esse, quasi peculiares ademeris, et consumseris, condi- ctio eo nomine mihi adversus te competat, quasi res mea ad te sine causa pervenerit. § 1.–Si sciens alienam rem ignoranti mihi ven- dideris , etiam, priusquam evincatur, utiliter me ex emto acturum putavit in id, quanti mea inter- sit, meam esse factam; quamvis enim alioquin ve- rum sit, venditorem hactenus teneri, ut rem emto- ri habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia tamen dolum malum abesse praestare debeat, te- neri eum, qui sciens alienam <ref>alienam, omitela acertadamente Hal.</ref>, non suam igno- ranti vendidit. Idem est maxime, si manumissuro vel pignori daturo vendiderit. '''31. [32.]''' NERATIUS ''libro III. <ref>IV. , Hal.</ref> Membrana-ram''.–Si ea res, quam ex emto praestare debe- bam, vi mihi ademta fuerit, quamvis eam custodi- re debuerim, tamen propius est, ut nihil amplius, quam actiones persequendae eius praestari a me emtori oporteat, quia custodia adversus vim pa- rum proficit; actiones autem eas non solum arbi- trio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. § 1.–<ref>At si per me factum sit, quo minus eam suo tempore a me haberes, (omitiendo Et), inserta Hal .</ref> Et non solum, quod ipse per eum ac- quisii, praestare debeo, sed et id, quod emtor iam tunc sibi tradito servo acquisiturus fuisset. § 2.–Uterque nostrum eandem rem emit a non domino, quum emtio venditioque sine dolo malo fie- ret, traditaque est; sive ab eodem emimus, sive<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ms82xput7t8viexlaac19whzzxydcrr 104 83966 273116 2026-07-04T20:09:44Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'illa praestare venditor ex emto debet, quae habe- ret emtor, si homo manumissus non esset; non con- tinebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, acquisiturus non esset. '''24. [25.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XXV. , Hal.</ref> Digestorum''. –Si servus, in quo ususfructus tuus erat, fundum emerit, et antequam pecunia numeraretur, capite minutus fueris, quamvis pretium solveris, actio- nem ex emto non habebis propter talem capitis deminu... 273116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>illa praestare venditor ex emto debet, quae habe- ret emtor, si homo manumissus non esset; non con- tinebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, acquisiturus non esset. '''24. [25.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XXV. , Hal.</ref> Digestorum''. –Si servus, in quo ususfructus tuus erat, fundum emerit, et antequam pecunia numeraretur, capite minutus fueris, quamvis pretium solveris, actio- nem ex emto non habebis propter talem capitis deminutionem , sed indebiti actionem adversus venditorem habebis; ante capitis autem minutio- nem nihil interest, tu solvas, an servus ex eo pe- culio, quod ad te pertinet, nam utroque casu actio- nem ex emto habebis. § 1.–Servum tuum imprudens a fure bona fide emi, is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem paravit, qui mihi traditus est; posse te eum homi- nem mihi condicere, Sabinus dixit, sed si quid mi- hi abesset ex negotio, quod is gessisset, invicem me tecum acturum de peculio. Cassius veram opi- nionem Sabini retulit, in qua ego quoque sum. § 2.–Servo vendente hominem fideiussor ven- ditionis omnia praestare debet, in quae obligare- tur, si pro libero fideiussisset; nam et in dominum actio sic datur, ut emtor eadem consequatur, quae vendente consequi debuisset; sed ultra pe- culii taxationem dominus non condemnatur. '''25. [26.]''' IDEM ''libro LIV. <ref>IV., Hal.</ref> Digestorum''.– Qui pendentem vindemiam emit, si uvam legere prohibeatur a venditore, adversus eum petentem pretium exceptione uti poterit: «si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae venit, neque tradita est». Ceterum post traditionem, sive le- ctam uvam calcare, sive mustum evehere prohi- beatur, ad exhibendum, vel iniuriarum agere po- terit,quemadmodum si aliam quamlibet rem suam tollere prohibeatur. 26. [27.] ALFENUS VARUS libro II. Digesto- rum. Si quis, quum fundum venderet, dolia cen- tum, quae in fundo esse affirmabat, accessura di- xisset, quamvis ibi nullum dolium fuisset, tamen dolia emtori debebit. 27. [28.] PAULUS libro III. Epitomarum Alfe- ni <ref>libro IV. ἐπιτομῶν Alfeni digestorum, Hal.</ref>.–Quidquid venditor accessurum dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet, veluti si fundo dolia accessura dixisset, non quassa, sed integra dare debet. '''28. [29.]''' IULIANUS ''libro III. ad Urseium Fe- rocem''.–Praedia mihi vendidisti, et convenit, ut aliquid facerem; quod si non fecissem, poenam promisi; respondit: venditor, antequam poenam ex stipulatu petat, ex vendito agere potest; si con- secutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i4bqj1po71yxs1cgm5acta8gbbagnt8 273117 273116 2026-07-04T20:10:30Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>illa praestare venditor ex emto debet, quae habe- ret emtor, si homo manumissus non esset; non con- tinebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, acquisiturus non esset. '''24. [25.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XXV. , Hal.</ref> Digestorum''. –Si servus, in quo ususfructus tuus erat, fundum emerit, et antequam pecunia numeraretur, capite minutus fueris, quamvis pretium solveris, actio- nem ex emto non habebis propter talem capitis deminutionem , sed indebiti actionem adversus venditorem habebis; ante capitis autem minutio- nem nihil interest, tu solvas, an servus ex eo pe- culio, quod ad te pertinet, nam utroque casu actio- nem ex emto habebis. § 1.–Servum tuum imprudens a fure bona fide emi, is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem paravit, qui mihi traditus est; posse te eum homi- nem mihi condicere, Sabinus dixit, sed si quid mi- hi abesset ex negotio, quod is gessisset, invicem me tecum acturum de peculio. Cassius veram opi- nionem Sabini retulit, in qua ego quoque sum. § 2.–Servo vendente hominem fideiussor ven- ditionis omnia praestare debet, in quae obligare- tur, si pro libero fideiussisset; nam et in dominum actio sic datur, ut emtor eadem consequatur, quae vendente consequi debuisset; sed ultra pe- culii taxationem dominus non condemnatur. '''25. [26.]''' IDEM ''libro LIV. <ref>IV., Hal.</ref> Digestorum''.– Qui pendentem vindemiam emit, si uvam legere prohibeatur a venditore, adversus eum petentem pretium exceptione uti poterit: «si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae venit, neque tradita est». Ceterum post traditionem, sive le- ctam uvam calcare, sive mustum evehere prohi- beatur, ad exhibendum, vel iniuriarum agere po- terit,quemadmodum si aliam quamlibet rem suam tollere prohibeatur. '''26. [27.]''' ALFENUS VARUS ''libro II. Digesto- rum.'''–Si quis, quum fundum venderet, dolia cen- tum, quae in fundo esse affirmabat, accessura di- xisset, quamvis ibi nullum dolium fuisset, tamen dolia emtori debebit. '''27. [28.]''' PAULUS libro III. Epitomarum Alfe- ni <ref>libro IV. ἐπιτομῶν Alfeni digestorum, Hal.</ref>.–Quidquid venditor accessurum dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet, veluti si fundo dolia accessura dixisset, non quassa, sed integra dare debet. '''28. [29.]''' IULIANUS ''libro III. ad Urseium Fe- rocem''.–Praedia mihi vendidisti, et convenit, ut aliquid facerem; quod si non fecissem, poenam promisi; respondit: venditor, antequam poenam ex stipulatu petat, ex vendito agere potest; si con- secutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hhm6juo7kox295dpt7d73nino7gotwq 273118 273117 2026-07-04T20:11:17Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 273118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>illa praestare venditor ex emto debet, quae habe- ret emtor, si homo manumissus non esset; non con- tinebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, acquisiturus non esset. '''24. [25.]''' IULIANUS ''libro XV. <ref>XXV. , Hal.</ref> Digestorum''. –Si servus, in quo ususfructus tuus erat, fundum emerit, et antequam pecunia numeraretur, capite minutus fueris, quamvis pretium solveris, actio- nem ex emto non habebis propter talem capitis deminutionem , sed indebiti actionem adversus venditorem habebis; ante capitis autem minutio- nem nihil interest, tu solvas, an servus ex eo pe- culio, quod ad te pertinet, nam utroque casu actio- nem ex emto habebis. § 1.–Servum tuum imprudens a fure bona fide emi, is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem paravit, qui mihi traditus est; posse te eum homi- nem mihi condicere, Sabinus dixit, sed si quid mi- hi abesset ex negotio, quod is gessisset, invicem me tecum acturum de peculio. Cassius veram opi- nionem Sabini retulit, in qua ego quoque sum. § 2.–Servo vendente hominem fideiussor ven- ditionis omnia praestare debet, in quae obligare- tur, si pro libero fideiussisset; nam et in dominum actio sic datur, ut emtor eadem consequatur, quae vendente consequi debuisset; sed ultra pe- culii taxationem dominus non condemnatur. '''25. [26.]''' IDEM ''libro LIV. <ref>IV., Hal.</ref> Digestorum''.– Qui pendentem vindemiam emit, si uvam legere prohibeatur a venditore, adversus eum petentem pretium exceptione uti poterit: «si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae venit, neque tradita est». Ceterum post traditionem, sive le- ctam uvam calcare, sive mustum evehere prohi- beatur, ad exhibendum, vel iniuriarum agere po- terit,quemadmodum si aliam quamlibet rem suam tollere prohibeatur. '''26. [27.]''' ALFENUS VARUS ''libro II. Digesto- rum.''–Si quis, quum fundum venderet, dolia cen- tum, quae in fundo esse affirmabat, accessura di- xisset, quamvis ibi nullum dolium fuisset, tamen dolia emtori debebit. '''27. [28.]''' PAULUS ''libro III. Epitomarum Alfe- ni'' <ref>libro IV. ἐπιτομῶν Alfeni digestorum, Hal.</ref>.–Quidquid venditor accessurum dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet, veluti si fundo dolia accessura dixisset, non quassa, sed integra dare debet. '''28. [29.]''' IULIANUS ''libro III. ad Urseium Fe- rocem''.–Praedia mihi vendidisti, et convenit, ut aliquid facerem; quod si non fecissem, poenam promisi; respondit: venditor, antequam poenam ex stipulatu petat, ex vendito agere potest; si con- secutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2h7o7k28b35gb5ti13ozvftw1sv6xx0 104 83967 273119 2026-07-04T20:18:15Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''21. [22.]''' PAULUS ''libro XXXIII. ad Edictum''. –Si sterilis ancilla sit, cuius partus venit, vel maior annis quinquaginta, quum id emtor ignora. verit, ex emto tenetur venditor. § 1.–Si praedii venditor non dicat de tributo sciens , tenetur ex emto; quodsi ignorans non prae- dixerit, quod forte hereditarium praedium erat, non tenetur. § 2.–Quamvis supra diximus, quum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emtionem <... 273119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''21. [22.]''' PAULUS ''libro XXXIII. ad Edictum''. –Si sterilis ancilla sit, cuius partus venit, vel maior annis quinquaginta, quum id emtor ignora. verit, ex emto tenetur venditor. § 1.–Si praedii venditor non dicat de tributo sciens , tenetur ex emto; quodsi ignorans non prae- dixerit, quod forte hereditarium praedium erat, non tenetur. § 2.–Quamvis supra diximus, quum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emtionem <ref>non, inserta Hal.; véase Cujac . Obs. II. 5. y Bynkersh. Obs . VIII. 20.</ref> esse, tamen venditor teneri debet, quanti interest <ref>emtoris, se, inserta Hal .</ref> non esse deceptum, et si vendi- tor quoque nesciat <ref>Vulg.; nesciet, Fl.</ref>, veluti si mensas quasi ci- treas emat , quae non sunt. § 3.–Quum per venditorem steterit, quominus rem tradat, omnis utilitas emtoris in aestimatio- nem venit, quae modo circa ipsam rem consistit. Neque enim, si potuit ex vino, puta, negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis, quam si triticum emerit, et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laboraverit; nam pretium tritici , non servorum fame necatorum consequitur; nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamvis <ref>aestimatio, inserta la Vulg .</ref> crescat, si vinum hodie pluris sit; merito, quia, sive datum esset, haberem emtor, sive non, quoniam saltem hodie dandum est, quod iam olim dari oportuit <ref>quia si datum esset, hoc haberet emtor; quoniam vero non dedit, saltem, Hal.</ref>. § 4.–Si tibi fundum vendidero, ut eum condu- ctum certa summa haberem, ex vendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem pretii ea res sit. § 5.–Sed etsi ita fundum tibi vendidero, ut nul- li alii eum, quam mihi venderes, actio eo nomine ex vendito est, si alii vendideris. § 6.–Qui domum vendebat, excepit sibi habi- tationem, donec viveret, aut in singulos annos de- cem, emtor primo anno maluit decem praestare, secundo anno habitationem praestare; Trebatius ait, mutandae voluntatis potestatem eum habere, singulisque annis alterutrum praestare posse, et quamdiu paratus sit alterutrum praestare, petitio- nem non esse. '''22. [23.]''' IULIANUS ''libro VII. <ref>XII. , Hal.</ref>Digestorum''. –Si in qualitate fundi venditor mentitus sit, non in modo eius, tamen tenetur emtori; pone enim di- xisse eum, quinquaginta iugera esse vineae, et quinquaginta prati, et <ref>in vinea minus , insertan Hal. Vulg.</ref> in prato plus inveniri, esse tamen omnia centum iugera. '''23. [24.]''' IDEM ''libro XIII. Digestorum''.–Si quis servum, quem cum peculio vendiderat, ma- numiserit, non solum peculii nomine, quod servus habuit tempore, quo manumittebatur, sed et eo- rum, quae postea acquirit, tenetur, et praeterea cavere debet , quidquid ex hereditate liberti ad eum pervenerit , restitutum iri. Marcellus notat<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4n5jsxchduagch579f3s8w9y457rkxy 104 83968 273120 2026-07-04T20:26:31Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 3.–Quae tabulae pictae pro tectorio includun- tur, itemque crustae marmoreae aedium sunt. § 4.–Reticuli circa columnas, plutei circa pa- rietes, item cilicia vela aedium non sunt. § 5.–Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamvis positum in aedi- ficio sit, non tamen videtur aedium esse. § 6.–Si ruta et caesa excipiantur in venditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut arena, creta et similia; caesa ea es... 273120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3.–Quae tabulae pictae pro tectorio includun- tur, itemque crustae marmoreae aedium sunt. § 4.–Reticuli circa columnas, plutei circa pa- rietes, item cilicia vela aedium non sunt. § 5.–Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamvis positum in aedi- ficio sit, non tamen videtur aedium esse. § 6.–Si ruta et caesa excipiantur in venditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut arena, creta et similia; caesa ea esse, ut arbores caesas, et carbones, et his similia. Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait, frustra in lege venditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non specialiter venierunt, ad exhibendum de his agi potest; neque enim magis de materia cae- sa, aut de caementis, aut de arena cavendum est venditori, quam de ceteris, quae sunt pretio- siora. § 7.–Labeo generaliter scribit, ea, quae perpe- tui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse; quae vero ad praesens, non esse aedificii, utputa fistulae <ref>Br. considera fistulae añadida por antiguos copistas ; (fistulae), Taur.</ref> temporis quidem causa positae, non sunt aedium , verumtamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. § 8.–Castella plumbea, putea, opercula puteo- rum <ref>putealia, (omitiendo putea, opercula puteorum), Vulg.</ref>, epitonia <ref>epistomia, Hal. Vulg .</ref> fistulis adplumbata, aut quae terra continentur, quamvis non sint affixa, aedium esse constat. § 9.–Item constat, sigilla, columnas quoque et personas, ex quarum <ref>Hal.; quorum, Fl.</ref> rostris aqua salire solet, villae esse. § 10.–Ea, quae ex aedificio detracta sunt, ut reponantur, aedificii sunt, at quae parata sunt, ut imponantur, non sunt aedificii. § 11.–Pali, qui vineae causa parati sunt, ante- quam collocentur, fundi non sunt, sed qui exemti sunt hac mente, ut <ref>iterum, inserta Hal.</ref> collocentur, fundi sunt. '''18. [19.]''' IAVOLENUS ''libro VII. ex Cassio''.– Granaria, quae ex tabulis fieri solent, ita aedium sunt , si stipites eorum in terra defossi sunt; quod- si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt. § 1.–Tegulae, quae nondum aedificiis impositae sunt, quamvis tegendi gratia allatae sunt, in rutis et caesis habentur; aliud iuris est in his, quae de-tractae sunt, ut reponerentur, aedibus enim ac- cedunt. '''19. [20.]''' GAIUS ''ad Edictum Praetoris <ref>Gaius libro IV. ad edictum praetoris urbani, Hal.</ref> titulo de Publicanis''.–Veteres in emtione venditione- que appellationibus promiscue utebantur. '''20. [21.]''' IDEM ''libro XXI. ad Edictum provinciale''.–Idem est et in locatione et conductione.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ihry6lru6i39fww7zb2kaymzyur92pu 104 83969 273125 2026-07-04T21:19:21Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.—Ad duas res petendas procurator datus, si unam rem petat, exceptione non excluditur, et rem in iudicium deducit. <center>'''TIT. IV'''</center> <center>'''QUOD CUIUSCUNQUE'''<ref>CUIUSQUE, Vulg.</ref> '''UNIVERSITATIS NOMINE, VEL CONTRA EAM AGATUR'''<ref>AGETUR, Hal. y el códice Fl., según antigua corrección, Br.</ref></center> '''1.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale.''— Neque societas, neque collegium, neque huius- modi corpus passim omnibus haberi<ref>Vulg.: ''habere'', Fl.</ref> conceditur; nam et Legibus, et Senatusconsultis, et Principalibus Constitutioni- bus ea res coërcetur. Paucis admodum in causis concessa sunt huiusmodi corpora, ut ecce vecti- galium publicorum sociis permissum est corpus habere, vel aurifodinarum, vel argentifodinarum, et salinarum. Item collegia Romae certa sunt, quorum corpus Senatusconsultis atque Constitu- tionibus Principalibus confirmatum est, veluti pistorum et quorundam aliorum, et naviculario- rum, qui et in provinciis sunt. § 1.—Quibus autem permissum est corpus ha- bere collegii, societatis, sive cuiusque alterius eorum nomine, proprium est ad exemplum Rei- publicae habere res communes, arcam commu- nem, et actorem sive syndicum, per quem tan- quam in Republica<ref>rempublicam, Hal.</ref>, quod communiter agi fierique oporteat, agatur, fiat. § 2.—Quod si nemo eos defendat, quod eorum commune erit, possideri, etsi admoniti non exci- tentur ad sui defensionem, venire se iussurum Proconsul ait. Et quidem non esse actorem vel syndicum tunc quoque intelligimus, quum is ab- sit, aut valetudine impediatur<ref>Hal. y Vulg.; ''impedietur'', Fl.</ref>, aut inhabilis sit ad agendum. § 3.—Et, si extraneus defendere velit universi- tatem, permittit Proconsul, sicut in privatorum defensionibus observatur, quia eo modo melior conditio universitatis fit. '''2.''' ULPIANUS ''libro VIII. ad Edictum.''— Si municipes vel aliqua universitas ad agendum det actorem, non erit dicendum, quasi a pluribus datum sic haberi: hic enim pro Republica vel universitate intervenit, non pro singulis. '''3.''' IDEM ''libro IX. ad Edictum.''— Nulli permittetur nomine civitatis vel curiae ex- periri, nisi ei, cui lex permittit, aut lege cessan- te ordo dedit, quum duae partes adessent, aut amplius, quam duae. '''4.''' PAULUS ''libro IX. ad Edictum.''— Plane, ut<ref>ubi, Vulg.</ref> duae partes Decurionum adfuerint, is quoque, quem decernent, numerari potest. '''5.''' ULPIANUS ''libro VIII.''<ref>IX., Hal.</ref> ''ad Edictum.''— Illud<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iu9wqfsr0952yllo99zwgyxuw6h557u 104 83970 273126 2026-07-04T21:29:32Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum vel pignus tuum liberet, adversus te negotiorum gestorum habebo actionem, adversus eum, cum quo contraxi, nullam. Quid tamen, si a procuratore tuo stipulatus sum? Potest dici, superesse mihi adversus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. § 2. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit, quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum mihi actio adversus eum competit. § 3. Sed et, si quis negotia mea gessit non mei contemplatione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit, suum eum potius, quam meum negotium gessisse; qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet. Sed nihilominus, immo magis et is tenebitur negotiorum gestorum actione. Ipse tamen, si circa res meas aliquid impenderit, non in id, quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ego locupletior factus sum, habet contra me actionem. § 4. Si quis ita simpliciter versatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utroque latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patiatur. Quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur; nam et si cui mandavero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum cum tibi teneri. § 5. Si quis quasi servus meus negotium meum gesserit, quum esset vel libertus, vel ingenuus, dabitur negotiorum gestorum actio. § 6. Sed si ego tui filii negotia gessero, vel servi, videamus, an tecum negotiorum gestorum habeam actionem. Et mihi videtur verum, quod Labeo distinguit et Pomponius libro vicesimo sexto probat, ut, si quidem contemplatione tui negotia gessi peculiaria, tu mihi tenearis; quod si amicitia filii tui vel servi, vel eorum contemplatione, adversus patrem vel dominum de peculio duntaxat dandam actionem. Idemque est, etsi sui iuris esse eos putavi; nam etsi servum non necessarium emero filio tuo, et tu ratum habueris, nihil agitur ratihabitione. Eodem loco Pomponius scribit hoc adiecto, quod putat, etsi nihil sit in peculio, quoniam plus patri dominove debetur, et in patrem dandam actionem in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. § 7. Sed si hominis liberi, qui tibi bona fide serviebat, negotia gessero, si quidem putans tuum esse servum gessi, Pomponius scribit, earum rerum peculiarium<ref>peculiarium, omítela Hal.</ref> causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum actionem, earum vero rerum, quae ipsum sequuntur, non tecum, sed cum ipso. Sed si liberum scivi, earum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> donvc9kvwhfrqn97lc7uzcwegzwbylf 104 83971 273127 2026-07-04T21:43:51Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>6. [7.] '''ULPIANUS''' libro XI. ''ad Edictum.''—... Sed etsi forte hic minor erat captus in hereditate, quam adierit, [7.] Iulianus<ref>Las ediciones vulgares comienzan aquí un nuevo fragmento.</ref> libro septimo decimo<ref>libro XIII., Vulg.</ref> ''Digestorum'' scribit, abstinendi facultatem dominum posse habere non solum aetatis beneficio, verum et si aetas non patrocinetur; quia non adipiscendae hereditatis gratia legum beneficio usi sunt, sed vindictae gratia. '''7. [8.] MARCELLUS''' libro III. ''Digestorum.''—Divus Antoninus Marcio Avito Praetori de succurrendo ei, qui absens rem amiserat, in hanc sententiam rescripsit: «Etsi nihil facile mutandum est ex solennibus, tamen ubi aequitas evidens poscit, subveniendum est; itaque si citatus non respondit, et ob hoc more<ref>solito, inserta Hal.</ref> pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedentem<ref>Hal.; sedente, Fl.</ref> adiit, existimari potest non sua culpa, sed parum exaudita voce praeconis defuisse; ideoque restitui potest». § 1. Nec intra has solum species consistet huius generis auxilium; etenim deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab adversario intervenerit, succurri oportebit, quum etiam de dolo malo actio competere soleat. Et boni Praetoris est potius restituere litem, ut et ratio et aequitas postulabit, quam actionem famosam constituere, ad quam tunc demum descendendum est, quum remedio locus esse non potest. '''8. [9.] MACER'''<ref>Marcellus, Vulg.</ref> libro II. ''de Appellationibus.''—Inter minores vigintiquinque annis et eos, qui Reipublicae causa absunt, hoc interest, quod minores<ref>XXV., inserta la Vulg.</ref> annis, etiam qui per tutores curatoresve suos defensi sunt, nihilominus in integrum contra Rempublicam<ref>Bus. κατὰ κρίσιν (''contra rempublicam''); Gothofr. en las notas: ''contra rem iudicatam''.</ref> restituuntur, cognita scilicet causa; ei vero, qui Reipublicae causa absit, ceteris quoque, qui in eadem causa habentur, si per procuratores suos defensi sunt, hactenus in integrum restitutione subveniri solet, ut appellare his permittatur. <div style="text-align:center;"> '''TIT. II''' '''QUOD METUS CAUSA GESTUM ERIT''' </div> ''[Cf. Cod. II. 19 (20).]'' '''1. ULPIANUS''' libro XI. ''ad Edictum.''—Ait Praetor: '''QUOD'''<ref>DE EO, QUOD, Vulg.</ref> '''METUS CAUSA GESTUM ERIT, RATUM NON...'''<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bwno1psd8sf011yb3mmjg5o9jf46azv 104 83972 273128 2026-07-04T21:50:01Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'eo emerit, an possit agere ex emto? Et puto hacte- nus <ref>agendum , inserta la Vulg.</ref>, ut aut stetur emtioni, aut discedatur. § 28.–Sed et si quis minorem vigintiquinque annis circumvenerit , et huic hactenus dabimus actionem ex emto , ut diximus in superiore casu. § 29.–Si quis a pupillo sine tutoris auctoritate emerit, ex uno latere constat contractus; nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. § 30.–Si vendit... 273128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>eo emerit, an possit agere ex emto? Et puto hacte- nus <ref>agendum , inserta la Vulg.</ref>, ut aut stetur emtioni, aut discedatur. § 28.–Sed et si quis minorem vigintiquinque annis circumvenerit , et huic hactenus dabimus actionem ex emto , ut diximus in superiore casu. § 29.–Si quis a pupillo sine tutoris auctoritate emerit, ex uno latere constat contractus; nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. § 30.–Si venditor habitationem exceperit, ut in- quilino liceat habitare, vel colono, ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse Servius putabat, ex vendito esse actionem. Denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emtorem ex emto agen- tem cogere posse venditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut, quidquid fuerit consecutus, emtori reddat . § 31.–Aedibus distractis vel legatis ea esse ae- dium solemus dicere, quae quasi pars aedium, vel propter aedes habentur, ut puta puteal <ref>Taur, según corrección del codice Fl.; putealia, según la escritura original, Br.</ref>, '''14. [15.]''' POMPONIUS ''libro XXXI. ad Quintum Mucium''.–id est, quo puteum <ref>Taur. según la escritura original; puteus, según reciente corrección del códice Fl., Br .</ref> operitur. '''15. [16.]''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum''. –Lacus <ref>Por conjetura de la palabra δεξαμενzi de las Bas .;Lines, Taur. según el códice Fl.; Funes, Hal ; Lineae , otros</ref> et labra, salientes, fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamvis longe excur- rant extra aedificium, aedium sunt; item canales. Pisces autem, qui sunt in piscina, non sunt ae- dium, nec fundi, '''16. [17.]''' POMPONIUS libro XXXI. <ref>ΧΧΙ . , Hal.</ref> ad Quin- tum Mucium.–non magis, quam pulli aut cetera animalia, quae in fundo sunt. '''17. [18.]''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum''. –Fundi nihil est, nisi quod terra <ref>intra, Vulg.</ref> se tenet. Ae- dium autem multa esse, quae aedibus affixa non sunt, ignorari non oportet, utputa seras, claves, claustra. Multa etiam defossa esse, neque tamen fundi aut villae haberi, utputa vasa vinaria, tor- cularia , quoniam haec instrumenti magis sunt, etiamsi aedificio <ref>non, inserta la Vulg .</ref> cohaerent. § 1.–Sed et vinum, et fructus perceptos villae non esse constat. § 2.– Fundo vendito vel legato sterculinum et stramenta emtoris et legatarii sunt, ligna autem venditoris vel heredis, quia non sunt fundi, tam- etsi ad eam rem comparata sunt. In sterculino au- tem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emtorem sequatur, si vendendi, venditorem, nisi si aliud actum est; nec interest, in stabulo iaceat, an acervus sit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> o913ll1llzkb3voq21pavelelktrx4g 104 83973 273129 2026-07-04T21:52:42Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 11. Item si non provocavit intra diem, subvenitur, ut provocet; finge enim hoc desiderare. § 12. Item et in eremodiciis ei subvenitur; constat autem omnis aetatis hominibus restaurationem eremodicii praestari, si se doceant ex iusta causa abfuisse. '''8.''' HERMOGENIANUS libro I. ''Iuris Epitomarum.''—Minor, etiamsi quasi contumax condemnatus sit, in integrum restitutionis auxilium implorabit. '''9.''' ULPIANUS libro XI. ''ad Edictum.''—Si ex causa iudicati pignora minoris capta sint et distracta, mox restitutus sit adversus sententiam Praesidis vel Procuratoris Caesaris, videndum, an ea revocari debeant, quae distracta sunt; nam illud certum est, pecuniam ex causa iudicati solutam ei restituendam. Sed interest ipsius corpora potius habere; et puto interdum permittendum, id est, si grande damnum sit minoris. § 1. In dotis quoque modo mulieri subvenitur, si ultra vires patrimonii, vel totum patrimonium circumscripta in dotem dedit. § 2. Nunc videndum, minoribus utrum in contractibus captis duntaxat subveniatur, an etiam delinquentibus; utputa dolo aliquid minor fecit in re deposita vel commodata, vel alias in contractu, an ei subveniatur, si nihil ad eum pervenit? Et placet, in delictis minoribus non subveniri; nec hic itaque subvenietur.<ref>''Nam et si furtum fecit, vel damnum iniuria dedit, non ei subvenietur'', se consideran añadidas por antiguos copistas, Krieg.</ref> Sed si, quum ex damno dato confiteri possit, ne dupli teneatur, maluit negare, in hoc solum restituendus est<ref>Hal. Vulg.; ''sit'', Fl.</ref>, ut pro confesso habeatur. Ergo et si potuit pro fure<ref>''furto'', Hal.</ref> damnum decidere magis, quam actionem dupli vel quadrupli pati, ei subvenietur. § 3. Si mulier, quum culpa divertisset<ref>''divortisset'', Hal.</ref>, velit sibi subveniri, vel si maritus, puto restitutionem non habendam. Est enim delictum non modicum; nam et si adulterium minor commisit, ei non subvenitur. § 4. Papinianus<ref>''Pomponius'', Hal.</ref> ait, si maior annis viginti, minor vigintiquinque<ref>''si minor annis XXV., maior autem XX.'', Vulg.</ref> se in servitutem venire patiatur, id est, si pretium participatus est<ref>''id est participatus est'', omítelas Hal.</ref>, non solere restitui; sed hoc merito, quoniam res nec capit restitutionem, quum statum mutat. § 5. Si in commissum incidisse vectigalis dicatur, erit in integrum restitutio. Quod sic erit accipiendum, si non dolus ipsorum interveniat; ceterum<ref>''alioquin'', Hal. Vulg.</ref> cessabit restitutio. § 6. Adversus libertatem quoque minori a Praetore subveniri impossibile est, '''10.''' PAULUS libro XI. ''ad Edictum.''—nisi ex magna causa hoc a Principe fuerit consecutus.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iis1bnozn9ku4hjnd7m41zrk3zcyu0o 104 83974 273130 2026-07-04T21:58:02Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} § 1.-Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi de... 273130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} § 1.-Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi debere eius, cuius merces in navi- gatioue levandae navis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores servaverunt, Sabi- nus aeque respondit. Eorum vero, qui ita serva- verunt, invicem rationem haberi non debere ab eo, qui in navigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae <ref>{{x-minor|'''''non, insertan otros en Hal.'''''}}</ref> sunt; eorum enim merces non possunt videri servan- dae navis causa iactae esse, quae periit.{{-}} § 2. Quum autem iactus de nave factus est, et alicuius res, quae in navi remanserunt, dete- riores factae sunt, videndum, an conferre cogen- dus sit; quia non debet duplici damno onerari, et collationis, et quod res deteriores factae sunt. Sed defendendum est, hunc conferre debere pre- tio praesente rerum; itaque verbi gratia si vice- num merces duorum fuerunt, et alterius aspargi- ne <ref>{{x-minor|'''''adspergine, Hal.'''''}}</ref> decem esse coeperunt, ille, cuius res inte- grae sunt, pro viginti <ref>{{x-minor|'''''vicenis, Hal.'''''}}</ref> conferat, hic pro de- cem. Potest tamen dici etiam illa sententia dis- tinguentibus nobis, deteriores ex qua causa fa- etae sunt, id est, utrum propter iacta nudatis. rebus damnum secutum est, an vero alia ex cau- sa, veluti quod alicubi iacebant merces in angu- lo aliquo, et unda penetravit; tunc enim confer- re debebit. An ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hune lacsit? Adhuc numquid, et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? Sed distinctio subti- lior adhibenda est, quid plus sit, in damno, an in collatione; si vorbi gratia hae res viginti fuerunt, et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reli- quuin conferre debeat. Quid ergo, si plus in da- mno erit, quam in collatione; utputa decem au- reis res deteriores factae sunt, duo autem colla- tionis sunt? Indubitate utrumque onus pati non debet. Sed hic videamus, num et ipsi conferri <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; conferre, Fl.'''''}}</ref> oporteat; quid enim interest, iactatas <ref>{{x-minor|'''''Taur. segun la escritura original; lactan, Fl. según reciente corrección, Br.'''''}}</ref> res meas amiserim, an nudatas deteriores habere coepe- rim? Nam sicut ei, qui perdiderit, subvenitur, ita et ei subveniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. Haec ita Papirius Fronto <ref>{{x-minor|'''''Papinianus Frontoni, Vulg.'''''}}</ref> respondit.{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6evny6jev7hr9g8eqbeqfhe0upw0ut6 273132 273130 2026-07-04T22:01:37Z Nea1109 32209 273132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} § 1.-Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi debere eius, cuius merces in navi- gatioue levandae navis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores servaverunt, Sabi- nus aeque respondit. Eorum vero, qui ita serva- verunt, invicem rationem haberi non debere ab eo, qui in navigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae <ref>{{x-minor|'''''non, insertan otros en Hal.'''''}}</ref> sunt; eorum enim merces non possunt videri servan- dae navis causa iactae esse, quae periit.{{-}} § 2. Quum autem iactus de nave factus est, et alicuius res, quae in navi remanserunt, dete- riores factae sunt, videndum, an conferre cogen- dus sit; quia non debet duplici damno onerari, et collationis, et quod res deteriores factae sunt. Sed defendendum est, hunc conferre debere pre- tio praesente rerum; itaque verbi gratia si vice- num merces duorum fuerunt, et alterius aspargi- ne <ref>{{x-minor|'''''adspergine, Hal.'''''}}</ref> decem esse coeperunt, ille, cuius res inte- grae sunt, pro viginti <ref>{{x-minor|'''''vicenis, Hal.'''''}}</ref> conferat, hic pro de- cem. Potest tamen dici etiam illa sententia dis- tinguentibus nobis, deteriores ex qua causa fa- etae sunt, id est, utrum propter iacta nudatis. rebus damnum secutum est, an vero alia ex cau- sa, veluti quod alicubi iacebant merces in angu- lo aliquo, et unda penetravit; tunc enim confer- re debebit. An ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hune lacsit? Adhuc numquid, et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? Sed distinctio subti- lior adhibenda est, quid plus sit, in damno, an in collatione; si vorbi gratia hae res viginti fuerunt, et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reli- quuin conferre debeat. Quid ergo, si plus in da- mno erit, quam in collatione; utputa decem au- reis res deteriores factae sunt, duo autem colla- tionis sunt? Indubitate utrumque onus pati non debet. Sed hic videamus, num et ipsi conferri <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; conferre, Fl.'''''}}</ref> oporteat; quid enim interest, iactatas <ref>{{x-minor|'''''Taur. segun la escritura original; lactan, Fl. según reciente corrección, Br.'''''}}</ref> res meas amiserim, an nudatas deteriores habere coepe- rim? Nam sicut ei, qui perdiderit, subvenitur, ita et ei subveniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. Haec ita Papirius Fronto <ref>{{x-minor|'''''Papinianus Frontoni, Vulg.'''''}}</ref> respondit.{{-}} ''5. HERMOGENIANUS'' '''''libro II. iuris Epitoma'''''{{-}} ____________________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i8g46t8djrx7vjvavakjzzqzdhvq78g 273133 273132 2026-07-04T22:04:18Z Nea1109 32209 273133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} § 1.-Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi debere eius, cuius merces in navi- gatioue levandae navis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores servaverunt, Sabi- nus aeque respondit. Eorum vero, qui ita serva- verunt, invicem rationem haberi non debere ab eo, qui in navigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae <ref>{{x-minor|'''''non, insertan otros en Hal.'''''}}</ref> sunt; eorum enim merces non possunt videri servan- dae navis causa iactae esse, quae periit.{{-}} § 2. Quum autem iactus de nave factus est, et alicuius res, quae in navi remanserunt, dete- riores factae sunt, videndum, an conferre cogen- dus sit; quia non debet duplici damno onerari, et collationis, et quod res deteriores factae sunt. Sed defendendum est, hunc conferre debere pre- tio praesente rerum; itaque verbi gratia si vice- num merces duorum fuerunt, et alterius aspargi- ne <ref>{{x-minor|'''''adspergine, Hal.'''''}}</ref> decem esse coeperunt, ille, cuius res inte- grae sunt, pro viginti <ref>{{x-minor|'''''vicenis, Hal.'''''}}</ref> conferat, hic pro de- cem. Potest tamen dici etiam illa sententia dis- tinguentibus nobis, deteriores ex qua causa fa- etae sunt, id est, utrum propter iacta nudatis. rebus damnum secutum est, an vero alia ex cau- sa, veluti quod alicubi iacebant merces in angu- lo aliquo, et unda penetravit; tunc enim confer- re debebit. An ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hune lacsit? Adhuc numquid, et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? Sed distinctio subti- lior adhibenda est, quid plus sit, in damno, an in collatione; si vorbi gratia hae res viginti fuerunt, et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reli- quuin conferre debeat. Quid ergo, si plus in da- mno erit, quam in collatione; utputa decem au- reis res deteriores factae sunt, duo autem colla- tionis sunt? Indubitate utrumque onus pati non debet. Sed hic videamus, num et ipsi conferri <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; conferre, Fl.'''''}}</ref> oporteat; quid enim interest, iactatas <ref>{{x-minor|'''''Taur. segun la escritura original; lactan, Fl. según reciente corrección, Br.'''''}}</ref> res meas amiserim, an nudatas deteriores habere coepe- rim? Nam sicut ei, qui perdiderit, subvenitur, ita et ei subveniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. Haec ita Papirius Fronto <ref>{{x-minor|'''''Papinianus Frontoni, Vulg.'''''}}</ref> respondit.{{-}} '''5. HERMOGENIANUS''' '''''libro II. iuris Epitoma'''''{{-}} ____________________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ggl6g9be9hqhdxrbqzasi3hhgadmkzv 273135 273133 2026-07-04T22:05:16Z Nea1109 32209 273135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} '''§ 1.'''-Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi debere eius, cuius merces in navi- gatioue levandae navis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores servaverunt, Sabi- nus aeque respondit. Eorum vero, qui ita serva- verunt, invicem rationem haberi non debere ab eo, qui in navigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae <ref>{{x-minor|'''''non, insertan otros en Hal.'''''}}</ref> sunt; eorum enim merces non possunt videri servan- dae navis causa iactae esse, quae periit.{{-}} '''§ 2.''' Quum autem iactus de nave factus est, et alicuius res, quae in navi remanserunt, dete- riores factae sunt, videndum, an conferre cogen- dus sit; quia non debet duplici damno onerari, et collationis, et quod res deteriores factae sunt. Sed defendendum est, hunc conferre debere pre- tio praesente rerum; itaque verbi gratia si vice- num merces duorum fuerunt, et alterius aspargi- ne <ref>{{x-minor|'''''adspergine, Hal.'''''}}</ref> decem esse coeperunt, ille, cuius res inte- grae sunt, pro viginti <ref>{{x-minor|'''''vicenis, Hal.'''''}}</ref> conferat, hic pro de- cem. Potest tamen dici etiam illa sententia dis- tinguentibus nobis, deteriores ex qua causa fa- etae sunt, id est, utrum propter iacta nudatis. rebus damnum secutum est, an vero alia ex cau- sa, veluti quod alicubi iacebant merces in angu- lo aliquo, et unda penetravit; tunc enim confer- re debebit. An ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hune lacsit? Adhuc numquid, et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? Sed distinctio subti- lior adhibenda est, quid plus sit, in damno, an in collatione; si vorbi gratia hae res viginti fuerunt, et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reli- quuin conferre debeat. Quid ergo, si plus in da- mno erit, quam in collatione; utputa decem au- reis res deteriores factae sunt, duo autem colla- tionis sunt? Indubitate utrumque onus pati non debet. Sed hic videamus, num et ipsi conferri <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; conferre, Fl.'''''}}</ref> oporteat; quid enim interest, iactatas <ref>{{x-minor|'''''Taur. segun la escritura original; lactan, Fl. según reciente corrección, Br.'''''}}</ref> res meas amiserim, an nudatas deteriores habere coepe- rim? Nam sicut ei, qui perdiderit, subvenitur, ita et ei subveniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. Haec ita Papirius Fronto <ref>{{x-minor|'''''Papinianus Frontoni, Vulg.'''''}}</ref> respondit.{{-}} '''5. HERMOGENIANUS''' '''''libro II. iuris Epitoma'''''{{-}} ____________________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> d7kixq0v8jf4yzwhsgbq5jcptbyjlla 273136 273135 2026-07-04T22:06:08Z Nea1109 32209 273136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si iactura facta esset; idque Sabinus quoque libro secundo Responsorum probat. Contra si scapha cum parte mercium salva est, navis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in nave perdide- runt, quia iactus in tributum nave salva venit.{{-}} '''§ 1.'''–Sed si navis, quae in tempestate lactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco submersa est, et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, ra- tionem haberi debere eius, cuius merces in navi- gatioue levandae navis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores servaverunt, Sabi- nus aeque respondit. Eorum vero, qui ita serva- verunt, invicem rationem haberi non debere ab eo, qui in navigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae <ref>{{x-minor|'''''non, insertan otros en Hal.'''''}}</ref> sunt; eorum enim merces non possunt videri servan- dae navis causa iactae esse, quae periit.{{-}} '''§ 2.'''–Quum autem iactus de nave factus est, et alicuius res, quae in navi remanserunt, dete- riores factae sunt, videndum, an conferre cogen- dus sit; quia non debet duplici damno onerari, et collationis, et quod res deteriores factae sunt. Sed defendendum est, hunc conferre debere pre- tio praesente rerum; itaque verbi gratia si vice- num merces duorum fuerunt, et alterius aspargi- ne <ref>{{x-minor|'''''adspergine, Hal.'''''}}</ref> decem esse coeperunt, ille, cuius res inte- grae sunt, pro viginti <ref>{{x-minor|'''''vicenis, Hal.'''''}}</ref> conferat, hic pro de- cem. Potest tamen dici etiam illa sententia dis- tinguentibus nobis, deteriores ex qua causa fa- etae sunt, id est, utrum propter iacta nudatis. rebus damnum secutum est, an vero alia ex cau- sa, veluti quod alicubi iacebant merces in angu- lo aliquo, et unda penetravit; tunc enim confer- re debebit. An ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hune lacsit? Adhuc numquid, et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? Sed distinctio subti- lior adhibenda est, quid plus sit, in damno, an in collatione; si vorbi gratia hae res viginti fuerunt, et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reli- quuin conferre debeat. Quid ergo, si plus in da- mno erit, quam in collatione; utputa decem au- reis res deteriores factae sunt, duo autem colla- tionis sunt? Indubitate utrumque onus pati non debet. Sed hic videamus, num et ipsi conferri <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; conferre, Fl.'''''}}</ref> oporteat; quid enim interest, iactatas <ref>{{x-minor|'''''Taur. segun la escritura original; lactan, Fl. según reciente corrección, Br.'''''}}</ref> res meas amiserim, an nudatas deteriores habere coepe- rim? Nam sicut ei, qui perdiderit, subvenitur, ita et ei subveniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. Haec ita Papirius Fronto <ref>{{x-minor|'''''Papinianus Frontoni, Vulg.'''''}}</ref> respondit.{{-}} '''5. HERMOGENIANUS''' '''''libro II. iuris Epitoma'''''{{-}} ____________________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r56bm314k2v49y2cr6edvn9w9tzyb97 104 83975 273131 2026-07-04T21:58:36Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ante traditionem, hoc quoque restitui debet; here- ditates quoque per servum acquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. Item quod ex operis servus praestitit ven-ditori, emtori restituendum est, nisi ideo dies tra-ditionis e pacto prorogatus est, ut ad venditorem operae pertinerent. § 19.–Ex vendito actio venditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emtore praestari oportet. § 20.–Veniunt autem in h... 273131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ante traditionem, hoc quoque restitui debet; here- ditates quoque per servum acquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. Item quod ex operis servus praestitit ven-ditori, emtori restituendum est, nisi ideo dies tra-ditionis e pacto prorogatus est, ut ad venditorem operae pertinerent. § 19.–Ex vendito actio venditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emtore praestari oportet. § 20.–Veniunt autem in hoc iudicium infra seri- pta, in primis pretium, quanti res venit; item usu- rae pretii post diem traditionis, nam quum re em- tor fruatur, aequissimum est, eum usuras pretii pendere. § 21.–Possessionem autem traditam accipere debemus, etsi precaria sit possessio ; hoc enim so- lum spectare debemus , an habeat facultatem fru- ctus percipiendi. § 22.–Praeterea ex vendito agendo conseque- tur etiam sumtus, qui facti sunt in re distracta, utputa si quid in aedificia distracta erogatum est; scribit enim Labeo et Trebatius, esse ex vendito hoc nomine actionem; idem et si in aegri servi cu-rationem impensum est ante traditionem, aut si quid in disciplinas, <ref>in, insertan Hal. Vulg.</ref> quas verisimile erat etiam emtorem velle impendi . Hoc amplius Labeo ait, et si quid in funus mortui servi impensum sit, ex vendito consequi oportere, si modo sine culpa ven- ditoris mortem obierit . § 23.–Item si convenerit, quum res veniret, ut locuples ab emtore reus detur, ex vendito agi posse, ut id fiat. § 24.–Si inter emtorem praediorum et vendito- rem convenisset, ut, si ea praedia emtor heresve eius pluris vendidisset, eius partem dimidiam ven- ditori praestaret, et heres emtoris pluris ea praedia vendidisset, venditorem ex vendito agendo partem cius, quo pluris vendidisset, consecuturum. § 25.–Si procurator vendiderit, et caverit em- tori, quaeritur, an domino, vel adversus dominum actio dari debeat; et Papinianus libro tertio 2<ref>quarto, Vulg.</ref> Re- sponsorum putat, cum domino ex emto agi posse utili actione ad exemplum institoriae actionis, si modo rem vendendam mandavit; ergo et per con- trarium dicendum est, utilem ex emto actionem domino competere. § 26.–<ref>Veanse los Fragmentos Vaticanos, § 11.</ref> Ibidem Papinianus respondisse se re- fert, si convenerit, ut ad diem pretio non soluto venditori duplum praestaretur, in fraudem Con- stitutionum videri adiectum, quod usuram legiti- mam excedit, diversamque causam commissoriae esse ait, quum ea specie, inquit, non foenus illici- tum contrahatur, sed lex contractui non improbata dicatur. § 27.–Si quis colludente procuratore meo ab<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tlcrhg7nun5sj4wrdi3p2ws13uqzvv2 104 83976 273134 2026-07-04T22:05:11Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'res tradita postea evicta sit, utrum eius rei conse-quetur pretium integrum ex emto agens, an vero, quod numeravit? Et puto magis id, quod numera- vit, propter doli exceptionem. § 10.–Si fructibus iam maturis ager distractus sit, etiam fructus emtori cedere, nisi aliud conve- nit, exploratum est. § 11.–Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent, qui locaverat; idem et in praediis ur- banis, nisi si quid nominatim convenisse propo-... 273134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res tradita postea evicta sit, utrum eius rei conse-quetur pretium integrum ex emto agens, an vero, quod numeravit? Et puto magis id, quod numera- vit, propter doli exceptionem. § 10.–Si fructibus iam maturis ager distractus sit, etiam fructus emtori cedere, nisi aliud conve- nit, exploratum est. § 11.–Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent, qui locaverat; idem et in praediis ur- banis, nisi si quid nominatim convenisse propo- natur. § 12.–Sed et si quid praeterea rei venditae no- citum est, actio emtori praestanda est, damni forte infecti, vel aquae pluviae arcendae, vel Aquiliae, vel interdicti Quod vi aut clam. § 13.–Item si quid ex operis servorum, vel ve- cturis iumentorum, vel navium quaesitum est, emtori praestabitur, et si quid <ref>de, insertan Hal. Vulg.</ref> peculio eorum accessit, non tamen, si quid ex re venditoris. § 14.–Si Titius fundum, in quo nonaginta iuge- ra erant, vendiderit, et in lege emtionis dictum est, in fundo centum esse iugera, et, antequam modus manifestetur, decem iugera alluvione ac- creverint, placet mihi Neratii sententia existiman- tis, ut, si quidem sciens vendidit, ex emto actio competat adversus eum, quamvis decem iugera accreverint, quia dolo fecit, nec dolus purgatur; si vero ignorans vendidit, ex emto actionem non competere. § 15.–Si fundum mihi alienum vendideris, et hic ex causa lucrativa meus factus sit, nihilominus ex emto mihi adversus te actio competit. § 16.–In his autem, quae cum re emta praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestandam arbitror; nam et Celsus libro octavo <ref>nono, Hal.</ref> Dige- storum scripsit, quum convenit, ut venditor prae- teritam mercedem exigat, et emtori praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praestare debere. § 17.–Idem Celsus libro eodem scribit, fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam vendidisti, et antequam traderes, coactus es com- muni dividundo iudicium accipere; si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Titio con- secutus es, id tantum emtori praestabis; quodsi tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emtori trades, sed ita, ut ille solvat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. Sed ob eam qui- dem partem, quam vendidisti, pro evictione cavere debes, ob alteram autem tantum de dolo malo re- promittere <ref>promittere, Vulg.</ref>; aequum est enim, eandem esse con- ditionem emtoris, quae futura esset, si cum ipso actum esset communi dividundo; sed si certis re- gionibus fundum inter te et Titium iudex divisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emtori tradere debes. § 18.–Si quid servo distracto venditor donavit<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> p47j9eq2vtrk0m5ev75xw0xnot53s72 104 83977 273137 2026-07-04T22:10:49Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Respecto suasit, non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur, calliditate adversarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur. Neque enim extremo, inquit, iudicii die videtur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum<ref>obstructum (omitiendo ''hoc''), Hal.</ref>, ut maiore eo facto liberaretur. Idem tamen confitetur, si levior sit suspicio adversarii quasi dolose versati, non debere hunc in integrum restitui. § 2. Scio etiam illud aliquando incidisse: Minor vigintiquinque annis miscuerat se paternae hereditati, maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis; mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate; contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit; putavimus tamen restituendum in integrum, initio inspecto. Idem puto, et si alienam adiit hereditatem. § 3. Minorem autem vigintiquinque annis natu videndum, an etiam diem natalis sui adhuc dicimus ante horam, qua natus est, ut, si captus sit, restituatur; et quum nondum compleverit<ref>minor quam viginti quinque annorum natus. Videndum est, an etiam diem natalis sui ad hoc ducimus: an horam, in qua natus est, ut, si captus sit, cum nondum compleverit, restituatur, et ita, Hal.</ref>, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. Proinde et si bissexto natus est, sive priore, sive posteriore die, Celsus scripsit, nihil referre; nam id biduum pro uno die habetur, et posterior dies Kalendarum intercalatur. § 4. Sed utrum solis patribus familiarum, an etiam filiisfamiliarum succurri debeat, videndum. Movet dubitationem, quod, si quis dixerit etiam filiisfamiliarum in re peculiari subveniendum, efficiet, ut per eos etiam maioribus subveniatur, id est patribus eorum. Quod nequaquam fuit Praetori propositum; Praetor enim minoribus auxilium promisit, non maioribus. Ego autem verissimam arbitror sententiam existimantium, filiumfamilias minorem<ref>XXV., inserta la Vulg.</ref> annis in integrum restitui posse ex his solis causis, quae ipsius intersint, puta si sit obligatus. Proinde si iussu patris obligatus sit, pater utique poterit in solidum conveniri; filius autem, quum et ipse possit vel in potestate manens conveniri, vel etiam emancipatus vel exheredatus, in id, quod facere potest, et quidem in potestate manens etiam invito patre ex condemnatione conveniri, auxilium impetrare debebit, si ipse conveniatur. Sed an hoc auxilium patri quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, videamus; et non puto profuturum. Si igitur filius conveniatur, postulet auxilium; si patrem conveniat creditor, auxilium cessat, excepta mutui datione; in hanc enim, si<ref>filius, inserta la Vulg.</ref> iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuvatur. Proinde et si sine iussu patris contraxit et captus est, siquidem pater de pecu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kqd7eqqkw0yknl7t8jkh97n9zn7hfs6 104 83978 273138 2026-07-04T22:14:48Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ctionis nomine tenetur venditor, furem autem ha- bere possumus. § 2.–Quod autem diximus, «quanti emtoris in- terfuit, non decipi⟫, multa continet, ut <ref>Hal.; et, Fl.</ref> si alios secum sollicitavit, ut fugerent, vel res quasdam abstulit. § 3.–Quid tamen, si ignoravit quidem furem esse, asseveravit autem bonae frugi et fidum, et caro vendidit? Videamus , an ex emto teneatur; et putem, teneri. Atqui ignoravit; sed non debuit fa- cile, qu... 273138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ctionis nomine tenetur venditor, furem autem ha- bere possumus. § 2.–Quod autem diximus, «quanti emtoris in- terfuit, non decipi⟫, multa continet, ut <ref>Hal.; et, Fl.</ref> si alios secum sollicitavit, ut fugerent, vel res quasdam abstulit. § 3.–Quid tamen, si ignoravit quidem furem esse, asseveravit autem bonae frugi et fidum, et caro vendidit? Videamus , an ex emto teneatur; et putem, teneri. Atqui ignoravit; sed non debuit fa- cile, quae ignorabat, asseverare. Inter hunc igi- tur, et (qui scit, interest), qui scit, praemonere de- buit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temerariam indicationem. § 4.–Si venditor dolo fecerit, ut rem pluris ven- deret, puta de artificio mentitus est, aut de pecu- lio, emti eum iudicio teneri, ut praestaret emtori, quanto pluris servum emisset, si ita peculiatus es- set, vel eo artificio instructus . § 5.–Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, quum Terentius Victor decessisset relicto herede fratre suo, et res quasdam ex hereditate, et instrumenta , et mancipia Vellicu <ref>Taur. según la escritura original; Bellicus, según an-tigua corrección del codice Fl.; Villicus, según reciente corrección del códice Fl., Br .</ref> quidam subtraxisset , quibus subtractis facile, quasi mini- mo valeret hereditas, ut sibi ca venderetur, per- suasit, an venditi iudicio teneri possit? Et ait Iu- lianus, competere actionem ex vendito in tantum, quanto pluris hereditas valeret, si hae res subtra- ctae non fuissent. § 6.–Idem Iulianus, dolum solere a venditore praestari, etiam in huiusmodi specie ostendit; si, quum venditor sciret, fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit, uni municipio deberi, verum postea legem consigna- verit, si qua tributorum aut vectigalis indictionis- ve quid nomine, aut ad viae collationem praestare oporteret <ref>Hal. Vulg.; oportet, Fl. </ref>, id emtorem dare, facere praestare- que oportere, ex emto eum teneri, quasi decepis- set emtorem; quae sententia vera est. § 7.–Sed quum in facto proponeretur, tutores hoc idem fecisse, qui rem pupillarem vendebant, quaestionis esse <ref>fuisse-deberet, Hal.</ref> ait, an tutorum dolum pupil- lus praestare debent <ref>debeat dicen otras ediciones , a nuestro juicio con ra- són, y aunque no corregimos la errata por respeto al texto, ajustamos al debeat la traducción , que por otra parte seria imposible con el debent.-N. del Tr.</ref>. Et si quidem ipsi tutores vendiderunt , ex emto eos teneri nequaquam du- bium est; sed si pupillus auctoribus iis vendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex co factus est, tutoribus in residuum perpetuo conde- mnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est. § 8.–Offerri pretium ab emtore debet, quum ex emto agitur, et ideo et si pretii partem offerat, nondum est ex emto actio <ref>ad rem acquirendam, adiciona Hal.</ref>; venditor enim quasi pignus retinere potest eam rem, quam vendidit. § 9.–Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta, et<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3a577vbm0ds6ppzbtuq00sgu71gv12z 104 83979 273139 2026-07-04T22:18:06Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>lio conveniatur, filius non erit restituendus; si filius conveniatur, poterit restitui. Nec eo movemur, quasi intersit filii peculium habere; magis enim patris, quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet, utputa si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt; nam peculium ei ex Constitutione<ref>divi, insertan Hal. y la Vulg.</ref> Claudii separatur. § 5. Ergo etiam filiamfamilias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non statim, quam dedit, vel adhibenti aliquem, qui dotem stipularetur, puto restituendam, quoniam dos ipsius filiae proprium patrimonium est. § 6. Si quis minor vigintiquinque annis arrogandum se dedit, et in ipsa arrogatione se circumventum dicat —finge enim a praedone eum hominem locupletem arrogatum—, dico debere eum audiri in integrum se restituentem. § 7. Si quid minori fuerit filiofamilias legatum post mortem patris, vel fideicomissum relictum, et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur, potest dici, in integrum restituendum, quoniam ipsius interest propter spem legati, quod ei post mortem patris competit. Sed et si ei legatum sit aliquid, quod personae eius cohaeret, puta ius militiae, dicendum est, posse eum restitui in integrum; interfuit enim eius non capi, quum hanc patri non acquireret, sed ipse haberet. § 8. Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus, mox patrem debuerit certiorare, nec fecerit, quum posset<ref>quum posset, omítelas Hal.</ref>, qui eum emancipasset, si cognovisset; dicendum erit, posse eum restitui in integrum, parato patre eum emancipare. § 9. Pomponius adiicit, ex his causis, ex quibus in re peculiari filiifamilias restituuntur, posse et patrem, quasi heredem, nomine filii post obitum eius impetrare cognitionem. § 10. Si autem filiusfamilias sit, qui castrense peculium habeat, procul dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit, quasi in proprio patrimonio captus. § 11. Servus autem minor annis vigintiquinque nullo modo restitui poterit, quoniam domini persona spectatur, qui sibi debebit imputare, cur minori rem commisit. Quare et si per impuberem contraxerit, idem erit dicendum, ut et Marcellus libro secundo Digestorum scribit. Et si forte libera peculii administratio minori servo sit concessa, maior dominus ex hac causa non restituetur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j0w5o0csyrgpvvahjkft2vnbbrpz0nn 104 83980 273141 2026-07-04T22:23:15Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''4.''' AFRICANUS libro VII. ''Quaestionum''.—Etenim quodcumque servus ita gerit, voluntate domini gerere intelligendus est; et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatur, maiorem annis vigintiquinque negotium aliquod gerendum minori mandasse, et illum in ea re deceptum esse. '''5.''' ULPIANUS libro XI. ''ad Edictum''.—Si tamen is servus fuit, cui fideicommissaria libertas debebatur praesens, et fuit captus, quum re<ref>in rem, Vulg.</ref> mora ei fit, poterit dici, Praetorem ei succurrere oportere. '''6.''' IDEM libro X. ''ad Edictum''.—Minoribus vigintiquinque annis subvenitur per in integrum restitutionem non solum, quum de bonis eorum aliquid minuitur, sed etiam quum intersit ipsorum litibus et sumtibus non vexari. '''7.''' IDEM libro XI. ''ad Edictum''.—Ait Praetor: «Gestum esse dicetur»<ref>Quod eum minori XXV. annis natus, antepone la Vulg.</ref>; «gestum» sic accipimus qualiterqualiter, sive contractus sit, sive quid aliud contigit. § 1. Proinde si emit aliquid, si vendidit, si societatem coiit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. § 2. Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit vel proprio, et hanc perdidit, dicendum est, ei subveniri, quasi gestum sit cum eo. Et ideo, si minor conveniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei solvatur pecunia; ceterum non ei compelletur solvere. Sed hodie solet pecunia in nodem deponi, ut Pomponius libro vicesimo octavo scribit, ne vel debitor ultra usuris oneretur, vel creditor minor perdat pecuniam; aut curatoribus solvi, si sunt. Permittitur etiam ex Constitutione Principum debitori, compellere adolescentem ad petendos sibi curatores. Quid tamen, si Praetor decernat solvendam pecuniam minori sine curatoribus, et solverit? An possit esse securus, dubitari potest. Puto autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum, nisi forte quasi adversus iniuriam appellandum quis ei putet. Sed credo, Praetorem hunc minorem in integrum restitui volentem auditurum non esse. § 3. Non solum autem in his ei succurritur, sed etiam in interventionibus, utputa si fideiussorio nomine se, vel<ref>in, insertan otros en Hal.</ref> rem suam obligavit. Pomponius autem videtur acquiescere distinguentibus: an<ref>an, insertan Hal. y la Vulg.</ref> arbiter ad fideiussores probandos constitutus eum probavit, an vero ipse adversarius? Mihi autem semper succurrendum videtur, si minor sit, et se circumventum doceat. § 4. Sed et in iudiciis subvenitur, sive dum agit, sive dum convenitur, captus sit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qqpo16sw8tocxrh8gp8q8awdblksrlk 104 83981 273142 2026-07-04T22:23:19Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'tesque a se personas non fieri, quominus habere liceat, an vero per omnes. Nam si per se, non vi- detur id praestare, ne alius evincat, proinde si evicta res erit, sive stipulatio interposita est, ex stipulatu non tenebitur, sive non est interposita, ex emto non tenebitur. Sed Iulianus libro quinto decimo Digestorum scribit, etiamsi aperte vendi- tor pronuntiet, per se heredemque suum non fie- ri <ref>Ilal.; teneri, Fl.</ref>, quominus habere... 273142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tesque a se personas non fieri, quominus habere liceat, an vero per omnes. Nam si per se, non vi- detur id praestare, ne alius evincat, proinde si evicta res erit, sive stipulatio interposita est, ex stipulatu non tenebitur, sive non est interposita, ex emto non tenebitur. Sed Iulianus libro quinto decimo Digestorum scribit, etiamsi aperte vendi- tor pronuntiet, per se heredemque suum non fie- ri <ref>Ilal.; teneri, Fl.</ref>, quominus habere liceat, posse defendi, ex emto eum in hoc quidem non teneri, quod emtoris interest, verumtamen, ut pretium reddat, teneri. Ibidem ait, idem esse dicendum, etsi aperte in venditione comprehendatur, nihil evictionis nomi- ne praestitum iri, pretium quidem deberi re evicta, utilitatem non deberi. Neque enim bonae fidei con- tractus hanc patitur conventionem <ref>Hal. Vulg.; hac patitur conventione, Fl. </ref>, ut emtor rem amitteret, et pretium venditor retineret, nisi forte, inquit, sic <ref>si- reciperet, Hal.</ref> quis omnes istas suprascriptas conventiones recipiet, quemadmodum recipitur, ut venditor numos accipiat, quamvis merx ad emto- rem non pertineat, veluti quum futurum iactum retis a piscatore emimus, aut indaginem plagis positis a venatore, vel pantheram <ref> Esto es, totum aucupium.</ref> ab aucupe; nam etiamsi nihil capit, nihilominus emtor pretium praestare necesse habebit; sed in suprascriptis conventionibus contra erit dicendum, nisi forte sciens alienum vendit, tunc enim secundum supra anobis relatam Iuliani sententiam dicendum est, ex emto eum teneri, quia dolo fecit. '''12. [13.]''' CELSUS ''libro XXVII. Digestorum''.– Si iactum retis emero, et iactare retem piscator noluit, incertum eius rei aestimandum est; si quod extraxit piscium, reddere mihi noluit, id aestimari debet, quod extraxit. '''13. [14.]''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum''. –Iulianus libro quinto decimo <ref>Digestorum, inserta la Vulg.</ref> inter eum, qui sciens quid, aut ignorans vendidit, differentiam facit in condemnatione ex emto ; ait enim, qui pe- cus morbosum, aut tignum vitiosum vendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex emto actione praestiturum, quanto minoris essem emturus, si id ita esse sciissem; si vero sciens reticuit, et emto- rem decepit, omnia detrimenta, quae ex ea emtio- ne emtor traxerit, praestiturum ei. Sive igitur aedes vitio tigni corruerunt, aedium aestimatio- nem, sive pecora contagione morbosi pecoris peri- erunt, quod interfuit idonee veniisse, erit prae- standum. § 1.–Item qui furem vendidit, aut fugitivum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emtoris interfuit non decipi; si vero ignorans vendiderit, circa fugitivum quidem tenetur, quanti minoris emturus esset, si eum esse fugitivum sciisset, cir- ca furem non tenetur. Differentiae ratio est, quod fugitivum quidem habere non licet, et quasi evi-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> gl3v47u27x3l0uiklok2j05c2yge9h5 104 83982 273143 2026-07-04T22:29:34Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5. Sed et si hereditatem minor adiit minus lucrosam, succurritur ei, ut se possit abstinere; nam et hic deceptus<ref>Otros en Gothofred.; *acceptus*, Fl.; *captus*, Hal. Vulg.</ref> est. Idem et in bonorum possessione vel alia successione. Non solum autem filius, qui se miscuit paternae hereditati, sed et si aliquis sit ex necessariis minor annis, simili modo restitutionem impetrabit; veluti si servus sit cum libertate institutus. Dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subveniri aetatis beneficio, ut habeat bonorum suorum separationem. Plane qui post aditam hereditatem restituitur debet praestare, si quid ex hereditate in rem eius pervenit nec periit per aetatis imbecillitatem. § 6. Hodie certo iure utimur, ut et in lucro minoribus succurratur. § 7. Pomponius quoque libro vicesimo octavo scribit, etsi sine dolo cuiusquam legatum repudiaverit, vel in optionis legato captus sit, dum elegit deteriorem; vel si duas res promiserit, illam aut illam, et pretiosiorem dederit, debere subveniri; et subveniendum est. § 8. Quaesitum est, ex eo quod in lucro quoque minoribus subveniendum dicitur, si res eius venierit, et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum restituendus sit? Et cotidie Praetores eos restituunt, ut rursum admittatur licitatio. Idem faciunt et in his rebus, quae servari iis debent. Quod circumspecte erit faciendum. Ceterum nemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. Et destricte probandum est, in rebus quae fortuitis casibus subiectae sunt, non esse minori adversus emptorem succurrendum, nisi aut sordes, aut evidens gratia tutorum sive curatorum doceatur. § 9. Restitutus autem, quum<ref>*ut*, Hal.</ref> se hereditati misceat, vel eam adeat, quam repudiavit, rursus restitui poterit, ut se abstineat; et hoc et rescriptum, et responsum est. § 10. Sed quod Papinianus libro secundo Responsorum ait, minori substitutum servum necessarium, repudiante quidem hereditatem minore, necessarium fore; et, si fuerit restitutus minor, liberum nihilominus remanere; si autem prius minor adiit hereditatem, mox abstentus est, substitutum pupillo servum cum libertate non posse heredem existere neque liberum esse; non per omnia verum est. Nam si non est solvendo hereditas, abstinente se herede, et Divus Pius rescripsit, et Imperator noster, et quidem in extraneo pupillo, locum fore necessario substituto. Et quod ait: «liberum manere», tale est, quasi non et heres maneat, quum pupillus impetrat restitutionem posteaquam abstentus est; quum enim pupillus heres non fiat, sed utiles actiones habeat, sine dubio heres manebit, qui semel extitit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 20w7im06limpm8qsgnmm6vbjvl3g7fb 104 83983 273144 2026-07-04T22:34:04Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 10.–Idem Neratius ait, propter omnia haec satis esse, quod plurimum est, praestari, id est, ut sequentibus actionibus deducto eo, quod praesti- tum est, lis aestimetur. § 11.– Idem recte ait, si quid horum non prae- stetur, quum cetera facta sint, nullo deducto con-demnationem faciendam. § 12 .–'''[12.]'''<ref>Según ediciones vulgares. </ref> Idem libro secundo Responsorum ait, emtorem noxali iudicio condemnatum ex emto actione id tantum... 273144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 10.–Idem Neratius ait, propter omnia haec satis esse, quod plurimum est, praestari, id est, ut sequentibus actionibus deducto eo, quod praesti- tum est, lis aestimetur. § 11.– Idem recte ait, si quid horum non prae- stetur, quum cetera facta sint, nullo deducto con-demnationem faciendam. § 12 .–'''[12.]'''<ref>Según ediciones vulgares. </ref> Idem libro secundo Responsorum ait, emtorem noxali iudicio condemnatum ex emto actione id tantum consequi, quanti minimo de- fungi potuit. Idemque putat, et si ex stipulatu aget, et sive defendat noxali iudicio, sive non, quia manifestum fuit, noxium servum fuisse, ni- hilominus vel ex stipulatu , vel ex emto agere posse. § 13.–Idem Neratius ait, venditorem in re tra- denda debere praestare emtori, ut in lite de pos- sessione potior sit; sed Iulianus libro quinto deci- mo Digestorum probat, nec videri traditum , si superior in possessione emtor futurus non sit; erit igitur ex emto actio, nisi hoc praestetur. § 14.–Cassius ait, eum, qui ex duplae stipula- tione litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de quibus in venditionibus caveri solet, nihil consequi posse; Iulianus deficiente du- pla ex emto agendum putavit. § 15.–Denique libro decimo <ref>quinto, Hal.</ref> apud Minicium ait, si quis servum ea conditione vendiderit, ut in- tra triginta dies duplam promitteret, postea ne quid praestaretur, et emtor hoc fieri intra diem non desideraverit, ita demum non teneri vendito- rem, si ignorans alienum vendidit; tunc enim in hoc fieri , ut per ipsum et per heredem eius emto- rem habere liceret ; qui autem alienum sciens ven- didit, dolo, inquit, non caret, et ideo emti iudicio tenebitur. § 16.–Sententiam Iuliani verissimam esse arbi- tror in pignoribus quoque; nam si iure creditoris vendiderit, deinde haec fuerint evicta, non tene- tur nec ad pretium restituendum ex emto actione creditor, hoc enim multis Constitutionibus effectum est . Dolum plane venditor praestabit; denique etiam repromittet <ref>Hal.; repromittit, Fl. </ref> de dolo, sed etsi non repro- miserit, sciens tamen sibi non obligatam, vel non esse eius, qui sibi obligavit, vendiderit, tenebitur ex emto, quia dolum eum praestare debere osten- dimus. § 17.–Si quis rem vendiderit, et ei accessurum quid dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen evictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut emtori habere liceat, et non solum per se, sed per omnes . § 18.–Qui autem habere licere <ref>promittens, inserta Hal.</ref> vendidit, vi- deamus, quid debeat praestare; et multum interes- se arbitror, utrum hoc polliceatur, per se venien-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> suu72bgx39w386aiwp825afk46wtxvo 104 83984 273145 2026-07-04T22:41:27Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'heres extiterit , palam est, duas evictiones eum praestare debere. '''11.''' IDEM ''libro XXXII. ad Edictum''.–Ex emto actione is, qui emit, utitur. § 1.–Et in primis sciendum est, in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari convenit; quum enim sit bonae fidei iudicium, nihil magis bonae fidei congruit, quam id praestari, quod inter con-trahentes actum est; quodsi nihil convenit, tunc ea praestabuntur, quae naturaliter insunt huius iudic... 273145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>heres extiterit , palam est, duas evictiones eum praestare debere. '''11.''' IDEM ''libro XXXII. ad Edictum''.–Ex emto actione is, qui emit, utitur. § 1.–Et in primis sciendum est, in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari convenit; quum enim sit bonae fidei iudicium, nihil magis bonae fidei congruit, quam id praestari, quod inter con-trahentes actum est; quodsi nihil convenit, tunc ea praestabuntur, quae naturaliter insunt huius iudicii potestati <ref>potestate, Fl. según costumbre.</ref>. § 2.–Et in primis ipsam rem praestare vendito- rem oportet, id est tradere; quae res, si quidem dominus fuit venditor, facit et emtorem dominum, si non fuit, tantum evictionis nomine venditorem obligat, si modo pretium est numeratum, aut eo nomine satisfactum . Emtor autem numos vendito- ris facere cogitur. § 3.–Redhibitionem quoque contineri emti iu- dicio, et Labeo et Sabinus putant, et nos pro- bamus. § 4.–Animalium quoque venditor cavere debet, ea sana praestari; et qui iumenta vendidit, solet ita promittere, «esse, bibere <ref>debere, otros en Hal.</ref>, ut oportet». § 5.– Si quis virginem se emere putasset, quum mulier veniisset, et sciens errare eum venditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac causa non esse, verumtamen ex emto competere actionem ad resolvendam emtionem, ut <ref>Hal. Vulg.;et, Fl.</ref> pretio restituto mu- lier reddatur. § 6.–Is, qui vina emit, arrhae nomine certam summam dedit; postea convenerat, ut emtio irrita fieret; Iulianus ex emto agi posse ait, ut arrha re-stituatur, utilemque esse actionem ex emto etiam ad distrahendam, inquit, emtionem. Ego illud quaero, si annulus datus sit arrhae nomine, et se- cuta emtione pretioque numerato, et tradita re, annulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus sit, et causa finita <ref>versa, otros en Hal.</ref> sit, an vero ex emto agendum sit? Et Iulianus diceret <ref>dicit, Hal. Vulg.</ref>, ex emto agi posse; certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud venditorem est annulus. § 7.–Venditorem, etiamsi ignorans vendiderit, fugitivum non esse, praestare emtori oportere, Ne ratius nit. § 8.–Idem Neratius, etiamsi alienum servum vendideris , furtis noxisque solutum praestare te debere, ab omnibus receptum ait, et ex emto actio- nem esse, ut habere licere emtori caveatur, sed et ut tradatur ei possessio. § 9.–Idem ait, non tradentem, quanti intersit, condemnari ; satis autem non dantem, quanti plu- rimum auctorem periclitari oportet.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> c156f2k88fdrr8aut1inhqlkbiyxgyt 104 83985 273146 2026-07-04T22:44:01Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Quum publicanus mancipia retineret, dataque ei pecunia esset, quae non deberetur, et ipse ex hac parte Edicti in factum actione tenetur. '''8.''' ULPIANUS libro IV. ''Opinionum.''—Si ab eo, qui innocens fuit, sub specie criminis alicuius, quod in eo probatum non est, pecuniam acceptam, is, cuius de ea re notio est, edoctus fuerit; id, quod illicite extortum est, secundum Edicti formam, quod de his est, qui pecuniam, ut negotium facerent aut non facerent, accepisse dicerentur, restitui iubeat, et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. '''9.''' PAPINIANUS libro II. ''De Adulteriis.''—De servo, qui accusatur, si postuletur, quaestio habetur; quo absoluto in duplum pretium accusator domino damnatur.<ref>(1) ''pretii'', Hal. Vulg.</ref> Sed et citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia eius. Separatum est etenim calumniae crimen a damno, quod in servo propter quaestionem domino datum est. <references /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ovldydpv3ve61yp2lehk5pr95nc4sc4 273148 273146 2026-07-04T22:51:52Z Jean Paul A M A 32221 273148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Quum publicanus mancipia retineret, dataque ei pecunia esset, quae non deberetur, et ipse ex hac parte Edicti in factum actione tenetur. '''8. ULPIANUS'''; ''Opinionum'', libro IV.—Si ab eo, qui innocens fuit, sub specie criminis alicuius, quod in eo probatum non est, pecuniam acceptam, is, cuius de ea re notio est, edoctus fuerit; id, quod illicite extortum est, secundum Edicti formam, quod de his est, qui pecuniam, ut negotium facerent aut non facerent, accepisse dicerentur, restitui iubeat, et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. '''9. PAPINIANUS'''; ''De Adulteriis'', libro II.—De servo, qui accusatur, si postuletur, quaestio habetur; quo absoluto in duplum pretium<ref>(1) ''pretii'', Hal. Vulg.</ref> accusator domino damnatur. Sed et citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia eius. Separatum est etenim calumniae crimen a damno, quod in servo propter quaestionem domino datum est. {{c|'''LIBER QUARTUS'''}} {{c|'''''TIT. I''''' }} {{c|'''DE IN INTEGRUM RESTITUTIONIBUS'''}} '''1. ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Utilitas huius Tituli non eget commendatione, ipse enim se ostendit. Nam sub hoc Titulo plurifariam Praetor hominibus vel lapsis, vel circumscriptis subvenit, sive metu, sive calliditate, sive aetate, sive absentia inciderunt in captionem. '''2. PAULUS'''; ''Sententiarum'', libro I.<ref>(2) Véase ''Pauli Sentt. recc.'' I. 7. 32.</ref>—sive per status mutationem, aut iustum errorem. '''3. MODESTINUS'''; ''Pandectarum'', libro VIII.—Omnes in integrum restitutiones causa cognita a Praetore promittuntur<ref>(3) ''permittuntur'', Hal. Vulg.</ref>; scilicet ut iustitiam earum causarum examinet, an verae sint, quarum nomine singulis subvenit. '''4. CALLISTRATUS'''; ''Edicti monitorii'', libro I.—Scio illud a quibusdam observatum, ne propter satis minimam rem vel summam, si maiori rei vel summae praeiudicetur, audiatur is, qui in integrum restitui postulat. '''5. PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro VII.—Nemo videtur re<ref>(4) Según Taur.: ''videtur'', Br.; Hal. Vulg.</ref> exclusus, quem Praetor in integrum se restituturum polliceatur. '''6. ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XIII.—Non so-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 84pe12dsaysbgaopinmq3nqcuxpnpkp 104 83986 273147 2026-07-04T22:48:54Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 5.– Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui ac- quirere servitutem volueris; iniquum est enim, me teneri, si propter hoc acquirere servitutem non potueris, quia dominus vicini fundi non fueris. § 6.–Sed si fundum tibi vendidero, et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus venditor obligatus sum. § 7.–Si filiusfamilias rem vendiderit m... 273147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5.– Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui ac- quirere servitutem volueris; iniquum est enim, me teneri, si propter hoc acquirere servitutem non potueris, quia dominus vicini fundi non fueris. § 6.–Sed si fundum tibi vendidero, et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus venditor obligatus sum. § 7.–Si filiusfamilias rem vendiderit mihi, et tradiderit, sicut paterfamilias tenebitur. § 8.–Si dolo malo aliquid fecit venditor in re vendita , ex emto eo nomine actio emtori competit; nam et dolum malum eo iudicio aestimari oportet, ut id, quod praestiturum se esse pollicitus sit ven- ditor, emtori praestari oporteat. § 9.–Si venditor sciens obligatum aut alienum vendidisset, et adiectum sit, neve eo nomine quid praestaret, aestimari oportet dolum malum eius, quem semper abesse oportet in iudicio emti, quod bonae fidei sit. '''7.''' IDEM ''libro X. ad Sabinum''.–Fundum mihi quum venderes deducto usufructu, dixisti, eum usumfructum Titii esse, quum is apud te reman- surus esset. Si coeperis eum usumfructum vindi- care, reverti adversus te non potero, donec Titius vivat, nec in ea causa esse coeperit, ut, etiamsi eius ususfructus esset, amissurus eum fuerit; nam tunc, id est, si capite deminutus vel mortuus fuerit Titius, reverti potero ad te venditorem. Idemque iuris est, si dicas, eum usumfructum Titii esse, quum sit Seii. '''8.'''PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.–Si tibi libe- rum praedium tradidero, quum serviens tradere deberem, etiam condictio incerti competit mihi, ut patiaris eam servitutem, quam debuit, imponi. § 1.–Quodsi servum praedium in traditione fe- cero, quod liberum tibi tradere debui, tu ex emto habebis actionem remittendae eius servitutis gra- tia, quam pati non debeas. '''9.''' POMPONIUS ''libro XX. ad Sabinum''.–Si is, qui lapides ex fundo emerit, tollere eos nolit, ex vendito agi cum eo potest, ut eos tollat. '''10.''' ULPIANUS ''libro XLVI. ad Sabinum''–Non est novum, ut duae obligationes in eiusdem perso- na de eadem re concurrant; quum enim is, qui venditorem obligatum habebat, ei, qui eundem ven- ditorem obligatum habebat, heres extiterit, con- stat, duas esse actiones in eiusdem persona con- currentes , propriam et hereditariam , et debere heredem institutum, si velit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium venditorem convenire, deinde adita he- reditate hereditarium; quodsi prius adierit heredi- tatem, unam quidem actionem movere potest, sed ita, ut per eam utriusque contractus sentiat com- modum. Ex contrario quoque si venditor venditori<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7tzaznfhxcrfu98509euntkd3uwxios 104 83987 273149 2026-07-04T23:03:47Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>HABEBO. Olim ita edicebatur<ref>(1) ''dicebatur'', Hal. Vulg.</ref>: ''QUOD VI METUSVE CAUSA''; vis enim fiebat mentio propter necessitatem impositam contrariam voluntati, metus instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatione<ref>(2) ''trepidatio'', Fl. según reciente corrección; ''trepidatione'', en la escritura original del códice Fl., Br.; ''metus autem propter instantis... trepidationem'', Hal.; ''metus est instantis... trepidatio'', Vulg.</ref>. Sed postea detracta est vis mentio ideo, quia quodcumque vi atroci fit, id metu quoque fieri videatur. '''2.''' '''PAULUS'''; ''Sententiarum'', libro I.<ref>(3) Véase ''Pauli Sentt. recc.'' I. 7. § 1.</ref>—Vis autem est maioris rei impetus, qui repelli non potest. '''3.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Continet igitur haec clausula et vim, et metum; et, si quis vi compulsus aliquid fecit, per hoc Edictum restituitur. § 1. Sed vim accipimus atrocem et eam, quae adversus bonos mores fiat, non eam, quam Magistratus recte intulit, scilicet iure licito et iure honoris, quem sustinet. Ceterum, si per iniuriam quid fecit populi Romani Magistratus, vel provinciae Praeses, Pomponius scribit, hoc Edictum locum habere; si forte, inquit, mortis aut verberum terrore pecuniam alicui extorserit. '''4.''' '''PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Ego puto etiam servitutis timorem similiumque admittendum. '''5.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Metum accipiendum Labeo dicit non quemlibet timorem, sed maioris mali<ref>(4) ''mali'', Hal.</ref>. '''6.''' '''GAIUS'''; ''ad Edictum provinciale'', libro IV.—Metum autem non vani hominis, sed qui merito et in homine constantissimo cadat, ad hoc Edictum pertinere dicemus. '''7.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Nec timorem infamiae hoc Edicto contineri Pedius dicit libro septimo<ref>(5) ''octavo'', Hal.</ref>, neque alicuius vexationis<ref>(6) ''exactionis'', antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> timorem per hoc Edictum restitui. Proinde, si quis meticulosus rem nullam<ref>(7) ''ullam'', Vulg.</ref> frustra timuerit<ref>(8) ''metuerit'', Hal.</ref>, per hoc Edictum non restituitur, quoniam neque vi, neque metus causa factum est. § 1. Proinde si quis in furto, vel adulterio deprehensus, vel in alio flagitio, vel dedit aliquid, vel se obligavit, Pomponius libro vicesimo octavo recte scribit, posse eum ad hoc Edictum pertinere; timuit enim vel mortem, vel vincula, quamquam non omnem adulterum liceat occidere, vel furem, nisi se telo defendat; sed potuerunt<ref>(9) ''potuerat'', Hal.</ref> vel non iure occidi, et ideo iustus fuerit metus. Sed etsi, ne prodatur ab eo, qui deprehenderit, alienaverit, succurri et per hoc Edictum videtur, quoniam, si proditus esset, potuerit ea pati, quae diximus. '''8.''' '''PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Isti quidem<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nwrqy9lpmkam8etwzukyvnhcke75ynw 273150 273149 2026-07-04T23:06:15Z Jean Paul A M A 32221 273150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>HABEBO. Olim ita edicebatur<ref>''dicebatur'', Hal. Vulg.</ref>: ''QUOD VI METUSVE CAUSA''; vis enim fiebat mentio propter necessitatem impositam contrariam voluntati, metus instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatione<ref>''trepidatio'', Fl. según reciente corrección; ''trepidatione'', en la escritura original del códice Fl., Br.; ''metus autem propter instantis... trepidationem'', Hal.; ''metus est instantis... trepidatio'', Vulg.</ref>. Sed postea detracta est vis mentio ideo, quia quodcumque vi atroci fit, id metu quoque fieri videatur. '''2.''' '''PAULUS'''; ''Sententiarum'', libro I.<ref>Véase ''Pauli Sentt. recc.'' I. 7. § 1.</ref>—Vis autem est maioris rei impetus, qui repelli non potest. '''3.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Continet igitur haec clausula et vim, et metum; et, si quis vi compulsus aliquid fecit, per hoc Edictum restituitur. § 1. Sed vim accipimus atrocem et eam, quae adversus bonos mores fiat, non eam, quam Magistratus recte intulit, scilicet iure licito et iure honoris, quem sustinet. Ceterum, si per iniuriam quid fecit populi Romani Magistratus, vel provinciae Praeses, Pomponius scribit, hoc Edictum locum habere; si forte, inquit, mortis aut verberum terrore pecuniam alicui extorserit. '''4.''' '''PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Ego puto etiam servitutis timorem similiumque admittendum. '''5.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Metum accipiendum Labeo dicit non quemlibet timorem, sed maioris mali<ref>''mali'', Hal.</ref>. '''6.''' '''GAIUS'''; ''ad Edictum provinciale'', libro IV.—Metum autem non vani hominis, sed qui merito et in homine constantissimo cadat, ad hoc Edictum pertinere dicemus. '''7.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Nec timorem infamiae hoc Edicto contineri Pedius dicit libro septimo<ref>''octavo'', Hal.</ref>, neque alicuius vexationis<ref>''exactionis'', antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> timorem per hoc Edictum restitui. Proinde, si quis meticulosus rem nullam<ref>''ullam'', Vulg.</ref> frustra timuerit<ref>''metuerit'', Hal.</ref>, per hoc Edictum non restituitur, quoniam neque vi, neque metus causa factum est. § 1. Proinde si quis in furto, vel adulterio deprehensus, vel in alio flagitio, vel dedit aliquid, vel se obligavit, Pomponius libro vicesimo octavo recte scribit, posse eum ad hoc Edictum pertinere; timuit enim vel mortem, vel vincula, quamquam non omnem adulterum liceat occidere, vel furem, nisi se telo defendat; sed potuerunt<ref>''potuerat'', Hal.</ref> vel non iure occidi, et ideo iustus fuerit metus. Sed etsi, ne prodatur ab eo, qui deprehenderit, alienaverit, succurri et per hoc Edictum videtur, quoniam, si proditus esset, potuerit ea pati, quae diximus. '''8.''' '''PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Isti quidem <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hmp776ocjxt6xvglem6ns5bxvbo0t75 104 83988 273151 2026-07-04T23:14:18Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>At in Legem Iuliam incidunt, quod pro comperto stupro acceperunt. Praetor tamen etiam, ut restituant, intervenire debet; nam et gestum est malo more, et Praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit<ref>Hal. Vulg.; ''accipit'', Taur.</ref> metu mortis illato. § 1. Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interversurus est, nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat; utique si iam in servitutem petor, et illis instrumentis perditis liber pronuntiari non possum. § 2. Quod si dederit, ne stuprum patiatur vir seu mulier, hoc Edictum locum habet, quum viris bonis iste metus maior quam mortis esse debet. § 3. Haec, quae diximus ad Edictum pertinere, nihil interest, in se quis veritus sit, an in liberis suis, quum pro affectu parentes magis in liberis terreantur. '''9.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro XI.—Metum autem praesentem accipere debemus, non suspicionem inferendi eius. Et ita Pomponius libro vicesimo octavo scribit; ait enim metum illatum accipiendum, id est, si illatus est timor ab aliquo. Denique tractat, si fundum meum dereliquero, audito quod quis eum armis veniret, an huic Edicto locus sit; et refert Labeonem existimare Edicto locum non esse, et ''Unde vi'' interdictum cessare, quoniam non videor vi deiectus, qui deici non expectavi, sed profugi. Aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi; huic enim Edicto locum fore<ref>''fore'', acertadamente Hal. Vulg.</ref>. Idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per vim aedifices, et interdictum ''Quod vi aut clam'', et hoc Edictum locum habere; scilicet quoniam metu patior id te facere. Sed et si per vim tibi possessionem tradidero, dicit Pomponius huic<ref>Hal. Vulg.; ''hoc'', F.</ref> Edicto locum esse. § 1. Animadvertendum autem, quod Praetor hoc Edicto generaliter et in rem loquitur, nec adicit a quo gestum; et ideo sive singularis sit persona, quae metum intulit, vel populus, vel curia, vel collegium, vel corpus, huic Edicto locus erit. Sed licet vim factam a quocumque Praetor complectatur, eleganter tamen Pomponius ait, si, quo magis te de vi hostium, vel latronum, vel populi tuerer vel liberarem, aliquid a te accepero, vel te obligavero, non debere me hoc Edicto teneri, nisi ipse hanc tibi vim submisi; ceterum si alienus sum a vi, teneri me non debere; ego enim operae potius meae mercedem accepisse videor. § 2. Idem Pomponius scribit, quosdam bene putare etiam servi manumissionem, vel aedificii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem huius Edicti porrigendam esse. § 3. Sed quod Praetor ait: ''RATUM SE NON HABITURUM''<ref>''ratum non habebo'', Hal.</ref>, quatenus accipiendum est, vi-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bjnschljb2sf9kda4wfoxdyr6p419vv 104 83989 273152 2026-07-04T23:20:54Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>defenduntur, nec quidquam est corporale Reipublicae, quod possidetur; per actiones debitorum civitatis agentibus satisfieri oportet. '''9.''' '''POMPONIUS'''; ''ad Sabinum'', libro XIII.<ref>XII., Hal.</ref>—Si tibi cum municipibus hereditas communis erit, familiae erciscundae iudicium inter vos redditur. Idemque dicendum est in finium regundorum et aquae pluviae arcendae iudicio. '''10.''' '''PAULUS'''; ''Manualium'', libro I.—Constitui potest actor etiam ad operis novi nuntiationem, et ad stipulationes interponendas, veluti legatorum, damni infecti, iudicatum solvi, quamvis servo potius civitatis caveri debeat; sed etsi actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum civitatis dabitur. <div style="text-align:center; font-size:150%; font-weight:bold;"> TIT. V </div> <div style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold;"> DE NEGOTIIS GESTIS </div> <center>''[Cf. Cod. II. 18 (19).]''</center> '''1.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro X.—Hoc Edictum necessarium est, quoniam magna utilitas absentium versatur, ne indefensi rerum possessionem, aut venditionem patiantur, vel pignoris distractionem, vel poenae committendae actionem, vel iniuria rem suam amittant. '''2.''' '''GAIUS'''; ''ad Edictum provinciale'', libro III.—Si quis absentis negotia gesserit, licet ignorantis, tamen quidquid utiliter in rem eius impenderit, vel etiam ipse se in<ref>''rem'', según otra lectura del margen interior del códice Fl.</ref> re absentis alicui obligaverit, habeat eo nomine actionem. Itaque eo casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. Et sane sicut aequum est, ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid vel non, ut oportuit, gessit, vel ex his negotiis retinet, ita ex diverso iustum est, si utiliter gessit, praestari ei quidquid eo nomine vel abest ei, vel abfuturum est. '''3.''' '''ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro X.—Ait Praetor: ''SI QUIS NEGOTIA ALTERIUS, SIVE QUIS NEGOTIA, QUAE CUIUSQUE<ref>''CUIUS'', Hal.</ref>, CUM IS MORITUR<ref>''MORIRETUR'', Hal.</ref>, FUERINT, GESSERIT, IUDICIUM EO NOMINE DABO.'' § 1. Haec verba: «si quis», sic sunt accipienda: «sive quae»; nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conveniri non dubitatur. § 2. «Negotia» sic accipe: sive unum, sive plura. § 3. «Alterius», inquit; et hoc ad utrumque sexum refertur. § 4. Pupillus sane si negotia gesserit, post Rescriptum Divi Pii etiam conveniri potest in id, quod factus est locupletior; agendo autem compensationem eius, quod gessit, patitur. <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> b7l9kmbid78gosy66h8gwc28phfbnut 104 83990 273153 2026-07-04T23:24:41Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.Si servus hereditarius occidatur, quaeri- tur, quis Aquilia (1) agat, quum dominus nullus sit huius servi; et ait Celsus, legem domino da- mna salva esse voluisse; dominus ergo hereditas habebitur, quare adita hereditate heres poterit experiri . § 3. Si servus legatus post aditam hereditatem sit occisus, competere legis Aquiliae actionem legatario, si non (2) post mortem servi agnovit legatum; quodsi repudiavit, consequens esse, ait Iulianus , dicere, heredi competere; 14. PAULUS libro XXII. ad Edictum. - sed si ipse heres eum occiderit, dictum est, dandam in eum legatario actionem. 15. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum .-Huic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem acquisita. Quodsi vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quidem actio remansit, sed cedere ea (3) legatario heredem oportet. § 1.Si servus vulneratus mortifere postea rui- na vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de vulnerato. Sed si manumissus vel alienatus ex vulnere peri- it, quasi de occiso agi posse Iulianas ait. Haec ita tam varie, quia verum est, eum a te occisum tune, quum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit; at (4) in superiore non est passa ruina apparere, an sit occisus. Sed si vulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse, 16. MARCIANUS libro IV. Regularum . - quia in eum casum res pervenit, a quo incipere non potest . 17. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum.- Si dominus servum suum occiderit, bonae fidei possessori, vel ei, qui pignori accepit, in factum actione tenebitur. § 1.- (5) Si coniunctim duobus legetur Sti- Si Stico fuera legado conjuntamente à chus, et alter eorum occisum repudiaverit, puto, coniunctum solum posse Aquilia agere, quia re- tro accrevisse dominium ei videtur. 18. PAULUS libro X. ad Sabinum.- Sedet si is, qui pignori servum accepit, occidit eum, vel vulneravit, lege Aquilia et pignoraticia conveni- ri potest; sed alterutra contentus esse debebit actor . 19. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum (6).- Sed si communem servum occiderit quis, Aqui- (1) Taur.; Aquiliae aget, Fl., Br. (2) Así también las Bas .; non, omitenla Hal. Vulg. (3) eam, Hal. Vulg. (4) Fl. según antigua corrección; Taur. omite at. (5) El códice Fl. y las Bas. omiten este párrafo 1., que se ha suplido aquí tomándolo de Hal. (6) ad Sabinum, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1sqny7qwcr8qujr24h70t7bdstg1rgc 104 83991 273154 2026-07-04T23:25:57Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5. Et si furiosi negotia gesserim, competit mihi adversus eum negotiorum gestorum actio. Curatori autem furiosi vel furiosae adversus eum eamve dandam actionem Labeo ait. § 6. Haec verba: «sive quis negotia, quae cuiusque, quum is moritur, fuerint, gesserit», significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit; de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti, neque heredis, qui nondum adiit, negotium gessisse videtur. Sed si quid accessit post mortem, utputa partus et foetus et fructus, vel si quid servi acquisierint, etsi ex his verbis non continentur, pro adiecto tamen debent accipi. § 7. Haec autem actio quum ex negotio gesto oriatur, et heredi, et in heredem competit. § 8. Si exsecutor a Praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabitur mihi adversus eum actio.<ref>Considérase todo este párrafo como añadido por antiguos copistas.</ref> § 9. Interdum in negotiorum gestorum actione, Labeo scribit, dolum solummodo versari; nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis obtuleris, aequissimum esse dolum duntaxat te praestare. Quae sententia habet aequitatem. § 10. Hac actione tenetur non solum is, qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit se negotiis alienis et ea gessit, verum et is, qui aliqua necessitate urgente vel necessitatis suspicione gessit. § 11. Apud Marcellum libro secundo ''Digestorum'' quaeritur, si, quum proposuissem negotia Titii gerere, tu mihi mandaveris, ut geram; an utraque actione uti possim? Et ego puto utramque locum habere, quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus; nam et hic dicit adversus utrumque esse actionem. '''4.''' '''IDEM'''; ''ad Sabinum'', libro XLV.—Sed videamus, an fideiussor hic habere aliquam actionem possit; et verum est, negotiorum gestorum eum agere posse, nisi donandi animo fideiussit. '''5.''' '''IDEM'''; ''ad Edictum'', libro X.—Item si, quum putavi a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio, cessante mandati actione. Idem est etiam, si pro te fideiussero, dum puto mihi a te mandatum esse. § 1. Sed et si, quum putavi Titii negotia esse, quum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione negotiorum gestorum tenetur.<ref>''ut'', inserta Hal., y une este fragmento con el siguiente.</ref> '''6.''' '''IULIANUS'''; ''Digestorum'', libro III, scribit: —Si pupilli tui negotia gessero, non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum…<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> f9gqnrwqr6htp919wy3d10t3bq7xjy6 104 83992 273155 2026-07-04T23:29:06Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'non aliter audietur, nisi adulto consentiente ; quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse ha- bet dare (1). § 4. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. § 5. Si procurator agat, et praesens sit absen- tis servus, Atilicinus ait servo cavendum, non procuratori. § 6. Qui non cogitur defendere absentem, ta- men, si iudicatum solvi satisdedit defendendi ab- sentis gratia, cogendum procuratorem (2) iudi- cium... 273155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non aliter audietur, nisi adulto consentiente ; quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse ha- bet dare (1). § 4. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. § 5. Si procurator agat, et praesens sit absen- tis servus, Atilicinus ait servo cavendum, non procuratori. § 6. Qui non cogitur defendere absentem, ta- men, si iudicatum solvi satisdedit defendendi ab- sentis gratia, cogendum procuratorem (2) iudi- cium accipere, ne decipiatur is, qui satis accepit; nam eos, qui non coguntur rem (3) defendere, post satisdationem cogi. Labeo, causa cognita temperandum; et, si captio actoris sit propter tem- poris tractum, iudicium eum accipere cogendum; quodsi aut affinitas diremta sit, aut inimicitiae intercesserint, aut bona absentis possideri coe- perint, 44. ULPIANus libro VII. Disputationum. - vel si longinquo sit abfuturus, vel alia iusta causa intervenerit, 45. PAULUS libro IX. ad Edictum .-non cogen- dum. Sabinus autem nullas Praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse, ac si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri ; quia vir bonus arbitraturus non fue- rit, ut qui iustam excusationem afferret, defun- dere cogeretur. Sed etsi satis non dedit, sed re-promittendi ei- creditum est, idem statuendum est. § 1. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittun- tur procuratorem dare; et postea alius agens ex- ceptione repelletur. § 2. Si procuratori opus novum nuntiatum sit, isque interdicto utatur: «Ne ei vis fiat aedifican- ti», defensoris partes eum sustinere, nec compelli cavere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait. Et si satisdederit, non animadverto, inquit Iulianus, quo casu stipulatio committatur. . 46. GAIUS libro III. ad Edictum provinciale.- Qui proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iu- dicium, audiri debet solenniterque pro (4) iudica- tum solvi satisdatione cavere. § 1. Ei, qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. § 2. Qui alium defendit, satisdare cogitur; ne- mo enim alienae litis idoneus defensor sine satis- datione intelligitur. § 3. Item quaeritur, si iudicium acceperit (5) defensor, et actor in integrum restitutus sit, an (1) satisdare, Hal. Vulg. (2) cogendus, (omitiendo procuratorem), Hal. (3) reum, Vulg. (4) eo, insertan acertadamente Hal. Vulg. (5) Fl. según antigua corrección, Br.; acceperat, Taur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 53ps924wn4n6edqoo4o16qf1d40p7ev 273164 273155 2026-07-04T23:40:03Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non aliter audietur, nisi adulto consentiente ; quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse ha- bet dare <ref>"satisdare, Hal. Vulg."</ref> § 4. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. § 5. Si procurator agat, et praesens sit absen- tis servus, Atilicinus ait servo cavendum, non procuratori. § 6. Qui non cogitur defendere absentem, ta- men, si iudicatum solvi satisdedit defendendi ab- sentis gratia, cogendum procuratorem <ref>"cogendus, (omitiendo procuratorem), Hal.</ref> iudi- cium accipere, ne decipiatur is, qui satis accepit; nam eos, qui non coguntur rem <ref>reum, Vulg.</ref> defendere, post satisdationem cogi. Labeo, causa cognita temperandum; et, si captio actoris sit propter tem- poris tractum, iudicium eum accipere cogendum; quodsi aut affinitas diremta sit, aut inimicitiae intercesserint, aut bona absentis possideri coe- perint, 44. ULPIANus libro VII. Disputationum. - vel si longinquo sit abfuturus, vel alia iusta causa intervenerit, 45. PAULUS libro IX. ad Edictum .-non cogen- dum. Sabinus autem nullas Praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse, ac si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri ; quia vir bonus arbitraturus non fue- rit, ut qui iustam excusationem afferret, defun- dere cogeretur. Sed etsi satis non dedit, sed re-promittendi ei- creditum est, idem statuendum est. § 1. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittun- tur procuratorem dare; et postea alius agens ex- ceptione repelletur. § 2. Si procuratori opus novum nuntiatum sit, isque interdicto utatur: «Ne ei vis fiat aedifican- ti», defensoris partes eum sustinere, nec compelli cavere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait. Et si satisdederit, non animadverto, inquit Iulianus, quo casu stipulatio committatur. . 46. GAIUS libro III. ad Edictum provinciale.- Qui proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iu- dicium, audiri debet solenniterque pro<ref>eo, insertan acertadamente Hal. Vulg.</ref> iudica- tum solvi satisdatione cavere. § 1. Ei, qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. § 2. Qui alium defendit, satisdare cogitur; ne- mo enim alienae litis idoneus defensor sine satis- datione intelligitur. § 3. Item quaeritur, si iudicium acceperit<ref>Fl. según antigua corrección, Br.; acceperat, Taur.</ref> defensor, et actor in integrum restitutus sit, an<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ld08jeprnkgg5uw6dhcooztiztlnsse 273166 273164 2026-07-04T23:41:51Z Y Magaly Holguin M 32211 273166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non aliter audietur, nisi adulto consentiente ; quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse ha- bet dare <ref>"satisdare, Hal. Vulg."</ref> § 4. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. § 5. Si procurator agat, et praesens sit absen- tis servus, Atilicinus ait servo cavendum, non procuratori. § 6. Qui non cogitur defendere absentem, ta- men, si iudicatum solvi satisdedit defendendi ab- sentis gratia, cogendum procuratorem <ref>"cogendus, (omitiendo procuratorem), Hal.</ref> iudi- cium accipere, ne decipiatur is, qui satis accepit; nam eos, qui non coguntur rem <ref>reum, Vulg.</ref> defendere, post satisdationem cogi. Labeo, causa cognita temperandum; et, si captio actoris sit propter tem- poris tractum, iudicium eum accipere cogendum; quodsi aut affinitas diremta sit, aut inimicitiae intercesserint, aut bona absentis possideri coe- perint, 44. ULPIANus libro VII. Disputationum. - vel si longinquo sit abfuturus, vel alia iusta causa intervenerit, 45. PAULUS libro IX. ad Edictum .-non cogen- dum. Sabinus autem nullas Praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse, ac si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri ; quia vir bonus arbitraturus non fue- rit, ut qui iustam excusationem afferret, defun- dere cogeretur. Sed etsi satis non dedit, sed re-promittendi ei- creditum est, idem statuendum est. § 1. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittun- tur procuratorem dare; et postea alius agens ex- ceptione repelletur. § 2. Si procuratori opus novum nuntiatum sit, isque interdicto utatur: «Ne ei vis fiat aedifican- ti», defensoris partes eum sustinere, nec compelli cavere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait. Et si satisdederit, non animadverto, inquit Iulianus, quo casu stipulatio committatur. . 46. GAIUS libro III. ad Edictum provinciale.- Qui proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iu- dicium, audiri debet solenniterque pro<ref>eo, insertan acertadamente Hal. Vulg.</ref> iudica- tum solvi satisdatione cavere. § 1. Ei, qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. § 2. Qui alium defendit, satisdare cogitur; ne- mo enim alienae litis idoneus defensor sine satis- datione intelligitur. § 3. Item quaeritur, si iudicium acceperit<ref>Fl. según antigua corrección, Br.; acceperat, Taur.</ref> defensor, et actor in integrum restitutus sit, an<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lgf6o9zj89s4j72pbyzinihxf60nrgo 273203 273166 2026-07-05T01:22:19Z Y Magaly Holguin M 32211 273203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non aliter audietur, nisi adulto consentiente ; quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse ha- bet dare <ref>"satisdare, Hal. Vulg."</ref> § 4. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. § 5. Si procurator agat, et praesens sit absen- tis servus, Atilicinus ait servo cavendum, non procuratori. § 6. Qui non cogitur defendere absentem, ta- men, si iudicatum solvi satisdedit defendendi ab- sentis gratia, cogendum procuratorem <ref>"cogendus, (omitiendo procuratorem), Hal.</ref> iudi- cium accipere, ne decipiatur is, qui satis accepit; nam eos, qui non coguntur rem <ref>reum, Vulg.</ref> defendere, post satisdationem cogi. Labeo, causa cognita temperandum; et, si captio actoris sit propter tem- poris tractum, iudicium eum accipere cogendum; quodsi aut affinitas diremta sit, aut inimicitiae intercesserint, aut bona absentis possideri coe- perint, 44. ULPIANus ''libro VII. Disputationum. - vel si longinquo sit abfuturus, vel alia iusta causa intervenerit, 45. PAULUS ''libro IX. ad Edictum .-non cogen- dum. Sabinus autem nullas Praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse, ac si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri ; quia vir bonus arbitraturus non fue- rit, ut qui iustam excusationem afferret, defun- dere cogeretur. Sed etsi satis non dedit, sed re-promittendi ei- creditum est, idem statuendum est. § 1. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittun- tur procuratorem dare; et postea alius agens ex- ceptione repelletur. § 2. Si procuratori opus novum nuntiatum sit, isque interdicto utatur: «Ne ei vis fiat aedifican- ti», defensoris partes eum sustinere, nec compelli cavere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait. Et si satisdederit, non animadverto, inquit Iulianus, quo casu stipulatio committatur. 46. GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale.- Qui proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iu- dicium, audiri debet solenniterque pro<ref>eo, insertan acertadamente Hal. Vulg.</ref> iudica- tum solvi satisdatione cavere. § 1. Ei, qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. § 2. Qui alium defendit, satisdare cogitur; ne- mo enim alienae litis idoneus defensor sine satis- datione intelligitur. § 3. Item quaeritur, si iudicium acceperit<ref>Fl. según antigua corrección, Br.; acceperat, Taur.</ref> defensor, et actor in integrum restitutus sit, an<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 96navf0bzwin0i6kenzztdazzg0f369 104 83993 273156 2026-07-04T23:29:27Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>20. IDEM libro XLII. ad Sabinum (1) sci- licet pro ea parte, pro qua dominus est, qui agat (2). 21. IDEM libro XVIII. ad Edictum .- Ait lex : «quanti is homo (3 ) in eo anno plurimi fuisset>> (4); quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. § 1.-Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est . Quodsi mortifere fuerit vulneratus, et postea post longum intervallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo vulneratus est, licet Celsus con- tra scribit . § 2. Sed utrum corpus eius solum aestima- mus, quanti fuerit, quum occideretur, an potius, quanti interfuit nostra, non esse occisum? Et hoc iure utimur, ut eius, quod interest, fiat aesti- matio. 22. PAULUS libro XXII. ad Edictum- Proin- de si servum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas venit in hoc iudicium. § 1. Item causae corpori cohaerentes aesti- mantur, si quis ex comoedis, aut symphoniacis, aut gemellis, aut quadriga, aut ex pari mularum unum vel unam occiderit; non solum enim pe- remti corporis aestimatio facienda est, sed et eius ratio haberi debet, quo cetera corpora depretiata sunt . 23. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum .- In- de Neratius scribit, si servus heres institutus occisus sit , etiam hereditatis aestimationem venire . § 1. Iulianus ait, si servus liber et heres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum, neque legitimum actione legis Aquiliae hereditatis aestimationem consecuturum, quae servo competere non potuit; quae sententia vera est. Pretii igi- tur solummodo fieri aestimationem, quia hoc interesse solum substituti videretur. Ego autem puto, nec pretii fieri aestimationem, quia si heres esset, et liber esset. § 2. Idem Iulianus scribit, si institutus fuero sub conditione, si Stichum manumisero, et Stichus sit occisus post mortem testatoris, in aesti- mationem etiam hereditatis pretium me consecuturum; propter occisionem enim defecit conditio. Quodsi vivo testatore occisus sit, hereditatis ae- numitiere å Stico, y Stico hubiera sido muerto después de la muerte del testador, habré de con- stimationem cessare, quia retrorsum quanti plu- rimi fuit, inspicitur. § 3. Idem Iulianus scribit, aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit; et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus, et intra annum, quo praecidere- tur, fuerit occisus, posse eum (5) Aquilia agere, (1) XVIII. ad Edictum, Hal. (2) Taur.; agit, Fl. según reciente corrección, Br. (3) is homo, omitelas Hal. (4) fuit, Hal . (5) erum, o herum, conjetura Cuyacio (Obss. XXVII. 11.)<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0wih452384v22o25yvwi6q0akbvcwl5 104 83994 273157 2026-07-04T23:31:48Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Notandum Pomponius ait, quod et patris suffragium filio proderit, et filii patri; '''6. PAULUS'''; ''ad Edictum'', libro IX.—Item eorum, qui in eiusdem potestate sunt; quasi Decurio enim hoc dedit, non quasi domestica persona. Quod et in honorum petitione erit servandum, nisi lex municipii, vel perpetua consuetudo prohibeat. § 1. Si Decuriones decreverunt actionem per eum movendam, quem Duumviri elegerint, is videtur ab ordine electus, et ideo experiri potest; parvi enim refert, ipse ordo elegerit, an is, cui ordo negotium dedit. Sed si ita decreverint, ut quaecumque incidisset controversia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit videri de ea re, quae adhuc in controversia non sit, decreto datam persecutionem. Sed hodie haec omnia per syndicos solent secundum locorum consuetudinem explicari. § 2. Quid, si actor datus postea decreto Decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? Et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa videatur, cui et permissa durat.<ref>Videantur, quae et permissa durant, Hal.</ref> § 3. Actor universitatis si agat, compellitur etiam defendere; non autem compellitur cavere de rato. Sed interdum, si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautionem. Actor itaque iste procuratoris partibus fungitur, et iudicati actio ei ex Edicto non datur, nisi in rem suam datus sit, et constitui ei potest. Ex iisdem causis mutandi actoris potestas erit, ex quibus etiam procuratoris. Actor etiam filiusfamilias dari potest. '''7. ULPIANUS'''; ''ad Edictum'', libro X.<ref>IX., Hal.</ref>—Sicut municipum nomine actionem Praetor dedit, ita et adversus eos iustissime edicendum putavit. Sed et legato, qui in negotium publicum sumtum fecit, puto dandam actionem in municipes. § 1. Si quid universitati debetur, singulis non debetur, nec quod debet universitas, singuli debent. § 2. In Decurionibus vel aliis universitatibus nihil refert, utrum omnes iidem maneant, an pars maneat, vel omnes immutati sint. Sed si universitas ad unum redit, magis admittitur, posse eum convenire et conveniri, quum ius omnium in unum reciderit, et stet nomen universitatis.<ref>Recidit, Hal.</ref> '''8. IAVOLENUS'''; ''ex Cassio'', libro XV.—An civitates, si per eos, qui res earum administrant, non<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ogpz96wvtoyccvkfxr5bk58zdr17ibj 104 83995 273158 2026-07-04T23:32:33Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pretioque eo aestimandum, quanti fuit, prius- quam artem cum pollice amisisset. § 4. Sed et si servus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de quo quaestionem habere destinaveram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit, tanti aestimandum, quanti mea intererat, fraudes servi per eum commissas detegi, non quanti noxa eius servi valeat. § 5. Sed et si bonae frugi (1) servus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto valeret, priusquam mores mutaret. § 6. In summa, omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem servum facerent, hacc accedere ad aestimationem eius, dicendum est. § 7. Si infans sit occisus nondum anniculus , verius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus , quo intra annum vixit. § 8. Hanc actionem et heredi ceterisque successoribus dari constat; sed in heredem vel ceteros haec actio non dabitur, quum sit poenalis , nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. § 9.Si dolo servus occisus sit, et lege Corne- lia agere dominum posse constat, et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet (2) . § 10. Haec actio adversus confitentem competit in simplum , adversus negantem in duplum. § 11. Si quis hominem vivum falso confiteatur occidisse , et postea paratus sit ostendere, hominem vivum esse, Iulianus scribit cessare Aquiliam , quamvis confessus sit, se occidisse ; hoc enim solum remittere actori confessoriam actio- nem, ne necesse habeat docere, eum occidisse; ceterum occisum esse hominem a quocunque oportet. 24. PAULUS libro XXII. ad Edictum .- Hoc apertius est circa vulneratum hominem; nam si confessus sit vulnerasse, nec sit vulneratus , aestimationem cuius vulneris faciemus? vel ad quod tempus recurremus (3)? 25. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum .-Pro- inde si occisus quidem non sit, mortuus autem sit , magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit . § 1.Si procurator, aut tutor, aut curator, aut quivis alius confitetur (4), absentem (5) vulneras- se , confessoria in eos utilis actio danda est. § 2. Notandum, quod in hac actione, quae adversus confitentem datur, iudex non rei iudican- (1) frugis, Fl. según reciente corrección. , Br. (2) debere, Hal. (3) Hal. Vulg.; recurramus, Fl. (4) confiteatur, Fl. segun antigua corrección, Br. (5) aut, antes de absentem, inserta Fl., pero omítenla Hal. Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> t89v5bq5z83dml3royxhblhruwe1kqp 104 83996 273159 2026-07-04T23:34:53Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—... 273159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref> Alfeni Digestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref>''' '''''ex lege Rho- dία <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίων τῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπεν Εὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών, ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται. Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De- precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni- num Imperatorem. Domine Imperator Antoni- ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitoma- torum <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> n2kafxe0pfkos54mi5o4tt292b3x8zn 273161 273159 2026-07-04T23:36:44Z Nea1109 32209 273161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref> Alfeni Digestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref>''' '''''ex lege Rho- dία <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίων τῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπεν Εὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών, ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται. Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De- precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni- num Imperatorem. Domine Imperator Antoni- ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitoma- torum <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7t8qpxetv875a6acbwx2at2jrgs2mlz 273163 273161 2026-07-04T23:38:27Z Nea1109 32209 273163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref>''' '''''ex lege Rho- dία <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίων τῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπεν Εὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών, ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται. Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De- precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni- num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitoma- torum <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hkx0vg9nkatk3ixp30dj7f3d36zlfzb 273167 273163 2026-07-04T23:42:17Z Nea1109 32209 273167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS''' <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref> '''''ex lege Rho- dία''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>.—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίων τῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπεν Εὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών, ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται. Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De- precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni- num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitoma- torum''''' <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum,Hal.'''''}}</ref>.—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}} ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0v1ik6lhj4al5v4vqu1x74wuui25y07 273169 273167 2026-07-04T23:44:37Z Nea1109 32209 273169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS'''<ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref> '''''ex lege Rho- dία'''''<ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>.—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίωντῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπενΕὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών,ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται.Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De-precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni-num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitomatorum''''' <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum,Hal.'''''}}</ref>.—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}} ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qil2d45cp4mf9imd567wl9coe9zrrkn 273171 273169 2026-07-04T23:47:07Z Nea1109 32209 273171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS'''<ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref> '''''ex lege Rho- dία'''''<ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref>—Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντω νίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίωντῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπενΕὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆς θαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών,ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται.Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De-precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni-num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitomatorum''''' <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum,Hal.'''''}}</ref>.—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}} ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 79gkottdhr42dgsbd54r88bjcpxuy3u 273174 273171 2026-07-04T23:52:17Z Nea1109 32209 273174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS''' <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref> '''''ex lege Rhodία''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref> —Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντωνίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίωντῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπενΕὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆςθαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών,ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται.Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De-precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni-num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitomatorum''''' <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum,Hal.'''''}}</ref>.—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}} ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3ehrwd5kklmnwmyqkiqvc2y5gvv553m 273175 273174 2026-07-04T23:53:08Z Nea1109 32209 273175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rum <ref>{{x-minor|'''''IV. iuris Ha.'''''}}</ref>.—Amissae navis damnum collationis con- sortio non sarcitur per eos, qui merces suas nau- fragio liberaverunt; nam huius aequitatem tunc admitti placuit, quum iactus remedio ceteris-in communi periculo salva navi consultum est.{{-}} '''§ 1.'''—Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.{{-}} '''6. IULIANUS''' '''''libro LXXXVI. Digestorum.'''''—Navis adversa tempestate depressa, ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna, Hip- ponem delata est, ibique tumultuariis armamen- tis ad praesens comparatis Hostiam navigavit, et onus integrum pertulit; quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre de- beant? Respondit <ref>{{x-minor|'''''Respondi, Hal.'''''}}</ref>, non debere; hic enim sum- tus instruendae magis navis, quam conservanda- rum mercium gratia factus est.{{-}} '''7. PAULUS''' '''''libro III. Epitomarum <ref>{{x-minor|''''' toдv, Hal.'''''}}</ref>AlfeniDigestorum.'''''—Quum depressa navis aut deiecta esset, quod quisque ex ea suum servasset, sibi servare respondit, tanquam ex incendio.{{-}} '''8. IULIANUS''' '''''libro II. ex Minicio <ref>{{x-minor|'''''Minutio, Hal.'''''}}</ref>.'''''—Qui le- vandae navis gratia res aliquas projiciunt, non hanc mentem habent <ref>{{x-minor|'''''habere, Hal.'''''}}</ref>, ut eas pro derelicto ha- beant; quippe si invenerint eas, ablaturos, et si sus- picati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisi- turos, ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit, mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.{{-}} '''9. VOLUSIUS MAECIANUS''' <ref>{{x-minor|'''''Taur.; Mecianus, Fl. según Br.'''''}}</ref> '''''ex lege Rhodία''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Legem Rhodiam, Hal.'''''}}</ref> —Αξίωσις Εὐδαίμονος Νικομηδέως πρὸς ᾿Αντωνίνον βασιλέα. Κύριε βασιλεῦ ᾿Αντωνίνε, ναυφράγιου <ref>{{x-minor|'''''vaudrov, Hal.'''''}}</ref> ποιήσαντες ἐν τῇ Ἰταλίᾳ διηρπαγημεν ὑπὸ τῶν δημοσίωντῶν τὰς Κυκλάδας νήσους οἰκούντων. Αντωνίνος είπενΕὐδαίμον. Ἐγὼ μὲν τοῦ κόσμου κύριος, ὁ δὲ νόμος τῆςθαλάσσης. Τῷ νόμῳ τῶν Ῥοδίων κρινέσθω τῷ ναυτικών,ἐν οἷς μή τις τῶν ἡμετέρων αὐτῷ νόμος ἐναντιοῦται.Τοῦτο ἐὲ αὐτὸ καὶ ὁ θειότατος Αύγουστος ἔκρινεν. De-precatio Eudaemonis Nicomediensis ad Antoni-num Imperatorem. Domine Imperator Antoni-ne, naufragium in Italia facientes direpti sumus a Publicanis Cyclades Insulas habitantibus». Re- spondit Antoninus Eudaemoni: «Ego quidem mun. di dominus, lex autem maris; lege id Rhodia, quae de rebus nauticis praeseripta est, iudicetur, quatenus nulla nostrarum legum adversaturs. Hoc idem Divus quoque Augustus iudicavit <ref>{{x-minor|'''''Veretón vulgar.'''''}}</ref>.{{-}} '''10. LABEO''' '''''libro I. Pithanon a Paulo epitomatorum''''' <ref>{{x-minor|'''''Libro I. nedavov & Paulo in epitomen redactorum,Hal.'''''}}</ref>.—Si vehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in nave mortuum est, vectura tibi non debetur; Paulus: imo quaeritur, quid actum est, utrum, ut pro his, qui impositi, an pro his, qui déportati essent, merces daretur; quodsi{{-}} ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bvv0tikjocaeepnkfrd10mc64i2iwcr 104 83997 273160 2026-07-04T23:35:56Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dae, sed aestimandae datur, nam nullae partes sunt iudicanti (1) in confitentes , 26. PAULUS libro XXII. ad Edictum .- puta enim, quod qui convenitur, fateatur se occidisse, et paratus sit aestimationem solvere, et adversarius magni litem aestimat. 27. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum .- Si servus servum alienum surripuerit et occiderit , et Iulianus, et Celsus scribunt, et furti, et damni iniuriae competere actionem. § 1. Si servus communis, id est meus et tuus, servum meum occiderit, legi Aquiliae locus est adversus te, si tua voluntate fecit; et ita Procu- lum existimasse Urseius refert. Quod si non vo- luntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate servi, ut tibi soli serviat; quod puto verum esse. § 2. Item si servus communis, meus et tuus, sit occisus a servo Titii, Celsus scribit, alterum (2) ex dominis agentem aut litis aestimationem con- secuturum pro parte, aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res divisionem non re- cipit. § 3.-Servi autem occidentis nomine dominus tenetur, is vero, cui bona fide servit, non tenetur. Sed an is, qui servum in fuga habet, teneatur nomine eius Aquiliae actione, quaeritur; et ait Iulianus, teneri; et (3) est verissimum, cui ( 4) et Marcellus consentit. § 4.- Huius legis secundum quidem capitulum (5) in desuetudinem abiit (6 ) . § 5. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: CETERARUM RERUM, PRAETER HOMINEM ET PECUDEM OCCISOS (7), SI QUIS ALTERI DAMNUM FAXIT (8) , QUOD (9) USSERIT, FREGERIT, RUPERIT INIURIA, QUANTI EA RES ERIT (10) IN DIEBUS TRIGINTA PROXIMIS, TANTUM AES DOMINO DARE DAMNAS ESTO . § 6. Si quis igitur non occiderit hominem vel pecudem, sed usserit, fregerit, ruperit, sine du- bio ex his verbis legis agendum erit. Proinde si facem servo meo obieceris et eum adusseris , teneberis mihi . § 7.Item si arbustum meum vel villam meam incenderis , Aquiliae actionem habebo. § 8. Si quis insulam voluerit meam exurere, et ignis etiam ad vicini insulam pervenerit, Aquilia tenebitur etiam vicino; non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas . § 9. Si fornacarius (11) servus coloni ad for- nacem obdormisset, et villa fuerit exusta, Neratius scribit, ex locato conventum praestare debe- re, si negligens in eligendis ministeriis (12) fuit; (1) (2) (3) (4) (5) (6) iudicantis, Hal. Vulg. alterutrum, Hal. otros en Br.; et, omitela Hal. Fl. según antigua corrección, Br.; cum, Taur. caput, Hal. Vulg. Ilustrase este pasaje por Gayo , Instt. Comm . III . §. 215. 216. (7) OCCISAM, Vulg. (8) FASSIT, Hal.; FECERIT, Vulg. (9) QUIDVE, Hal. (10) FUIT, Hal. (11) Hal.; fornicarius, Fl.; φουρνάριος δοῦλος, Bas., atendiendo acaso á otra especie que se describe en el § . 7. fr. 22. D. de damno inf. XXXIX. 2. (12) Taur.; ministris, Fl. según reciente corrección., Br.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5osb0qbxt1bspmcjnh7u6xdrypyi44x 104 83998 273162 2026-07-04T23:38:18Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ceterum si alius ignem subiecerit fornaci , alius negligenter custodierit, an tenebitur, qui subiecerit? nam, qui custodiit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccavit; quid ergo est? Puto utilem competere actionem tam in eum, qui ad fornacem obdormivit, quam in eum, qui negligenter custodiit. Nec quisquam dixerit in eo, qui obdormivit, rem eum humanam et naturalem passum, quum deberet vel ignem extinguere, vel ita munire, ne evagetur. § 10. Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria tenearis? Et ait Proculus , agi non posse, quia nec cum eo, qui focum haberet; et ideo aequius puto, in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit; sin (1) autem nondum mihi damnum dederis , sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem . § 11. Proculus ait, quum coloni servi villam exussissent, colonum vel ex locato, vel ex lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit servos (2) no- xae dedere; et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. Sed haec ita, si culpa colonus careret, ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniuria teneri , cur tales habuerit (3). Idem servandum et circa inquilinorum insulae personas scribit; quae sententia habet rationem . § 12. Si , quum apes meae ad tuas advolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait . § 13. Inquit lex: «ruperit » ; rupisse verbum fere omnes veteres sic intellexerunt, «corruperit» . § 14. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut avenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum Quod vi aut clam dominum posse agere, vel si locatus fundus sit, colo- num, sed et in factum agendum; et si colonus eam exercuit, cavere eum debere, amplius non agi, scilicet ne dominus amplius inquietet; nam alia quaedam species damni est, ipsum quid cor- rumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia, nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. § 15. Cum eo plane, qui vinum spurcavit, vel effudit (4), vel acetum fecit, vel alio modo vitia- vit, agi posse Aquilia Celsus ait; quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione con- tinetur . § 16. Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse novum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiiciat verbum , quo specialia complectatur ; quae sententia vera est . (1) Fl. según antigua corrección, Br.; si, Taur. (3) Hal.; habuit, Fl. (2) Taur. anota al márgen; servum, en el texto. (4) confudit, otros en Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iijjabmdvlrs0axpwg3s35vph80yzdb 104 83999 273165 2026-07-04T23:40:57Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '.' 273165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> k5tuqngmnwj24pv6eq1myjm367e6k1o 104 84000 273168 2026-07-04T23:42:27Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 17. Rupisse eum utique accipiemus , qui vulneraverit, vel virgis, vel loris, vel pugnis cecidit, vel telo, vel quo alio, ut scinderet alicui corpus, vel tumorem fecerit. Sed ita demum , si damnum iniuria datum est; ceterum si nullo servum pretio viliorem deterioremve fecerit, Aquilia cessat, iniuriarumque erit agendum duntaxat; Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant persequitur. Ergo etsi pretio quidem non sit deterior servus factus, verum sumtus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi videri damnum datum, atque ideo lege Aquilia agi posse . § 18. Si quis vestimenta sciderit vel inquina- verit, Aquilia, quasi ruperit, tenetur. § 19. Sed et si quis milium vel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. § 20.- Item si quis frumento arenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. § 21. Si quis de manu mihi numos excusserit, Sabinus existimat, damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent; puta si in flumen, vel in mare, vel in cloacam ceciderunt; quodsi ad aliquem pervenerunt ope consi- lio, furtum factum agendum; quod et antiquis placuit. Idem, etiam in factum dari posse actio- nem, ait. § 22. Si mulier pugno vel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait, Aquilia teneri, quasi rupto . § 23.- Et si mulum plus iusto oneraverit, et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. § 24.- Si navem venaliciarum mercium per- forasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Vivianus (1) scribit. § 25. Si olivam immaturam decerpserit, vel segetem desecuerit immaturam, vel vineas (2) crudas , Aquilia tenebitur; quodsi iam maturas, cessat Aquilia, nulla enim iniuria est, quum tibi etiam impensas donaverit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur. Sed si collecta haec interceperit, furti tenetur ; Octavenus in uvis adiicit, nisi, inquit, in terram uvas proiecit, ut effunderentur. § 26. Idem et in silva caedua scribit, ut, si immatura (3), Aquilia teneatur; quodsi matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum . § 27. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam . § 28. Et si puerum quis castraverit et pretio- siorem fecerit, Vivianus (4) scribit, cessare Aqui- (1) Iulianus, Vulg. (2) uvas, Hal. Томо 1-74 (3) Taur.; immaturam, Fl. según reciente corrección, Br. (4) Iulianus, Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fth9xpljtzsbs9ecs9lxak22q26t9ft 104 84001 273170 2026-07-04T23:46:23Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>liam; sed iniuriarum erit agendum, aut ex edi- cto Aedilium, aut in quadruplum (1). § 29. Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur; si vero non imperitia fregit, sed rimas habebat vitiosas, potest esse excusatus; et ideo plerumque artifices convenire solent, quum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere; quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae . § 30.-Si , quum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usum (2), eaque invito vel inscio viro perforasset, ut pertusis in linea ute- retur, teneri eam lege Aquilia, sive divertit, sive nupta est adhuc. § 31.Si quis aedificii mei fores confregerit, vel refregerit (3), aut si ipsum aedificium diruerit (4) , lege Aquilia tenetur. § 32. Si quis aquaeductum meum diruerit, licet caementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere, actionem utilem dandam. § 33.Si ex plaustro lapis ceciderit, et quid ru- perit vel fregerit, Aquiliae actione plaustrarium teneri placet, si male composuerit (5) lapides, et ideo lapsi sunt. § 34. Si quis servum conductum (6) ad mulum regendum commendaverit ei mulum, ille ad pollicem suum eum alligaverit de (7) loro, et mulus eruperit sic, ut et pollicem avelleret ser- vo, et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum vel debilitatum; sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum domi- num eius, id est muli et servi, cum eo, qui turba- vit, habiturum legis Aquiliae actionem. Mihi autem videtur, et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam (8) Aquiliae . § 35.-Item si tectori (9) locaveris lacum vino plenum curandum (10), et illem eum pertuderit (11), ut vinum sit effusum, Labeo scribit in factum agendum. 28. PAULUSs libro X. ad Sabinum.- Qui fo- veas ursorum cervorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt, eoque aliquid decidit, factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt; at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil tenentur. § 1. Haec tamen actio ex causa danda est, id est, si neque denuntiatum est, neque scierit, aut (12) providere potuerit; et multa huiusmodi deprehenduntur, quibus summovetur petitor, si evitare periculum potuerit (13); (1) ex lege XII. Tabularum, inserta la Vulg. (2) Hal. Vulg.; usu, Fl. (3) vel refregerit, se consideran añadidas por antiguos copistas. (4) Hal.; diruit, Fl. (5) Hal.; composuit, Fl. (6) habens, inserta Hal. (7) de, omitela Hal. (8) actionem, (en lugar de etiam), Hal. (9) vietori, Hal. (10) Taur. según corrección; secundum, o acaso tegundum, en la escritura original, Br. (11) Hal.; pertudit, Fl. (12) ut, Vulg. (13) Hal. Vulg.; poterit, Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> k6q3veqomluwg4wv9tmjg98xte2slx2 104 84002 273172 2026-07-04T23:48:35Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>29. ULPIANUS libro XVIII . ad Edictum . - quemadmodum si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus vicini in eos laqueos incidisset. § 1. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, recidisses, posse me tecum damni iniuria agere, Proculus scribit; debuisti enim mecum, ius mihi non esse protectum habere, agere, nec esse (1) aequum, damnumme pati recisis a te meis tignis . Aliud est dicendum ex Rescripto Imperatoris Severi, qui ei , per cuius domum traiectus erat aquaeductus citra servitu- tem, rescripsit, iure suo posse eum intercidere; et merito, interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit . § 2. Si navis tua impacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret? Et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum; quia parvi refert , navem immittendo, aut servaculum (2) ad navem ducendo, an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno afficior. Sed si fune rupto, aut quum a nullo regeretur, navis incurrisset, cum domino agendum non esse. . § 3.- Item Labeo scribit, si quum vi ventorum navis impulsa esset in funes ancorarum alterius, et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo, nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. Idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae navis piscatorum inciderat, aestimarunt. Plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. Sed ubi damni iniuria agitur, ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, quum incertum fuerit, an caperentur. Idemque et in venatoribus, et in aucupibus probandum. § 4. Si navis alteram contra se venientem obruisset, aut in gubernatorem, aut in ducatorem (3) actionem competere damni iniuriae, Alfenus ait . Sed si tanta vis navi facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dan- dam actionem; sin autem culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere . § 5. Si funem quis, quo religata navis erat, praeciderit, de nave, quae periit, in factum agendum. § 6. Hac actione ex hoc legis capite de omni- bus animalibus laesis (4), quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta (5) de cane; sed et de apro, et leone, ceterisque feris et avibus (6) idem erit dicendum . § 7.-Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. Nam et quum (1) est, Vulg. (2) serraculum, al márgen interior del códice Fl.; verriculum,Hal. (3) ductorem, Hal. Vulg. (4) occisisque, inserta la Vulg. (5) Fl. según corrección, Br.; puta ut, Taur. (6) Taur.; abibus, Fl. según costumbre de escribir, Br.; api- bus, otros en Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hu5yvtw4bonyh4g9rniayjeprwz0th8 104 84003 273173 2026-07-04T23:49:36Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ' **DIGESTO — LIBRO V: TÍTULO I** …stri sui bene excusat, et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbitrium finiat, sed de praeparatione causae, utputa si iussit litigatores Kalendis adesse, mox Idibus iubeat; nam mutare eum diem posse; ceterum si condemnavit vel absolvit, dum arbiter esse desierit, mutare se sententiam non posse. 20. [22.] GAIUS libro V. ad *Edictum provinciale*.— Quia arbiter, etsi erraverit in sententia dicenda... 273173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> **DIGESTO — LIBRO V: TÍTULO I** …stri sui bene excusat, et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbitrium finiat, sed de praeparatione causae, utputa si iussit litigatores Kalendis adesse, mox Idibus iubeat; nam mutare eum diem posse; ceterum si condemnavit vel absolvit, dum arbiter esse desierit, mutare se sententiam non posse. 20. [22.] GAIUS libro V. ad *Edictum provinciale*.— Quia arbiter, etsi erraverit in sententia dicenda, corrigere eam non potest. 21. [23.] ULPIANUS libro XIII. ad *Edictum*.— Quid tamen, si de pluribus controversiis sumtus est nihil sibi communibus, et de una sententiam dixit, de aliis nondum; numquid desiit esse arbiter? Videamus igitur, an in prima controversia possit mutare sententiam, de qua iam dixerat. Et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam, compromissum est, an non; nam si <ref>(1)</ref> de omnibus, poterit mutare, nondum enim dixit sententiam; quod si ut <ref>(2)</ref> separatim quasi plura sunt compromissa, et ideo, quantum ad illam controversiam pertinet, arbiter esse desierat. § 1. Si arbiter ita pronuntiasset, nihil videri Titium debere Seio, tametsi Seium non vetuisset petere, tamen si quid petiisset, videri contra sententiam arbitri fecisse; et id Ofilius et Trebatius responderunt. § 2. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto; et ita et Trebatius videtur sentire. § 3. Pomponius ait, inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, utputa: «quantum ei debes, redde; divisioni vestrae stari placet; pro ea parte, quam creditoribus tuis solvisti, accipe». § 4. Item si arbiter poenam ex compromisso peti vetuerit, in libro trigesimo tertio apud Pomponium scriptum habeo, non valere; et habet rationem, quia non de poena compromissum est. § 5. [24.] PAPINIANUS libro tertio *Quaestionum* ait, si, quum dies compromissi finiretur, prolato die litigatores denuo in eum compromiserint, nec secundi compromissi arbitrium receperit, non esse cogendum recipere, si ipse in mora non fuit, quo minus partibus suis fungeretur; quod si per eum factum est, aequissimum esse cogi eum a Praetore sequens recipere. Quae quaestio ita procedit, si nihil in priore compromisso de die proferendo caveatur; ceterum si caveatur et ipse protulit, mansit arbiter. § 6. Plenum compromissum appellatur, quod de rebus controversiisve <ref>(4)</ref> compositum est, nam ad omnes controversias pertinet; sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno compromisso…<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> odcaeyodpwrrgb7jz8ifrq8jktklwm1 273178 273173 2026-07-05T00:00:25Z Anyela Sofia 32201 273178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stri sui bene excusat, et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbitrium finiat, sed de praeparatione causae, utputa si iussit litigatores Kalendis adesse, mox Idibus iubeat; nam mutare eum diem posse; ceterum si condemnavit vel absolvit, dum arbiter esse desierit, mutare se sententiam non posse. 20. [22.] GAIUS ''libro V.'' ad *Edictum provinciale*.— Quia arbiter, etsi erraverit in sententia dicenda, corrigere eam non potest. 21. [23.] ULPIANUS ''libro XIII. ad Edictum.''— Quid tamen, si de pluribus controversiis sumtus est nihil sibi communibus, et de una sententiam dixit, de aliis nondum; numquid desiit esse arbiter? Videamus igitur, an in prima controversia possit mutare sententiam, de qua iam dixerat. Et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam, compromissum est, an non; nam si <ref>ut, inserta Hal</ref> de omnibus, poterit mutare, nondum enim dixit sententiam; quod si ut <ref>Hal.; et, Fl.</ref> separatim quasi plura sunt compromissa, et ideo, quantum ad illam controversiam pertinet, arbiter esse desierat. § 1. Si arbiter ita pronuntiasset, nihil videri Titium debere Seio, tametsi Seium non vetuisset petere, tamen si quid petiisset, videri contra sententiam arbitri fecisse; et id Ofilius et Trebatius responderunt. § 2. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto; et ita et Trebatius videtur sentire. § 3. Pomponius ait, inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, utputa: «quantum ei debes, redde; divisioni vestrae stari placet; pro ea parte, quam creditoribus tuis solvisti, accipe». § 4. Item si arbiter poenam ex compromisso peti vetuerit, in libro trigesimo tertio apud Pomponium scriptum habeo, non valere; et habet rationem, quia non de poena compromissum est. § 5. [24.] <ref>Las ediciones vulgares comienzan en este párrafo otra ley.</ref> Papinianus libro tertio Quaestionum ait, si, quum dies compromissi finiretur, prolato die litigatores denuo in eum compromiserint, nec secundi compromissi arbitrium receperit, non esse cogendum recipere, si ipse in mora non fuit, quo minus partibus suis fungeretur; quod si per eum factum est, aequissimum esse cogi eum a Praetore sequens recipere. Quae quaestio ita procedit, si nihil in priore compromisso de die proferendo caveatur; ceterum si caveatur et ipse protulit, mansit arbiter. § 6. Plenum compromissum appellatur, quod de rebus controversiisve <ref>omnibus, inserta Hal.</ref> compositum est, nam ad omnes controversias pertinet; sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno compromisso <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2igvb3g0lhwppriynw87oo4he3u65i5 104 84004 273176 2026-07-04T23:53:52Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pecudes aliquis pignori cepisset, et fame eas ne- cavisset, dum non patitur te iis cibaria afferre, in factum actio danda est. Item si, dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit, et res tritas corruptasque reddat, dicitur, legem Aquiliam locum habere; quod dicendum est, et si ex lege pignus cepit. Si quid tamen Magistratus adversus resistentem violentius fecerit, non te- nebitur Aquilia; nam et quum pignori servum cepisset, et (1) ille se suspenderit, nulla datur actio. § 8. Haec verba: «quanti in triginta diebus proximis fuit» , etsi non habent: «plurimi » , sic tamen esse accipienda constat . 30. PAULUS libro XXII. ad Edictum . - Qui occidit adulterum deprehensum servum alienum, hac lege non tenebitur . § 1. Pignori datus servus si occisus sit, debitori actio competit. Sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius , quod debitor solvendo non sit, aut quod litem tempore amisit, quaeritur. Sed hic iniquum est, et domino, et creditori eum teneri, nisi si quis putaverit, nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, quum pro- justo, que uno quede obligado al dueñoy al acreesit ei ad debiti quantitatem, et, quod sit amplius, consecuturus sit ab eo, vel ab initio in id, quod amplius sit, quam in debito, debitori dandam actionem. Et ideo in his casibus, in quibus creditori danda est actio propter inopiam debitoris, vel quod litem amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori , ipsi autem debitori in id, quod debitum excedit, competit Aquiliae actio . § 2.Si quis alienum vinum vel frumentum consumserit, non videtur damnum iniuria dare; ideoque utilis danda est actio .4 § 3. In hac quoque (2) actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur. Ideoque si quis in stipulam suam vel spinam comburendae eius causa ignem immiserit, et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, requiramus, num imperitia eius , aut negligentia id accidit; nam si die ventoso id fecit, culpae reus est; nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse videtur. In eodem cri- mine est et qui non observavit, ne ignis longius procederet. At si omnia, quae oportuit, observa- vit, vel subita vis venti longius ignem produxit, caret culpa. § 4.Si vulneratus fuerit servus non mortife- re, negligentia autem perierit, de vulnerato actio erit, non de occiso . 31. IDEM libro X. ad Sabinum.- Si putator, ex arbore ramum quum deiiceret, vel machinarius hominem praetereuntem occidit , ita tenetur, (1) Br.; (et), Taur. (2) quoque, omítela Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ds93x2zlb8zlxe45pzldtqme89ygaa6 104 84005 273177 2026-07-04T23:57:03Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si is in publicum decidat, nec ille proclamavit, ut casus eius evitari possit. Sed Mucius etiam dixit, si in privato idem accidisset, posse de culpa agi ; culpam autem esse, quod, quum a diligente provideri potuerit (1), non esset provisum, aut tum denuntiatum esset, quum periculum evitari non posset (2). Secundum quam rationem non multum refert, per publicum, an per privatum iter fieret, quum plerumque per privata loca vulgo iter fiat. Quodsi nullum iter erit, dolum duntaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem viderit transeuntem; nam culpa ab eo exigenda non est, quum divinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit . 32. GAIUS libro VII. ad Edictum provinciale. -Illud quaesitum est, an quod Proconsul in furto observat, quod a familia factum sit, id est, ut non in singulos detur poenae persecutio , sed sufficeret id praestari, quod praestandum foret, si id furtum unus liber fecisset, debeat et in actione damni iniuriae observari. Sed magis visum est, idem esse observandum, et merito; quum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat, eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae in- terveniat, sequitur, ut idem debeat aestimari; praesertim quum interdum levior sit haec causa delicti, veluti si culpa, et non dolo damnum daretur. § 1.Si idem eundem servum vulneraverit , postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de vul- nerato, et de occiso; duo enim sunt delicta. Ali- ter atque si quis uno impetu pluribus vulneribus aliquem occiderit; tunc enim una erit actio de occiso . 33. PAULUS libro II. (3) ad Plautium . Si servum meum occidisti, non affectiones aestiman- das esse puto, veluti si filium tuum naturalem quis occiderit, quem tu magno emtum velles , sed quanti omnibus valeret. Sextus quoque Pedius ait, pretia rerum non ex affectione, nec utilitate singulorum, sed communiter fungi. Itaque eum, qui filium naturalem possidet, non eo locupletiorem esse, quod eum plurimo, si alius possideret, redemturus fuit; nec illum, qui filium alienum possideat, tantum habere, quanti eum patri ven- dere posset; in lege enim Aquilia damnum (4) consequimur, et amisisse dicimur (5), quod aut consequi potuimus, aut erogare cogimur . § 1. In damnis, quae lege Aquilia non tenen- tur, in factum datur actio. 34. MARCELLUS (6) libro XXI. Digestorum.Titio et Seio Stichum legavit, deliberante (7) Seio quum Titius vindicasset legatum, Stichus occisus est, deinde Seius repudiavit legatum; per inde Titius agere possit, ac si soli legatus esset, (1) (2) (3) (1) Según nuestra conjetura; poterit, Fl. Hal.; possit, Fl. III., Hal. damnum, omítela Hal. (5) Vulg.; dicemur, Fl. (6) Μάρκιαν., Βas. (7) Hal. Vulg.; liberante, Fl.; librante, conjetura Br.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 60pmi1nb2nhe2xmxtv4kzx2ruftrdmc 104 84006 273179 2026-07-05T00:01:39Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cogendus sit restitutorium iudicium accipere ; et magis placet cogendum<ref>procuratorem, inserta erradamente la Vulg.</ref> § 4.-Procurator, ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex<ref>ex, omitela Hal.</ref> bona fide ratio- nem reddere debet. Itaque quod ex lite consecu- tus erit, sive principaliter ipsius rei nomine, sive extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere , usque adeo, ut etsi per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat. § 5.-Item contra quod ob rem iudicatam pro- curator solverit, contrario mandati iudicio recu- perare debet; poenam autem, quam ex suo deli- cto praestitit, recuperare non debet. § 6.-Litis impendia bona fide facta vel ab acto- ris procuratore, vel a rei, debere ei restitui ae- quitas suadet. § 7. Si duobus mandata sit administratio ne- gotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? Et utique recte; non enim ob id minus procurator intelligitur, quod is quoque, cum quo agitur, procurator sit. 47. IULIANUS libro IV. ad Urseium Ferocem.- Qui duos procuratores omnium rerum suarum re- linquit, nisi nominatim praecepit, ut alter ab al- tero pecuniam petat, non videtur mandatum utri- libet eorum dedisse. 48. GAIUS libro III. ad Edictum provinciale.- Itaque si hoc specialiter mandatum est, tunc ex- cipiente eo, cum quo agitur: «si non mihi man- datum sit, ut a debitoribus<ref>creditoribus, Hal.</ref> peterem » , actorem ita debere replicare: <aut si mihi mandatum est <ref>non sit, Vulg.; at si mihi mandatum est-peterem? Hal</ref> ut a te peterem». 49. PAULUS libro LIV. <ref>VII., Hal.</ref> ad Edictum.- Igno- rantis domini conditio deterior per procuratorem fieri non debet. 50. GAIUS libro XXII. <ref>XXIII ., Hal.</ref> ad Edictum provin- ciale. Quacunque ratione procurator tuus a me liberatus est, id tibi prodesse debet. 51. ULPIANUS libro LX. ad Edictum. - Minor viginti quinque annis si defensor existat, ex qui- bus causis in integrum restitui possit, defensor idoneus non est, quia et ipsi, et fideiussoribus eius per in integrum restitutionem succurritur. § 1. Quoniam tamen defendere est eandem vi- cem, quam reus subire, defensor mariti in am- plius, quam maritus facere possit, non est conde- mnandus. § 2.-Is, qui suscepit defensionem, etsi locuple- tissimus est, 52. PAULUS libro LVII. <ref>VI., Hal.</ref> ad Edictum.-et si consularis sit,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fznmw1erj50pgttaaam1iz4cgplhi63 273205 273179 2026-07-05T01:24:16Z Y Magaly Holguin M 32211 273205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cogendus sit restitutorium iudicium accipere ; et magis placet cogendum<ref>procuratorem, inserta erradamente la Vulg.</ref> § 4.-Procurator, ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex<ref>ex, omitela Hal.</ref> bona fide ratio- nem reddere debet. Itaque quod ex lite consecu- tus erit, sive principaliter ipsius rei nomine, sive extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere , usque adeo, ut etsi per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat. § 5.-Item contra quod ob rem iudicatam pro- curator solverit, contrario mandati iudicio recu- perare debet; poenam autem, quam ex suo deli- cto praestitit, recuperare non debet. § 6.-Litis impendia bona fide facta vel ab acto- ris procuratore, vel a rei, debere ei restitui ae- quitas suadet. § 7. Si duobus mandata sit administratio ne- gotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? Et utique recte; non enim ob id minus procurator intelligitur, quod is quoque, cum quo agitur, procurator sit. 47. IULIANUS ''libro IV. ad Urseium Ferocem.- Qui duos procuratores omnium rerum suarum re- linquit, nisi nominatim praecepit, ut alter ab al- tero pecuniam petat, non videtur mandatum utri- libet eorum dedisse. 48. GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale.- Itaque si hoc specialiter mandatum est, tunc ex- cipiente eo, cum quo agitur: «si non mihi man- datum sit, ut a debitoribus<ref>creditoribus, Hal.</ref> peterem» , actorem ita debere replicare: <aut si mihi mandatum est <ref>non sit, Vulg.; at si mihi mandatum est-peterem? Hal</ref> ut a te peterem». 49. PAULUS ''libro LIV. <ref>VII., Hal.</ref> ad Edictum.- Igno- rantis domini conditio deterior per procuratorem fieri non debet. 50. GAIUS ''libro XXII. <ref>XXIII ., Hal.</ref> ad Edictum provin- ciale. Quacunque ratione procurator tuus a me liberatus est, id tibi prodesse debet. 51. ULPIANUS ''libro LX. ad Edictum. - Minor viginti quinque annis si defensor existat, ex qui- bus causis in integrum restitui possit, defensor idoneus non est, quia et ipsi, et fideiussoribus eius per in integrum restitutionem succurritur. § 1. Quoniam tamen defendere est eandem vi- cem, quam reus subire, defensor mariti in am- plius, quam maritus facere possit, non est conde- mnandus. § 2.-Is, qui suscepit defensionem, etsi locuple- tissimus est, 52. PAULUS ''libro LVII. <ref>VI., Hal.</ref> ad Edictum.-et si consularis sit,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tvvy8bwwtnxcjgi7f70yx11zo66tny7 104 84007 273180 2026-07-05T00:01:59Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>35. ULPIANUS libro XVIII. ad Edictum.- quia retro accrevisse dominium ei videretur (1); 36. MARCELLUS libro XXI. Digestorum (2) . nam sicut repudiante legatario legatum heredis est actio , perinde ac si legatus (3) non esset, ita huius actio est, ac si soli legatus esset. § 1. Si dominus servum, quem Titius mortifere vulneraverat, liberum et heredem esse ius- serit, eique postea Maevius (extiterit heres, non habebit Maevius) cum Titio legis Aquiliae actio- nem; scilicet secundum Sabini opinionem, qui putabat, ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit. Nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres extitit. Quodsi ex parte eum dominus heredem cum libertate esse iusserit, coheres eius mortuo eo aget lege Aquilia. 37. IAVOLENUS libro XIV. ex Cassio.- Liber homo si iussu alterius manu iniuriam (4) dedit, actio legis Aquiliae cum eo est, qui iussit, si modo ius imperandi habuit; quod si non habuit, cum eo agendum est, qui fecit . § 1. Si quadrupes, cuius nomine (5) actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est, et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis , sed ad causam eius, in quo de pauperie actio est, referri debet; et tanti damnandus est is, qui occidit, iudicio le- gis Aquiliae, quanti actoris interest noxae po- tius deditione defungi, quam litis aestimatione. 38. IDEM libro IX. Epistolarum (6) . - Si eo tempore, quo tibi meus servus, quem bona fide emisti, serviebat, ipse a servo tou vulneratus est, placuit, omnimodo me tecum recte lege Aquilia experiri . 39. POMPONIUS libro XVII. (7) ad Quintum Mucium . Quintus Mucius scribit: equa, quum in alieno pasceretur (8), in cogendo, quod praegnans erat, eiecit; quaerebatur, dominus eius possetne cum eo, qui coëgisset (9), lege Aquilia agere, quia equam in (10) eiiciendo (11) ruperat? Si per- Aquilia contra aquel que la hubiese hostigado, cussisset, aut consulto vehementius egisset, visum est agere posse . § 1.- [40.] (12) Pomponius: quamvis alienum pecus in agro suo quis deprehendisset (13), sic illud expellere debet, quomodo si suum deprehendisset, quoniam, si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. Itaque qui pecus alie- (1) Taur.; videtur, Fl. según corrección, Br. (2) ad edictum, Hal. para hacer la décima séptima edición, de que nos valemos. Por (3) legatum, Hal. Vulg. (4) alterius, damnum iniuria dedit, Hal. Vulg. gir la errata é insertar pasceretur.-N. del T. (5) contestata, inserta Hal. (6) VIII. ἐπιστολῶν, Hal. (7) XIV., Hal. (8) En el texto se lee nasceretur, sin duda por error padecido al recomponerse la página, por defecto de la estereotipia, eso, atendiendo á otras ediciones , no hemos vacilado en corre(9) egisset, Hal. (10) in, omitela Hal. (11) Vulg.; iciendo, Fl. (12) Según ediciones vulgares . (13) Taur.; deprehendit, Fl. según antigua corrección.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7vj09047kacvk96q29npn9evppfhfdr 104 84008 273181 2026-07-05T00:03:55Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>num in (1) agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet, quam, ut supra diximus, quasi suum; sed vel abigere debet sine damno, vel admonere dominum, ut suum recipiat. 40. [41.] PAULUS libro III . ad Edictum . In (2) lege Aquilia, si deletum chirographum mihi esse dicam, in quo sub conditione mihi pe- cunia debita fuerit, et interim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo conditio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, de- beam vincere . Sed tunc condemnationis exactio competit, quum debiti conditio extiterit; quod si defecerit, condemnatio nullas vires habebit . 41. [42.] ULPIANUS libro XLI. ad Sabinum.Si quis testamentum deleverit, an damni iniuriae actio competat , videamus . Et Marcellus libro quinto Digestorum dubitans negat competere ; quemadmodum enim, inquit, aestimatio inibitur (3)? Ego apud eum notavi, in testatore quidem hoc esse verum, quia quod interest eius, aestimari non potest; veruntamen in herede vel legatariis diversum, quibus testamenta paene chirographa sunt. Ibidem Marcellus scribit, chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem. Sed et si quis tabulas testamenti apud se depositas deleverit, vel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publica- verit (4) . § 1. Interdum evenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, utputa si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi delevit; nam furti non tenebitur, cum facto enim etiam animum furis furtum exigit . 42. [43.] IULIANUS libro XLVIII. (5) Digestorum . Qui tabulas testamenti depositas , aut alicuius rei instrumentum ita delevit, ut legi non possit, depositi actione, et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit, aut exhibuerit. Legis quoque Aquiliae actio ex eadem causa competit, corrupisse enim tabulas recte dicitur, et qui eas interleverit. 43. [44. ] POMPONIUS libro XIX. ad Sabinum . -Ob id, quod antequam hereditatem adires, damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit; dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, quum damnum daretur; nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit, neque ob id, quod tum commissum (1) Hal. Vulg.; et, (en lugar de in), Fl. (2) An, conjetura Concio. (3) Taur.; inhibetur, Fl. según reciente corrección, Br. (4) Hal.; publicavit, Fl. (5) LXXXVI ., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iw0rmnbbqrg3bysvoh1rgnjjd1m9hev 104 84009 273182 2026-07-05T00:07:00Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>fuerit, quum in hostium potestate esses , agere postliminio reversus poteris; et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. Eadem dicemus et de arboribus eodem tempore fur . tim caesis . Puto eadem dici posse etiam de hac actione, Quod vi aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit, eum intelligere debuisse, ab iis, ad quos ea hereditas pertineret, si resciissent, prohibitum iri . 44. [45. ] ULPIANUS libro XLII. (1) ad Sabinum. - In lege Aquilia et levissima culpa venit. § 1. Quoties sciente domino servus vulnerat, vel occidit , Aquilia dominum teneri dubium non est; 45. [46. ] PAULUS libro X. ad Sabinum . scientiam hic pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit , teneatur, si non fecerit . § 1. Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo . § 2. Si meum servum, quum liberum putares, occideris , lege Aquilia teneberis . § 3.Quum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt, amboque ceciderunt, et alter flamma consumtus est; nihil eo nomine potest agi, si non intelligitur, uter ab utro eversus sit. § 4.-Qui , quum aliter tueri se non possent (2), damni culpam (3) dederint, innoxii sunt; vim enim vi defendere omnes leges omniaque iura permittunt. Sed si defendendi mei causa lapidem in adversarium misero, sed non eum, sed prae- tereuntem percussero, tenebor lege Aquilia; illum enim solum, qui vim infert, ferire conceditur, et hoc, si tuendi duntaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit . § 5.- Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius tenetur . 46. [47. ] ULPIANUS libro L. (4) ad Sabinum . -Si vulnerato servo lege Aquilia actum sit, postea mortuo ex eo vulnere agi lege Aquilia nihilo minus potest. 47. [48.] IULIANUS libro LXXXVI. Digestorum. Sed si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo servo de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelle- tur; ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occi- so homine egisset . 48. [49.] PAULUS libro XXXIX. ad Edictum . -Si servus ante aditam hereditatem damnum in (1) XLI., Hal. (3) damnum culpa, Hal. (2) Fl. según corrección, Br.; possunt, Taur. (4) XLI ., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nesponwdimfdpo2nvj8aizis0yzi043 104 84010 273183 2026-07-05T00:10:53Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>re hereditaria dederit, et liber factus in ea re da- mnum det, utraque actione tenebitur, quia alte- rius et alterius facti hae res sunt. 49. [50. ] ULPIANUS libro IX. Disputationum. -Si quis fumo facto apes alienas fugaverit, vel etiam necaverit, magis causam mortis praestitisse videtur , quam occidisse; et ideo in factum actione tenebitur . § 1.- Quod dicitur damnum iniuria datum Aquilia persequi , sic erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit, nisi magna vi cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia vicinas aedes intercidit; nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem , iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perveniret, vicinas aedes intercidit, et sive pervenit ignis, sive ante extinctus est, existimat, legis Aquiliae actionem cessare . 50. [51. ] IDEM libro VI. Opinionum.- Qui do- mum alienam invito domino demoliit, et eo loco balneas exstruxit praeter naturale ius, quod superficies ad dominum soli pertinet, etiam damni dati nomine actioni subiicitur. 51. [52.] IULIANUS libro LXXXVI. Digesto rum .- Ita vulneratus est servus, ut eo ictu cer- tum esset moriturum, medio deinde tempore he- res institutus est, et postea ab alio ictus decessit; quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit? Respondit (1), occidisse dicitur vulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit, sed lege Aquilia is demum teneri visus est, qui adhibita vi et quasi manu causam mortis praebuisset , tracta videlicet interpretatione v cis a caedendo et a caede. Rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum, qui ita vulnerassent, ut confestim vita privarent, sed etiam hi, quorum ex vulnere certum esset aliquem vita excessurum . Igitur si quis servo mortiferum vulnus inflixerit, eundemque alius ex intervallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore vulnere moriturus fuerat, statuendum est, utrumque eorum lege Aquilia teneri . § 1.Idque est consequens auctoritati vete- rum, qui, quum a pluribus idem servus ita vulneratus esset, ut non appareret, cuius ictu periisset, omnes lege Aquilia teneri iudicaverunt . § 2.-Aestimatio autem peremti non eadem in utriusque persona fiet ; nam qui prior vulneravit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit, repetitis ex die vulneris tercen (1) Respondi, Hal. Томо 1-75<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> h337ehofiv7tpumotiubwaucpo7mmqf 104 84011 273184 2026-07-05T00:15:53Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tum (1) sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi venire poterit in anno proximo, quo vita excessit ; in quo pretium quoque hereditatis erit. Eiusdem ergo servi occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit; nec mirum, quum uterque eorum ex diversa causa et diversis temporibus occidisse hominem intelligitur. Quodsi quis absur- de a nobis haec constitui putaverit, cogitet, longe absurdius constitui , neutrum lege Aquilia te- neri, aut alterum potius, quum neque impunita maleficia esse oporteat, nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. Multa autem iure civili contra (2) rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse , innumerabilibus rebus probari potest; unum interim posuisse (3) contentus ero. Quum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratione dici possit, neminem eorum teneri, quia neminem verum sit eam sustulisse . 52. [53.] ALFENUS libro II. Digestorum .- Si ex plagis servus mortuus esset, neque id medici inscientia, aut domini negligentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. § 1.- Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat, quidam praeteriens eam sustulerat, tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat, et fugientem retinebat; ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolon (4) inerat, verberare tabernarium coeperat, ut se mitteret; ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucer- nam sustulerat , oculum effoderat ; consulebat, num damnum iniuria non (5) videretur (6) dedisse, quoniam prior flagello percussus esset? Respondi, nisi data opera effodisset oculum, non videri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere ; sed si ab eo non prior vapulasset, sed quum ei lucernam eripere vellet , rixatus esset, tabernarii culpa factum videri . § 2.-In clivo Capitolino duo plaustra onusta mulae ducebant; prioris plaustri muliones con- versum plaustrum rotis (7) sublevabant, quo fa- cile mulae ducerent; interim superius plaustrum cejado, cessim ire coepit, et quum muliones, qui inter duo plaustra fuerunt, e medio exiissent, poste rius plaustrum a priore percussum retro redierat, et puerum cuiusdam obtriverat; dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret? Respondi, in causa ius esse positum, nam si muliones , qui superius plaustrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent, et ideo factum esset, ut mulae plaustrum retinere non possent (8), atque onere ipso retraherentur, cum domino mularum nullam (1) (2) (3) (4) Según conjetura Br.; trecentum, Fl.; trecentis, Hal. strictam, inserta la Vulg. Taur.;proposuisse, Fl. según reciente corrección. Según Hal., dolo; Taur., dolor. (5) non, omitela Hal. (6) Hal. Vulg.; videtur, Fl. (7) Así lo conjeturamos atendiendo al códice Fl.: plo- strumorisublevabant, que Br. ó separó de este modo: plostrum oris sublevabant, ó leyó con Taur, de esta manera: plostrum sublevabant. (8) Hal.; possint , Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2dcaq33znwcagneieio0wzidx9gqox9 104 84012 273185 2026-07-05T00:19:07Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>esse actionem; cum hominibus, quiconversum plaustrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse; nam nihilo minus eum damnum dare, qui, quod sustineret, mitteret sua voluntate, ut id aliquem feriret, veluti si quis asellum, quum agitasset, non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immisisset, damnum iniuria daret. Sed si mulae, quia aliquid reformidassent, et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plaustrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse . Quodsi neque mu- lae, neque homines in caussa essent, sed mulae retinere onus nequissent, aut, quum conniterentur (1), lapsae concidissent et ideo plaustrum cessim rediisset, atque hi, quo (2) conversum fuisset, onus sustinere nequissent, neque cum domino mularum, neque cum hominibus esse actionem . Illud quidem certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed per- cussae retro rediissent. § 3. Quidam boves vendidit ea lege, uti daret experiundos , postea dedit experiundos ; emtoris servus in experiundo percussus ab altero bove cornu est; quaerebatur, num venditor emtori damnum praestare deberet? Respondi, si emtor boves emtos haberet, non debere praestare (3), sed si non haberet emtos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a bove feriretur, non debere praestari; si vitio bovis , debere . § 4. Quum pila complures luderent, quidam ex his servulum, quum pilam percipere conare- tur, impulit, servus cecidit, et crus fregit; quaerebatur, an dominus servuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest? Respondi, non posse, quum casu magis, quam culpa videre- tur factum . 53. [54.] NERATIUS libro I. Membranarum . Boves alienos in angustum locum coëgisti , eoque effectum est, ut deiicerentur (4); datur in te ad exemplum legis Aquiliae in factum actio. 53. [54.] NERACIO; Pergaminos, libro I.-Aguijoneaste bueyes de otro en un lugar estrecho, y resultó de ello que se derrumbaron; á semejanza de la delaleyAquilia se da contratila acción por elhecho. 54. [55.] PAPINIANUS libro XXXVII. Quae- stionum. Legis Aquiliae debitori competit actio, quum reus stipulandi ante moram promissum animal vulneravit. Idem est, et si occiderit animal . Quodsi post moram promissoris , qui stipulatus fuerat, occidit, debitor quidem liberatur, le- ge autem Aquilia hoc casu non recte experietur; nam creditor ipse sibi potius, quam alii iniuriam fecisse videtur. 55. [56. ] PAULUS libro XXII. Quaestionum.(. (2) quod, Hal. 55. [56.] PAULO; Cuestiones, libro XXII. —А (3) praestari , Hal. (4) eiic erent, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ozyj3ltipcoduw2s6g9bwn2ltx1rw5e 104 84013 273186 2026-07-05T00:20:48Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>53. ULPIANUS libro LX. ad Edictum.- non vi- detur defendere, nisi satisdare fuerit paratus. 54. PAULUS libro L. ad Edictum .-Neque fe- mina, neque miles, neque qui Reipublicae causa abfuturus est, aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est, aut invitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intelligitur. § 1.- Tutores, qui in aliquo<ref>Tutores, quo in loco administraverunt,Hal.</ref> loco admini- straverunt, eodem loco et defendi debent. 55. ULPIANUS libro LXV. ad Edictum.- Pro- curatore in rem suam dato, praeferendus non est dominus procuratoris<ref>procuratori, recientemente corregido en el códice Fl., Br.</ref> in litem movendam, vel pecuniam suscipiendam; qui enim suo nomine utiles actiones habet, rite eas intendit. 56. IDEM libro LXVI. ad Edictum.- Ad rem mobilem petendam datus procurator ad exhiben- dum recte aget. 57. IDEM libro LXXIV.<ref>XXIV . , Hal.</ref> ad Edictum .- Qui procuratorem dat, ut confestim agat, is intelli- gendus est permittere procuratori et postea litem peragere. § 1.-Si quis remisit exceptionem procurato- riam, non poterit ex poenitentia eam opponere. 58. PAULUS libro LXXI.<ref>LXXX., Hal.</ref> ad Edictum.- Procurator, cui generaliter libera administratio rerum commissa est, potest exigere<ref>novare, inserta la Vulg.</ref> aliud pro alio permutare. 59. IDEM libro X. ad Plautium.-Sed et id quo- que ei mandari videtur, ut solvat creditoribus. 60. IDEM libro IV. Responsorum .-Mandato ge- nerali non contineri etiam transactionem deciden- di causa interpositam; et ideo, si postea is, qui mandavit, transactionem ratam non habuit, non posse eum repelli ab actionibus exercendis. 61. IDEM libro I. ad Plautium . - Plautius ait procuratorem damnatum non debere conveniri, nisi aut in rem suam datus esset, aut obtulisset se, quum sciret cautumnon esse, omnibus placuit. Idem erit observandum, etsi defensoris loco cum satisdatione se lite obtulerit. 62. POMPONIUS libro II. ex Plautio<ref>ad Plautium, Hal.</ref>. - Ad legatum petendum procurator datus si interdicto utatur adversus heredem de tabulis exhibendis, procuratoria exceptio, quasi non et hoc esset ei mandatum, non obstat. 63. MODESTINUS libro VI.<ref>II. , Hal.</ref> Differentiarum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0v2k7nmdrt02bg2pvbbc3e2p5jq6ay2 273206 273186 2026-07-05T01:25:54Z Y Magaly Holguin M 32211 273206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>53. ULPIANUS ''libro LX. ad Edictum.- non vi- detur defendere, nisi satisdare fuerit paratus. 54. PAULUS ''libro L. ad Edictum .-Neque fe- mina, neque miles, neque qui Reipublicae causa abfuturus est, aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est, aut invitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intelligitur. § 1.- Tutores, qui in aliquo<ref>Tutores, quo in loco administraverunt,Hal.</ref> loco admini- straverunt, eodem loco et defendi debent. 55. ULPIANUS ''libro LXV. ad Edictum.- Pro- curatore in rem suam dato, praeferendus non est dominus procuratoris<ref>procuratori, recientemente corregido en el códice Fl., Br.</ref> in litem movendam, vel pecuniam suscipiendam; qui enim suo nomine utiles actiones habet, rite eas intendit. 56. IDEM ''libro LXVI. ad Edictum.- Ad rem mobilem petendam datus procurator ad exhiben- dum recte aget. 57. IDEM ''libro LXXIV.<ref>XXIV . , Hal.</ref> ad Edictum .- Qui procuratorem dat, ut confestim agat, is intelli- gendus est permittere procuratori et postea litem peragere. § 1.-Si quis remisit exceptionem procurato- riam, non poterit ex poenitentia eam opponere. 58. PAULUS ''libro LXXI.<ref>LXXX., Hal.</ref> ad Edictum.- Procurator, cui generaliter libera administratio rerum commissa est, potest exigere<ref>novare, inserta la Vulg.</ref> aliud pro alio permutare. 59. IDEM ''libro X. ad Plautium.-Sed et id quo- que ei mandari videtur, ut solvat creditoribus. 60. IDEM ''libro IV. Responsorum .-Mandato ge- nerali non contineri etiam transactionem deciden- di causa interpositam; et ideo, si postea is, qui mandavit, transactionem ratam non habuit, non posse eum repelli ab actionibus exercendis. 61. IDEM ''libro I. ad Plautium . - Plautius ait procuratorem damnatum non debere conveniri, nisi aut in rem suam datus esset, aut obtulisset se, quum sciret cautumnon esse, omnibus placuit. Idem erit observandum, etsi defensoris loco cum satisdatione se lite obtulerit. 62. POMPONIUS ''libro II. ex Plautio<ref>ad Plautium, Hal.</ref>. - Ad legatum petendum procurator datus si interdicto utatur adversus heredem de tabulis exhibendis, procuratoria exceptio, quasi non et hoc esset ei mandatum, non obstat. 63. MODESTINUS ''libro VI.<ref>II. , Hal.</ref> Differentiarum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> p0k1azvruwh3d9bts7tdx0ewrm0bkaf 104 84014 273187 2026-07-05T00:23:20Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'pulatu eo nomine agere tecum non possum, ante- quam mihi quid abesset. § 1.–Si modus agri minor inveniatur, pro nu- mero iugerum auctor obligatus est, quia ubi mo- dus minor invenitur, non potest aestimari bonitas loci, qui non extat; sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum venditore potest, sed etiam de partibus eius, utputa si dictum est, vi- neae iugera tot esse, vel oliveti, et minus invenia- tur. Ideoque his casibus pro bo... 273187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pulatu eo nomine agere tecum non possum, ante- quam mihi quid abesset. § 1.–Si modus agri minor inveniatur, pro nu- mero iugerum auctor obligatus est, quia ubi mo- dus minor invenitur, non potest aestimari bonitas loci, qui non extat; sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum venditore potest, sed etiam de partibus eius, utputa si dictum est, vi- neae iugera tot esse, vel oliveti, et minus invenia- tur. Ideoque his casibus pro bonitate loci fiet ae-stimatio. '''5.''' IDEM ''libro III. ad Sabinum'' <ref>XXXIII . ad edictum, Hal.</ref>–Si heres testamento quid vendere damnatus sit, et vendi- derit, de reliquis, quae per consequentias <ref>consequentiam emtoris, Hal.</ref> em- tionis propria sunt, vel ex emto , velex testamento agi cum eo poterit. § 1.–Sed si falso existimans, se damnatum vendere, vendiderit, dicendum est, agi cum eo ex em- to non posse, quoniam doli mali exceptione actor summoveri potest, quemadmodum si falso existi- mans se damnatum dare, promisisset, agentem doli mali exceptione summoveret. Pomponius etiam incerti condicere eum posse ait, ut liberetur. '''6.''' POMPONIUS ''libro IX. ad Sabinum''.–Tene- tur ex emto venditor, etiamsi ignoraverit <ref>1.Hal. deagnoverit, es palabra sospechosa para Taur vease l;22. de este titulo: Panli Senti, reve, II.17.§. 4., Glück. T. XVI. pág . 86.</ref> mi- norem fundi modum esse. § 1.–Si vendidi tibi insulam certa pecunia, et ut aliam insulam meam reficeres , agam ex vendi- to, ut reficias; si autem hoc solum, ut reficeres eam, convenisset, non intelligitur emtio et vendi- tio facta, ut et Neratius scripsit. § 2.–Sed si aream tibi vendidi certo pretio, et tradidi ita, ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, verum est, et ut aedifices, agere me posse ex vendito, et ut aedificatam mihi retradas; quamdiu enim aliquid ex re vendita apud te su- peresset, ex vendito me habere actionem constat. § 3.–Si locum sepulcri emeris, et propius eum locum , antequam mortuus ibi inferatur, aedifica- tum a venditore fuerit, poteris ad eum reverti. § 4.– Si vas aliquod mihi vendideris, et dixeris certam mensuram capere, vel certum pondus ha- bere, ex emto tecum agam, si minus praestes. Sed si vas mihi vendideris, ita ut affirmares integrum, si id integrum non sit, etiam id, quod eo nomine perdiderim, praestabis mihi; si vero non id actum sit, ut integrum praestes, dolum malum duntaxat praestare te debere. Labeo contra putat, et illud solum observandum, ut, nisi in contrarium id actum sit, omnimodo integrum praestari debeat; et est verum. Quod et in locatis doliis praestandum, Sabinum respondisse Minicius <ref>Minutius, Hal.; Mutius, Vulg.</ref> refert.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2a4688ky5zhzy24oaw6hhw9t8scws1b 104 84015 273188 2026-07-05T00:33:37Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'servitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum voluit. Haec ita vera sunt, si emtor ignoravit servitutes, quia non videtur esse cela- tus, qui scit, neque certiorari debuit, qui non igno- ravit. '''2.''' PAULUs ''libro V. ad Sabinum.–Si in emtio- ne modus dictus est, et non praestatur, ex emto est actio. § 1.–Vacua possessio emtori tradita non intel- ligitur, si alius in ea legatorum fideive commisso- rum servandorum causa... 273188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>servitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum voluit. Haec ita vera sunt, si emtor ignoravit servitutes, quia non videtur esse cela- tus, qui scit, neque certiorari debuit, qui non igno- ravit. '''2.''' PAULUs ''libro V. ad Sabinum.–Si in emtio- ne modus dictus est, et non praestatur, ex emto est actio. § 1.–Vacua possessio emtori tradita non intel- ligitur, si alius in ea legatorum fideive commisso- rum servandorum causa in possessione <ref>Según corrección del códice Fl., Br.; possessionem, Taur, según la escritura original.</ref> est, aut creditores bona possideant. Idem dicendum est, si venter in possessione sit, nam et ad hoc pertinet vacui appellatio . '''3.''' POMPONIUS ''libro IX. ad Sabinum''.–Ratio possessionis, quae a venditore fieri debeat, talis est, ut, si quis eam possessionem iure avocaverit, tradita possessio non intelligatur. § 1.–Si emtor vacuam possessionem tradi stipulatus sit, et ex stipulatu agat, fructus non venient in eam actionem, quia et qui fundum dari <ref>tradi, Hal. Vulg.</ref> sti- pularetur, vacuam quoque possessionem tradi opor- tere, stipulari intelligitur; nec tamen fructuum praestatio et <ref>ea, en lugar de et, dicen otras ediciones , con razón, á nuestro juicio .-N. del Tr.</ref> stipulatione continetur, neque rur- sus plus debet esset in stipulatione, sed ex emto superesse ad fructuum praestationem. § 2.–Si iter, actum, viam, aquaeductum per tuum fundum emero, vacuae possessionis traditio nulla est; itaque cavere debes , per te non fieri, quominus utar. § 3.–Si per venditorem vini mora fuerit, quo- minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris vinum fuit, vel quo venit, vel quo lis in condemnationem deducitur; item quo loco pluris fuit, vel quo venit, vel ubi agatur. § 4.–Quodsi per emtorem mora fuisset, aesti- mari oportet pretium, quod sit, quum agatur, et quo loco minoris sit. Mora autem videtur esse, si nulla difficultas venditorem impediat, quominus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. Item non oportet eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi vina tradi oportet; nam quod a Brundisio <ref>Brundesio, Fl, según costumbre.</ref> vinum venit, etsi ven- ditio alibi facta sit, Brundisii <ref> Brundesio, Fl, según costumbre.</ref> tradi oportet. '''4.''' ULPIANUS ''libro V. ad Sabinum''.–Si servum mihi ignoranti sciens, furem vel noxium esse, ven-dideris, quamvis duplam promiseris, teneris mihi ex emto, quanti mea intererit scisse, quia ex sti-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2occ4sgthgk6awg4aansqxaj80kx1x3 104 84016 273190 2026-07-05T00:43:42Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'stituta libera esset, posterior, ut manus iniicere li-ceret, potior est libertas, quam manus iniectio. Plane si prior lex manus habeat iniectionem, po- sterior libertatem, favorabilius dicetur, liberam fore, quoniam utraque conditio pro mancipio ad- ditur, et sicut manus iniectio, ita libertas eximit eam iniuriam <ref>ab iniuria, Hal. Vulg.</ref>. '''10.''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.—Quum venderet Pamphilam et Stichum, venditioni... 273190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stituta libera esset, posterior, ut manus iniicere li-ceret, potior est libertas, quam manus iniectio. Plane si prior lex manus habeat iniectionem, po- sterior libertatem, favorabilius dicetur, liberam fore, quoniam utraque conditio pro mancipio ad- ditur, et sicut manus iniectio, ita libertas eximit eam iniuriam <ref>ab iniuria, Hal. Vulg.</ref>. '''10.''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.—Quum venderet Pamphilam et Stichum, venditioni inse- ruit pactum conventum, uti ne eadem mancipia, Pamphila et Stichus, quos minorato <ref>numerato, Vulg.</ref>pretio vendidit, alterius servitutem, quam Seii pateren- tur, post mortemque eius in libertate moraren- tur <ref>in libertatem vocarentur, Hal. </ref>; quaesitum est, an haec mancipia, de qui- bus inter emtorem et venditorem convenit, post mortem emtoris iure ipso liberata sint? Respondit, secundum Constitutionem Divi Hadriani super hoc prolatam Pamphilam et Stichum, de quibus quae- reretur, si manumissi non sint, liberos non esse. Claudius : Divus Marcus ex lege dicta libertatis in vendendo, quamvis non manumissos, fore liberos in Semenstribus constituit, licet in mortis tempus emtoris distulit venditor libertatem. </big><big><center>'''LIBER NONUSDECIMUS'''</center></big></big> <big><center>'''TIT. I'''</center></big> <center>DE ACTIONIBUS EMTI ET VENDITI</center> <center>''[Cf. Cod. IV. 49.]''</center> '''1.''' ULPIANUS ''libro XXVIII''. ad Sabinum .—Si res vendita non tradatur, in id, quod interest agi- tur, hoc est, quod rem habere interest emtoris; hoc autem interdum pretium egreditur, si pluris inter- est, quam res valet, vel emta est. § 1.—Venditor, si, quum sciret deberi servitu- tem, celavit, non evadet ex emto actionem, si modo eam rem emtor ignoravit; omnia enim, quae con- tra bonam fidem fiunt, veniunt in emti actionem. Sed scire venditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negavit, servitu- tem istam deberi, quum esset ab eo quaesitum. Sed et si proponas, eum ita dixisse: «nulla qui- dem servitus debetur, verum, ne <ref>ut(en lugar de ne), Hal.; si , Vulg.</ref> emergat in- opinata servitus, non teneor», puto eum ex emto teneri, quia servitus debebatur, et sciisset; sed si id egit, ne cognosceret emtor, aliquam servitutem deberi, opinor, eum ex emto teneri. Et generaliter dixerim, si improbato more versatus sit in celanda<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> s4jlk37gl0jzvhu39x226bj1tt9zqh1 104 84017 273193 2026-07-05T00:47:33Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>-Procurator totorum bonorum, cui res admini- strandae mandatae<ref>commissae, Hal.</ref> sunt, res domini neque mobiles vel immobiles, neque servus<ref>servos, Hal. Vulg.</ref> sine spe- ciali domini mandatu alienare potest, nisi fructus aut alias res, quae facile corrumpi possunt. 64. IDEM libro III. Regularum.- Is, cuius no- mine defensor extitit, si ante litem contestatam in praesentia fuerit, et postulet suo nomine litem suscipere, causa cognita audiendus est. 65. IDEM libro singulari de Heurematicis.<ref>libro singulari περὶ εὑρηματικῶν, Hal.</ref> -Si procuratorem absentem dominus satisdatio- ne relevare velit, literas suas ad adversarium di- rigere debebit, quibus significet, quem adversus eum procuratorem, et in qua causa fecerit, ra- tumque se habiturum, quod cum eo actum sit. Hoc enim casu, literis eius approbatis, velut prae- sentis procuratorem intervenire intelligendum est. Itaque etsi postea mutata voluntate procura- torem esse noluerit, tamen iudicium, quo quasi procurator expertus est, ratum esse debet. 66. <ref>Taur.; en el códice Fl. preceden borradas é incluidas en- tre paréntesis las palabras: Idem libro decimo Pandectarum, Br.; Idem libro Χ. πανδεκτῶν et Papinianus libro IX. Re- sponsorum, acertadamente Hal.; Paulus, Vulg.</ref> PAPINIANUS libro IX. Quaestionum.- Si is, qui Stichum vel Damam, utrum eorum ipse vellet, stipulatus est, et ratum habeat, quod alte- rum procuratorio nomine Titius petit, facit, ut res in iudicium deducta videatur, et stipulatio- nem consumit. 67. IDEM<ref>Papinianus lib. I., Hal.; Idem, Vulg.</ref> libro II. Responsorum. <ref>Las palabras integras se hallan en los Fragm. Vatic. § 328. 332.</ref> Pro- curator, qui pro evictione praediorum, quae ven- didit, fidem suam adstrinxit, etsi negotia gerere <ref>Hal. Vulg. y Fl. según reciente corrección , Br.; agere, Taur.</ref> desierit, obligationis tamen onere Praetoris auxilio non levabitur; nam procurator, qui pro domino vinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat. 68. IDEM libro III. <ref>II., Hal.</ref> Responsorum . - Quod procurator ex re domini, mandato non refragan- te, stipulatur, invito procuratore dominus petere potest. 69. PAULUS libro III. Responsorum . - Paulus respondit, etiam eum, qui ad litem suscipiendam procuratorem dedit, causae suae adesse non pro- hiberi. 70. SCAEVOLA libro I. Responsorum .-Paterfi- lio suo pupillo tutorem dedit Sempronium credi- torem suum, is administrata tutela reliquit fra- trem suum heredem; qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit, eique mandatae sunt actiones ab heredibus; quae- ro, quum tam tutelae actio, quam pecuniae cre- ditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata<ref>mandati, Vulg.</ref> actio ei detur, quam si defen- dat heredes, a quibus ei actiones mandatae sunt? Respondi, debere defendere.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l75xkzhnoa4sv2wnupmb02o0cecerw0 273207 273193 2026-07-05T01:27:57Z Y Magaly Holguin M 32211 273207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>-Procurator totorum bonorum, cui res admini- strandae mandatae<ref>commissae, Hal.</ref> sunt, res domini neque mobiles vel immobiles, neque servus<ref>servos, Hal. Vulg.</ref> sine spe- ciali domini mandatu alienare potest, nisi fructus aut alias res, quae facile corrumpi possunt. 64. IDEM ''libro III. Regularum.- Is, cuius no- mine defensor extitit, si ante litem contestatam in praesentia fuerit, et postulet suo nomine litem suscipere, causa cognita audiendus est. 65. IDEM ''libro singulari de Heurematicis.<ref>libro singulari περὶ εὑρηματικῶν, Hal.</ref> -Si procuratorem absentem dominus satisdatio- ne relevare velit, literas suas ad adversarium di- rigere debebit, quibus significet, quem adversus eum procuratorem, et in qua causa fecerit, ra- tumque se habiturum, quod cum eo actum sit. Hoc enim casu, literis eius approbatis, velut prae- sentis procuratorem intervenire intelligendum est. Itaque etsi postea mutata voluntate procura- torem esse noluerit, tamen iudicium, quo quasi procurator expertus est, ratum esse debet. 66. <ref>Taur.; en el códice Fl. preceden borradas é incluidas en- tre paréntesis las palabras: Idem libro decimo Pandectarum, Br.; Idem libro Χ. πανδεκτῶν et Papinianus libro IX. Re- sponsorum, acertadamente Hal.; Paulus, Vulg.</ref> PAPINIANUS ''libro IX. Quaestionum.- Si is, qui Stichum vel Damam, utrum eorum ipse vellet, stipulatus est, et ratum habeat, quod alte- rum procuratorio nomine Titius petit, facit, ut res in iudicium deducta videatur, et stipulatio- nem consumit. 67. IDEM<ref>Papinianus lib. I., Hal.; Idem, Vulg.</ref> ''libro II. Responsorum. <ref>Las palabras integras se hallan en los Fragm. Vatic. § 328. 332.</ref> Pro- curator, qui pro evictione praediorum, quae ven- didit, fidem suam adstrinxit, etsi negotia gerere <ref>Hal. Vulg. y Fl. según reciente corrección , Br.; agere, Taur.</ref> desierit, obligationis tamen onere Praetoris auxilio non levabitur; nam procurator, qui pro domino vinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat. 68. IDEM ''libro III. <ref>II., Hal.</ref> Responsorum . - Quod procurator ex re domini, mandato non refragan- te, stipulatur, invito procuratore dominus petere potest. 69. PAULUS ''libro III. Responsorum . - Paulus respondit, etiam eum, qui ad litem suscipiendam procuratorem dedit, causae suae adesse non pro- hiberi. 70. SCAEVOLA ''libro I. Responsorum .-Paterfi- lio suo pupillo tutorem dedit Sempronium credi- torem suum, is administrata tutela reliquit fra- trem suum heredem; qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit, eique mandatae sunt actiones ab heredibus; quae- ro, quum tam tutelae actio, quam pecuniae cre- ditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata<ref>mandati, Vulg.</ref> actio ei detur, quam si defen- dat heredes, a quibus ei actiones mandatae sunt? Respondi, debere defendere.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qfs6oj3czqzsve0rohsbxf7i8dwv3ai 104 84018 273196 2026-07-05T01:00:05Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'remota quoque stipulatione placuit, ex vendito esse actionem <ref>Opina Taur, en la nota, que, suprimiéndose el punto después de la palabra actionem, ha de comenzar § . con las de Nobis aliquando del siguiente.</ref>. § 1.—Si quid emtor contra, quam lege venditio- nis cautum est, fecisset, aut non fecisset <ref>aut non fecisset, omitelas Hal,</ref>, nobis aliquando placebat, non alias ex vendito propter poenam homini irrogatam agi posse, qua... 273196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>remota quoque stipulatione placuit, ex vendito esse actionem <ref>Opina Taur, en la nota, que, suprimiéndose el punto después de la palabra actionem, ha de comenzar § . con las de Nobis aliquando del siguiente.</ref>. § 1.—Si quid emtor contra, quam lege venditio- nis cautum est, fecisset, aut non fecisset <ref>aut non fecisset, omitelas Hal,</ref>, nobis aliquando placebat, non alias ex vendito propter poenam homini irrogatam agi posse, quam si pe- cuniae ratione venditoris interesset, veluti quia poenam promisisset; ceterum viro bono non con- venire credere, venditoris interesse, quod animo saevientis satisfactum non fuisset. Sed in contra- rium me vocat Sabini sententia, qui utiliter agi ideo arbitratus est, quoniam <ref> ob, inserta Hal.</ref>hoc minoris homo venisse videatur. '''7.''' IDEM ''libro X. <ref>VI . , Hal.</ref> Quaestionum''.—Servus ea lege veniit, ne in Italia esset; quodsi aliter factum esset, convenit citra stipulationem, ut poenam praestaret emtor, vix est, ut eo nomine vindictae ratione venditor agere possit, acturus utiliter, si non servata lege in poenam, quam ali promisit, inciderit. Huic consequens erit, ut hactenus agere possit, quatenus alii praestare cogitur; quidquid enim excedit, poena, non rei persecutio est. Quod- si, <ref>ut manumitteretur, vel, inserta la Vulg.</ref> ne poenae causa exportaretur, convenit, etiam affectionis ratione recte agetur. Nee viden- tur haec inter se contraria esse , quum beneficio affici hominem intersit hominis; enimvero poenae non irrogatae indignatio solam duritiam continet. '''8.''' IDEM ''libro XXVII. <ref>XXVIII. , Hal,</ref> Quaestionum''.—Quae- situm est, si quis proprium servum vendidisset, et, ut manumitteretur intra certum tempus, pracce- pisset, ac postea mutasset voluntatem, et emtor nihilominus manumisisset, an aliquam eo nomine actionem haberet? Dixi, ex vendito actionem ma- numisso servo vel mutata venditoris voluntate evanuisse. '''9.''' PAULUS ''libro V. Quaestionum''.—Titius ser- vum vendidit ea lege, ut, si Romae moratus esset, manus iniicere liceret, emtor alii eadem lege ven- didit, servus fugit a secundo emtore, et Romae moratur; quaero, an sit manus iniectio, et cui? Re- spondi, in fugitivo non est dubitandum, nihil con- tra legem factum videri, quia nec domino auferre se potest, nec qui in fuga est, ibi moratur. Quodsi ex voluntate secundi emtoris contra legem mora- tus sit, potior habendus est, qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emtoris et liberandi se eandem legem repetierit, nec poterit <ref>nec posterior, qui magis admonendi emtoris et liberaudise gratia eandem legem repetierit, poterit, Hal. </ref> aliquo modo auferre legem sui venditoris, cuius conditio extitit; nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset. Sed in poena promis- sa duae actiones sunt, manus autem iniectio in servum competit. Quodsi prior ita vendidit, ut pro-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bkcspoxv5zduryhb6gcygrs47lv5awe 104 84019 273198 2026-07-05T01:10:47Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'soluto ex mercibus plus, quam ex usuris quaerere potuit. <big><center>'''TIT. VII'''</center></big> <center>DE SERVIS EXPORTANDIS, VEL <ref>ET, Hal.</ref> SI ITA MANCIPIUM VENIERIT, UT MANUMITTA- TUR <ref>AUT NE PROSTITUATUR, adicionan otros en Hal.</ref>, VEL CONTRA</center> <center>''[Cf. Cod. IV. 55.57.]''</center> '''1.''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Si fuerit distractus servus , ne aliquo loci moretur, qui vendidit, in ea c... 273198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>soluto ex mercibus plus, quam ex usuris quaerere potuit. <big><center>'''TIT. VII'''</center></big> <center>DE SERVIS EXPORTANDIS, VEL <ref>ET, Hal.</ref> SI ITA MANCIPIUM VENIERIT, UT MANUMITTA- TUR <ref>AUT NE PROSTITUATUR, adicionan otros en Hal.</ref>, VEL CONTRA</center> <center>''[Cf. Cod. IV. 55.57.]''</center> '''1.''' ULPIANUS ''libro XXXII. ad Edictum''.—Si fuerit distractus servus , ne aliquo loci moretur, qui vendidit, in ea conditione est, ut possit legem remittere, ipse Romae <ref>et Romae ipsum, Hal .</ref> retinere. Quodet Papi- nianus libro tertio respondit; propter domini enim, inquit, securitatem custoditur lex, ne periculum subeat. '''2.''' MARCIANUS ''libro II. Publicorum''.—Expor- tandus si venierit ab Italia, in provincia morari potest, nisi specialiter prohibitum fuerit. '''3.''' PAULUS ''libro L. ad Edictum''.—Si quis hac lege veniit, ut intra certum tempus manumittatur, si non sit manumissus, liber fit; si tamen is, qui vendidit, in eadem voluntate perseveret, here- dis <ref>enim, insertan Hal. Vulg.</ref> voluntatem non esse exquirendam. '''4.''' MARCELLUS ''libro XXIV. Digestorum''.—Si minor viginti annis servum tibi in hoc vendiderit et tradiderit <ref>et tradiderit, omitelas Hal.</ref>, ut eum manumitteres, nullius momenti est traditio <ref>venditio, Hal.</ref>, quamquam ea mente tradiderit, ut, quum viginti annos ipse explesset, manumitteres; non enim multum facit, quod distu- lit libertatis praestationem, lex quippe consilio eius quasi parum firmo restitit. '''5.''' PAPINIANUS ''libro X.Quaestionum''.—Cui pacto venditoris <ref>venditionis , Hal .</ref> pomerio cuiuslibet civitatis interdictum est, urbe etiam interdictum esse vide- tur. Quod quidem alias quum Principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellectum, ne scilicet, qui careret minoribus, fruatur maio- ribus. '''6.''' IDEM ''libro XXVII <ref>XXVIII. , Hal.</ref> Quaestionum''.—Si venditor ab emtore caverit, ne serva manumitte- retur, neve prostituatur, et aliquo facto contra, quam fuerat exceptum, evincatur, aut libera iudi- cetur, et ex stipulatu poena petatur <ref>an(en lugar de aut)-petatur?, Hal.</ref>, doli exce-ptionem quidam obstituram putant; Sabinus, non obstituram. Sed ratio faciet, ut iure non teneat sti- pulatio, si, ne manumitteretur, exceptum est; nam incredibile est, de actu manumittentis, ac non po- tius de effectu beneficii cogitatum. Ceterum si, ne prostituatur, exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exigi non debeat, quum et ancil- lam contumelia affecerit, et venditoris affectionem forte, simul et verecundiam laeserit; etenim alias<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dkowiths4qsl4k4jcvh4bkqf1g4wzpz 104 84020 273199 2026-07-05T01:18:02Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>71. Paulus ''libro I. Sententiarum.- Absens reus causas absentiae (per) procuratorem redde- re potest. 72. IDEM libro I. Manualium.- Per procurato- rem non semper acquirimus actiones, sed retine- mus, veluti si reum conveniat intra legitimum tempus, vel si prohibeat opus novum fieri, ut in- terdictum nobis utile sit Quod vi aut clam; nam et hic pristinum ius nobis conservet. 73. IDEM libro singulari de officio Assessorum. -Si reus paratus sit ante litem contestatam pe- cuniam solvere , procuratore agente quid fieri oportet? Nam iniquum est, cogi eum iudicium ac- cipere, propter quod suspectus videri potest, qui praesente domino non obtulit pecuniam. Quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? Quid enim, si et famosa sit actio? Sed hoc constat, ut ante litem contestatam Praeses iubeat in aede sacra pecu- niam deponi; hoc enim fit et in pupillaribus pecu- niis. Quodsi lis contestata est, hoc omne officio iudicis dirimendum est. 74. ULPIANUS libro IV.<ref>VI. , Hal.</ref> Opinionum .-Nec civitatis actor negotium publicum per procurato- rem agere potest. 75. JULIANUS libro III. Digestorum.- Qui ab- sentem emtorem eundemque possessorem fundi defendebat, et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a venditore fundi, ut ab eo defendere- tur; venditor desiderabat caveri sibi, ratam rem emtorem habiturum; puto eum venditori de rato satisdare debere, quia, si fundum agenti restitue- rit, nihil prohibet dominum rem petere <ref>dominium repetere, Hal. Vulg.</ref>, et co- gi venditorem rursus defendere. 76. IDEM libro V. ad Minicium.- Titius, quum absentem defenderet, satisdedit, et priusquam iu- dicium acciperet, desiit reus solvendo esse quam ob causam defensor recusabat iudicium in se red- di oportere. Quaero, an id ei concedi oporteat<ref>oportet, antiguamente en el Fl., Br.</ref>? Iulianus respondit: defensor, quum satisdedit, domini loco habendus est; nec multum ei praesti- turus est Praetor, si eum non coëgerit iudicium accipere, quum ad fideiussores eius iri<ref>ad fideiussores actor ire, Hal.</ref> possit, et hi quidquid praestiterint, a defensore consecu- turi sint. 77. PAULUS libro LVII.<ref>quinquagensimo septimo, Taur.</ref> ad Edictum. Omnis, qui defenditur, boni viri arbitratu defen- dendus est. 78. AFRICANUS libro VI . Quaestionum.- Et ideo non potest videri viri<ref>viri, omitela Fl.; insértanla Hal. Vulg.</ref> boni arbitratu li- tem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controversia deducatur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pe3bmvhz6zip1wzfq0jn1cpe83zpvgq 273202 273199 2026-07-05T01:20:28Z Y Magaly Holguin M 32211 273202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>71. Paulus ''libro I. Sententiarum.- Absens reus causas absentiae (per) procuratorem redde- re potest. 72. IDEM ''libro I. Manualium.- Per procurato- rem non semper acquirimus actiones, sed retine- mus, veluti si reum conveniat intra legitimum tempus, vel si prohibeat opus novum fieri, ut in- terdictum nobis utile sit Quod vi aut clam; nam et hic pristinum ius nobis conservet. 73. IDEM ''libro singulari de officio Assessorum. -Si reus paratus sit ante litem contestatam pe- cuniam solvere , procuratore agente quid fieri oportet? Nam iniquum est, cogi eum iudicium ac- cipere, propter quod suspectus videri potest, qui praesente domino non obtulit pecuniam. Quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? Quid enim, si et famosa sit actio? Sed hoc constat, ut ante litem contestatam Praeses iubeat in aede sacra pecu- niam deponi; hoc enim fit et in pupillaribus pecu- niis. Quodsi lis contestata est, hoc omne officio iudicis dirimendum est. 74. ULPIANUS ''libro IV.<ref>VI. , Hal.</ref> Opinionum .-Nec civitatis actor negotium publicum per procurato- rem agere potest. 75. JULIANUS ''libro III. Digestorum.- Qui ab- sentem emtorem eundemque possessorem fundi defendebat, et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a venditore fundi, ut ab eo defendere- tur; venditor desiderabat caveri sibi, ratam rem emtorem habiturum; puto eum venditori de rato satisdare debere, quia, si fundum agenti restitue- rit, nihil prohibet dominum rem petere <ref>dominium repetere, Hal. Vulg.</ref>, et co- gi venditorem rursus defendere. 76. IDEM ''libro V. ad Minicium.- Titius, quum absentem defenderet, satisdedit, et priusquam iu- dicium acciperet, desiit reus solvendo esse quam ob causam defensor recusabat iudicium in se red- di oportere. Quaero, an id ei concedi oporteat<ref>oportet, antiguamente en el Fl., Br.</ref>? Iulianus respondit: defensor, quum satisdedit, domini loco habendus est; nec multum ei praesti- turus est Praetor, si eum non coëgerit iudicium accipere, quum ad fideiussores eius iri<ref>ad fideiussores actor ire, Hal.</ref> possit, et hi quidquid praestiterint, a defensore consecu- turi sint. 77. PAULUS ''libro LVII.<ref>quinquagensimo septimo, Taur.</ref> ad Edictum. Omnis, qui defenditur, boni viri arbitratu defen- dendus est. 78. AFRICANUS ''libro VI . Quaestionum.- Et ideo non potest videri viri<ref>viri, omitela Fl.; insértanla Hal. Vulg.</ref> boni arbitratu li- tem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controversia deducatur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qcuwzyft174lmwh87m9sx0t4mfmfd7j 104 84021 273200 2026-07-05T01:18:05Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>derit, in me ex stipulatu actio non datur, quia nec iudicati mecum agi potest. '''29.''' IDEM ''libro IX. ad Edictum''.—Si actor ma- lit dominum potius convenire, quam eum, qui in rem suam procurator est, dicendum est ei licere. '''30.''' PAULUS ''libro I. Sententiarum''.—Actoris procurator non in rem suam datus propter im- pensas, quas in litem fecit, potest desiderare, ut sibi ex iudicatione <ref>''ex tudicati actione, Vulg.'' </ref> satisfiat, si dominus litis solvendo non sit. '''31.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Si quis, quum procuratorio nomine condemnatus esset, heres extiterit domino litis, iudicati actionem non recte recusabit. Hoc, si ex asse; sin autem ex par- te heres extiterit et totum solverit, siquidem ei mandatum est hoc quoque, ut solvat, mandati actionem adversus coheredes habebit, si non sit mandatum, negotiorum gestorum actio datur; quod est, etsi heres procurator non extiterit et solverit. § 1.—Unius litis plurium personarum plures dari procuratores non est prohibitum. § 2.—Iulianus ait, eum, qui dedit diversis tem- poribus procuratores duos, posteriorem dando priorem prohibuisse videri. '''32'''. PAULUS ''libro VIII, ad Edictum''.—Pluribus procuratoribus in solidum simul datis occupantis melior conditio erit, ut posterior non sit in eo, quod prior petit, procurator. '''33.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Servum quoque et filiumfamilias procuratorem posse ha- bere aiunt. Et quantum ad filiumfamilias, verum est; in servo subsistimus, et negotia quidem pe- culiaria servi posse gerere aliquem, et hoc casu procuratorem eius esse admittimus, quol et La- beoni videtur; actionem autem intendere vetamus. § 1.—Eum vero, qui de statu suo litigat, procu- ratorem habere posse non dubit imus, non solum in administratione rerum, sed etiam in actioni- bus, quae ei vel adversus eum competant <ref>''competent, Fl. según reciente corrección, Br.''</ref>; ex possessione sive servitutis, sive libertatis de suo statu litigat. Ex contrario quoque eum procura- torem dari posse manifestum est. § 2.—Publice utile est, absentes a quibuscun- que defendi; nam et in capitalibus iudiciis defen- sio datur. Ubicunque itaque absens quis damnari potest, ibi quemvis verba pro eo facientem et in- nocentiam excusantem audiri aequum est, et or- dinarium admittere; quod et <ref>''et, en Br. Fl.; omítela Tour.''</ref> ex Rescripto Im- peratoris nostri apparet. _______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9qb5qgaigednkmtbhw9sc8l69hr9v8v 273201 273200 2026-07-05T01:18:47Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>derit, in me ex stipulatu actio non datur, quia nec iudicati mecum agi potest. '''29.''' IDEM ''libro IX. ad Edictum''.—Si actor ma- lit dominum potius convenire, quam eum, qui in rem suam procurator est, dicendum est ei licere. '''30.''' PAULUS ''libro I. Sententiarum''.—Actoris procurator non in rem suam datus propter im- pensas, quas in litem fecit, potest desiderare, ut sibi ex iudicatione <ref>''ex tudicati actione, Vulg.'' </ref> satisfiat, si dominus litis solvendo non sit. '''31.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Si quis, quum procuratorio nomine condemnatus esset, heres extiterit domino litis, iudicati actionem non recte recusabit. Hoc, si ex asse; sin autem ex par- te heres extiterit et totum solverit, siquidem ei mandatum est hoc quoque, ut solvat, mandati actionem adversus coheredes habebit, si non sit mandatum, negotiorum gestorum actio datur; quod est, etsi heres procurator non extiterit et solverit. § 1.—Unius litis plurium personarum plures dari procuratores non est prohibitum. § 2.—Iulianus ait, eum, qui dedit diversis tem- poribus procuratores duos, posteriorem dando priorem prohibuisse videri. '''32'''. PAULUS ''libro VIII, ad Edictum''.—Pluribus procuratoribus in solidum simul datis occupantis melior conditio erit, ut posterior non sit in eo, quod prior petit, procurator. '''33.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Servum quoque et filiumfamilias procuratorem posse ha- bere aiunt. Et quantum ad filiumfamilias, verum est; in servo subsistimus, et negotia quidem pe- culiaria servi posse gerere aliquem, et hoc casu procuratorem eius esse admittimus, quol et La- beoni videtur; actionem autem intendere vetamus. § 1.—Eum vero, qui de statu suo litigat, procu- ratorem habere posse non dubit imus, non solum in administratione rerum, sed etiam in actioni- bus, quae ei vel adversus eum competant <ref>''competent, Fl. según reciente corrección, Br.''</ref>; ex possessione sive servitutis, sive libertatis de suo statu litigat. Ex contrario quoque eum procura- torem dari posse manifestum est. § 2.—Publice utile est, absentes a quibuscun- que defendi; nam et in capitalibus iudiciis defen- sio datur. Ubicunque itaque absens quis damnari potest, ibi quemvis verba pro eo facientem et in- nocentiam excusantem audiri aequum est, et or- dinarium admittere; quod et <ref>''et, en Br. Fl.; omítela Tour.''</ref> ex Rescripto Im- peratoris nostri apparet. _______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> cgahwj5ob6i6j5gyjmxmslulpmxtz5z 104 84022 273204 2026-07-05T01:23:58Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1.–Materia emta si furto periisset, postquam tradita esset, emtoris esse periculo respondit, si minus, venditoris; videri autem trabes traditas, quas emtor signasset. '''15.''' GAIUS ''libro II. quotidianarum rerum'' <ref>Br. considera rerum añadida por antiguos copistas, pero no Taur.; rerum quotidianarum sive aureorum, Hal.</ref>. Si vina, quae in doliis erunt <ref>erant, Hal.</ref>, venierint, eaque, antequam ab emtore tollerentur, sua... 273204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.–Materia emta si furto periisset, postquam tradita esset, emtoris esse periculo respondit, si minus, venditoris; videri autem trabes traditas, quas emtor signasset. '''15.''' GAIUS ''libro II. quotidianarum rerum'' <ref>Br. considera rerum añadida por antiguos copistas, pero no Taur.; rerum quotidianarum sive aureorum, Hal.</ref>. Si vina, quae in doliis erunt <ref>erant, Hal.</ref>, venierint, eaque, antequam ab emtore tollerentur, sua natura cor- rupta fuerint, si quidem de bonitate eorum affir- mavit venditor, tenebitur emtori; quodsi nihil affir-mavit, emtoris erit periculum, quia, sive non de-gustavit, sive degustando male probavit, de se queri debet. Plane, si, quum intelligeret venditor non duraturam bonitatem corum usque ad <ref>Hal.; usque ad in, Fl.</ref> eum diem, quo tolli deberent , non admonuit emtorem, tenebitur ei, quanti eius interesset admoni- tum fuisse. '''16.''' IAVOLENUS ''libro VII. ex Cassio''.–Servi emtor, si eum conductum rogavit, donec pretium solveret, nihil per eum servum acquirere poterit, quoniam non videtur traditus is, cuius possessio per locationem retinetur a venditore. Periculum eius servi ad emtorem pertinet, quod tamen sine dolo venditoris intervenerit. '''17.''' POMPONIUS ''libro XXXI. ad Quintum Mu- cium . Illud sciendum est, quum moram emtor adhibere coepit, iam non culpam <ref>tantum, inserta Hal.</ref>, sed dolum malum tantum <ref>sed et dolum, (omitiendo malum tantum), Hal.</ref> praestandum a venditore. Quod- si per venditorem et emtorem mora fuerit, Labeo quidem scribit, emtori potius nocere, quam vendi- tori moram adhibitam; sed videndum est, ne poste- rior mora damnosa ci sit. Quid enim, si interpella- vero venditorem, et non dederit id, quod emeram, deinde posteriore <ref>postea, al margen interior del códice Fl.</ref> offerente illo ego non acce- perim? Sane hoc casu nocere mihi deberet. Sed si per emtorem mora fuisset, deinde, quum omnia in integro essent, venditor moram adhibuerit, quum posset se exsolvere, aequum est, posteriorem mo- ram venditori nocere. '''18.''' PAPINIANUS ''libro III. Responsorum''.–Ha- bitationum oneribus morte libertorum finitis, em- tor domus ob eam causam venditori non tenebitur, si nihil aliud convenit, quam ut habitationes se- cundum defuncti voluntatem super pretium liber- tis praestarentur. § 1.–<ref>Véanse los Fragmentos Vaticanos, § 1.</ref> Ante pretium solutum dominii quae- stione mota pretium emtor solvere non evictio- nisi fideiussores idonei a venditore eius cogetur, nis <ref>nomine, insertan Hal. Vulg.</ref> offerantur. '''19.''' HERMOGENIANUS ''libro II. Iuris Epitoma- rum'' <ref>ἐπιτομῶν, Hal.</ref>.–Venditori si emtor in pretio solvendo moram fecerit, usuras duntaxat praestabit, non omne omnino , quod venditor mora non facta con- sequi potuit, veluti si negotiator fuit, et pretio<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> q4s60x6yaogzex95r0wsj4a4586kg8j 104 84023 273208 2026-07-05T01:32:41Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'lianus putat, statim perfectam esse venditionem, quoniam certum sit, eam contractam. § 2.–Quum usumfructum mihi vendis, interest, utrum ius utendi fruendi, quod solum tuum sit, vendas, an vero in ipsum corpus, quod tuum sit, usumfructum mihi vendas; nam priore casu, etiam- si statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu vivis; posterio- re casu heredi meo nihil debebitur, heres tuus de- bebit. '''9.''' G... 273208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>lianus putat, statim perfectam esse venditionem, quoniam certum sit, eam contractam. § 2.–Quum usumfructum mihi vendis, interest, utrum ius utendi fruendi, quod solum tuum sit, vendas, an vero in ipsum corpus, quod tuum sit, usumfructum mihi vendas; nam priore casu, etiam- si statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu vivis; posterio- re casu heredi meo nihil debebitur, heres tuus de- bebit. '''9.''' GAIUS ''libro X. ad Edictum provinciale''.– Si post inspectum praedium, antequam emtio con- traheretur, arbores vento vi deiectae sunt, an hae quoque emtori tradi debeant, quaeritur. Et re- sponsum est, non deberi, quia eas non emerit, quum antequam fundum emerit, desierint fundi esse; sed si ignoravit emtor, deiectas esse arbores, venditor autem scivit <ref>Hal. Vulg.; scit, Fl.</ref>, nec admonuit, quanti emtoris interfuerit, rem aestimandam esse, si modo venit. '''10.''' ULPIANUS ''libro VIII. Disputationum''.–Si in venditione conditionali hoc ipsum convenisset, ut res periculo emtoris servaretur, puto pactum valere. § 1.–In libro septimo <ref>sexto, Hal.</ref> Digestorum Iuliani Scaevola notat: fundi nomine emtor agere non po- test, quum, priusquam mensura fieret, inundatione aquarum, aut chasmate , aliove quo casu pars fundi interierit. '''11.'' ALFENUS <ref>Ulpianus, (omitiendo Varus), Vulg.</ref> VARUS <ref>Varus, omitela Hal.</ref> ''libro II. Digesto- rum.–Si vendita insula combusta esset, quum in- cendium sine culpa fieri non possit, quid iuris sit? Respondit, quia sine patrisfamilias culpa fieri po- test, neque si servorum negligentia factum esset, continuo dominus in culpa erit; quamobrem si venditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et dili- gentes praestare, si quid accidisset, nihil ad eum pertinebit. '''12.''' PAULUS ''libro III. Alfeni Epitomarum Digestorum'' <ref>ἐπιτομῶν Alfeni Digestorum, Hal.</ref>.– Lectos emtos Aedilis, quum in via publica positi essent, concidit; si traditi essent emtori, aut per eum stetisset, quominus traderentur, emtoris periculum esse placet, '''13.''' IULIANUS ''libro III. ad Urseium Ferocem. –eumque cum Aedili, si id non iure fecisset, ha- biturum actionem legis Aquiliae, aut certe cum venditore ex emto agendum esse, ut is actiones suas, quas cum Aedile habuisset, ei praestaret. '''14.''' PAULUS ''libro III. Epitomatorum Alfeni Digestorum'' <ref>Br. considera Digestorum añadida por antiguos copistas, pero no Taur.; véase la nota anterior.</ref>.–Quodsi neque traditi essent, neque emtor in mora fuisset, quominus traderentur, ven- ditoris periculum erit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> a4hj2wnof4eeamm03juireki348xk1k 104 84024 273209 2026-07-05T01:36:34Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>''ctum''.—Si quis negotia aliena gerens indebitum exegerit, restituere cogitur; de eo autem, quod indebitum solvit, magis est, ut sibi imputare de- beat. '''24. [23. H. 25. V.]''' IDEM ''libro XXIV. ad Edi- ctum''.—Si ego hac mente pecuniam procuratori dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas qui- dem per procuratorem non acquiritur. Potest ta- men creditor etiam invito me ratum habendo pe- cuniam suam facere, quia procurator in accipien- do creditoris duntaxat negotium gessit; et ideo creditoris ratihabitatione <ref>''Aei el texto; pero parece que debe leeres ratihabitione. —N. del T.''</ref> liberor. '''25. [24. II. 26. V.]''' IDEM ''libro XXVII. ad Edi. ctum''.—Si quis negotia aliena gerens plus, quam oportet, impenderit, recuperaturum eum id, quod praestari debuerit. '''26. [25. H. 27. V.]''' MODESTINUS ''libro I. Re- sponsorum.''— Quum alicui <ref>''aliquando, Hal.''</ref> civitati per fidei- commissum restitui iussa esset hereditas, Magi- stratus actores horum bonorum Titium et Seium et Caium <ref>''tunc, inserta Hal.''</ref> idoneos creaverunt; postmodum hi actores inter se diviserunt administrationem bo- norum, idque egerunt sine auctoritate et sine consensu Magistratuumn; post aliquod tempus te- stamentum, per quod restitui civitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tri- bunali, atque ita ab intestato Sempronius legiti- mus heres defuncti extitit, sed ex his actoribus unus non solvendo decessit, et nemo heres e'us extitit. Quaero, si Semprouius conveniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos pertinet? Herennius Modestinus respondit, quod ab uno ex actoribus ob ea, quae solus ges- sit, negotiorum gestorum actione servari non pot- est, ad damnum eius, cui legitima hereditas quae- sita est, pertinere. '''27. [26. H. 28. ]''' IDEM ''libro II. Responso- Tum''.—Ex duobus fratribus, uno quidem suae aetatis, alio vero minore annis, quum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificaverat; quumque eundem saltum cum fratre divideret, sumtus sibi, quasi re melio- re ab eo facta, desiderabat fratre minore iam le- gitimae aetatis constituto; Herennius Modestinus respondit, ob sumtus nulla re urgente, sed volu- ptatis causa factos eum, de quo quaeritur, actio- nem non habere. § 1—<ref>''Idem, añade Hal.''</ref> Titium, si pietatis respectu sororis aluit filiam, actionem hoc nomine contra eam non habere reapoudi <ref>''respondit, Hal.''</ref>. '''28. [27. H. 29. V.]''' IAVOLENUS ''libro VIII. ex Cassio''.—Si quis mandatu Titii negotia Seii ges- sit, Titio mandati tenetur, lisque aestimari de- ____________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kaqxuyp1p7x2n2u0t8y6k4ly2qiwx4k 104 84025 273210 2026-07-05T01:41:07Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Sed nec redhibitoriae speciem venire in negotiorum gestorum actionem, et per hoc sex mensibus exactis perire; si vel mancipium in re- bus non invenit, vel eo invento, quod accessio- num nomine additum est, vel quoddeter deterior homo factus esset, vel quod per eum esset acquisitum non ex re emtoris, nec invenit, nec recepisset, nec esset in ipsis<ref>sive mancipium in rebus-invento aut deterior homo factus est; aut quod accessionum nomine additum erat, vel per eum acquisitum - invenit, nec recepit, nec erat in ipsius, Hal.</ref> emtoris negotiis, quae gere- bat, unde sibi in praesenti redderet. § 3. Ceterum, si ex alia causa perpetuae obli- gationis, quum sit locuples, debeat, non est im- putandum, quod non solverit; utique, si neque usurarum ratio querelam movet. Diversumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solvi, ut deberetur ex tutelae actione. 36. [35. Η. 38. V.] PAULUS ''libro IV. Quaestio- num. Si liber homo bona fide mihi serviens mu- tuam pecuniam sumserit, eamque in rem meam verterit, qua actione id, quod in rem nostram vertit, reddere debeam, videndum est; non enim quasi amici, sed quasi domini negotium gessit. Sed negotiorum gestorum actio danda est, quae desinit competere, si creditori eius soluta sit. 37. [36. H. 39. V.] IDEM ''libro I. Sententia- rum.- Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius <ref>quum is, Hal.</ref> patitur actionem. § 1. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur, et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit, nisi fortuitis casi- bus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tem- pore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. § 2. <ref>Véase Pauli sentt. recc. I. 4. § 7.</ref>-Pater, si emancipati filii res a se do- natas administravit, filio actione negotiorum ge- storum<ref>tenebitur, según otra lectura del márgen interior del codice Fl.</ref> tenetur. 38. [ 37. H. 40. V. ] TRYPHONINUS ''libro II. Dis- putationum. Qui sine usuris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotia; quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usu- ras praestare debeat. Dixi, si a semetipso exige- re eum oportuit, debiturum usuras; quodsi dies solvendae pecuniae tempore, quo negotia gerebat, nondum venerat, usuras non debiturum; sed die praeterito, si non intulit rationibus creditoris, cuius negotia gerebat, eam pecuniam a se de- bitam, merito usuras bonae fidei iudicio prae- stiturum. Sed quas usuras debebit, videamus; utrum eas, quibus aliis idem creditor foeneras- set, an et maximas usuras, quoniam, ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiave admi- nistrat, aut Magistratus municipii publicam in usus suos convertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a Divis Principibus. Sed istius diversa causa est, qui non sibi sumsit ex admi- nistratione numos, sed ab amico accepit, et ante<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l2yskst2begjafnoi8sixyo9jaeyb7k 273211 273210 2026-07-05T01:41:58Z Y Magaly Holguin M 32211 273211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Sed nec redhibitoriae speciem venire in negotiorum gestorum actionem, et per hoc sex mensibus exactis perire; si vel mancipium in re- bus non invenit, vel eo invento, quod accessio- num nomine additum est, vel quoddeter deterior homo factus esset, vel quod per eum esset acquisitum non ex re emtoris, nec invenit, nec recepisset, nec esset in ipsis<ref>sive mancipium in rebus-invento aut deterior homo factus est; aut quod accessionum nomine additum erat, vel per eum acquisitum - invenit, nec recepit, nec erat in ipsius, Hal.</ref> emtoris negotiis, quae gere- bat, unde sibi in praesenti redderet. § 3. Ceterum, si ex alia causa perpetuae obli- gationis, quum sit locuples, debeat, non est im- putandum, quod non solverit; utique, si neque usurarum ratio querelam movet. Diversumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solvi, ut deberetur ex tutelae actione. 36. [35. Η. 38. V.] PAULUS ''libro IV. Quaestio- num. Si liber homo bona fide mihi serviens mu- tuam pecuniam sumserit, eamque in rem meam verterit, qua actione id, quod in rem nostram vertit, reddere debeam, videndum est; non enim quasi amici, sed quasi domini negotium gessit. Sed negotiorum gestorum actio danda est, quae desinit competere, si creditori eius soluta sit. 37. [36. H. 39. V.] IDEM ''libro I. Sententia- rum.- Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius <ref>quum is, Hal.</ref> patitur actionem. § 1. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur, et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit, nisi fortuitis casi- bus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tem- pore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. § 2. <ref>Véase Pauli sentt. recc. I. 4. § 7.</ref>-Pater, si emancipati filii res a se do- natas administravit, filio actione negotiorum ge- storum<ref>tenebitur, según otra lectura del márgen interior del codice Fl.</ref> tenetur. 38. [ 37. H. 40. V. ] TRYPHONINUS ''libro II. Dis- putationum''. Qui sine usuris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotia; quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usu- ras praestare debeat. Dixi, si a semetipso exige- re eum oportuit, debiturum usuras; quodsi dies solvendae pecuniae tempore, quo negotia gerebat, nondum venerat, usuras non debiturum; sed die praeterito, si non intulit rationibus creditoris, cuius negotia gerebat, eam pecuniam a se de- bitam, merito usuras bonae fidei iudicio prae- stiturum. Sed quas usuras debebit, videamus; utrum eas, quibus aliis idem creditor foeneras- set, an et maximas usuras, quoniam, ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiave admi- nistrat, aut Magistratus municipii publicam in usus suos convertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a Divis Principibus. Sed istius diversa causa est, qui non sibi sumsit ex admi- nistratione numos, sed ab amico accepit, et ante<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5e9ewoqf5s7opsgda8352nnsau3cf42 273212 273211 2026-07-05T01:42:49Z Y Magaly Holguin M 32211 273212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Sed nec redhibitoriae speciem venire in negotiorum gestorum actionem, et per hoc sex mensibus exactis perire; si vel mancipium in re- bus non invenit, vel eo invento, quod accessio- num nomine additum est, vel quoddeter deterior homo factus esset, vel quod per eum esset acquisitum non ex re emtoris, nec invenit, nec recepisset, nec esset in ipsis<ref>sive mancipium in rebus-invento aut deterior homo factus est; aut quod accessionum nomine additum erat, vel per eum acquisitum - invenit, nec recepit, nec erat in ipsius, Hal.</ref> emtoris negotiis, quae gere- bat, unde sibi in praesenti redderet. § 3. Ceterum, si ex alia causa perpetuae obli- gationis, quum sit locuples, debeat, non est im- putandum, quod non solverit; utique, si neque usurarum ratio querelam movet. Diversumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solvi, ut deberetur ex tutelae actione. 36. [35. Η. 38. V.] PAULUS ''libro IV. Quaestio- num. Si liber homo bona fide mihi serviens mu- tuam pecuniam sumserit, eamque in rem meam verterit, qua actione id, quod in rem nostram vertit, reddere debeam, videndum est; non enim quasi amici, sed quasi domini negotium gessit. Sed negotiorum gestorum actio danda est, quae desinit competere, si creditori eius soluta sit. 37. [36. H. 39. V.] IDEM ''libro I. Sententia- rum.- Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius <ref>quum is, Hal.</ref> patitur actionem. § 1. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur, et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit, nisi fortuitis casi- bus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tem- pore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. § 2. <ref>Véase Pauli sentt. recc. I. 4. § 7.</ref>-Pater, si emancipati filii res a se do- natas administravit, filio actione negotiorum ge- storum<ref>tenebitur, según otra lectura del márgen interior del codice Fl.</ref> tenetur. 38. [ 37. H. 40. V. ] TRYPHONINUS ''libro II. Dis- putationum. Qui sine usuris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotia; quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usu- ras praestare debeat. Dixi, si a semetipso exige- re eum oportuit, debiturum usuras; quodsi dies solvendae pecuniae tempore, quo negotia gerebat, nondum venerat, usuras non debiturum; sed die praeterito, si non intulit rationibus creditoris, cuius negotia gerebat, eam pecuniam a se de- bitam, merito usuras bonae fidei iudicio prae- stiturum. Sed quas usuras debebit, videamus; utrum eas, quibus aliis idem creditor foeneras- set, an et maximas usuras, quoniam, ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiave admi- nistrat, aut Magistratus municipii publicam in usus suos convertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a Divis Principibus. Sed istius diversa causa est, qui non sibi sumsit ex admi- nistratione numos, sed ab amico accepit, et ante<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l2yskst2begjafnoi8sixyo9jaeyb7k 104 84026 273213 2026-07-05T01:45:27Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'stentur, id est, res tradatur, et de evictione caveatur. An tamen ad pretium consequendum ex vendito conveniri possit, videndum; et si quidem et de hoc ipso iuratum est, quod pretium solutum est, nulla pro pretio actio superest, si vero hoc non fuerit iuratum, tunc consequens est, de pretio cum teneri. § 4.—Idem dicemus, et si quis societatem fecisse iuraverit, nam et is pro socio poterit conveniri. § 5.—Marcellus etiam scribit, si quis iur... 273213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stentur, id est, res tradatur, et de evictione caveatur. An tamen ad pretium consequendum ex vendito conveniri possit, videndum; et si quidem et de hoc ipso iuratum est, quod pretium solutum est, nulla pro pretio actio superest, si vero hoc non fuerit iuratum, tunc consequens est, de pretio cum teneri. § 4.—Idem dicemus, et si quis societatem fecisse iuraverit, nam et is pro socio poterit conveniri. § 5.—Marcellus etiam scribit, si quis iuraverit, ob decem pignori dedisse fundum, non alias eum pignoraticia agere posse, quam si decem solverit; sed et illud adiicit (1), fortassis eum etiam in decem ex iureiurando suo posse conveniri; quod magis probat. Cui Quintus (2) Saturninus consentit, argumentoque utitur eius, qui iuravit, eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse; nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam; quae non esse extra aequitatem posita, non negaverim. § 6.—Si quis iuraverit in re pecuniaria per genium Principis, dare se non oportere, et peieraverit, vel, dari sibi oportere, vel intra certum tempus iuraverit se soluturum, nec solvit, Imperator noster cum patre rescripsit, fustibus eum castigatum dimitti (3); et ita ei superdici (4): ''προπετῶς μὴ ὅμνυε ſtemere ne iura]''. '''14.''' PAULUS ''libro III. (5) ad Edictum.''—Quoties propter rem iuratur, nec parenti, nec patrono remittitur iusiurandum; propter rem autem iusiurandum exigitur, veluti de pecunia credita, quum iurat actor, sibi dari oportere, vel reus, se dare non oportere. Idem est, quum de pecunia constituta iusiurandum exigitur. '''15.''' IDEM ''libro VI. ad Edictum''.—Ad personas egregias, eosque, qui valetudine impediuntur, domum mitti oportet ad iurandum. '''16.''' ULPIANUS ''libro X. ad Edictum''.—Si patronus libertam suam uxorem duxerit, non compelletur iurare de rerum amotarum iudicio; sed et si ipse deferat iusiurandum libertae suae, de calumnia non debet (6) iurare. '''17.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Iusiu- randum, quod ex conventione extra iudicium defertur, referri non potest. § 1.—Pupillus tutore auctore iusiurandum deferre debet; quod si sine tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum administrandarum ius ei non competit. § 2.—Si tutor, qui tutelam gerit, aut curator furiosi prodigive iusiurandum detulerit, ratum (1) Hal. Vulg.; adiici, Fl. (2) Mutius, inserta la Vulg. (3) Hal. Vulg.; castigandum dimittere, Fl. (4) superindici, Hal. (5) I., Hal. (6) ipse, inserta Hal. ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qy2pe0mu2refsdi3a8injv1nl6vb2ji 273219 273213 2026-07-05T01:58:36Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stentur, id est, res tradatur, et de evictione caveatur. An tamen ad pretium consequendum ex vendito conveniri possit, videndum; et si quidem et de hoc ipso iuratum est, quod pretium solutum est, nulla pro pretio actio superest, si vero hoc non fuerit iuratum, tunc consequens est, de pretio cum teneri. § 4.—Idem dicemus, et si quis societatem fecisse iuraverit, nam et is pro socio poterit conveniri. § 5.—Marcellus etiam scribit, si quis iuraverit, ob decem pignori dedisse fundum, non alias eum pignoraticia agere posse, quam si decem solverit; sed et illud adiicit <ref>''Hal. Vulg.''; adiici, Fl.</ref>, fortassis eum etiam in decem ex iureiurando suo posse conveniri; quod magis probat. Cui Quintus <ref>Mutius, ''inserta la Vulg.''</ref> Saturninus consentit, argumentoque utitur eius, qui iuravit, eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse; nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam; quae non esse extra aequitatem posita, non negaverim. § 6.—Si quis iuraverit in re pecuniaria per genium Principis, dare se non oportere, et peieraverit, vel, dari sibi oportere, vel intra certum tempus iuraverit se soluturum, nec solvit, Imperator noster cum patre rescripsit, fustibus eum castigatum dimitti <ref>''Hal. Vulg.''; castigandum dimittere, ''Fl.''</ref>; et ita ei superdici <ref>superindici, ''Hal.''</ref>: ''προπετῶς μὴ ὅμνυε ſtemere ne iura]''. '''14.''' PAULUS ''libro III. <ref>I., ''Hal.''</ref> ad Edictum.''—Quoties propter rem iuratur, nec parenti, nec patrono remittitur iusiurandum; propter rem autem iusiurandum exigitur, veluti de pecunia credita, quum iurat actor, sibi dari oportere, vel reus, se dare non oportere. Idem est, quum de pecunia constituta iusiurandum exigitur. '''15.''' IDEM ''libro VI. ad Edictum''.—Ad personas egregias, eosque, qui valetudine impediuntur, domum mitti oportet ad iurandum. '''16.''' ULPIANUS ''libro X. ad Edictum''.—Si patronus libertam suam uxorem duxerit, non compelletur iurare de rerum amotarum iudicio; sed et si ipse deferat iusiurandum libertae suae, de calumnia non debet <ref>ipse, ''inserta Hal.''</ref> iurare. '''17.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Iusiu- randum, quod ex conventione extra iudicium defertur, referri non potest. § 1.—Pupillus tutore auctore iusiurandum deferre debet; quod si sine tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum administrandarum ius ei non competit. § 2.—Si tutor, qui tutelam gerit, aut curator furiosi prodigive iusiurandum detulerit, ratum ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> epnpsbog5g402f7l3s0a7o107s56epc 104 84027 273214 2026-07-05T01:46:13Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3.—Ait Praetor: CUIUS NOMINE QUIS ACTIONEM DARI SIBI POSTULA BIT <ref>POSTULAVERIT, ''Hal.''</ref>, IS EUX VIRI BONI ARBI- TRATU DEFENDAT; ET EI <ref>''HT EX QUO NOMINE, nos; BT EI QUOCUM TO NOMINE, otros''</ref>, QUO NOMINE AGET <ref>AGIT, ''Vulg.''</ref>, ID RATUM HABERE EUM, AD QUEM EA RES PER TINET, BONI VIRI ARBITRATU SATISDET. § 4.—Aequum Praetori visum est, eum, qui ali- cuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere. § 5.—Si quis in rem suam procurator interve- niat, adhuc erit dicendum, debere eum defende- re, nisi forte ex necessitate fuerit factus. '''34'''. GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.— Si quis in rem suam procuratorio nomine agit, veluti emtor hereditatis, an debeat invicem ven- ditorem defendere? Et placet, si bona fide et non in fraudem eorum, qui invicem agere vellent, ge- stum sit negotium, non oportere eum invicem de- fendere. '''35'''. ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Sed et hae personae procuratorum debebunt defendere, quibus sine mundatu agere licet; utputa liberi, li- cet sint in potestate; item parentes, et fratres, et affines, et liberti. § 1.—Patronus libertum et per procuratorem, ut ingratum, accusare potest, et libertus per pro- curatorem respondere. § 2.—Non solum autem si actio postuletur a procuratore, sed et praeiudicium, vel interdictum, vel si stipulatione legatorum, vel damni infecti velit caveri, debebit absentem defendere in com- petenti tribunali et eadem provincia. Ceterum cogi eum etiam in provinciam (<ref>''Hal. Vulg.; provincia, Fl.''</ref> de Roma abire vel e contrario, vel a provincia in aliam provin- ciam, et defendere durum est. § 3.—Defendere autem est id facere, quod do- minus in litem faceret, et cavere idonee; nec de- bebit durior conditio procuratoris fieri, quam est domini, praeterquam in satisdando. Praeter satis- dationem procurator ita defendere videtur, si iu- dicium accipiat. Unde quaesitum est apud Iulia- num, an compellatur, an vero sufficiat ob rem non defensam stipulationem committi; et Iulianus scri- bit libro tertio Digestorum, compellendum acci- pere iudicium, nisi et <ref>''ad, Fl. segun reciente corrección, Br.''</ref> agendum causa cognita recusaverit, vel ex iusta causa remotus fuerit. Defendere videtur procurator, et si in posses- sionem venire patiatur, quum quis damni infecti satis vel legatorum desideret, '''36.''' PAULUS ''libro VIII ad Edictum''.—vel in operis novi nuntiatione. Sed et si servum ex cau- sa noxali patiatur duci, defendere videtur; ita ta- men, ut in his omnibus ratam rem dominum ha- biturum caveat. '''37.''' ULPIANUS ''libro IX. ad Edictum''.—Omnium ____________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> msgl3eo036qsftwenk0029xpukcrz5r 104 84028 273215 2026-07-05T01:48:19Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''5.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.– Si per em- torem steterit, quominus ad diem vinum tolleret, postea, nisi quod dolo malo venditoris interceptum esset, non debet ab eo praestari; si verbi gratia amphorae centum ex eo vino, quod in cella esset, venierint, si admensum est <ref>si admensum est, omitenlas otros en Hal.</ref>, donec admetiatur, omne periculum venditoris est, nisi id per emto- rem fiat. '''6.''' POMPONIUS ''libro IX. <ref>... 273215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''5.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.– Si per em- torem steterit, quominus ad diem vinum tolleret, postea, nisi quod dolo malo venditoris interceptum esset, non debet ab eo praestari; si verbi gratia amphorae centum ex eo vino, quod in cella esset, venierint, si admensum est <ref>si admensum est, omitenlas otros en Hal.</ref>, donec admetiatur, omne periculum venditoris est, nisi id per emto- rem fiat. '''6.''' POMPONIUS ''libro IX. <ref>VIII . , Hal .</ref> ad Sabinum''.–Si vina emerim exceptis acidis et mucidis, et mihi expediat acida <ref>etmucida, insertan Hal. Vulg.</ref> quoque accipere, Proculus ait, quamvis id emtoris causa exceptum sit, tamen aci- da et mucida non venisse; nam quae invitus emtor accipere non cogeretur, iniquum esse, non permit- ti venditori vel alii ea vendere. '''7.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.–Id, quod post emtionem fundo accessit per alluvionem, vel periit, ad emtoris commodum incommodumque pertinet; nam et si totus ager post emtionem flu- mine occupatus esset, periculum esset emtoris, sic igitur et commodum eius esse debet. § 1.–Quod venditur, in modum agri cedere de- bet, nisi si id actum est, ne cederet; at quod non venit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, veluti viae publicae, limites, luci, qui fundum tangunt. Quum vero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caveri solet, ut luci, viae publicae, quae in fundo sint, totae in modum cedant. '''8.''' IDEM ''libro XXXIII. ad Edictum''.–Necessa- rio sciendum est, quando perfecta sit emtio; tunc enim sciemus, cuius periculum sit, nam perfecta emtione periculum ad emtorem respiciet. Et si id, quod venierit, appareat, quid, quale, quantum sit, sit <ref>Taur, según la escritura original: sit, omitela antigua corrección del códice Fl., Br.</ref> et pretium, et pure veniit, perfecta est em- tio. Quodsi sub conditione res venierit, si quidem defecerit conditio, nulla est emtio, sicuti nec stipu- latio; quodsi extiterit, Proculus et Octavenus em- toris esse periculum aiunt; idem Pomponius libro nono <ref>libro VIII. , Vulg.</ref> probat. Quodsi pendente conditione em- conditio, heredes quoque obligatos esse, quasi iam contracta emptione in praeteritum. Quodsi penden- te conditione res tradita sit, emtor non poterit eam usucapere pro emtore, et quod pretii solutum est, repetetur , et fructus medii temporis venditoris sunt, sicuti stipulationes et legata conditionalia perimuntur, si pendente conditione res extincta fue- rit. Sane si extet res, licet deterior effecta, potest dici , esse damnum emtoris. § 1.–Si ita venierit: «est <ref>esto, Hal.</ref> ille servus emtus, sive navis ex Asia venerit, sive non venerit», Iu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r3i4geuwnipip7qovi7edjgf450mfb4 104 84029 273216 2026-07-05T01:54:15Z Anderson Cahuana Cutipa 32316 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'res enim hoc propter mensuram suaserunt, si quanta mensura esset, non appareat, videlicet ut appareret, quantum emtori perierit. '''2.''' GAIUS ''libro II. quotidianarum rerum''<ref>rerum quotidianarum vel aureorum, Hal.</ref>.– Hoc ita verum est, si is est venditor, cui sine nova vindemia non sint ista vasa necessaria; si vero mercator est, qui emere vina et vendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo venditoris tolli possint. §... 273216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anderson Cahuana Cutipa" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res enim hoc propter mensuram suaserunt, si quanta mensura esset, non appareat, videlicet ut appareret, quantum emtori perierit. '''2.''' GAIUS ''libro II. quotidianarum rerum''<ref>rerum quotidianarum vel aureorum, Hal.</ref>.– Hoc ita verum est, si is est venditor, cui sine nova vindemia non sint ista vasa necessaria; si vero mercator est, qui emere vina et vendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo venditoris tolli possint. § 1.–Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare venditorem oporteat, utrum ple- nam, ut et diligentium praestet, an vero dolum duntaxat, videamus. Et puto, eam diligentiam ven- ditorem exhibere debere, ut fatale damnum, vel vis magna sit excusatum <ref>Taur. según la escritura original; excusata, según reciente corrección del códice Fl ., Br,</ref>. '''3.''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum''.–Custodiam autem venditor talem praestare debet, quam prae- stant hi , quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactiorem , quam in suis rebus adhi- beret. '''4.''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Sabinum''.–Si quis vina vendiderit , et intra diem certum degu- standa dixerit, deinde per venditorem steterit, quominus degustarentur, utrum praeteritum dun- taxat periculum acoris et mucoris venditor prae- stare debeat <ref>Hal.; debet, Fl.</ref>, an vero etiam die praeterito, ut, si forte corrupta sint, posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad venditorem pertineat, an vero magis emtio sit soluta, quasi sub conditione venierint, hoc est, si ante diem illum fuissent de-gustata? Et intererit, quid actum sit; ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici, emtio- nem manere, periculum autem ad venditorem re- spicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia per ipsum factum est. § 1.–Si aversione vinum veniit, custodia tan- tum praestanda est; ex hoc apparet, si non ita vi- num veniit, ut degustaretur, neque acorem, neque mucorem venditorem praestare debere, sed omne periculum ad emtorem pertinere. Difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet; quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emtor poterit, et quoad degustaverit, periculum acoris et mucoris ad venditorem perti- nebit, dies enim degustationi praestitutus melio- rem conditionem emtoris facit. § 2.–Vino autem per aversionem vendito finis custodiae est avehendi tempus. Quod ita erit acci-piendum, si adiectum tempus est; ceterum si non sit adiectum, videndum, ne infinitam custodiam non debeat venditor. Et est verius, secundum ea, quae supra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat vi- num; certe antequam ad vindemiam fuerint dolia necessaria, debet avehi vinum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3bj8uy5x2fi10c91a0pocyu3gyee1uh 104 84030 273217 2026-07-05T01:54:36Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>negotiorum administrationem. Nam illi<ref>in illis, Hal.</ref>, de quibus constitutum est, quum gratuitam, certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua videntur abuti, maximis usuris vice cuiusdam poenae subii- ciuntur<ref>subiicitur, Hal.</ref> . Hic bona ratione accepit ab alio mu- tuum, et usuris<ref>usuras, según conjetura de Br.; in usuras, Vulg.</ref> , quia non solvit, non quia ex negotiis, quae gerebat, ad se pecuniam transtu- lit, condemnandus est. Multum autem refert, in- cipiat nunc debitum, an ante nomen fuerit debi- toris; quod satis est ex non usurario facere usu- rarium. 39. [38. Η. 41. V.] GAIUS ''libro III. de Verbo- rum Obligationibus .-Solvendo quisque pro alio, licet invito et ignorante, liberat eum; quod au- tem alicui debetur, alius sine voluntate eius non potest iure exigere. Naturalis enim, simul et ci- vilis ratio suasit, alienam conditionem meliorem quidem, etiam ignorantis et inviti nos facere pos- se, deteriorem non posse. 40. [39. Η. 42. V.] PAULUS ''libro X. ad Sabi- num. Si communes aedes tecum habeam, et pro tua parte damni infecti vicino cavero, dicendum est, quod praestitero, negotiorum gestorum actio- ne potius, quam communi dividundo iudicio posse me petere; quia potui partem meam ita defende- re, ut socii partem defendere non cogerer. 41. [40. Η. 43. V. ] IDEM ''libro XXX. ad Edi- ctum. Qui servum meum me ignorante vel ab- sente in noxali causa defenderit, negotiorum ge- storum in solidum mecum, non de peculio aget. 42. [41. H. 44. V. ] IDEM ''libro XXXII. ad Edi- ctum. Si servi mei rogatu negotia mea suscepe- ris, si duntaxat admonitus a servo meo id fece- ris, erit inter nos negotiorum gestorum actio; si vero quasi mandatu servi , etiam de peculio et de in rem verso agere te posse responsum est. 43. [42. Н. 45. V.] LABEO ''libro VI. Posterio- rum Epitomatorum a Iavoleno<ref>a Iavoleno, omitelas Hal.</ref> .- Quum pecu- niam eius nomine solveres, qui tibi nihil manda- verat, negotiorum gestorum actio tibi competit, quum ea solutione debitor a creditore liberatus sit, nisi si quid debitoris interfuit, eam pecuniam non solvi. 44. [43. Η. 46. V.] ULPIANUS ''libro VI. Dispu- tationum. Is , qui amicitia ductus paterna pupil- lis tutorem petierit, vel suspectos tutores postu- lavit, nullam adversus eos habet actionem secun- dum Divi Severi Constitutionem<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pgvh7ayaubjfyr10754vdhy7h9ojx5c 104 84031 273226 2026-07-05T02:09:26Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>45. [44. Η. 47. V.] IDEM libro IV.<ref>III., Hal.</ref> Opinio- num. Quae utiliter in negotia alicuius erogan- tur, in quibus est etiam sumtus honeste ad honores per gradus pertinentes<ref>obtingentes, Hal.</ref> factus, actione nego- tiorum gestorum peti possunt. § 1. Qui pure testamento libertatem accepe- runt, actus, quem viventibus dominis administra- verunt, rationem reddere non compelluntur. § 2. Titius pecuniam creditoribus hereditariis solvit existimans, sororem suam defuncto here- dem testamento extitisse; quamvis animo geren- di sororis negotia id fecisset, veritate tamen filio- rum defuncti, qui sui heredes patri sublato testa- mento erant, gessisset, quia aequum est in damno eum non versari, actione negotiorum gestorum id eum petere placuit. 46. [45. Η. 48. V.] AFRICANUS ''libro VII. Quae- ationum.- Mandasti filio meo, ut tibi fundum eme- ret; quod quum cognovissem, ipse eum tibi emi; puto referre, qua mente emerim; nam si propter ea, quae tibi necessaria<ref>propterea quod tibi necessarium, Hal.</ref> esse scirem, et te eius voluntatis esse, ut emtum habere velles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandasses, et ego, quia per me commo- dius negotium possim conficere, emissem. Si vero propterea emerim, ne filius mandati iudicio te- neatur, magis est, ut ex persona eius et ego te- cum mandati agere possim, et tu mecum actio- nem habeas de peculio; quia, et si Titius id man- datum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum ge- storum, et ille tecum, et tu cum illo mandati. Idem est, et si filio meo mandaveris, ut pro te fi- deiuberet, et ego pro te fideiusserim. § 1. Si proponatur, te Titio mandasse, ut pro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa impediretur, quo minus fideiuberet, liberandae fi- dei eius causa fideiussisse, negotiorum gestorum mihi competit actio . 47. [46. Η. 49. V. ] PAULUS ''libro I. Sententia- rum. - Actio negotiorum gestorum illi datur, cuius interest hoc iudicio experiri. § 1. Nec refert, directa quis, an utili actione agat vel conveniatur; quia<ref>plane, Hal.</ref> in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio formularum non observa- tur, haec subtilitas supervacua est, maxime quum utraque actio eiusdem potestatis est, eundemque habet effectum. 48. [47. Η. 50. V.] PAPINIANUS ''libro III. Quae- stionum.- Ignorante quoque sorore si frater ne- gotium eius gerens dotem a viro stipulatus sit, iudicio negotiorum gestorum, ut virum liberaret, iure convenitur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pwlu30tjbz88acmx2kjs8r9suczuma8 104 84032 273235 2026-07-05T02:14:17Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 4. Sed si ita sit ''compromissum'', arbitratu Titii, aut Seii fieri, Pomponius scribit, et nos putamus ''compromissum'' valere; sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. § 5. Si in duos fuerit sic ''compromissum'', ut, si dissentirent, tertium assumant, puto tale ''compromissum'' non valere; nam in assumendo possunt dissentire. Sed si ita sit, ut iis tertius assumeretur Sempronius, valet ''compromissum'', qu... 273235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 4. Sed si ita sit ''compromissum'', arbitratu Titii, aut Seii fieri, Pomponius scribit, et nos putamus ''compromissum'' valere; sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. § 5. Si in duos fuerit sic ''compromissum'', ut, si dissentirent, tertium assumant, puto tale ''compromissum'' non valere; nam in assumendo possunt dissentire. Sed si ita sit, ut iis tertius assumeretur Sempronius, valet ''compromissum'', quoniam in assumendo dissentire non possunt. § 6. Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit ''compromissum'', an cogere eos Praetor debeat<ref>''compromissum, non debet cogere eos Praetor sententiam'' (omitiendo ''quaeramus''), Hal.</ref> sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. In impari enim numero idcirco ''compromissum'' admittitur, non quoniam consentire omnes facile est, sed quia, etsi dissentiant, invenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. Sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet Praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritati pareatur. § 7. Celsus ''libro secundo Digestorum'' scribit, si in tres fuerit ''compromissum'', sufficere quidem duorum consensum, si praesens fuerit et tertius<ref>''tertio'', Hal.</ref>; alioquin absente eo, licet duo consentiant, arbitrium non valere, quia in plures fuit ''compromissum'', et potuit praesentia eius trahere eos in eius sententiam. 18. [19.] POMPONIUS ''libro XVII Epistolarum et Variarum lectionum''<ref>''et Variarum lectionum'', omítelas Hal.</ref>.—Sicuti<ref>''Sic et'', Hal.</ref> tribus iudicibus datis quod duo ex consensu absente tertio iudicaverunt, nihil valet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicavit, ratum est, quum et omnes iudicasse palam est. 19. [20.] PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Qualem autem sententiam dicat arbiter, ad Praetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat, quod ipsi videtur. Et ideo si sic fuit in arbitrum ''compromissum'', ut certam sententiam dicat, nullum esse arbitrium, nec cogendum sententiam dicere Iulianus scribit ''libro quarto Digestorum''. § 1. [21.]<ref>Las ediciones vulgares comienzan aquí, en este párrafo, un nuevo fragmento con la siguiente inscripción: ''Iulianus libro IV Digestorum''.</ref>—Dicere autem sententiam existimamus eum, qui ea mente quid pronuntiat, ut secundum id discedere eos a tota controversia velit. Sed si de pluribus rebus sit arbitrium receptum, nisi omnes controversias finierit, non videtur dicta sententia, sed adhuc erit a Praetore cogendus. § 2. Unde videndum erit, an mutare sententiam possit? Et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox vetuit, utrum eo, quod iussit, an eo, quod vetuit, stari debeat? Et Sabinus quidem putavit, posse. Cassius sententiam magi-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6bojz4lnzrp8g2qrzalfeb316gf61v7 273237 273235 2026-07-05T02:15:22Z Anyela Sofia 32201 273237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 4. Sed si ita sit ''compromissum'', arbitratu Titii, aut Seii fieri, Pomponius scribit, et nos putamus ''compromissum'' valere; sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. § 5. Si in duos fuerit sic ''compromissum'', ut, si dissentirent, tertium assumant, puto tale ''compromissum'' non valere; nam in assumendo possunt dissentire. Sed si ita sit, ut iis tertius assumeretur Sempronius, valet ''compromissum'', quoniam in assumendo dissentire non possunt. § 6. Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit ''compromissum'', an cogere eos Praetor debeat<ref>''compromissum, non debet cogere eos Praetor sententiam'' (omitiendo ''quaeramus''), Hal.</ref> sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. In impari enim numero idcirco ''compromissum'' admittitur, non quoniam consentire omnes facile est, sed quia, etsi dissentiant, invenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. Sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet Praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritati pareatur. § 7. Celsus ''libro secundo Digestorum'' scribit, si in tres fuerit ''compromissum'', sufficere quidem duorum consensum, si praesens fuerit et tertius<ref>''tertio'', Hal.</ref>; alioquin absente eo, licet duo consentiant, arbitrium non valere, quia in plures fuit ''compromissum'', et potuit praesentia eius trahere eos in eius sententiam. 18. [19.] POMPONIUS ''libro XVII Epistolarum et Variarum lectionum''<ref>''et Variarum lectionum'', omítelas Hal.</ref>.—Sicuti<ref>''Sic et'', Hal.</ref> tribus iudicibus datis quod duo ex consensu absente tertio iudicaverunt, nihil valet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicavit, ratum est, quum et omnes iudicasse palam est. 19. [20.] PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Qualem autem sententiam dicat arbiter, ad Praetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat, quod ipsi videtur. Et ideo si sic fuit in arbitrum ''compromissum'', ut certam sententiam dicat, nullum esse arbitrium, nec cogendum sententiam dicere Iulianus scribit ''libro quarto Digestorum''. § 1. [21.]<ref>Las ediciones vulgares comienzan aquí, en este párrafo, un nuevo fragmento con la siguiente inscripción: ''Iulianus libro IV Digestorum''.</ref>—Dicere autem sententiam existimamus eum, qui ea mente quid pronuntiat, ut secundum id discedere eos a tota controversia velit. Sed si de pluribus rebus sit arbitrium receptum, nisi omnes controversias finierit, non videtur dicta sententia, sed adhuc erit a Praetore cogendus. § 2. Unde videndum erit, an mutare sententiam possit? Et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox vetuit, utrum eo, quod iussit, an eo, quod vetuit, stari debeat? Et Sabinus quidem putavit, posse. Cassius sententiam magi- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ansnsf65snvsxzf2jx1tuz2detqxgea 104 84033 273255 2026-07-05T02:28:18Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 4. Proinde si forte urgeatur a Praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dari. 14. POMPONIUS ''libro XI ad Quintum Mucium''.—Sed si ''compromissum'' sine die confectum est, necesse est arbitro omnimodo dies<ref>''diem'', Hal.</ref> statuere, partibus scilicet consentientibus, et ita causa disceptari; quod si hoc praetermiserit, omni tempore cogendus est sententiam dicere.... 273255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 4. Proinde si forte urgeatur a Praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dari. 14. POMPONIUS ''libro XI ad Quintum Mucium''.—Sed si ''compromissum'' sine die confectum est, necesse est arbitro omnimodo dies<ref>''diem'', Hal.</ref> statuere, partibus scilicet consentientibus, et ita causa disceptari; quod si hoc praetermiserit, omni tempore cogendus est sententiam dicere. 15. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Licet autem Praetor destricte edicat, sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet, et excusationem recipere causa cognita, utputa si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut valetudo, quae postea contigit, id ei munus remittat, aut occupatio negotiorum propriorum, vel profectio urgens aut munus aliquod Reipublicae; et ita<ref>''IT'', Taur.</ref> Labeo; 16. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Et si qua alia incommoditas ei post arbitrium susceptum incidat. Sed in causa valetudinis similibusve causa cognita differre cogitur. § 1. [17.]<ref>Las ediciones vulgares comienzan aquí otro fragmento.</ref> Arbiter iudicii sui nomine, quod publicum aut privatum habet, excusatus esse debet a ''compromisso'', utique si dies compromissi proferri non potest; quod si potest, quare non cogat eum, quum potest, proferre? Quod sine ulla districtione<ref>Taur., según otros códices; Fl. ''distinctione'', Br.</ref> ipsius interdum futurum est. Si tamen uterque velit eum sententiam dicere, an, quamvis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habeat, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitti? Haec scilicet, si dies exitura est. 17. [18.] ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Item si unus ex litigatoribus bonis suis cedat, Iulianus ''libro quarto Digestorum'' scribit, non esse cogendum arbitrum sententiam dicere, quum neque agere, neque conveniri possit. § 1. Si multo post revertantur ad arbitrium<ref>''arbitrum'', al margen interior del códice Fl.</ref> litigatores, non esse cogendum sententiam dicere, Labeo scribit. § 2. Item si plures sunt, qui arbitrium receperunt, nemo unus cogendus erit sententiam dicere, sed aut omnes, aut nullus. § 3. Inde Pomponius ''libro trigesimo tertio''<ref>''ad Edictum'', inserta Hal.</ref> quaerit, si ita sit ''compromissum'', ut, quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? Et puto tale arbitrium non valere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nuhyaa81bsz43rj115h107ciwjeqx3m 273259 273255 2026-07-05T02:29:49Z Anyela Sofia 32201 273259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 4. Proinde si forte urgeatur a Praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dari. 14. POMPONIUS ''libro XI ad Quintum Mucium''.—Sed si ''compromissum'' sine die confectum est, necesse est arbitro omnimodo dies<ref>''diem'', Hal.</ref> statuere, partibus scilicet consentientibus, et ita causa disceptari; quod si hoc praetermiserit, omni tempore cogendus est sententiam dicere. 15. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Licet autem Praetor destricte edicat, sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet, et excusationem recipere causa cognita, utputa si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut valetudo, quae postea contigit, id ei munus remittat, aut occupatio negotiorum propriorum, vel profectio urgens aut munus aliquod Reipublicae; et ita<ref>''IT'', Taur.</ref> Labeo; 16. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Et si qua alia incommoditas ei post arbitrium susceptum incidat. Sed in causa valetudinis similibusve causa cognita differre cogitur. § 1. [17.]<ref>Las ediciones vulgares comienzan aquí otro fragmento.</ref> Arbiter iudicii sui nomine, quod publicum aut privatum habet, excusatus esse debet a ''compromisso'', utique si dies compromissi proferri non potest; quod si potest, quare non cogat eum, quum potest, proferre? Quod sine ulla districtione<ref>Taur., según otros códices; Fl. ''distinctione'', Br.</ref> ipsius interdum futurum est. Si tamen uterque velit eum sententiam dicere, an, quamvis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habeat, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitti? Haec scilicet, si dies exitura est. 17. [18.] ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Item si unus ex litigatoribus bonis suis cedat, Iulianus ''libro quarto Digestorum'' scribit, non esse cogendum arbitrum sententiam dicere, quum neque agere, neque conveniri possit. § 1. Si multo post revertantur ad arbitrium<ref>''arbitrum'', al margen interior del códice Fl.</ref> litigatores, non esse cogendum sententiam dicere, Labeo scribit. § 2. Item si plures sunt, qui arbitrium receperunt, nemo unus cogendus erit sententiam dicere, sed aut omnes, aut nullus. § 3. Inde Pomponius ''libro trigesimo tertio''<ref>''ad Edictum'', inserta Hal.</ref> quaerit, si ita sit ''compromissum'', ut, quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? Et puto tale arbitrium non valere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 96xfrpjxnp0vf58dgvqmgym4itwnc3i 104 84034 273264 2026-07-05T02:32:03Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>autem actionum nomine debet defendere, etiam earum, quae id heredem non dantur. § 1.—Unde est quaesitum, si adversarius plu- res intendat actiones, et in singulas singuli exi- stant defensores <ref>''defensionem, inserta Hal.''</ref> suscipere parati <ref>''an absens defeudi videatur et, inserta Hal.''</ref>; videri eum recte defendi Iulianus ait; quo iure nos uti Pomponius scribit. '''38.''' IDEM ''libro XL. <ref>''IV., Hal.''</ref> ad Edictum''.—Non ta- men eo usque procedendum erit, ut, si decem mi- lia petantur, et extant duo defensores parati in quina <ref>''qulaque, Vulg.''</ref> defendere, audiantur. '''39'''. IDEM ''libro IX. <ref>''VIII., Hal.''</ref> ad Edictum''.—Non so- lum autem in actionibus et interdictis et in stipu- lationibus <ref>''postulationibus, Hal.''</ref> debet dominum defendere, verum in interrogationibus quoque, ut in iure interro- gatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus. An igitur heres sit absens, respondere debebit, et si responderit vel tacuerit, tenebitur. § 1.—Qui alieno nomine agit quamcunque actio- nein <ref>''quacunque actione, Hal.''</ref>, id ratum habiturum eum, ad quem ea res pertinebit, cavere debet. Sed interdum lícet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato debebit cavere, ut Pomponius libro vicesimo quar- to scribit, utputa iusiurandum procuratori retu- lit, iuravit absenti dari oportere, agit hoc iudicio suo nomiue propter suum iusiurandum; neque enim haec actio domino competere potuit; sed de- bebit de rato cavere. Sed et si procuratori consti- tutum est, et ex ea causa agat, dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni; idque Pompo- nius seribit. § 2.—Quaeritur apud Iulianum, utrum domi- num solum ratam rem habere debet satisdare, an etiam ceteros creditores; et ait, duntaxat de do- mino cavendum, nec illis verbis: «ad quem ea res pertinet», creditores contineri; nam nec ipsi do- míno haec incumbebat cautio. § 3.—Si de dote agat pater, cavere debet ratam rem filiam habituram; sed et defendere eam de bet, ut et Marcellus scribit. § 4.—Si pater filii nomine iniuriarum agat, quum duae sint actiones, una patris, altera filii, cessat de rato cautio. § 5.—Si status controversiam cui faciat procura- tor, sive ex servitute in libertatem adversus eum quis litiget, sive ipse ex libertate in servitutem petat, debet cavere ratam rem dominum habitu- rum; et ita Edicto scriptum est, ut ex utroque la- tere quasi actor habeatur. § 6.—Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caveat, et iudicatum solvi; ut puta postulata est cognitio de in integrum resti tutione, quum minor circumscriptus in venditio- ne diceretur, alterius procurator existit, debet ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5po79lofwse79emmck2tj953gxgmxnx 104 84035 273265 2026-07-05T02:36:02Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Item in causae cognitione versari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conveniatur. Ego arbitror et ex suo dolo conveniendum, si proximus puberta- ti est; maxime si locupletior ex hoc factus est. 14. [15.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.- Quid enim, si impetraverit a procuratore petitoris, ut ab eo absolveretur, vel si de tutore mentitus pe- cuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem exigunt? 15. [16.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.-Sed et ex dolo tutoris, si factus est locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. § 1. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. Et puto, ex suo quidem dolo non posse dari; quid enim municipes dolo facere possunt? Sed si quid ad eos pervenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. De dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. § 2.- Item si quid ex dolo procuratoris ad do- minum pervenit, datur in dominum de dolo actio, in quantum ad eum pervenit; nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur. § 3.-In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamvis in metu non sit necesse. 16. [17.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum .- Item exigit Praetor, ut comprehendatur, quid dolo ma- lo factum sit; scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine va- gari. 17. [18. ] ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - Si plures dolo fecerint, et unus restituerit, omnes liberantur; quod si unus, quanti ea res est, prae- stiterit, puto adhuc ceteros liberari. § 1. Haec actio in heredem et ceteros succes- sores datur duntaxat de eo, quo<ref>Esto es, quatenus; quod, Hal. Vulg.</ref> ad eos per- venit. 18. [19.] PAULUS libro XI. ad Edictum.- Arbi- trio iudicis in hac quoque actione restitutio com- prehenditur et, nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio, quanti ea res est. Ideo autem et hic, et in metus causa actione certa quantitas non adiicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iuraverit; sed<ref>(En lugar de sed), licet-debeat, Hal.</ref> officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari. § 1.-Non tamen semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est. Quid enim, si manifestum sit, restitui non posse? Veluti si servus dolo ma- lo traditus defunctus sit, ideoque protinus con- demnari debeat in id, quod intersit actoris. § 2. Si dominus proprietatis insulam, cuius<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0uuhyi6nku05541qmldpfc2x2qijr5d 273266 273265 2026-07-05T02:36:33Z Y Magaly Holguin M 32211 273266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Item in causae cognitione versari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conveniatur. Ego arbitror et ex suo dolo conveniendum, si proximus puberta- ti est; maxime si locupletior ex hoc factus est. 14. [15.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.- Quid enim, si impetraverit a procuratore petitoris, ut ab eo absolveretur, vel si de tutore mentitus pe- cuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem exigunt? 15. [16.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.-Sed et ex dolo tutoris, si factus est locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. § 1. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. Et puto, ex suo quidem dolo non posse dari; quid enim municipes dolo facere possunt? Sed si quid ad eos pervenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. De dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. § 2.- Item si quid ex dolo procuratoris ad do- minum pervenit, datur in dominum de dolo actio, in quantum ad eum pervenit; nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur. § 3.-In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamvis in metu non sit necesse. 16. [17.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum .- Item exigit Praetor, ut comprehendatur, quid dolo ma- lo factum sit; scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine va- gari. 17. [18. ] ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - Si plures dolo fecerint, et unus restituerit, omnes liberantur; quod si unus, quanti ea res est, prae- stiterit, puto adhuc ceteros liberari. § 1. Haec actio in heredem et ceteros succes- sores datur duntaxat de eo, quo<ref>Esto es, quatenus; quod, Hal. Vulg.</ref> ad eos per- venit. 18. [19.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.- Arbi- trio iudicis in hac quoque actione restitutio com- prehenditur et, nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio, quanti ea res est. Ideo autem et hic, et in metus causa actione certa quantitas non adiicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iuraverit; sed<ref>(En lugar de sed), licet-debeat, Hal.</ref> officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari. § 1.-Non tamen semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est. Quid enim, si manifestum sit, restitui non posse? Veluti si servus dolo ma- lo traditus defunctus sit, ideoque protinus con- demnari debeat in id, quod intersit actoris. § 2. Si dominus proprietatis insulam, cuius<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6zh4puclayn9n0zbii1x3pcthitv56e 273268 273266 2026-07-05T02:37:13Z Y Magaly Holguin M 32211 273268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Item in causae cognitione versari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conveniatur. Ego arbitror et ex suo dolo conveniendum, si proximus puberta- ti est; maxime si locupletior ex hoc factus est. 14. [15.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.- Quid enim, si impetraverit a procuratore petitoris, ut ab eo absolveretur, vel si de tutore mentitus pe- cuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem exigunt? 15. [16.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.-Sed et ex dolo tutoris, si factus est locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. § 1. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. Et puto, ex suo quidem dolo non posse dari; quid enim municipes dolo facere possunt? Sed si quid ad eos pervenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. De dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. § 2.- Item si quid ex dolo procuratoris ad do- minum pervenit, datur in dominum de dolo actio, in quantum ad eum pervenit; nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur. § 3.-In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamvis in metu non sit necesse. 16. [17.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum .- Item exigit Praetor, ut comprehendatur, quid dolo ma- lo factum sit; scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine va- gari. 17. [18. ] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum. - Si plures dolo fecerint, et unus restituerit, omnes liberantur; quod si unus, quanti ea res est, prae- stiterit, puto adhuc ceteros liberari. § 1. Haec actio in heredem et ceteros succes- sores datur duntaxat de eo, quo<ref>Esto es, quatenus; quod, Hal. Vulg.</ref> ad eos per- venit. 18. [19.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.- Arbi- trio iudicis in hac quoque actione restitutio com- prehenditur et, nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio, quanti ea res est. Ideo autem et hic, et in metus causa actione certa quantitas non adiicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iuraverit; sed<ref>(En lugar de sed), licet-debeat, Hal.</ref> officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari. § 1.-Non tamen semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est. Quid enim, si manifestum sit, restitui non posse? Veluti si servus dolo ma- lo traditus defunctus sit, ideoque protinus con- demnari debeat in id, quod intersit actoris. § 2. Si dominus proprietatis insulam, cuius<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> c7i83v9uhqzqrzyf9ipnphm9r3xivmr 104 84036 273267 2026-07-05T02:36:57Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'poena numaria, sed si et alia res vice poenae, si quis arbitri sententia<ref>''sententiae'', enmiendan aquí y en todos los demás pasajes Hal. y la Vulgata, á pesar de que la construcción de ablativo con la voz ''stare'' parezca muy usada por Ulpiano. — Véase el fragmento 27 de este título.</ref> non steterit, promissa sit; et ita Pomponius scribit. Quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret, qui vicerit, vel ut eam r... 273267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>poena numaria, sed si et alia res vice poenae, si quis arbitri sententia<ref>''sententiae'', enmiendan aquí y en todos los demás pasajes Hal. y la Vulgata, á pesar de que la construcción de ablativo con la voz ''stare'' parezca muy usada por Ulpiano. — Véase el fragmento 27 de este título.</ref> non steterit, promissa sit; et ita Pomponius scribit. Quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret, qui vicerit, vel ut eam rem daret, si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? Et puto cogendum, tantundem, et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. Proinde et si alter rem, alter pecuniam stipulanti promiserit, plenum compromissum est, et cogetur sententiam dicere. § 3. Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum; utputa si ambo debitores fuerunt, et pacti sunt, ne petat, quod sibi debetur, qui sententiae arbitri non paruit. § 4. Item Iulianus scribit, non cogendum arbitrum sententiam dicere, si alter promiserit, alter non. § 5. Idem dicit et si sub conditione fuerit poena compromissa, veluti: si navis ex Asia venerit, tot millia; non enim prius arbitrum cogendum sententiam dicere, quam conditio extiterit, ne sit inefficax deficiente conditione; et ita Pomponius ''libro trigesimo tertio ad Edictum'' scribit. 12. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Quo casu ad Praetorem pertinebit in eo forsitan solo, ut, si possit dies compromissi proferri, proferatur. 13. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Pomponius ait, etsi alteri accepto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententiam dicere. § 1. Idem Pomponius scribit: si de meis solis controversiis sit compromissum, et de te poenam sim stipulatus, videndum, ne non sit compromissum; sed cui rei moveatur, non video. Nam si ideo, quia de unius controversiis solum compromissum est, nulla ratio est, licet enim et de una re compromittere; si vero ideo, quia ex altera duntaxat parte stipulatio intervenit, est ratio. Quamquam si petitor quis stipulatus<ref>''Tanquam si petitor sit, qui stipulatus'', Hal.</ref> est, possit dici, plenum esse compromissum, quia is, qui convenitur, tutus est veluti pacti exceptione; is, qui convenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. Sed id verum esse non puto; neque enim sufficit exceptionem habere, ut arbiter sententiam dicere cogatur. § 2. Recepisse autem arbitrium videtur, ut Pedius ''libro nono'' dicit, qui iudicis partes suscepit, finemque se sua sententia controversiis impositurum pollicetur. Quod si, inquit, hactenus intervenit, ut experiretur, an consilio suo vel auctoritate discuti litem paterentur, non videtur arbitrium recepisse. § 3. Arbiter ex compromisso his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non co- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6ekjk3rz1o6s5dh58zfj5fjf6998ixh 104 84037 273269 2026-07-05T02:39:52Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cavere hic procurator et <ref>''hic procurator et, omitelas la Vulg.''</ref> ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reversus velit quid petere; item iudicatum solvi, ut, si quid forte pro- pter hanc restitutionem in integrum praestari adolescenti debeat, hoc praestetur. Et haec ita Pomponius libro vicesimo quinto ad Edictuin scribit. § 7.—<ref>''Las palabras integras de este §. 7. se hallan en los Fragm. Vatic. § 340.''</ref> Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cavere, ne reversus ille velit retractare, quod actum est. Sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famae causa est, nisi con- stet ei a tutore mandatum nomination, aut si, etiam absente tutore, quasi non defenderetur, Praetor erat coguiturus. '''40.''' IDEM l''ibro IX. ad Edictum''.—Pomponius scribit, non omnes actiones per procuratorein pos- se quem instituere. Denique ut liberi, qui in po- testate absentis dicuntur, ducantur, interdictum non posse desiderare ait, nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est, si et nominatim ei manda- tum sit, et pater valetudine vel alia iusta causa impediatur. § 1.—Si stipuletur procurator damni infecti vel legatorum, debebit de rato cavere. § 2.—Sed et is, qui quasi defensor in rem actio- ne convenitur, praeter solitam satisdationem iu- dicatum solvi etiam de rato debet cavere. Quid euim, si in hoc iudicio rem meain esse pronuntic- tur, reversus ille, cuius defeusor extiterat, velit fundum vindicare, nonne ratum non videbitur habere, quod indicatum est? Denique si verus procurator extitisset, vel ipse praesens causam suam egisset, et victus esset, si a me vindicaret, exceptione rei iudicatae summoveretur? Et ita Iulianus libro quinquagesimo <ref>''primo, inserta la Vulg.''</ref> Digestorum seri- bit; nam quum iudicatur rem meam esse, simul iudicatur illius non esse. § 3.—Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationem a procuratore exigitur; reterum semel lite contestata non compelletur ad cautio- nem. § 4.—In his autem personis, in quibus manda- tum non exigimus, dicendum est, si forte evidens sit contra voluntatem eos experiri eorum, pro quibus interveniunt, debere eos repelli. Ergo non exigimus, ut habeant voluntatem vel mandatum, sed ne contraria voluntas probetur, quamvis de rato offerant cautionem <ref>''actionem, Hal.''</ref>. '''41'''. PAULUS ''libro IX. ad Edictum''.—Feminas pro parentibus agere interdum permittetur causa cognita, si forte parentes morbus aut aetas impe- diat, nec quemquam, qui agat, habeant. _______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4pym6vjvne133ik56di8a6dqbuw1v5e 104 84038 273270 2026-07-05T02:44:52Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '5. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Sed et filiusfamilias compelletur. 6. GAIUS ''libro V ad Edictum provinciale''<ref>''libro V ad Edictum provinciale'', omítelas Hal.</ref>.—Quinetiam de re patris dicitur filiumfamilias arbitrum esse; nam et iudicem eum esse posse plerisque placet. 7. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Pedius ''libro nono'' et Pomponius ''libro trigesimo tertio''<ref>''tertio'', omítela la Vulg.</ref> scribunt, parv... 273270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>5. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Sed et filiusfamilias compelletur. 6. GAIUS ''libro V ad Edictum provinciale''<ref>''libro V ad Edictum provinciale'', omítelas Hal.</ref>.—Quinetiam de re patris dicitur filiumfamilias arbitrum esse; nam et iudicem eum esse posse plerisque placet. 7. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Pedius ''libro nono'' et Pomponius ''libro trigesimo tertio''<ref>''tertio'', omítela la Vulg.</ref> scribunt, parvi referre, ingenuus quis, an libertinus sit, integrae famae quis sit arbiter, an ignominiosus. In servum Labeo compromitti non posse ''libro undecimo'' scribit; et est verum. § 1. Unde Iulianus ait, si in Titium et servum compromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio receperit, quamvis servi, inquit, arbitrium nullum sit. Quid tamen, si dixerit sententiam Titius? Poena non committitur, quia non, ut receperit, dixit sententiam. 8. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Sed si ita compromissum sit, ut vel alterutrius sententia valeat<ref>''Iulianus scribit'', inserta la Vulg.</ref>, Titium cogendum. 9. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Sed si in servum compromittatur, et liber sententiam dixerit, puto, si liber factus fecerit, consentientibus partibus valere. § 1. Sed neque in pupillum, neque in furiosum, aut surdum, aut mutum compromittetur, ut Pomponius ''libro trigesimo tertio''<ref>''libro trigesimo tertio'', omítelas Hal.</ref> scribit. § 2. Si quis iudex sit, arbitrium recipere eius rei, de qua iudex est, inve se compromitti iubere prohibetur lege Iulia, et, si sententiam dixerit, non est danda poenae persecutio. § 3. Sunt et alii, qui non coguntur sententiam dicere, utputa si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit. § 4. Iulianus ait, si eum infamaverunt litigatores, non omnimodo Praetorem debere eum excusare, sed causa cognita. § 5. Idem, et si spreta auctoritate eius ad iudicium, 10. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Vel alium arbitrum 11. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''.—Litigatores ierint, mox ad eundem arbitrum redierint, Praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad alium irent. § 1. Arbitrum autem cogendum non esse sententiam dicere, nisi compromissum intervenerit. § 2. Quod ait Praetor «pecuniam compromissam»<ref>''pecunia'' (''poena'', Hal.) ''compromissa—debemus non tantum, si'', Vulg.</ref>, accipere nos debere non si utrimque <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6hfo8yg17hfhjvodniviymlzm85j7sy 104 84039 273272 2026-07-05T02:49:15Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''42'''. IDEM ''libro VIII. ad Edictum''.—Licet in po- pularibus actionibus procurator dari non possit, tamen dictum <ref>''dicendum, acertadamente Hal.''</ref> est, merito eum, qui de via <ref>''Mejor vi, atendidas estas palabras de las Basil.: tepl βίας δημοσίας, Βτ.''</ref> publica agit, et privato damno ex prohibitione afficitur, quasi privatae aetionis dare posse pro- curatorem. Multo magis dabit ad sepulcri violati actionem is, ad quem ea res pertinet. § 1.—Ad actionem iniuriarum ex lege Cornelia procurator dari potest; nam etsi pro publica uti litate exercetur, privata tamen est. § 2.—Ea obligatio, quae inter dominum et pro- curatorem consistere solet, mandati actionem parit. Aliquando tamen non contrahitur obliga- tio mandati, sicut evenit, quum in rem suam pro- curatorem praestamus, eoque nomine iudicatum solvi promittimus; nam si ex ea promissione ali- quid praestiterimus, non mandati, sed ex vendi- to, si hereditatem vendidimus, vel ex pristina causa mandati agere debemus, ut fit, quum fide- iussor reum procuratorem dedit. § 3.—Is, cui hereditas ex Trebelliano Senatus- consulto restituta est, heredem iure dabit procu ratorem. § 4.—Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Servianam. § 5.—Porro si uni ex reis credendi constitutum sit, isque alium <ref>''procuratorem, inserta la Vulg''.</ref> in constitutam pecuniam det, non negabimus posse daro. Sed et ex duobus reis promittendi alter alterum ad defendendum pro- curatorem dabit. § 6.—Si plures heredes sint, et familiae erci- scundae, aut communi dividundo agatur, pluri- bus eundem procuratorem non est permittendum dare, quoniam res expediri non potest circa <ref>''citra, Hal.''</ref> adiudicationes et condemnationes; plane permit- tendum dare, si uni coheredi plures heredes exi- stant. § 7.—Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere videbuntur, si vel unus ex his eum pro solido defendat, vel omnes, vel qui ex his unum <ref>''procuratorem, inserta Hal.''</ref> dederint, in quem iudicium tranferetur. '''48'''. IDEM ''libro IX. ad Edictum''.—Mutus et sur- dus per eum modum, qui procedere potest, pro- curatorem dare non prohibetur; forsitan et ipsi dantur, non quidem ad agendum, sed ad admi- nistrandum. § 1.—Quum quaeratur <ref>''Según antigua corrección del códice F.; quaeretur, Thur.''</ref>, an alicui procura- torem <ref>''euia, inserta Hal,''</ref> habere liceat, inspiciendum erit, an non prohibeatur procuratorem dare; quia hoc Edi- etum prohibitorium est. § 2.—In popularibus actionibus, ubi quis quasi unus ex populo agit, defeusionem ut procurator praestare cogendus non est. § 3.—Is, qui curatorem alicui praesenti petat, _____________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2870b265zdwirtu6ba30urm5lw9b25j 104 84040 273273 2026-07-05T02:51:35Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ususfructus legatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actio- nes. § 3.-De eo, qui sciens commodasset<ref>commendasset falsa, Hal.</ref> pon- dera, ut venditor emtori merces adpenderet, Tre- batius de dolo dabat actionem. Atqui si maiora pondera commodavit<ref>commendavit, Hal.</ref>, id, quod amplius mer- cis datum est, repeti condictione potest; si mino- ra, ut reliqua merx detur, ex emto agi potest, nisi si ea conditione merx venit, ut illis ponder- ibus traderetur, quum ille decipiendi causa affir- masset, se aequa pondera habere. § 4.-Dolo cuius effectum est, ut lis tempori- bus legitimis transactis pereat; Trebatius ait de dolo dandum iudicium, non ut arbitrio iudicis res restituatur, sed ut tantum actor consequatur, quanti eius interfuerit, id non esse factum, ne aliter observantibus lex circumscribatur. § 5. Si servum , quem tu mihi promiseras, alius occiderit, de dolo malo actionem in eum dandam plerique recte putant, quia tu a me libe- ratus sis; ideoque legis Aquiliae actio tibi dene- gabitur. 19. [20.] PAPINIANUS ''libro XXXVII. Quaestio- num. Si fideiussor promissum animal ante mo- ram occiderit, de dolo actionem reddi adversus eum oportere Neratius Priscus et Iulianus re- sponderunt, quoniam debitore liberato per con- sequentias<ref>consequentiam, Hal. Vulg.</ref> ipse quoque dimittitur. 20. [21.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum .- Ser- vus tuus quum tibi <ref>decem, inserta la Vulg.</ref> deberet, nec solvendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me acce- pit, et tibi solvit; Labeo ait de dolo malo actio- nem in te dandam, quia nec de peculio utilis sit, quum in peculio nihil sit, necin rem domini ver- sum videatur, quum ob debitum dominus acce- perit. § 1. Si persuaseris mihi, nullam societatem tibi fuisse cum eo, cui heres sum, et ob id iudi- cio absolvi te passus sim, dandam mihi de dolo actionem Iulianus scribit. 21. [22.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.- Quodsi deferente me iuraveris, et absolutus sis, postea periurium fuerit approbatum, Labeo ait de dolo actionem in eum dandam, Pomponius autem per iusiurandum transactum videri. Quam sententiamet Marcellus libro octavo<ref>septimo, Hal.</ref> Digesto- rum probat; stari enim religioni debet, 22. [23.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum. -nam sufficit periurii poena. 23. [24.] GAIUS ''libro IV. ad Edictum provin- ciale. Si legatarius, cui supra modum legis Fal- cidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti sub- stantiam hereditatis ultro iurando<ref>iureiurando, Vulg. </ref>, vel qua-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jdpk6r5r3if6dbqmwz1clkvlx5hzs4z 104 84041 273274 2026-07-05T03:00:04Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ipse quidem, qui partem alienaverit, communi dividundo iudicio si agere velit, non audietur. Is vero, qui emit, si experiri velit, ex illa parte Edicti vetatur, qua cavetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. {{t3|TIT. VIII}} {{c|DE RECEPTIS<ref>''ARBITRIS'', inserta la Vulg.</ref>, QUI ARBITRIUM RECEPERUNT<ref>Taur.; ''RECEPERINT'', Br.</ref>, UT SENTENTIAM DICANT|clase=titulo}} ''[Cf. Cod. II. 55 (56).]'' 1... 273274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ipse quidem, qui partem alienaverit, communi dividundo iudicio si agere velit, non audietur. Is vero, qui emit, si experiri velit, ex illa parte Edicti vetatur, qua cavetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. {{t3|TIT. VIII}} {{c|DE RECEPTIS<ref>''ARBITRIS'', inserta la Vulg.</ref>, QUI ARBITRIUM RECEPERUNT<ref>Taur.; ''RECEPERINT'', Br.</ref>, UT SENTENTIAM DICANT|clase=titulo}} ''[Cf. Cod. II. 55 (56).]'' 1. PAULUS ''libro II ad Edictum''<ref>''I.'', Hal.</ref>.—Compromissum ad similitudinem iudiciorum redigitur, et ad finiendas lites pertinet. 2. ULPIANUS ''libro IV ad Edictum''.—Ex compromisso placet exceptionem non nasci, sed poenae petitionem. 3. IDEM ''libro XIII ad Edictum''.—Labeo ait, si compromisso facto sententia dicta est, quo<ref>''qua'', Hal., Vulg.</ref> quis a minore vigintiquinque annis tutelae absolveretur, ratum id a Praetore non habendum; neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. § 1. Tametsi neminem Praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen, ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere Praetor putat, non tantum, quod studeret lites finiri, verum quoniam (non)<ref>Br.; ''non'', Taur.; ''deberet'', Fl.; ''deberent'', Taur.</ref> deberent decipi, qui eum, quasi virum bonum, disceptatorem inter se elegerunt. Finge enim, post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem, vel sordibus corruptum, vel alia qua ex causa nolle sententiam dicere; quisquamne potest negare, aequissimum fore, Praetorem interponere se debuisse, ut officium, quod in se recepit, impleret? § 2. Ait Praetor: «QUI ARBITRIUM PECUNIA<ref>''POENA'', Hal.</ref> COMPROMISSA RECEPERIT». § 3. Tractemus de personis arbitrantium. Et quidem arbitrum cuiuscunque dignitatis coget officio, quod susceperit, perfungi, etiamsi sit Consularis; nisi forte sit in aliquo Magistratu positus vel potestate, Consul forte vel Praetor, quoniam in hoc imperium non habet. 4. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Nam magistratus superiore<ref>Taur.; ''superiores'', Fl. según reciente corrección; ''imperia'', en otro tiempo en el códice Fl., por lo que Br. conjetura que ha de leerse: ''superiores, aut paria imperia''.</ref> aut pari imperio nullo modo possunt cogi; nec interest, ante, an<ref>''in'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> ipso Magistratu arbitrium susceperint; inferiores possunt cogi. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> af06q82e1vc1bt9g6hjuie1kag44lef 273275 273274 2026-07-05T03:00:40Z Anyela Sofia 32201 273275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ipse quidem, qui partem alienaverit, communi dividundo iudicio si agere velit, non audietur. Is vero, qui emit, si experiri velit, ex illa parte Edicti vetatur, qua cavetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. {{t3|TIT. VIII}} {{c|DE RECEPTIS<ref>''ARBITRIS'', inserta la Vulg.</ref>, QUI ARBITRIUM RECEPERUNT<ref>Taur.; ''RECEPERINT'', Br.</ref>, UT SENTENTIAM DICANT|clase=titulo}} [''Cf. Cod. II. 55 (56).''] 1. PAULUS ''libro II ad Edictum''<ref>''I.'', Hal.</ref>.—Compromissum ad similitudinem iudiciorum redigitur, et ad finiendas lites pertinet. 2. ULPIANUS ''libro IV ad Edictum''.—Ex compromisso placet exceptionem non nasci, sed poenae petitionem. 3. IDEM ''libro XIII ad Edictum''.—Labeo ait, si compromisso facto sententia dicta est, quo<ref>''qua'', Hal., Vulg.</ref> quis a minore vigintiquinque annis tutelae absolveretur, ratum id a Praetore non habendum; neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. § 1. Tametsi neminem Praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen, ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere Praetor putat, non tantum, quod studeret lites finiri, verum quoniam (non)<ref>Br.; ''non'', Taur.; ''deberet'', Fl.; ''deberent'', Taur.</ref> deberent decipi, qui eum, quasi virum bonum, disceptatorem inter se elegerunt. Finge enim, post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem, vel sordibus corruptum, vel alia qua ex causa nolle sententiam dicere; quisquamne potest negare, aequissimum fore, Praetorem interponere se debuisse, ut officium, quod in se recepit, impleret? § 2. Ait Praetor: «QUI ARBITRIUM PECUNIA<ref>''POENA'', Hal.</ref> COMPROMISSA RECEPERIT». § 3. Tractemus de personis arbitrantium. Et quidem arbitrum cuiuscunque dignitatis coget officio, quod susceperit, perfungi, etiamsi sit Consularis; nisi forte sit in aliquo Magistratu positus vel potestate, Consul forte vel Praetor, quoniam in hoc imperium non habet. 4. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Nam magistratus superiore<ref>Taur.; ''superiores'', Fl. según reciente corrección; ''imperia'', en otro tiempo en el códice Fl., por lo que Br. conjetura que ha de leerse: ''superiores, aut paria imperia''.</ref> aut pari imperio nullo modo possunt cogi; nec interest, ante, an<ref>''in'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> ipso Magistratu arbitrium susceperint; inferiores possunt cogi. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e79w979tqc78678wvr66c55s956tipq 273276 273275 2026-07-05T03:01:06Z Anyela Sofia 32201 273276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ipse quidem, qui partem alienaverit, communi dividundo iudicio si agere velit, non audietur. Is vero, qui emit, si experiri velit, ex illa parte Edicti vetatur, qua cavetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. {{t3|TIT. VIII}} {{c|DE RECEPTIS<ref>''ARBITRIS'', inserta la Vulg.</ref>, QUI ARBITRIUM RECEPERUNT<ref>Taur.; ''RECEPERINT'', Br.</ref>, UT SENTENTIAM DICANT|clase=titulo}} [''Cf. Cod. II. 55 (56).''] 1. PAULUS ''libro II ad Edictum''<ref>''I.'', Hal.</ref>.—Compromissum ad similitudinem iudiciorum redigitur, et ad finiendas lites pertinet. 2. ULPIANUS ''libro IV ad Edictum''.—Ex compromisso placet exceptionem non nasci, sed poenae petitionem. 3. IDEM ''libro XIII ad Edictum''.—Labeo ait, si compromisso facto sententia dicta est, quo<ref>''qua'', Hal., Vulg.</ref> quis a minore vigintiquinque annis tutelae absolveretur, ratum id a Praetore non habendum; neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. § 1. Tametsi neminem Praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen, ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere Praetor putat, non tantum, quod studeret lites finiri, verum quoniam (non)<ref>Br.; ''non'', Taur.; ''deberet'', Fl.; ''deberent'', Taur.</ref> deberent decipi, qui eum, quasi virum bonum, disceptatorem inter se elegerunt. Finge enim, post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem, vel sordibus corruptum, vel alia qua ex causa nolle sententiam dicere; quisquamne potest negare, aequissimum fore, Praetorem interponere se debuisse, ut officium, quod in se recepit, impleret? § 2. Ait Praetor: «QUI ARBITRIUM PECUNIA<ref>''POENA'', Hal.</ref> COMPROMISSA RECEPERIT». § 3. Tractemus de personis arbitrantium. Et quidem arbitrum cuiuscunque dignitatis coget officio, quod susceperit, perfungi, etiamsi sit Consularis; nisi forte sit in aliquo Magistratu positus vel potestate, Consul forte vel Praetor, quoniam in hoc imperium non habet. 4. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Nam magistratus superiore<ref>Taur.; ''superiores'', Fl. según reciente corrección; ''imperia'', en otro tiempo en el códice Fl., por lo que Br. conjetura que ha de leerse: ''superiores, aut paria imperia''.</ref> aut pari imperio nullo modo possunt cogi; nec interest, ante, an<ref>''in'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> ipso Magistratu arbitrium susceperint; inferiores possunt cogi. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tcf8vbk1vw1ovbuiihd25uxoc8u3wux 104 84042 273277 2026-07-05T03:03:21Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dam alia fallacia persuaserit, tanquam satis abundeque ad solida legata solvenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit consecutus, datur de dolo actio. 24. [ 25.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum .- Si dolo acciderit eius, qui verba faciebat pro eo, qui de libertate contendebat, quo minus praesente adversario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem; quia semel pro libertate dictam sententiam re- tractari non oportet. 25. [26.] PAULUS ''libro XI . ad Edictum. Quum a te pecuniam peterem, eoque nomine iu- dicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tan- quam eam pecuniam servo meo aut procuratori solvisses, eoque modo consecutus es, ut consen- tiente me absolvereris; quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest; nam ex integro agere possum, et, si obii- ciatur exceptio reiiudicatae, replicatione iure<ref>in rem, insertan otros en Hal.; in re, otros.</ref> uti potero. 26. [27.] GAIUS ''libro IV. ad Edictum provin- ciale.- In heredem eatenus daturum se eam actio- nem Proconsul pollicetur, quatenus ad eum per- venerit, id est, quatenus ex ea re locupletior ad eum hereditas venerit, 27. [28.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum.-dolo- ve malo eius factum est, quo minus pervenerit. 28. [29. ] GAIUS ''libro IV. ad Edictum provin- ciale. Itaque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. At si res tibi tradita sit, siquidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur . Sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno . Cui conve- niens est, ut et in ipso, qui dolo commiserit, in id, quod locupletior esset, perpetuo danda sit in factum actio. 29. [30.] PAULUS ''libro XI. ad Edictum. Sa- binus putat, calculi ratione potius, quam malefi- cii heredem conveniri; denique famosum non fie- ri, ideoque in perpetuum teneri oportere. 30. [31.] ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.- Neque causae cognitio in heredis persona erit necessaria. 31. [32.] PROCULUS ''libro II. Epistolarum.- Quum quis persuaserit familiae meae, ut de pos- sessione decedat, possessio quidem non amitti- tur, sed de dolo malo iudicium in eum competit, si quid damni mihi accesserit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lwl84rs2k90ezhiw86td2elxdjlo0p0 104 84043 273279 2026-07-05T03:08:35Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 5. Haec actio in id, quod interest, competit; proinde si res non fuit petitoris, aut si is, qui alienatus est, sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. § 6. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet; quare et heredi dabitur, in heredem autem, 5. PAULUS ''libro XI ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Vel similem, 6. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Ha... 273279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5. Haec actio in id, quod interest, competit; proinde si res non fuit petitoris, aut si is, qui alienatus est, sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. § 6. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet; quare et heredi dabitur, in heredem autem, 5. PAULUS ''libro XI ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Vel similem, 6. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Hal</ref>.—Vel post annum non dabitur; 7. GAIUS ''libro IV ad Edictum provinciale''.—Quia pertinet quidem ad rei persecutionem, videtur autem ex delicto dari. 8. PAULUS ''libro XII ad Edictum''.—Ex hoc Edicto tenetur et qui rem exhibet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. § 1. Ait Praetor: «QUAEVE ALIENATIO IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA ERIT»<ref>FUERIT, Hal.</ref>, id est, si futuri iudicii causa, non eius, quod iam sit. § 2. Alienare intelligitur etiam, qui alienam rem vendidit. § 3. Sed heredem instituendo, vel legando si quis alienet, huic Edicto locus non erit. § 4. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc Edicto. § 5. Qui venditori suo redhibet, non videtur iudicii mutandi causa abalienare, 9. PAULUS ''libro I ad Edictum Aedilium curulium''.—Quia redhibito homine omnia retro aguntur. Et ideo non videtur iudicii mutandi causa alienare, qui redhibet, nisi si propter hoc ipsum redhibet, non redhibiturus alias. 10. ULPIANUS ''libro XII ad Edictum''.—Nam et si obligatus solvero, quod a me petere velles, huic Edicto locus non erit. § 1. Si tutor pupilli, vel agnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inire non possunt. 11. IDEM ''libro V Opinionum''.—Quum miles postulabat suo nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis, quam litem in militem transtulisse credatur. 12. MARCIANUS ''libro XIV Institutionum''.—Si quis iudicii communi dividundo evitandi causa rem alienaverit, ex lege Licinia ei interdicitur, ne communi dividundo iudicio experiatur; verbi gratia, ut potentior emptor per licitationem vilius eam accipiat, et per hoc iterum ipse recipiat. Sed <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 24drgjyb8ttbt073ilnrc7l377cyp16 273281 273279 2026-07-05T03:09:41Z Anyela Sofia 32201 273281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5. Haec actio in id, quod interest, competit; proinde si res non fuit petitoris, aut si is, qui alienatus est, sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. § 6. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet; quare et heredi dabitur, in heredem autem, 5. PAULUS ''libro XI ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Vel similem, 6. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Hal</ref>.—Vel post annum non dabitur; 7. GAIUS ''libro IV ad Edictum provinciale''.—Quia pertinet quidem ad rei persecutionem, videtur autem ex delicto dari. 8. PAULUS ''libro XII ad Edictum''.—Ex hoc Edicto tenetur et qui rem exhibet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. § 1. Ait Praetor: «QUAEVE ALIENATIO IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA ERIT»<ref>FUERIT, Hal.</ref>, id est, si futuri iudicii causa, non eius, quod iam sit. § 2. Alienare intelligitur etiam, qui alienam rem vendidit. § 3. Sed heredem instituendo, vel legando si quis alienet, huic Edicto locus non erit. § 4. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc Edicto. § 5. Qui venditori suo redhibet, non videtur iudicii mutandi causa abalienare, 9. PAULUS ''libro I ad Edictum Aedilium curulium''.—Quia redhibito homine omnia retro aguntur. Et ideo non videtur iudicii mutandi causa alienare, qui redhibet, nisi si propter hoc ipsum redhibet, non redhibiturus alias. 10. ULPIANUS ''libro XII ad Edictum''.—Nam et si obligatus solvero, quod a me petere velles, huic Edicto locus non erit. § 1. Si tutor pupilli, vel agnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inire non possunt. 11. IDEM ''libro V Opinionum''.—Quum miles postulabat suo nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis, quam litem in militem transtulisse credatur. 12. MARCIANUS ''libro XIV Institutionum''.—Si quis iudicii communi dividundo evitandi causa rem alienaverit, ex lege Licinia ei interdicitur, ne communi dividundo iudicio experiatur; verbi gratia, ut potentior emptor per licitationem vilius eam accipiat, et per hoc iterum ipse recipiat. Sed <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6u3yuzpf4wr8m9o1hpf32zmvot99c3s 104 84044 273282 2026-07-05T03:11:13Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pere potuimus. Contra quoque usuras, (quas) praestavimus, vel quas e nostra pecunia percipe- re potuimus, quain in aliena negotia impendimus, servabimus negotiorum gestorum iudicio. § 5.—Dum apud hostes esset Titius, negotia eius administravi, postea reversus est; negotio- rum gestorum mihi actio competit, etiamsi eo tempore, quo gerebantur, dominum non habue- runt; '''20. [19. H. 21. V.]''' ULPIANUS ''libro X. ad Edi- ctum.''—sin autem apud hostes constitutus deces sit, et successori, et adversus successorem eius negotiorum gestorum directa et contraria com- petit. '''21. [20. II. 22. V.]''' PAULUS ''libro IX. ad Edi ctum.''—Nam et Servius respondit, ut est relatum apud Alfenum libro trigesimo nono <ref>''tricesimo septimo, nal.''</ref> Digesto rum, quum a Lusitanis tres capti essent, et unus en conditione missus, uti pecuniam pro tribus afferret, et nisi rediisset, ut duo pro eo quoque pecuniam darent, isque reverti noluisset, et ob hanc causam illi pro tertio quoque pecuniam sol- vissent; Servius respondit aequum esse, Praeto- rem in eum reddere iudicium." § 1.—Qui negotia hereditaria gerit, quodam- modo sibi hereditatem, seque ei obligat; ideoque nihil refert, an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit. § 2.—Si vivo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo; nova tamen inchoare necesse mihi non est, vetera ex- plicare ac conservare <ref>''consummare, Vulg.''</ref> necessarium est; ut ac- cidit, quum alter ex sociis mortuus est. Nam quae- cunque prioris negotii explicandi causa geren- tur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. § 3.—Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit; quod is non recte gessit, tu mihi actione negotiorum gestorum teneris, non in hoc tantum, ut actiones tuas praestes, sed etiam quod impru- denter eum elegeris <ref>''legeris, en otro tiempo en el codice Fl., Br.''</ref>, at, quidquid detrimenti negligentia eius fecit, tu mihi praestes. '''22. [21. H. 23. V.]''' GAIUS ''libro III. ad Edi. ctum provinciale''.—Sive hereditaria negotia, sive ea, quae alicuius essent, gerens aliquis necessario rem emerit, licet en interierit, poterit, quod im- penderit, iudicio negotiorum gestorum consequi; veluti si frumentum aut vinum familiae parave rit, idque casu quodam interierit, forte incendio, ruina. Sed ita scilicet hoc dici potest, si ipsa rui- na vel incendium sine vitio eius acciderit; nam quum propter ipsam ruinam aut incendium da- mnandus sit, absurdum est, eum istarum rerum nomine, quae ita consumtae sunt, quidquam con- sequi. '''23. [22. H. 24. V.]''' PAULUS ''libro XX. ad Edi-'' _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iryev0bhs7ulplyffa64d46ouwn8h74 104 84045 273283 2026-07-05T03:11:20Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>bet, quanto Seii et Titii interest; Titii autem in- terest, quantum is Seio praestare debet, cui vel mandati, vel negotiorum gestorum nomine obli- gatus est. Titio autem actio competit cum eo, eui mandavit aliena negotia gerenda, et antequam ipse quidquam domino praestet, quia id ei abesse videtur, in quo obligatus est. '''29. [28. H. 30. V.]''' CALLISTRATUS ''libro III. Edicti monitorii.''—Quum pater testamento postu- mo tutorem dederit, isque tutelam interim admi- nistraverit, nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum gestorum erit agen- dum. Quodsi natus fuerit postumus, tutelae erit actio, et in eam <ref>''ea, Hal.''</ref> utrumque tempus veniet, et quo, antequam nasceretur infans, gessit, et quo posteaquam natus sit. '''30. [29. H. 31. V.]''' IULIANUS ''libro III. Dige- storum.''—Ex facto quaerebatur, quendam ad sili- ginem emendam curatorem decreto ordinis con- stitutum, eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse, atque ita pretium siliginis, quae in publicum emta erat, curatori afflictum <ref>''Infletum, Hal.''</ref> esse; quaque actione curator cum sub- curatore experiri possit et consequi id, ut ei sal- vum esset, quod causa eius dainnum cepisset? Valerius Severus respondit, adversus contutorem negotiorum gestorum actionem tutori dandam. Idem respondit, ut Magistratui adversus Magi- stratum eadem actio detur, ita tamen, si non sit conscius fraudis. Secundum quae etiam in subcu- ratore idem dicendum est. '''31. [30. H. 32. V.]''' PAPINIANUS ''libro II. Re- sponsorum''.—Liberto vel amico mandavit pecu- niam accipere mutuam, cuius literas creditor se- cutus contraxit, et fideiussor intervenit; etiamsi pecunia non sit in rem eius versa, tamen dabi- tur in eum negotiorum gestorum actio creditori vel fideiussori, scilicet ad exemplum institoriae actionis. § 1.—Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit, ob eam quoque speciem Sempronio tenebitur; sed ei cautionem indemnitatis officio iudicis praeberi necesse est adversus Titium, cui datur actio. Idem in tutore iuris est. § 2.—Litem in iudicium deductam et a reo de- sertam frustratoris amicus ultro egit, cansas ab- sentiae eius allegans iudici; culpam contraxisse non videbitur, quod <ref>''a, inserta la Vulg.''</ref> sententia contra absentem dicta ipse non provocavit. Ulpianus notat: hoc ve- ram est, quia <ref>''quum, Hal.''</ref> frustrator condemnatus est. Ce- terum si amicus, quum absentem defenderet, con- demnatus negotiorum gestorum aget, poterit ei imputari, si, quum posset, non appellasset. __________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hahqt3st7jxukdueif7rua2amsypim8 104 84046 273284 2026-07-05T03:11:23Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3.<ref>''Papinianus, inserta Tal. Las ediciones vulgares co- mienzan aqui un nuevo fragmento.''</ref> ['''33.''' V.]—Qui aliena negotia gerit, usuras praestare cogitur, eius scilicet pecuniae, quae purgatis <ref>''pulatis, lat.''</ref> necessariis sumtibus superest. $ 4.—Libertos certam pecuniam accipere testa- tor ad sumtum monumenti voluit; si quid amplius fuerit erogatum, indicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur de iure fideicommissi <ref>''nec ab herede recte potetur, nec de lure fideicommisel, Hal.''</ref>, quum voluntas finem erogationis fecerit. § 5—Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur; sed tutor proprio nomine iudicio nego- tiorum gestorum convenietur. § 6.—Quamquam mater filii negotia secundum patris voluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit; quia nee ipsa filii nomine recte agit, aut res bonorum eius alienat, vel debitorem im- paberis accipiendo pecuniam liberat. § 7.—Uno defendente causam communis aquae, sententia praedio datur; sed qui suintus necessa- rios <ref>''ac, inserta con razón Hal,''</ref> probabiles in communi lite fecit, nega- tiorum gestorum actionem habet. '''32. [31. H. 34. V.]''' IDEM ''libro III. Responso- rum''.—Fideiussor imperitia lapsus alterius quo- que contractus, qui personam eius non continge- bat, pignora vel hypothecas suscepit, et utramque pecuniam creditori solvit, existinans indemnita- ti suae confusis praediis consuli posse; ob ens res iudicio mandati frustra convenietur, et ipso debitorem frustra conveniet; negotiorum autem gestorum actio utrique necessaria erit. In qua lite culpam aestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non videtur. Creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pi- gnore dato redditur, quum videatur ius suum vendidisse, non tenebitur. § 1.—Ignorante virgine mater a sponso filine res donatas suscepit; quia mandati vel depositi cessat actio, negotiorum gestorum agitur. '''33. [32. II. 35. V.]''' IDEM ''libro X. Responso- rum''.—Heres viri defuncti uxorem, quae res viri tempore nuptiarum in sua <ref>''sal, antiguamente en el códice Ft., Br.'' </ref> potestate habuit, compilatae <ref>''expilatae, Hal, Vulg.''</ref> hereditatis postulare non debet; prudentius itaque faciet, si ad exhibendum, et negotiorum gestorum <ref>''Br.; gestorum, Taur.''</ref>, si negotia quoque viri gessit, cum ea fuerit expertus. '''34. [33. H. 36. V.]''' PAULUS ''libro I. Quaestio. num.''— Nesennius Apollinaris Iulio Paulo salu tem: Avia nepotis sui negotia gessit, defunctis utrisque aviac beredes conveniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione, reputa- bant heredes aviae alimenta praestita nepoti. Re- _____________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4vc6ilrunjx6eum7fuoc7ozcn5juky9 104 84047 273285 2026-07-05T03:16:16Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'durior nostra conditio facta intelligitur, qua<ref>''quia'', Vulg.</ref> si tecum ageretur, tuis impensis id opus tollere deberes; nunc vero, quum incipiat mihi adversus alium actio esse, quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli. § 3. Opus quoque novum si tibi nuntiaverim, tuque eum locum alienaveris, et emptor opus fecerit, dicitur,... 273285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>durior nostra conditio facta intelligitur, qua<ref>''quia'', Vulg.</ref> si tecum ageretur, tuis impensis id opus tollere deberes; nunc vero, quum incipiat mihi adversus alium actio esse, quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli. § 3. Opus quoque novum si tibi nuntiaverim, tuque eum locum alienaveris, et emptor opus fecerit, dicitur, te hoc iudicio teneri, quasi neque tecum ex operis novi nuntiatione agere possim, quia nihil feceris<ref>''novi'', inserta la Vulg.</ref>, neque cum eo, cui id alienaveris, quia ei nuntiatum non sit. § 4. Ex quibus apparet, quod Proconsul in integrum restituturum se pollicetur, ut hac actione officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium adversarium non habuisse; forte si quas impensas fecerit, aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio adversario substituto. § 5. Quid ergo est, si is, adversus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati, perinde ac si possideret? Recte dicitur, denegandam esse adversus eum ex hoc Edicto actionem. 4. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Item si res fuerint usucaptae ab eo, cui alienatae sint, nec peti ab hoc possint, locum habet hoc Edictum. § 1. Itemque fieri potest, ut sine dolo malo quidem possidere desierit, verum iudicii mutandi causa id fiat. Sunt et alia complura talia. Potest autem aliquis dolo malo desinere possidere, nec tamen iudicii mutandi causa fecisse, nec hoc Edicto teneri; neque enim alienat, qui duntaxat omittit possessionem. Non tamen eius factum improbat Praetor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret; haec enim verecunda<ref>''verecundia et cogitatio'', Hal.</ref> cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est vituperanda, sed eius duntaxat, qui, quum rem habere vult, litem ad alium transfert, ut molestum adversarium pro se subiiciat. § 2. Pedius ''libro nono'' non solum ad dominii translationem hoc Edictum pertinere ait, verum ad possessionis<ref>''possessionem'', Hal.</ref> quoque; alioquin, cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. § 3. Si quis autem ob valetudinem, aut aetatem, aut occupationes necessarias litem in alium transtulerit, in ea causa non est, ut hoc Edicto teneatur, quum in hoc Edicto doli mali fiat mentio. Ceterum erit interdictum et per procuratores litigare, dominio in eos plerumque ex iusta causa translato. § 4. Ad iura etiam praediorum hoc Edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 10lvxt9f05i9s5dwz5c0ivq10i79y4u 104 84048 273286 2026-07-05T03:17:51Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>spondebatur, aviam iure pietatis de suo praesti- tisse; nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta esso <ref>''Hal. Vulg; essent, Fl.''</ref>; praeterea consti- tutum esse dicebatur, ut, si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. Ex contrario dicebatur, tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater pro- baretur; at in proposito aviam, quae negotia ad- ministrabat, verisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. Tractatum est, numquid <ref>''de, inserta Hal.''</ref> utroque patrimonio erogata videantur? Quaero, quid tibi iustius videatur? Respondi: hace disceptatio in factum <ref>''in facto, Vulg.''</ref> constitit; nain et illud, quod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo observau- dum. Quid enim, si etiam protestata est, se filium ideo alere, ut aut ipsum, aut tutores eius conve niret? Pone peregre patrem eius obiisse, et ma- trem, dum in patriam revertitur, tam filium quam familiam <ref>''filiam, Hal.''</ref> eius exhibuisse; in qua specie etiam in ipsum pupillum negotiorum gestorum dandam actionem Divus Pius Antoninus constituit. Igitur in re facti <ref>''facta, Vulg.''</ref> facilius putabo aviam vel heredes eíus audiendos, si reputare velint alimenta; ma- xime, si etiam in ratione impensarum ea retulis- se aviam apparebit. Illud nequaquam admitten- dum puto, ut de utroque patrimonio erogata vi- deantur. '''35. [34. H. 37. V.]'''SCAEVOLA ''libro I. Quae- stionum.''—Divortio facto negotia uxoris gessit maritus; dos non solum dotis actione, veruin ne- gotiorum gestorum servari potest. Haec ita, si in negotiis gestis maritus, dum gerit, facere potuit; alias eniin imputari non potest, quod a se non exegerit. Sed et posteaquam patrimonium amise- rit, plena erit negotiorum gestorum actio, quam- vis, si dotis netione maritus conveniatur, absol- vendus est. Sed hic quidam modus servandus est, ut ita querelae locus sit: <ref>''in, añade la Vulg.''</ref> «quantum facere po- tuit, quamvis postea <ref>''(En lugar de quamvis postes), posteaquam is atmiserit, Hal,''</ref> amiserit, si illo tempo- re ei solvere potuit; non enim e vestigio in offi- cio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam; praeterire <ref>''redhibendam; praestare denique, Hal.''</ref> denique aliquid temporis debebit, quo cessasse videatur. Quodsi interea, priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum non te- netur, ac si nunquam facere possit. Sed et si fa- cere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere de- sinat. § 1.—Illum autem non credimus teneri, qui ge- rit negotia debitoris, ad reddendum pignus; quum pecunia ei debeatur, nec fuerit, quod sibi possit exsolvere. ____________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j7cfgxjd2hfs4eyismb49diol4uc88a 104 84049 273287 2026-07-05T03:22:02Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>32. [33. ] SCAEVOLA ''libro II. Digestorum.-Fi- lius legatum sibi servum per praeceptionem ro- gatus manumittere post certum tempus, postea- quam rationes ipsi et coheredibus fratribus red- didisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem vindicta manumittendo perduxerat; quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus te- netur, ut rationes eorum pro portionibus redde- ret<ref>redderent, Hal.</ref>? Respondi, quum liberum fecisset, ex cau- sa quidem fideicommissi non teneri, verum, si ideo properasset manumittere, ne rationes fratri- bus redderet, posse de dolo actionem in eum exercere<ref>exerceri, Hal. Vulg.</ref>. 33. [34.] ULPIANUS ''libro IV. Opinionum.- Rei, quam venalem possessor habebat, litem proprietatis adversarius movere coepit, et post- eaquam opportunitatem emtoris, cui venunda- ri potuit, peremit, destitit; placuit, possessori hoc nomine actionem in factum cum sua inde- mnitate competere. 34. [35.] IDEM ''libro XLII.<ref>XLIII., Hal.</ref>ad Sabinum.— Si quum mihi permisisses saxum ex fundo tuo eiicere, vel cretam vel arenam fodere, et sumtum in hanc rem fecerim, et non patiaris me tollere, nulla alia, quam de dolo malo<ref>malo, omitela Hal.</ref> actio locum ha- bebit. 35. [36.] IDEM ''libro XXX. ad Edictum. Si quis tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corrupe- rit, heres scriptus habebit adversus eum actio- nem de dolo. Sed et his, quibus legata data<ref>danda, Vulg.</ref> sunt, danda erit de dolo actio. 36. [37.] MARCIANUS ''libro II. Regularum .-Si duo dolo malo fecerint, invicem de dolo non agent. 37. [38.] ULPIANUS ''libro XLIV. <ref>XLIII . , Hal.</ref> ad Sabi- num. Quod venditor, ut commendet, dicit, sic habendum, quasi neque dictum, neque promis- sum est. Si vero decipiendi emtoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur ad- versus dictum promissumve<ref>emti, inserta la Vulg.</ref> actio, sed de do- lo actio. 38. [39.] IDEM libro V. Opinionum.- Quidam debitor epistolam quasi a Titio mitti creditori suo effecit, ut ipse liberetur; hac epistola credi- tor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptila- tione liberavit debitorem; postea epistola falsa vel inani reperta, creditor maior quidem annis vigintiquinque de dolo habebit actionem, minor autem in integrum restituetur. 39. [40.] GAIUS ''libro XXVII. ad Edictum pro- vinciale. Si te Titio obtuleris de ea re, quam non possidebas, in hoc, ut alius usucapiat, et iu- dicatum solvi satisdederis, quamvis absolutus<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> o9y6ij154l615upze2vqgqf4pfctgft 273290 273287 2026-07-05T03:26:12Z Y Magaly Holguin M 32211 273290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>32. [33. ] SCAEVOLA ''libro II. Digestorum.-Fi- lius legatum sibi servum per praeceptionem ro- gatus manumittere post certum tempus, postea- quam rationes ipsi et coheredibus fratribus red- didisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem vindicta manumittendo perduxerat; quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus te- netur, ut rationes eorum pro portionibus redde- ret<ref>redderent, Hal.</ref>? Respondi, quum liberum fecisset, ex cau- sa quidem fideicommissi non teneri, verum, si ideo properasset manumittere, ne rationes fratri- bus redderet, posse de dolo actionem in eum exercere<ref>exerceri, Hal. Vulg.</ref>. 33. [34.] ULPIANUS ''libro IV. Opinionum.- Rei, quam venalem possessor habebat, litem proprietatis adversarius movere coepit, et post- eaquam opportunitatem emtoris, cui venunda- ri potuit, peremit, destitit; placuit, possessori hoc nomine actionem in factum cum sua inde- mnitate competere. 34. [35.] IDEM ''libro XLII.<ref>XLIII., Hal.</ref>ad Sabinum.— Si quum mihi permisisses saxum ex fundo tuo eiicere, vel cretam vel arenam fodere, et sumtum in hanc rem fecerim, et non patiaris me tollere, nulla alia, quam de dolo malo<ref>malo, omitela Hal.</ref> actio locum ha- bebit. 35. [36.] IDEM ''libro XXX. ad Edictum. Si quis tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corrupe- rit, heres scriptus habebit adversus eum actio- nem de dolo. Sed et his, quibus legata data<ref>danda, Vulg.</ref> sunt, danda erit de dolo actio. 36. [37.] MARCIANUS ''libro II. Regularum .-Si duo dolo malo fecerint, invicem de dolo non agent. 37. [38.] ULPIANUS ''libro XLIV. <ref>XLIII . , Hal.</ref> ad Sabi- num. Quod venditor, ut commendet, dicit, sic habendum, quasi neque dictum, neque promis- sum est. Si vero decipiendi emtoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur ad- versus dictum promissumve<ref>emti, inserta la Vulg.</ref> actio, sed de do- lo actio. 38. [39.] IDEM ''libro V. Opinionum.- Quidam debitor epistolam quasi a Titio mitti creditori suo effecit, ut ipse liberetur; hac epistola credi- tor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptila- tione liberavit debitorem; postea epistola falsa vel inani reperta, creditor maior quidem annis vigintiquinque de dolo habebit actionem, minor autem in integrum restituetur. 39. [40.] GAIUS ''libro XXVII. ad Edictum pro- vinciale. Si te Titio obtuleris de ea re, quam non possidebas, in hoc, ut alius usucapiat, et iu- dicatum solvi satisdederis, quamvis absolutus<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> soaxjk58zjt5ta3c3shklm97rl4mofc 104 84050 273288 2026-07-05T03:23:21Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>fandam in quinquennium, et decesserit, heredem eius <ref>in quinquennium, inserta la Vulg.</ref> non teneri, ut frui praestet, non magis, quam insula exusta teneretur locator conductori. Sed an ex locato teueatur conductor, ut pro rata temporis, quo fruitus est, pensionem praestet, Marcellus quaerit, quemadmodum praestaret, si fructuarii servi operas conduxisset vel habitatio- nem. Et magis admittit, teneri eum; et est acquis- simum. Idem quaerit, si suntus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? Et ait, non recepturum, quin hoe evenire poise prospice- re debuit. Quid tamen, si non quasi fructuarius ei locavit, sed si quasi fundi dominus? Videlicet te- nebitur, decepit enim conductorem, et ita Impera- tor Antoninus cum Divo Severo <ref>Vero, Hol.</ref> rescripsit. In exustis quoque aedibus eius temporis, quo aedifi- cium stetit, inercedem praestanda rescripserunt. § 2.-'''[10.]''' <ref>Según ediciones vulgares.</ref> Iulianus libro quinto decimo Di gestorum dicit, si quis fundum locaverit, ut, etiamsi quid vi mnaiori accidisset, hoc ei praestare- tur, pacto estandum esse. § 3.-Si colouis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus ensus incendii causam intulerit, non praestabit periculam locator <ref>locatori, Vulg.</ref>; si vero culpa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fe- corit, tenebitar. " § 4. Imperator Antoniuns cum patre, quum grex esset abactus, quem quis conduxerat, ita re- scripsit: Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest, iudicio locati casum prae- stare non cogeris, atque <ref>a-leo, inserta Hal.</ref> temporis, quod inse- entum est, niercedes ut indebitas recuperabis. § 5.-Celsus etiam imperitiam eulpae adnume- randam libro octavo Digestorum scripsit; si quis vitulos pascendos, vel sarciendum quid polien- dumve conduxit, culpam eum praestare debere, et quod imperitia peccavit, culpam esse, quippe ut artifex, inquit, conduxit. § 6.-Si alienam domum mihi locaveris, eaque mihi legata vel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem. Sed de tempore prasterito videamus, si quid aute legati diem pensionis debe- tur; et puto solvendum; '''10. [11.]''' IULIANUS ''libro ad Ferocem'' <ref>H. ad Ursum Ferocem, Hal.</ref>.- et ego ex conducto recte agam vel in hoc, ut me li- beres. '''11. [12.]''' ULPIANUS ''libro XXXII''. <ref>XXXIII., Hal.</ref> ad Edi- ctum. Videamus, an et servorum culpam, et quos- cunque induxerit, praestare conductor debeat; et quatenus praestet <ref>Hal.; praestat, et codice Fl.</ref>, atrum at servos noxae de- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i6qzc2icpmw7r85z9dfcl9qm1cca9uu 104 84051 273289 2026-07-05T03:25:21Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'sis, de dolo malo tamen teneberis; et ita Sabino placet. 40. [41.] FURIUS ANTHIANUS (1) ''libro I. ad Edictum.--Is, qui decepit aliquem, ut heredita- tem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat, et solus erat; tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. {{C|TIT . IV .}} {{C|DE MINORIBUS VIGINTIQUINQUE ANNIS}} {{C|''[Cf. Cod. II. 21 (23)-45 (46).]''}} 1. ULPIANUS (2) ''libro XI. ad Edictum.- Нос Edictu... 273289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sis, de dolo malo tamen teneberis; et ita Sabino placet. 40. [41.] FURIUS ANTHIANUS (1) ''libro I. ad Edictum.--Is, qui decepit aliquem, ut heredita- tem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat, et solus erat; tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. {{C|TIT . IV .}} {{C|DE MINORIBUS VIGINTIQUINQUE ANNIS}} {{C|''[Cf. Cod. II. 21 (23)-45 (46).]''}} 1. ULPIANUS (2) ''libro XI. ad Edictum.- Нос Edictum Praetor naturalem aequitatem secutus proposuit, quo tutelam minorum suscepit; nam quum inter omnes constet, fragile esse et infirmum huiusmodi aetatum consilium, et multis ca- ptionibus suppositum, multorum insidiis expositum, auxilium iis Praetor hoc Edicto pollicitus est et adversus captiones opitulationem. [Véase Cód. II. 21 (22)-45(46).] 1. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XI.Siguiendo el Pretor la equidad natural propuso este Edicto , en el que tomó a su cargo la protección de los menores; porque constando á todos que es fragil y debil el juicio de los de esta edad, y que está sujeto á muchos engaños, y expuesto á las asechanzas de muchos, el Pretor en este Edicto les prometió auxilio á ellos y protección contra los engaños. § 1. Praetor edicit: QUOD CUM MINORE , QUAM (3) VIGINTIQUINQUE ANNIS (4) NATU GESTUM ES- § 1.-Dice el Pretor en su Edicto: «Conocere, >>según cada caso lo exigiere, sobre lo que se di- SE DICETUR, UTI QUAEQUE (5) RES ERIT, ANIMAD- >>jese haberse hecho con un menor de veinticinco VERTAM . >>>años de edad. >>> § 2.-Apparet minoribus annis vigintiquinque eum opem polliceri; nam post hoc tempus compleri virilem vigorem constat. § 3. Et ideo hodie in hanc usque aetatem adolescentes curatorum auxilio reguntur; nec ante rei suae administratio iis committi debebit , quamvis bene rem suam gerentibus . § 2. Aparece que promete auxilio á los menores de veinticinco años ; porque despues de este tiempo es sabido que se completa el vigor viril. § 3.-Y por esto hoy se gobiernan hasta esa edad los adolescentes con el auxilio de curadores; y antes no deberá confiárseles la administración de sus bienes, aunque manejen bien su hacienda. 2. IDEM libro XIX. (6) ad legem Iuliam et Papiam . Nec per liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. Quod enim legibus cave- 2. EL MISMO; Comentarios á la ley Julia y Papia, libro XIX.-Ni aun por razón de sus hijos tur, ut singuli anni per singulos liberos (7) demittantur, ad honores pertinere Divus Severus pios bienes. Porque lo que se dispone en las le- yes, de que se dispense un año por cada hijo, dice ait, non ad rem suam recipiendam . el Divino Severo que se refiere a los honores, no á la recepción de sus propios bienes . 3. IDEM libro XI. ad Edictum. Denique Divus Severus et Imperator noster huiusmodi Consulum vel Praesidum decreta quasi ambitiosa esse interpretati sunt; ipsi autem perraro minoribus re- -Finalmente , el Divino Severo y nuestro Empe- rum suarum administrationem extra ordinem in- dulserunt; et eodem iure utimur. § 1. Si quis cum minore contraxerit, et con- tractus inciderit in tempus, quo maior efficitur, utrum initium spectamus, an finem? Et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus comprobaverit, quod minor gesserat, restitutionem reciba de sus curadores antes de tiempo sus pro- 3. EL MISMO; Comentarios al Edicto, libro XI. rador declararon como inoportunos tales decretos de los Cónsules ó de los Presidentes; y aun ellos mismos concedieron rarisimas veces á los menores la administración de sus bienes fuera de lo ordinario ; y de este mismo derecho usamos . § 1. Si alguien hubiere contratado con un menor, y el contrato hubiere alcanzado al tiempo en que se hace mayor gatendemos al principio, ó al fin? Y parece bien, según también se halla establecido, que si hecho uno mayor de edad hubie- cessare. Unde illud non ineleganter Celsus Epi- re aprobado lo que siendo menor habia hecho, de- stolarum libro undecimo et Digestorum secundo jaba de tener lugar la restitución. De donde lo tractat, ex facto a Flavio (8) Respecto Praetore consultus : Minor annis vigintiquinque , annos forte vigintiquatuor agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictaverat; mox factum, ut non finito iudicio, iam eo maiore effecto vigintiquinque que no sin discreción expone Celso en el libro undécimo de sus Epistolas y en el segundo de su Digesto, consultado por el Pretor Flavio Respecto annis, tutoris heres absolutus proponeretur; in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur (1) «Anthinus», Hal. (2) Asi por conjetura Fl.; Tryphon., otros, según Br. (3) QUAM, omitela Vulg. (4) ANNORUM, Hal. (5) UTI QUAE EA RES ERIT, Hal. sobre este hecho: Un menor de veinticinco años, teniendo acaso veinticuatro, habia promovido el juicio de tutela al heredero de su tutor; alegabase después el hecho de que, no concluido el litigio (6) XVIII. , Hal. (7) permittantur, según otra lectura del márgen interior del códice Fl. (8) Fulvio, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8vt5pzronw2pn8r25aac7o5qkci5abb 273293 273289 2026-07-05T03:39:50Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sis, de dolo malo tamen teneberis; et ita Sabino placet. 40. [41.] FURIUS ANTHIANUS<ref>«Anthinus», Hal. </ref> ''libro I. ad Edictum.--Is, qui decepit aliquem, ut heredita- tem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat, et solus erat; tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. {{C|TIT . IV .}} {{C|DE MINORIBUS VIGINTIQUINQUE ANNIS}} {{C|''[Cf. Cod. II. 21 (23)-45 (46).]''}} 1. ULPIANUS<ref>Asi por conjetura Fl.; Tryphon., otros, según Br. </ref> ''libro XI. ad Edictum.- Нос Edictum Praetor naturalem aequitatem secutus proposuit, quo tutelam minorum suscepit; nam quum inter omnes constet, fragile esse et infir- mum huiusmodi aetatum consilium, et multis ca- ptionibus suppositum, multorum insidiis exposi- tum, auxilium iis Praetor hoc Edicto pollicitus est et adversus captiones opitulationem. § 1. Praetor edicit: QUOD CUM MINORE , QUAM <ref>QUAM, omitela Vulg. </ref> VIGINTIQUINQUE ANNIS<ref>ANNORUM, Hal. </ref> NATU GESTUM ES- SE DICETUR, UTI QUAEQUE<ref>UTI QUAE EA RES ERIT, Hal. </ref> RES ERIT, ANIMAD- VERTAM. § 2.-Apparet minoribus annis vigintiquinque eum opem polliceri; nam post hoc tempus com- pleri virilem vigorem constat. § 3. Et ideo hodie in hanc usque aetatem ado- lescentes curatorum auxilio reguntur; nec ante rei suae administratio iis committi debebit, quamvis bene rem suam gerentibus. 2. IDEM ''libro XIX.<ref>XVIII. , Hal. </ref> ad legem Iuliam et Pa- piam. Nec per liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. Quod enim legibus cave- tur, ut singuli anni per singulos liberos<ref>permittantur, según otra lectura del márgen interior del códice Fl. </ref> de- mittantur, ad honores pertinere Divus Severus ait, non ad rem suam recipiendam. 3. IDEM ''libro XI. ad Edictum. Denique Divus Severus et Imperator noster huiusmodi Consulum vel Praesidum decreta quasi ambitiosa esse in- terpretati sunt; ipsi autem perraro minoribus re- rum suarum administrationem extra ordinem in- dulserunt; et eodem iure utimur. § 1. Si quis cum minore contraxerit, et con- tractus inciderit in tempus, quo maior efficitur, utrum initium spectamus, an finem? Et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus com-probaverit, quod minor gesserat, restitutionem cessare. Unde illud non ineleganter Celsus Epi- stolarum libro undecimo et Digestorum secundo tractat, ex facto a Flavio<ref>Fulvio, Hal. </ref> Respecto Praetore consultus : Minor annis vigintiquinque , annos forte vigintiquatuor agens, iudicium tutelae he- redi tutoris dictaverat; mox factum, ut non fini- to iudicio, iam eo maiore effecto vigintiquinque annis, tutoris heres absolutus proponeretur; in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dgzcy04p2acgq6wmtguu23qnz281hzn 104 84052 273291 2026-07-05T03:35:32Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'dicitur, Replubicae causa abesse eum, qui aui privati negotii causa in legatione est. 43. AFRICANUS ''libro'' VII. ''Questionum''.—Si quis stipulatus sit in annos singulos, quoad in Italia esset vel ipse, vel promissor, et alteruter Reipublicae causa abesse coeperit, officium Praetoris est introducere utilem actionem. Eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: «si quinquennio proximo Romae fuerit», vel ita: «si Romae non fuerit, ce... 273291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dicitur, Replubicae causa abesse eum, qui aui privati negotii causa in legatione est. 43. AFRICANUS ''libro'' VII. ''Questionum''.—Si quis stipulatus sit in annos singulos, quoad in Italia esset vel ipse, vel promissor, et alteruter Reipublicae causa abesse coeperit, officium Praetoris est introducere utilem actionem. Eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: «si quinquennio proximo Romae fuerit», vel ita: «si Romae non fuerit, centum dare spondes»? 44. PAULUS ''libro'' II. ''ad Sabinum''.—Is, qui Reipublicae causa abest, in aliqua re laesus non restituitur, in qua, etiamsi Reipublicae causa non abfuisset, damnum erat passurus. 45. SCAEVOLA ''libro'' I. ''Regularum''.—Milites omnes, qui discedere signis sine periculo non possunt, Reipublicae causa abesse intelliguntur. 46. MARCIANUS ''libro'' II. ''Regularum''.—Qui Reipublicae causa abfuit, etiam adversus eum, qui pariter Reipublicae causa abfuerit, restituendus est, si aliquid damni iuste queritur. {{t3|TIT. VII}} {{c|DE ALIENATIONE IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA|clase=titulo}} 1. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Omnibus modis Proconsul id agit, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et quum intelligeret iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis adversarium suo loco substituerit, idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum actione teneatur, quanti nostra intersit, alium adversarium nos non habuisse. § 1. Itaque si alterius provinciae hominem, aut potentiorem nobis opposuerit adversarium, tenebitur; 2. ULPIANUS ''libro'' XIII. ''ad Edictum''.—Aut alium, qui vexaturus sit,<ref>XII., Hal.</ref> adversarium; 3. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Quia, etiamsi cum eo, qui alterius provinciae sit,<ref>Br.; sit, Fl.</ref> experiar, in illius provincia experiri debeo, et potentiori pares esse non possumus. § 1. Sed etsi hominem, quem petebamus, manumiserit, durior nostra conditio fit, quia Praetores faveant libertatibus. § 2. Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto ''Quod vi aut clam'', vel actione ''aquae pluviae arcendae'' tenebaris, alienaveris,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dfpqz9tb1dlp5hz7uwjo73c19eyc9s2 273292 273291 2026-07-05T03:36:26Z Anyela Sofia 32201 273292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dicitur, Replubicae causa abesse eum, qui aui privati negotii causa in legatione est. 43. AFRICANUS ''libro'' VII. ''Questionum''.—Si quis stipulatus sit in annos singulos, quoad in Italia esset vel ipse, vel promissor, et alteruter Reipublicae causa abesse coeperit, officium Praetoris est introducere utilem actionem. Eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: «si quinquennio proximo Romae fuerit», vel ita: «si Romae non fuerit, centum dare spondes»? 44. PAULUS ''libro'' II. ''ad Sabinum''.—Is, qui Reipublicae causa abest, in aliqua re laesus non restituitur, in qua, etiamsi Reipublicae causa non abfuisset, damnum erat passurus. 45. SCAEVOLA ''libro'' I. ''Regularum''.—Milites omnes, qui discedere signis sine periculo non possunt, Reipublicae causa abesse intelliguntur. 46. MARCIANUS ''libro'' II. ''Regularum''.—Qui Reipublicae causa abfuit, etiam adversus eum, qui pariter Reipublicae causa abfuerit, restituendus est, si aliquid damni iuste queritur. {{t3|TIT. VII}} {{c|DE ALIENATIONE IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA|clase=titulo}} ''[Cf. Cod. II. 54 (55).]'' 1. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Omnibus modis Proconsul id agit, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et quum intelligeret iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis adversarium suo loco substituerit, idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum actione teneatur, quanti nostra intersit, alium adversarium nos non habuisse. § 1. Itaque si alterius provinciae hominem, aut potentiorem nobis opposuerit adversarium, tenebitur; 2. ULPIANUS ''libro'' XIII. ''ad Edictum''.—Aut alium, qui vexaturus sit,<ref>XII., Hal.</ref> adversarium; 3. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Quia, etiamsi cum eo, qui alterius provinciae sit,<ref>Br.; sit, Fl.</ref> experiar, in illius provincia experiri debeo, et potentiori pares esse non possumus. § 1. Sed etsi hominem, quem petebamus, manumiserit, durior nostra conditio fit, quia Praetores faveant libertatibus. § 2. Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto ''Quod vi aut clam'', vel actione ''aquae pluviae arcendae'' tenebaris, alienaveris,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jkyfsgw85b4flhvpumiygn96gl0x5ah 104 84053 273294 2026-07-05T03:43:09Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dat, an vero suo nomine teneatur, et adversus ens, quos induxerit, utrum praestabit tantum actiones, an quasi ob propriam culpam tenebitur? Mihi ita placet, ut culpain etiam eorum, quos induxit, prae- stet suo nomine, etsi nihil convenit, si tamen cul- pam in inducendis admittit, quod tales habuerit vel snos <ref>servos, Vulg.</ref>, vel hospites; et ita Pomponius libro sexagesimo tertio ad Edictum probat. § 1. Si hoc in locatione convenit: <ignem ne habetos, et habuit, tenebitur, etiamsi fortuitus ca- sus admisit incendium, quia non debuit ignem ha- bere; aliud est enim ignem innocentem habere, <ref>all in non habere, inserta la Vuly</ref> permittit enim habere, sed innoxium ignem. § 2. Item prospicere debet conductor, ne aliquo vel ius rei, vel corpus deterius faciat, vel fieri pa- tiatur. § 3. Qui vinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controversia signatum suo et alterius sigillo in apothecam de- posuisset, ex locato tenetur, ut locutori posses- sionem vini sine controversia reddat <ref>Bullet, Taur, segun la escritura original.</ref>, nisi cul- pa conductor careret. § 4. Inter conductorem et locatorem convene- rat, ne in villa urbana foenum componeretur; composuit, deinde servus igne illato succendit <ref>Hal. Vulg. se occidit, Taur. segun la escritura original.</ref>; ait Labeo, teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra conductionem; '''12. [13.]''' HERMOGENIANUS ''libro II. Iuris Epi- ''fomarum'' <ref>ἱστορῶν, Hal.</ref>.- sed etsi quilibet extraneus ignem iniecerit, danni locati iudicio <ref>Hal. Vulg.; iudicio, omítela el códice Fl.; damni illati, omitiendo iudicio, conjetura Br.</ref> habebitur ratio. '''13. [14.]''' ULPIANUS ''libro XXXII''. <ref>XXXIII., Hal.</ref> ''ad Edi- ''etum''.- Item quaeritur, si cisiarins, id est caruca- rius, dum ceteros transire contendit. eisium ever- tit, et servuin quassavit vel occidit; puto, ex locato esse in eum actionen, temperare enim de- buit; sed et utilis Aquilia ei dabitur. § 1. Si navicularius onus Minturnas vehendum conduxerit, et, quum flumen Minturnense navis ea subire non posset, in aliam navem inerces transtu- lerit, eaque navis in ostio fluminis perierit, tene- tur primus navicularius; Labeo, si culpa caret, non teneri ait, ceterum si vel invito domino fecit, vel quo non debuit tempore, aut si minus idoneae navi <ref>imposuit, inserta la Vulg.</ref>, tune ex locato agendum. § 2. Si magister navis sine gubernatore in flu- men navem immiserit, et tempestate orta tempe- rare non potuerit, et navem perdiderit, vectores habebunt adversus eum ex locato actionem. § 3. Si quis servam docendum conduxerit, eum- que duxerit peregre, et aut ab hostibus captus <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7354f6mbj830omnysday7pdcvafeauq 104 84054 273295 2026-07-05T03:44:48Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'cuius sit periculum? et quid, si curatores quoque (1) in eodem errore perseverassent, ut putarent maiorem esse, et abstinuissent se ab administratione (2), curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetatem cessit (3), ad eos pertineat? Respondi: hi, qui debita exsolverunt, liberati iure ipso non debent iterum conveniri ; plane curatores, qui scientes eum minorem esse, perseveraverunt in eodem officio, non debue... 273295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cuius sit periculum? et quid, si curatores quoque (1) in eodem errore perseverassent, ut putarent maiorem esse, et abstinuissent se ab administratione (2), curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetatem cessit (3), ad eos pertineat? Respondi: hi, qui debita exsolverunt, liberati iure ipso non debent iterum conveniri ; plane curatores, qui scientes eum minorem esse, perseveraverunt in eodem officio, non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas , et debebunt hoc nomine conveniri . Quodsi et ipsi decreto Praesidis crediderunt et administrare adeudadas , y las malgastó; pregunto, ¿de quién será el riesgo? ¿y qué se hará, si también los curadores hubiesen perseverado en el mismo error de juzgar que era mayor, y se hubiesen abstenido de la administración, y también hubiesen restituido la curatela, acaso les incumbirá á ellos el riesgo del tiempo que transcurrió después de pro- bada la edad? Respondi, que aquellos que pagaron sus deudas, habiendo quedado libres de derecho, no deben ser demandados segunda vez; pero los curadores que sabiendo que aquél era menor perseveraron en el mismo cargo, no debieron cessaverunt, vel etiam rationem reddiderunt , similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non con- consentir que él recibiese las cantidades adeuda- veniuntur . Pero si también ellos dieron crédito al decreto del das, y deberán por esta razón ser demandados. Presidente y cesaron de administrar, ósi también rindieron cuentas, son semejantes á los demás deudores , y no son por lo tanto demandados. 33. ABURNIUS (4) VALENS libro VI. (5) Fideicommissorum . Si minor vigintiquinque annis servum suum, qui pluris est (6), quam in testamento ei legatum sit, manumittere rogatus fue- 33. ABURNIO VALENTE ; Fideicomisos, libro VI. -Si se hubiere rogado à un menor de veinticinco años que manumita un esclavo suyo, que vale más que lo que se le haya legado en el testamen- rit, et legatum acceperit, non cogendum praesta- to, y hubiere aceptado el legado, no se le habrá re libertatem, si legatum reddere paratus sit; Iulianus respondit, ut, quemadmodum maioribus liberum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas manumit- de obligar á dar la libertad, si estuviere pronto å devolver el legado; Juliano respondió , que así como los mayores tienen libertad para no acep- tendi remittatur . tar, si no quisieran manumitir, asi à éste que devuelve el legado se le dispensa la necesidad de manumitir . 34. PAULUS libro I. Sententiarum . - Si minor 34. PAULO; Sentencias, libro I.- Si un menor vigintiquinque annis filiofamilias minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis , nisi locupletior ex hoc inveniatur litis contestatae tempore is , qui accepit . de veinticinco años prestó dinero á un hijo de familia, también menor, es mejor la causa del que lo gasta, á no ser que por razón de él se halle mås rico al tiempo de ser contestada la demanda el que lo recibió . § 1. Minores, si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri (7) restitutionem adversus talem obligationem iure desiderant . 35. HERMOGENIANUS (8) libro I. Iuris Epitomarum (9) . - Si in emtionem penes se collatam (10) minor adiectione (11) ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si § 1. Los menores , si se comprometieron respecto á un juez, y estipularon con autoridad del tutor, con derecho pretenden la restitución por entero contra tal obligación . 35. HERMOGENIANO; Epitome del Derecho, libro I.- Si un menor fuese vencido por otro por aumento de precio respecto á la cosa comprada pues- men, ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offe- ta en su poder, implorando la restitución por entero será oido, si se probare que le interesaba haber comprado la cosa, por ejemplo, porque había sido de sus mayores, pero con tal que él ofrezca al rat venditori . vendedor lo que se aumentó por la licitación. eius interesse emtam ab eo rem fuisse approbe- tur, veluti quod maiorum eius fuisset, ita ta- 36. PAULUS libro V. Sententiarum .-Minor vi- 36. PAULO; Sentencias, libro V. - El menor de gintiquinque annis omissam allegationem per in veinticinco años puede repetir la alegación que hubiere omitido, utilizando el beneficio de la res- integrum restitutionis auxilium repetere potest. titución por entero . 37. TRYPHONINUS libro III. Disputationum.- 37. TRIFONINO ; Disputas, libro III. -El bene- Auxilium in integrum restitutionis exsecutionibus poenarum paratum non est; ideoque iniuriarum iudicium semel omissum repeti non potest . ficio de la restitución por entero no está concedi- do para la ejecución de las penas; y por tanto, una vez abandonada la acción de injurias no puede repetirse. Sed et in sexaginta diebus praeteritis , in § 1. Pero transcurridos los sesenta dias, duran- quibus iure mariti sine calumnia vir accusare mu- te los que por derecho marital puede sin calum- lierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restitutio; quod ius omissum si nunc repetere vult, le deniega también la restitución por el todo; por- § 1. nia acusar el marido de adulterio á su mujer, se<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i54w9podt3ryfwnnz4j6qobzde2e526 273299 273295 2026-07-05T03:58:54Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cuius sit periculum? et quid, si curatores quoque <ref>eodem modo, inserta Hal. </ref> in eodem errore perseverassent, ut putarent maiorem esse, et abstinuissent se ab administra- tione <ref>ut putarent-administratione, omítelas Hal. </ref>, curationem etiam restituissent, an peri- culum temporis, quod post probatam aetatem ces- sit<ref>intercessit, Hal. Vulg. </ref>, ad eos pertineat? Respondi: hi, qui debita exsolverunt, liberati iure ipso non debent iterum conveniri; plane curatores, qui scientes eum mi- norem esse, perseveraverunt in eodem officio, non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas, et debebunt hoc nomine conveniri. Quodsi et ipsi decreto Praesidis crediderunt et administrare cessaverunt, vel etiam rationem reddiderunt, si- miles sunt ceteris debitoribus, ideoque non con- veniuntur. 33. ABURNIUS<ref>Calphurnius, Vulg. </ref> VALENS ''libro VI.<ref>V., Hal. </ref> Fidei- commissorum.- Si minor vigintiquinque annis servum suum, qui pluris est<ref>Hal. Vulg.; est, omitela Fl. </ref>, quam in testa- mento ei legatum sit, manumittere rogatus fue- rit, et legatum acceperit, non cogendum praesta- re libertatem, si legatum reddere paratus sit; Iu- lianus respondit, ut, quemadmodum maioribus liberum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas manumit- tendi remittatur. 34. PAULUS ''libro I. Sententiarum.- Si minor vigintiquinque annis filiofamilias minori pecu- niam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inveniatur litis contestatae tempore is, qui accepit. § 1. Minores, si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri<ref>in integrum, Vulg. </ref> restitu- tionem adversus talem obligationem iure deside- rant. 35. HERMOGENIANUS<ref>Hermogenes, Vulg. </ref> ''libro I. Iuris Epito- marum<ref>libro Ι. ἐπιτομῶν, Hal. </ref>.- Si in emtionem penes se collatam <ref>collocatam, Hal. </ref> minor adiectione<ref>addictione, Vulg. </ref> ab alio superetur, im- plorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emtam ab eo rem fuisse approbe- tur, veluti quod maiorum eius fuisset, ita ta- men, ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offe- rat venditori. 36. PAULUS ''libro V. Sententiarum .-Minor vi- gintiquinque annis omissam allegationem per in integrum restitutionis auxilium repetere potest. 37. TRYPHONINUS ''libro III. Disputationum.- Auxilium in integrum restitutionis exsecutioni- bus poenarum paratum non est; ideoque iniuria- rum iudicium semel omissum repeti non potest. § 1. Sed et in sexaginta diebus praeteritis, in quibus iure mariti sine calumnia vir accusare mu- lierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restitutio; quod ius omissum si nunc repetere vult,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> db7x7h2idroyykfi7lw9k000ragvncz 104 84055 273296 2026-07-05T03:46:42Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'telligimus, qui non sui coodi causa, sed coneti absunt 37. PAULUS ''libro'' III. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Hi, qui in provincia sua ultra tempus a Constitutionibus concessum assident, publica causa abesse non intelliguntur.<ref>IV., Hal.</ref> 38. ULPIANUS ''libro'' VI. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Si cui in provincia sua Princeps assidere speciali beneficio permiserit, puto eum Reipublicae causa abesse; quodsi non ex permissu hoc f... 273296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>telligimus, qui non sui coodi causa, sed coneti absunt 37. PAULUS ''libro'' III. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Hi, qui in provincia sua ultra tempus a Constitutionibus concessum assident, publica causa abesse non intelliguntur.<ref>IV., Hal.</ref> 38. ULPIANUS ''libro'' VI. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Si cui in provincia sua Princeps assidere speciali beneficio permiserit, puto eum Reipublicae causa abesse; quodsi non ex permissu hoc fecerit, consequenter dicemus, quum crimen admisit, non habere eum privilegia eorum, qui Reipublicae causa absunt.<ref>VII., Hal.</ref> § 1. Tamdiu Reipublicae causa abesse quis videbitur, quamdiu officio alicui praest;<ref>Hal. Vulg.; aliquo, Fl.</ref> quod si finitum fuerit officium, iam desinit abesse Reipublicae causa. Sed ad revertendum illi tempora computabimus statim atque desiit Reipublicae causa abesse ea, quibus reverti in Urbem potuit; et erit moderatum, tempora ei dare, quae lex revertentibus praestitit. Quare si quo deflexerit<ref>si quid excesserit, Hal.; si quod tempus effluxerit, Vulg.</ref> suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reverti potuit<ref>debuit, Vulg.</ref>, statim eum dicemus desiisse Reipublicae causa abesse. Plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis, et navigationis, et ceterorum, quae casu contingunt. 39. PAULUS ''libro'' I. ''Sententiarum''.—Is, qui Reipublicae causa abfuturus erat, si procuratorem reliquerit, per quem defendi potuit, in integrum volens restitui non auditur. 40. ULPIANUS ''libro'' V. ''Opinionum''.—Si qua militi accusatio competat, tempore, quo Reipublicae operam dedit, non perimitur. § 1. Quod eo tempore, quo in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem<ref>a principe, insertan Hal. Vulg.</ref> impetravit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est. 41. IDEM ''libro'' XXXV. ''Digestorum''.—Si quis Titio legaverit, si mortis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quot in Italia esset, et ei succursum fuerit, quia ob id, quod Reipublicae causa abfuit, exclusus fuerit a legato, fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitavit, salva legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit, quod Reipublicae causa abfuit? 42. ALFENUS ''libro'' V. ''Digestorum''.—Non vere <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> evtojej4rqzbdlhrwjozde2mqapqwo3 104 84056 273297 2026-07-05T03:56:59Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sit, aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modo non sic conduxit, ut et peregre duceret. § 4. Item Julianus libro octogesimo sexto Di- gestorum scripsit, si sutor puero parum bene fa- cienti forma caleci tam vehementer cervicem per- cusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri eius; quamvis enim magistris levis castigatio concessa sit, tamen hunc modum non tenuisse; sed et de Aquilia <ref>sed et Aquiliae, ut. Hal.</ref> supra diximus. Iniuriarum autem actionem competere, Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fece- rit, sed praecipiendi. § 5. Si gemma includenda aut insculpenda da- ta sit, eaque fracta sit, si quidem vitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia fa- cientís, erit. Huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat; tunc enim, etsi vitio materiae id evenit, erit ex locato actio. § 6.-Si fullo vestimenta polienda acceperit, ea- que mures roserint, ex locato tenetur, quía debuit ab hac re cavere; et si pallium fullo permutaverit, et alii alterius dederit, ex locato actione tenebi- tur, etiamsi ignarus fecerit. § 7. Exercitu veniente migravit conductor, deinde hospitio milites fenestras et cetera sustule- runt; si domino non denuntiavit, et migravit, ex locato tenebitur; Labeo autem, si resistere potuit, et non restitit <ref>Hal; resistit, el codice Fl. según costumbre,</ref>, teneri ait; quae sententia vera est; sed et si denuntiare non potuit, non puto eum teneri. § 8. Si quis mensuras conduxerit, easque Ma- gistratus fraugi iusserit, si quidem iniqunc fue- runt, Sabinus distinguit, utrain seit conductor, an non; si scit, esse ex locato actionem, si minus, non; quodsi aequae sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit Aedilis; et ita Labeo et Mela scribunt. § 9. Duo rei locationis in solidunt esse possunt. § 10. Si lege operis locandi comprehensum es- set, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebi- tur, quam si eadem lege relocatum esset; nec ante relocari id potest, quain dies efficiendi praeteriis- set <ref>Seguin reciente corrección del codire Fl, Br. prae- terisse, Taur, según la escritura original.</ref>. § 11. Qui impleto tempore conductionis reinan- sit in conductione, non solum reconduxisse vide- bitur, sed etiam pignora videntur durare obligata. Sed hoc ita verum est, si non alius pro co in prio- re conductione res obligaverat; huius enim novus consensus erit necessarius. Eadem causa erit, et si Reipublicae praedia locata fuerint. Quod autem diximus, taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse videri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, videantur eandem loca- tionem renovasse, non etiam in sequentibus annis, <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rrkltxkz6fsck31p7nzh0wwaporz6wz 104 84057 273298 2026-07-05T03:57:38Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 2. Militum medici, quoniam officium, quod gerunt, et publice prodest, et fraudem iis afferre non debet, restitutionis auxilium implorare possunt. 34. IAVOLENUS ''libro'' XV. ''ex Cassio''. — Miles commeatu accepto si domo sua est, Reipublicae causa abesse non videtur. § 1. Qui operas in publico, quod vectigalium causa locatum est, dat, Reipublicae causa non abest. 35. PAULUS ''libro'' III. <ref>IV., Hal.</ref>''ad legem Iuliam et Papiam'... 273298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Militum medici, quoniam officium, quod gerunt, et publice prodest, et fraudem iis afferre non debet, restitutionis auxilium implorare possunt. 34. IAVOLENUS ''libro'' XV. ''ex Cassio''. — Miles commeatu accepto si domo sua est, Reipublicae causa abesse non videtur. § 1. Qui operas in publico, quod vectigalium causa locatum est, dat, Reipublicae causa non abest. 35. PAULUS ''libro'' III. <ref>IV., Hal.</ref>''ad legem Iuliam et Papiam''. — Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent<ref>Br.; aut reducerent, Taur., pero añadidas por antiguos copistas.</ref> , aut legendis <ref>Según conjetura Krieg.; legendi, Fl.; legendos, otros en Gothofr.; ''legendi curam gererent'', Hal.</ref> curarent, Reipublicae causa absunt. § 1. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum Principi. § 2. Item Procurator Caesaris, non solum cui rerum provinciae cuiusque procuratio mandata erit, sed et is, cui rerum, quamvis non omnium. Itaque plures ibi procuratores diversarum <ref>(4) rerum, insertan Hal. y la Vulg.</ref> Reipublicae causa abesse intelliguntur. § 3. Praefectus quoque Aegypti Reipublicae causa abest, quive aliam ob causam Reipublicae gratia extra Urbem aberit. § 4. Sed et in urbanicianis <ref>(5) urbanis, Vulg.</ref> militibus idem Divus Pius constituit. § 5. Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines missus est, an Reipublicae causa abesset? et placuit Reipublicae causa eum abesse. § 6. Item paganum, qui in expeditione <ref>(6) ''expeditionem Consulis'', Vulg.</ref> Consularis iussu transierat, ibique in acie ceciderat; heredi enim eius succurrendum est. § 7. Qui Reipublicae causa Romam profectus est, abesse Reipublicae causa videtur. Sed et si extra patriam suam Reipublicae causa profectus sit, etiamsi per Urbem ei iter competit, Reipublicae causa abest. § 8. Similiter qui in provincia est, ut primum aut domo sua profectus est, aut, quum in eadem provincia degit Reipublicae administrandae causa, simul atque <ref>(7) Hal. y la Vulg.; ''atque'', omítela Fl.</ref> agere Rempublicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. § 9. Et dum eat in castra et redeat, Reipublicae causa abest; quod et eundum sit in castra militaturo, et redeundum. Vivianus <ref>(8) ''Iulianus'', otros en Hal.</ref> scribit Proculum respondisse, militem, qui <ref>(9) ''cum'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> commeatu absit, dum domum vadit aut redit, Reipublicae causa abesse; dum domi sit, non abesse. 36. ULPIANUS ''libro'' VI. '' <ref>(10) VII., Hal.</ref> ad legem Iuliam et Papiam''. — Reipublicae causa abesse eos solos intelligimus, qui non sui commodi causa, sed coacti absunt. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e0rbe7q0qeqmqxipqyjwtn21a21eb4r 104 84058 273300 2026-07-05T04:11:35Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> quid aliud, quam delicti veniam, id est calumniae, deprecatur? Et quum neque in delictis, neque in <ref>nec, (omitiendo in), Hal.; calumniationibus, otros en Br. </ref> calumniatoribus Praetorem succurrere opor- tere certi iuris sit, cessabit in integrum restitu- tio. In delictis autem minor annis vigintiquinque non meretur in integrum restitutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. Sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coërcendis praecepta veniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. Dixi<ref>Sed, (en lugar de Dixi), Hal. </ref>, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, veluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumve de adulterio uxoris fecerit, preti- umve pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumve in eam com- mittendum; et non sit<ref>fit, Hal. </ref> aetatis excusatio adver- sus praecepta legum ei, qui dum leges invocat, contra eas committit. 38. PAULUS libro I. Decretorum.- Aemilius Larianus<ref>Otros en Hal., Largianus. </ref> ab Ovinio fundum Rutilianum<ref>Puteolanum, Hal. Vulg. </ref> lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut, si intra duos menses ab emtione reliqui pretii partem dimidiam non solvisset, inemtus esset, item, si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemtus; intra priores duos menses Lariano defuncto Ru- tiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tuto- res in solutione cessaverunt; venditor denuntia- tionibus tutoribus saepe datis post annum ean- dem possessionem Claudio Telemacho vendiderat; pupilla in integrum restitui desiderabat; victa tam apud Praetorem, quam apud Praefectum Ur- bi provocaverat. Putabam bene iudicatum, quod pater eius, non ipsa contraxerat. Imperator au- tem<ref>Antoninus, inserta la Vulg. </ref> motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset, eaque effecisset, ne pa- reretur legi venditionis. Dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod venditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pre- tium petendo recessisse a lege sua videretur; non me moveri, quod dies postea transiisset, non magis, quam si creditor pignus distraxisset post mortem debitoris, die solutionis finita; quia ta- men lex commissoria displicebat ei, pronuntiavit in integrum restituendam . Movit etiam illud Imperatorem, quod priores tutores, qui non re- stitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant. § 1. Quod dicitur, non solere filiisfamilias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omisissent manentes in potestate, tunc re- cte dicitur, quum patri acquirere possunt.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 10xtlq75bhoay2so5gmttjn6emhhtqg 273301 273300 2026-07-05T04:12:07Z Y Magaly Holguin M 32211 273301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> quid aliud, quam delicti veniam, id est calumniae, deprecatur? Et quum neque in delictis, neque in <ref>nec, (omitiendo in), Hal.; calumniationibus, otros en Br. </ref> calumniatoribus Praetorem succurrere opor- tere certi iuris sit, cessabit in integrum restitu- tio. In delictis autem minor annis vigintiquinque non meretur in integrum restitutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. Sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coërcendis praecepta veniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. Dixi<ref>Sed, (en lugar de Dixi), Hal. </ref>, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, veluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumve de adulterio uxoris fecerit, preti- umve pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumve in eam com- mittendum; et non sit<ref>fit, Hal. </ref> aetatis excusatio adver- sus praecepta legum ei, qui dum leges invocat, contra eas committit. 38. PAULUS ''libro I. Decretorum.- Aemilius Larianus<ref>Otros en Hal., Largianus. </ref> ab Ovinio fundum Rutilianum<ref>Puteolanum, Hal. Vulg. </ref> lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut, si intra duos menses ab emtione reliqui pretii partem dimidiam non solvisset, inemtus esset, item, si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemtus; intra priores duos menses Lariano defuncto Ru- tiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tuto- res in solutione cessaverunt; venditor denuntia- tionibus tutoribus saepe datis post annum ean- dem possessionem Claudio Telemacho vendiderat; pupilla in integrum restitui desiderabat; victa tam apud Praetorem, quam apud Praefectum Ur- bi provocaverat. Putabam bene iudicatum, quod pater eius, non ipsa contraxerat. Imperator au- tem<ref>Antoninus, inserta la Vulg. </ref> motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset, eaque effecisset, ne pa- reretur legi venditionis. Dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod venditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pre- tium petendo recessisse a lege sua videretur; non me moveri, quod dies postea transiisset, non magis, quam si creditor pignus distraxisset post mortem debitoris, die solutionis finita; quia ta- men lex commissoria displicebat ei, pronuntiavit in integrum restituendam . Movit etiam illud Imperatorem, quod priores tutores, qui non re- stitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant. § 1. Quod dicitur, non solere filiisfamilias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omisissent manentes in potestate, tunc re- cte dicitur, quum patri acquirere possunt.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> s0kn3abxaisnxg9xnu125mpcd2rtdqm 273302 273301 2026-07-05T04:12:29Z Y Magaly Holguin M 32211 273302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quid aliud, quam delicti veniam, id est calumniae, deprecatur? Et quum neque in delictis, neque in <ref>nec, (omitiendo in), Hal.; calumniationibus, otros en Br. </ref> calumniatoribus Praetorem succurrere opor- tere certi iuris sit, cessabit in integrum restitu- tio. In delictis autem minor annis vigintiquinque non meretur in integrum restitutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. Sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coërcendis praecepta veniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. Dixi<ref>Sed, (en lugar de Dixi), Hal. </ref>, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, veluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumve de adulterio uxoris fecerit, preti- umve pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumve in eam com- mittendum; et non sit<ref>fit, Hal. </ref> aetatis excusatio adver- sus praecepta legum ei, qui dum leges invocat, contra eas committit. 38. PAULUS ''libro I. Decretorum.- Aemilius Larianus<ref>Otros en Hal., Largianus. </ref> ab Ovinio fundum Rutilianum<ref>Puteolanum, Hal. Vulg. </ref> lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut, si intra duos menses ab emtione reliqui pretii partem dimidiam non solvisset, inemtus esset, item, si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemtus; intra priores duos menses Lariano defuncto Ru- tiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tuto- res in solutione cessaverunt; venditor denuntia- tionibus tutoribus saepe datis post annum ean- dem possessionem Claudio Telemacho vendiderat; pupilla in integrum restitui desiderabat; victa tam apud Praetorem, quam apud Praefectum Ur- bi provocaverat. Putabam bene iudicatum, quod pater eius, non ipsa contraxerat. Imperator au- tem<ref>Antoninus, inserta la Vulg. </ref> motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset, eaque effecisset, ne pa- reretur legi venditionis. Dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod venditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pre- tium petendo recessisse a lege sua videretur; non me moveri, quod dies postea transiisset, non magis, quam si creditor pignus distraxisset post mortem debitoris, die solutionis finita; quia ta- men lex commissoria displicebat ei, pronuntiavit in integrum restituendam . Movit etiam illud Imperatorem, quod priores tutores, qui non re- stitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant. § 1. Quod dicitur, non solere filiisfamilias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omisissent manentes in potestate, tunc re- cte dicitur, quum patri acquirere possunt.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fd21ny6o8e8u342no9ti4sa6d6dtn0k 104 84059 273303 2026-07-05T04:22:08Z Y Magaly Holguin M 32211 /* Corregido */ 273303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Y Magaly Holguin M" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>39. SCAEVOLA ''libro II. Digestorum.- Intra uti- le tempus restitutionis apud Praesidem petierunt in integrum restitutionem minores, et de aetate sua probaverunt; dicta pro aetate sententia, ad- versarii, ut impedirent cognitionem Praesidis, ad Imperatorem appellarunt; Praeses in eventum appellationis cetera cognitionis distulit; quaesi- tum est, si finita appellationis apud Imperatorem cognitione, et iniusta appellatione pronuntiata, egressi aetatem deprehendantur, an cetera nego- tii implere possunt, quum per eos non steterit, quo minus res finem accipiat? Respondi, secun- dum ea, quae proponuntur, perinde cognosci, at- que si nunc intra aetatem essent. § 1.- Vendentibus curatoribus minoris fundum emtor extitit Lucius Titius et sex fere annis pos- sedit, et longe longeque rem meliorem fecit; quaero, quum sint idonei curatores, an minor ad- versus Titium emtorem in integrum restitui pos- sit? Respondi, ex omnibus, quae proponerentur, vix esse eum restituendum, nisi si maluerit omnes expensas, quas bona fide emtor fecisse approba- verit, ei praestare, maxime quum sit ei paratum promtum auxilium, curatoribus eius idoneis con- stitutis. 40. ULPIANUS ''libro V.<ref>VI., Hal. </ref> Opinionum.- Minor annis vigintiquinque, cui fideicommissum solvi pronuntiatum erat, caverat, id se accepisse, et cautionem eidem debitor quasi creditae pecuniae fecerat; in integrum restitui potest, quia partam <ref>paratam, Vulg. </ref>ex causa iudicati persecutionem novo contra- ctu ad initium alterius petitionis redegerat. § 1. Praedia patris sui minor annis viginti- quinque ob debita rationis tutelae aliorum, quam pater administraverat, in solutum inconsulte de- dit; ad suam aequitatem per in integrum restitu- tionem revocanda res est, usuris pecuniae, quam constiterit ex tutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptorum compensatis. 41. IULIANUS ''libro XLV.<ref>XXV., Hal. </ref> Digestorum.-Si iudex circumvento in venditione adolescenti ius- sit fundum restitui, eumque pretium emtori red- dere, et hic nolit uti<ref>Hal. Vulg.; uti, omitela Fl. </ref> hac in integrum restitu- tione, poenitentia acta exceptionem utilem ad- versus petentem pretium, quasi ex causa iudicati, adolescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. Nec queri poterit venditor<ref>emtor, otros en Br. </ref>, si restitutus fue- rit in eam causam, in qua se ipse constituit, et quam mutare non potuisset, si minor auxilium Praetoris non implorasset. 42. ULPIANUS ''libro II. de officio Proconsulis.- Praeses provinciae minorem in integrum resti- tuere potest etiam contra suam, vel decessoris <ref>praedecessoris, Vulg. </ref> sui sententiam; quod enim appellatio inter- posita maioribus praestat, hoc beneficio aetatis consequuntur minores.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> cpz3abz8wredas3nkvcznccfypr0f9k 104 84060 273304 2026-07-05T04:22:42Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>et si Instrum forte ab initio fuerat conductioni praestitutum. Sed et si seenndo quoque anno post finitum lustrum nihil fuerit contrarium actum, randem videri locationem in illo anno permansis- se; hoc enim ipso, quod <ref>Hal. Vuly; quo, el edilice Fl.</ref> tacuerunt, consensisse videntur, et hoe deinceps in unoquoque anno ob- gervandum est. In urbanis autem praediis alio iu- re ntimur, ut, prout quisque habitaverit, ita et obligetur, nisi in scriptis certum tempus coudu- ctioni comprehensum est. '''14. [15.]''' IDEM ''libro LXXI. ad Edictum''.-Qui ad certum tempus conducit, finito quoque tempore colonus est; intelligitur enim dominus, quum pati- tur eolonum in fundo esse, ex integro locare; et huiusmodi contractus neque verba, neque scriptu- ram utique desiderant, sed nudo consensu conva- leseunt. Et ideo si interim dominus furere coepe- rit, vel decesserit, fieri non posse Marcellus ait, ut locatio redintegretur; et est hoc verum. '''15. [16.]''' IDEM ''libro XXXII''. <ref>XXXIII, Hal.</ref> ad Edictum.- Ex conducto actio conductori datur. § 1.-Competit autem ex his causis fere, ut puta si re, quam conduxit, frui ei non liceat, forte quia possessio ei aut totius agri, aut partis non prae- statur, aut villa non reficitur, vel stabulum, vel ubi greges eius stare oporteat, vel si quid in lege conductionis convenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. § 2.-Si vis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, vi- deamus, Servius omnem vim, cui resisti non po- test, dominum colouo praestare debere ait, ut pu- ta fluminum, graculorum, sturnorum, et si quid simile acciderit, ant si incursus hostium fiat; si qua tamen vitia ex ipsa re oriantur, hace damno coloni esse, veluti si vinum coacuerit, si raucis <ref>cuncis, otros en Hal.</ref> aut herbis segetes corruptae sint. Sed et si labes facta sit, omnemque fructum tulerit, dammum co- loni non esse, ne supra damnum semínis amissi mercedes agri praestare cogatur; sed et si uredo fructuin oleae corruperit, aut solis fervore non as- sueto id acciderit, damnum domini futurum. Si vero nihil extra consuetudinem acciderit, damnum coloni esse; idemque dicendum, si exercitus prae- teriens per lasciviam aliquid abstulit. Sed et si ager terrae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse; oportere enim agrum prae. stari conductori, ut frui possit. § 3. Quum quidam incendium fundi allegaret, <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nsccy2tsoq2mtv0t5ujhs49448oa896 104 84061 273305 2026-07-05T04:35:00Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>et remissionem desideraret, ita ei rescriptum est: Si praedium coluisti, propter ensum incendii re- pentini non immerito subveniendum tibi est». § 4.-[17.] <ref>Según ediciones rulares.</ref> Papinianus libro quarto Respon- sorum ait, si uno anno remissionem quis colono dederit ob sterilitatem, deinde sequentibus annis contigit ubertas <ref>Según antigua correcciin lel codice Fl., Be; uberi-tas, Taneyan la escritura original,</ref>, nihil obesse domino remis- sionem, sed integrain pensionem etiam eius anni, quo remisit, exigendam. Hoc idem et in vectiga lis <ref>agri, inserta llal vectigali, Vulg.</ref> damno respondit. Sed et si verbo donationis dominus ob sterilitatem anni remisserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. Quid tamen, si novissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? Verius dicetur, etsi superiores uberes fuerunt, et seit locator, non debere eum ad computationem vocari. § 5. Quum quidam de fructuum exiguitate que- reretur, non esse rationem eius habendam, Reseri- pto Divi Antonini continetur. Item alio Rescripto ita continetur: Novam rem desideras, ut propter vetustatem vincarum remissio tibi detur. § 6. Item quum quidam nave amissa vectu- ram, quam pro mutua <ref>invecto nauta. en lugar de mutus). Hal.</ref> acceperat, repeteret <ref>Segun antigua corrección del eddice PL, Br terutar, Taur, según la escritura original.</ref>, reseriptum est ab Antonino Augusto, non immeri- to Procuratorem Caesaris ab co vecturam repete- re, quum munere vehendi funetus non sit; quod in omnibus personis similiter observandum est. § 7.-Ubleunque tamen remissionis ratio habe- tur ex causis supra relatis, non id, quod sua inter- est, conductor consequitur, sed mercedis exone- rationem pro <ref>temporis, inserta la Vulg.</ref> rain; supra denique damnum seminis ad colonum <ref>non, inerta Hel</ref> pertinere declaratur. § 8.-Plaue si forte domiuus frui non patiatur, vel quam ipse loensset, vel quum alius alienum, vel quasi procurator, vel quasi sunm, quod inter- est, praestabitur; et ita Proculus in procuratore respondit. § 9.-Interdum ad hoc ex locato agetur, ut quis locatione liberetur, Iulianus libro quinto decimo Digestorum scripsit, utputa Titio fundum locavi, isque papillo herede instituto decessit; et quum tutor constituisset, abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locavi, deinde pupillus restitu- tus est in bona paterna; ex condueto nihil amplius cum consecuturum, quam ut locatione liberetur; mibi enim iusta causa fuit locandi, '''16. [18.]''' IULIANUS ''libro XV. Digestorum''. - quam eo tempore in pupillum actiones nullae da- rentur; '''17. [19.]''' ULPIANUS ''libro XXXII''.- <ref>XXX, Hal.</ref> ''ad Edi- ''etum''.- tutelae tamen enm tatore indicio, inquit, aget, si abstinere non debuit, Segun antigua corrección del eddice PL, Br terutar, Taur, según la escritura original. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8hjvrqlm2ehy7fzbarsp5mbjec0eiur 104 84062 273306 2026-07-05T04:42:45Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''18. [20]''' IULIANUS ''libro XV. Digestorum.''-in quo inerit etiam hoc, quod ex conductione fundi lucrum facere potuit. '''19. [21.]''' ULPIANUS ''libro XXXII.'' <ref>XXXI., Hal.</ref> ''ad Edi ''ctum''.- Sed addes hoc Iuliani sententiae, ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto teuear in id, quod pupilli interfuit. § 1. Si quis dolia vitiosa ignarus locaverit, deinde vinum effluxerit, tenebitur in id, quod in- terest, nec ignorantia eius erit excusata et ita Cassius scripsit. Aliter atque si saltum pascunm locasti, in quo herba inala nascebatur; his enim si pecora vel demortua sunt, vel etiam deteriora fa- éta, quod interest, praestabitur, si sciisti, si igno- rasti, pensionem non petes; et ita Servio, Labeoni, Sabino placuit. § 2. Hlad nobis videndum est, si quis fundum locaverit, quae soleat instrumenti nomine condu- etori praestare, quaeque, si nou praestet, ex loca- tu teneatur <ref>Hal. tenetur, el códice Fl.</ref>. Et est epistola Neratii ad Aristo- nem, dolia utique colono esse praestanda, et prelun et trapetum instructa funibus, si minus, dominum instruere ea debere; sed et prélum vitiatum domi- num reficere debere; quodsi culpa coloni quid eo- rum corruptum sit, ex locato cum teneri. Fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colo- num sibi parare debere Neratius scripsit <ref>Neratius scripsit, omitelas Hat,</ref>; quodsi regulis olea prematur, et prelum, et sucu- lam, et regulas, et tympanum, et trochleas, quibus relevatur prelun, dominum parere oportere; item aenum, in quo olea calda aqua lavatur, ut cetera vasa olearia, dominum praestare oportere, sicuti dolia vinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. Haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. § 3. Si dominus exceperit in locatione, ut fru menti certum modum certo pretio acciperet, et do- minus nolit frumentum accipere, neque pecuniam . ex mercede deducere, potest quidem totam sum- mam ex locato petere, sed utique consequens est existimare, officio iudicis hoc convenire, haberi <ref> Según antigua corrección del códice Fl, Br; habere, Taur, según la escritura original.</ref> rationem, quanto conductoris intererat, in frumen- to polius, quam in pecunia solvere pensionis exce- ptam portionem. Simili modo, et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. § 4. Si inquilinus ostium, vel quaedam alia ae- dificio adiecerit, quae actio locum habeat? Et est verius, quod Labeo scripsit, competere ex condu- eto actionem, ut ei tollere liceat; sie tamen, ut da- mui infecti caveat, ne in aliquo, dum aufert, dete- riorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faciem aedibus reddat. § 5. Si inquilinus arcam aeratam in aedes con- tulerit, et aedium aditum coangustarerit dominus, verius est, ex conducto eum teneri, et ad exhiben- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> joay89uhkr2128sjw1ttcy1c6z512yh 104 84063 273307 2026-07-05T05:05:02Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>torem restituendus sum, ut abstinendi mihi po- testas tribuatur. § 6.—Si coactus hereditatem repudiem, dupli- ci via Praetor mihi succurrit, aut utiles actiones quasi heredi dando, aut actionem metus causa praestando, ut quam viam ego elegerim, haec mihi pateat. '''22.''' PAULUS ''libro I. Sententiarum'' <ref>''Véase Pauli Sentt. rec. I. 7. $10.''</ref>.—Qui in carcerem quem detrusit, ut aliquid ei extor- queret, quidquid ob hanc causam factum est, nul- lius momenti est. '''28.''' ULPIANOS ''libro V. Opinionum.''—Non est verisimile, compulsum in urbe inique indebitum solvisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, quum potuerit ius publicum invo- care et adire aliquem potestate praeditum, qui atique vim eum pati prohibuisset; sed huiusmodi praesumtioni debet apertissimas probationes vio- lentiae opponere. § 1—Si iusto metu perterritus cognitionem <ref>''cognitione fudicis ad quem, Hal.; ob cognitionem, ad quam, Vulg.''</ref>, ad quam ut vinctus iret, potens adversarius minabatur, id, quod habere licebat, compulsus vendidit, res suae aequitati per Praesidem pro- vinciae restituitur. § 2.—Si foenerator inciviliter custodiendo athle- tam et a certaminibus prohibendo cavere compu- lerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his pro- batis competens iudex rem suae aequitati resti- tui decernat. § 3.—Si quis quod adversario non debebat, de- legante eo, per vim, apparitione <ref>''Esto es, apparitore.''</ref> Praesidis interveniente, sine notione iudicis coactus est dare, iudex inciviliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. Quodsi debitis <ref>''debitor, Hal.''</ref> satisfecit simplici iussione, et non cognitione habita, quamvis non extra ordinem exactionem fieri, sed civiliter oportuit, tamen quae solutioni debitarum ab eo quantitatum profecerunt, revo- care incivile est. '''<center>TITULO III</center>''' <center>DE DOLO MALO</center> <center>[Cf. Cod. II. 20 (31).]</center> '''1.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—Hoc Edi- cto Praetor adversus varios et dolosos, qui aliis obfuerunt calliditate quadam, subvenit, ne vel illis malitia sua sit lucrosa, vel istis simplicitas damnosa. § 1.—Verba autem Edicti talia sunt: QUAE DO- LO MALO FACTA ESSE DICENTUR, SI DE HIS REBUS ALIA ACTIO NON ERIT, ET IUSTA CAUSA ESSE VIDE- BITUR, JUDICIUM DABO. § 2.—Dolum malum Servius quidem ita defl- niit, machinationem quandam alterius decipien- di causa, quum aliud simulatur, et aliud agitur. Labeo autem, posse et sine simulatione id agi, ut ______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> g0sxcc5iqedipcyiz9kmnvmzvxtyvxy 104 84064 273308 2026-07-05T05:10:05Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quis circumveniatur, posse et sine dolo malo aliud agi, aliud simulari, sicuti faciunt, qui per eius- modi dissimulationem deserviant <ref>''servant, Hal. Vulg.''</ref>, et tuentur vei sua, vel aliena. Itaque ipse sic definiit, dolum malum esse omnem callidatem <ref>''Así el texto; pero ha de leerse calliditatem.—N. del T.''</ref>, fallaciam, ma- chinationem ad circumveniendum, fallendum, decipiendum alterum adhibitam. Labeonis defi- nitio vera est. § 3.—Non fuit autem contentus Praetor dolum> dicere, sed adiecit «malum», quoniam veteres do- lum etiam bonum dicebant, et pro sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si adversus hostem latronemve quis machinetur. § 4.—Ait Praetor: «si de his rebus alia actio non erit»; merito Praetor ita demum hanc actio- nem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a Praetore decerni, si sit civilis vel honoraria, qua possit experiri; us- que adeo, ut et Pedius libro octavo <ref>''nono, Hal.''</ref> scribat, etiamsi interdictum sit, quo quis experiri, vel exceptio, qua se tueri possit, cessare hoc Edi- etum. Idem et Pomponius libro vicesimo octavo <ref>''XXVII., Vulg.''</ref> ; et adiicit, etsi stipulatione tutus sit quis, cum actionem de dolo habere non posse, utputa si de dolo stipulatum sit. § 5.—Idem Pomponius ait, etsi actionem in nos dari non oporteat, veluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare <ref>''laborari. Hal.''</ref>, ut habeam de dolo malo actionem, quum nemo sit adversus ine daturus actionem. § 6.—Idem Pomponius refert, Labeonem existi- mare, etiamsi quis in integrum restitui possit, non debere ei hanc actionem competere; et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non de- bere sibi imputaturo eo, qui agere supersedit, nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit, ut tempus exiret. § 7.—Si quis, quum actionem civilem haberet, vel honorariam in stipulatum deductam, accepti- latione vel alio modo sustulerit, de dolo experiri non poterit, quoniam habuit aliam actionem, ni- si in amittenda actione dolum malum passus est. § 8.—Non solum autem, si adversus eum sit alia actio, adversus quem de dolo quaeritur, '''2.''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—vel ab co res servari poterit, '''3.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—non ha- bet hoc Edictum locum; verum etiam, si adver- sus alium '''4.''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum.''—sit actio, vel si ab alio res mihi servari potest. '''5.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—Ideoque si quis pupillus a Titio tutore auctore colludente circumscriptus sit, non debere eum de dolo <ref>''malo, inserta Hal.''</ref> actionem adversus Titium habere, quum habeat ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9s9g3ezaunmle1he4fpp6p1prs1cl75 104 84065 273311 2026-07-05T11:44:09Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''22. [25]''' PAULUS ''libro XXXIV. ad Edictum''. -Iteni si pretio non soluto inemta res facta sit, tunc ex locato erit actio. § 1.- Quoties autem faciendum aliquid datur, locatio est. § 2. Quum insulam acdificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem qui- dem eorum ad me transfert, et tamen locatio est; locat enim artifex operam suam, id est faciendi necessitatem. § 3. Quemadmodum in emendo et vendendo naturaliter concessum est, quod pluris sit, minoris emere, quod minoris sit, pluris vendere, et ita in- vicem se circumscribere, ita in locationibus quo- que et conductionibus iuris est; '''23. [26]''' HERMOGENIANUS ''libro II. Iuris Epi- ''tomarum <ref> ἐπιτομῶν, Hal.</ref> ''et ideo, praetextu minoris pensio''- nis locatione facta, si nullus dolus adversarii pro- bari possit, rescindi locatio non potest. '''24. [27]''' PAULUS ''libro XXXIV. ad Edictum''. -Si in lege locationis comprehensum sit, ut arbi- tratu domini opus approbetur, perinde habetur, ac si viri boni arbitrium comprehensum fuisset. Idem- que servatur, si alterius cuiuslibet arbitrium com- prehensum sit; nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale viro bono convenit, idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogan- dum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. Quibus conse- quens est, ut irrita sit approbatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. § 1. Si colonus locaverit fundum, res posterio- ris conductoris domino non obligantur; sed fructus in causa pignoris mauent, quemadmodum essent, si primus colouus eos percepisset. § 2. Si domus vel fundus in quinquennium pen- sionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem vel fundi culturam colonus vel in- quilinus, cum iis statim agere. § 3. Sed et de his, quae praesenti dic prae- stare debuerunt, veluti út <ref>Hal. Vulg.; velut, (omitiendo ut), el códice Ft.</ref> opus aliquod effi- cerent, propagationes facerent, agere similiter potest. § 4. Colonus, si ei frui non liceat, totius quin- quennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur; nec enim sem- per liberabitur dominus eo, quod secundo vel ter tio anno patiatur <ref>Hal; patietur, el codice Fl.</ref> fundo frui; nam et qui ex- pulsus a conductione in aliain se coloniam contulit, non suffecturus duabus, neque ipse pensionam no- mine obligatus crit, et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur; sera est enim patientia fruendi, quac offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. Quodsi paucis diebus prohibuit, deinde poeniten- tiam agit, omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. Item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conventionem non praestantur, quae convenerant, <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> alaijtwqrf8ywaqnqtooby7nyrlo26o 104 84066 273312 2026-07-05T11:54:39Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dum actione, sive scit, sive ignoraverit; officio enim iudicis continetur, ut cogat eum, aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollen- dam, sumtibus scilicet locatoris. § 6. Si quis, quum in annum habitationem con- duxisset, pensionem totius anni dederit, deinde in- sula post sex menses ruerit, vel incendio consamta sit, pensionem residui temporis, rectissime Mela Beripsit, ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum; non enim per erro- rem dedit plus, sed ut sibi in cansa <ref>Hal; cau-am, el codice Ft.</ref> conductio- nis proficeret; aliter atque si quis, quum decem conduxisset, quindecim solverit; hic enim, si per errorem solvit, dum putat se quindecim conduxis- se, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem; nam inter eum, qui per errorem sol- vit, et eum, qui pensionem integrami prorogavit <ref>En otras ediciones se ter praerogavit.-N. del Tr.</ref>, multum interest. § 7. Si quis mulierem vehendam nave <ref>Hal; navi, el colice Ft.</ref> con- duxisset, deinde in nave infans natus fuisset, pro- bandum est, pro infante nihil deberi, quum neque vectura eius magna sit, neque his omnibus utatur, quae ad navigantium usum parantur. § 8. Ex conducto actionem etiam ad heredem transire, palam est. § 9. Quum quidam exceptor operas suas locas- set, deinde is, qui eas conduxerat, decessisset, Im- perator Antoninus cum Divo Severo <ref>Vera, Hal.</ref> rescripsit ad libellum exceptoris in haec verba: Quum per te non stetisse proponas, quominus locatas operas Antonio Aquilae <ref>Taur; Aquiliae, según la escritura original; Aquilio, según reciente corrección del códice Fl., Br; Antonino Aquili, Vulg.</ref> solveres, si codem auno iner- cedes ab alio non accepisti, fiden contractus im- pleri aequum est». § 10. '''[22]''' <ref>Según ediciones rulgares.</ref> Papinianus quoque libro quar- to <ref>tertio, Hal.</ref> Responsorum seripsit, dien fancto Legato Caesaris salarium Comitibus residui temporis prac- standum, modo si non postea Comites cum aliis eodem tempore fuerunt." '''20. [23.]''' PAULUS ''libro XXXIV, ad Edictum''. -Sicut emtio, ita et locatio sub conditione fieri potest. § 1. Sed donationis causa contrahi non potest. § 2. Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, veluti quum eintor fundum conducit, donec pretium ei solvat. '''21. [24]''' IAVOLENUS ''libro XI. Epistolarum '' <ref>ἐπιστολών, Ηal.</ref>. -Quum venderem fundum, convenit, ut, donce pecunia omnis persolveretur, certa mercede cutor fundum conductum haberet; an soluta pecunia merces accepta fieri debeat? Respondit, bona fides exigit, ut, quod convenit, fiat; sed non amplius pracstat is venditori, quam pro portione eius tem- poris, quo pecunia numerata non esset. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7wg5el65xgijw61ok30sqdi3b5exijw