Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 104 81171 273369 262383 2026-07-05T17:41:51Z AUUDRED 32801 273369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="SZC 03" />'''Haec pagina est duplex [[../662|huius paginae]]. Noli hic eam transcribere!'''</noinclude>ctum non tantum ad civitates et vicos, sed et ad vias, per quas vulgo iter fit,<ref>Taur. aucta ad marginem; ''fit'', en el texto.</ref> pertinet. § 1.—Labeo ait, locum habere hoc Edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte; sed quibusdam locis et nocte iter fit. § 2.—Habitator suam suorumque culpam praestare debet. § 3.—Si de nave deiectum sit, dabitur actio utilis in eum, qui navi praepositus sit. '''7.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Quum liberi hominis corpus ex eo, quod deiectum effusumve quid erit, laesum fuerit, iudex computat mercedes medicis praestitas ceteraque impendia, quae in curatione facta sunt; praeterea operarum, quibus caruit, aut cariturus est ob id, quod inutilis factus est. Cicatricum autem, aut deformitatis nulla fit aestimatio, quia liberum corpus nullam recipit aestimationem. {{c|'''TIT. IV'''}} {{c|DE NOXALIBUS ACTIONIBUS}} {{c|''(Cf. Cod. III, 41.)''}} '''1.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale.''—Noxales actiones appellantur, quae non ex contractu, sed ex noxa atque maleficio servorum adversus nos instituuntur. Quarum actionum vis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius corporis, quod deliquerit, evitare litis aestimationem. '''2.''' ULPIANUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Si servus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim videtur dominus occidisse; si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio servi in plus teneri, quam ut noxae eum dedat. § 1.—Is, qui non prohibuit, sive dominus manet, sive desiit esse dominus, hac actione tenetur; sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit; in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus servus in totum vel in partem, vel manumissus, noxam caput non sequi; nam servum nihil deliquisse, si<ref>Según conjetura Br.; ''si'', omitela Fl.; ''qui'', insertan Hal. Vulg.</ref> domino iubenti obtemperavit. Et sane si iussit, potest hoc dici; si autem non prohibuit, quemadmodum factum servi excusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam et legem duodecim tabularum; nam in lege antiqua, si servus<ref>''quasi'', inserta la Vulg.</ref> sciente domino furtum fecit, vel aliam noxam commisit, servi nomine actio est noxalis, nec dominus suo nomine tenetur; at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non servi. Utriusque legis reddit rationem: duodecim tabularum, quasi voluerit servos dominis in hac re non obtemperare; Aquiliae, quasi ignoverit servo, qui domino paruit periturus, si non fecisset. Sed si placeat, quod Iulianus libro octogesimo sexto scribit, si servus furtum faxit, noxiamve<ref>''noxamve'', Hal.</ref> nocuit, etiam<noinclude></noinclude> mqiw3bpyq9obfjv1erq3jiamw9ohyve 104 81183 273390 263202 2026-07-05T22:32:51Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" /></noinclude>{{c|'''EXPLICACIÓN DE LAS PRINCIPALES ABREVIATURAS'''}} ---- {| style="width:100%; border:none;" |- | style="width:14%; white-space:nowrap;" | '''Cr.''' | style="width:5%; text-align:center;" | ····· | ''De verborum significatione'' tituli Pandectarum et Codicis. Cum variae lectionis apparatu curavit Andr. Guil. Cramer. Kiliae 1811. 8. |- | '''Gl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Ausführliche Erläuterung der Pandekten, von D. Christian Friedr. von Glück, Erlangen 1797–1832. 8. XXXV Tomi. |- | '''Russ.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Ius civile Massorum librorum'' ''op.'' emendatum. J. L. Russardo actore, consilio Franc. Duareni. Lugduni apud G. Rovillium 1561. (Tom. I. Digesta.) |- | '''Sav.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Das Recht des Besitzes'', v. Friedr. Carl. von Savigny. Giessen 1827. 8. 5te Aufl. |- | '''Schr.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Tituli Digestorum de condictione ob turpem causam et de testibus'', ed. Eduard Schrader, Tubingae 1819. 8. |- | '''Sch.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Antonii Schultingii notae ad Digesta'', ed. Nicolaus Smallenburg, Lugd. Batav. 1804–1832. 8. VII Tomi. |- | '''Geb.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Gebaueri narratio de Henrico Brencmanno'' etc. Gottingae, 1764. |- | '''Br.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Brencmanni historia Pandectarum'', s. fatum exemplaris Florentini, Ultrajecti, 1722. |- | '''Sp.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Digestum vetus, Infortiatum, novum'', Lugduni apud Hugonem a Porta et Antonium Vincentium, 1551.—Spangenberg, ''Einleitung in d. Röm. Just. Rechtsbuch.''—''Corporis iuris civilis tomus alter Imp. Iustiniani.''—G. A. Spangenberg, Göttingen. 1797. |- | '''Heim.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Basilicorum libri LX'', post Annib. Fabroti, etc. edidit D. Car. Guil. Ern. Heimbach. Lipsiae 1833. 8. |- | '''Vulg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Lectura según la Vulgata, ó texto de la escuela de Bolonia. |- | '''Fl. o ms. Flor.''' | style="text-align:center;" | ····· | Códice Florentino. |- | '''Taur.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición Taurinense, Florencia, 1555. |- | '''Hal.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición de Haloandro, Nuremberg, 1529. |- | '''orig.''' | style="text-align:center;" | ····· | Escritura original del Códice Florentino, indicada por Brencmann. |- | '''corr. Fl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Corrección hecha, según Brencmann, al Códice Florentino por los copistas. |- | '''ms. Pl. 1.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Lipsiensis Paulinae.'' 883. |- | '''ms. Pl. 2.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Lipsiensis Paulinae.'' 884. |- | '''ms. Bg.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae publicae quondam Capituli Bambergensis.'' |- | '''ms. Cas.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Montis Casini.'' |- | '''ms. Gt.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Gottingensis.'' |- | '''ms. Vat.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Vaticanae.'' |- | '''Bas.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Basilicorum libri LX'', ed. C. A. Fabrotus. París. 1647. |- | '''ed. Cod. Lugdunensis.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis lib. IX ad vetustissimum exemplarium'', etc. Lugduni 1551. 4. |- | '''ed. Nbg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición de los nueve primeros libros del Código. Nuremberg. 1475. |- | '''ed. Schf.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición del Código, llamada ''Schöfferiana'', 1475 y 1477. |- | '''Pac.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, studio ac diligentia Iul. Pacii.'' Ginebrae. 1580. |- | '''Char.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, opera et diligentia L. Charondae.'' Amberpiae. 1575. |- | '''Cont.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, Antonii Contii.'' Parisiis. 1562–1566–1576.—Lugduni. 1571. |- | '''Bk.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Corporis iuris civilis'', cura J. L. G. Beck, Lipsiae. 1829. |- | '''var. l. gl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Lectura varia, sacada de la glosa ordinaria. |- | '''ms. ó mss.''' | style="text-align:center;" | ····· | Manuscrito ó manuscritos, Códice ó Códices. |- | '''ed.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición ó ediciones. |- | '''Vac.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Vacarii liber ex universo enucleato iure exceptus.'' |- | '''Corr. Krieg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Corrección hecha en la edición de los hermanos Kriegel. |- | '''Koehl.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Koehleri praetermissa ad Constitutionem Δέδωκεν'', Ratisbonae. 1781. 8. |- | '''N. del T.''' | style="text-align:center;" | ····· | Nota del traductor. |} ---- {{c|Barcelona: Tipografía de J. Sebastiá Vila, calle Casanova, núm. 29}}<noinclude></noinclude> iceu80u1hmoxmav2qbbz8mba673b5u5 273397 273390 2026-07-05T22:48:24Z Y Magaly Holguin M 32211 273397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{c|'''EXPLICACIÓN DE LAS PRINCIPALES ABREVIATURAS'''}} ---- {| style="width:100%; border:none;" |- | style="width:14%; white-space:nowrap;" | '''Cr.''' | style="width:5%; text-align:center;" | ····· | ''De verborum significatione'' tituli Pandectarum et Codicis. Cum variae lectionis apparatu curavit Andr. Guil. Cramer. Kiliae 1811. 8. |- | '''Gl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Ausführliche Erläuterung der Pandekten, von D. Christian Friedr. von Glück, Erlangen 1797–1832. 8. XXXV Tomi. |- | '''Russ.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Ius civile Massorum librorum'' ''op.'' emendatum. J. L. Russardo actore, consilio Franc. Duareni. Lugduni apud G. Rovillium 1561. (Tom. I. Digesta.) |- | '''Sav.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Das Recht des Besitzes'', v. Friedr. Carl. von Savigny. Giessen 1827. 8. 5te Aufl. |- | '''Schr.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Tituli Digestorum de condictione ob turpem causam et de testibus'', ed. Eduard Schrader, Tubingae 1819. 8. |- | '''Sch.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Antonii Schultingii notae ad Digesta'', ed. Nicolaus Smallenburg, Lugd. Batav. 1804–1832. 8. VII Tomi. |- | '''Geb.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Gebaueri narratio de Henrico Brencmanno'' etc. Gottingae, 1764. |- | '''Br.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Brencmanni historia Pandectarum'', s. fatum exemplaris Florentini, Ultrajecti, 1722. |- | '''Sp.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Digestum vetus, Infortiatum, novum'', Lugduni apud Hugonem a Porta et Antonium Vincentium, 1551.—Spangenberg, ''Einleitung in d. Röm. Just. Rechtsbuch.''—''Corporis iuris civilis tomus alter Imp. Iustiniani.''—G. A. Spangenberg, Göttingen. 1797. |- | '''Heim.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Basilicorum libri LX'', post Annib. Fabroti, etc. edidit D. Car. Guil. Ern. Heimbach. Lipsiae 1833. 8. |- | '''Vulg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Lectura según la Vulgata, ó texto de la escuela de Bolonia. |- | '''Fl. o ms. Flor.''' | style="text-align:center;" | ····· | Códice Florentino. |- | '''Taur.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición Taurinense, Florencia, 1555. |- | '''Hal.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición de Haloandro, Nuremberg, 1529. |- | '''orig.''' | style="text-align:center;" | ····· | Escritura original del Códice Florentino, indicada por Brencmann. |- | '''corr. Fl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Corrección hecha, según Brencmann, al Códice Florentino por los copistas. |- | '''ms. Pl. 1.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Lipsiensis Paulinae.'' 883. |- | '''ms. Pl. 2.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Lipsiensis Paulinae.'' 884. |- | '''ms. Bg.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae publicae quondam Capituli Bambergensis.'' |- | '''ms. Cas.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Montis Casini.'' |- | '''ms. Gt.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Universitatis Gottingensis.'' |- | '''ms. Vat.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codex bibliothecae Vaticanae.'' |- | '''Bas.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Basilicorum libri LX'', ed. C. A. Fabrotus. París. 1647. |- | '''ed. Cod. Lugdunensis.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis lib. IX ad vetustissimum exemplarium'', etc. Lugduni 1551. 4. |- | '''ed. Nbg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición de los nueve primeros libros del Código. Nuremberg. 1475. |- | '''ed. Schf.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición del Código, llamada ''Schöfferiana'', 1475 y 1477. |- | '''Pac.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, studio ac diligentia Iul. Pacii.'' Ginebrae. 1580. |- | '''Char.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, opera et diligentia L. Charondae.'' Amberpiae. 1575. |- | '''Cont.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Codicis Dn. Justiniani, Antonii Contii.'' Parisiis. 1562–1566–1576.—Lugduni. 1571. |- | '''Bk.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Corporis iuris civilis'', cura J. L. G. Beck, Lipsiae. 1829. |- | '''var. l. gl.''' | style="text-align:center;" | ····· | Lectura varia, sacada de la glosa ordinaria. |- | '''ms. ó mss.''' | style="text-align:center;" | ····· | Manuscrito ó manuscritos, Códice ó Códices. |- | '''ed.''' | style="text-align:center;" | ····· | Edición ó ediciones. |- | '''Vac.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Vacarii liber ex universo enucleato iure exceptus.'' |- | '''Corr. Krieg.''' | style="text-align:center;" | ····· | Corrección hecha en la edición de los hermanos Kriegel. |- | '''Koehl.''' | style="text-align:center;" | ····· | ''Koehleri praetermissa ad Constitutionem Δέδωκεν'', Ratisbonae. 1781. 8. |- | '''N. del T.''' | style="text-align:center;" | ····· | Nota del traductor. |} ---- {{c|Barcelona: Tipografía de J. Sebastiá Vila, calle Casanova, núm. 29}}</noinclude><noinclude></noinclude> eyuiy63v6mria5xddliz44aosofz7nd 104 81338 273357 262268 2026-07-05T17:17:42Z AUUDRED 32801 273357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alio agi, quod accidit, quum alienatus manumissusve est; quod est verius. In quo casu electio est actoris, cum quo velit agere. Iulianus autem ait de eo, qui manumisit, si paratus sit defendere se manumissus, exceptionem dandam ei, qui manumisit. Hoc et Labeo. '''25.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''—Idem est, et si novus dominus servi iudicium patiatur. '''26.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—Electio vero alterum liberabit; id enim Praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret, ideoque exceptione a sequenti summovebitur. § 1.—His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate haberent, eligere debeat actor, quem velit convenire. § 2.—Item, si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere velit cum eo, qui possidet, an Praetoria{{Refn|1|Praeterea, Hal.}} cum eo, qui desiit possidere. § 3.—Si servum alienum alius in iure suum esse responderit, altero solvente alter liberatur. § 4.—Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione convenireris, liberaris, quia haec actio in locum directae actionis succedit; diversum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo. § 5.—Neque heredi, neque in heredem, quod defunctus{{Refn|2|''Defunctus'' rementitus, según corrección de Taur.; en el códice Florentino aparece unido.}} mentitus est, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore; nam liberum esse debet defendenti absentem servum, huius Edicti poenam evitare, id est, ut sic noxae deditione conveniatur. Et ideo, si negaveris servum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis adversus te contestata est; nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait. Octavenus, ex causa etiam lite contestata tibi succurrendam, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. § 6.—Si absente domino ductus sit servus, vel etiam praesente, et in eadem causa sit, ut in integrum restitui possit{{Refn|3|''Possit'', según corrección del códice Florentino; en la escritura original: ''potest''.}}, defensio permittitur eius nomine, qui ductus est; postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere Praetor debet. Idem concedendum est fructuario, vel ei cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. Idem praestandum est in servo communi, quem alter ex dominis praesens{{Refn|4|''Praesens'', omitido en la edición de Haloander.}} noluit defendere. Sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet, dominii acquisitione extingui actionem; iussu enim Praetoris ductus in bonis fit eius, qui duxit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ses32ja41h5rx3saz02ag60hf3sd62g 273360 273357 2026-07-05T17:21:20Z AUUDRED 32801 273360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alio agi, quod accidit, quum alienatus manumissusve est; quod est verius. In quo casu electio est actoris, cum quo velit agere. Iulianus autem ait de eo, qui manumisit, si paratus sit se defendere manumissus, exceptionem dandam ei, qui manumisit. Hoc et Labeo. '''25.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''—Idem est, et si novus dominus servi iudicium patiatur. '''26.''' PAULUS ''libro XVII. ad Edictum.''—Electio vero alterum liberabit; id enim Praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret, ideoque exceptione a sequenti summovebitur. § 1.—His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate haberent, eligere debeat actor, quem velit convenire. § 2.—Item, si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere velit cum eo, qui possidet, an Praetoria<ref>''praeterea'', Hal.</ref> cum eo, qui desiit possidere. § 3.—Si servum alienum alius in iure suum esse responderit, altero solvente alter liberatur. § 4.—Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione convenireris, liberaris, quia haec actio in locum directae actionis succedit; diversum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo. § 5.—Neque heredi, neque in heredem, quod defunctus<ref>Taur.; ''defunctus iure mentitus'', F., Br.</ref> mentitus est, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore; nam liberum esse debet defendenti absentem servum, huius Edicti poenam evitare, id est, ut sic noxae deditione conveniatur. Et ideo, si negaveris servum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis adversus te contestata est; nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait. Octavenus, ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. § 6.—Si absente domino ductus sit servus, vel etiam praesente, et in eadem causa sit, ut in integrum restitui possit<ref>''potest'', en la escritura original, Br.; ''possit'', según corrección de F.</ref>, defensio permittitur eius nomine, qui ductus est; postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere Praetor debet. Idem concedendum est fructuario, vel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. Idem praestandum est in servo communi, quem alter ex dominis praesens<ref>''praesens'', omitela Hal.</ref> noluit defendere. Sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet, dominii acquisitione extingui actionem; iussu enim Praetoris ductus in bonis fit eius, qui duxit.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> t3qgnhcro7ctqyexqr8poebh0sr54q2 104 81342 273362 262998 2026-07-05T17:26:58Z AUUDRED 32801 273362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ceterum si in fuga sit, vel peregre, non videbitur esse in potestate. § 4.—Quodsi reus iurare nolit, similis est ei, qui neque defendit absentem, neque exhibet; qui condemnantur quasi contumaces. § 5.—Si tutor vel curator extent, ipsi iurare debent, in potestate domini non esse; si autem procurator sit, dominus ipse iurare necesse est. § 6.—Si iusiurandum exegit actor, reusque iuravit, deinde postea noxali velit actor experiri, videndum est, an exceptio iurisiurandi debeat adversus actorem dari. Et Sabinus putat, non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est, tunc non fuisse in potestate, modo vero quum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi. Neratius quoque dicebat, post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, posteaquam iuratum est, coepisse in potestate habere. '''22.''' PAULUS ''libro XVII. ad Edictum.''—Si servus depositus vel commodatus sit, cum domino agi potest noxali actione; ei enim servire intelligitur, et quod ad hoc Edictum attinet, in potestate eius est, maxime si copiam habeat recuperandi hominis. § 1.—Is, qui pignori accepit, vel qui precario rogavit, non tenetur noxali actione; licet enim iuste possideant, non tamen opinione domini possident; sed hos quoque in potestate domini intelligi, si facultatem repetendi eos dominus habeat. § 2.—Quid est, habere facultatem repetendi? Si<ref>F., según reciente corrección; ''Si'', omitela Taur.</ref> habeat pecuniam, ex qua liberari potest; nam non debet cogi vendere res suas, ut solvat pecuniam, et repetat servum. § 3.—Dominus, qui servum in sua potestate esse confitetur, aut exhibere eum debet, aut absentem defendere; quod nisi faciat, punitur, atque si praesentem<ref>''absentem'', Vulg.</ref> non noxae dederit. § 4.—Si negavit dominus, in sua potestate esse servum, permittit Praetor actori arbitrium, utrum in reiurando id decidere, an iudicium dictare sine noxae deditione velit; per quod vincet<ref>Taur.; ''vincit'', F., según reciente corrección, Br.</ref>, si probaverit, eum in potestate esse, vel dolo eius factum, quo minus esset; qui autem non probaverit, in potestate adversarii esse servum, rem amittit. '''23.''' GAIUS ''libro VII. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Sed etsi postea adversarius eius in potestate habere coeperit servum, tenetur ex nova possessione denegata ei exceptione. '''24.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—De illo videndum, utrum adversus eum tantum, qui dolo fecit, quo minus in potestate haberet, actio noxalis habeat locum, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio, forte si servo suo fugam mandavit, an et si<ref>''si'', omitela Hal. Vulg.</ref> possit nihilo minus cum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8ddwz7hq8edsgh0j6owoupvz9pk7335 104 81345 273510 262279 2026-07-06T03:15:32Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>30. IDEM libro IV. Epitomarum <ref>ἐπιτομῶν, ''Hal.''</ref> Alfeni Digestorum . Qui duo praedia habebat, in unius venditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat; quaesitum est, utrum dominium loci ad eum pertineat, an ut per eum locum accedere possit? Respondit, si ita recepisset: «circa eam aquam la- te pedes decem», iter duntaxat videri venditoris esse. 31. IULIANUS libro II. ex Minicio <ref>Minutlo, ''Hal.''</ref>. - Tria praedia continua trium dominorum adiecta <ref>obiecta, ''Hal. Vulg.''</ref> erant, imi <ref>unius, ''Hal. Vulg.''</ref> praedii dominus ex summo fundo imo fundo <ref>ex suo fundo in imum fundum, ''Hal.''</ref> servitutem aquae quaesierat, et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat; postea idem summum fun- dum emit, deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, vendidit ; quaesitum est , num imus fundus id ius aquae amisisset, quia, quum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi servire non potuissent ? Negavit amisisse servitutem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset, et quemadmodum servitus sunimo fundo, ut in imum fundum aqua veniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem servitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desiisset, aut omnium tria simul praedia unius domini facta essent . 32. AFRICANUS libro VI. Quaestionum .- Fun- dus mihi tecum communis est, partem tuam mihi tradidisti, et ad eundem viam per vicinum tuum proprium; recte eo modo servitutem constitutam ait, neque quod dici soleat, per partes nec acquiri, nec imponi servitutes posse, isto casu locum habere; hic enim non per partem <ref>pro parte, ''Hal.''</ref> servitutem acquiri , utpote quum in id tempus acquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit. 33. IDEM libro IX. Quaestionum .- Quum es- sent mihi et tibi fundi duo communes, Titianus et Seianus, et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, invicem partes eorum tradidimus, et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam ducere liceret; recte esse servitutem impositam ait, maxime si pacto stipulatio subdita sit. § 1. Per plurium praedia aquam ducis <ref>duci, ''Hal.''</ref> quoquo modo imposita servitute, nisi pactum vel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuivis , neque alii vicino poteris <ref>poterit, ''Hal.''</ref> haustum ex rivo cedere; pacto enim vel stipulatione intervenientibus et hoc concedi solet, quamvis nul- lum praedium ipsum sibi servire, neque servitu- tis fructus constitui potest . 34. PAPINIANUS libro VII. Quaestionum .-Unus ex sociis fundi communis permittendo ius esse <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pushm26qk47lh6exp5dzq6rxkr5kk88 273520 273510 2026-07-06T03:35:24Z Yhuliana QC 32200 273520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''30. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro IV. Epitomarum'' <ref>ἐπιτομῶν, ''Hal.''</ref> ''Alfeni Digestorum''. —''' Qui duo praedia habebat, in unius venditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat; quaesitum est, utrum dominium loci ad eum pertineat, an ut per eum locum accedere possit? Respondit, si ita recepisset: «circa eam aquam la- te pedes decem», iter duntaxat videri venditoris esse. '''31. <span style="font-variant: small-caps;">Iulianus</span> ''libro II. ex Minicio'' <ref>Minutlo, ''Hal.''</ref>. —''' Tria praedia continua trium dominorum adiecta <ref>obiecta, ''Hal. Vulg.''</ref> erant, imi <ref>unius, ''Hal. Vulg.''</ref> praedii dominus ex summo fundo imo fundo <ref>ex suo fundo in imum fundum, ''Hal.''</ref> servitutem aquae quaesierat, et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat; postea idem summum fun- dum emit, deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, vendidit ; quaesitum est , num imus fundus id ius aquae amisisset, quia, quum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi servire non potuissent ? Negavit amisisse servitutem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset, et quemadmodum servitus sunimo fundo, ut in imum fundum aqua veniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem servitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desiisset, aut omnium tria simul praedia unius domini facta essent . '''32. <span style="font-variant: small-caps;">Africanus</span> ''libro VI. Quaestionum''. —''' Fun- dus mihi tecum communis est, partem tuam mihi tradidisti, et ad eundem viam per vicinum tuum proprium; recte eo modo servitutem constitutam ait, neque quod dici soleat, per partes nec acquiri, nec imponi servitutes posse, isto casu locum habere; hic enim non per partem <ref>pro parte, ''Hal.''</ref> servitutem acquiri , utpote quum in id tempus acquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit. '''33. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro IX. Quaestionum''. —''' Quum es- sent mihi et tibi fundi duo communes, Titianus et Seianus, et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, invicem partes eorum tradidimus, et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam ducere liceret; recte esse servitutem impositam ait, maxime si pacto stipulatio subdita sit. § 1.—Per plurium praedia aquam ducis <ref>duci, ''Hal.''</ref> quoquo modo imposita servitute, nisi pactum vel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuivis , neque alii vicino poteris <ref>poterit, ''Hal.''</ref> haustum ex rivo cedere; pacto enim vel stipulatione intervenientibus et hoc concedi solet, quamvis nul- lum praedium ipsum sibi servire, neque servitu- tis fructus constitui potest . '''34. <span style="font-variant: small-caps;">Papinianus</span> ''libro VII. Quaestionum''. —''' Unus ex sociis fundi communis permittendo ius esse <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pjraot1waz1yusvv8yxher4b98t4bje 104 81346 273513 266919 2026-07-06T03:17:43Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>mihi vicina sint, deinde flumen, deinde Titii praedia, deinde via publica, in quam iter mihi acquiri volo, dispiciamus , ne nihil vetet, a te mihi viam dari usque ad flumen, deinde a Titio usque ad viam publicam? Sed videamus, num et si tu eorum praediorum dominus sis , quae trans flumen intra viam publicam sint, idem iuris sit, quia via consummari solet vel civitate tenus , vel usque ad viam publicam, vel usque ad flumen, in quo pontonibus traiiciatur, vel usque ad proprium <ref>vel, ''inserta la Vulg.''</ref> aliud eiusdem domini praedium? Quod si est, non videtur interrumpi servitus, quamvis inter eiusdem domini praedia flumen publicum intercedat. === <center>TIT . IV </center> === === <center>COMMUNIA PRAEDIORUM TAM URBANORUM,<br />QUAM RUSTICORUM</center> === 1. ULPIANUS libro II. Institutionum. - Aedifi- cia urbana quidem praedia appellamus , ceterum et si in villa aedificia sint, aeque servitutes ur- banorum praediorum constitui possunt. § 1.-Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur, quoniam sine praediis constitui non possunt; nemo enim potest servitutem acquirere vel urbani, vel rustici praedii <ref>nec quisquam servitutem debere, ''inserta la Vulg.''</ref> , nisi qui habet praedium . 2. IDEM libro XVII. ad Edictum. De aqua per rotam tollenda ex flumine, vel haurienda, vel si quis servitutem castello imposuerit, quidam dubitaverunt, ne hae servitutes non essent; sed Rescripto Imperatoris Antonini ad Tullianum <ref>Iulianum, ''Vulg.''</ref> adiicitur, licet servitus iure non valuit, si tamen hac lege comparavit, seu alio quocunque legitimo modo sibi hoc ius acquisivit, tuendum esse eum, qui hoc ius possedit. 3. GAIUS libro VII. ad Edictum provinciale.- Duorum praediorum dominus si alterum ea lege tibi dederit, ut id praedium quod datur, serviat ei, quod ipse retinet, vel contra, iure imposita servitus intelligitur . 4. IAVOLENUS libro X. ex Cassio .- Caveri, ut ad certam altitudinem monumentum aedificetur, puede darse caución para que se edifique un monon potest, quia id, quod humani iuris esse de- siit, servitutem non recipit, sicut ne illa quidem servitus consistere potest, ut certus numerus ho- minum in uno loco humetur. 5. IDEM libro II. Epistolarum . - Proprium so- lum vendo <ref>vendendo, ''Hal.''</ref> , an servitutem talem iniungere possim, ut mihi et vicino serviat? Similiter si commune solum vendo, ut mihi et socio serviat, an consequi possim? Respondi, servitutem recipere <ref>excipere, ''Hal.''</ref> , nisi sibi, nemo potest. Adiectio itaque vicini pro supervacuo habenda est, ita ut tota servitus ad eum, qui receperit <ref>exceperit, ''Hal.''</ref> , pertineat. So- lum autem commune vendendo, ut mihi et socio <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ocv8rz0qhgz2jc7d9biufl3q56wv8cw 273525 273513 2026-07-06T03:41:27Z Yhuliana QC 32200 273525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>mihi vicina sint, deinde flumen, deinde Titii praedia, deinde via publica, in quam iter mihi acquiri volo, dispiciamus , ne nihil vetet, a te mihi viam dari usque ad flumen, deinde a Titio usque ad viam publicam? Sed videamus, num et si tu eorum praediorum dominus sis , quae trans flumen intra viam publicam sint, idem iuris sit, quia via consummari solet vel civitate tenus , vel usque ad viam publicam, vel usque ad flumen, in quo pontonibus traiiciatur, vel usque ad proprium <ref>vel, ''inserta la Vulg.''</ref> aliud eiusdem domini praedium? Quod si est, non videtur interrumpi servitus, quamvis inter eiusdem domini praedia flumen publicum intercedat. === <center>TIT . IV </center> === === <center> COMMUNIA PRAEDIORUM TAM URBANORUM,<br />QUAM RUSTICORUM </center> === '''1. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro II. Institutionum''. —''' Aedifi- cia urbana quidem praedia appellamus , ceterum et si in villa aedificia sint, aeque servitutes ur- banorum praediorum constitui possunt. § 1.—Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur, quoniam sine praediis constitui non possunt; nemo enim potest servitutem acquirere vel urbani, vel rustici praedii <ref>nec quisquam servitutem debere, ''inserta la Vulg.''</ref> , nisi qui habet praedium . '''2. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro XVII. ad Edictum''. —''' De aqua per rotam tollenda ex flumine, vel haurienda, vel si quis servitutem castello imposuerit, quidam dubitaverunt, ne hae servitutes non essent; sed Rescripto Imperatoris Antonini ad Tullianum <ref>Iulianum, ''Vulg.''</ref> adiicitur, licet servitus iure non valuit, si tamen hac lege comparavit, seu alio quocunque legitimo modo sibi hoc ius acquisivit, tuendum esse eum, qui hoc ius possedit. '''3. <span style="font-variant: small-caps;">Gaius</span> ''libro VII. ad Edictum provinciale''. —''' Duorum praediorum dominus si alterum ea lege tibi dederit, ut id praedium quod datur, serviat ei, quod ipse retinet, vel contra, iure imposita servitus intelligitur . '''4. <span style="font-variant: small-caps;">Iavolenus</span> ''libro X. ex Cassio''. —''' Caveri, ut ad certam altitudinem monumentum aedificetur, puede darse caución para que se edifique un monon potest, quia id, quod humani iuris esse de- siit, servitutem non recipit, sicut ne illa quidem servitus consistere potest, ut certus numerus ho- minum in uno loco humetur. '''5. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro II. Epistolarum''. —''' Proprium so- lum vendo <ref>vendendo, ''Hal.''</ref> , an servitutem talem iniungere possim, ut mihi et vicino serviat? Similiter si commune solum vendo, ut mihi et socio serviat, an consequi possim? Respondi, servitutem recipere <ref>excipere, ''Hal.''</ref> , nisi sibi, nemo potest. Adiectio itaque vicini pro supervacuo habenda est, ita ut tota servitus ad eum, qui receperit <ref>exceperit, ''Hal.''</ref> , pertineat. So- lum autem commune vendendo, ut mihi et socio <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2iv8mo1av3fj10bf76cfhhc5khqf5rq 104 81348 273354 262294 2026-07-05T17:11:30Z AUUDRED 32801 273354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''27.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Si noxali<ref>''noxale'', Taur.</ref> iudicio<ref>Taur.; ''iudicium'', F., secundum recentem correctionem, Br.</ref> agitur de servo, qui pignoris iure tenetur, aut de eo, cuius ususfructus alterius est, admonendi sumus, si creditor vel usufructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, Proconsulem interventurum, et pignoris persecutionem vel ususfructus actionem negaturum. Quo casu dici potest, ipso iure pignus liberari; nullum enim pignus est, cuius persecutio negatur. Ususfructus autem, etiamsi persecutio eius denegetur, ipso iure durat usque, donec non utendo constituto tempore pereat. § 1.—Ex his, quae diximus de servo, qui alieni pignoris iure obligatus est, deque statulibero, et de eo, cuius ususfructus alienus est, apparet, eum, qui alienum servum in iure suum esse responderit, quamvis noxali iudicio teneatur, non tamen posse noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, quum ipsi domini non sint. Certe tamen, si ex ea causa traditum postea dominus vindicet, nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repelli. '''28.''' AFRICANUS ''libro VI. Quaestionum.''—Et generaliter, si alieni servi nomine, qui tibi iustam servitutem serviret, noxali tecum egerim, tuque eum mihi noxae dederis, sive me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum; sive ipse possideat, Publiciana mihi datur; et adversus excipientem, si dominus eius sit,<ref>''non sim'', Hal.</ref> utilem mihi replicationem doli mali profuturam. Et secundum haec usu quoque me capturum, quamvis sciens alienum possideam; alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor afficiatur, si, quum ipso iure noxalis actio adversus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. Eademque dicenda sunt, et si, quum ab eo non defenderetur, iussu Praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. '''29.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Non solum autem qui in potestate non habet, recusare (potest noxale iudicium, verum etiam habenti in)<ref>III, inserta Hal.</ref> potestate liberum est evitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat; sed huic necesse est ius suum ad actorem transferre, perinde ac si damnatus esset. '''30.''' IDEM ''libro ad Edictum Praetoris urbani, titulo de damno injecto.''<ref>III, inserta Hal.</ref>—In noxalibus actionibus eorum, qui bona fide absunt, ius non corrumpitur, sed reversis defendendi ex bono et aequo potestas datur, sive domini sint, sive aliquid<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ivojbsttd1skaxxqav4amaeoz6ylyxi 273356 273354 2026-07-05T17:14:25Z AUUDRED 32801 273356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''27.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Si noxali<ref>''noxale'', Taur.</ref> iudicio<ref>Taur.; ''iudicium'', F., según reciente corrección, Br.</ref> agitur de servo, qui pignoris iure tenetur, aut de eo, cuius ususfructus alterius est, admonendi sumus, si creditor vel usufructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, Proconsulem interventurum, et pignoris persecutionem vel ususfructus actionem negaturum. Quo casu dici potest, ipso iure pignus liberari; nullum enim pignus est, cuius persecutio negatur. Ususfructus autem, etiamsi persecutio eius denegetur, ipso iure durat usque, donec non utendo constituto tempore pereat. § 1.—Ex his, quae diximus de servo, qui alieni pignoris iure obligatus est, deque statulibero, et de eo, cuius ususfructus alienus est, apparet, eum, qui alienum servum in iure suum esse responderit, quamvis noxali iudicio teneatur, non tamen posse noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, quum ipsi domini non sint. Certe tamen, si ex ea causa traditum postea dominus vindicet, nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repelli. '''28.''' AFRICANUS ''libro VI. Quaestionum.''—Et generaliter, si alieni servi nomine, qui tibi iustam servitutem serviret, noxali tecum egerim, tuque eum mihi noxae dederis, sive me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum; sive ipse possideat, Publiciana mihi datur; et adversus excipientem, si dominus eius sit<ref>''non sim'', Hal.</ref>, utilem mihi replicationem doli mali profuturam. Et secundum haec usu quoque me capturum, quamvis sciens alienum possideam; alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor afficiatur, si, quum ipso iure noxalis actio adversus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. Eademque dicenda sunt, et si, quum ab eo non defenderetur, iussu Praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. '''29.''' GAIUS ''libro VI. ad Edictum provinciale.''<ref>VII, Hal.</ref>—Non solum autem qui in potestate non habet, recusare potest noxale iudicium, verum etiam habenti in<ref>III, inserta Hal.</ref> potestate liberum est evitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat; sed huic necesse est ius suum ad actorem transferre, perinde ac si damnatus esset. '''30.''' IDEM ''libro III. ad Edictum Praetoris urbani, titulo de damno injecto.''<ref>III, inserta Hal.</ref>—In noxalibus actionibus eorum, qui bona fide absunt, ius non corrumpitur, sed reversis defendendi ex bono et aequo potestas datur, sive domini sint, sive aliquid<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rgfjhq0y67ocbbwq2ckg43gl651eiac 104 81355 273366 262361 2026-07-05T17:36:45Z AUUDRED 32801 273366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dae<ref>Concuerdan las Bas. (imp. 470U); ''iudicatae'', Hal. Vulg.</ref> tempore adhuc in suspenso sit statuta libertas, Sabinus et Cassius liberari heredem putant tradendo servum, quia toto suo iure cederet; quod et verum est. '''16.''' IULIANUS ''libro XXII. Digestorum.''—Si heres dolo malo fecerit, ne statuliberum in potestate haberet, et propter hoc iudicium sine noxae deditione acceperit, et impleta conditione statutae libertatis condemnari debebit, sicuti mortuo servo condemnaretur. '''17.''' PAULUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Si ex duobus dominis uno sciente, altero ignorante servus delinquit, si ante cum altero, qui nesciebat, actum sit, et noxae dediderit servum, iniquum est, vilissimi hominis deditione alterum quoque liberari. Igitur agetur et cum altero, et si quid amplius est in damni persecutione, consequetur computato pretio hominis noxae dediti; ipsi tamen inter se sic debent pensare communi dividundo iudicium,<ref>''iudicio'', Hal.</ref> ut, (si) is, quo sciente fecit, praestiterit, non totius partem ferat, sed partem eius, quanti servus est; sic, et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. Illud iniquum est, eum, qui iussit servum facere, consequi aliquid a socio, quum ex suo delicto damnum patiatur. § 1.—Si plures eiusdem servi nomine noxali mecum agere velint, vel si unus pluribus iudiciis eiusdem servi nomine agat, in quo ususfructus tuus, proprietas mea sit, officio iudicis continebitur, quum eum noxae dedero, ut etiam usumfructum actoris faciam; sed per Praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat Praetor te pro aestimatione ususfructus conferre ad litis aestimationem, aut ususfructu cedere, si nolit; et si ego dominus proprietatis eum servum nolui defendere, defensio tibi permittenda est; et si damnatus hominem tradas, et adversus me tueris. '''18.''' POMPONIUS ''libro XVIII. ad Sabinum.''—Is, qui usumfructum in servo habet, perinde cum domino habet actionem furti, atque si quilibet alius esset, sed cum eo non est, quamvis serviat ei; et ideo dominus damnatus fructuario noxae dedens liberabitur. '''19.''' PAULUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Si in re communi mea et tua damnum nobis dederit Titii servus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. Sed potest dici, quasi unius<ref>''unum'', Vulg.</ref> damnum sit et una obligatio, aut utrique pecuniam sufferendam, aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum. Sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit, et<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> huwt6e7hqgt2wm0shpspzl7jj0cojhi 104 81356 273364 262365 2026-07-05T17:32:02Z AUUDRED 32801 273364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ob id ab utroque dominus sit absolutus, recte dicitur, eum, cui noxae deditus sit, alteri teneri communi dividundo iudicio, ut communicet servum noxae sibi deditum, quum ob rem communem aliquid ad socium pervenerit. § 1.—Si servi, in quo ususfructus alienus est, dominus proprietatis operas conduxerit, verba<ref>''alicui'', inserta Hal. Vulg.</ref> officiunt, ut cum noxae deditione damnetur. § 2.—Si servus tuus navem exercuerit, eiusque vicarius et idem nauta in eadem nave damnum dederit, perinde in te actio danda est, ac si is exercitor liber, et hic vicarius servus eius esset, ut de peculio servi tui aut noxae dedere vicarium damneris; ut tamen, si servi tui iussu, vel sciente et patiente eo damnum vicarius dederit, noxalis actio servi tui nomine esse debeat, idemque sit etiam, si nautam facere iusserit. '''20.''' GAIUS ''libro VII. ad Edictum provinciale.''—Qui ex pluribus noxis diversis temporibus experitur, ex una noxia<ref>''noxa'', Hal.</ref> servi dominium nactus nullam amplius actionem habet adversus eum, qui dominus fuerat, quum actio noxalis caput sequatur. At si maluit dominus priori iudicio litis aestimationem sufferre, vel eidem, vel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus tenetur. '''21.''' ULPIANUS ''libro XXIII. ad Edictum.''—Quoties dominus ex noxali causa convenitur, si nolit suscipere iudicium, in ea causa res est, ut debeat noxae dedere eum, cuius nomine iudicium non suscipitur,<ref>Taur.; ''suscipit'', F., secundum antiquam correctionem, Br.</ref> aut si id non faciat, iudicium suscipietur omnimodo; sed non alias condemnabitur, quam si in potestate habeat, dolove malo fecerit, quo minus haberet. § 1.—Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit; sed hoc ita demum, si proprii sint servi, nam si alieni, praesentes esse oportet, aut<ref>''ut'', Hal.</ref> si dubitetur, utrum proprii sint, an alieni; quod ita puto accipiendum, ut, si constet vel bona fide servire, etiam absentes possint<ref>''possunt'', Hal. Vulg.</ref> defendi. § 2.—Praetor ait: ''SI IS, IN CUIUS POTESTATE ESSE DICETUR, NEGAVIT<ref>''negaverit'', Hal. Vulg.</ref> SE IN SUA<ref>''sua'', omitela Hal.</ref> POTESTATE SERVUM HABERE, UTRUM ACTOR VOLET, VEL DEIERARE<ref>''iurare'', Vulg.</ref> IUBEBO, IN POTESTATE SUA NON ESSE, NEQUE SE DOLO MALO FECISSE, QUO MINUS ESSET. VEL IUDICIUM DABO SINE NOXAE DEDITIONE.'' § 3.—''In potestate'' sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat;<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> gj60gf7557gdm9ox5c7dln2ykop92v4 104 81365 273386 267278 2026-07-05T20:50:06Z Anyela Sofia 32201 273386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Sed <ref>Licet—intervertantur ''Hal''.</ref> legitimae tutelae ex duodecim tabulis intervertuntur eadem ratione qua et hereditates inde legitimae, quia agnatis deferuntur, qui desinunt esse familia mutati<ref>mutata''hal, vulg''.</ref>. Ex novis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur; ut ecce deferunt hereditatem ''senatusconsulta'' matri et filio. § 1 .—Iniuriarum et actionum ex delicto venientium obligationes cum capite ambulant. § 2.—Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni adversus servum locus est, quia nec praetoria iurisdictione ita servus obligatur ut cum eo actio sit. Sed utilis actio adversus dominum danda est, ut Iulianus scribit; et nisi in solidum defendatur, permittendum est in bona, quae habuit, mitti. § 3.—Item quum civitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est adversus eum, qui amissis bonis et civitate relicta nudus exulat. 8.—GAIUS; ''libro IV ad Edictum provinciale''. Eas obligationes quae naturalem praestationem habere intelliguntur, palam est capitis deminutione non perire, quia civilis ratio naturalia iura corrumpere non potest. Itaque de dote actio, quia in bonum et aequum concepta est, nihilo minus durat etiam post capitis deminutionem. 9.—PAULUS; ''libro XI ad Edictum. ade edictum''.— ut <ref>et—aget,''Hal''</ref> quandoque emanciputa agat. 10.—MODESTINUS; ''libro VIII Differentiarum''. — Legatum in annos singulos vel menses singulos relictum, vel si habitatio legetur, morte quidem legatarii intercidit; capitis deminutione autem tale legatum potius in facto quam in iure consistit. 11.—PAULUS; ''libro II ad Sabinum''. — Capitis deminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima; tria enim sunt quae habemus: libertatem, civitatem, familiam. Cum igitur omnia haec amittimus, hoc est libertatem, civitatem et familiam, maxima est capitis deminutio; cum civitatem amittimus et libertatem retinemus, media est; cum libertas et civitas retinetur et sola familia mutatur, minima est capitis deminutio. {{c|TIT. VI|clase=titulo}} {{c|EX QUIBUS CAUSIS MAIORES VIGINTIQUINQUE ANNIS <ref>,''omitVIGINTIQUINQUE ANNIS elas Hal''</ref> IN INTEGRUM RESTITUUNTUR|clase=titulo}} [''Cf.'' ''Cod.'' II. 54 (55).] 1. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.'' —Huis <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qqx4u0oph3yclwlmrwr9472octvauee 273387 273386 2026-07-05T20:51:13Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Sed <ref>Licet—intervertantur ''Hal''.</ref> legitimae tutelae ex duodecim tabulis intervertuntur eadem ratione qua et hereditates inde legitimae, quia agnatis deferuntur, qui desinunt esse familia mutati<ref>mutata''hal, vulg''.</ref>. Ex novis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur; ut ecce deferunt hereditatem ''senatusconsulta'' matri et filio. § 1 .—Iniuriarum et actionum ex delicto venientium obligationes cum capite ambulant. § 2.—Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni adversus servum locus est, quia nec praetoria iurisdictione ita servus obligatur ut cum eo actio sit. Sed utilis actio adversus dominum danda est, ut Iulianus scribit; et nisi in solidum defendatur, permittendum est in bona, quae habuit, mitti. § 3.—Item quum civitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est adversus eum, qui amissis bonis et civitate relicta nudus exulat. 8.—GAIUS; ''libro IV ad Edictum provinciale''. Eas obligationes quae naturalem praestationem habere intelliguntur, palam est capitis deminutione non perire, quia civilis ratio naturalia iura corrumpere non potest. Itaque de dote actio, quia in bonum et aequum concepta est, nihilo minus durat etiam post capitis deminutionem. 9.—PAULUS; ''libro XI ad Edictum. ade edictum''.— ut <ref>et—aget,''Hal''</ref> quandoque emanciputa agat. 10.—MODESTINUS; ''libro VIII Differentiarum''. — Legatum in annos singulos vel menses singulos relictum, vel si habitatio legetur, morte quidem legatarii intercidit; capitis deminutione autem tale legatum potius in facto quam in iure consistit. 11.—PAULUS; ''libro II ad Sabinum''. — Capitis deminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima; tria enim sunt quae habemus: libertatem, civitatem, familiam. Cum igitur omnia haec amittimus, hoc est libertatem, civitatem et familiam, maxima est capitis deminutio; cum civitatem amittimus et libertatem retinemus, media est; cum libertas et civitas retinetur et sola familia mutatur, minima est capitis deminutio. {{c|TIT. VI|clase=titulo}} {{c|EX QUIBUS CAUSIS MAIORES VIGINTIQUINQUE ANNIS <ref>,''omitVIGINTIQUINQUE ANNIS elas Hal''</ref> IN INTEGRUM RESTITUUNTUR|clase=titulo}} [''Cf.'' ''Cod.'' II. 54 (55).] 1. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.'' —Huis <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i8c23xuwpuwb36fejudrh2p4b00putm 104 81379 273353 262450 2026-07-05T17:07:11Z AUUDRED 32801 273353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>in ea re ius habeant, qualis est creditor et fructuarius. '''31.''' PAULUS ''libro VII. ad Plautium.''—Quod ait Praetor, quum familia furtum faciat, ad eum modum se actionem daturum, ut tantum actor consequatur, quantum, si liber<ref>''unus'', inserta Hal.</ref> fecisset, consequeretur, quaeritur, utrum ad pecuniae praestationem res pertineat, an etiam ad noxae deditionem, utputa si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones inhibeantur. Sabinus et Cassius putant, pretium quoque noxae deditorum imputari debere; quod Pomponius probat, et est verum; nam et si servus indefensus ductus sit, aestimatio eius imputanda est. Certe non tantum duplationis,<ref>''duplicationis'', Hal. Vulg.</ref> sed et condictionis rationem habendam Iulianus putat; furti faciendi tempus spectandum esse, an eiusdem familiae sint servi; nam si hi, qui plurium dominorum erunt, unius esse postea coeperint, locus Edicto non erit. '''32.''' CALLISTRATUS ''libro II. Edicti monitorii.''—Is, qui in aliena potestate est, si noxam commisisse dicatur, si non defendatur, ducitur; et si praesens est dominus, tradere eum et de dolo malo promittere debet. '''33.''' POMPONIUS ''libro XIV. ad Sabinum.''—Noxali iudicio invitus nemo cogitur alium defendere, sed carere debet eo, quem non defendit, si servus est;<ref>''sed carere debere—defendit'', verius est, Hal.</ref> quodsi liber est, qui in potestate sit, indistincte ipsi sui defensio danda est; '''34.''' IULIANUS ''libro IV. ad Urseium Ferocem.''<ref>''Ferocem'', omitela Hal.</ref>—quoties enim nemo filiumfamilias ex causa delicti defendit, in eum iudicium datur. '''35.''' ULPIANUS ''libro XLI. ad Sabinum.''—Et si condemnatus fuerit filius, iudicatum facere debet; tenet enim condemnatio. Quin imo etiam illud dicendum est, patrem quoque post condemnationem filii duntaxat de peculio posse conveniri. '''36.''' IDEM ''libro XXXVII. ad Edictum.''—Si quis servum pignoratum, deinde a debitore surreptum emerit a debitore, nomine eius furti tenebitur, dominio servi acquisito, nec oberit, quod Serviana potest ei homo avocari. Idemque et si a minore quis vigintiquinque annis emerit, vel in fraudem creditorum sciens; hi enim, quamvis auferri iis dominium possit, interim tamen conveniendi sunt. '''37.''' TRYPHONINUS ''libro XV. Disputationum.''<ref>V., Hal.</ref>—Si alienus servus furtum mihi fecerit, qui<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> brgn8sp5ch7injdk5d6n85rky30jj11 104 81381 273388 262457 2026-07-05T22:28:48Z Anyela Sofia 32201 273388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela CL" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>1. CALLISTRATUS ''libro'' I. ''Edicti monitorii''. — Edicti causam nemo non iustissimam esse confitebitur; laesum enim ius per id tempus, quo quis Reipublicae operam dabat, vel adverso casu laborabat, corrigitur, nec non et adversus eos <ref>''qui vel absentes Reipublicae causa fuerant, vel apud hostes detenti'', inserta Hal.</ref> succurritur, ne vel obsit, vel prosit, quod evenit. § 1. Verba autem Edicti talia sunt: SI CUIUS QUID DE BONIS <ref>''quid deminutum'', insertan otros en Gothofr.</ref>, CUM IS METU, AUT SINE DOLO MALO <ref>''malo'', omítela Hal.</ref> REIPUBLICAE CAUSA ABESSET; INVE VINCULIS, SERVITUTE, HOSTIUMQUE POTESTATE ESSET; SIVE <ref>''sive'' (omitiendo ''sive''), Hal.</ref> CUIUS ACTIONIS EI DIES EXISSE DICETUR; ITEM SI QUIS QUID USU SUUM FECISSET <ref> ''fecisset'', Hal.</ref>, AUT, QUOD NON UTENDO AMISIT, CONSECUTUS <ref>''amisset et consecutus esset'', Hal.</ref>, ACTIONEVE QUA SOLUTUS <ref> ''quam'', inserta Hal.</ref> OB ID, QUOD DIES EIUS EXIERIT <ref>''exierit'', Hal.</ref>, CUM ABSENS NON DEFENDERETUR, INVE VINCULIS ESSET, SECUMVE AGENDI POTESTATEM NON FACERET, AUT CUM EUM INVITUM IN IUS VOCARI <ref>''vocare'', Hal.</ref> NON LICERET, NEQUE DEFENDERETUR; CUMVE MAGISTRATUS DE EA RE APPELLATUS ESSET <ref>''cumve magistratus... appellatus esset'', omítelos Hal.</ref>, SIVE CUI PRO MAGISTRATU <ref> ''per magistratus'', Hal.</ref> SINE DOLO <ref> ''malo'', inserta Hal.</ref> IPSIUS ACTIO EXEMPTA ESSE DICETUR; EARUM RERUM ACTIONEM INFRA ANNUM, QUO PRIMUM DE EA RE EXPERIUNDI POTESTAS ERIT<ref> Otras ediciones añaden aquí: ''LABEO.—'', del T.</ref>; ITEM SI QUA ALIA MIHI IUSTA CAUSA ESSE VIDEBITUR, IN INTEGRUM RESTITUAM, QUOD EIUS <ref> ''eius'', Vulg.; en borrosos vestigios de una corrección del Fl. podrá leerse: ''quatenus'' (en lugar de ''quod eius''), Br.</ref> PER LEGES, PLEBIS SCITA, SENATUSCONSULTA, EDICTA, DECRETA PRINCIPUM LICEBIT. 2. CALLISTRATUS ''libro'' I. ''Edicti monitorii''. — Hoc Edictum, quod ad eos pertinet, qui ei continentur, minus in usu frequentatur; huiusmodi enim personis extra ordinem ius dicitur ex Senatusconsultis et Principalibus Constitutionibus. § 1. Hoc autem capite adiuvantur in primis hi, qui metus causa afuissent, scilicet si non supervacuo timore deterriti afuissent. 3. ULPIANUS ''libro'' XI. ''ad Edictum''. — Metus autem causa abesse videtur, qui iusto timore mortis vel cruciatus corporis conterritus abest; et hoc ex affectu eius intelligitur. Sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis est. 4. CALLISTRATUS ''libro'' II. ''Edicti monitorii''. — Item hi, qui Reipublicae causa sine dolo malo afuissent. Dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reverti potest, neque reverteretur, in eo, quod per id tempus adversus eum factum est, non adiuvetur; veluti si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut Reipublicae causa abesset, et revocatur ab isto privilegio. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e23ngi6tzgkp05nbjpby175gy56fmw1 273389 273388 2026-07-05T22:30:40Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>1. CALLISTRATUS ''libro'' I. ''Edicti monitorii''. — Edicti causam nemo non iustissimam esse confitebitur; laesum enim ius per id tempus, quo quis Reipublicae operam dabat, vel adverso casu laborabat, corrigitur, nec non et adversus eos <ref>''qui vel absentes Reipublicae causa fuerant, vel apud hostes detenti'', inserta Hal.</ref> succurritur, ne vel obsit, vel prosit, quod evenit. § 1. Verba autem Edicti talia sunt: SI CUIUS QUID DE BONIS <ref>''quid deminutum'', insertan otros en Gothofr.</ref>, CUM IS METU, AUT SINE DOLO MALO <ref>''malo'', omítela Hal.</ref> REIPUBLICAE CAUSA ABESSET; INVE VINCULIS, SERVITUTE, HOSTIUMQUE POTESTATE ESSET; SIVE <ref>''sive'' (omitiendo ''sive''), Hal.</ref> CUIUS ACTIONIS EI DIES EXISSE DICETUR; ITEM SI QUIS QUID USU SUUM FECISSET <ref> ''fecisset'', Hal.</ref>, AUT, QUOD NON UTENDO AMISIT, CONSECUTUS <ref>''amisset et consecutus esset'', Hal.</ref>, ACTIONEVE QUA SOLUTUS <ref> ''quam'', inserta Hal.</ref> OB ID, QUOD DIES EIUS EXIERIT <ref>''exierit'', Hal.</ref>, CUM ABSENS NON DEFENDERETUR, INVE VINCULIS ESSET, SECUMVE AGENDI POTESTATEM NON FACERET, AUT CUM EUM INVITUM IN IUS VOCARI <ref>''vocare'', Hal.</ref> NON LICERET, NEQUE DEFENDERETUR; CUMVE MAGISTRATUS DE EA RE APPELLATUS ESSET <ref>''cumve magistratus... appellatus esset'', omítelos Hal.</ref>, SIVE CUI PRO MAGISTRATU <ref> ''per magistratus'', Hal.</ref> SINE DOLO <ref> ''malo'', inserta Hal.</ref> IPSIUS ACTIO EXEMPTA ESSE DICETUR; EARUM RERUM ACTIONEM INFRA ANNUM, QUO PRIMUM DE EA RE EXPERIUNDI POTESTAS ERIT<ref> Otras ediciones añaden aquí: ''LABEO.—'', del T.</ref>; ITEM SI QUA ALIA MIHI IUSTA CAUSA ESSE VIDEBITUR, IN INTEGRUM RESTITUAM, QUOD EIUS <ref> ''eius'', Vulg.; en borrosos vestigios de una corrección del Fl. podrá leerse: ''quatenus'' (en lugar de ''quod eius''), Br.</ref> PER LEGES, PLEBIS SCITA, SENATUSCONSULTA, EDICTA, DECRETA PRINCIPUM LICEBIT. 2. CALLISTRATUS ''libro'' I. ''Edicti monitorii''. — Hoc Edictum, quod ad eos pertinet, qui ei continentur, minus in usu frequentatur; huiusmodi enim personis extra ordinem ius dicitur ex Senatusconsultis et Principalibus Constitutionibus. § 1. Hoc autem capite adiuvantur in primis hi, qui metus causa afuissent, scilicet si non supervacuo timore deterriti afuissent. 3. ULPIANUS ''libro'' XI. ''ad Edictum''. — Metus autem causa abesse videtur, qui iusto timore mortis vel cruciatus corporis conterritus abest; et hoc ex affectu eius intelligitur. Sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis est. 4. CALLISTRATUS ''libro'' II. ''Edicti monitorii''. — Item hi, qui Reipublicae causa sine dolo malo afuissent. Dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reverti potest, neque reverteretur, in eo, quod per id tempus adversus eum factum est, non adiuvetur; veluti si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut Reipublicae causa abesset, et revocatur ab isto privilegio. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hs5aqxwx43navmycatr51dew2rsf6if 104 81382 273391 262458 2026-07-05T22:41:49Z Anyela Sofia 32201 273391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela CL" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>5. ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.''—Et qui data opera et sine lucro hoc affectaverit, vel qui maturius profectus est, vel litis gratia coepit Reipublicae causa abesse. Sed haec adiectio doli mali ad Reipublicae causa absentes refertur, non etiam ad eum, qui metus causa; quoniam nullus metus est<ref>Nullus metus est, si dolus intercedit, omittunt Hal.</ref>, si dolus intercedit. § 1. Sed qui Romae Reipublicae causa <ref>Causa, inserta Hal. Vulg.</ref> operam dent, Reipublicae causa non absunt; 6. PAULUS ''libro XII. ad Edictum.''—Ut sunt Magistratus. 7. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—Milites plane, qui Romae militant, pro Reipublicae causa absentibus habentur. 8. PAULUS ''libro III. Brevium'' <ref><i>Brevium</i>, alii: <i>Decretorum</i>.</ref>.—Legatis quoque municipiorum succurritur ex Principum Marci et Commodi Constitutione. 9. CALLISTRATUS ''libro II. Edicti monitorii.''—Succurritur etiam ei, qui in vinculis fuisset. Quod non solum ad eum pertinet, qui publica custodia coercetur, sed ad eum quoque, qui a latronibus aut praedonibus, vel potentiore <ref>Potentioribus, Hal.</ref> vi oppressus vinculis coercebatur. Vinculorum autem appellatio latius accipitur; nam etiam inclusos, veluti lautumiis, vinctorum numero haberi placet, quia nihil intersit, parietibus, an compedibus teneatur. Custodiam autem solam publicam accipi Labeo putat. 10. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—In eadem causa sunt et qui a militibus statoribusque <ref>Statoribus, Vulg.</ref>, vel a municipalibus ministeriis asservantur, si probentur rei suae superesse non potuisse. In vinculis autem etiam eos accipimus, qui ita alligati sunt, ut sine dedecore in publico parere non possint. 11. CALLISTRATUS ''libro I.'' Edicti monitorii.—Ei quoque succurritur, qui in servitute fuerit, sive bona fide serviat homo liber, sive detentus sit. 12. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—Is autem, qui de statu suo litigat, ex quo lis inchoata est, hoc Edicto non continetur; tamdiu igitur in servitute esse videtur, quamdiu non est eiusmodi lis coepta. 13. PAULUS ''libro XII. ad Edictum.''—Recte Labeo ait eum non contineri, qui liber et heres institutus sit, antequam sit heres, quia nec bona habeat, et Praetor de liberis hominibus loquatur. § 1. Puto tamen filiumfamilias in castrensi peculio pertinere ad hoc Edictum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l44el57g65wbm240qgctuc990aq4xf1 273392 273391 2026-07-05T22:43:07Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>5. ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum.''—Et qui data opera et sine lucro hoc affectaverit, vel qui maturius profectus est, vel litis gratia coepit Reipublicae causa abesse. Sed haec adiectio doli mali ad Reipublicae causa absentes refertur, non etiam ad eum, qui metus causa; quoniam nullus metus est<ref>Nullus metus est, si dolus intercedit, omittunt Hal.</ref>, si dolus intercedit. § 1. Sed qui Romae Reipublicae causa <ref>Causa, inserta Hal. Vulg.</ref> operam dent, Reipublicae causa non absunt; 6. PAULUS ''libro XII. ad Edictum.''—Ut sunt Magistratus. 7. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—Milites plane, qui Romae militant, pro Reipublicae causa absentibus habentur. 8. PAULUS ''libro III. Brevium'' <ref><i>Brevium</i>, alii: <i>Decretorum</i>.</ref>.—Legatis quoque municipiorum succurritur ex Principum Marci et Commodi Constitutione. 9. CALLISTRATUS ''libro II. Edicti monitorii.''—Succurritur etiam ei, qui in vinculis fuisset. Quod non solum ad eum pertinet, qui publica custodia coercetur, sed ad eum quoque, qui a latronibus aut praedonibus, vel potentiore <ref>Potentioribus, Hal.</ref> vi oppressus vinculis coercebatur. Vinculorum autem appellatio latius accipitur; nam etiam inclusos, veluti lautumiis, vinctorum numero haberi placet, quia nihil intersit, parietibus, an compedibus teneatur. Custodiam autem solam publicam accipi Labeo putat. 10. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—In eadem causa sunt et qui a militibus statoribusque <ref>Statoribus, Vulg.</ref>, vel a municipalibus ministeriis asservantur, si probentur rei suae superesse non potuisse. In vinculis autem etiam eos accipimus, qui ita alligati sunt, ut sine dedecore in publico parere non possint. 11. CALLISTRATUS ''libro I.'' Edicti monitorii.—Ei quoque succurritur, qui in servitute fuerit, sive bona fide serviat homo liber, sive detentus sit. 12. ULPIANUS ''libro XII. ad Edictum.''—Is autem, qui de statu suo litigat, ex quo lis inchoata est, hoc Edicto non continetur; tamdiu igitur in servitute esse videtur, quamdiu non est eiusmodi lis coepta. 13. PAULUS ''libro XII. ad Edictum.''—Recte Labeo ait eum non contineri, qui liber et heres institutus sit, antequam sit heres, quia nec bona habeat, et Praetor de liberis hominibus loquatur. § 1. Puto tamen filiumfamilias in castrensi peculio pertinere ad hoc Edictum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3012axkffozsxz7mjnfolq6t7o552qb 104 81495 273511 262883 2026-07-06T03:16:08Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ire agere, nihil agit, et ideo si duo praedia, quae mutuo serviebant, inter eosdem fuerint communicata , quoniam servitutes pro parte <ref>per partes, ''Hal.''</ref> retineri placet, ab altero servitus alteri remitti non potest; quamvis enim unusquisque sociorum solus sit, cui servitus debetur, tamen quoniam non personae, sed praedia deberent <ref>praedio debetur, ''Hal. Vulg.''</ref> , neque acqui- ri libertas, neque remitti servitus per partem <ref>pro parte, ''Hal.''</ref> poterit. § 1. Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo, isque post constitutum tempus ad suas venas redierit, an aquaeductus amissus erit, quaeritur; 35. PAULUS libro XV. ad Plautium .- et Atili- cinus ait, Caesarem Statilio Tauro rescripsisse in haec verba: «Hi, qui ex fundo Sutrino <ref>Sutriano, ''Vulg.''; Satriano, ''Hal.''; Sabino, otros en el mismo.</ref> aquam ducere soliti sunt, adierunt me, proposueruntque, aquam, qua per aliquos annos usi sunt, ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse, petieruntque a me, ut, quod ius non negligentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. Quo- rum mihi postulatio quum non iniqua visa sit, succurrendum his putavi. Itaque quod ius habuerunt tunc, quum primum ea aqua pervenire ad eos non potuit, id iis restitui placet» . 36. IDEM <ref>Papinianus, ''Hal.''</ref> libro II. Responsorum .- Quum fundo, quem ex duobus retinuit venditor, aquae ducendae servitus imposita sit , emto praedio quaesita servitus distractum denuo praedium sequitur <ref>distracto denuo praedio sequitur praedium, ''Vulg.''</ref> ; nec ad rem pertinet, quod stipulatio, qua poenam promitti placuit , ad personam emtoris, si ei forte frui non licuisset, relata est. 37. IDEM <ref>Paulus, ''Hal.''</ref> libro III. Responsorum.-Λούκιος Τίτιος Γαΐῳ Σεἴῳ τῷ ἀδελφῷ πλεῖστα χαίρειν. "Ὕδατος τοῦ ῥέοντος εἰς τὴν κρήνην τὴν κατασκευασθεῖσαν ἐν ἰσθμῷ <ref>ἐκ κρήνης τῆς ἐν ἰσθμῷ κατασκευασθείσης, [ex fonte quem etc.] otros en ''Hal.''</ref> ὑπὸ τοῦ πατρός μου, δίδωμι καὶ χαρίζομαί σοι δάκτυλον εἰς τὴν οἰκίαν σου τὴν ἐν τῷ ἰσθμῷ, ἢ ὅπου δ᾽ ἂν βούλει. [Lucius Titius Caio Seio fratri plurimam salu- tem! De aqua fluente in fontem, quem pater meus in isthmo instruxit, do concedoque tibi gratuito digitum sive ad domum, quam in isthmo tenes, sive quocunque tandem volueris] <ref>Versión de la ''Vulgata.''</ref>; quaero, an ex hac scriptura usus aquae etiam ad heredes Caii Seii pertineat? Paulus respondit, usum aquae per- sonalem ad heredem Seii, quasi usuarii, transmitti non oportere. 38. IDEM libro I. Manualium .- Flumine <ref>publico, ''inserta la Vulg.''</ref> interveniente via constitui potest, si aut vado transiri potest, aut pontem habeat; diversum, si pontonibus traiiciatur. Haec ita, si per <ref>propter, ''Hal.''</ref> unius praedia flumen currat; alioquin si tua praedia <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qmfn2o2h0s1wauqt59w94joc3tt8eya 273523 273511 2026-07-06T03:38:09Z Yhuliana QC 32200 273523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ire agere, nihil agit, et ideo si duo praedia, quae mutuo serviebant, inter eosdem fuerint communicata , quoniam servitutes pro parte <ref>per partes, ''Hal.''</ref> retineri placet, ab altero servitus alteri remitti non potest; quamvis enim unusquisque sociorum solus sit, cui servitus debetur, tamen quoniam non personae, sed praedia deberent <ref>praedio debetur, ''Hal. Vulg.''</ref> , neque acqui- ri libertas, neque remitti servitus per partem <ref>pro parte, ''Hal.''</ref> poterit. § 1.—Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo, isque post constitutum tempus ad suas venas redierit, an aquaeductus amissus erit, quaeritur; '''35. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XV. ad Plautium''. —''' et Atili- cinus ait, Caesarem Statilio Tauro rescripsisse in haec verba: «Hi, qui ex fundo Sutrino <ref>Sutriano, ''Vulg.''; Satriano, ''Hal.''; Sabino, otros en el mismo.</ref> aquam ducere soliti sunt, adierunt me, proposueruntque, aquam, qua per aliquos annos usi sunt, ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse, petieruntque a me, ut, quod ius non negligentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. Quo- rum mihi postulatio quum non iniqua visa sit, succurrendum his putavi. Itaque quod ius habuerunt tunc, quum primum ea aqua pervenire ad eos non potuit, id iis restitui placet» . '''36. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> <ref>Papinianus, ''Hal.''</ref> ''libro II. Responsorum''. —''' Quum fundo, quem ex duobus retinuit venditor, aquae ducendae servitus imposita sit , emto praedio quaesita servitus distractum denuo praedium sequitur <ref>distracto denuo praedio sequitur praedium, ''Vulg.''</ref> ; nec ad rem pertinet, quod stipulatio, qua poenam promitti placuit , ad personam emtoris, si ei forte frui non licuisset, relata est. '''37. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> <ref>Paulus, ''Hal.''</ref> ''libro III. Responsorum''. —''' Λούκιος Τίτιος Γαΐῳ Σεἴῳ τῷ ἀδελφῷ πλεῖστα χαίρειν. "Ὕδατος τοῦ ῥέοντος εἰς τὴν κρήνην τὴν κατασκευασθεῖσαν ἐν ἰσθμῷ <ref>ἐκ κρήνης τῆς ἐν ἰσθμῷ κατασκευασθείσης, [ex fonte quem etc.] otros en ''Hal.''</ref> ὑπὸ τοῦ πατρός μου, δίδωμι καὶ χαρίζομαί σοι δάκτυλον εἰς τὴν οἰκίαν σου τὴν ἐν τῷ ἰσθμῷ, ἢ ὅπου δ᾽ ἂν βούλει. [Lucius Titius Caio Seio fratri plurimam salu- tem! De aqua fluente in fontem, quem pater meus in isthmo instruxit, do concedoque tibi gratuito digitum sive ad domum, quam in isthmo tenes, sive quocunque tandem volueris] <ref>Versión de la ''Vulgata.''</ref>; quaero, an ex hac scriptura usus aquae etiam ad heredes Caii Seii pertineat? Paulus respondit, usum aquae per- sonalem ad heredem Seii, quasi usuarii, transmitti non oportere. '''38. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro I. Manualium''. —''' Flumine <ref>publico, ''inserta la Vulg.''</ref> interveniente via constitui potest, si aut vado transiri potest, aut pontem habeat; diversum, si pontonibus traiiciatur. Haec ita, si per <ref>propter, ''Hal.''</ref> unius praedia flumen currat; alioquin si tua praedia <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e3j32yi1eghdp42xwaqslv37snn1q9e 104 81496 273514 262884 2026-07-06T03:19:07Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>serviat, efficere non possum, quia per unum socium communi solo servitus acquiri non potest. '''6. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XXVIII.'' <ref>XXVI. , ''Hal.''</ref> ''ad Sabinum''. —'''Si quis duas aedes habeat, et alteras tradat, potest legem traditioni dicere, ut vel istae, quae non traduntur, servae sint his, quae traduntur, vel contra ut traditae retentis aedibus serviant; parvique refert, vicinae sint ambae aedes, an non. Idem erit et in praediis rusticis , nam et si quis duos fundos habeat, alium alii potest servum facere tradendo. Duas autem aedes simul traden- do non potest efficere alteras alteris servas, quia neque acquirere alienis aedibus servitutem, neque imponere potest. § 1.—Si quis partem aedium tradet vel partem fundi, non potest servitutem imponere, quia per partes servitus imponi non potest, sed nec acquiri. Plane si divisit fundum regionibus, et sic par- tem tradidit pro diviso <ref>tradidit, potest pro indiviso alterutri, ''Hal.''</ref>, potest alterutri servitutem imponere, quia non est pars fundi , sed fundus . Quod et in aedibus potest dici, si dominus pariete medio aedificato unam domum in duas diviserit, ut plerique faciunt; nam et hic pro duabus domibus accipi debet. § 2.—Item si duo homines binas aedes commu- nes habeamus, simul tradendo idem efficere possumus, ac si ego solus proprias binas aedes habe- rem. Sed et si separatim tradiderimus, idem fiet, sic tamen, ut novissima traditio efficiat etiam praecedentem traditionem efficacem. § 3.—Si tamen alterae unius propriae sint aedes, alterae communes, neutris servitutem vel acquirere, vel imponere me <ref>non, (en lugar de me), ''Hal.''</ref> posse, Pomponius libro octavo ex Sabino scripsit. [7. ] <ref>Según las ediciones vulgares; en otras comienza aquí el párrafo 4.—N. del T.</ref> Si in venditione quis dixerit, servas fore aedes, quas vendidit, necesse non habet liberas tradere; qua- re vel suis aedibus eas servas facere potest, vel vicino concedere servitutem, scilicet ante traditionem. Plane si Titio servas fore dixit, si quidem Titio servitutem concesserit, absolutum est, si vero alii concesserit, ex emto tenebitur. A quo non abhorret, quod Marcellus libro sexto <ref>VIII., ''Vulg.''</ref> Digestorum scribit, si quis in tradendo dixerit fundum Titio servire, quum ei non serviret, esset autem obligatus venditor Titio ad servitutem praestandam, an agere possit ex vendito, ut em- tor servitutem imponi patiatur praedio, quod mercatus est ? Magisque putat, permittendum agere; idemque ait, et si <ref>ut, (en lugar de si), ''Hal.''</ref> possit venditor Titio servitutem vendere, aeque agere permittendum. Haec ita demum, si recipiendae <ref>excipiendae, ''Hal.''</ref> servitutis gratia id in traditione expressum est; ceterum si quis, inquit, veritus, ne servitus Titio debeatur, ideo hoc excepit, non erit ex vendito actio, si nullam servitutem promisit. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fy54fx1vh6vk42aax4ydqqhs4ej2bvu 104 81497 273516 262885 2026-07-06T03:22:42Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''7. [8. ]''' PAULUS ''libro V. ad Sabinum.—'' In tra- dendis unis aedibus ab eo , qui binas habet, species servitutis exprimenda est, ne, si generaliter servire dictum erit, aut nihil valeat, quia incertum sit, quae servitus excepta sit, aut omnis servitus imponi debeat . § 1.—Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, veluti , ut altius tollere vel non tollere liceat, vel etiam, si iter debeatur, ut ita convale- scat, si mediis aedibus servitus postea imposita fuerit ; sicuti per plurium praedia servitus imponi etiam diversis temporibus potest. Quamquam dici potest, si tria praedia continua habeam, et extremum tibi tradam, vel tuo, vel meis praediis servitutem acquiri posse; si vero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, servitutem consistere ; sed si rursus aut id, cui acquisita sit servitus , aut medium alienavero , interpellari eum <ref>eam, ''Vulg.'', refiriéndose a servitutem. Por excepción nos apartamos del texto, prefiriendo para la traducción la variante de la ''Vulg.'', como otros traductores y comentaristas. Eum, no tendría clara y correcta interpretación.—N. del T.</ref> , donec medio praedio servitus impo- natur . '''8. [9.]''' POMPONIUS ''libro VIII. ad Sabinum .—'' Si, quum duas haberem insulas, duobus eodem momento tradidero , videndum est, an servitus alterutris imposita valeat, quia alienis quidem aedibus nec imponi, nec acquiri servitus potest; sed ante traditionem peractam suis magis acqui- rit, vel imponit is, qui tradit, ideoque valebit servitus . '''9. [10. ]''' IDEM ''libro X.ad Sabinum. —'' Si ei, cuius praedium mihi serviebat, heres extiti, et eam hereditatem tibi vendidi, restitui in pristi- num statum servitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres videaris extitisse. '''10. [11. ]''' ULPIANUS ''libro X. ad Sabinum .—'' Quidquid venditor servitutis nomine sibi recipe- re vult, nominatim recipi oportet; nam illa gene- ralis receptio: «quibus est servitus, utique <ref>utique ad extraneos, según otros códices en ''Br.''; quibus est servitus, ut ita sit, ad extraneos, ''Hal.''; servitus, et ad extraneos, ''Vulg.''</ref> est » , ad extraneos pertinet, ipsi nihil prospicit venditori ad iura eius conservanda, nulla enim habuit, quia nemo ipse sibi servitutem debet; quin imo et si debita fuit servitus, deinde domi- chos, porque no tuvo ningunos, pues nadie se nium rei servientis pervenit ad me, consequenter debe a sí mismo servidumbre; antes bien, si se dicitur, extingui servitutem. '''11. [12.]''' POMPONIUS ''libro XXXIII. ad Sabinum . —'' Refectionis gratia accedendi ad ea loca, quae non serviant, facultas tributa est his , qui- bus servitus debetur, qua <ref>''Taur.''; quia, ''Fl.'' según reciente corrección, ''Br.''</ref> tamen accedere iis sit necesse , nisi in cessione servitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur ; et ideo nec se- cundum rivum, nec supra eum, si forte sub terra concesión de la servidumbre se haya fijado expreaqua ducatur, locum religiosum dominus soli fa- cere potest, ne servitus intereat; et id verum est; <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ta7tk8udhzg5aldezyr9jlyhep261zs 104 81498 273518 262887 2026-07-06T03:30:54Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sed et depressurum vel allevaturum rivum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si, ne id faceres, cautum sit. § 1.—Si prope <ref>''per, Hal. Vulg.''</ref> tuum fundum ius est mihi aquam rivo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi rivum liceat, ut adire qua proxime possim ad reficiendum eum ego fabrique mei; item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, quo dextra et sinistra ad rivum adeam, et quo terram, limum, lapidem, arenam, calcem iacere <ref>''Taur.; facere, Fl. según reciente corrección, Br.''</ref> possim. '''12. [13.]''' PAULUS ''libro XV. <ref>''V., Hal.''</ref> ad Sabinum.—'' Quum fundus fundo servit, vendito quoque fundo servitutes sequuntur; aedificia quoque fundis , et fundi aedificiis eadem conditione serviunt . dos á los edificios . '''13. [14.]''' ULPIANUS ''libro VI. Opinionum.—'' Venditor fundi Geroniani <ref>''Hieroniani, Hal.''</ref> fundo Botriano <ref>''Fl. según corrección , Br.; Botroiano, Taur.; acaso Botryiano, de la palabra βότρυς, [uva].''</ref>, quem retineb retinebat, legem dederat, ne contra <ref>''circa, Vulg.''</ref> para el fundo Botriano, que retenia, la condición, eum piscatio thynnaria exerceatur. Quamvis ma- ri, quod natura omnibus patet, servitus imponi privata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem servari venditionis exposcit, personae possidentium, aut in ius eorum succedentium, per stipulationis vel venditionis legem obligantur. § 1.—Si constat, in tuo agro lapidicinas esse , invito te nec privato, nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est, nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut, si quis voluerit ex his caedere, non aliter hoc faciat , nisi prius solitum sola- rium <ref>''Fl. según corrección, Br.; solacium, Taur.; solatium, Hal.; salarium, Vulg.''</ref> pro hoc domino praestat; ita tamen lapides caedere debet, postquam satisfaciat domino, ut neque usus necessarii lapidis intercludatur, neque commoditas rei iure domino adimatur . '''14. [15.]''' IULIANUS <ref>''Ulpianus, Hal.''</ref> ''libro XLI. Digestorum .—'' Iter nihil prohibet sic constitui, ut quis interdiu duntaxat eat; quod fere <ref>''fere, omítela Hal.''</ref> circa praedia ur- bana etiam necessarium est. '''15. [16.]''' PAULUS ''libro I. Epitomarum <ref>''ἐπιτομῶν, Hal.''</ref> Al- feni Digestorum.—'' Qui per certum <ref>''Fl. según corrección, Br.; certi, Taur.''</ref> locum iter aut actum alicui cessisset, eum pluribus per eun- dem loum vel iter, vel actum cedere posse, verum est. Quemadmodum si quis vicino suas aedes servas fecisset, nihilo minus aliis , quot vellet, multis eas aedes servas facere potest . '''16. [17. ] GAIUS libro II. Rerum quotidianarum''' <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e3a93rdmt9z5ovcu4c5p4271xb536x8 104 82014 273526 264980 2026-07-06T03:46:20Z Yhuliana QC 32200 /* Emendata */ 273526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ius sibi prohibendi esse, vel illi ius aedificandi non esse; et si aedificatum iam sit, num possint <ref>''Hal.; non possit, Fl.''</ref> cum eo ita experiri, ius tibi <ref>''illi, Hal.; sibi, Vulg.; ius tibi non est, otros en Hal.''</ref> non esse ita aedificatum habere, quaeritur. Et magis dici potest, prohibendi potius, quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur, ut di- xi, quodammodo sibi alienum quoque ius praeri- pit, si quasi solus dominus ad suum arbitrium uti iure communi velit. '''12. <span style="font-variant: small-caps;">Iavolenus</span> ''libro II. Epistolarum'' <ref>''ἐπιστολῶν, Hal.''</ref>. —''' Egi, ius illi non esse tigna in parietem meum im- missa habere; an et de futuris non immittendis cavendum est? Respondi, iudicis officio contineri puto, ut de futuro quoque opere caveri debeat . '''13. <span style="font-variant: small-caps;">Proculus</span> ''libro V. Epistolarum''. —''' Fistu- las, quibus aquam duco, in via publica habeo, et hae ruptae inundant <ref>''inundant, Hal.''</ref> parietem tuum; puto, posse te mecum recte agere, ius mihi non esse flumina ex meo in tuum parietem fluere . '''14. <span style="font-variant: small-caps;">Pomponius</span> ''libro XXXIII. ad Sabinum''. —''' Si, quum meus proprius esset paries, passus sim te immittere tigna, quae antea habueris, si nova velis immittere, prohiberi a me potes; imo etiam agere tecum potero, ut ea, quae nova immiseris, tollas . § 1.—Si paries communis opere abs te <ref>''altius, (en lugar de abs te), otros en Hal.''</ref> fa- cto in aedes meas se inclinaverit, potero tecum agere, ius tibi non esse parietem illum ita ha- bere. '''15. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro VI. Opinionum''. —''' Altius aedes suas extollendo, ut luminibus domus minoris annis viginti quinque vel impuberis, cuius curator vel tutor erat, officiatur, efficit; quamvis hoc quoque nomine actione ipse heredesque te- neantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et adversus possidentem easdem aedes danda est impuberi vel minori actio, ut, quod non iure factum est, tollatur. '''16. <span style="font-variant: small-caps;">Iulianus</span> ''libro VII. Digestorum''. —''' Si a te emero, ut mihi liceat ex aedibus meis in aedes tuas stillicidium immittere, et postea te sciente ex causa emtionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam vel exceptione tuendus sim? Respondi, utroque auxilio me usu- rum . '''17. <span style="font-variant: small-caps;">Alfenus</span> ''libro II. Digestorum''. —''' Si quando inter aedes binas paries esset, qui ita ventrem faceret <ref>''Taur.; facere, Fl. , Br.''</ref>, ut in vicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi oportet, ius non esse, illum parietem ita proiectum in suum esse invi- to se. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ptm81s7vs1tquuyvmuu33o2jgyahibq 104 82015 273527 264981 2026-07-06T03:47:11Z Yhuliana QC 32200 273527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>priorum fundorum legato ad aliquem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit? Respondit, quum id quoque ius fundi, qui legatus esset, videretur, id quoque cessurum lega- tario. '''21. <span style="font-variant: small-caps;">Labeo</span> libro I.'' Pithanon'' <ref>''πειθανῶν, Hal.''</ref> ''a Paulo epitomatorum''. —''' Si qua aqua nondum apparet, eius iter, ductus constitui non potest. Paulus: imo puto idcirco id falsum esse, quia cedi potest, ut aquam quaereres <ref>''quaerere, Hal .''</ref>, et inventam ducere liceret. ''' {{t3|TIT . VI}} ''' ''' {{c|QUEMADMODUM SERVITUTES AMITTUNTUR}} ''' '''1. <span style="font-variant: small-caps;">Gaius</span> libro VII. ''ad Edictum provinciale''. —''' Servitutes praediorum confunduntur , si idem utriusque praedii dominus esse coeperit . '''2. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> libro XXI. ''ad Edictum''. —''' Qui iter et actum habet, si statuto tempore tantum ierit, non periisse actum, sed manere, Sabinus, Cas- sius , Octavenus aiunt; nam ire quoque per se eum posse, qui actum haberet . '''3. <span style="font-variant: small-caps;">Gaius</span> libro VII. ''ad Edictum provinciale''. —''' Iura praediorum morte et capitis deminutione non perire, vulgo traditum est. '''4. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> libro XXVII. ''ad Edictum''. —''' Iter sepulcro debitum non utendo nunquam amit- titur . '''5. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> libro LXVI. <ref>''XXI., Hal.''</ref> ''ad Edictum''. —''' Servitus et per socium, et fructuarium, et bonae fidei possessorem nobis retinetur; '''6. <span style="font-variant: small-caps;">Celsus</span> libro V. ''Digestorum''. —'''nam satis est fundi nomine itum esse . § 1. Si ego via, quae nobis per vicini fundum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tem- pore cessaveris, an ius tuum amiseris? et e con- trario, si vicinus , cui via per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit, egerit, tuam partem ingressus non fuerit, an partem tuam liberaverit? Celsus respondit <ref>''Respondi, ( omitiendo Celsus), Hal.''</ref>, si divisus est fundus inter socios regionibus, quod ad servitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit; et sibi quisque dominorum usurpat servitutem, sibi non utendo deperdit, nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur, nec fit ulla iniuria ei, cuius fundus servit, imo si quo <ref>''imo sic quoque melior, Vulg.; qui fit eo melior, Hal.''</ref> melior, quoniam alter dominorum utendo sibi, non toti fundo, proficit. Sed si is fundus, qui servierit, ita divisus est, plusculum dubitationis ea res habet; nam si certus ac finitus viae locus est, tunc, si <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jtjiic8phtvpwke6yrym9jd947yrwz8 104 82099 273334 267029 2026-07-05T15:50:29Z AUUDRED 32801 273334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="AUDREDD" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><center><big>'''LIBER TERTIUSDECIMUS'''</big></center> {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE CONDICTIONE FURTIVA}} {{c|''[Cf, Cod. IV. 8.]''}} 1. ULPIANUS libro XVII<ref>XX., Hal.</ref> ad Sabinum.—In furtiva re soli domino condietio competit. 2. Pompontus libro XVI. ad Sabinum.— Con- dietione<ref>Hal. Vulg.; condietiont, Ft.</ref> ex causa furtiva et furiosi, et infan- tes obligantur, quum heredes nocessarii extite- yunt, quamvis cum jis agi non possit. 8. Pauuus libro IX.<ref>XVIII., Hal.</ref> ad Sabinum.— Si con- dicatur seryus ex causa furtiva, id venire in con- dictionem certum ext, quod intersit agentis, vel- uti si heres sit institutus, et periculum subeat dominug hereditatis perdendae; quod et Iulianus acribit. Item si mortuum hominem condicat, con- secuturum ait pretium hereditatis. 4. Uxeranus libro XLI.<ref>XX., Hal.</ref> ad Sabinum. — Bi servus vel filiusfamilias furtum commiserit, co dicendum est<ref>a, inserta la Vulg.</ref> domino id, quod ad eum per- venit; in residuum noxae servum dominus dede- re potest. 5. Pautus libro IX.<ref> XVIII, Hal.</ref> ad Sabinum.—Ex far- tiva causa filiofamitias condiei potest; nunquam enim ea condictione alius, quam qui fecit, tene- tur, aut heres eius. 6. Unpranus libro XXYXVHL<ref>XIII., Hal.</ref> ad Edictus —Proinde et si ope consilio alicuius furtum ctum sit, condictione non tenebitur, etsi furti te- netur<ref>teneatur, Hal.</ref>. 7. Ip libro XLII. ad Sabinum.—Si pro fu- re<ref>furto, Hal.</ref> damnum decisum sit, condictionem non im- pediri verissimum est; decisions enim furti qui- dem actio, non autem condictio tollitur. § 1.—Furti actio poenam pent legitimam, con- dictio vem ipsam; ea res facit, ut neque furti actio per condictionem, neque condictio per furti actionem consumatur. Is itaque, cui furtuin fa ctum est, habet actionem furti, et condictio- nem, et vindicationem; habet et ad exhibendum actionem. § 2.—Condictio rei furtivae, quia rei habet persecutionem, heredem quoque furis obligat, hee tantum, si vivat servus furtivus, sed etiam,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tprp4y0qimk9kkjisjfnme3853wh6r6 273335 273334 2026-07-05T15:51:00Z AUUDRED 32801 /* Emendata */ 273335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><center><big>'''LIBER TERTIUSDECIMUS'''</big></center> {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE CONDICTIONE FURTIVA}} {{c|''[Cf, Cod. IV. 8.]''}} 1. ULPIANUS libro XVII<ref>XX., Hal.</ref> ad Sabinum.—In furtiva re soli domino condietio competit. 2. Pompontus libro XVI. ad Sabinum.— Con- dietione<ref>Hal. Vulg.; condietiont, Ft.</ref> ex causa furtiva et furiosi, et infan- tes obligantur, quum heredes nocessarii extite- yunt, quamvis cum jis agi non possit. 8. Pauuus libro IX.<ref>XVIII., Hal.</ref> ad Sabinum.— Si con- dicatur seryus ex causa furtiva, id venire in con- dictionem certum ext, quod intersit agentis, vel- uti si heres sit institutus, et periculum subeat dominug hereditatis perdendae; quod et Iulianus acribit. Item si mortuum hominem condicat, con- secuturum ait pretium hereditatis. 4. Uxeranus libro XLI.<ref>XX., Hal.</ref> ad Sabinum. — Bi servus vel filiusfamilias furtum commiserit, co dicendum est<ref>a, inserta la Vulg.</ref> domino id, quod ad eum per- venit; in residuum noxae servum dominus dede- re potest. 5. Pautus libro IX.<ref> XVIII, Hal.</ref> ad Sabinum.—Ex far- tiva causa filiofamitias condiei potest; nunquam enim ea condictione alius, quam qui fecit, tene- tur, aut heres eius. 6. Unpranus libro XXYXVHL<ref>XIII., Hal.</ref> ad Edictus —Proinde et si ope consilio alicuius furtum ctum sit, condictione non tenebitur, etsi furti te- netur<ref>teneatur, Hal.</ref>. 7. Ip libro XLII. ad Sabinum.—Si pro fu- re<ref>furto, Hal.</ref> damnum decisum sit, condictionem non im- pediri verissimum est; decisions enim furti qui- dem actio, non autem condictio tollitur. § 1.—Furti actio poenam pent legitimam, con- dictio vem ipsam; ea res facit, ut neque furti actio per condictionem, neque condictio per furti actionem consumatur. Is itaque, cui furtuin fa ctum est, habet actionem furti, et condictio- nem, et vindicationem; habet et ad exhibendum actionem. § 2.—Condictio rei furtivae, quia rei habet persecutionem, heredem quoque furis obligat, hee tantum, si vivat servus furtivus, sed etiam,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nnrc6posl7xznvs7xsjew4wr65ld6gm 104 83897 273410 273003 2026-07-05T23:31:30Z Madai Salas 32210 273410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>notatur, quae, quum suae potestatis esset, hoc facit. '''18.''' GAIUS libro III. ad Edictum provinciale.Ea, quae falsa existimatione decepta est, non potest videri per calumniam in possessione fuisse <ref>fuisse missa in possessionem, Vulg.</ref>. '''19.''' ULPIANUS libro VIII. ad Edictum . - Non alia autem notatur, quam ea, de qua pronuntiatum est, calumniae causa eam fuisse in possessionem missam . Idque et in patre erit servandum, qui calumniae causa passus est filiam, quam in potestate habebat, in possessionem ventris nomine mitti. '''20.''' PAPINIANUS libro I. Responsorum. Ob haec verba sententiae Praesidis provinciae: « callido commento videris accusationis instigator fuisse», pudor potius oneratur, quam ignominia videtur irrogari; non enim qui exhortatur, mandatoris opera fungitur. '''21.''' PAULUS libro II. Responsorum . -Lucius Titius crimen intendit Caio Seio quasi iniuriam passus, atque in eam rem testationem apud Praefectum Praetorio recitavit, Praefectus fide non habita testationis, nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Caio Seio pronuntiavit; quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames habentur? Paulus respondit, nihil proponi, cur hi, de quibus quaeritur, infamium loco haberi debeant, quum non oportet ex sententia, sive iusta sive iniusta, pro alio habita alium praegravari. '''22.''' MARCELLUS <ref>Martianus, Hal.</ref> libro II. Publicorum.-Ictus fustium <ref>postium, se leia en otro tiempo en el códice Fl., Br.; posteriorum, otros en Hal.</ref> infamiam non importat, sed causa, propter quam id pati meruit, si ea fuit, quae infamiam damnato irrogat. In ceteris quoque generibus poenarum eadem forma statuta est. '''23.''' ULPIANUS libro VIII. ad Edictum.- Parentes et liberi utriusque sexus, nec non et ceteri agnati vel cognati secundum pietatis rationem et animi sui patientiam, prout quisque voluerit, lugendi sunt; qui autem eos non eluxit, non notatur infamia . '''24.''' IDEM libro VI. ad Edictum <ref>libro VI. ad Edictum, omitelas Hal.</ref>. - Imperator Severus rescripsit, non obfuisse mulieris famae quaestum eius <ref>Br.; eius quaestum, Taur.</ref> in servitute factum. '''25.''' PAPINIANUS libro II. Quaestionum.-Exheredatum <ref>exhereditatum, Hal.</ref>quoque filium luctum habere patris memoriae placuit; idemque et in matre iuris est, cuius hereditas ad filium non pertinet. § 1. Si quis in bello ceciderit, etsi corpus eius non compareat, lugebitur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9guet9cjx4k8ocgl940c5fehw0jvolq 104 83900 273411 273192 2026-07-05T23:33:40Z Madai Salas 32210 273411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dendum quoque poterit filiusfamilias procuratorem dare. Sed et filiafamilias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem; nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procuratorem <ref>nam quod ad dotis exactionem cum patre dari procuratorem, Hal.; nam quod ad dotis exactionem pertinet, cum patre dare procuratorem, Vulg.</ref>, supervacuum esse Valerius Severus scribit, quum sufficiat, patrem dare ex filiae voluntate . Sed puto, si forte pater absens sit, vel suspectae vitae, quo casu solet filiae competere de dote actio , posse eam procuratorem dare. Ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum, et ad defendendum. § 1.—Invitus procurator non solet dari; invitum accipere debemus non eum tantum, qui contradicit, verum eum quoque, qui consensisse non probatur . § 2.—Veterani procuratores fieri possunt. Milites autem, nec si velit adversarius, procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocunque casu praetermissum est, excepto eo, qui in rem suam procurator datus est, vel qui communem causam omnis sui numeri persequatur, vel suscipit; quibus talis procuratio concessa est . § 3.—PROCURATOREM AD LITEM SUSCIPIENDAM DATUM , PRO QUO CONSENTIENTE DOMINUS IUDICATUM SOLVI EXPOSUIT, Praetor ait, IUDICIUM ACCIPERE COGAM . Verum ex causa non debebit compelli; utputa inimicitiae capitales intervenerunt inter ipsum procuratorem et dominum; scribit Iulianus debere in procuratorem denegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori, vel Reipublicae causa abfuturus sit, '''9.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—aut si valetudinem, aut si necessariam peregrinationem alleget, '''10.''' ULPIANUS ''libro VIII . ad Edictum'' .—vel hereditas superveniens eum occupet, vel ex <ref>ex, omitenla Hal. Vulg.</ref> alia iusta causa. Hoc amplius et si habeat praesentem dominum, non debere compelli procuratorem, '''11.''' PAULUS ''libro VIII. ad Edictum''.—si tamen dominus cogi possit. '''12.''' GAIUS ''libro III. ad Edictum provinciale''.—Sed etiam ex his causis dicitur, aliquando cogendum procuratorem iudicium accipere, veluti si dominus praesens non sit, et actor affirmet tractu temporis futurum, ut res pereat. '''13.''' ULPIANUS ''libro VIII. ad Edictum''.—Sed haec neque passim admittenda sunt, neque destricte deneganda, sed a Praetore causa cognita temperanda. ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dd7yf0vbqmwiooqbpclp2zbcvjpgy0c 104 83906 273420 273013 2026-07-06T00:11:04Z Madai Salas 32210 273420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quidem rerum, quae eum sequuntur, habebo adversus eum actionem, earum vero, quae te sequuntur, adversus te. § 8. Si Titii servum putans, qui erat Sempronii , dedero pecuniam, ne occideretur, ut Pomponius ait, habebo negotiorum gestorum adversus Sempronium actionem . § 9. Item quaeritur apud Pedium libro septimo: Si Titium quasi debitorem tuum extra iudicium admovero, et is mihi solverit, quum debitor non esset, tuque postea cognoveris et ratum habueris , an negotiorum gestorum actione me possis convenire? Et ait, dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, quum debitor tuus non fuerit . Sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium, et sicut ei, a quo exactum est, adversus eum datur repetitio, qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio . Sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. § 10. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, quum esset Seius heres, convenero similiter et exegero , mox tu ratum habueris, esse mihi adversus te, et tibi mutuam negotiorum gestorum actionem. Atqui alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat; quae res efficit, ut tuum negotium gestum videatur, et a te hereditas peti possit . § 11. Quid ergo, inquit Pedius, si, quum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam, tuque ratum habueris, an sit mihi adversus te actio ? Sed non fore ait, quum hoc facto meo alter sit locupletatus, et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii acquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium videri. § 12. Videamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit, quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non ac- cessit, etsi vir diligens, quod ab eo exigimus, etiam ea gesturus fuit; an dici debeat, negotiorum gestorum eum teneri et propter ea, quae non gessit? Quod hic <ref>hic, inserta el primitivo códice Fl.; hic, omitela Taur. según reciente corrección, Br.</ref>puto verius. Certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur; quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitores non convenerit, quoniam conveniendi eos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere potuit, tamen a semetipso cur non exegerit, ei imputabitur; et si forte non fuerit usurarium debitum, incipit esse usurarium, ut Divus Pius Flavio Longino rescripsit, nisi forte, inquit, usuras ei remiserat; '''7. [6. H.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum.quia tantundem in bonae fidei iudiciis officium iudicis valet, quantum in stipulatione nominatim eius rei facta interrogatio . '''8. [7. H.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum .- Si<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5n1aju2nqomycmkpt09k6wrwgq2dp8q 273421 273420 2026-07-06T00:11:33Z Madai Salas 32210 273421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quidem rerum, quae eum sequuntur, habebo adversus eum actionem, earum vero, quae te sequuntur, adversus te. § 8. Si Titii servum putans, qui erat Sempronii , dedero pecuniam, ne occideretur, ut Pomponius ait, habebo negotiorum gestorum adversus Sempronium actionem . § 9. Item quaeritur apud Pedium libro septimo: Si Titium quasi debitorem tuum extra iudicium admovero, et is mihi solverit, quum debitor non esset, tuque postea cognoveris et ratum habueris , an negotiorum gestorum actione me possis convenire? Et ait, dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, quum debitor tuus non fuerit . Sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium, et sicut ei, a quo exactum est, adversus eum datur repetitio, qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio . Sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. § 10. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, quum esset Seius heres, convenero similiter et exegero , mox tu ratum habueris, esse mihi adversus te, et tibi mutuam negotiorum gestorum actionem. Atqui alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat; quae res efficit, ut tuum negotium gestum videatur, et a te hereditas peti possit . § 11. Quid ergo, inquit Pedius, si, quum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam, tuque ratum habueris, an sit mihi adversus te actio ? Sed non fore ait, quum hoc facto meo alter sit locupletatus, et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii acquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium videri. § 12. Videamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit, quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non ac- cessit, etsi vir diligens, quod ab eo exigimus, etiam ea gesturus fuit; an dici debeat, negotiorum gestorum eum teneri et propter ea, quae non gessit? Quod hic <ref>hic, inserta el primitivo códice Fl.; hic, omitela Taur. según reciente corrección, Br.</ref>puto verius. Certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur; quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitores non convenerit, quoniam conveniendi eos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere potuit, tamen a semetipso cur non exegerit, ei imputabitur; et si forte non fuerit usurarium debitum, incipit esse usurarium, ut Divus Pius Flavio Longino rescripsit, nisi forte, inquit, usuras ei remiserat; '''7. [6. H.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum.quia tantundem in bonae fidei iudiciis officium iudicis valet, quantum in stipulatione nominatim eius rei facta interrogatio . '''8. [7. H.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum .- Si _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 86xqw3tq1k7ntavzsigddkv1nzimov2 104 83921 273423 273044 2026-07-06T00:12:00Z Madai Salas 32210 273423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>autem is fuit, qui negotia administravit, a quo mandatum non exigebatur, posse ei imputari, cur oblata de rato cautione eum non convenit, si modo facile ei fuerit satisdare. Certe in sua persona iudubitatum est; et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilominus negotiorum gestorum actione erit obligatus. Idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non <ref>teneretur, según otra lectura del margen interior del códice Fl.</ref> tenetur, ut Marcellus scribit . § 1.-Item si fundum tuum vel civitatis per obreptionem petiero negotium suum vel civitatis gerens, et ampliores, quam oportuit, fructus fuero consecutus , debebo hoc ipsum tibi vel Reipublicae praestare, licet petere non potuerim. § 2.-Si quoqunque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi . Quodsi post examinationem reprobatae fuerint pensationes <ref>compensationes, Hal. Vulg.</ref>, verius est, quasi re iudicata amplius agi contrario iudicio non posse, quia exceptio rei iudicatae opponenda est. § 3.-[9.]- <ref>Las ediciones vulgares empiezan aqui el fragmento 9.</ref> Iulianus libro tertio tractat: Si ex duobus sociis alter me prohibuerit administrare, alter non, an adversus eum, qui non prohibuit, habeam negotiorum gestorum actionem? Movetur eo, quodsi data fuerit adversus eum actio, necesse erit et eum pertingi <ref>perstringi, Hal. Vulg.</ref>, qui vetuit. Sed et illud esse iniquum, eum, qui non prohibuit, alieno facto liberari, quum, si mutuam pecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligarem. Et puto secundum Iulianum debere dici, superesse contra eum, qui non prohibuit, negotiorum gestorum actionem, ita tamen, ut is, qui prohibuit, ex nulla parte neque per socium, neque per <ref>se, inserta Hal.</ref> ipsum aliquid damni sentiat. '''9.[8. H. 10. V.]''' SCAEVOLA libro I. Quaestionum .- Pomponius scribit, si negotium a te, quamvis male gestum, probavero, negotiorum tamen gestorum te mihi non teneri. Videndum ergo, ne in dubio, hoc an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat; nam quomodo, quum semel coeperit, nuda voluntate tolletur? sed superius ita verum se putare, si dolus malus a te absit. Scaevola: <ref>Scaevola, omítela Hal.</ref> imo puto, etsi comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse; sed eo dictum <ref>dicto, Hal. Vulg.</ref>, te mihi non teneri, quod reprobare <ref>Taur.; reprobari, Fl., Br.</ref> non possim semel probatum, et quemadmodum, quod utiliter gestum est, necesse est apud iudicem pro rato haberi , ita omne, quod ab ipso probatum est. Ceterum si, ubi probavi, non est negotiorum actio, quid fiet, si a debitore meo exegerit, et probaverim, quemadmodum recipiam? item si vendiderit? ipse denique, si quidimpendit, quemadmodum recipiet? Nam utique mandatum non est; erit igitur et post ratihabitionem negotiorum gestorum actio. _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sn815qomb4wpflqtvt0sothf3lh4t7v 104 83922 273424 273045 2026-07-06T00:12:17Z Madai Salas 32210 273424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''10. [9. Н. 11. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum.-Sed an ultro mihi tribuitur actio sumtuum, quos feci? Et puto competere, nisi specialiter id actum est, ut neuter adversus alterum habeat actionem. § 1.- Is autem, qui negotiorum gestorum agit, non solum si effectum habuit negotium, quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit <ref>coepit, Hal.</ref>, etsi effectum non habuit negotium; et ideo, si insulam fulsit, vel servum aegrum curavit, etiamsi insula exusta est, vel servus obiit, aget negotiorum gestorum; idque et Labeo probat . Sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat, non semper debere dari. Quid enim, si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumtui dereliquerit, vel quam sibi necessariam non putavit? Oneravit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, quum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere . Sed istam sententiam Celsus eleganter deridet; is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit; non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam, vel quae oneratura est patremfamilias, aggreditur. Iuxta hoc est et quod Iulianus scribit, eum, qui insulam fulsit, vel servum aegrotum curavit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet eventus non sit secutus. Ego quaero, quid, si putavit se utiliter facere, sed patrifamilias non expediebat? dico hunc non habiturum negotiorum gestorum actionem; ut enim eventum non spectemus <ref>Hal. Vulg.; spectamus, Fl.</ref>, debet utiliter esse coeptum. '''11. [10. Η. 12. V.]''' POMPONIUS libro XXI.<ref>VII., Hal.</ref> ad Quintum Mucium. Si negotia absentis et ignorantis geras, et culpam, et dolum praestare debes . Sed Proculus, interdum etiam casum praestare <ref>praestari, Hal.</ref> debere, veluti si novum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras , veluti venales novicios coëmendo, vel aliquam negotiationem ineundo. Nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum vero absentem; quodsi in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare <ref>compensare, Hal.Vulg.</ref> lucrum cum damno debet. '''12. [11. Η. 13. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Edictum. Successori eius, cuius fuerunt negotia, qui apud hostes decessit, haec actio danda erit. § 1.-Sed si filiifamilias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. § 2.-Sicut autem in negotiis vivorum gestis sufficit utiliter negotium gestum <ref>coeptum, Hal.</ref>, ita et in bonis mortuorum, licet diversus exitus <ref>secutus , omítela Taur., pero con razón se halla en el códice Fl. , Br .</ref> sit. '''13. [12. H. 14. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edi- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tck9205q9djpezqt56oiopgmbemig8n 104 83923 273425 273046 2026-07-06T00:12:47Z Madai Salas 32210 273425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ctum.- Debitor meus, qui mihi quinquaginta debebat, decessit; huius hereditatis curationem suscepi, et impendi decem; deinde redacta ex venditione rei hereditariae centum in arca reposui; haec sine culpa mea perierunt; quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, vel creditam pecuniam quinquaginta petere possim vel decem, quae impendi? Iulianus scribit, in eo verti quaestionem, ut animadvertamus, an iustam causam habuerim seponendorum centum; nam si debuerim et mihi , et ceteris hereditariis creditoribus solvere , periculum non solum sexaginta, sed et reliquorum quadraginta millium, <ref>Esta palabra , millium, es considerada superflua.</ref> me praestiturum, decem tamen, quae impenderim, retenturum, id est, sola nonaginta restituenda <ref>id est, sola-restituenda, omitelas Hal.</ref>.Si vero iusta causa fuerit, propter quam integra centum custodirentur, veluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiectitiae pecuniae augeretur, aut ex compromisso committeretur, non solum decem, quae in hereditaria negotia impenderim, sed etiam quinquaginta, quae mihi debita sunt, ab herede me consequi posse. '''14. [13. Η. 15. V.]''' ULPIANUS libro X. ad Editum . Si filiusfamilias negotia gessisse proponatur, aequissimum erit, in patrem quoque actionem dari, sive peculium habet, sive in rem patris sui vertit; et, si ancilla, simili modo . '''15. [14. Η. 16. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum. Pomponius libro vicesimo sexto, in negotiis gestis initio cuiusque temporis conditionem spectandam, ait. Quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere , et inter moras pubes factus sit? vel servi aut filiifamilias, et interea liber aut paterfamilias effectus sit? Hoc et ego verius esse didici, nisi, si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes , vel liber, vel paterfamilias effectus est; hic enim quasi plura negotia gesta sunt, et pro qualitate personarum et actio formatur, et condemnatio moderatur . '''16. [15. H. 17. V. ]''' IDEM libro VII. ad Plautium. Sed et quum aliquis negotia mea gerit <ref>Taur.; gerat, Fl. , Br.</ref>, nonmulta negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet; hoc enim casu si nova voluntate aliud quoque aggredi coeperit, alius contractus est. '''17. [16. H. 18. V.]''' ULPIANUS libro XXXV. <ref>XXV., Hal.</ref> ad Edictum. Eum actum, quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. Plane si quid connexum fuit, ut separari ratio eius, quod in servitute gestum est, ab eo, quod in libertate gessit, non possit, constat venire in iudicium vel mandati, vel negotiorum gestorum et quod in ser- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> izu4mnwgzh4xf9wc2rjydjmd6opvz62 104 83924 273427 273047 2026-07-06T00:13:05Z Madai Salas 32210 273427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>vitute gestum est. Denique si tempore servitutis aream emerit et in ea insulam aedificaverit, eaque corruerit, deinde manumissus fundum locaverit, sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur; quia ex superioris temporis administratione nihil amplius iudicio deduci potest, quam id, sine quo ratio libertatis tempore administratorum negotiorum expediri non potest. '''18. [17. Η. 19. V.]''' PAULUS libro IX. ad Edictum. Proculus et Pegasus bonam fidem eum, qui in servitute gerere coepit, praestare debere aiunt; ideoque quantum, si alius eius negotia gessisset, servare potuisset, tantum eum, qui a semetipso non exegerit, negotiorum gestorum actione praestiturum, si aliquid habuit in peculio, cuius retentione id servari potest. Idem Neratius <ref>Idem Neratius, omítelas Hal.</ref>. '''19. [18. Η. 20. V.]''' IDEM libro II. ad Neratium. At qui <ref>Vulg.; Atquin, Taur.</ref> natura debitor fuit, etiam si in peculio nihil habuit et sibi postea solvere debet in eodem actu perseverans, sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur. § 1. Scaevola noster ait, putare se, quod Sabinus scribit, debere « a capite rationem reddendum» <ref> reddendam, Hal.</ref>, sic intelligi , ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, quum primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in servitute admissam in obligationem revocet; itaque si inveniatur vel malo more pecunia in servitute erogata, liberabitur. § 2. Si libero homini , qui bona fide mihi serviebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait; quia non libera voluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate servili. Erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem <ref>affectum, Hal.</ref> , et is fuit, quem obligare possem . § 3. Quum me absente negotia mea gereres , imprudens rem meam emisti et ignorans usucepisti, mihi negotiorum gestorum, ut restituas, obligatus non es; sed, si antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subiicere debes aliquem , qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem, et tibi stipulationem evictionis committat. Nec videris dolum malum facere in hac subiectione; ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis . § 4.-Non tantum sortem, verum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gestorum iudicio praestabimus, vel etiam quas perci- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2ldxvqjzl3jdb0spfq7fpbjs4lx5g38 104 83926 273429 273049 2026-07-06T00:29:48Z Madai Salas 32210 273429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.- Si quis non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur. Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis cle- menter cum reo Praetor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult poenam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. § 2.- In causae autem cognitione versatur, ut,nsi alia actio non sit, tunc haec detur,et sane quum per metum facta inuria anno, etc quidem utili <ref>inutili, antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> xoleverit, idonea esse caus debet; ut post annum actio haec dari debeat. Alia autem actio esse sic potest: si is, cui vis admissa est,decesserit, heres eius habet hereditatis petitionem, quoniam pro possessore, qui vim intulit, possidet; propter quod heredi non erit <ref>quod, inserta Hal.</ref> metus causa actio, quamvis, si annus largiretur , etiamn heres in quadruplum experiri possit. Ideo autem successoribus datur, quoniam et rei habet persecutionem. § 3.- In hac actione non quaeritur, utrum is, qui convenitur, an alius metum fecit; sufficit enim hoc docere, metum sibi illatum vel vim, etex hac re eum, qui convenitur, etsi crimine caret, lucrum tamen sensisse. Nam quum metus habeat in se ignorantiam, merito quis non adstringitur; ut designet, quis ei metum vel vim adhibuit; et ideo ad hoc tantum actor adstringitur, ut doceat metum in causa fuisse, ut alicui acceptam pecuniam faceret, vel rem traderet, vel quid aliud faceret. Nec cuiquam iniquum videtur ex alieno facto alium in quadruplum condemnari, quia non statim quadrupli est actio, sed si res non restituatur. § 4.- Haec autem actio quum arbitraria sit, habet reus licentiam usque ad sententiam ab arbitro datam restitutionem, secundum quod supra diximus , rei facere; quod si non fecerit, iure meritoque quadrupli condemnationem patietur. § 5.- Aliquando tamen, etsi metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem affert . Quid enim, si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me pervenit, et haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo, nonne iudicis officio absolvar? aut si servus in fuga est, aeque si cavero iudicis officio, <ref>aeque officio iudicis, si cavero, me, etc., Hal.</ref> me, si inmeam potestatem pervenerit, restituturum, absolvi debebo. Unde quidam putant, bona fide <ref>bonae fidei, Hal.</ref> emtorem ab eo, qui vim intulit, comparantem non teneri, nec eum, qui dono accepit, vel cui res legata est. Sed rectissime Viviano <ref>Iuliano, Hal.; Iuniano, otros en Hal.</ref> videtur, etiam hos teneri, ne metus, quem passus sum, mihi captiosus sit. Pedius quoque libro octavo scribit, arbitrium iudicis in restituenda re tale esse, ut eum quidem, qui vim admisit, iubeat restituere, etiamsi ad alium res pervenit, eum autem, ad quem pervenit, etiamsi alius metum fecit; nam in alterius praemium verti alienum metum non oportet. _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7vtp9q5af69w06i0cj75leuxwifapqn 104 83928 273434 273051 2026-07-06T00:36:54Z Madai Salas 32210 273434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 6.-Labeo ait: si quis per metum reus sit constitutus, et fideiussorem volentem <ref>nolentem, erradamente Hal.</ref> dederit, et ipse, et fideiussor liberatur; si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. § 7.- Quadruplatur autem id, quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa . § 8.-Si quis per vim sisti <ref>iudicio, inserta la Vulg.</ref> promittendo postea fideiussorem adhibeat, is quoque liberatur. § 9.- Sed etsi quis per vim stipulatus, quum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem adversus exceptionem replicatione adiuvari Iulianus putat, quum in quadruplo et simplum sit reus consecutus . Labeo autem etiam post quadrupli actionem nihilominus exceptione summovendum eum, qui vim intulit, dicebat; quod quum durum videatur <ref>Hal.; videbatur,Fl.</ref>, ita temperandum est, ut tam tripli condemnatione plectatur, quam acceptilationem omnimodo facere compellatur . § 10.- Quatenus autem diximus , quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur, et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum stetur. § 11.- Quid , si homo sine dolo malo et culpa eius, qui vim intulit et condemnatus est, periit ? In hoc casu a rei condemnatione ideo relaxabitur, si intra tempora iudicati actionis <ref>iudicationis, (en lugar de iudicati actionis),Fl. según reciente corrección, Br .</ref> moriatur, quia tripli poena <ref>poenae, Vulg.</ref> propter facinus satisfacere cogitur. Pro eo autem, qui in fuga <ref> Hal.; fugam, Fl.</ref> esse dicitur, cautio ab eo extorquenda est, quatenus et persequatur, et omnimodo eum restituat; et nihilominus in rem, vel ad exhibendum, vel, si qua alia ei competit actio, ad eum recipiendum, integra ei, qui vim passus est, servabitur; ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is, qui ex stipulatione convenitur, exceptione tutus fiat. Haec, si post condemnationem; si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit, tenebitur. Et hoc fit his verbis Edicti: NEQUE EA RES ARBITRIO IUDICIS RESTITUETUR <ref>RESTITUATUR, Hal. Vulg.</ref>.Ergo si in fuga sit servus sine dolo malo et culpa eius, cum quo agetur, cavendum est <ref>Hal.; esse, Fl.</ref> per iudicem, ut eum servum persecutus reddat. Sed etsi non culpa ab eo, quocum agitur, aberit <ref>obierit, Hal.</ref>, si tamen peritura res non fuit, si metum non adhibuisset, tenebitur reus; sicut in interdicto Unde vi, vel Quod vi aut clam observatur. Itaque interdum hominis mortui <ref>mortui, omitela Hal.</ref> pretium recipit, qui <ref>quanti, acertadamente Hal.</ref> eum venditurus fuit, si vim passus non esset. § 12.- Qui vim intulit, quum possessionem a me sit consecutus, fur non est, quamvis, qui vi _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dy3dkjfd9zqe49k0ug2n9cjm41itigz 104 83929 273436 273052 2026-07-06T00:42:47Z Madai Salas 32210 273436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rapuit, fur improbior esse videatur, ut Iuliano placet. § 13.-Eum, qui metum fecit, et de dolo teneri certum est; et ita Pomponius; et consumi alteram actionem per alteram exceptione in factum opposita . § 14.-Iulianus ait, quod interest, quadruplari solum, et ideo eum, qui ex causa fideicommissi quadraginta debebat, si trecenta promiserit per vim, et solverit, ducentorum sexaginta quadruplum consecuturum; in his enim cum effectu vim passus est . § 15.-Secundum haec, si plures metum adhibuerint, et unus fuerit conventus, siquidem sponte rem ante sententiam restituerit, omnes liberati sunt. Sed etsi id non fecerit, sed ex sententia quadruplum restituerit, verius est etiam sic perimi adversus ceteros <ref>quod, inserta Hal.</ref> metus causa actionem; '''15. PAULUS''' libro XI. ad Edictum. - aut in id dabitur adversus ceteros actio, quod minus ab illo <ref>alio, Hal.</ref> exactum sit. '''16.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum .- Quod diximus , si plures metum admiserunt, idem dicendum erit, et si ad alium res pervenit, alter metum adhibuit. § 1. Sed si servi metum adhibuerint, noxalis quidem actio ipsorum nomine erit, poterit autem quis dominum, ad quem res pervenerit, convenire; qui <ref>quod, Hal.</ref> conventus sive rem, sive, secundum quod iam dictum est, quadruplum praestiterit, proderit et servis . Si vero noxali conventus maluerit noxue dedere , nihilominus ipse poterit conveniri, si ad eum res pervenit. § 2. Haec actio heredi ceterisque successoribus datur, quoniam rei habet persecutionem. In heredem autem et ceteros in id, quod pervenit ad eos, datur non immerito; licet enim poena ad heredem non transeat, attamen quod turpiter vel scelere quaesitum est, ut est et rescriptum, ad compendium heredis non debet pertinere. '''17.''' PAULUS libro I. <ref>V., Hal.</ref> Quaestionum .- Videamus ergo, si heres, ad quem aliquid pervenerit, consumserit id, quod pervenit, desinat teneri, an vero sufficit semel pervenisse? et si consumto eo decesserit, utrum adversus heredem eius omnimodo competit actio, quoniam hereditariam suscepit obligationem, an non sit danda, quoniam ad secundum heredem nihil pervenit? Et <ref>Taur.; At, Fl. según corrección bastante antigua, Br.</ref> melius est, omnimodo competere in heredem heredis actionem; sufficit enim semel pervenisse ad proximum heredem, et <ref>quod, inserta Hal.</ref> perpetua actio esse coepit; alioquin dicendum erit, nec ipsum, qui consumsit, quod ad eum pervenit, teneri. '''18.''' IULIANUS libro LXIV. Digestorum .--Si ipsa _________________ Tomo 1-45<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6bpish0et6zdo16mstimu6rz2vv5pgv 104 83931 273439 273054 2026-07-06T00:50:28Z Madai Salas 32210 273439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, quae ad alium pervenit, interiit, non esse locupletiorem dicemus; sin vero in pecuniam aliamve rem conversa sit, nihil amplius quaerendum est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus videtur, licet postea deperdat <ref>depereat, Vulg.</ref>. Nam et Imperator Titus <ref>Pius, Vulg.</ref> Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerum hereditariarum rescripsit, ob id ipsum peti ab eo hereditatem posse, quia, licet res, quae in hereditate fuerant, apud eum non sint, tamen pretium earum, quo locupletem eum vel saepius mutata specie faciendo, perinde obligat, ac si corpora ipsa in eadem specie mansissent. '''19.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.Quod autem in heredem eatenus pollicetur actionem Proconsul, quatenus ad eum pervenerit, intelligendum est, ad perpetuo dandam actionem pertinere. '''20.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - Quantum autem ad heredem pervenerit, litis contestatae tempore spectabitur, si modo certum sit aliquid pervenisse. Idem et ipsius, qui vim intulit, (si) sic in corpus patrimonii pervenit aliquid, ut certum sit ad heredem perventurum, id est <ref>Idem si, (en lugar de id est), Hal.</ref>, si debitor liberatus est. '''21.''' PAULUS libro XI. ad Edictum .- Si mulier contra patronum suum ingrata facta sciens se ingratam, quum de suo statu periclitabatur, aliquid patrono dederit vel promiserit, ne in servitutem redigatur, cessat Edictum, quia hunc sibi metum ipsa infert. § 1.- Quod metus causa gestum erit, nullo tempore Praetor ratum habebit. § 2.- Qui possessionem non sui fundi tradidit, non quanti fundus, sed quanti possessio est, eius quadruplum vel simplum cum fructibus consequetur; aestimatur enim, quod restitui oportet, id est, quod abest; (abest) autem nuda possessio cum suis fructibus ; quod et Pomponius . § 3.- Si dos metu promissa sit, non puto nasci obligationem, quia est verissimum, nec talem promissionem dotis ullam esse. § 4.- Si metu coactus sim ab emtione, locatione discedere, videndum est, an nihil sit acti, et antiqua obligatio remaneat, an hoc simile <ref>dissimile, antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> sit acceptilationi , quia nulla ex <ref>ex, omítela Hal.; nulla actione ex bonae fidei obligatione, Vulg.</ref> bonae fidei obligatione possimus niti <ref>uti, Vulg.</ref>, quum finita sit, dum amittitur. Et magis est, ut similis species acceptilationi <ref>Según Taur ., aceptilationE; acceptilationis, Fl. según reciente corrección , Br.</ref> sit; et ideo Praetoria actio <ref>actio, omitela Hal.</ref> nascitur . § 5.- Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, quia, quamvis, si liberum esset, noluissem, tamen coactus volui; sed per Prae- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rp8ne7jqdzm5b5gbhk915o5g8jr6a4n 273440 273439 2026-07-06T00:50:49Z Madai Salas 32210 273440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, quae ad alium pervenit, interiit, non esse locupletiorem dicemus; sin vero in pecuniam aliamve rem conversa sit, nihil amplius quaerendum est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus videtur, licet postea deperdat <ref>depereat, Vulg.</ref>. Nam et Imperator Titus <ref>Pius, Vulg.</ref> Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerum hereditariarum rescripsit, ob id ipsum peti ab eo hereditatem posse, quia, licet res, quae in hereditate fuerant, apud eum non sint, tamen pretium earum, quo locupletem eum vel saepius mutata specie faciendo, perinde obligat, ac si corpora ipsa in eadem specie mansissent. '''19.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.Quod autem in heredem eatenus pollicetur actionem Proconsul, quatenus ad eum pervenerit, intelligendum est, ad perpetuo dandam actionem pertinere. '''20.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - Quantum autem ad heredem pervenerit, litis contestatae tempore spectabitur, si modo certum sit aliquid pervenisse. Idem et ipsius, qui vim intulit, (si) sic in corpus patrimonii pervenit aliquid, ut certum sit ad heredem perventurum, id est <ref>Idem si, (en lugar de id est), Hal.</ref>, si debitor liberatus est. '''21.''' PAULUS libro XI. ad Edictum .- Si mulier contra patronum suum ingrata facta sciens se ingratam, quum de suo statu periclitabatur, aliquid patrono dederit vel promiserit, ne in servitutem redigatur, cessat Edictum, quia hunc sibi metum ipsa infert. § 1.- Quod metus causa gestum erit, nullo tempore Praetor ratum habebit. § 2.- Qui possessionem non sui fundi tradidit, non quanti fundus, sed quanti possessio est, eius quadruplum vel simplum cum fructibus consequetur; aestimatur enim, quod restitui oportet, id est, quod abest; (abest) autem nuda possessio cum suis fructibus ; quod et Pomponius . § 3.- Si dos metu promissa sit, non puto nasci obligationem, quia est verissimum, nec talem promissionem dotis ullam esse. § 4.- Si metu coactus sim ab emtione, locatione discedere, videndum est, an nihil sit acti, et antiqua obligatio remaneat, an hoc simile <ref>dissimile, antiguamente en el códice Fl., Br.</ref> sit acceptilationi , quia nulla ex <ref>ex, omítela Hal.; nulla actione ex bonae fidei obligatione, Vulg.</ref> bonae fidei obligatione possimus niti <ref>uti, Vulg.</ref>, quum finita sit, dum amittitur. Et magis est, ut similis species acceptilationi <ref>Según Taur ., aceptilationE; acceptilationis, Fl. según reciente corrección , Br.</ref> sit; et ideo Praetoria actio <ref>actio, omitela Hal.</ref> nascitur . § 5.- Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, quia, quamvis, si liberum esset, noluissem, tamen coactus volui; sed per Prae- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 230qekb0isyar8jgzeyf3k9drbx3j9i 104 83948 273352 273310 2026-07-05T17:01:07Z Keirayim 32216 273352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cet lusor non fuerit, qui quid eorum fecerit, impune fit. «Domum» autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere, certum est. § 3. Quod autem Praetor negat, se furti actionem daturum, videamus, utrum ad poenalem actionem solam pertineat, an et si ad exhibendum velit agere, vel vindicare, vel condicere? Et est relatum apud Pomponium, solummodo poenalem actionem denegatam; quod non <ref>non, ''omítela Hal.''</ref> puto verum, Praetor enim simpliciter ait: «si quid subtractum erit, iudicium non dabo». § 4. «In eum, inquit, qui aleae ludendae causa vim intulerit, uti quaeque res erit, animadvertam»; haec clausula pertinet ad animadversionem eius, qui compulit ludere, ut aut mulcta mulctetur, aut in lautumias, vel in vincula publica ducatur; '''2.''' PAULUS ''libro XIX. ad Edictum.''—solent enim quidam et cogere ad lusum vel ab initio, vel victi dum retinent. § 1. Senatusconsultum vetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta <ref>disco, ''Hal.''</ref> vel pilo , vel currendo, saliendo, luctando, pugnando, quod virtutis causa fiat; '''3.''' MARCIANUS ''libro V. Regularum''.—in quibus rebus ex lege Titia, et Publicia <ref>et Publicia, ''omitelas Hal.''</ref>, et Cornelia etiam sponsionem facere licet; sed ex aliis , ubi pro virtute certamen non fit, non licet. '''4.''' PAULUS ''libro XIX. ad Edictum''.—Quod in convivio <ref>''Taur.''; comBIBIo, ''Fl., Br.''</ref> vescendi causa ponitur, in eam rem familia <ref>in alea, ''(en lugar de'' familia), ''conjetura Br.'' </ref> ludere permittitur. § 1. Si servus vel filiusfamilias victus fuerit, patri vel domino competit repetitio. Item si servus acceperit pecuniam, dabitur in dominum de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur. Sed non amplius cogendus est praestare, quam id, quod ex ea re in peculio sit. § 2. Adversus parentes et patronos repetitio eius, quod in alea lusum est, utilis ex hoc Edicto danda est. {{c|'''TIT. VI'''}} {{c|SI MENSOR FALSUM MODUM DIXERIT}} '''1.''' ULPIANUS ''libro XXIV. ad Edictum''.—Adversus mensorem agrorum Praetor in factum actionem proposuit, a quo falli nos non oportet; nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte vel de finibus contentio sit, velemtor scire velit, vel venditor, cuiusmodi agerveneat. Ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt veteres, inter talem personam locationem et conductionem <ref>et conductionem, ''omítelas Hal.''</ref> esse, sed magis operam beneficii loco praeberi, et id, quod datur, ei ad remunerandum dari, et inde honorarium ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> taq86tvpstwmimf1j28we8gj83n72nk 104 83949 273426 273096 2026-07-06T00:13:02Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>appellari ; si autem ex locato conducto <ref>conducto, ''omítela Hal.''</ref> fuerit actum, dicendum erit, nec tenere intentionem. § 1. Haec actio dolum malum duntaxat exigit; visum est enim, satis abundeque coërceri mensorem, si dolus malus solus conveniatur <ref>puniatur, ''Vulg.''</ref> eius hominis, qui civiliter obligatus non est; proinde, si imperite versatus est, sibi imputare debet, qui eum adhibuit; sed et si negligenter, aeque mensor securus erit; lata culpa plane dolo comparabitur. Sed et si mercedem accepit, non omnem culpam eum praestare propter verba Edicti; utique enim scit Praetor, et mercede eos intervenire. § 2. Is autem tenetur hac actione <ref>ratione, ''Hal.''</ref>, qui renuntiavit; sed renuntiasse et eum accipere debemus, qui per alium renuntiavit, '''2.''' PAULUS ''libro XXV. ad Edictum.''—vel per literas. § 1. Sed si ego tibi, quum esses mensor, mandaverim, ut mensuram agri ageres, et tu id Titio delegaveris, et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo versatus es, qui tali homini credidisti. '''3.''' ULPIANUS ''libro XXIV. ad Edictum.''—Si duobus mandavero, et ambo dolose fecerint, adversus singulos in solidum agi poterit; sed altero convento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit. § 1. Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est vel emtori, vel venditori, cui renuntiatio obfuit. § 2. Pomponius tamen scribit, si emtor plus dederit venditori propter renuntiationem, quia condicere potest, quod plus dedit, agi cum mensore non posse; nihil enim emtoris interesse, quum possit condicere, nisi solvendo venditor non fuit, tunc enim mensor tenebitur. § 3. Sed si venditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore , consequenter dicit Pomponius, non esse actionem adversus mensorem, quia est ex vendito actio adversus emtorem, nisi. et hic emtor solvendo non sit. § 4. Idem Pomponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor fraudaverit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli. Plane si a iudice adhibitus <ref>mensor, ''inserta la Vulg.''</ref> contra me renuntiaverit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat; quod magis admittit. § 5. Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomponius scribit, sed in heredem similesque personas denegandam <ref>scribit—denegandam, ''omitelas Hal.''</ref> ait. § 6. Servi autem nomine magis noxale, quam ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> deyn1xrn4q1wtb89pon8pinz9pet8od 104 83950 273528 273097 2026-07-06T03:47:21Z Ibañezfan 32796 /* Emendata */ 273528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>de peculio competore ait, quamvis civilis actio de peculio competat. '''4.''' PAULUS ''libro XXV. ad Edictum.''—Haec actio perpetua est, quia initium rei non a cireum- seriptione (1), sed a suscepto negotio originesu aceepit. '''5.''' ULPIANUS ''libro XXIV. (2) ad Edictum.''— Si monsor non falsum modum renuntiaverit, sed traxerit renuntiationem, et ob hoe evenerit, ut venditor laederetur (3), qui assignaturum se mo- dum intra certum diem promisit, haee actio lo- eum non habet; sed nee dari utilem debere, Pom- ponius ait; crit ergo ad actionem de dolo decur- rendum. § 1.—Si, quum falsus modus renuntiatus essct, emtor cum venditore ex emto egisset, agore pot rit otiarn cum mensore; sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. Quodsi not de toto modo, qui deerat, eum. venditore egerit, sed de minore, conscquenter scribit Pomponius, do residue cum mensore agi posse. § 2.—Hoc iudicium latins Practor porrexit; nam et si cnius (4) alterius rei mensuram falsam renuntievisse dicetur, haec actio competit. Pro- inde, si in aedificii mensura fefellit, vel in fru- menti, vel in vini, '''6.''' PAULUS ''libro XXIV, (5) ad Edictum.—si- ve de itinoris lntitudine, sive de servitute immit- tendi projiciendique quaeratur, sive aream, vel tignum, vel lapidem metiendo mentitus fuerit, '''7'''. ULPIANO ''libro XXIV. ad Hdictum.''—vel euius (6) alterius roi, tenebitur. § 1.—Et si mensor machinarius fofellerit, hace actio dabitur. § 2.—Nee non illud quoque Pomponius dicit, etiam in cum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc actionem. § 3.—Hoe exemplo etiam adversus architect actio dari debet, qui fefellit; nam et Divus Seve- rus adversus architectum et redemtorem actiones dandas decrevit. § 4.—Ego etiam adversus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. {{c|'''TIT. VII'''}} {{c|DE RELIGIOSIS, ET SUMTIBUS FUNERUM, BT UT FUNUS DUCERE LICEAT (7)}} {{c|''[Cf. Cod. III.44.]''}} '''1.''' ULPIANUS ''libro X, ad Edictum.''—Qui pro- pter funus aliquid impendit, cum defuncto con- trahere creditur, non cum herede. '''2.''' IDEM ''libro XXV. ad Edictum.''—Locum, in quo servus sopuitus est, religiosum ease Aristo ait. ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}} |</noinclude> j3aumcwgwaf6trp7vikj7vmgzsvee6w 273529 273528 2026-07-06T04:02:21Z Ibañezfan 32796 273529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>de peculio competore ait, quamvis civilis actio de peculio competat. '''4.''' PAULUS ''libro XXV. ad Edictum.''—Haec actio perpetua est, quia initium rei non a cireum- seriptione <ref>ad circunscriptionem, ''Hal.''</ref>, sed a suscepto negotio originesu aceepit. '''5.''' ULPIANUS ''libro XXIV. <ref> XXV., ''Hal.''</ref> ad Edictum.''— Si monsor non falsum modum renuntiaverit, sed traxerit renuntiationem, et ob hoe evenerit, ut venditor laederetur <ref>''Los códices en Br. y las Bas.'' (BAdpy); liberetur, ''Fl.''</ref>, qui assignaturum se mo- dum intra certum diem promisit, haee actio lo- eum non habet; sed nee dari utilem debere, Pom- ponius ait; crit ergo ad actionem de dolo decur- rendum. § 1.—Si, quum falsus modus renuntiatus essct, emtor cum venditore ex emto egisset, agore pot rit otiarn cum mensore; sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. Quodsi not de toto modo, qui deerat, eum. venditore egerit, sed de minore, conscquenter scribit Pomponius, do residue cum mensore agi posse. § 2.—Hoc iudicium latins Practor porrexit; nam et si cnius <ref>culusvle, ''Hal.''</ref> alterius rei mensuram falsam renuntievisse dicetur, haec actio competit. Pro- inde, si in aedificii mensura fefellit, vel in fru- menti, vel in vini, '''6.''' PAULUS ''libro XXIV, <ref>XXV., ''Hal.''</ref> ad Edictum.—si- ve de itinoris lntitudine, sive de servitute immit- tendi projiciendique quaeratur, sive aream, vel tignum, vel lapidem metiendo mentitus fuerit, '''7'''. ULPIANO ''libro XXIV. ad Hdictum.''—vel euius <ref>''Véase la nota 4.''</ref> alterius roi, tenebitur. § 1.—Et si mensor machinarius fofellerit, hace actio dabitur. § 2.—Nee non illud quoque Pomponius dicit, etiam in cum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc actionem. § 3.—Hoe exemplo etiam adversus architect actio dari debet, qui fefellit; nam et Divus Seve- rus adversus architectum et redemtorem actiones dandas decrevit. § 4.—Ego etiam adversus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. {{c|'''TIT. VII'''}} {{c|DE RELIGIOSIS, ET SUMTIBUS FUNERUM, BT UT FUNUS DUCERE LICEAT <ref>ET UT—LICEAT, ''omitelas la Vulg.''</ref>}} {{c|''[Cf. Cod. III.44.]''}} '''1.''' ULPIANUS ''libro X, ad Edictum.''—Qui pro- pter funus aliquid impendit, cum defuncto con- trahere creditur, non cum herede. '''2.''' IDEM ''libro XXV. ad Edictum.''—Locum, in quo servus sopuitus est, religiosum ease Aristo ait. ______<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}} |</noinclude> ohuh2s4nr43lbcp8du4i13p1ya1k0p4 104 83959 273483 273108 2026-07-06T02:37:05Z AUUDRED 32801 273483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3.—Creditum ergo a mutuo differt, qua genus a specie; nam creditum consistit<ref>''etiam'', inserta Hal.</ref> extra eas res, quae pondere, numero, mensura continentur; sicut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. Item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum autem interdum, etiamsi nihil proficiscatur, veluti si post nuptias dos promittatur. § 4.—In mutui datione oportet dominum esse dantem, nec obest, quod filiusfamilias et servus dantes peculiares numos obligant; id enim tale est, quale si voluntate mea tu des pecuniam, nam mihi actio acquiritur, licet mei numi non fuerint. § 5.—Verbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam interposito, veluti stipulatione. '''3.''' POMPONIUS ''libro XXVIII. ad Sabinum.''—Quum quid mutuum dederimus, etsi non cavimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, veluti vinum novum pro vetere; nam in contrahendo quod agitur, pro cauto habendum est, id autem agi intelligitur, ut eiusdem generis et eadem bonitate solvatur, qua datum sit. '''4.''' ULPIANUS ''libro XXXIV. ad Sabinum.''—Si quis nec causam, nec propositum foenerandi habuerit, et tu emturus praedia desideraveris mutuam pecuniam, nec volueris creditae<ref>''crediti'', Hal.</ref> nomine, antequam emisses, suscipere, atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius, qui suscepit. Nam et qui rem vendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit. § 1.—Res pignori data pecunia soluta condici potest, et fructus ex iniusta<ref>''insita'', Hal.</ref> causa percepti condicendi sunt. Nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex voluntate domini percepti sunt; nam si ex voluptate, procul dubio cessat condictio. § 2.—Ea, quae vi fluminum importata sunt, condici possunt. '''5.''' POMPONIUS ''libro XXII. ad Sabinum.''—Quod te mihi dare oporteat, si id postea perierit, quam per te factum erit, quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. Sed quum quaeratur, an per te factum sit, animadverti debebit, non solum in potestate tua fuerit id, nec ne, aut dolo malo feceris, quo minus esset vel fuerit, nec ne, sed etiam si aliqua iusta causa sit, propter quam intelligere deberes te dare oportere. '''6.''' PAULUS ''libro XXVIII. ad Edictum.''—<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 68nde6qoxc1q3rusujxk86udcddthi8 104 83990 273463 273153 2026-07-06T02:00:48Z Yhuliana QC 32200 273463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Si servus hereditarius occidatur, quaeri- tur, quis Aquilia <ref>''Taur.; Aquiliae aget, Fl., Br.''</ref> agat, quum dominus nullus sit huius servi; et ait Celsus, legem domino da- mna salva esse voluisse; dominus ergo hereditas habebitur, quare adita hereditate heres poterit experiri . § 3.—Si servus legatus post aditam hereditatem sit occisus, competere legis Aquiliae actionem legatario, si non <ref>''Así también las Bas .; non, omitenla Hal. Vulg.''</ref> post mortem servi agnovit legatum; quodsi repudiavit, consequens esse, ait Iulianus , dicere, heredi competere; '''14. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XXII. ad Edictum''. —''' sed si ipse heres eum occiderit, dictum est, dandam in eum legatario actionem. '''15. <span style="font-variant: small-caps;"> Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —'''Huic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem acquisita. Quodsi vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quidem actio remansit, sed cedere ea <ref>''eam, Hal. Vulg.''</ref> legatario heredem oportet. § 1.—Si servus vulneratus mortifere postea rui- na vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de vulnerato. Sed si manumissus vel alienatus ex vulnere peri- it, quasi de occiso agi posse Iulianas ait. Haec ita tam varie, quia verum est, eum a te occisum tune, quum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit; at <ref>''Fl. según antigua corrección; Taur. omite at.''</ref> in superiore non est passa ruina apparere, an sit occisus. Sed si vulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse, '''16. <span style="font-variant: small-caps;">Marcianus</span> ''libro IV. Regularum''. —''' quia in eum casum res pervenit, a quo incipere non potest . '''17. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' Si dominus servum suum occiderit, bonae fidei possessori, vel ei, qui pignori accepit, in factum actione tenebitur. § 1.— <ref>''El códice Fl. y las Bas. omiten este párrafo 1., que se ha suplido aquí tomándolo de Hal.''</ref> Si coniunctim duobus legetur Sti- Si Stico fuera legado conjuntamente à chus, et alter eorum occisum repudiaverit, puto, coniunctum solum posse Aquilia agere, quia re- tro accrevisse dominium ei videtur. '''18. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro X. ad Sabinum''. —''' Sedet si is, qui pignori servum accepit, occidit eum, vel vulneravit, lege Aquilia et pignoraticia conveni- ri potest; sed alterutra contentus esse debebit actor . '''19. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum'' <ref>''ad Sabinum, Hal.''</ref>. —''' Sed si communem servum occiderit quis, Aqui- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> it1y4fqhpzt8fajxr6mrngzv8um3m5z 104 83993 273465 273156 2026-07-06T02:09:56Z Yhuliana QC 32200 273465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>lia teneri eum Celsus ait. Idem est, et si vulne- raverit; '''20. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro XLII. ad Sabinum'' <ref>''XVIII. ad Edictum, Hal.''</ref>. —''' sci- licet pro ea parte, pro qua dominus est, qui agat <ref>''Taur.; agit, Fl. según reciente corrección, Br.''</ref>. '''21. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' Ait lex : «quanti is homo <ref>''is homo, omitelas Hal.''</ref> in eo anno plurimi fuisset>> <ref>''fuit, Hal .''</ref>; quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. § 1.—Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est . Quodsi mortifere fuerit vulneratus, et postea post longum intervallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo vulneratus est, licet Celsus con- tra scribit . § 2.—Sed utrum corpus eius solum aestima- mus, quanti fuerit, quum occideretur, an potius, quanti interfuit nostra, non esse occisum? Et hoc iure utimur, ut eius, quod interest, fiat aesti- matio. '''22. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XXII. ad Edictum''. —''' Proin- de si servum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas venit in hoc iudicium. § 1.—Item causae corpori cohaerentes aesti- mantur, si quis ex comoedis, aut symphoniacis, aut gemellis, aut quadriga, aut ex pari mularum unum vel unam occiderit; non solum enim pe- remti corporis aestimatio facienda est, sed et eius ratio haberi debet, quo cetera corpora depretiata sunt . '''23. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' In- de Neratius scribit, si servus heres institutus occisus sit , etiam hereditatis aestimationem venire . § 1.—Iulianus ait, si servus liber et heres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum, neque legitimum actione legis Aquiliae hereditatis aestimationem consecuturum, quae servo competere non potuit; quae sententia vera est. Pretii igi- tur solummodo fieri aestimationem, quia hoc interesse solum substituti videretur. Ego autem puto, nec pretii fieri aestimationem, quia si heres esset, et liber esset. § 2.—Idem Iulianus scribit, si institutus fuero sub conditione, si Stichum manumisero, et Stichus sit occisus post mortem testatoris, in aesti- mationem etiam hereditatis pretium me consecuturum; propter occisionem enim defecit conditio. Quodsi vivo testatore occisus sit, hereditatis ae- numitiere å Stico, y Stico hubiera sido muerto después de la muerte del testador, habré de con- stimationem cessare, quia retrorsum quanti plu- rimi fuit, inspicitur. § 3.—Idem Iulianus scribit, aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit; et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus, et intra annum, quo praecidere- tur, fuerit occisus, posse eum <ref>''erum, o herum, conjetura Cuyacio (Obss. XXVII. 11.)''</ref> Aquilia agere, <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6pe7dvsj0uetvy3saw0pia5xvq8a67r 104 83995 273468 273158 2026-07-06T02:16:53Z Yhuliana QC 32200 273468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pretioque eo aestimandum, quanti fuit, prius- quam artem cum pollice amisisset. § 4.—Sed et si servus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de quo quaestionem habere destinaveram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit, tanti aestimandum, quanti mea intererat, fraudes servi per eum commissas detegi, non quanti noxa eius servi valeat. § 5.—Sed et si bonae frugi <ref>''erum, o herum, conjetura Cuyacio (Obss. XXVII. 11.)''</ref> servus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto valeret, priusquam mores mutaret. § 6.—In summa, omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem servum facerent, hacc accedere ad aestimationem eius, dicendum est. § 7.—Si infans sit occisus nondum anniculus , verius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus , quo intra annum vixit. § 8.—Hanc actionem et heredi ceterisque successoribus dari constat; sed in heredem vel ceteros haec actio non dabitur, quum sit poenalis , nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. § 9.—Si dolo servus occisus sit, et lege Corne- lia agere dominum posse constat, et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet <ref>''debere, Hal.''</ref> . § 10.—Haec actio adversus confitentem competit in simplum , adversus negantem in duplum. § 11.—Si quis hominem vivum falso confiteatur occidisse , et postea paratus sit ostendere, hominem vivum esse, Iulianus scribit cessare Aquiliam , quamvis confessus sit, se occidisse ; hoc enim solum remittere actori confessoriam actio- nem, ne necesse habeat docere, eum occidisse; ceterum occisum esse hominem a quocunque oportet. '''24. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XXII. ad Edictum''. —''' Hoc apertius est circa vulneratum hominem; nam si confessus sit vulnerasse, nec sit vulneratus , aestimationem cuius vulneris faciemus? vel ad quod tempus recurremus <ref>''Hal. Vulg.; recurramus, Fl.''</ref> ? '''25. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' Pro- inde si occisus quidem non sit, mortuus autem sit , magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit . § 1.—Si procurator, aut tutor, aut curator, aut quivis alius confitetur <ref>''confiteatur, Fl. segun antigua corrección, Br.''</ref>, ab sentem <ref>''aut, antes de absentem, inserta Fl., pero omítenla Hal. Vulg.''</ref> vulneras- se , confessoria in eos utilis actio danda est. § 2.—Notandum, quod in hac actione, quae adversus confitentem datur, iudex non rei iudican- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nyeaeejnhr8mt42wcf87peyhj2241j8 104 83997 273473 273160 2026-07-06T02:24:31Z Yhuliana QC 32200 273473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dae, sed aestimandae datur, nam nullae partes sunt iudicanti <ref>''iudicantis, Hal. Vulg.''</ref> in confitentes , '''26. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XXII. ad Edictum''. —''' puta enim, quod qui convenitur, fateatur se occidisse, et paratus sit aestimationem solvere, et adversarius magni litem aestimat. '''27. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' Si servus servum alienum surripuerit et occiderit , et Iulianus, et Celsus scribunt, et furti, et damni iniuriae competere actionem. § 1.—Si servus communis, id est meus et tuus, servum meum occiderit, legi Aquiliae locus est adversus te, si tua voluntate fecit; et ita Procu- lum existimasse Urseius refert. Quod si non vo- luntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate servi, ut tibi soli serviat; quod puto verum esse. § 2.—Item si servus communis, meus et tuus, sit occisus a servo Titii, Celsus scribit, alterum <ref>''alterutrum, Hal.''</ref> ex dominis agentem aut litis aestimationem con- secuturum pro parte, aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res divisionem non re- cipit. § 3.—Servi autem occidentis nomine dominus tenetur, is vero, cui bona fide servit, non tenetur. Sed an is, qui servum in fuga habet, teneatur nomine eius Aquiliae actione, quaeritur; et ait Iulianus, teneri; et <ref>''otros en Br.; et, omitela Hal.''</ref> est verissimum, cui <ref>''Fl. según antigua corrección, Br.; cum, Taur.''</ref> et Marcellus consentit. § 4.—Huius legis secundum quidem capitulum <ref>''caput, Hal. Vulg.''</ref> in desuetudinem abiit <ref>''Ilustrase este pasaje por Gayo , Instt. Comm . III . §. 215. 216.''</ref> . § 5.—Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: CETERARUM RERUM, PRAETER HOMINEM ET PECUDEM OCCISOS <ref>''OCCISAM, Vulg.''</ref>, SI QUIS ALTERI DAMNUM FAXIT <ref>''FASSIT, Hal.; FECERIT, Vulg.''</ref> , QUOD <ref>''QUIDVE, Hal.''</ref> USSERIT, FREGERIT, RUPERIT INIURIA, QUANTI EA RES ERIT <ref>''FUIT, Hal.''</ref> IN DIEBUS TRIGINTA PROXIMIS, TANTUM AES DOMINO DARE DAMNAS ESTO . § 6.—Si quis igitur non occiderit hominem vel pecudem, sed usserit, fregerit, ruperit, sine du- bio ex his verbis legis agendum erit. Proinde si facem servo meo obieceris et eum adusseris , teneberis mihi . § 7.—Item si arbustum meum vel villam meam incenderis , Aquiliae actionem habebo. § 8.—Si quis insulam voluerit meam exurere, et ignis etiam ad vicini insulam pervenerit, Aquilia tenebitur etiam vicino; non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas . § 9.—Si fornacarius <ref>''Hal.; fornicarius, Fl.; φουρνάριος δοῦλος, Bas., atendiendo acaso á otra especie que se describe en el § . 7. fr. 22. D. de damno inf. XXXIX. 2.''</ref> servus coloni ad for- nacem obdormisset, et villa fuerit exusta, Neratius scribit, ex locato conventum praestare debe- re, si negligens in eligendis ministeriis <ref>''Taur.; ministris, Fl. según reciente corrección., Br.''</ref> fuit; <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> relwwoz1chdv02me71rtgxphsdi5g7h 104 83998 273475 273162 2026-07-06T02:28:39Z Yhuliana QC 32200 273475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ceterum si alius ignem subiecerit fornaci , alius negligenter custodierit, an tenebitur, qui subiecerit? nam, qui custodiit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccavit; quid ergo est? Puto utilem competere actionem tam in eum, qui ad fornacem obdormivit, quam in eum, qui negligenter custodiit. Nec quisquam dixerit in eo, qui obdormivit, rem eum humanam et naturalem passum, quum deberet vel ignem extinguere, vel ita munire, ne evagetur. § 10.—Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria tenearis? Et ait Proculus , agi non posse, quia nec cum eo, qui focum haberet; et ideo aequius puto, in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit; sin <ref>''Fl. según antigua corrección, Br.; si, Taur.''</ref> autem nondum mihi damnum dederis , sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem . § 11.—Proculus ait, quum coloni servi villam exussissent, colonum vel ex locato, vel ex lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit servos <ref>''Taur. anota al márgen; servum, en el texto.''</ref> no- xae dedere; et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. Sed haec ita, si culpa colonus careret, ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniuria teneri , cur tales habuerit <ref>''Hal.; habuit, Fl.''</ref>. Idem servandum et circa inquilinorum insulae personas scribit; quae sententia habet rationem . § 12.—Si , quum apes meae ad tuas advolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait . § 13.—Inquit lex: «ruperit » ; rupisse verbum fere omnes veteres sic intellexerunt, «corruperit» . § 14.—Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut avenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum Quod vi aut clam dominum posse agere, vel si locatus fundus sit, colo- num, sed et in factum agendum; et si colonus eam exercuit, cavere eum debere, amplius non agi, scilicet ne dominus amplius inquietet; nam alia quaedam species damni est, ipsum quid cor- rumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia, nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. § 15.—Cum eo plane, qui vinum spurcavit, vel effudit <ref>''confudit, otros en Hal.''</ref> , vel acetum fecit, vel alio modo vitia- vit, agi posse Aquilia Celsus ait; quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione con- tinetur . § 16.—Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse novum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiiciat verbum , quo specialia complectatur ; quae sententia vera est . <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ejxoqqntialbcz2if7ebahx85xkpywl 104 84000 273480 273168 2026-07-06T02:33:19Z Yhuliana QC 32200 273480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 17.—Rupisse eum utique accipiemus , qui vulneraverit, vel virgis, vel loris, vel pugnis cecidit, vel telo, vel quo alio, ut scinderet alicui corpus, vel tumorem fecerit. Sed ita demum , si damnum iniuria datum est; ceterum si nullo servum pretio viliorem deterioremve fecerit, Aquilia cessat, iniuriarumque erit agendum duntaxat; Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant persequitur. Ergo etsi pretio quidem non sit deterior servus factus, verum sumtus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi videri damnum datum, atque ideo lege Aquilia agi posse . § 18.—Si quis vestimenta sciderit vel inquina- verit, Aquilia, quasi ruperit, tenetur. § 19.—Sed et si quis milium vel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. § 20.—Item si quis frumento arenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. § 21.—Si quis de manu mihi numos excusserit, Sabinus existimat, damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent; puta si in flumen, vel in mare, vel in cloacam ceciderunt; quodsi ad aliquem pervenerunt ope consi- lio, furtum factum agendum; quod et antiquis placuit. Idem, etiam in factum dari posse actio- nem, ait. § 22.—Si mulier pugno vel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait, Aquilia teneri, quasi rupto . § 23.—Et si mulum plus iusto oneraverit, et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. § 24.—Si navem venaliciarum mercium per- forasset, Aquiliae actionem esse, quasi ruperit, Vivianus <ref>''Iulianus, Vulg.''</ref> scribit. § 25.—Si olivam immaturam decerpserit, vel segetem desecuerit immaturam, vel vineas <ref>''uvas, Hal.''</ref> crudas , Aquilia tenebitur; quodsi iam maturas, cessat Aquilia, nulla enim iniuria est, quum tibi etiam impensas donaverit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur. Sed si collecta haec interceperit, furti tenetur ; Octavenus in uvis adiicit, nisi, inquit, in terram uvas proiecit, ut effunderentur. § 26.—Idem et in silva caedua scribit, ut, si immatura <ref>''Taur.; immaturam, Fl. según reciente corrección, Br.Iulianus, Vulg.''</ref> , Aquilia teneatur; quodsi matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum . § 27.—Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam . § 28.—t si puerum quis castraverit et pretio- siorem fecerit, Vivianus <ref>''Iulianus, Vulg.''</ref> scribit, cessare Aqui- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div> '''Томо 1-74'''<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fvzpblhjy448e7tygws5kgfndc29m7u 104 84001 273486 273170 2026-07-06T02:42:38Z Yhuliana QC 32200 273486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>liam; sed iniuriarum erit agendum, aut ex edi- cto Aedilium, aut in quadruplum <ref>''ex lege XII. Tabularum, inserta la Vulg.''</ref>. § 29.—Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur; si vero non imperitia fregit, sed rimas habebat vitiosas, potest esse excusatus; et ideo plerumque artifices convenire solent, quum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere; quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae . § 30.—Si , quum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usum <ref>''Hal. Vulg.; usu, Fl.''</ref>, eaque invito vel inscio viro perforasset, ut pertusis in linea ute- retur, teneri eam lege Aquilia, sive divertit, sive nupta est adhuc. § 31.—Si quis aedificii mei fores confregerit, vel refregerit <ref>''vel refregerit, se consideran añadidas por antiguos copistas.''</ref>, aut si ipsum aedificium diruerit <ref>''Hal.; diruit, Fl.''</ref> , lege Aquilia tenetur. § 32.—Si quis aquaeductum meum diruerit, licet caementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere, actionem utilem dandam. § 33.—Si ex plaustro lapis ceciderit, et quid ru- perit vel fregerit, Aquiliae actione plaustrarium teneri placet, si male composuerit <ref>''Hal.; composuit, Fl.''</ref> lapides, et ideo lapsi sunt. § 34.—Si quis servum conductum <ref>''habens, inserta Hal.''</ref> ad mulum regendum commendaverit ei mulum, ille ad pollicem suum eum alligaverit de <ref>''de, omítela Hal.''</ref> loro, et mulus eruperit sic, ut et pollicem avelleret ser- vo, et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum vel debilitatum; sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum domi- num eius, id est muli et servi, cum eo, qui turba- vit, habiturum legis Aquiliae actionem. Mihi autem videtur, et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam <ref>''de, omítela Hal.''</ref> Aquiliae . § 35.—Item si tectori <ref>''vietori, Hal.''</ref> locaveris lacum vino plenum curandum <ref>''Taur. según corrección; secundum, o acaso tegundum, en la escritura original, Br.''</ref> , et illem eum pertuderit , ut vinum sit effusum, Labeo scribit in factum agendum. '''28. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro X. ad Sabinum''. —''' Qui<ref>''Hal.; pertudit, Fl.''</ref> fo- veas ursorum cervorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt, eoque aliquid decidit, factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt; at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil tenentur. § 1.—Haec tamen actio ex causa danda est, id est, si neque denuntiatum est, neque scierit, aut <ref>''ut, Vulg.''</ref> providere potuerit; et multa huiusmodi deprehenduntur, quibus summovetur petitor, si evitare periculum potuerit <ref>''Hal. Vulg.; poterit, Fl.''</ref>; <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ordafkfe565awm7ki4xxpkd9zf1etkk 104 84002 273492 273172 2026-07-06T02:48:08Z Yhuliana QC 32200 273492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''29. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' quemadmodum si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus vicini in eos laqueos incidisset. § 1.—Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, recidisses, posse me tecum damni iniuria agere, Proculus scribit; debuisti enim mecum, ius mihi non esse protectum habere, agere, nec esse <ref>''est, Vulg.''</ref> aequum, damnumme pati recisis a te meis tignis . Aliud est dicendum ex Rescripto Imperatoris Severi, qui ei , per cuius domum traiectus erat aquaeductus citra servitu- tem, rescripsit, iure suo posse eum intercidere; et merito, interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit . § 2.—Si navis tua impacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret? Et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum; quia parvi refert , navem immittendo, aut servaculum <ref>''serraculum, al márgen interior del códice Fl.; verriculum, Hal.''</ref> ad navem ducendo, an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno afficior. Sed si fune rupto, aut quum a nullo regeretur, navis incurrisset, cum domino agendum non esse. § 3.—Item Labeo scribit, si quum vi ventorum navis impulsa esset in funes ancorarum alterius, et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo, nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. Idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae navis piscatorum inciderat, aestimarunt. Plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. Sed ubi damni iniuria agitur, ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, quum incertum fuerit, an caperentur. Idemque et in venatoribus, et in aucupibus probandum. § 4.—Si navis alteram contra se venientem obruisset, aut in gubernatorem, aut in ducatorem <ref>''ductorem, Hal. Vulg.''</ref> actionem competere damni iniuriae, Alfenus ait . Sed si tanta vis navi facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dan- dam actionem; sin autem culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere . § 5.—Si funem quis, quo religata navis erat, praeciderit, de nave, quae periit, in factum agendum. § 6.—Hac actione ex hoc legis capite de omni- bus animalibus laesis <ref>''occisisque, inserta la Vulg.''</ref>, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta <ref>''Fl. según corrección, Br.; puta ut, Taur.''</ref> de cane; sed et de apro, et leone, ceterisque feris et avibus <ref>''Taur.; abibus, Fl. según costumbre de escribir, Br.; apibus, otros en Hal.''</ref> idem erit dicendum . § 7.—Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. Nam et quum <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> c102euotwqbk3qspvjic1e2ri5b2ul8 104 84004 273495 273176 2026-07-06T02:51:31Z Yhuliana QC 32200 273495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pecudes aliquis pignori cepisset, et fame eas ne- cavisset, dum non patitur te iis cibaria afferre, in factum actio danda est. Item si, dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit, et res tritas corruptasque reddat, dicitur, legem Aquiliam locum habere; quod dicendum est, et si ex lege pignus cepit. Si quid tamen Magistratus adversus resistentem violentius fecerit, non te- nebitur Aquilia; nam et quum pignori servum cepisset, et <ref>''Br.; (et), Taur.''</ref>ille se suspenderit, nulla datur actio. § 8.—Haec verba: «quanti in triginta diebus proximis fuit» , etsi non habent: «plurimi » , sic tamen esse accipienda constat . '''30. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro XXII. ad Edictum''. —''' Qui occidit adulterum deprehensum servum alienum, hac lege non tenebitur . § 1.—Pignori datus servus si occisus sit, debitori actio competit. Sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius , quod debitor solvendo non sit, aut quod litem tempore amisit, quaeritur. Sed hic iniquum est, et domino, et creditori eum teneri, nisi si quis putaverit, nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, quum pro- justo, que uno quede obligado al dueñoy al acreesit ei ad debiti quantitatem, et, quod sit amplius, consecuturus sit ab eo, vel ab initio in id, quod amplius sit, quam in debito, debitori dandam actionem. Et ideo in his casibus, in quibus creditori danda est actio propter inopiam debitoris, vel quod litem amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori , ipsi autem debitori in id, quod debitum excedit, competit Aquiliae actio . § 2.—Si quis alienum vinum vel frumentum consumserit, non videtur damnum iniuria dare; ideoque utilis danda est actio .4 § 3.—In hac quoque <ref>''quoque, omítela Hal.''</ref> actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur. Ideoque si quis in stipulam suam vel spinam comburendae eius causa ignem immiserit, et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, requiramus, num imperitia eius , aut negligentia id accidit; nam si die ventoso id fecit, culpae reus est; nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse videtur. In eodem cri- mine est et qui non observavit, ne ignis longius procederet. At si omnia, quae oportuit, observa- vit, vel subita vis venti longius ignem produxit, caret culpa. § 4.—Si vulneratus fuerit servus non mortife- re, negligentia autem perierit, de vulnerato actio erit, non de occiso . '''31. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro X. ad Sabinum''. —''' Si putator, ex arbore ramum quum deiiceret, vel machinarius hominem praetereuntem occidit , ita tenetur, <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rz16rq9l7fjkb9sqtngnflgnoh3lqis 104 84005 273498 273177 2026-07-06T02:56:57Z Yhuliana QC 32200 273498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>si is in publicum decidat, nec ille proclamavit, ut casus eius evitari possit. Sed Mucius etiam dixit, si in privato idem accidisset, posse de culpa agi ; culpam autem esse, quod, quum a diligente provideri potuerit <ref>''Según nuestra conjetura; poterit, Fl.''</ref>, non esset provisum, aut tum denuntiatum esset, quum periculum evitari non posset <ref>''Hal.; possit, Fl.''</ref>. Secundum quam rationem non multum refert, per publicum, an per privatum iter fieret, quum plerumque per privata loca vulgo iter fiat. Quodsi nullum iter erit, dolum duntaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem viderit transeuntem; nam culpa ab eo exigenda non est, quum divinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit . '''32. <span style="font-variant: small-caps;">Gaius</span> ''libro VII. ad Edictum provinciale''. —''' Illud quaesitum est, an quod Proconsul in furto observat, quod a familia factum sit, id est, ut non in singulos detur poenae persecutio , sed sufficeret id praestari, quod praestandum foret, si id furtum unus liber fecisset, debeat et in actione damni iniuriae observari. Sed magis visum est, idem esse observandum, et merito; quum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat, eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae in- terveniat, sequitur, ut idem debeat aestimari; praesertim quum interdum levior sit haec causa delicti, veluti si culpa, et non dolo damnum daretur. § 1.—Si idem eundem servum vulneraverit , postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de vul- nerato, et de occiso; duo enim sunt delicta. Ali- ter atque si quis uno impetu pluribus vulneribus aliquem occiderit; tunc enim una erit actio de occiso . '''33. <span style="font-variant: small-caps;">Paulus</span> ''libro II.'' <ref>''III., Hal.''</ref> ''ad Plautium''. —''' Si servum meum occidisti, non affectiones aestiman- das esse puto, veluti si filium tuum naturalem quis occiderit, quem tu magno emtum velles , sed quanti omnibus valeret. Sextus quoque Pedius ait, pretia rerum non ex affectione, nec utilitate singulorum, sed communiter fungi. Itaque eum, qui filium naturalem possidet, non eo locupletiorem esse, quod eum plurimo, si alius possideret, redemturus fuit; nec illum, qui filium alienum possideat, tantum habere, quanti eum patri ven- dere posset; in lege enim Aquilia damnum <ref>''damnum, omítela Hal.''</ref> consequimur, et amisisse dicimur <ref>''Vulg.; dicemur, Fl.''</ref>, quod aut consequi potuimus, aut erogare cogimur . § 1.—In damnis, quae lege Aquilia non tenen- tur, in factum datur actio. '''34. <span style="font-variant: small-caps;">Marcellus</span> <ref>''Μάρκιαν., Βas.''</ref> ''libro XXI. Digestorum''. —''' Titio et Seio Stichum legavit, deliberante <ref>''Hal. Vulg.; liberante, Fl.; librante, conjetura Br.''</ref> Seio quum Titius vindicasset legatum, Stichus occisus est, deinde Seius repudiavit legatum; per inde Titius agere possit, ac si soli legatus esset, <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8ho87w9e64uokeyolx10sbb3tatdl3y 104 84007 273508 273180 2026-07-06T03:12:24Z Yhuliana QC 32200 273508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''35. <span style="font-variant: small-caps;">Ulpianus</span> ''libro XVIII. ad Edictum''. —''' quia retro accrevisse dominium ei videretur <ref>''Taur.; videtur, Fl. según corrección, Br.''</ref> ; '''36. <span style="font-variant: small-caps;">Marcellus</span> ''libro XXI. Digestorum'' <ref>''ad edictum, Hal.''</ref>. —''' nam sicut repudiante legatario legatum heredis est actio , perinde ac si legatus <ref>''legatum, Hal. Vulg.''</ref> non esset, ita huius actio est, ac si soli legatus esset. § 1.—Si dominus servum, quem Titius mortifere vulneraverat, liberum et heredem esse ius- serit, eique postea Maevius (extiterit heres, non habebit Maevius) cum Titio legis Aquiliae actio- nem; scilicet secundum Sabini opinionem, qui putabat, ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit. Nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres extitit. Quodsi ex parte eum dominus heredem cum libertate esse iusserit, coheres eius mortuo eo aget lege Aquilia. '''37. <span style="font-variant: small-caps;">Iavolenus</span> ''libro XIV. ex Cassio''. —''' Liber homo si iussu alterius manu iniuriam <ref>''alterius, damnum iniuria dedit, Hal. Vulg. gir la errata é insertar pasceretur.''—N. del T.</ref> dedit, actio legis Aquiliae cum eo est, qui iussit, si modo ius imperandi habuit; quod si non habuit, cum eo agendum est, qui fecit . § 1.—Si quadrupes, cuius nomine <ref>''contestata, inserta Hal.''</ref> actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est, et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis , sed ad causam eius, in quo de pauperie actio est, referri debet; et tanti damnandus est is, qui occidit, iudicio le- gis Aquiliae, quanti actoris interest noxae po- tius deditione defungi, quam litis aestimatione. '''38. <span style="font-variant: small-caps;">Idem</span> ''libro IX. Epistolarum'' <ref>''VIII. ἐπιστολῶν, Hal.''</ref>. —''' Si eo tempore, quo tibi meus servus, quem bona fide emisti, serviebat, ipse a servo tou vulneratus est, placuit, omnimodo me tecum recte lege Aquilia experiri . '''39. <span style="font-variant: small-caps;">Pomponius</span> ''libro XVII.'' <ref>''XIV., Hal.''</ref> ''ad Quintum Mucium''. —''' Quintus Mucius scribit: equa, quum in alieno pasceretur <ref>''En el texto se lee nasceretur, sin duda por error padecido al recomponerse la página, por defecto de la estereotipia, eso, atendiendo á otras ediciones , no hemos vacilado en corre''</ref>, in cogendo, quod praegnans erat, eiecit; quaerebatur, dominus eius possetne cum eo, qui coëgisset <ref>''egisset, Hal.''</ref>, lege Aquilia agere, quia equam in <ref>''in, omítela Hal.''</ref> eiiciendo <ref>''Vulg.; iciendo, Fl.''</ref> ruperat? Si per- Aquilia contra aquel que la hubiese hostigado, cussisset, aut consulto vehementius egisset, visum est agere posse . § 1.—'''[40.]''' <ref>''Según ediciones vulgares .''</ref> Pomponius: quamvis alienum pecus in agro suo quis deprehendisset <ref>''Taur.; deprehendit, Fl. según antigua corrección.''</ref> , sic illud expellere debet, quomodo si suum deprehendisset, quoniam, si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. Itaque qui pecus alie- <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> m6p989d00vpchzcc4x2rz67jdn4mgpr 104 84008 273461 273181 2026-07-06T01:52:09Z Yhuliana QC 32200 273461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>num in <ref>''Hal. Vulg.; et, (en lugar de in), Fl.''</ref> agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet, quam, ut supra diximus, quasi suum; sed vel abigere debet sine damno, vel admonere dominum, ut suum recipiat. '''40. [41.] <small>PAULUS</small> ''libro III . ad Edictum.—''''' In <ref>''An, conjetura Concio.''</ref> lege Aquilia, si deletum chirographum mihi esse dicam, in quo sub conditione mihi pe- cunia debita fuerit, et interim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo conditio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, de- beam vincere . Sed tunc condemnationis exactio competit, quum debiti conditio extiterit; quod si defecerit, condemnatio nullas vires habebit . '''41. [42.] <small>ULPIANUS</small> ''libro XLI. ad Sabinum.—''''' Si quis testamentum deleverit, an damni iniuriae actio competat , videamus . Et Marcellus libro quinto Digestorum dubitans negat competere ; quemadmodum enim, inquit, aestimatio inibitur <ref>''Taur.; inhibetur, Fl. según reciente corrección, Br.''</ref>? Ego apud eum notavi, in testatore quidem hoc esse verum, quia quod interest eius, aestimari non potest; veruntamen in herede vel legatariis diversum, quibus testamenta paene chirographa sunt. Ibidem Marcellus scribit, chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem. Sed et si quis tabulas testamenti apud se depositas deleverit, vel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publica- verit <ref>''Hal.; publicavit, Fl.''</ref> . § 1.—Interdum evenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, utputa si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi delevit; nam furti non tenebitur, cum facto enim etiam animum furis furtum exigit . '''42. [43.] <small>IULIANUS</small> ''libro XLVIII.'' <ref>''LXXXVI ., Hal.''</ref> ''Digestorum.—''''' Qui tabulas testamenti depositas , aut alicuius rei instrumentum ita delevit, ut legi non possit, depositi actione, et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit, aut exhibuerit. Legis quoque Aquiliae actio ex eadem causa competit, corrupisse enim tabulas recte dicitur, et qui eas interleverit. '''43. [44.] <small>POMPONIUS</small> ''libro XIX. ad Sabinum.—''''' Ob id, quod antequam hereditatem adires, damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit; dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, quum damnum daretur; nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit, neque ob id, quod tum commissum <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6i6fvkoubf08rx5qet9w78citi9rn3r 104 84009 273459 273182 2026-07-06T01:46:04Z Yhuliana QC 32200 273459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>fuerit, quum in hostium potestate esses , agere postliminio reversus poteris; et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. Eadem dicemus et de arboribus eodem tempore fur . tim caesis . Puto eadem dici posse etiam de hac actione, Quod vi aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit, eum intelligere debuisse, ab iis, ad quos ea hereditas pertineret, si resciissent, prohibitum iri . '''44. [45.] <small>ULPIANUS</small> ''libro XLII.'' <ref>''XLI., Hal.''</ref> ''ad Sabinum.—''''' In lege Aquilia et levissima culpa venit. § 1.—Quoties sciente domino servus vulnerat, vel occidit , Aquilia dominum teneri dubium non est; '''45. [46.] <small>PAULUS</small> ''libro X. ad Sabinum.—''''' scientiam hic pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit , teneatur, si non fecerit . § 1.—Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo . § 2.—Si meum servum, quum liberum putares, occideris , lege Aquilia teneberis . § 3.—Quum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt, amboque ceciderunt, et alter flamma consumtus est; nihil eo nomine potest agi, si non intelligitur, uter ab utro eversus sit. § 4.—Qui , quum aliter tueri se non possent <ref>''Fl. según corrección, Br.; possunt, Taur.''</ref>, damni culpam <ref>''damnum culpa, Hal.''</ref> dederint, innoxii sunt; vim enim vi defendere omnes leges omniaque iura permittunt. Sed si defendendi mei causa lapidem in adversarium misero, sed non eum, sed prae- tereuntem percussero, tenebor lege Aquilia; illum enim solum, qui vim infert, ferire conceditur, et hoc, si tuendi duntaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit . § 5.—Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius tenetur . '''46. [47.] <small>ULPIANUS</small> ''libro L.'' <ref>''XLI ., Hal.''</ref> ''ad Sabinum.—''''' Si vulnerato servo lege Aquilia actum sit, postea mortuo ex eo vulnere agi lege Aquilia nihilo minus potest. '''47. [48.] <small>IULIANUS</small> ''libro LXXXVI. Digestorum.—''''' Sed si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo servo de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelle- tur; ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occi- so homine egisset . '''48. [49.] <small>PAULUS</small> ''libro XXXIX. ad Edictum.—''''' Si servus ante aditam hereditatem damnum in <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r7mm3hohfr9zqry4apt6txo5706s8pa 104 84010 273457 273183 2026-07-06T01:38:50Z Yhuliana QC 32200 273457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>re hereditaria dederit, et liber factus in ea re da- mnum det, utraque actione tenebitur, quia alte- rius et alterius facti hae res sunt. '''49. [50.] <small>ULPIANUS</small> ''libro IX. Disputationum.—''''' Si quis fumo facto apes alienas fugaverit, vel etiam necaverit, magis causam mortis praestitisse videtur , quam occidisse; et ideo in factum actione tenebitur . § 1.—Quod dicitur damnum iniuria datum Aquilia persequi , sic erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit, nisi magna vi cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia vicinas aedes intercidit; nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem , iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perveniret, vicinas aedes intercidit, et sive pervenit ignis, sive ante extinctus est, existimat, legis Aquiliae actionem cessare . '''50. [51.] <small>IDEM</small> ''libro VI. Opinionum.—''''' Qui do- mum alienam invito domino demoliit, et eo loco balneas exstruxit praeter naturale ius, quod superficies ad dominum soli pertinet, etiam damni dati nomine actioni subiicitur. '''51. [52.] <small>IULIANUS</small> ''libro LXXXVI. Digestorum.—''''' Ita vulneratus est servus, ut eo ictu cer- tum esset moriturum, medio deinde tempore he- res institutus est, et postea ab alio ictus decessit; quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit? Respondit <ref>''Respondi, Hal.''</ref> , occidisse dicitur vulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit, sed lege Aquilia is demum teneri visus est, qui adhibita vi et quasi manu causam mortis praebuisset , tracta videlicet interpretatione v cis a caedendo et a caede. Rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum, qui ita vulnerassent, ut confestim vita privarent, sed etiam hi, quorum ex vulnere certum esset aliquem vita excessurum . Igitur si quis servo mortiferum vulnus inflixerit, eundemque alius ex intervallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore vulnere moriturus fuerat, statuendum est, utrumque eorum lege Aquilia teneri . § 1.—Idque est consequens auctoritati vete- rum, qui, quum a pluribus idem servus ita vulneratus esset, ut non appareret, cuius ictu periisset, omnes lege Aquilia teneri iudicaverunt . § 2.—Aestimatio autem peremti non eadem in utriusque persona fiet ; nam qui prior vulneravit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit, repetitis ex die vulneris tercen <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div> '''Томо 1-75'''<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> swpowpnnlxh4jj49hjbeb105e9wbuja 104 84011 273455 273184 2026-07-06T01:33:40Z Yhuliana QC 32200 273455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tum <ref>''Según conjetura Br.; trecentum, Fl.; trecentis, Hal.''</ref> sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi venire poterit in anno proximo, quo vita excessit ; in quo pretium quoque hereditatis erit. Eiusdem ergo servi occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit; nec mirum, quum uterque eorum ex diversa causa et diversis temporibus occidisse hominem intelligitur. Quodsi quis absur- de a nobis haec constitui putaverit, cogitet, longe absurdius constitui , neutrum lege Aquilia te- neri, aut alterum potius, quum neque impunita maleficia esse oporteat, nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. Multa autem iure civili contra <ref>''strictam, inserta la Vulg.''</ref> rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse , innumerabilibus rebus probari potest; unum interim posuisse <ref>''Taur.;proposuisse, Fl. según reciente corrección.''</ref> contentus ero. Quum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratione dici possit, neminem eorum teneri, quia neminem verum sit eam sustulisse . '''52. [53.] <small>ALFENUS</small> ''libro II. Digestorum.—''''' Si ex plagis servus mortuus esset, neque id medici inscientia, aut domini negligentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. § 1.—Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat, quidam praeteriens eam sustulerat, tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat, et fugientem retinebat; ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolon <ref>''Según Hal., dolo; Taur., dolor.''</ref> inerat, verberare tabernarium coeperat, ut se mitteret; ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucer- nam sustulerat , oculum effoderat ; consulebat, num damnum iniuria non <ref>''non, omitela Hal.''</ref> videretur <ref>''Hal. Vulg.; videtur, Fl.''</ref> dedisse, quoniam prior flagello percussus esset? Respondi, nisi data opera effodisset oculum, non videri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere ; sed si ab eo non prior vapulasset, sed quum ei lucernam eripere vellet , rixatus esset, tabernarii culpa factum videri . § 2.—In clivo Capitolino duo plaustra onusta mulae ducebant; prioris plaustri muliones con- versum plaustrum rotis <ref>''Así lo conjeturamos atendiendo al códice Fl.: plo-<br />strumorisublevabant, que Br. ó separó de este modo: plostrum<br />oris<br />sublevabant, ó leyó con Taur, de esta manera: plostrum<br />sublevabant.''</ref> sublevabant, quo fa- cile mulae ducerent; interim superius plaustrum cejado, cessim ire coepit, et quum muliones, qui inter duo plaustra fuerunt, e medio exiissent, poste rius plaustrum a priore percussum retro redierat, et puerum cuiusdam obtriverat; dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret? Respondi, in causa ius esse positum, nam si muliones , qui superius plaustrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent, et ideo factum esset, ut mulae plaustrum retinere non possent <ref>''Hal.; possint , Fl.''</ref>, atque onere ipso retraherentur, cum domino mularum nullam <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3dcvofr8hkm6g2unxioja5dkbsirazs 104 84012 273453 273185 2026-07-06T01:25:16Z Yhuliana QC 32200 273453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Yhuliana QC" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>esse actionem; cum hominibus, quiconversum plaustrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse; nam nihilo minus eum damnum dare, qui, quod sustineret, mitteret sua voluntate, ut id aliquem feriret, veluti si quis asellum, quum agitasset, non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immisisset, damnum iniuria daret. Sed si mulae, quia aliquid reformidassent, et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plaustrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse . Quodsi neque mu- lae, neque homines in caussa essent, sed mulae retinere onus nequissent, aut, quum conniterentur , lapsae concidissent et ideo plaustrum cessim rediisset, atque hi, quo <ref>''quod, Hal.''</ref> conversum fuisset, onus sustinere nequissent, neque cum domino mularum, neque cum hominibus esse actionem . Illud quidem certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non ua sponte, sed per- cussae retro rediissent. § 3.—Quidam boves vendidit ea lege, uti daret experiundos , postea dedit experiundos ; emtoris servus in experiundo percussus ab altero bove cornu est; quaerebatur, num venditor emtori damnum praestare deberet? Respondi, si emtor boves emtos haberet, non debere praestare <ref>''praestari , Hal.''</ref>, sed si non haberet emtos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a bove feriretur, non debere praestari; si vitio bovis , debere . § 4.—Quum pila complures luderent, quidam ex his servulum, quum pilam percipere conare- tur, impulit, servus cecidit, et crus fregit; quaerebatur, an dominus servuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest? Respondi, non posse, quum casu magis, quam culpa videre- tur factum . '''53. [54.]''' NERATIUS ''libro I. Membranarum.—'' Boves alienos in angustum locum coëgisti , eoque effectum est, ut deiicerentur <ref>''eiic erent, Hal.''</ref> ; datur in te ad exemplum legis Aquiliae in factum actio. '''54. [55.]''' PAPINIANUS ''libro XXXVII. Quaestionum.—'' Legis Aquiliae debitori competit actio, quum reus stipulandi ante moram promissum animal vulneravit. Idem est, et si occiderit animal . Quodsi post moram promissoris , qui stipulatus fuerat, occidit, debitor quidem liberatur, le- ge autem Aquilia hoc casu non recte experietur; nam creditor ipse sibi potius, quam alii iniuriam fecisse videtur. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iurefbpgs6w6fhr5ek5cknwk58pv6fv 104 84041 273393 273276 2026-07-05T22:44:29Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ipse quidem, qui partem alienaverit, communi dividundo iudicio si agere velit, non audietur. Is vero, qui emit, si experiri velit, ex illa parte Edicti vetatur, qua cavetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. {{t3|TIT. VIII}} {{c|DE RECEPTIS<ref>''ARBITRIS'', inserta la Vulg.</ref>, QUI ARBITRIUM RECEPERUNT<ref>Taur.; ''RECEPERINT'', Br.</ref>, UT SENTENTIAM DICANT|clase=titulo}} [''Cf. Cod. II. 55 (56).''] 1. PAULUS ''libro II ad Edictum''<ref>''I.'', Hal.</ref>.—Compromissum ad similitudinem iudiciorum redigitur, et ad finiendas lites pertinet. 2. ULPIANUS ''libro IV ad Edictum''.—Ex compromisso placet exceptionem non nasci, sed poenae petitionem. 3. IDEM ''libro XIII ad Edictum''.—Labeo ait, si compromisso facto sententia dicta est, quo<ref>''qua'', Hal., Vulg.</ref> quis a minore vigintiquinque annis tutelae absolveretur, ratum id a Praetore non habendum; neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. § 1. Tametsi neminem Praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen, ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere Praetor putat, non tantum, quod studeret lites finiri, verum quoniam (non)<ref>Br.; ''non'', Taur.; ''deberet'', Fl.; ''deberent'', Taur.</ref> deberent decipi, qui eum, quasi virum bonum, disceptatorem inter se elegerunt. Finge enim, post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem, vel sordibus corruptum, vel alia qua ex causa nolle sententiam dicere; quisquamne potest negare, aequissimum fore, Praetorem interponere se debuisse, ut officium, quod in se recepit, impleret? § 2. Ait Praetor: «QUI ARBITRIUM PECUNIA<ref>''POENA'', Hal.</ref> COMPROMISSA RECEPERIT». § 3. Tractemus de personis arbitrantium. Et quidem arbitrum cuiuscunque dignitatis coget officio, quod susceperit, perfungi, etiamsi sit Consularis; nisi forte sit in aliquo Magistratu positus vel potestate, Consul forte vel Praetor, quoniam in hoc imperium non habet. 4. PAULUS ''libro XIII ad Edictum''.—Nam magistratus superiore<ref>Taur.; ''superiores'', Fl. según reciente corrección; ''imperia'', en otro tiempo en el códice Fl., por lo que Br. conjetura que ha de leerse: ''superiores, aut paria imperia''.</ref> aut pari imperio nullo modo possunt cogi; nec interest, ante, an<ref>''in'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> ipso Magistratu arbitrium susceperint; inferiores possunt cogi. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> mi8s0vwafyg7kfpuzdzctflw0n88q0k 104 84043 273394 273281 2026-07-05T22:45:43Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5. Haec actio in id, quod interest, competit; proinde si res non fuit petitoris, aut si is, qui alienatus est, sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. § 6. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet; quare et heredi dabitur, in heredem autem, 5. PAULUS ''libro XI ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Vel similem, 6. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Hal</ref>.—Vel post annum non dabitur; 7. GAIUS ''libro IV ad Edictum provinciale''.—Quia pertinet quidem ad rei persecutionem, videtur autem ex delicto dari. 8. PAULUS ''libro XII ad Edictum''.—Ex hoc Edicto tenetur et qui rem exhibet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. § 1. Ait Praetor: «QUAEVE ALIENATIO IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA ERIT»<ref>FUERIT, Hal.</ref>, id est, si futuri iudicii causa, non eius, quod iam sit. § 2. Alienare intelligitur etiam, qui alienam rem vendidit. § 3. Sed heredem instituendo, vel legando si quis alienet, huic Edicto locus non erit. § 4. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc Edicto. § 5. Qui venditori suo redhibet, non videtur iudicii mutandi causa abalienare, 9. PAULUS ''libro I ad Edictum Aedilium curulium''.—Quia redhibito homine omnia retro aguntur. Et ideo non videtur iudicii mutandi causa alienare, qui redhibet, nisi si propter hoc ipsum redhibet, non redhibiturus alias. 10. ULPIANUS ''libro XII ad Edictum''.—Nam et si obligatus solvero, quod a me petere velles, huic Edicto locus non erit. § 1. Si tutor pupilli, vel agnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inire non possunt. 11. IDEM ''libro V Opinionum''.—Quum miles postulabat suo nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis, quam litem in militem transtulisse credatur. 12. MARCIANUS ''libro XIV Institutionum''.—Si quis iudicii communi dividundo evitandi causa rem alienaverit, ex lege Licinia ei interdicitur, ne communi dividundo iudicio experiatur; verbi gratia, ut potentior emptor per licitationem vilius eam accipiat, et per hoc iterum ipse recipiat. Sed <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jitss88rgia4a9p0bgyccu9ll5cyqg3 104 84047 273395 273285 2026-07-05T22:46:59Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>durior nostra conditio facta intelligitur, qua<ref>''quia'', Vulg.</ref> si tecum ageretur, tuis impensis id opus tollere deberes; nunc vero, quum incipiat mihi adversus alium actio esse, quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli. § 3. Opus quoque novum si tibi nuntiaverim, tuque eum locum alienaveris, et emptor opus fecerit, dicitur, te hoc iudicio teneri, quasi neque tecum ex operis novi nuntiatione agere possim, quia nihil feceris<ref>''novi'', inserta la Vulg.</ref>, neque cum eo, cui id alienaveris, quia ei nuntiatum non sit. § 4. Ex quibus apparet, quod Proconsul in integrum restituturum se pollicetur, ut hac actione officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium adversarium non habuisse; forte si quas impensas fecerit, aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio adversario substituto. § 5. Quid ergo est, si is, adversus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati, perinde ac si possideret? Recte dicitur, denegandam esse adversus eum ex hoc Edicto actionem. 4. ULPIANUS ''libro XIII ad Edictum''<ref>XII., Hal.</ref>.—Item si res fuerint usucaptae ab eo, cui alienatae sint, nec peti ab hoc possint, locum habet hoc Edictum. § 1. Itemque fieri potest, ut sine dolo malo quidem possidere desierit, verum iudicii mutandi causa id fiat. Sunt et alia complura talia. Potest autem aliquis dolo malo desinere possidere, nec tamen iudicii mutandi causa fecisse, nec hoc Edicto teneri; neque enim alienat, qui duntaxat omittit possessionem. Non tamen eius factum improbat Praetor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret; haec enim verecunda<ref>''verecundia et cogitatio'', Hal.</ref> cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est vituperanda, sed eius duntaxat, qui, quum rem habere vult, litem ad alium transfert, ut molestum adversarium pro se subiiciat. § 2. Pedius ''libro nono'' non solum ad dominii translationem hoc Edictum pertinere ait, verum ad possessionis<ref>''possessionem'', Hal.</ref> quoque; alioquin, cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. § 3. Si quis autem ob valetudinem, aut aetatem, aut occupationes necessarias litem in alium transtulerit, in ea causa non est, ut hoc Edicto teneatur, quum in hoc Edicto doli mali fiat mentio. Ceterum erit interdictum et per procuratores litigare, dominio in eos plerumque ex iusta causa translato. § 4. Ad iura etiam praediorum hoc Edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> aoc1q2m6aa40uhelw0ljnal26zytu5d 104 84052 273396 273292 2026-07-05T22:47:55Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dicitur, Replubicae causa abesse eum, qui aui privati negotii causa in legatione est. 43. AFRICANUS ''libro'' VII. ''Questionum''.—Si quis stipulatus sit in annos singulos, quoad in Italia esset vel ipse, vel promissor, et alteruter Reipublicae causa abesse coeperit, officium Praetoris est introducere utilem actionem. Eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: «si quinquennio proximo Romae fuerit», vel ita: «si Romae non fuerit, centum dare spondes»? 44. PAULUS ''libro'' II. ''ad Sabinum''.—Is, qui Reipublicae causa abest, in aliqua re laesus non restituitur, in qua, etiamsi Reipublicae causa non abfuisset, damnum erat passurus. 45. SCAEVOLA ''libro'' I. ''Regularum''.—Milites omnes, qui discedere signis sine periculo non possunt, Reipublicae causa abesse intelliguntur. 46. MARCIANUS ''libro'' II. ''Regularum''.—Qui Reipublicae causa abfuit, etiam adversus eum, qui pariter Reipublicae causa abfuerit, restituendus est, si aliquid damni iuste queritur. {{t3|TIT. VII}} {{c|DE ALIENATIONE IUDICII MUTANDI CAUSA FACTA|clase=titulo}} ''[Cf. Cod. II. 54 (55).]'' 1. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Omnibus modis Proconsul id agit, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et quum intelligeret iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis adversarium suo loco substituerit, idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum actione teneatur, quanti nostra intersit, alium adversarium nos non habuisse. § 1. Itaque si alterius provinciae hominem, aut potentiorem nobis opposuerit adversarium, tenebitur; 2. ULPIANUS ''libro'' XIII. ''ad Edictum''.—Aut alium, qui vexaturus sit,<ref>XII., Hal.</ref> adversarium; 3. GAIUS ''libro'' IV. ''ad Edictum provinciale''.—Quia, etiamsi cum eo, qui alterius provinciae sit,<ref>Br.; sit, Fl.</ref> experiar, in illius provincia experiri debeo, et potentiori pares esse non possumus. § 1. Sed etsi hominem, quem petebamus, manumiserit, durior nostra conditio fit, quia Praetores faveant libertatibus. § 2. Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto ''Quod vi aut clam'', vel actione ''aquae pluviae arcendae'' tenebaris, alienaveris,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qi72czgtsfeyr6tlzkcv2q5xc3f24y6 104 84055 273398 273296 2026-07-05T22:48:49Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>telligimus, qui non sui coodi causa, sed coneti absunt 37. PAULUS ''libro'' III. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Hi, qui in provincia sua ultra tempus a Constitutionibus concessum assident, publica causa abesse non intelliguntur.<ref>IV., Hal.</ref> 38. ULPIANUS ''libro'' VI. ''ad legem Iuliam et Papiam''.—Si cui in provincia sua Princeps assidere speciali beneficio permiserit, puto eum Reipublicae causa abesse; quodsi non ex permissu hoc fecerit, consequenter dicemus, quum crimen admisit, non habere eum privilegia eorum, qui Reipublicae causa absunt.<ref>VII., Hal.</ref> § 1. Tamdiu Reipublicae causa abesse quis videbitur, quamdiu officio alicui praest;<ref>Hal. Vulg.; aliquo, Fl.</ref> quod si finitum fuerit officium, iam desinit abesse Reipublicae causa. Sed ad revertendum illi tempora computabimus statim atque desiit Reipublicae causa abesse ea, quibus reverti in Urbem potuit; et erit moderatum, tempora ei dare, quae lex revertentibus praestitit. Quare si quo deflexerit<ref>si quid excesserit, Hal.; si quod tempus effluxerit, Vulg.</ref> suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reverti potuit<ref>debuit, Vulg.</ref>, statim eum dicemus desiisse Reipublicae causa abesse. Plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis, et navigationis, et ceterorum, quae casu contingunt. 39. PAULUS ''libro'' I. ''Sententiarum''.—Is, qui Reipublicae causa abfuturus erat, si procuratorem reliquerit, per quem defendi potuit, in integrum volens restitui non auditur. 40. ULPIANUS ''libro'' V. ''Opinionum''.—Si qua militi accusatio competat, tempore, quo Reipublicae operam dedit, non perimitur. § 1. Quod eo tempore, quo in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem<ref>a principe, insertan Hal. Vulg.</ref> impetravit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est. 41. IDEM ''libro'' XXXV. ''Digestorum''.—Si quis Titio legaverit, si mortis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quot in Italia esset, et ei succursum fuerit, quia ob id, quod Reipublicae causa abfuit, exclusus fuerit a legato, fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitavit, salva legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit, quod Reipublicae causa abfuit? 42. ALFENUS ''libro'' V. ''Digestorum''.—Non vere <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bcdimdfoxepuvqigu3kqyu2ytnewniz 104 84057 273521 273298 2026-07-06T03:35:59Z Anyela Sofia 32201 273521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Militum medici, quoniam officium, quod gerunt, et publice prodest, et fraudem iis afferre non debet, restitutionis auxilium implorare possunt. 34. IAVOLENUS ''libro'' XV. ''ex Cassio''. — Miles commeatu accepto si domo sua est, Reipublicae causa abesse non videtur. § 1. Qui operas in publico, quod vectigalium causa locatum est, dat, Reipublicae causa non abest. 35. PAULUS ''libro'' III. <ref>IV., Hal.</ref>''ad legem Iuliam et Papiam''. — Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent<ref>Br.; aut reducerent, Taur., pero añadidas por antiguos copistas.</ref> , aut legendis <ref>Según conjetura Krieg.; legendi, Fl.; legendos, otros en Gothofr.; ''legendi curam gererent'', Hal.</ref> curarent, Reipublicae causa absunt. § 1. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum Principi. § 2. Item Procurator Caesaris, non solum cui rerum provinciae cuiusque procuratio mandata erit, sed et is, cui rerum, quamvis non omnium. Itaque plures ibi procuratores diversarum <ref>(4) rerum, insertan Hal. y la Vulg.</ref> Reipublicae causa abesse intelliguntur. § 3. Praefectus quoque Aegypti Reipublicae causa abest, quive aliam ob causam Reipublicae gratia extra Urbem aberit. § 4. Sed et in urbanicianis <ref>(5) urbanis, Vulg.</ref> militibus idem Divus Pius constituit. § 5. Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines missus est, an Reipublicae causa abesset? et placuit Reipublicae causa eum abesse. § 6. Item paganum, qui in expeditione <ref>(6) ''expeditionem Consulis'', Vulg.</ref> Consularis iussu transierat, ibique in acie ceciderat; heredi enim eius succurrendum est. § 7. Qui Reipublicae causa Romam profectus est, abesse Reipublicae causa videtur. Sed et si extra patriam suam Reipublicae causa profectus sit, etiamsi per Urbem ei iter competit, Reipublicae causa abest. § 8. Similiter qui in provincia est, ut primum aut domo sua profectus est, aut, quum in eadem provincia degit Reipublicae administrandae causa, simul atque <ref>(7) Hal. y la Vulg.; ''atque'', omítela Fl.</ref> agere Rempublicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. § 9. Et dum eat in castra et redeat, Reipublicae causa abest; quod et eundum sit in castra militaturo, et redeundum. Vivianus <ref>(8) ''Iulianus'', otros en Hal.</ref> scribit Proculum respondisse, militem, qui <ref>(9) ''cum'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> commeatu absit, dum domum vadit aut redit, Reipublicae causa abesse; dum domi sit, non abesse. 36. ULPIANUS ''libro'' VI. '' <ref>(10) VII., Hal.</ref> ad legem Iuliam et Papiam''. — Reipublicae causa abesse eos solos intelligimus, qui non sui commodi causa, sed coacti absunt. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8fftxf7hnefwmmjebz0khw0dt98dubn 273524 273521 2026-07-06T03:38:42Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2. Militum medici, quoniam officium, quod gerunt, et publice prodest, et fraudem iis afferre non debet, restitutionis auxilium implorare possunt. 34. IAVOLENUS ''libro'' XV. ''ex Cassio''. — Miles commeatu accepto si domo sua est, Reipublicae causa abesse non videtur. § 1. Qui operas in publico, quod vectigalium causa locatum est, dat, Reipublicae causa non abest. 35. PAULUS ''libro'' III. <ref>IV., Hal.</ref>''ad legem Iuliam et Papiam''. — Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent<ref>Br.; aut reducerent, Taur., pero añadidas por antiguos copistas.</ref> , aut legendis <ref>Según conjetura Krieg.; legendi, Fl.; legendos, otros en Gothofr.; ''legendi curam gererent'', Hal.</ref> curarent, Reipublicae causa absunt. § 1. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum Principi. § 2. Item Procurator Caesaris, non solum cui rerum provinciae cuiusque procuratio mandata erit, sed et is, cui rerum, quamvis non omnium. Itaque plures ibi procuratores diversarum <ref>(4) rerum, insertan Hal. y la Vulg.</ref> Reipublicae causa abesse intelliguntur. § 3. Praefectus quoque Aegypti Reipublicae causa abest, quive aliam ob causam Reipublicae gratia extra Urbem aberit. § 4. Sed et in urbanicianis <ref>(5) urbanis, Vulg.</ref> militibus idem Divus Pius constituit. § 5. Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines missus est, an Reipublicae causa abesset? et placuit Reipublicae causa eum abesse. § 6. Item paganum, qui in expeditione <ref>(6) ''expeditionem Consulis'', Vulg.</ref> Consularis iussu transierat, ibique in acie ceciderat; heredi enim eius succurrendum est. § 7. Qui Reipublicae causa Romam profectus est, abesse Reipublicae causa videtur. Sed et si extra patriam suam Reipublicae causa profectus sit, etiamsi per Urbem ei iter competit, Reipublicae causa abest. § 8. Similiter qui in provincia est, ut primum aut domo sua profectus est, aut, quum in eadem provincia degit Reipublicae administrandae causa, simul atque <ref>(7) Hal. y la Vulg.; ''atque'', omítela Fl.</ref> agere Rempublicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. § 9. Et dum eat in castra et redeat, Reipublicae causa abest; quod et eundum sit in castra militaturo, et redeundum. Vivianus <ref>(8) ''Iulianus'', otros en Hal.</ref> scribit Proculum respondisse, militem, qui <ref>(9) ''cum'', insertan Hal. y la Vulg.</ref> commeatu absit, dum domum vadit aut redit, Reipublicae causa abesse; dum domi sit, non abesse. 36. ULPIANUS ''libro'' VI. '' <ref>(10) VII., Hal.</ref> ad legem Iuliam et Papiam''. — Reipublicae causa abesse eos solos intelligimus, qui non sui commodi causa, sed coacti absunt. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> cu5snks2nvbmisqyzfujg7idz37d91n 104 84064 273320 273308 2026-07-05T12:49:40Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 273320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quis circumveniatur, posse et sine dolo malo aliud agi, aliud simulari, sicuti faciunt, qui per eius- modi dissimulationem deserviant <ref>''servant, Hal. Vulg.''</ref>, et tuentur vei sua, vel aliena. Itaque ipse sic definiit, dolum malum esse omnem callidatem <ref>''Así el texto; pero ha de leerse calliditatem.—N. del T.''</ref>, fallaciam, ma- chinationem ad circumveniendum, fallendum, decipiendum alterum adhibitam. Labeonis defi- nitio vera est. § 3.—Non fuit autem contentus Praetor dolum> dicere, sed adiecit «malum», quoniam veteres do- lum etiam bonum dicebant, et pro sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si adversus hostem latronemve quis machinetur. § 4.—Ait Praetor: «si de his rebus alia actio non erit»; merito Praetor ita demum hanc actio- nem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a Praetore decerni, si sit civilis vel honoraria, qua possit experiri; us- que adeo, ut et Pedius libro octavo <ref>''nono, Hal.''</ref> scribat, etiamsi interdictum sit, quo quis experiri, vel exceptio, qua se tueri possit, cessare hoc Edi- etum. Idem et Pomponius libro vicesimo octavo <ref>''XXVII., Vulg.''</ref> et adiicit, etsi stipulatione tutus sit quis, cum actionem de dolo habere non posse, utputa si de dolo stipulatum sit. § 5.—Idem Pomponius ait, etsi actionem in nos dari non oporteat, veluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare <ref>''laborari. Hal.''</ref>,ut habeam de dolo malo actionem, quum nemo sit adversus ine daturus actionem. § 6.—Idem Pomponius refert, Labeonem existi- mare, etiamsi quis in integrum restitui possit, non debere ei hanc actionem competere; et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non de- bere sibi imputaturo eo, qui agere supersedit, nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit, ut tempus exiret. § 7.—Si quis, quum actionem civilem haberet, vel honorariam in stipulatum deductam, accepti- latione vel alio modo sustulerit, de dolo experiri non poterit, quoniam habuit aliam actionem, ni- si in amittenda actione dolum malum passus est. § 8.—Non solum autem, si adversus eum sit alia actio, adversus quem de dolo quaeritur, '''2.''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—vel ab co res servari poterit, '''3.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—non ha- bet hoc Edictum locum; verum etiam, si adver- sus alium '''4.''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum.''—sit actio, vel si ab alio res mihi servari potest. '''5.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—Ideoque si quis pupillus a Titio tutore auctore colludente circumscriptus sit, non debere eum de dolo <ref>''malo, inserta Hal.''</ref> actionem adversus Titium habere, quum habeat ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pvrme0nrydlelkgevgn83ore4wks6og 104 84067 273313 2026-07-05T12:03:13Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sive prohibeatur frati a domino vel ab extraneo, quem dominus prohibere potest. § 5-Qui in plures annos fandum locaverat, te- stamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret; si non patiatur heres cum reliquo tem- pore frui, est ex conducto actio; quodsi patiatar, nee mercedes remittat, ex testamento fenetur. '''25. [28.]''' GALES ''libro X, ad Elictum prorin- ''ciale''.- Si merces promirsa sit generaliter alieno arbitrio, locatio et conductio contrali non videtur; sin autem quanti Titius aestimaverit, sub hac con- ditione stare locationem, ut, si quidem ipse, qui nominatus est, merceden definierit, omniinodo se cundum eius aestimationem et mercedem perselvi oporteat, et conductionem ad effectum pervenire; sin autem ille vel noluerit, vel non potuerit merce dem definire, tune pro nihilo esee conductionem, quasi nulla mercede statata. § 1.-Qui fundum fruendum vel habitationem alieni locavit, si aliqua ex causa fundum vel aedes vendat, curare debet, ut apud cantorem quoque eadem pactione et colono fri, et inquilino habi re liceat; alioquin prohibitas is aget eam co ex conducto. § 2. Si vicino aedificante olsenrentur lunina coenaculi, teneri locatorem inquilino; certe, quin liceat colono vel inquilino relinquere coninctio- nem, nulla dubitatio est. De meredibus quoque, si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. Eadem intelligemus, si ostia fenestrasve nimium corruptas locator non restituat. § 3.-Conductor omnia secundum legem condu etionis facere debet, et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiva cultura deteriorem fundum face ret; praeterea villarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat. § 4.-Culpae antem ipsins et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius vicinus arhores ex eiderit. § 5.-Ipse quoque si exeiderit, non solum ex lo- rato tenetur, sed etiam lege Aquilia, et ex lege duodecim tabalarum arborum furtim cacearum, et interdicto Quod vi aut clam; sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat. § 6.-Vis maior, quam Graeci θεοῦ Max <ref>quam tiraeci exhibitina appellant, Vulg.</ref> ''[frim dicinam]'' appellant, non debet conduciori dannosa esse, si plus quam tolerabile est, Inesi fuerint fra- etus; alioquin modicum damnum aequo animo fer- re debet colonus, cui immodicum luerum non au- fertur. Apparet autem de co nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit; alioquin par- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5f13m4mp7zohojgdp6h6vdshhk1seks 104 84068 273314 2026-07-05T12:16:31Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tiarius colonus quasi societatis iure et damnun, et lucrum cum domino fundi partitur. § 7. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur, aut portatur, aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera uteretur, culpa accide- rit; culpa autem abest, si omnia facta sunt, quao diligentissimus quisque observaturus fuisset. Idein scilicet intelligemus, et si dolia vel fignum trans- portandum aliquis conduxerit. Idemque etiam ad ceteras res transferri potest. § 8. Si fullo aut sarcinator vestimenta perdi- derit, coque nomine domino satisfecerit, necesse est domino vindicationem eorum et condictionem cedere. '''26. [29]''' ULPIANUS ''libro II. Disputationum''.- In operis duobus simul locatis convenit, priori conductori ante satisfieri. '''27. [30]''' ALFENUS ''libro II. Digestorum''.-Ha- bitatores non, si paulo minus conmode aliqua parte coenaculi uterentur, statim deductionem ex inerecde facere oportet; ea enim conditione habi- tatorem esse, ut, si quid transversarium incidis- set, quamobrem dominum aliquid demoliri opor- teret, aliquam partem parvulam incommodi susti- neret, non ita tamen, ut cam partem coenaculi dominus aperuisset, in quam magnam partem usus habitator haberet. § 1. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet mercedem, necne? Re. spondit, si <ref>iusta, inserta la Vulg.</ref> causa fuisset, cur periculum time- ret, quamvis periculum vere non fuisset, tamen non debere mercedem; sed si causa timoris justa non fuisset, nihilominus debere. '''28. [31.]''' LABEO ''libro IV. Posteriorum Iavo- ''leno <ref>Según corrección del colice F., Rr., Posteriorum epi- tomatorum lavedeno, Taur, según la escritura original; la-bolenus libro lil. ex posterioribus labeonis, Hal.</ref> epitomatorum''.- Quodsi domus <ref>Hal: domi, el codice Fl.</ref> habita- tione conductor acque usus fuisset, praestitu- rum <ref>usus fuisset, etiam eius domus, Vulg.</ref>. § 1. Etiam eius domus mercedem, quae vitium fecisset, deberi putat. § 2. Idem iuris esse, si potestatein conducen- di habebat, uti pretium conductionis praestaret. Sed <ref>et, al margen interior del codice Fl</ref> si locator conductori potestatem conducen- dae domus non fecisset, et is, in qua habitaret, cou- duxisset, tantum ei praestandum putat, quantum sine dolo malo praestitisset. Ceterum si gratuitam habitationem habuisset, pro portione temporis ex locatione domus deducendum esse. '''29. [32.]''' ALFENUS ''libro VII. Digestorum''.- In lege locationis seriptum erat: «redentor silvam ne caedito, neve cingito, neve deurito, neve quem eingere, caedere, urere sinito»; quaerebatur, utrum redemtor, si quem quid carum rerum facere vidis- set, prohibere deberet, an etiam ita silvam custo- dire, ne quis id facere possit? Respondi, verbum <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> o4mwz04oas5nexgasnafgspiwav5ux2 104 84069 273315 2026-07-05T12:23:40Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> esinere utramque habere significationem, eed loca- torem potius id videri voluisse, ut redeintor non solum, si quem casu vidisset silvam caedere, pro- hiberet, sed uti curaret et daret operam, ne quis caederet. '''30. [33.]''' IDEM ''libro III. Digestorum a Paulo ''epitomatorum''.-Qui insulam triginta conduxerat, singula coenacula ita locavit <ref>Hal; conduxit, Taur. según la escritura original.</ref>, ut quadraginta ex omnibus colligerentur; dominus insulae, quia aedificia vitium facere diceret, demolierat eam; quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is, qui totam conduxerat, ex conducto ageret? Re- spondit, si vitiatum aedificium necessario demoli- tus <ref>demolitum, Vulg</ref> esset, pro portione, quauti dominus prae- diorum locasset, quod eius temporis habitatores labitare non potuissent, rationem duci, et tanti litem aestimari; sin autem non fuisset necesse de moliri, sed, quin melius aedificare vellet, id fecis- set, quanti conductoris interesset, habitatores ue migrarent, tanti condemnari oportere. § 1.-Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo amo municipes gratis lavarentur; post tres menses incendio facto <ref>combusta sunt, inserta Hal.</ref>, respondit, posse agi eum balneatore ex conducto, ui pro portione temporis, quo lavationeta non praestitisset, pecuniae con- tributio fieret. § 2. Qui mulas ad certum pondus oneris lora- ret, quum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione; respondit, vel lege Aquilia, vel ex locato recte eum agere; sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qui tum mulas agitas- set, ex locato, etiamsi alius eas rupisset, cum con- ductore recte agi. § 3. Qui aedem faciendam locaverat, in lege dixerat: quoad in opus lapidis opus erit, pro lapi- de et manu <ref>manus, flat.</ref> pretio dominus redemtori in pedes singulos septem <ref>septena, Hal.</ref> dabits; quaesitum est, utrum factum opus, an etiam imperfectum metiri oporte- ret? Respondit, etiam imperfectam. § 4. Colonus villam hac lege acceperat, ut in- corruptam redderet praeter vim et vetustatem; co- loni servus villam incendit non fortuito casu; non videri cam vim exceptam respondit, nec id pactum esse, ut si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam vim utrosque excipere voluisse. '''31. [34]''' IDEM ''libro V. Digestorum a Paulo ''epitomatorum''.- In navem Saufeii <ref>Taur. según reciente corrección del códice F.; au- feii, segun la escritura original, Br.</ref> quum com- plures frumentum confuderant <ref>Según corrección del codice Ft., Br; confunderat, Taur, según la escritura original.</ref>, Saufeius uni <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9ry9uy43m9avbblze7oig4dryu0kbe7 273316 273315 2026-07-05T12:24:04Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 273316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>esinere utramque habere significationem, eed loca- torem potius id videri voluisse, ut redeintor non solum, si quem casu vidisset silvam caedere, pro- hiberet, sed uti curaret et daret operam, ne quis caederet. '''30. [33.]''' IDEM ''libro III. Digestorum a Paulo ''epitomatorum''.-Qui insulam triginta conduxerat, singula coenacula ita locavit <ref>Hal; conduxit, Taur. según la escritura original.</ref>, ut quadraginta ex omnibus colligerentur; dominus insulae, quia aedificia vitium facere diceret, demolierat eam; quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is, qui totam conduxerat, ex conducto ageret? Re- spondit, si vitiatum aedificium necessario demoli- tus <ref>demolitum, Vulg</ref> esset, pro portione, quauti dominus prae- diorum locasset, quod eius temporis habitatores labitare non potuissent, rationem duci, et tanti litem aestimari; sin autem non fuisset necesse de moliri, sed, quin melius aedificare vellet, id fecis- set, quanti conductoris interesset, habitatores ue migrarent, tanti condemnari oportere. § 1.-Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo amo municipes gratis lavarentur; post tres menses incendio facto <ref>combusta sunt, inserta Hal.</ref>, respondit, posse agi eum balneatore ex conducto, ui pro portione temporis, quo lavationeta non praestitisset, pecuniae con- tributio fieret. § 2. Qui mulas ad certum pondus oneris lora- ret, quum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione; respondit, vel lege Aquilia, vel ex locato recte eum agere; sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qui tum mulas agitas- set, ex locato, etiamsi alius eas rupisset, cum con- ductore recte agi. § 3. Qui aedem faciendam locaverat, in lege dixerat: quoad in opus lapidis opus erit, pro lapi- de et manu <ref>manus, flat.</ref> pretio dominus redemtori in pedes singulos septem <ref>septena, Hal.</ref> dabits; quaesitum est, utrum factum opus, an etiam imperfectum metiri oporte- ret? Respondit, etiam imperfectam. § 4. Colonus villam hac lege acceperat, ut in- corruptam redderet praeter vim et vetustatem; co- loni servus villam incendit non fortuito casu; non videri cam vim exceptam respondit, nec id pactum esse, ut si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam vim utrosque excipere voluisse. '''31. [34]''' IDEM ''libro V. Digestorum a Paulo ''epitomatorum''.- In navem Saufeii <ref>Taur. según reciente corrección del códice F.; au- feii, segun la escritura original, Br.</ref> quum com- plures frumentum confuderant <ref>Según corrección del codice Ft., Br; confunderat, Taur, según la escritura original.</ref>, Saufeius uni <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j6xh20rjcze7oqjdgydmafq5wnckej5 104 84070 273317 2026-07-05T12:29:16Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ex his frumentum reddiderat de communi, et na- vis perierat; quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta agere possunt oneris aversi actione? Respondit, rerum locatarum duo genera esse, ut aut idem redderetur, sicuti quum vesti- menta fulloni curanda locarentur, aut eiusdem ge- neris redderetur, veluti quum argentum pusula- tum <ref>pustulatum, Hal.; pusillatum, otros en Gothofr.</ref> fabro daretur, ut vasa fierent, aut au- rum, ut annuli; ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. Idem iuris esse in deposito; nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clausam, neque obsigna- tam traderet, sed adinumeraret, nihil aliud eum debere, apud quem deposita esset, nisi tantundem pecuniae solvere <ref>Fulg; salveret, el codice F</ref>; secundum quae videri triti- cum factum Saufeii, et recte datum. Quodsi se- paratim tabulis, aut aeronibus <ref>Otros en Hat; heronibus, el codice Fl.</ref>, aut in alia cupa <ref>Taur, según la escritura original, Br; cuppa, según corrección del ridice Fl.</ref> clausum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset, quid cuiusque esset, non potuisse nos permutationem facere, sed tum posse eum, cuius fuisset triticum, quod nauta solvisset, vindicare; et ideo se improbare actiones oneris aversi, quia sive eius generis essent merces, quae nantae traderentur, ut continuo eius fierent, et mercator in creditum iret, non videretur onus esse aversum, quippe quod nautae fuisset, sive cadem res, quae tradita esset, reddi deberet, furti esse actionem locatori, et ideo supervacuum esse iudi- cinin oneris aversi. Sed si ita datum esset, ut in simili re solvi possit, conductorem culpam dunta- xat debere; nam in re, quae utriusque causa con traheretur, culpam deberí, neque omnimodo cul- pam esse, quod ani reddidisset ex framento, quo- niam alicui primum reddere eum necesse fuisset, tametsi meliorem eius conditionem faceret, quam ceterorum. '''32. [35.]''' IULIANUS ''libro IV. ex Minicio'' <ref>libro II, ex Minutio, Hal.</ref>.- Qui fundum colendum in plures annos locaverat, decessit, et cum fundum legavit; Cassius negavit, posse cogi colonum, ut cum fundum coleret, quia nihil heredis interesset. Quodsi colonus vellet co- lere, et ab eo, cui legatus esset fundus, prohibere- tur, cum herede actionem colonum habere, et hoe detrimentum ad heredem pertinere, sicuti si quis rem, quam vendidisset, necdum tradidisset, alii legasset, heres eius emtori et legatario esset obli- gatus. '''33. [36.]''' AFRICANUS ''libro VIII. Quaestionum''. -Si fandus, quem mihi locaveris, publicatus sit, teneri te actione ex conducto, ut mihi frui liceat, quamvis per te non stet, quominus id praestes. Quemadmodum, inquit, si insulam aedificandam locasses, et solum corruisset, nihilominus tencbe- ris; nam et si vendideris mihi fundum, isque, prius- quam vacuus traderetur, publicatus fuerit, tenea- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0rd4ujugp48jb1z3v9mudekt97az9ed 104 84071 273318 2026-07-05T12:33:52Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ris ex emto. Quod hactenus verum erit, ut pretium restituas, non ut etiam id pracstes, si quid pluris mea intersit, eum vacuuin mihi tradi. Similiter igitur et ciren conductionem servandum pato, ut mercedem, quam praestiterim, restituas, eius sci- licet temporis, quo fruitus non fuerim; nec ultra actione <ref>actionem, Vuly.</ref> ex conducto praestare cogeris. Nam et si colonus tuus fundo frui a te, aut ab eo pro- hibetur, quem tu prohibere, ne id faciat, possis, tantum ei praestabis, quanti eius interfuerit frui, in quo etiain lucrun eius continebitur; sin vero ab eo interpellabitur, quem tu prohibere propter vim maiorem, aut potentiam eius non poteris, nihil amplius ei, quam mercedem remittere, aut reddere debebis, '''34. [37.]''' GAIUS ''libro X. ad Edictum prorin''- ''ciale''.- perinde ac latronum incursu id acciderit. '''35. [38.]''' AFRICANUS ''libro VIII. Quaestionum''. -Et hace distinctio convenit illi, quae a Servio introducta, et ab omnibus fere probata est, ut, si aversione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, effecerit, animadverta- tur, necessario, nec ne id opus demolitus est. Quid enim interest, utrum locator insulae propter ve- tustatem cogatur eam reficere, an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? Intelligendum est autem, nos hac distin- etione nti de eo, qui et suum praedium fruendum ·locaverit, et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locave- rit, nec resistere domino possit, quominus is colo- num frui prohibeat. § 1. Quum fundum communem habuimus, et inter nos convenit, ut alternis annis certo pretio. eum conductum haberemus, tu, quum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti; agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato; locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actione tua dun- taxat propria in indicium venient. Deinde ita no- tat: nonne, quod ad meam partem attinebit, com- muni dividundo praestabitur a te mihi damnum? Recte quidem notat, sed tamen etiam Servii sen- tentiam veram esse puto, cum eo scilicet, nt, qunm alterutra actione rem servaverin, altera perima- tur. Quod ipsum simplicius ita quaeremus, si pro- ponatur inter duos, qui singulos proprios fundos haberent, convenisse, ut alter alterius ita condu- etum haberent, ut fructus mercedis nomine pen- saretur. '''36. [39.]''' FIORENTINUS ''libro VII. <ref>VIII., Hal.</ref> Institu''- ''tionum''.- Opus, quod aversione locatum est, donce <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> klbanost1mb6xfi24lf4h0153rzjtmv 104 84072 273319 2026-07-05T12:49:26Z ~2026-38280-96 32800 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'approbetur, conductoris periculum est. Quod vero ita conductum sit, ut in pedes mensurasve prae- stetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit; et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quominus opus appro- betur vel admetiatur. Si tamen vi maiore (1) opus prius interciderit, quam approbaretur, locatoris periculo (2) est, nisi si aliud actum sit; non enim amplius praestari locatori oporteat, quam quod... 273319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="2800:4B0:9C00:69F4:18BF:4022:B8DF:4415" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>approbetur, conductoris periculum est. Quod vero ita conductum sit, ut in pedes mensurasve prae- stetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit; et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quominus opus appro- betur vel admetiatur. Si tamen vi maiore (1) opus prius interciderit, quam approbaretur, locatoris periculo (2) est, nisi si aliud actum sit; non enim amplius praestari locatori oporteat, quam quod sua cura atque opera consecutus esset. 37. [40.] IAVOLENUS libro VIII. ex Cassio.- Si, priusquam locatori opus probaretur, vi ali- qua (3) consumtum est, detrimentum ad locato- rem ita pertinet, si tale opus fuit, ut probari de- beret. 38. [41.] PAULUS libro singulari Regularum. -Qui operas suas locavit, totius temporis merce. dem accipere debet, si per eum non stetit, quomi- nus operas praestet. § 1. Advocati quoque, si per eos non steterit, quominus causam agant, honoraria reddere non debent. 39. [42.] ULPIANUS libro II. (4) ad Edictum.- Non solet locatio dominium mutare. 40. [43.] GAIUS libro V. (5) ad Edictum pro- vinciale. Qui mercedem accipit pro custodia alicuius rel, is huius periculum custodiae (6) praestat; 41. [44.] ULPIANUS libro V. (7) ad Edictum. -sed de damno ab alio dato agi cum eo non posse Iulianus ait; qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? Sed Mar- cellus interdum esse posse ait, sive custodiri po- tuit, ne damnum daretur, sive ipse custos damnum dedit; quae sententia Marcelli probanda est. 42. [45.] PAULUS libro XIII. (8) ad Edictum. -Si locatum tibi servum surripias, utrumque iudi- cium adversus te est exercendum, locati actionis et furti. 43. [46.] IDEM libro XXI. (9) ad Edictum.- Si vulneraveris servum tibi locatum, eiusdem vul- neris nomine legis Aquiliae et ex locato actio est; sed alterutra contentus actor esse debet; idque officio iudicis continetur, apud quem ex locato ugetur. 44. [47] ULPIANUS libro VII. (10) ad Edi- etum. Locare servitutem nemo potest. 45. [48.] PAULUS libro XXII. ad Edictum.- Si domum tibi locavero, et servi mei tibi damnum (1) Taur. según corrección del códice F.; maiori, según la escritura original, Br. (2) non, inserta Hal. (3) in aliqua sui parte, (en lugar de vi aliqua), Vulg. (4) XXXIII, Hal. (5) X., Hal. (6) pro custodia, (en lugar de custodiac), Hal. Vulg. (7) XXV., Hal. (8) XXXIV., Hal, (9) XXII., Hal. (10) XVII., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5ez0rtuk4ykyo5u4ad897h1gn6xdvh6 273452 273319 2026-07-06T01:22:24Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>approbetur, conductoris periculum est. Quod vero ita conductum sit, ut in pedes mensurasve prae- stetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit; et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quominus opus appro- betur vel admetiatur. Si tamen vi maiore <ref>Taur. según corrección del códice F.; maiori, según la escritura original, Br.</ref> opus prius interciderit, quam approbaretur, locatoris periculo <ref>non, inserta Hal.</ref> est, nisi si aliud actum sit; non enim amplius praestari locatori oporteat, quam quod sua cura atque opera consecutus esset. '''37. [40.]''' IAVOLENUS ''libro VIII. ex Cassio''.- Si, priusquam locatori opus probaretur, vi ali- qua <ref>in aliqua sui parte, (en lugar de vi aliqua), Vulg.</ref> consumtum est, detrimentum ad locato- rem ita pertinet, si tale opus fuit, ut probari de- beret. '''38. [41.]''' PAULUS ''libro singulari Regularum''. -Qui operas suas locavit, totius temporis merce. dem accipere debet, si per eum non stetit, quomi- nus operas praestet. § 1. Advocati quoque, si per eos non steterit, quominus causam agant, honoraria reddere non debent. '''39. [42.]''' ULPIANUS ''libro II''. <ref>XXXIII, Hal.</ref> ''ad Edictum''.- Non solet locatio dominium mutare. '''40. [43.]''' GAIUS ''libro V''. <ref>X., Hal.</ref> ''ad Edictum pro''- vinciale. Qui mercedem accipit pro custodia alicuius rel, is huius periculum custodiae <ref>pro custodia, (en lugar de custodiac), Hal. Vulg.</ref> praestat; ''41. [44.]'' ULPIANUS ''libro V''. <ref>XXV., Hal.</ref> ''ad Edictum''. -sed de damno ab alio dato agi cum eo non posse Iulianus ait; qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? Sed Mar- cellus interdum esse posse ait, sive custodiri po- tuit, ne damnum daretur, sive ipse custos damnum dedit; quae sententia Marcelli probanda est. '''42. [45.]''' PAULUS ''libro XIII. <ref>XXXIV., Hal,</ref> ''ad Edictum''. -Si locatum tibi servum surripias, utrumque iudi- cium adversus te est exercendum, locati actionis et furti. '''43. [46.]''' IDEM ''libro XXI'''. <ref>XXII., Hal.</ref> ''ad Edictum.- Si vulneraveris servum tibi locatum, eiusdem vul- neris nomine legis Aquiliae et ex locato actio est; sed alterutra contentus actor esse debet; idque officio iudicis continetur, apud quem ex locato ugetur. '''44. [47]''' ULPIANUS ''libro VII''. <ref>XVII., Hal.</ref> ''ad Edi''- ''etum''. Locare servitutem nemo potest. '''45. [48.]''' PAULUS ''libro XXII. ad Edictum''.- Si domum tibi locavero, et servi mei tibi damnum <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7ftwixw1xmk9cqundx5qwajjit8gltc 104 84073 273321 2026-07-05T12:57:04Z ~2026-38280-96 32800 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'dederint, vel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. § 1.-Si hominem tibi locavero, ut habens in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detrimenti per eam rem, quam conduxisti, an adhue dicendum sit, extra causam conductionis esse furti crimen, et in propriam persecutionen cadere hoc delictum; quod magis est. 46. [49.]... 273321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38280-96" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dederint, vel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. § 1.-Si hominem tibi locavero, ut habens in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detrimenti per eam rem, quam conduxisti, an adhue dicendum sit, extra causam conductionis esse furti crimen, et in propriam persecutionen cadere hoc delictum; quod magis est. 46. [49.] ULPIANUS libro LXIX. (1) ad Edi- ctum. Si quis conduxerit numo uno, conductio nulla est, quia et hoc donationis instar inducit. 47. [50.] MARCELLUS libro VI. (2) Digestorum. -Quum apparebit, emtorem conductoremve pluri- bus vendentem, vel locantem singulorum in soli- dum intuitum personam, ita denium ad praesta- tionem partis singuli sunt compellendi, si constabit, esse omnes solvendo; quamquam fortasse iustius sit, etiamsi solvendo omnes erunt, electionem con- veniendi quem velit, non auferendam actori, si actiones suas adversus ceteros praestare non re- cuset. 48. [51] IDEM libro VIII. Digestorum.-Si cui locaverim faciendum, quod ego conduxeram, con- stabit, habere me ex locato actionem. §1.-Qui servum conductum, vel aliam rem non immobilem (3) non restituit, quanti in litem iuratum fuerit, damnabitur. 49. [52] MODESTINUS libro VI. Excusatio- Τετ. - Οἱ ἐκ τροποι γενόμενοι ή κουράτορες, πρὶν ἐκτίσαι τὰ τῆς κηδεμονίας, μισθωταί Καίσαρος (4) γενέσθαι κωλύονται καν τις αποκρυψάμενος τούτο προσδίδη της μισθώσει τῶν τοῦ Καίσαρος τω μέων, ως παραποιήσας κολάζεται. Τοῦτο ἐκέλευσεν ὁ αὐτοκράτωρ Tutores curatoresque constituti, priusquam officii sui rationes reddunt, prohibentur, ne quid de patrimonio Caesaris conductum habeant; ac si quis id dissimulans nihilominus ad conducenda Caesaris praedia accesserit, perinde ut falsarius poena afficitur. Hocque sanxit Imperator Se verus.] (5) § 1.-Κατὰ ταῦτα δὲ καὶ οἱ χειρίζοντες ἐπιτροπές ή κουράτο plais (6) pin. [Secundum quae sane prohibiti erunt et a fisco conducere, qui tutelam curamve gerunt.] (7) 50. [53.] IDEM libro X. Pandectarum (8).- Si ignorans quis militi quasi pagano locaverit, exi- gere illum posse probandum est; non enim conte- mnit disciplinam, qui ignoravit militem. 51. [54.] IAVOLENUS libro XI. Epistolarum (9). -Ea lege fundum locavi, ut, si non ex lege cole- retur, relocare eum mihi liceret, et quo minoris locassem, hoc mihi praestaretur; nec convenit, ut, si (1) LXX., Hal. (2) Vli, Hal (3) non immobilem, omitelas la Vulg. (4) TT To Kalsaços yoofur, Hal. (3) Versión tulgar. (, Hal. Version eulgar. (8), Hal. (3) ἐπιστολῶν, Hal<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tshll4d1rb7zslrzz14j0d7z61gzv6s 273454 273321 2026-07-06T01:33:34Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dederint, vel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. § 1.-Si hominem tibi locavero, ut habens in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detrimenti per eam rem, quam conduxisti, an adhue dicendum sit, extra causam conductionis esse furti crimen, et in propriam persecutionen cadere hoc delictum; quod magis est. '''46. [49.]''' ULPIANUS ''libro LXIX''. <ref>LXX., Hal.</ref> ''ad Edi''- ''ctum''.- Si quis conduxerit numo uno, conductio nulla est, quia et hoc donationis instar inducit. '''47. [50.]''' MARCELLUS ''libro VI''. <ref>VII, Hal</ref> ''Digestorum''. -Quum apparebit, emtorem conductoremve pluri- bus vendentem, vel locantem singulorum in soli- dum intuitum personam, ita denium ad praesta- tionem partis singuli sunt compellendi, si constabit, esse omnes solvendo; quamquam fortasse iustius sit, etiamsi solvendo omnes erunt, electionem con- veniendi quem velit, non auferendam actori, si actiones suas adversus ceteros praestare non re- cuset. '''48. [51]''' IDEM ''libro VIII. Digestorum''.-Si cui locaverim faciendum, quod ego conduxeram, con- stabit, habere me ex locato actionem. §1.-Qui servum conductum, vel aliam rem non immobilem <ref>non immobilem, omítelas la Vulg.</ref> non restituit, quanti in litem iuratum fuerit, damnabitur. '''40. [52]''' MODESTINUS ''libro VI. Excusatio''- Τετ. - Οἱ ἐκ τροποι γενόμενοι ή κουράτορες, πρὶν ἐκτίσαι τὰ τῆς κηδεμονίας, μισθωταί Καίσαρος <ref>μισθωταί τῶν τοῦ Καίσαρος χωρίων, Hal.</ref> γενέσθαι κωλύονται καν τις αποκρυψάμενος τούτο προσδίδη της μισθώσει τῶν τοῦ Καίσαρος τω μέων, ως παραποιήσας κολάζεται. Τοῦτο ἐκέλευσεν ὁ αὐτοκράτωρ Tutores curatoresque constituti, priusquam officii sui rationes reddunt, prohibentur, ne quid de patrimonio Caesaris conductum habeant; ac si quis id dissimulans nihilominus ad conducenda Caesaris praedia accesserit, perinde ut falsarius poena afficitur. Hocque sanxit Imperator Se verus.] <ref>Versión vulgar.</ref> § 1.-Κατὰ ταῦτα δὲ καὶ οἱ χειρίζοντες ἐπιτροπές ή κουράτο plais <ref>εἶεν, Hal</ref> pin. [Secundum quae sane prohibiti erunt et a fisco conducere, qui tutelam curamve gerunt.] <ref>Versión vulgar.</ref> '''50. [53.]''' IDEM ''libro X. Pandectarum'' <ref>πανδεκτῶν, Hal.</ref>.- Si ignorans quis militi quasi pagano locaverit, exi- gere illum posse probandum est; non enim conte- mnit disciplinam, qui ignoravit militem. '''51. [54.]''' IAVOLENUS ''libro XI. Epistolarum ''<ref>ἐπιστολῶν, Hal.</ref>. -Ea lege fundum locavi, ut, si non ex lege cole- retur, relocare eum mihi liceret, et quo minoris locassem, hoc mihi praestaretur; nec convenit, ut, si <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 57bjnjjs82v0ocfptyu1819zirt9vle 104 84074 273322 2026-07-05T13:01:36Z ~2026-38280-96 32800 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'pluris locassem, hoc tibi praestaretur (1); et quum nemo fundum colebat, pluris tamen locavi, quaero, an hoe ipsum praestare debeam? Respondit: in huius- modi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partem convenit; videtur au- tem iu hac specie id silentio convenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset lo- catus, id est, ut haec ex conventione (2) pro loca- tore tantummodo interponeretur. §1.-Locav... 273322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38280-96" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pluris locassem, hoc tibi praestaretur (1); et quum nemo fundum colebat, pluris tamen locavi, quaero, an hoe ipsum praestare debeam? Respondit: in huius- modi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partem convenit; videtur au- tem iu hac specie id silentio convenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset lo- catus, id est, ut haec ex conventione (2) pro loca- tore tantummodo interponeretur. §1.-Locavi opus faciendum ita, ut pro opere redemtori certam mercedem in dies singulos da- rem; opus vitiosum factum est; an ex locato agere possim? Respondit: si ita opus iocasti, ut bonitas eius tibi a conductore approbaretur, tametsi con- venit, ut in singulas operas certa pecunia daretur, praestari tamen tibi a conductore debet, si id opus vitiosum factum est; non enim quidquam interest, utrum uno pretio opus, an in singulas operas col- locatur (3), si modo universitas consummationis ad conductorem pertinuit. Poterit itaque ex locato cum eo agi, qui vitiosum opus fecerit, nisi si ideo in operas singulas merces constituta erit, ut arbi- trio domini opus efficeretur; tum enim nihil condu- ctor praestare domino de bouitate operis videtur. 52. [55.] POMPONIUS libro XXXI. ad Quintum Mucium. Si decem tibi locem fundum, tu autem existimes quinque te conducere, nihil agitur. Sed et si ego minoris me locare sensero, tu pluris te conducere, utique non pluris erit conductio, quam quanti ego putavi. 58. [56.] PAPINIANUS (4) libro XI. Responso- rum. Qui fideiussor extitit apud mancipem pro colono publicorum praediorum, quae manecps ei colono focavit, Reipublicae non tenetur; sed fru- ctus in eadem causa pignoris mauent. 54. [57.] PAULUS libro V. Responsorum. Quaero an fideiussor conductionis etiam in usuras non illatarum peusionum nomine teneatur, nec prosint ei Constitutiones, quibus cavetur, eos, qui pro aliis pecuniam exsolvunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere? Paulus respondit, si in omnem causam conductionis etiam fideiussor se obligavit, eum quoque exemplo coloni tardius illa- tarum per moram coloni pensionum praestare de- bere usuras; usurae enim in bonae fidei iudiciis, etsi non tam ex obligatione proficiscantur, quam ex officio iudicis applicentur, tamen quum fideius- sor in omnem causam se applicuit, aequum vide- tur, ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac ai ita fideiussisset: in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?> Vel ita: «indennem me praestabis?>> () nec convenit-praestaretur, omitelas Hal. (2) conventio, (en lugar de ex conventione), Hal. (3) Taur. según la escritura original; collocetur, según corrección del codice Fl., Br.; operas certa pecunia locire- tur, Vuly, (4) Paulus, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> a0von0usxoexb8y0beftyoy1m9u536j 273456 273322 2026-07-06T01:37:48Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pluris locassem, hoc tibi praestaretur <ref>nec convenit-praestaretur, omitelas Hal.</ref>; et quum nemo fundum colebat, pluris tamen locavi, quaero, an hoe ipsum praestare debeam? Respondit: in huius- modi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partem convenit; videtur au- tem iu hac specie id silentio convenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset lo- catus, id est, ut haec ex conventione <ref>conventio, (en lugar de ex conventione), Hal.</ref> pro loca- tore tantummodo interponeretur. § 1.-Locavi opus faciendum ita, ut pro opere redemtori certam mercedem in dies singulos da- rem; opus vitiosum factum est; an ex locato agere possim? Respondit: si ita opus iocasti, ut bonitas eius tibi a conductore approbaretur, tametsi con- venit, ut in singulas operas certa pecunia daretur, praestari tamen tibi a conductore debet, si id opus vitiosum factum est; non enim quidquam interest, utrum uno pretio opus, an in singulas operas col- locatur <ref>Taur. según la escritura original; collocetur, según corrección del codice Fl., Br.; operas certa pecunia locire- tur, Vuly,</ref>, si modo universitas consummationis ad conductorem pertinuit. Poterit itaque ex locato cum eo agi, qui vitiosum opus fecerit, nisi si ideo in operas singulas merces constituta erit, ut arbi- trio domini opus efficeretur; tum enim nihil condu- ctor praestare domino de bouitate operis videtur. '''52. [55.]''' POMPONIUS ''libro XXXI. ad Quintum'' ''Mucium''.- Si decem tibi locem fundum, tu autem existimes quinque te conducere, nihil agitur. Sed et si ego minoris me locare sensero, tu pluris te conducere, utique non pluris erit conductio, quam quanti ego putavi. '''53. [56.]''' PAPINIANUS <ref>Paulus, Hal.</ref> ''libro XI. Responso''- ''rum''.- Qui fideiussor extitit apud mancipem pro colono publicorum praediorum, quae manecps ei colono focavit, Reipublicae non tenetur; sed fru- ctus in eadem causa pignoris mauent. '''54. [57.]''' PAULUS ''libro V. Responsorum''.- Quaero an fideiussor conductionis etiam in usuras non illatarum peusionum nomine teneatur, nec prosint ei Constitutiones, quibus cavetur, eos, qui pro aliis pecuniam exsolvunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere? Paulus respondit, si in omnem causam conductionis etiam fideiussor se obligavit, eum quoque exemplo coloni tardius illa- tarum per moram coloni pensionum praestare de- bere usuras; usurae enim in bonae fidei iudiciis, etsi non tam ex obligatione proficiscantur, quam ex officio iudicis applicentur, tamen quum fideius- sor in omnem causam se applicuit, aequum vide- tur, ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac ai ita fideiussisset: in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?> Vel ita: «indennem me praestabis?>> <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l9a4jr4yji6hwwx5lyvdaxos22e4jrp 104 84075 273323 2026-07-05T13:03:54Z ~2026-38280-96 32800 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1. Inter locatorem fundi et conductorem con- venit, ne intra tempora locationis Seius (1) con- ductor de fando invítus repelleretur; et si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori, vel Seius conductor Titio, si intra tem- pora locationis discedere vellet, aeque decem Ti- tio locatori praestare vellet, quod invicem de se stipulati sunt; quaero, quun Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine... 273323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38280-96" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Inter locatorem fundi et conductorem con- venit, ne intra tempora locationis Seius (1) con- ductor de fando invítus repelleretur; et si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori, vel Seius conductor Titio, si intra tem- pora locationis discedere vellet, aeque decem Ti- tio locatori praestare vellet, quod invicem de se stipulati sunt; quaero, quun Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine metu poenne expelli possit? Paulus respondit, quanvis nihil expressum sit in stipulatione poe- nali de solutione pensionum, tamen virisimile es se, ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefiuita, si pensionibus paruerit, et, ut oportet, coleret; et ideo si poenam petere coeperit is, qui pensiouibus satis non fecit, profuturam lo- catori doli exceptionem. §2.-Paulus respondit: servus (2), qui aesti- matus colonne (3) adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit; et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oportere. 55. [58.] IDEM libro II. Sententiaram.-Domi- nus horreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam corum recepit; servi tamen eius, cum quo contractum est, propter aedificio- rum notitian in quaestionem peti possunt. § 1. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid necessario vel utiliter auxerit, vel aedifi- caverit, vel instituerit, quum id non convenisset, ad recipienda ea, quae iinpendit, ex conducto cum domino fundi experiri potest. § 2. Qui contra legem conductionis fundum aute tempus sine iusta ac probabili causa dese- ruerit, ad solvendas totius temporis pensiones ex conducto conveniri potest, quatenus locatori in id, quod eius interest, indemnitas servetur. 56. 159.) IDEM libro singulari de officio Prae- fecti vigilum.-Quum domini horreorum insula rumque desiderant, diu non apparentibus, nec eius temporis pensiones exsolventibus conductoribus, aperire, et ea, quac ibi sunt, describere, a publicis personis, quorum interest, audiendi sunt; tempus autem in huiusmodi re biennil debet observari. 57. [60.] IAVOLENUS libro IX. (4) ex Poste- rioribus Labeonis.-Qui domum habebat, aream iniunctam ei domui vicino proximo locaverat; is vicinus, quum aedificaret in sito, terram in eam aream amplius, quam fundamenta caemeuticla lo- catoris erant, congessit, et ea terra assiduis plu- viis inundata, ita pariete eius, qui locaverat, humore praestituto (5) madefacto, aedificia cor ruerunt. Labeo ex locato tantummodo actionem esse ait, quia non ipsa congestio, sed humor ex ea (1) eins, Hal. Valg (2) Hal; servum, el codice Fl. (3) Taur, según la escritura original; coloniae, regis corrección del codice F., Br. (4), III. Hal. (3 praestit, (omitiendo madefacto) Hal. Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7p4oddfdr9o62l6swlv9w50z893vr3j 273458 273323 2026-07-06T01:42:57Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Inter locatorem fundi et conductorem con- venit, ne intra tempora locationis Seius <ref>eins, Hal. Valg</ref> con- ductor de fando invítus repelleretur; et si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori, vel Seius conductor Titio, si intra tem- pora locationis discedere vellet, aeque decem Ti- tio locatori praestare vellet, quod invicem de se stipulati sunt; quaero, quun Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine metu poenne expelli possit? Paulus respondit, quanvis nihil expressum sit in stipulatione poe- nali de solutione pensionum, tamen virisimile es se, ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefiuita, si pensionibus paruerit, et, ut oportet, coleret; et ideo si poenam petere coeperit is, qui pensiouibus satis non fecit, profuturam lo- catori doli exceptionem. § 2.-Paulus respondit: servus <ref>Hal; servum, el codice Fl.</ref>, qui aesti- matus colonne <ref>Taur, según la escritura original; coloniae, regis corrección del codice F., Br.</ref> adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit; et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oportere. '''55. [58.]''' IDEM ''libro II. Sententiaram''.-Domi- nus horreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam corum recepit; servi tamen eius, cum quo contractum est, propter aedificio- rum notitian in quaestionem peti possunt. § 1. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid necessario vel utiliter auxerit, vel aedifi- caverit, vel instituerit, quum id non convenisset, ad recipienda ea, quae iinpendit, ex conducto cum domino fundi experiri potest. § 2. Qui contra legem conductionis fundum aute tempus sine iusta ac probabili causa dese- ruerit, ad solvendas totius temporis pensiones ex conducto conveniri potest, quatenus locatori in id, quod eius interest, indemnitas servetur. '''56. [59.]''' IDEM ''libro singulari de officio Prae''- ''fecti vigilum''.- Quum domini horreorum insula rumque desiderant, diu non apparentibus, nec eius temporis pensiones exsolventibus conductoribus, aperire, et ea, quac ibi sunt, describere, a publicis personis, quorum interest, audiendi sunt; tempus autem in huiusmodi re biennil debet observari. '''57. [60.]''' IAVOLENUS ''libro IX''. <ref>III. Hal.</ref> ''ex Poste''- ''rioribus Labeonis''.- Qui domum habebat, aream iniunctam ei domui vicino proximo locaverat; is vicinus, quum aedificaret in sito, terram in eam aream amplius, quam fundamenta caemeuticla lo- catoris erant, congessit, et ea terra assiduis plu- viis inundata, ita pariete eius, qui locaverat, humore praestituto <ref>praestit, (omitiendo madefacto) Hal. Vulg</ref> madefacto, aedificia cor ruerunt. Labeo ex locato tantummodo actionem esse ait, quia non ipsa congestio, sed humor ex ea <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bbz7s8eysscqhwfdkdri0wgir1xwrut 104 84076 273324 2026-07-05T13:06:24Z ~2026-38280-96 32800 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'congestione postea damno fuerit; damai autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae non extrin- secus alia causa oblata damno quis affectus est; hoc probo. 58. [61.] LABEо libro IV. Posteriorum a Ia- voleno epitomatorum. - Insulam uno pretio to. tam (1) locasti, et eam vendidisti ita, ut emtori mercedes inquilinorum accederent; quamvis cam conductor maiore pretio locaret, tamen id emtori accedit, quod tibi conductor debeat. § 1. In operis... 273324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38280-96" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>congestione postea damno fuerit; damai autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae non extrin- secus alia causa oblata damno quis affectus est; hoc probo. 58. [61.] LABEо libro IV. Posteriorum a Ia- voleno epitomatorum. - Insulam uno pretio to. tam (1) locasti, et eam vendidisti ita, ut emtori mercedes inquilinorum accederent; quamvis cam conductor maiore pretio locaret, tamen id emtori accedit, quod tibi conductor debeat. § 1. In operis locatione erat dictum, ante quam diem effici deberet, deinde, si ita factum noù es- set, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat; eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus vir bonus de spatio tem- poris aestimasset, quia id actum apparct esse, ut eo spatio absolveretur, sine quo fieri non possit. § 2. Quidam in municipio balneum praestan- dum annuis viginti numis conduxerat, et ad refe- ctionem fornacis, fistularum similiumque rerum centum numi ut praestarentur ei, convenerat; con- ductor centum numos petebat; ita ei deberi dico, si in carum rerum refectionem eam pecuniam im- peudi (2) satisdaret. 59. [62.] IAVOLENUS libro V. Labeonis Poste- riorum (3). Marcius domum faciendam a Flacco conduxerat, deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium; Massurius Sabi- nus, si vi naturali, veluti terrae motu hoc accide- rit, Flacci esse periculum. 60. [63] LABEO Posteriorum libro V. (4) a Ia- voleno epitomatorum.-Quum in plures annos do- mus locata est, praestare locator debet, ut non solum habitare conductor ex kalendis illis (5) cuius- que anni, sed etiam locare habitatori, si velit, suo tempore possit. Itaque si ea domus ex kalendis Ianuariis (6) fulta (7) in kalendis Iuniis (8) per- mansisset, ita ut nec habitare quisquam, nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestiturum, adeo ut nec cogi quidem posset, ex kalendis Iuliis (9) refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. § 1. Heredem coloni, quamvis colonus non est, nihilominus domino possidere existimo. § 2. Vestimenta tua fullo perdidit, et habes unde petas, non repetere vis; agis nihilominus ex locato cum fullone. Sed iudicem aestimaturum, an possis adversus furem magis agere, et ab eo tuas res consequi, fullonis videlicet sumtibus; sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullo (1) emisti totamque, l'aig, (2) Taur; mearum rerumi in effectionem se eam pecuniain impendi, el corlice Fl., Br. (3) ex Posterioribus Labeonis, Hal. () VI., Hal. (5) Iuliis, Hal, (6) Iuliis, Hal. G Taur: furta, el códice Fl., Br. (8) usque in Calendas lunias, Hal. (9) luniis, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3al8u1tyo09gvmxdta1txpopcs1su75 273460 273324 2026-07-06T01:50:26Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>congestione postea damno fuerit; damai autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae non extrin- secus alia causa oblata damno quis affectus est; hoc probo. '''58. [61.]''' LABEO ''libro IV. Posteriorum a Ia''- ''voleno epitomatorum''. - Insulam uno pretio to. tam <ref>emisti totamque, Valg,</ref> locasti, et eam vendidisti ita, ut emtori mercedes inquilinorum accederent; quamvis cam conductor maiore pretio locaret, tamen id emtori accedit, quod tibi conductor debeat. § 1. In operis locatione erat dictum, ante quam diem effici deberet, deinde, si ita factum noù es- set, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat; eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus vir bonus de spatio tem- poris aestimasset, quia id actum apparct esse, ut eo spatio absolveretur, sine quo fieri non possit. § 2. Quidam in municipio balneum praestan- dum annuis viginti numis conduxerat, et ad refe- ctionem fornacis, fistularum similiumque rerum centum numi ut praestarentur ei, convenerat; con- ductor centum numos petebat; ita ei deberi dico, si in carum rerum refectionem eam pecuniam im- peudi <ref>Taur; mearum rerumi in effectionem se eam pecuniain impendi, el corlice Fl., Br.</ref> satisdaret. '''59. [62.]''' IAVOLENUS ''libro V. Labeonis Poste''- ''riorum'' <ref>ex Posterioribus Labeonis, Hal.</ref>. Marcius domum faciendam a Flacco conduxerat, deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium; Massurius Sabi- nus, si vi naturali, veluti terrae motu hoc accide- rit, Flacci esse periculum. '''60. [63]''' LABEO ''Posteriorum libro V''. <ref>VI., Hal.</ref> ''a Ia''- ''voleno epitomatorum''.- Quum in plures annos do- mus locata est, praestare locator debet, ut non solum habitare conductor ex kalendis illis <ref>Iuliis, Hal,</ref> cuius- que anni, sed etiam locare habitatori, si velit, suo tempore possit. Itaque si ea domus ex kalendis Ianuariis <ref>Iuliis, Hal.</ref> fulta <ref>Taur: furta, el códice Fl., Br.</ref> in kalendis Iuniis <ref>usque in Calendas lunias, Hal.</ref> per- mansisset, ita ut nec habitare quisquam, nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestiturum, adeo ut nec cogi quidem posset, ex kalendis Iuliis <ref>luniis, Hal.</ref> refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. § 1. Heredem coloni, quamvis colonus non est, nihilominus domino possidere existimo. § 2. Vestimenta tua fullo perdidit, et habes unde petas, non repetere vis; agis nihilominus ex locato cum fullone. Sed iudicem aestimaturum, an possis adversus furem magis agere, et ab eo tuas res consequi, fullonis videlicet sumtibus; sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullo <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4eg4jnoraztnh9sbca8hpux6jy1tt8f 104 84077 273325 2026-07-05T15:15:06Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''36.''' ULPIANUS; ''libro XI. ad Edictum.''<ref>ad Sabinum, Hal.</ref>—Si quis in pignore pro auro aes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. In qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes subiecisset, furti teneri; quodsi in dando aes subiecisset, turpiter fecisse, non furem esse. Sed et hic puto pignoraticium iudicium locum habere, et ita Pomponius scribit; sed et extra ordinem stellionatus nomine plec... 273325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''36.''' ULPIANUS; ''libro XI. ad Edictum.''<ref>ad Sabinum, Hal.</ref>—Si quis in pignore pro auro aes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. In qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes subiecisset, furti teneri; quodsi in dando aes subiecisset, turpiter fecisse, non furem esse. Sed et hic puto pignoraticium iudicium locum habere, et ita Pomponius scribit; sed et extra ordinem stellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum. § 1.—Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque, vel si quis alii obligatam mihi obligavit, nec me de hoc certioraverit, eodem crimine plectetur. Plane si ea res ampla est, et ad modicum aeris fuerit pignorata, dici debebit, cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pignoraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus sit, qui pignori secundo loco accepit. '''37.''' PAULUS; ''libro V. ad Plautium.''<ref>ad Edictum, Hal.</ref>—Si pignus mihi traditum locassem domino, per locationem retineo possessionem, quia, antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio, quum et animus mihi retinendi sit, et conducenti non sit animus possessionem adipiscendi. '''38.''' MODESTINUS; ''libro I. Differentiarum.''—Pupillo capienti pignus propter metum pignoraticiae actionis necessaria est tutoris auctoritas. '''39.''' ''IDEM;'' ''libro IV. Responsorum.''<ref>III, Hal.</ref>—Caius Seius ob pecuniam mutuam fundum suum Lucio Titio pignori dedit; postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in compensationem<ref>pensationem, Hal.</ref> pecuniae suae certo tempore possideret<ref>et fructus cum debito compensando acciperet, añadieron la Vulg.</ref>; verum ante expletum tempus creditor, quum suprema sua ordinaret, testamento cavit, ut alter ex filiis suis haberet eum fundum, et addidit: «quem de Lucio Titio<ref>Attio, Hal.</ref> emi», quum non emisset; hoc testamentum inter ceteros signavit et Caius Seius, qui fuit debitor; quaero, an ex hoc, quod signavit, praeiudicium aliquod sibi fecerit, quum nullum instrumentum venditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet? Herennius Modestinus respondit, contractui pignoris non obesse, quod debitor testamentum creditoris, in quo se emisse pignus expressit, signasse proponitur. '''40.''' PAPINIANUS; ''libro III. Responsorum.''—Debitor a creditore pignus, quod dedit, frustra emit, quum rei suae nulla emtio sit; nec si minoris emerit, et pignus petat, aut dominium vindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. § 1.—Debitoris filius, qui manet in patris po-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4fjqafesm45s9frxjkxtsk7dhh1u321 273326 273325 2026-07-05T15:16:16Z AUUDRED 32801 /* Emendata */ 273326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''36.''' ULPIANUS; ''libro XI. ad Edictum.''<ref>ad Sabinum, Hal.</ref>—Si quis in pignore pro auro aes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. In qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes subiecisset, furti teneri; quodsi in dando aes subiecisset, turpiter fecisse, non furem esse. Sed et hic puto pignoraticium iudicium locum habere, et ita Pomponius scribit; sed et extra ordinem stellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum. § 1.—Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque, vel si quis alii obligatam mihi obligavit, nec me de hoc certioraverit, eodem crimine plectetur. Plane si ea res ampla est, et ad modicum aeris fuerit pignorata, dici debebit, cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pignoraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus sit, qui pignori secundo loco accepit. '''37.''' PAULUS; ''libro V. ad Plautium.''<ref>ad Edictum, Hal.</ref>—Si pignus mihi traditum locassem domino, per locationem retineo possessionem, quia, antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio, quum et animus mihi retinendi sit, et conducenti non sit animus possessionem adipiscendi. '''38.''' MODESTINUS; ''libro I. Differentiarum.''—Pupillo capienti pignus propter metum pignoraticiae actionis necessaria est tutoris auctoritas. '''39.''' ''IDEM;'' ''libro IV. Responsorum.''<ref>III, Hal.</ref>—Caius Seius ob pecuniam mutuam fundum suum Lucio Titio pignori dedit; postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in compensationem<ref>pensationem, Hal.</ref> pecuniae suae certo tempore possideret<ref>et fructus cum debito compensando acciperet, añadieron la Vulg.</ref>; verum ante expletum tempus creditor, quum suprema sua ordinaret, testamento cavit, ut alter ex filiis suis haberet eum fundum, et addidit: «quem de Lucio Titio<ref>Attio, Hal.</ref> emi», quum non emisset; hoc testamentum inter ceteros signavit et Caius Seius, qui fuit debitor; quaero, an ex hoc, quod signavit, praeiudicium aliquod sibi fecerit, quum nullum instrumentum venditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet? Herennius Modestinus respondit, contractui pignoris non obesse, quod debitor testamentum creditoris, in quo se emisse pignus expressit, signasse proponitur. '''40.''' PAPINIANUS; ''libro III. Responsorum.''—Debitor a creditore pignus, quod dedit, frustra emit, quum rei suae nulla emtio sit; nec si minoris emerit, et pignus petat, aut dominium vindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. § 1.—Debitoris filius, qui manet in patris po-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> omi9zpsnlqk10qf8lqdhtik8s3eagmr 104 84078 273327 2026-07-05T15:22:44Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'testate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus numis comparat; et ideo, si patronus debitoris contra tabulas eius possessionem acceperit, dominii partem obtinebit, nam pecunia, quam filius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. § 2.—Soluta pecunia creditor possessionem pignoris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debet, nec quidquam amplius praestare cogitur. Itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit,... 273327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>testate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus numis comparat; et ideo, si patronus debitoris contra tabulas eius possessionem acceperit, dominii partem obtinebit, nam pecunia, quam filius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. § 2.—Soluta pecunia creditor possessionem pignoris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debet, nec quidquam amplius praestare cogitur. Itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino solvente pecuniam, quam debuit, secundi pignoris neque persecutio dabitur, neque retentio relinquetur. '''41.''' PAULUS; ''libro II.''<ref>Idem libro VIII, Hal.</ref> ''Quaestionum.''—Rem alienam pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti; datur utilis actio pignoraticia creditori. Non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea voluntate, heres extitero; hoc enim modo pignoris persecutio concedenda non est creditori, neque utique sufficit ad competendam utilem pignoraticiam actionem, eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. Sed si convenisset de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quominus utilis actio moveatur. '''42.''' PAPINIANUS;<ref>Idem, Hal.</ref> ''libro III. Responsorum.''—Creditor iudicio, quod de pignore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur; nec audiendus erit, si velit emtorem delegare, quum in venditione, quae fit, ex facto<ref>venditione, quae rite est facta, suum, Hal.</ref> suum creditor negotium gerat. '''43.''' SCAEVOLA; ''libro V.''<ref>VIII, Hal.</ref> ''Digestorum.''—Locum purum pignori creditori obligavit eique instrumentum emtionis tradidit, et quum eum locum inaedificare vellet, mota sibi controversia a vicino de latitudine, quod alius probare non poterat, petiit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis<ref>auctoris, Hal.; actori, Helg.</ref> exhiberet; quo non exhibente minorem locum aedificavit, atque ita damnum passus est; quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat, vel pignus vindicet, doli exceptione posita iudex huius damni rationem habere debeat? Respondit<ref>Respondi, Hal.</ref>, si operam non dedisset, ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem pecunia soluta pignoraticia agere; opera autem in eo data tunc et ante pecuniam solutam in id, quod interest, cum creditore agi. § 1.—Titius quum pecuniam mutuam accepit a Caio Seio sub pignore culleorum, istos culleos quum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Caii Seii creditoris recuperati sunt; quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor, an Seius creditor agnoscere debeat? Respondit<ref>Respondi, Hal.</ref>, secundum ea, quae proponerentur, ob id, quod eo nomine intertrimenti accidisset, non teneri.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nuza6g027ajlif04hf9ppk8jpwwrq7k 273328 273327 2026-07-05T15:24:27Z AUUDRED 32801 273328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>testate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus numis comparat; et ideo, si patronus debitoris contra tabulas eius possessionem acceperit, dominii partem obtinebit, nam pecunia, quam filius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. § 2.—Soluta pecunia creditor possessionem pignoris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debet, nec quidquam amplius praestare cogitur. Itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino solvente pecuniam, quam debuit, secundi pignoris neque persecutio dabitur, neque retentio relinquetur. '''41.''' PAULUS; ''libro III.''<ref>Idem libro VIII, Hal.</ref> ''Quaestionum.''—Rem alienam pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti; datur utilis actio pignoraticia creditori. Non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea voluntate, heres extitero; hoc enim modo pignoris persecutio concedenda non est creditori, neque utique sufficit ad competendam utilem pignoraticiam actionem, eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. Sed si convenisset de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quominus utilis actio moveatur. '''42.''' PAPINIANUS;<ref>Idem, Hal.</ref> ''libro III. Responsorum.''—Creditor iudicio, quod de pignore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur; nec audiendus erit, si velit emtorem delegare, quum in venditione, quae fit, ex facto<ref>venditione, quae rite est facta, suum, Hal.</ref> suum creditor negotium gerat. '''43.''' SCAEVOLA; ''libro V.''<ref>VIII, Hal.</ref> ''Digestorum.''—Locum purum pignori creditori obligavit eique instrumentum emtionis tradidit, et quum eum locum inaedificare vellet, mota sibi controversia a vicino de latitudine, quod alius probare non poterat, petiit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis<ref>auctoris, Hal.; actori, Helg.</ref> exhiberet; quo non exhibente minorem locum aedificavit, atque ita damnum passus est; quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat, vel pignus vindicet, doli exceptione posita iudex huius damni rationem habere debeat? Respondit<ref>Respondi, Hal.</ref>, si operam non dedisset, ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem pecunia soluta pignoraticia agere; opera autem in eo data tunc et ante pecuniam solutam in id, quod interest, cum creditore agi. § 1.—Titius quum pecuniam mutuam accepit a Caio Seio sub pignore culleorum, istos culleos quum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Caii Seii creditoris recuperati sunt; quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor, an Seius creditor agnoscere debeat? Respondit<ref>Respondi, Hal.</ref>, secundum ea, quae proponerentur, ob id, quod eo nomine intertrimenti accidisset, non teneri.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> mmi9w57mt44nih9vve10d0yzoicpcsg 104 84079 273329 2026-07-05T15:30:04Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '{{centrar|'''LIBRO DECIMO CUARTO'''|grande}} {{c|'''TITULO I'''}} {{c|DE LA ACCION EJERCITORIA}} {{c|''[Véase Cód. IV. 25]''}} 1. ULPIANO; ''Comentarios al Edicto, libro XXVIII.''—Nadie hay que ignore, que es patente la utilidad de este Edicto; porque como á veces por la necesidad de navegar contratamos con patronos, ignorando de qué condición ó quiénes sean, fué justo que el que destinó patrón para la nave se obligara, como se obliga el qu... 273329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>{{centrar|'''LIBRO DECIMO CUARTO'''|grande}} {{c|'''TITULO I'''}} {{c|DE LA ACCION EJERCITORIA}} {{c|''[Véase Cód. IV. 25]''}} 1. ULPIANO; ''Comentarios al Edicto, libro XXVIII.''—Nadie hay que ignore, que es patente la utilidad de este Edicto; porque como á veces por la necesidad de navegar contratamos con patronos, ignorando de qué condición ó quiénes sean, fué justo que el que destinó patrón para la nave se obligara, como se obliga el que puso al frente de una tienda, ó de un negocio, á un factor de comercio; como quiera que haya mayor necesidad de contratar con el patrón, que con el factor de comercio, pues el caso permite que cualquiera se informe de la condición del factor de comercio, y de este modo contrate, pero no así respecto del patrón de la nave, porque á veces el lugar y el tiempo no permiten la determinación de deliberar más detenidamente. § 1.—Debemos entender por patrón de nave, aquel á quien está encomendado el cuidado de toda la nave. § 2.—Pero si se hubiere contratado con cualquiera de los marineros, no se dé acción contra el naviero, aunque por delito de cualquiera de los que para hacer navegar la nave estén en ella, se dé acción contra el naviero; porque una es la causa de contratar, y otra la de delinquir, puesto que el que nombró el patrón permite que se contrate con él, y el que emplea los marineros no permite que se contrate con ellos, pero debe cuidar que éstos estén exentos de culpa y de dolo. § 3.—Mas se nombran patronos para dar en arrendamiento las naves, ó para las mercancías, ó para conducir pasajeros, ó para comprar aparejos; pero aunque hubiere sido puesto al frente para comprar ó vender mercancías, también por este motivo obliga al naviero. § 4.—Mas nada importa de qué condición sea este patrón, si libre ó esclavo, ó acaso del naviero, ó de otro; pero tampoco importará de qué edad sea, debiéndoselo imputar esto á sí propio el que lo empleó. § 5.—Pero entendemos por patrón, no solamente el que nombró el naviero, sino también el que nombró el patrón; y esto respondió, consultado, Juliano, respecto del naviero que lo ignoraba. Pero si lo sabe, y consintió que aquél haga de patrón en la nave, se entiende que él mismo lo nombró; cuya opinión me parece aceptable, porque debe responder á todos los actos del patrón el que lo nombró, pues de otro modo serán engañados los contratantes; y más fácilmente se ha de admitir esto por razón de utilidad respecto al patrón, que respecto al factor de comercio. Pero ¿qué, si nombró al patrón de modo que á éste no le fuera lícito nombrar á otro? Hemos de ver si aun admitimos el parecer de Juliano; porque supón, que también expresamente prohibió, que no te sirvas de Ticio como patrón. Sin embargo, se habrá de decir, que hasta aquí se ha de extender la utilidad de los navegantes.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dzavzlhfxyr1jlre19sojdl5utkp6sk 273330 273329 2026-07-05T15:33:30Z AUUDRED 32801 273330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>{{centrar|'''LIBER QUARTUSDECIMUS'''|grande}} {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE EXERCITORIA ACTIONE}} {{c|''(Cf. Cod. IV. 25.)''}} '''1.''' ULPIANUS; ''libro XXVIII.''<ref>XXIX., Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Utilitatem huius Edicti patere, nemo est, qui ignoret; nam quum interdum ignari, cuius sint conditionis vel quales, cum magistris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit, eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit; quum sit maior necessitas contrahendi cum magistro, quam institore, quippe res patitur, ut de conditione quis institoris dispiciat, et sic contrahat, in navis magistro non ita, nam interdum locus, tempus non patitur plenius deliberandi consilium. § 1.—Magistrum navis accipere debemus, cui totius navis cura<ref>anchora, Vulg.</ref> mandata est. § 2.—Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem; alia enim est contrahendi causa, alia delinquendi, siquidem qui magistrum praeposit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum iis permittit, sed culpa et dolo carere eos curare debet. § 3.—Magistri autem imponuntur locandis navibus, vel ad merces, vel vectoribus conducendis armamentisve emendis; sed etiamsi mercibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. § 4.—Cuius autem conditionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber, an servus, et utrum exercitoris, an alienus; sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo, qui praeposuit. § 5.—Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister; et hoc consultus Iulianus in ignorante exercitore respondit. Ceterum si scit, et passus est, eum in nave magisterio fungi, ipse eum imposuisse videtur; quae sententia mihi videtur probabilis, omnia enim facta magistri debet praestare, qui eum praeposuit, alioquin contrahentes decipientur; et facilius hoc in magistro, quam institutore admittendum propter utilitatem. Quid tamen, si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere, an adhuc Iuliani sententiam admittimus<ref>admittamus, Hal., Vulg.</ref>, videndum est; finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. Dicendum tamen erit, eo usque producendam utilitatem navigantium.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hqdss25y9nffr1i9rm7k71jjxgnpege 273331 273330 2026-07-05T15:34:27Z AUUDRED 32801 273331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> {{centrar|'''LIBER QUARTUSDECIMUS'''|grande}} {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE EXERCITORIA ACTIONE}} {{c|''(Cf. Cod. IV. 25.)''}} '''1.''' ULPIANUS; ''libro XXVIII.''<ref>XXIX., Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Utilitatem huius Edicti patere, nemo est, qui ignoret; nam quum interdum ignari, cuius sint conditionis vel quales, cum magistris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit, eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit; quum sit maior necessitas contrahendi cum magistro, quam institore, quippe res patitur, ut de conditione quis institoris dispiciat, et sic contrahat, in navis magistro non ita, nam interdum locus, tempus non patitur plenius deliberandi consilium. § 1.—Magistrum navis accipere debemus, cui totius navis cura<ref>anchora, Vulg.</ref> mandata est. § 2.—Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem; alia enim est contrahendi causa, alia delinquendi, siquidem qui magistrum praeposit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum iis permittit, sed culpa et dolo carere eos curare debet. § 3.—Magistri autem imponuntur locandis navibus, vel ad merces, vel vectoribus conducendis armamentisve emendis; sed etiamsi mercibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. § 4.—Cuius autem conditionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber, an servus, et utrum exercitoris, an alienus; sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo, qui praeposuit. § 5.—Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister; et hoc consultus Iulianus in ignorante exercitore respondit. Ceterum si scit, et passus est, eum in nave magisterio fungi, ipse eum imposuisse videtur; quae sententia mihi videtur probabilis, omnia enim facta magistri debet praestare, qui eum praeposuit, alioquin contrahentes decipientur; et facilius hoc in magistro, quam institutore admittendum propter utilitatem. Quid tamen, si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere, an adhuc Iuliani sententiam admittimus<ref>admittamus, Hal., Vulg.</ref>, videndum est; finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. Dicendum tamen erit, eo usque producendam utilitatem navigantium.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lkme3yyxeqhk6basgmtmd3azcdfk1ru 273332 273331 2026-07-05T15:47:18Z AUUDRED 32801 273332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> <center><big>'''LIBER QUARTUSDECIMUS'''</big></center> {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE EXERCITORIA ACTIONE}} {{c|''(Cf. Cod. IV. 25.)''}} '''1.''' ULPIANUS; ''libro XXVIII.''<ref>XXIX., Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Utilitatem huius Edicti patere, nemo est, qui ignoret; nam quum interdum ignari, cuius sint conditionis vel quales, cum magistris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit, eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit; quum sit maior necessitas contrahendi cum magistro, quam institore, quippe res patitur, ut de conditione quis institoris dispiciat, et sic contrahat, in navis magistro non ita, nam interdum locus, tempus non patitur plenius deliberandi consilium. § 1.—Magistrum navis accipere debemus, cui totius navis cura<ref>anchora, Vulg.</ref> mandata est. § 2.—Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem; alia enim est contrahendi causa, alia delinquendi, siquidem qui magistrum praeposit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum iis permittit, sed culpa et dolo carere eos curare debet. § 3.—Magistri autem imponuntur locandis navibus, vel ad merces, vel vectoribus conducendis armamentisve emendis; sed etiamsi mercibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. § 4.—Cuius autem conditionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber, an servus, et utrum exercitoris, an alienus; sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo, qui praeposuit. § 5.—Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister; et hoc consultus Iulianus in ignorante exercitore respondit. Ceterum si scit, et passus est, eum in nave magisterio fungi, ipse eum imposuisse videtur; quae sententia mihi videtur probabilis, omnia enim facta magistri debet praestare, qui eum praeposuit, alioquin contrahentes decipientur; et facilius hoc in magistro, quam institutore admittendum propter utilitatem. Quid tamen, si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere, an adhuc Iuliani sententiam admittimus<ref>admittamus, Hal., Vulg.</ref>, videndum est; finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. Dicendum tamen erit, eo usque producendam utilitatem navigantium.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5bh6k6w8rij4dulsr1erloxdcl1c71j 273333 273332 2026-07-05T15:47:54Z AUUDRED 32801 273333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><center><big>'''LIBER CUARTUSDECIMUS'''</big></center> {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE EXERCITORIA ACTIONE}} {{c|''(Cf. Cod. IV. 25.)''}} '''1.''' ULPIANUS; ''libro XXVIII.''<ref>XXIX., Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Utilitatem huius Edicti patere, nemo est, qui ignoret; nam quum interdum ignari, cuius sint conditionis vel quales, cum magistris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit, eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit; quum sit maior necessitas contrahendi cum magistro, quam institore, quippe res patitur, ut de conditione quis institoris dispiciat, et sic contrahat, in navis magistro non ita, nam interdum locus, tempus non patitur plenius deliberandi consilium. § 1.—Magistrum navis accipere debemus, cui totius navis cura<ref>anchora, Vulg.</ref> mandata est. § 2.—Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem; alia enim est contrahendi causa, alia delinquendi, siquidem qui magistrum praeposit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum iis permittit, sed culpa et dolo carere eos curare debet. § 3.—Magistri autem imponuntur locandis navibus, vel ad merces, vel vectoribus conducendis armamentisve emendis; sed etiamsi mercibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. § 4.—Cuius autem conditionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber, an servus, et utrum exercitoris, an alienus; sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo, qui praeposuit. § 5.—Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister; et hoc consultus Iulianus in ignorante exercitore respondit. Ceterum si scit, et passus est, eum in nave magisterio fungi, ipse eum imposuisse videtur; quae sententia mihi videtur probabilis, omnia enim facta magistri debet praestare, qui eum praeposuit, alioquin contrahentes decipientur; et facilius hoc in magistro, quam institutore admittendum propter utilitatem. Quid tamen, si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere, an adhuc Iuliani sententiam admittimus<ref>admittamus, Hal., Vulg.</ref>, videndum est; finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. Dicendum tamen erit, eo usque producendam utilitatem navigantium.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ftngeeq8o8joygx2zn0oqlrye3vz6k4 104 84080 273336 2026-07-05T15:53:07Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 6.—Por nave debemos entender, ya la de mar, ya la de río, ya navegue en algún estanque, ya sea un barquichuelo. § 7.—Mas no por toda causa da acción el Pretor contra el naviero, sino por razón de aquella cosa de la que allí hubiere sido encargado, esto es, si hubiera sido puesto para aquel objeto, por ejemplo, si se hubiere arrendado el transporte de carga, ó si hubiere comprado algunas cosas útiles para el navegante, ó si se contrató, ó s... 273336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 6.—Por nave debemos entender, ya la de mar, ya la de río, ya navegue en algún estanque, ya sea un barquichuelo. § 7.—Mas no por toda causa da acción el Pretor contra el naviero, sino por razón de aquella cosa de la que allí hubiere sido encargado, esto es, si hubiera sido puesto para aquel objeto, por ejemplo, si se hubiere arrendado el transporte de carga, ó si hubiere comprado algunas cosas útiles para el navegante, ó si se contrató, ó se gastó algo para reparar la nave, ó si los marineros pidieren alguna cosa por razón de su trabajo. § 8.—¿Qué, si hubiere tomado dinero en mutuo, se entenderá acaso haberse obrado por razón del mismo cargo? Y Pegaso opina, que si hubiere tomado en mutuo para servicio de aquel objeto, á que él fué destinado, se ha de dar la acción; cuya opinión juzgo verdadera. Porque, ¿qué se dirá, si recibió en mutuo para armar ó proveer la nave, ó para procurarse marineros? § 9.—Por lo cual pregunta Ofilio, si habiendo recibido en mutuo dinero para reparar la nave, lo hubiere aplicado á su propio uso, ¿se dará la acción contra el naviero? Y dice, que si lo recibió con esta obligación, como para haberlo de invertir en la nave, y luego cambió de voluntad, el naviero se habrá de culpar á sí mismo de quedar obligado, por haber empleado á tal individuo; pero que si desde el principio tomó la resolución de defraudar al acreedor, y no hubiere expresado especialmente que lo recibió por causa de la nave, es al contrario; cuya distinción aprueba Pedio. § 10.—Pero también si el patrón engañó en el precio de las cosas compradas, el daño será del naviero, no del acreedor. § 11.—Mas si habiendo recibido de otro en mutuo, pagó á aquél que había prestado para la reparación de la nave, opino que también á éste se le ha de dar acción, cual si hubiere prestado para la nave. § 12.—Así, pues, el nombramiento para el cargo da regla cierta á los contratantes; por lo cual, si lo puso al frente de la nave para esto solo, para que cobre los fletes, no para que dé en arrendamiento, porque acaso él mismo había dado en arrendamiento, no quedará obligado el naviero, si el patrón hubiere dado en arrendamiento; ó si tan solo para dar en arrendamiento, y no para cobrar, se habrá de decir lo mismo; ó si para esto, para que arriende á los viajeros el pasaje, no para que preste la nave para mercancías, ó al contrario, habiéndose excedido de su atribución, no obligará al naviero. Pero si fué nombrado para que la dé en arrendamiento para ciertas mercancías, por ejemplo, para legumbres, ó cáñamo, y él la arrendó para mármoles, u otra materia, igualmente se habrá de decir, que no queda obligado; porque ciertas naves son para mercancías, y ciertas otras, como ellos dicen, para pasajeros; y sé que los más encargan que no reciban pasajeros, y que los admitan de este modo, para negociar en cierta región y en cierto mar, como he ahí que son las naves que de Sícopa, ó de Dirraquio, transportan pasajeros á Brindis, siendo inhábiles para carga. Asimismo algunas son capaces para río, no siendo suficientes para el mar.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ik3jwtfr7tygzi2hdv77putk9hp613s 273337 273336 2026-07-05T15:55:45Z AUUDRED 32801 273337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 6.—Navem accipere debemus sive marinam, sive fluviatilem, sive in aliquo stagno naviget, sive scapham sit. § 7.—Non autem ex omni causa Praetor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius rei praepositus fuerit, id est, si in eam rem praepositus sit, utputa si ad<ref>omittit adeo Hal.</ref> onus vehendum locatum sit, aut aliquas res emerit utiles naviganti, vel si quid reficiendae navis causa contractum vel impensum est, vel si quid nautae operarum nomine petent. § 8.—Quid, si mutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine videatur gestum? Et Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dandam actionem; quam sententiam puto veram. Quid enim, si ad armandam instruendamque navem, vel nautas exhibendos mutuatus est? § 9.—Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam navem mutuatus numos in suos usus converterit, an in exercitorem detur actio? Et ait, si hac lege accepit, quasi in navem impensurus, mox mutavit voluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit; quodsi ab initio consilium cepit fraudandi creditoris, et hoc specialiter non expresserit, quod ad navis causam accepit<ref>acceperit, Bynkershoek coniectura; accepit, F.</ref>, contra esse; quam distinctionem Pedius probat. § 10.—Sed et si in pretiis rerum emtarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. § 11.—Sed si ab alio mutuatus liberavit eum, qui in navis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in navem crediderit. § 12.—Igitur praepositio certam legem dat contrahentibus; quare si eum praeposuit navi ad hoc solum, ut vecturas exigat, non ut locet, quod forte ipse locaverat, non tenebitur exercitor, si magister locaverit; vel si ad locandum tantum, non ad exigendam, idem erit dicendum; aut si ad hoc, ut vectoribus locet, non ut mercibus navem praestet, vel contra, modum egressus non obligabit exercitorem. Sed et si ut certis mercibus<ref>mercedibus, alii.</ref> eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae<ref>cannabi, alii.</ref>, ille marmoribus, vel alii materiae<ref>alia materia, F.; Hal., Vulg.</ref> locavit, dicendum erit<ref>exercitorem, inserta Hotomanus.</ref>, non teneri; quaedam enim naves onerariae, quaedam, ut ipsi dicunt, ἐμφακτῆγοι (vectorum ductrices)<ref>emplactae, Vulg.; cimbatae, emphractae, error ex Hesychio: ἐμφακτήγος, navis ad transportandos homines comparata. Hal.</ref> sunt; et plerosque mandare scio, ne<ref>Hal.; alii omittunt.</ref> vectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotientur<ref>ne negotiantur, F.</ref>, ut ecce sunt naves, quae Brundusium<ref>Hal.; Brandusium, F.</ref> a Cassiopa<ref>Cassopa, Capua, alii.</ref>, vel a<ref>Taur., secundum antiquam correctionem codicis F.; omittit F secundum scripturam originalem, Br.</ref> Dyrrachio vectores traiciunt, ad onera inhabiles. Item quaedam fluvii capaces ad mare non sufficientes.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r1d78i9sl3uobiayut5vrg0cwsmdvem 104 84081 273338 2026-07-05T16:01:38Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 13.—Si plures sint magistri non divisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem; si divisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor. § 14.—Sed et si sic praeposuit, ut plerumque<ref>plerique, ex margine anteriore codicis F.</ref> faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno, sibi imputabit. § 15.—Exercitorem autem cum dicimus, ad quem obventiones et reditus o... 273338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 13.—Si plures sint magistri non divisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem; si divisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor. § 14.—Sed et si sic praeposuit, ut plerumque<ref>plerique, ex margine anteriore codicis F.</ref> faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno, sibi imputabit. § 15.—Exercitorem autem cum dicimus, ad quem obventiones et reditus omnes perveniunt, sive is dominus navis sit, sive a domino navem per aversionem conduxit vel ad tempus, vel in perpetuum. § 16.—Parvi autem refert, qui exercet, masculus sit, an mulier, paterfamilias, an filiusfamilias vel servus; pupillus autem si navem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem. § 17.—Est autem nobis electio, utrum exercitorem, an magistrum convenire velimus. § 18.—Sed ex contrario, exercenti navem adversus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat. Sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. Solent plane Praefecti propter ministerium annonae, item in provinciis Praesides provinciarum extra ordinem eos iuvare ex contractu magistrorum. § 19.—Si is, qui navem exercuerit, in aliena potestate erit, eiusque voluntate navem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit, qui navem exercuerit, iudicium datur. § 20.—Licet autem datur actio in eum, cuius in potestate est, qui navem exercet, tamen ita demum datur, si voluntate eius exerceat. Ideo autem ex voluntate in solidum tenentur, qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rempublicam<ref>Reipublicae, Hal., Vulg.</ref> navium exercitio pertinet. At institorum non idem usus est; ea propter in tributum duntaxat vocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. Sed si sciente duntaxat, non etiam volente<ref>domino, inserta Hal.</ref>, cum magistro contractum sit, utrum quasi in volentem damus actionem in solidum, an vero exemplo tributoriae dabimus? In re igitur dubia melius est verbis Edicti servire, et neque scientiam solam et nudam patris dominive in navibus onerare, neque in peculiaribus mercibus voluntatem extendere ad solidi obligationem. Et ita videtur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem voluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium. § 21.—In potestate autem accipiemus utriusque sexus, vel filios, vel filias, vel servos, vel servas. § 22.—Si tamen servus peculiaris<ref>pecularis, Goth.</ref> volente filiofamilias, in cuius peculio erat, vel servo<ref>Taur. secundum scripturam originalem; servis, F. secundum recentem correctionem, Br.</ref>, vicarius eius navem exercuit, pater dominusve, qui voluntatem non accommodavit, duntaxat de<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1geymw33s7rgal74yl4c11z5fntk6zo 104 84082 273339 2026-07-05T16:06:01Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. Plane si voluntate domini vel patris exerceant, in solidum tenebuntur, et praeterea et filius, si et ipse voluntatem accommodavit, in solidum erit obligatus. § 23.—Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, duntaxat polliceatur Praetor actionem, tamen, ut Iulianus quoque scripsit, etiamsi cum ipso exercitore sit contractum, pater dominusve in solidum tenebitur. § 24.—Haec actio ex persona... 273339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. Plane si voluntate domini vel patris exerceant, in solidum tenebuntur, et praeterea et filius, si et ipse voluntatem accommodavit, in solidum erit obligatus. § 23.—Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, duntaxat polliceatur Praetor actionem, tamen, ut Iulianus quoque scripsit, etiamsi cum ipso exercitore sit contractum, pater dominusve in solidum tenebitur. § 24.—Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur; et ideo si cum utro<ref>alterutro, Hal., Vulg.</ref> eorum actum est, cum altero agi non potest; sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio; sed et si ab exercitore, sive suo nomine, id est propter honorariam obligationem, sive magistri nomine solverit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me solvendo me liberat. § 25.—Si plures navem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi potest. '''2.''' GAIUS; ''libro IX.''<ref>VII., Hal.</ref> ''ad Edictum provinciale.''—ne in plures adversarios distringatur<ref>Hal., Vulg.; destingatur, F.</ref>, qui cum uno contraxerit; '''3.''' PAULUS; ''libro XXIX. ad Edictum.''—nec quidquam facere, quotam quisque portionem in nave habeat, eumque, qui praestiterit, societatis iudicio a ceteris consecuturum. '''4.''' ULPIANUS; ''libro XXIX. ad Edictum.''—Si tamen plures per se navem exerceant, pro portionibus exercitionis conveniuntur; neque enim invicem sui magistri videntur<ref>videbuntur, ad marginem interiorem codicis F.</ref>. § 1.—Sed si plures exerceant, unum autem de numero suo magistrum fecerint, huius nomine in solidum poterunt conveniri. § 2.—Sed si servus plurium navem exerceat voluntate eorum, idem placuit, quod in pluribus exercitoribus; plane si unius ex omnibus<ref>unius omnium, Hal.; unus ex communi, Vulg.</ref> voluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto<ref>in isto, inserta Hal.</ref>, et in superiore casu in solidum omnes teneri. § 3.—Si servus sit, qui navem exercuit voluntate domini, et alienatus fuerit, nihilominus is, qui eum alienavit, tenebitur; proinde et si decesserit servus, tenebitur, nam et magistro defuncto tenebitur. § 4.—Hae actiones perpetuo, et heredibus, et in heredes dabuntur, proinde et si servus, qui voluntate domini exercuit, decessit, etiam post annum dabitur haec actio, quamvis de peculio ultra annum non detur. '''5.''' PAULUS; ''libro XXIX. ad Edictum.''—<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rqyqyleu0hcbcmkivd263cpjcsuos9n 102 84083 273340 2026-07-05T16:06:27Z Saumache 27923 Paginam instituit, scribens '{{Scriptor}} ==Opera== * [[Celeres passiones]] * [[Tardae passiones]]<!--https://cmg.bbaw.de/epubl/online/cml_06_01.php?p=2-->' 273340 wikitext text/x-wiki {{Scriptor}} ==Opera== * [[Celeres passiones]] * [[Tardae passiones]]<!--https://cmg.bbaw.de/epubl/online/cml_06_01.php?p=2--> plzlcy3qkww8elbbu3k6y7tovg15snq 104 84084 273341 2026-07-05T16:13:11Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'qui in mea potestate sit, magistrum navis habeas, mihi quoque in te competit actio, si quid cum eo contraxero. Idem est, si communis servus nobis erit; ex locato tamen mecum ages, quod operas servi mei conduxeris, quia etsi cum alio contraxisset, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem; quemadmodum cum libero, si quidem conduxisses, experieris<ref>experireris, Hal.</ref>; quodsi gratuitae operae fuerint, mandati ages.... 273341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>qui in mea potestate sit, magistrum navis habeas, mihi quoque in te competit actio, si quid cum eo contraxero. Idem est, si communis servus nobis erit; ex locato tamen mecum ages, quod operas servi mei conduxeris, quia etsi cum alio contraxisset, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem; quemadmodum cum libero, si quidem conduxisses, experieris<ref>experireris, Hal.</ref>; quodsi gratuitae operae fuerint, mandati ages. § 1.—Item si servus meus navem exercebit, et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quominus adversus magistrum experiar actione, quae mihi vel iure civili, vel honorario competit; nam et cuivis alii non obstat hoc Edictum, quominus cum magistro agere possit; hoc enim Edicto non transfertur actio, sed adiicitur. § 2.—Si unus ex his<ref>Lucius, inserta Hal.</ref> exercitoribus cum magistro navis contraxerit, agere cum aliis exercitoribus poterit. '''6.''' PAULUS; ''libro VI. Brevium.''<ref>libro VI. Brevium Edicti, F.; Brevis Edicti, Hal.; Brev., ex margine interiore codicis F.</ref>—Si servus non voluntate domini navem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. § 1.—Si communis servus voluntate dominorum exerceat navem, in singulos dari debebit in solidum actio. '''7.''' AFRICANUS; ''libro VIII. Quaestionum.''—Lucius Titius Stichum magistrum navis praeposuit, is pecuniam mutuatus cavit, se in refectionem navis eam accepisse; quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret, pecuniam in refectionem navis esse consumtam? Respondit, creditorem utiliter acturum, si, quum pecunia crederetur, navis in ea causa fuisset, ut refici deberet; etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae navis curam suscipiat, et negotium domini gerat, quod certe futurum sit, si necesse habeat probare, pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus; quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit, necessariam refectioni pecuniam esse. Quare etsi in ea causa fuerit navis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset necessaria, non debere in solidum adversus dominum navis actionem dari. § 1.—Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit; quid enim, inquit, si ad velum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino velum comparari non potest? Et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ofh4nr47n1vrkaaalhxg7v2r0gkovdj 273342 273341 2026-07-05T16:14:20Z AUUDRED 32801 273342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>qui in mea potestate sit, magistrum navis habeas, mihi quoque in te competit actio, si quid cum eo contraxero. Idem est, si communis servus nobis erit; ex locato tamen mecum ages, quod operas servi mei conduxeris, quia etsi cum alio contraxisset, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem; quemadmodum cum libero, si quidem conduxisses, experieris<ref>experireris, Hal.</ref>; quodsi gratuitae operae fuerint, mandati ages. § 1.—Item si servus meus navem exercebit, et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quominus adversus magistrum experiar actione, quae mihi vel iure civili, vel honorario competit; nam et cuivis alii non obstat hoc Edictum, quominus cum magistro agere possit; hoc enim Edicto non transfertur actio, sed adiicitur. § 2.—Si unus ex his exercitoribus cum magistro navis contraxerit, agere cum aliis exercitoribus poterit. '''6.''' PAULUS; ''libro VI. Brevium.''<ref>libro VI. Brevium Edicti, F.; Brevis Edicti, Hal.; Brev., ex margine interiore codicis F.</ref>—Si servus non voluntate domini navem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. § 1.—Si communis servus voluntate dominorum exerceat navem, in singulos dari debebit in solidum actio. '''7.''' AFRICANUS; ''libro VIII. Quaestionum.''—Lucius<ref>Lucius, inserta Hal.</ref> Titius Stichum magistrum navis praeposuit, is pecuniam mutuatus cavit, se in refectionem navis eam accepisse; quaesitum est, an non aliter<ref>Lucius, inserta Hal.</ref> Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret, pecuniam in refectionem navis esse consumtam? Respondit, creditorem utiliter acturum, si, quum pecunia crederetur, navis in ea causa fuisset, ut refici deberet; etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae navis curam suscipiat, et negotium domini gerat, quod certe futurum sit, si necesse habeat probare, pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus; quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit, necessariam refectioni pecuniam esse. Quare etsi in ea causa fuerit navis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset necessaria, non debere in solidum adversus dominum navis actionem dari. § 1.—Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit; quid enim, inquit, si ad velum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino velum comparari non potest? Et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9dfdto9ly86gp0mkxtn4rtcpbvucjp6 0 84085 273343 2026-07-05T16:15:48Z Saumache 27923 Paginam instituit, scribens '{{Titulus |OperaeTitulus=Tardae passiones |OperaeWikiPagina=Tardae passiones |Scriptor=Caelius Aurelianus |Annus=Saeculo II |Genus=Medicina }}' 273343 wikitext text/x-wiki {{Titulus |OperaeTitulus=Tardae passiones |OperaeWikiPagina=Tardae passiones |Scriptor=Caelius Aurelianus |Annus=Saeculo II |Genus=Medicina }} fnrr3ld3asa5yiomvv6x9u4n1olbkn0 273345 273343 2026-07-05T16:17:52Z Saumache 27923 273345 wikitext text/x-wiki {{Titulus |OperaeTitulus=Tardae passiones |OperaeWikiPagina=Tardae passiones |SubTitulus=sive chronicae passiones |Scriptor=Caelius Aurelianus |Annus=Saeculo II |Genus=Medicina }} t5crecoaluo0su4gi27l1dpbicgdcex 0 84086 273344 2026-07-05T16:17:07Z Saumache 27923 Paginam instituit, scribens '{{Titulus |OperaeTitulus=Celeres passiones |OperaeWikiPagina=Celeres passiones |SubTitulus=sive acutae passiones |Scriptor=Caelius Aurelianus |Annus=Saeculo II |Genus=Medicina }}' 273344 wikitext text/x-wiki {{Titulus |OperaeTitulus=Celeres passiones |OperaeWikiPagina=Celeres passiones |SubTitulus=sive acutae passiones |Scriptor=Caelius Aurelianus |Annus=Saeculo II |Genus=Medicina }} q7dnone12ye2dyho55ubmvv331jmh2r 14 84087 273346 2026-07-05T16:20:57Z Saumache 27923 Paginam instituit, scribens '{{Vide|Scriptor:Caelius Aurelianus}} [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aurelianus, Caelius]]' 273346 wikitext text/x-wiki {{Vide|Scriptor:Caelius Aurelianus}} [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Aurelianus, Caelius]] 9zklvc2eh1ssgmxwmzpkjbd755fah62 104 84088 273347 2026-07-05T16:25:25Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 8.—Non solum autem inter duos fundos, verum etiam inter tres pluresve fundos accipi iudicium finium regundorum potest, utputa singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte vel quatuor. § 9.—Finium regundorum actio et in agris vectigalibus, et inter eos, qui usumfructum habent, vel fructuarium et dominum proprietatis vicini fundi, et inter eos, qui iure pignoris possident, competere potest. § 10.—Hoc iudicium locum habet in confinio... 273347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 8.—Non solum autem inter duos fundos, verum etiam inter tres pluresve fundos accipi iudicium finium regundorum potest, utputa singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte vel quatuor. § 9.—Finium regundorum actio et in agris vectigalibus, et inter eos, qui usumfructum habent, vel fructuarium et dominum proprietatis vicini fundi, et inter eos, qui iure pignoris possident, competere potest. § 10.—Hoc iudicium locum habet in confinio praediorum rusticorum, urbanorum displicuit; neque enim confines hi, sed magis vicini dicuntur<ref>Confinia haec sunt, sed magis vicina dicuntur, Vulg.; lo que sería más correcto.—N. del T.</ref>, et ea communibus parietibus plerumque disterminantur; et ideo etsi in agris aedificia iuncta sint, locus huic actioni non erit. Et in urbe hortorum latitudo contingere<ref>efficere, Hal.</ref> potest, ut etiam finium regundorum agi possit. § 11.—Si<ref>Según nuestra conjetura; ''Sive via'', F.; ''Si vero via'', Vulg.; ''Sive flumen, sive via'', Concio, siguiendo a Front.; lo que...</ref> via publica intervenit, confinium non intelligitur, et ideo finium regundorum agi non potest. '''5.''' IDEM; ''libro XV. ad Sabinum.''—quia magis in confinio meo via publica vel flumen sit, quam ager vicini. '''6.''' IDEM; ''libro XXIII. ad Edictum.''—Sed si rivus privatus intervenit, finium regundorum agi potest. '''7.''' MODESTINUS; ''libro X. Pandectarum.''<ref>Pandectarum, Hal.</ref>—De modo agrorum arbitri dantur, et is, qui maiorem locum in territorio habere dicitur, ceteris, qui minorem locum possident, integrum locum assignare compellitur; idque ita rescriptum est. '''8.''' ULPIANUS; ''libro VI. Opinionum.''<ref>VI. de officio Proconsulis, Hal.</ref>—Si irruptione fluminis fines agri confudit inundatio, ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habent, occasionem praestat, Praeses provinciae alieno eos abstinere, et domino suum restitui, terminosque per mensorem declarari iubet. § 1.—Ad officium de finibus cognoscentis pertinet, mensores mittere, et per eos dirimere ipsam finium quaestionem, ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis. '''9.''' IULIANUS; ''libro VIII. Digestorum.''—Iudicium finium regundorum manet, quamvis socii communi dividundo egerint, vel alienaverint fundum. '''10.''' IDEM; ''libro LI. Digestorum.''—Iudicium communi dividundo, familiae erciscundae, finium regundorum tale est, ut in eo singulae personae duplex ius habeant, agentis, et eius, quocum agitur. '''11.''' PAPINIANUS; ''libro II. Responsorum.''—In finalibus quaestionibus vetera monumenta, cen-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ceyxz864dwh0jc6c68lx34r9995piqk 104 84089 273348 2026-07-05T16:29:17Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'hoc apparere non poterit (1), satis erit pro nau- ta, si probaverit impositum esse mancipium.{{-}} '''§ 1.'''-Si ea conditione navem conduxisti, ut ea increes tuae portarentur, easque merces nulla nauta necessitate coactus in navem deteriorem, quum id sciret te fieri nolle, transtulit, et merces tuae cum ea nave perierunt, in qua novissime vectac sunt, habes ex conducto locato (2) cum priore nauta actionem. Paulus: imo contra, si modo ea navi... 273348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>hoc apparere non poterit (1), satis erit pro nau- ta, si probaverit impositum esse mancipium.{{-}} '''§ 1.'''-Si ea conditione navem conduxisti, ut ea increes tuae portarentur, easque merces nulla nauta necessitate coactus in navem deteriorem, quum id sciret te fieri nolle, transtulit, et merces tuae cum ea nave perierunt, in qua novissime vectac sunt, habes ex conducto locato (2) cum priore nauta actionem. Paulus: imo contra, si modo ea navigatione utraque navis periit, quum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. Idem iuris erit, si prior nauta publice retentus naviga- re cum tuis mercibus prohibitus fuerit. Idem iu- ris erit, quum en conditione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi aute consti- tutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem devehendas eas merces locasses (3), nec per eum staret, quominus remissam sibi eam poe- nam (4) spectaret. Idem iuris in eodem genere cogitationis observabimus, si probatum fuerit, nautam morbo impeditum navigare non potuisse. Idem dicemus, si navis eius vitium fecerit sine dolo malo et culpa eius.{{-}} '''§ 2.''' Si conduxisti navem amphorarum duo millium, et ibi amphoras portasti, pro duobus millibus amphorarum pretium debes. Paulus: imo si aversione navis conducta est, pro duobus mil- libus debetur merces; si pro numero impositarum amphorarum merces constituta est, contra se ha- bet, nam pro tot amphoris pretium debes, quot portasti.{{-}} {{c|'''TIT. III'''}} {{c|{{minor|'''DE INSTITORIA ACTIONE}}'''}} {{c|{{minor|'''[Cf. Cod. IV. 25.]}}'''}} '''1. ULPIANUS''' ''libro XXVIII.'' (5) ''ad Edictum.''- Aequum Praetori visum est, sicut commoda sen- timus ex actu (6) institorum, ita etiam obligari nos ex coutractibus ipsorum, et conveniri. Sed non idem facit circa eum, qui institorem prae- posuit, ut experiri possit; sed si quidem servum proprium institorem habuit, potest esse securus acquisitis sibi actionibus; si autem vel alienum. servum, vel etiam hominem liberum, actione de- ficietur (7); ipsum tamen institorem, vel dominum eius convenire poterit vel mandati, vel negotio- rum gestorum. Marcellus autem ait, debere dari actionem ei, qui institorem praeposuit, in eos, qui cum eo contraxerint.{{-}} '''2. GAIUS''' ''libro IX.'' (8) ''ad Edictum provincia-''{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 71waedw3n4q9t8lzheo07776zo4dp0z 273469 273348 2026-07-06T02:19:13Z Nea1109 32209 273469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>hoc apparere non poterit <ref>{{x-minor|'''''Fl. según corrección, B.; potuerit, Taur. según la escritura original.'''''}}</ref>, satis erit pro nau- ta, si probaverit impositum esse mancipium.{{-}} '''§ 1.'''—Si ea conditione navem conduxisti, ut ea increes tuae portarentur, easque merces nulla nauta necessitate coactus in navem deteriorem, quum id sciret te fieri nolle, transtulit, et merces tuae cum ea nave perierunt, in qua novissime vectae sunt, habes ex conducto locato <ref>{{x-minor|'''''locato, omítelo Hal.'''''}}</ref> cum priore nauta actionem. Paulus: imo contra, si modo ea navigatione utraque navis periit, quum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. Idem iuris erit, si prior nauta publice retentus naviga- re cum tuis mercibus prohibitus fuerit. Idem iu- ris erit, quum ea conditione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante consti- tutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem devehendas eas merces locasses <ref>{{x-minor|'''''Hal.; locasset, Fl.'''''}}</ref>, nec per eum staret, quominus remissam sibi eam poe- nam <ref>{{x-minor|'''''Según conjetura de Cuyacio (Obs. III. 2.); remissa sibi ea poena, F.; remissam sibi eam speraret, acertadamente otros en Hal.'''''}}</ref> spectaret. Idem iuris in eodem genere cogitationis observabimus, si probatum fuerit, nautam morbo impeditum navigare non potuisse. Idem dicemus, si navis eius vitium fecerit sine dolo malo et culpa eius.{{-}} '''§ 2.'''—Si conduxisti navem amphorarum duo millium, et ibi amphoras portasti, pro duobus millibus amphorarum pretium debes. Paulus: imo si aversione navis conducta est, pro duobus mil- libus debetur merces; si pro numero impositarum amphorarum merces constituta est, contra se ha- bet, nam pro tot amphoris pretium debes, quot portasti.{{-}} {{c|'''TIT. III'''}} {{c|{{minor|'''DE INSTITORIA ACTIONE'''}}}} {{c|{{minor|'''[Cf. Cod. IV. 25.]'''}}}} '''1. ULPIANUS''' '''''libro XXIX.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Nat.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Aequum Praetori visum est, sicut commoda sen- timus ex actu <ref>{{x-minor|'''''contractu, Hal.'''''}}</ref> institorum, ita etiam obligari nos ex contractibus ipsorum, et conveniri. Sed non idem facit circa eum, qui institorem prae- posuit, ut experiri possit; sed si quidem servum proprium institorem habuit, potest esse securus acquisitis sibi actionibus; si autem vel alienum servum, vel etiam hominem liberum, actione de- ficietur <ref>{{x-minor|'''''actio deficiet, Hal.'''''}}</ref>; ipsum tamen institorem, vel dominum eius convenire poterit vel mandati, vel negotio- rum gestorum. Marcellus autem ait, debere dari actionem ei, qui institorem praeposuit, in eos, qui cum eo contraxerint.{{-}} '''2. GAIUS''' '''''libro VIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''VIII., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum provincia- le.'''''{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> t3mo9ew9xn0rgchr5sz9e06yuls2wmz 104 84090 273349 2026-07-05T16:35:41Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ficia interveniant; neque enim multum interest, arbores quis in confinio, an aedificium ponat. § 1.—Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat; et si forte amovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere<ref>dirimere, Vulg.</ref> iudex velit, potest hoc facere per iudicationem<ref>adiudicationem, Hal., Vulg.</ref> et condemnationem. '''3.''' GAIUS; ''l... 273349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ficia interveniant; neque enim multum interest, arbores quis in confinio, an aedificium ponat. § 1.—Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat; et si forte amovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere<ref>dirimere, Vulg.</ref> iudex velit, potest hoc facere per iudicationem<ref>adiudicationem, Hal., Vulg.</ref> et condemnationem. '''3.''' GAIUS; ''libro VII. ad Edictum provinciale.''—Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit; quo nomine is, cui adiudicatur, invicem pro eo, quod ei adiudicatur, certa pecunia condemnandus est. '''4.''' PAULUS; ''libro XXIII. ad Edictum.''—Sed et loci unius controversia in partes scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit. § 1.—In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit, quod interest. Quid enim, si quis aliquam utilitatem ex eo loco percepit, quem vicini esse appareat?<ref>An, adiiciendum Hal., Vulg.</ref> Inique damnatio eo nomine fiet. Sed et si mensor ab altero<ref>alterutro, Hal.</ref> solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis. § 2.—Post litem autem contestatam etiam fructus venient in hoc iudicio, nam et culpa, et dolus exinde praestantur; sed ante iudicium percepti non omnimodo hoc in iudicium venient, aut enim bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumsit, aut mala fide, et condici oportet. § 3.—Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore, vel aedificio in fine posito deponendo, parteve eius, condemnabitur. § 4.—Si dicantur termini deiecti vel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest. § 5.—Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum, de quo quaeritur, licet plures dominos haberi, quoniam magis fundo, quam personis adiudicari fines<ref>vel partes, inserta la Vulg.</ref> intelliguntur; hic autem, quum fit adiudicatio pluribus, unusquisque portionem habebit, quam in fundo habet et pro indiviso. § 6.—Qui communem fundum habent, inter se non condemnantur, neque enim inter ipsos accipi videtur iudicium. § 7.—Si communem fundum ego et tu habemus, et vicinum fundum ego solus, an finium regundorum iudicium accipere possumus? Et scribit Pomponius, non posse nos accipere, quia ego et socius meus in hac actione adversarii esse non possumus, sed unius loco habemur. Idem Pomponius ne utile quidem iudicium dandum dicit, quum possit, qui proprium habeat, vel communem vel proprium fundum alienare, et sic experiri.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pj01odcw9ggplk67eaem43eio9k6bex 104 84091 273350 2026-07-05T16:44:00Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'turi subtraxerit, poterit is cum legatario, qui legatum agnoverit, furti agere; sed si idem servus hereditariam rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit; ad exhibendum autem actio competit. '''41.''' IDEM; ''libro II. ad Urseium Ferocem.''—Quum servus communis alteri dominorum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum altero in solidum lege Aquilia agi... 273350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>turi subtraxerit, poterit is cum legatario, qui legatum agnoverit, furti agere; sed si idem servus hereditariam rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit; ad exhibendum autem actio competit. '''41.''' IDEM; ''libro II. ad Urseium Ferocem.''—Quum servus communis alteri dominorum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum altero in solidum lege Aquilia agi possit; sicuti, quum servus communis furtum fecerit, cum altero domino furti agi non potest, sed communi dividundo agi potest. '''42.''' ULPIANUS; ''libro XXXVII. ad Edictum.''—Si ad libertatem proclamaverit is, cuius nomine noxale iudicium susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur; et sic, siquidem servus fuerit pronuntiatus, noxale iudicium exercebitur, si liber, inutile videbitur. § 1.—Si quis pro servo mortuo, ignorans eum decessisse, noxale iudicium acceperit, absolvi debet, quia desiit verum esse, propter eum dare oportere. § 2.—Hae actiones perpetuae sunt, locumque habebunt tamdiu, quamdiu servi dedendi facultatem habemus; nec tantum nobis, verum etiam successoribus nostris competent; item adversus successores, sed non quasi in successores<ref>quasi iure successionis, Hal.</ref>, sed iure dominii. Proinde et si servus ad alium pervenisse proponatur, iure dominii noxali iudicio novus dominus convenietur. '''43.''' POMPONIUS; ''libro VIII. Epistolarum.''<ref>Epistolarum, Hal.</ref>—Servi, quorum noxa caput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur; itaque eos dominus eodem loco exhibere debet, ubi vim intulisse dicentur, et carere omnium dominio potest, si eos non defendat. <center><big>'''LIBER DECIMUS'''</big></center> {{c|'''TIT. I'''}} {{c|DE FINIUM REGUNDORUM}} {{c|''(Cf. Cod. III. 39.)''}} '''1.''' PAULUS; ''libro XXIII. ad Edictum.''<ref>Gaius libro VII. ad Edictum provinciale, Hal.</ref>—Finium regundorum actio in personam est, licet pro vindicatione<ref>per vindicationem, Hal.</ref> rei est. '''2.''' ULPIANUS; ''libro XIX. ad Edictum.''—Haec actio pertinet ad praedia rustica, quamvis aedi-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> f4aqp0ziumrl8dzr5wm29f73o5n0arr 104 84092 273351 2026-07-05T17:00:21Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'postea in meum dominium pervenerit, extinguitur furti actio, quae mihi competierat, nondum in iudicium deducta; nec si postea alienavero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur. Quodsi post litem contestatam eum redemero, condemnandus erit venditor. '''38.''' ULPIANUS; ''libro XXXVII. ad Edictum.''—quemadmodum si alii vendidisset; parvi enim refert, cui vendiderit, adversario, an alii, suaque culpa litis aestimatio... 273351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>postea in meum dominium pervenerit, extinguitur furti actio, quae mihi competierat, nondum in iudicium deducta; nec si postea alienavero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur. Quodsi post litem contestatam eum redemero, condemnandus erit venditor. '''38.''' ULPIANUS; ''libro XXXVII. ad Edictum.''—quemadmodum si alii vendidisset; parvi enim refert, cui vendiderit, adversario, an alii, suaque culpa litis aestimationem sublaturum<ref>subituram, Hal.</ref>, qui vendendo noxae deditionem sibi ademit. § 1.—Iulianus autem libro vicesimo secundo<ref>XXV. Vulg.</ref> Digestorum scribit, si servum pro derelicto habeam, qui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio<ref>nec eius nomine... furti esse actionem, otros en Hal.</ref>. § 2.—Si servus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit, tuque numos, quos ex pretio habebat, ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque, nam et tu adversus me furti ages noxali servi nomine, et ego adversus te numorum nomine. § 3.—Sed et si servo creditoris mei solverim numos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is numos acceptos interceperit. '''39.''' IULIANUS; ''libro IX. Digestorum.''—Si plurium servus furtum fecerit, et omnes dolo fecerint, quo minus eum in potestate haberent, subsequi debet Praetor iuris civilis actione<ref>actiones, Hal.</ref>, et iudicium honorarium, quod ex hac causa pollicetur, in eum dare, quem actor elegerit; neque enim amplius praestare actori<ref>praestari actori, Hal.</ref> debet, quam ut detracta noxae deditione agere possit cum eo, cum quo<ref>F. según reciente corrección, Br.; quo, omitela Taur.</ref> noxali iudicio experiri potuisset, si servus exhiberetur. § 1.—Qui alienum servum suum esse fatetur, quamvis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet. Qui autem pro<ref>suo, inserta Hal.</ref> servo convenitur, satisdatione onerandus non est, non enim offert se defensioni alieni servi. § 2.—Si quis dicat<ref>Hal., Vulg.; dicit, F.</ref>, dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius servus esset, ille autem contendat, eum servum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. § 3.—Sed et si post iudicium acceptum cum domino servus apparuerit, et, quia non defendebatur, ductus sit, exceptione doli mali posita dominus absolvetur. § 4.—Sed et mortuo servo antequam iudicium accipiatur, omnino hac actione non tenebitur dominus. '''40.''' IDEM; ''libro XXII. Digestorum.''—Si servus legatus ante aditam hereditatem rem heredis fu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> a0tvvsxcbf9twibixp1r8ish6vzpz0l 104 84093 273355 2026-07-05T17:12:21Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tutelae actionem, per quam consequatur, quod sua intersit. Plane si tutor solvendo non sit, di- cendum erit, de dolo actionem dari ei. '''6.''' GAIUS ''libro IV. ad Edictum provinciale''.— Nam is nullam videtur actionem habere, cui pro- pter inopiam adversarii inanis actio est. '''7.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—Et ele- ganter Pomponius haec verba: «si alia actio non site, sic excipit, quasi res alio modo ei, ad quem ea res pertinet, salva esse non poterit. Nec vide- tur huic sententiae adversari, quod Iulianus li- bro quarto scribit, si minor annis viginti quin- que consilio servi circumscriptus eum vendidit cum peculio, emtorque eum manumisit, dandam in manumissum de dolo actionem. Hoc enim sic accipimus, carere dolo emtorem, ut ex emto te- neri non possit; aut nullam esse venditionem, si in hoc ipso, ut venderet, circumscriptus est. Et quod minor proponitur, non inducit in inte- grum restitutionem <ref>''Bive enim accipimus carere dolo emtorem, ut ex emto teneri non possit, sive nullam-circumscriptus est (quod et proponitur) non inducitur in integrum restitutio,Hal.''</ref>; nam adversus manumis- sum nulla in integrum restitutio potest locum ha- bere. § 1.—Secundum quae, etsi poenali actione in- demnitati eius consuli possit, dicendum erit, ces- sare de dolo actionem. § 2—Pomponius autem, etiamsi popularis actio sit, cessare de dolo ait actionem. § 3.—Non solum autem, si alia actio non sit, sed et si dubitetur, an alia sit, putat Labeo de dolo dandam actionem; et affert talem speciem: Qui servum mihi debebat vel ex venditione vel ex stipulatu, venenum ei dedit et sic eum tradi- dit; vel fundum, et dum tradit, imposuit ei ser- vitutem, vel aedificia diruit, arbores excidit vel <ref>''vineam, inserta Hal.''</ref> extirpavit, ait Labeo, sive cavit de dolo, sive non, dandam in eum de dolo actionem, quoniam, si cavit, dubium est, an competat ex stipulatu actio. Sed est verius, siquidem de dolo cautum est, cessare actionem de dolo, quoniam est ex sti- pulatu actio; si non est cautum, in ex emto qui- dem actione cessat de dolo actio, quoniam est ex emto; in ex stipulatu de dolo actio necessaria est. § 4.—Si servum usuarium <ref>''usurarium, erradamente la Vulg.''</ref> proprietarius oc- cidit, legis Aquiliae actioni et ad exhibendum accedit <ref>''Segun conjetura de Br.; accidit, Fl.''</ref>, si possidens proprietarius occidit, ideoque cessat de dolo actio. § 5.—Item si servum legatum heres ante adi- tam hereditatem occiderit, quoniam prius, quam factus sit legatarii, interentus est, cessat legis Aquiliae actio; de "dolo autem actio, quocun- que tempore eum occiderit, cessat, quia ex te- stamento actio competit. § 6.—Si quadrupes tua dolo alterius damnum mihi dederit, quaeritur, an de dolo habeam ad- versus eum actionem? Et placuit mihi quod La. __________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3ck3ohww8tvlq6uzuccsfpdprdsghx7 104 84094 273358 2026-07-05T17:18:34Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''4'''. ''IDEM libro XXXIX. ad Edictum.'' - Si quis accepto tulerit debitori suo, quum conveni- ret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici, condici posse ei, qui accepto sit liberatus.{{-}} {{-}} {{-}} '''5'''. ''IDEM libro II. Disputationum''. Si pecu- niam ideo acceperis, ut Capuam eas, deinde pa- rato tibi ad proficiscendum conditio temporis vel valetudinis impedimento fuerit, quo minus profi- ciscereris, an condici possit, v... 273358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''4'''. ''IDEM libro XXXIX. ad Edictum.'' - Si quis accepto tulerit debitori suo, quum conveni- ret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici, condici posse ei, qui accepto sit liberatus.{{-}} {{-}} {{-}} '''5'''. ''IDEM libro II. Disputationum''. Si pecu- niam ideo acceperis, ut Capuam eas, deinde pa- rato tibi ad proficiscendum conditio temporis vel valetudinis impedimento fuerit, quo minus profi- ciscereris, an condici possit, videndum. Et quum per te non steterit, potest dici, repetitionem ces- sare; sed quum liceat poenitere ei, qui dedit, pro- cul dubio repetetur id, quod datum est, nisi forte tua intersit, non accepisse te ob hanc causam pe- cuniam; nam si ita res se habeat, ut, licet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut ne- cesse habeas proficisci, vel sumtus, qui necessa- rii fuerunt ad profectionem, iam fecisti, ut mani- festum sit, te plus forte, quam accepisti, erogas. se, condictio cessabit; sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemni- tas tibi praestetur eius, quod expendisti.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si servum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si poe- nituerit eum, qui tradiderit, et super hoc eum certioraverit, et fuerit manumissus post poeni- tentiam, attamen actio propter poenitentiam com- petit ei, qui dedit. Plane si non manumiserit, constitutio succedit, facitque eum liberum, si nondum poenituerat eum, qui in hoc dedit.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 2'''. Item si quis dederit Titio decem, ut ser- vum emat et manumittat, deinde poeniteat, siquidem nondum emtus est, poenitentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne, si postea emat, damno afficiatur ; si vero iam Bit emtus, poenitentia non facit iniuriam ei, qui redemit, sed pro decem, quae accepit, ipsum ser- vum, quem emit, restituet, aut si ante decessisse proponatur, nihil praestabit, si modo per eum fa- ctam non est. Quodsi fugit, nec culpa eius conti- git, qui redemit, nihil praestabit; plane repro- mittere eum oportet, si in potestatem suam per- venerit, restitutum iri .{{-}} {{-}} '''§3'''. Sed si accepit pecuniam, ut servum ma- numittat, isque fugerit, priusquam manumitta- tur, videndum, an condici possit, quod accepit. Et si quidem distracturus erat hunc servum, et propter hoc non distraxit, quod acceperat, ut ma- numittat, non oportet ei condici. Plane cavebit, ut, si in potestatem suam pervenerit servus, re- stituat id, quod accepit, eo minus, quo vilior ser- vus factus est propter fugam. Plane si adhuc eum manumitti velit is, qui dedit, ille vero manumit. tere nolit propter fugam offensus, totum, quod accepit, restituere eum oportet. Sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum servum consequi, neces- se est, aut ipsum ei dari, aut, quod dedit, resti tui. Quodsi distracturus non erat eum, oportet id,{{-}} {{-}} ________{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> eqtkya91r1fq3khgf9z26zcn6i2wxq7 104 84095 273359 2026-07-05T17:18:46Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>beo scribit, si dominus quadrupedis non sit sol- vendo, dari debere de dolo, quamvis, si noxae deditio sit secuta, non puto dandam, nec in id, quod excedit. § 7.—Idem Labeo quaerit, si compeditum ser- vum meum, ut fugeret solveris, an de dolo actio danda sit? Et ait Quintus <ref>''Mutius, adiciona la Vulg.''</ref> apud eum notans, si non misericordia ductus fecisti, furti teneris; si misericordia, in factum actionem dari debere. § 8.—Servus pactionis pro libertate reum do- mino dedit ea conditione, ut post libertatem transferatur in eum obligatio, manumissus non patitur in se obligationem transferri; Pomponius scribit, locum habere de dolo actionem; sed si per patronum stabit, quo minus obligatio trans- feratur, dicendum ait, patronum exceptione a reo summovendum. Ego moveor, quemadmodum de dolo actio dabitur, quum sit <ref>''ex stipulatu adversus reum, Vulg. y las Basilicas.''</ref> alia actio? nisi forte quis dicat, quoniam exceptione patronus summoveri potest, si agat eum reo, debere dici, quasi nulla actio sit, quae exceptione repellitur, de dolo decernendam. Atqui patronus tunc sum- movetur, si nolit expromissorem ipsum manu- missum accipere; expromissori plane adversus manumissum dari debebit de dolo, aut si non sit solvendo expromissor, domino dabitur. § 9.—Si dolo malo procurator passus sit vince- re adversarium meum, ut absolveretur, an de do- lo mihi actio adversus eum, qui vicit, competat, potest quaeri. Et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium <ref>''In se, inserta la Vulg.''</ref> sub exceptione hac: «si collusum est»; alioquin de dolo actio erit danda, scilicet si cum procuratore agi non pos- sit, quia non esset solvendo. § 10.—Idem Pomponius refert, Caecidianum <ref>''Cecilianum, Vulg.''</ref> Praetorem non dedisse de dolo actionem ad- versus eum, qui affirmaverat, idoneum esse eum, cui mutua pecunia dabatur. Quod verum est; nam nisi ex magna et evidenti calliditate, non debet de dolo actio dari. '''8.''' GAIUS ''libro IV. ad Edictum provinciale''.— Quodsi, quum scires eum facultatibus labi, tui lucri gratia affirmasti mihi idoneum esse, merito adversus te, quum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dolo iudicium dandum est. '''9.''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—Si quis affirmavit minimam esse hereditatem, et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, quum ex vendito sufficiat. § 1.—Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatem, quasi minus solvendo sit, vel ut optem servum, quasi melior eo iu familia non sit, dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. § 2.—Item si tabulae testamenti, ne de inoffi- __________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4eyrero9xfgvltqzlqxfvg7u2lh03gd 104 84096 273361 2026-07-05T17:24:01Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'quod accepit, restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset, ut manumitte- ret; tunc enim non est aequum, eum et servo, et toto pretio carere.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 4'''. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, siquidem moram fecit manumis- sioni, consequens est, ut dicamus refundere eum, quod accepit; quodsi moram non fecit, sed, quum profectus esset ad Praesidem, vel apud quem ma- numittere posset... 273361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quod accepit, restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset, ut manumitte- ret; tunc enim non est aequum, eum et servo, et toto pretio carere.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 4'''. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, siquidem moram fecit manumis- sioni, consequens est, ut dicamus refundere eum, quod accepit; quodsi moram non fecit, sed, quum profectus esset ad Praesidem, vel apud quem ma- numittere posset, servus in itinere decesserit, ve- rius est, siquidem distracturus erat, vel quo <ref>eo quoquе, (en lugar de quo), Hal,</ref> ipse usurus, oportere dici, nihil cum refundere de- bere. Enimvero si nihil eorum facturus, ipsi adhuc servum obiisse; decederet enim, et si non acce- pisset, ut manumitteret, nisi forte profectio ma- numissionis gratia morti causam praebuit, ut vel a latronibus sit interfectus, vel ruina in stabulo oppressus, vel vehiculo obtritus, vel alio quo mo- do, quo non periret, nisi manumissionis causa proficisceretur.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''6'''. ''IDEM libro III. Disputationum''. - Si extra- neus pro muliere dotem dedisset, et pactus esset, ut quoquo modo finitum esset matrimonium, dos ei redderetur, nec fuerint nuptiae secutae, quia de his casibus solummodo fuit conventum, qui matrimonium sequuntur, nuptiae autem secutae non sint, quaerendum erit, utrum mulieri condi- ctio, an ei, qui dotem dedit, competat? Et verisi- mile est, in hunc quoque casum eum, quí dat, si- bi prospicere; nam quasi causa non secuta habe- re potest condictionem, qui ob matrimonium de- dit, matrimonio non copulato; nisi forte eviden- tissimis probatiouibus mulier ostenderit, hoc eum ideo fecisse, ut ipsi magis mulieri, quam sibi pro- spiceret.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''.-Sed et si pater pro filia det, et ita conve- nit, nisi evidenter aliud actum sit, condictionem patri competere Marcellus ait.{{-}} {{-}} '''7'''. ''IULIANUS libro XVI. Digestorum''. - Qui se debere pecuniam mulieri putabat, iussu eius do. tis nomine promisit spouso, et solvit, nuptiae de- inde non intercesserunt; quaesitum est, utrum ipse potest repetere eam pecuniam, qui dedisset, an mulier? Nerva, Atilicinus responderunt, quo- niain putasset quidem debere pecuniam, sed ex- ceptione doli mali tueri se potuisset, ipsum repe. titurum; sed si, quum sciret se nihil mulieri de- bere, promisisset, mulieris esse actionem, quo- niam pecunia ad eam pertineret; si autem vere debitor fuisset, et ante nuptias solvisset, et nu- ptine secutae non fuissent, ipse possit condicere, causa debiti integra mulieri ad hoc solum ma- nente, ut ad nihil aliud debitor compellatur, nisi ut cedat ei condicticia actione. § 1. Fundus dotis nomine traditus, si nuptiae.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> p56zspxhygedp81f3090m0w4vfzhmqo 104 84097 273363 2026-07-05T17:27:47Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>cioso diceretur, diu suppresae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii adversus eos, qui sup- presserunt, et lege Cornelia, et de dolo posse ex- periri. § 3. ['''10'''.] <ref>''Las ediciones vulgares comienzan aqui un nuevo frag- mento.''</ref>—Labeo libro trigesimo septimo <ref>''libro septimo, Hal.''</ref> Posteriorum scribit, si oleum tuum quasi suum defendat Titius, et tu hoc oleum deposueris apud Seium, ut is hoc venderet et pretium servaret, donec inter vos diiudicetur, cuius oleum esset, neque Titius velit iudicium accipere, quoniam neque mandati, neque sequestraria Seium conve- nire potes, nondum impleta conditione deposi tionis, de dolo adversus Titium agendum. Sed Pomponius libro vicesimo septimo, posse cum se- questre praescriptis verbis actione agi, vel si is solvendo non sit, cum Titio de dolo; quae distin- etio vera esse videtur. § 4.—Et, si servum pignoratum noxae mihi de- deris per iudicem, et ita <ref>''(En lugar de ita), sis, la Vulg.''</ref> absolutus de dolo te- neris, si apparuerit esse eum pignori datum; haec de dolo actio noxalis erit. Ideo Labeo quo- que libro trigesimo Praetoris peregrini scribit, de dolo actionem servi nomine, interdum de pe- culio, interdum noxalem dari. Nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in <ref>''de, Hal. Vulg.''</ref> peculio dandam; sin vero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. § 5.—Merito causae cognitionem Praetor inse- ruit; neque enim passim haec actio indulgenda est; nam ecce, in primis si modica summa sit, '''10. [11.]''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—id est, usque ad duos aureos, '''11. [12.]''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—non debet dari. § 1.—Quibusdam personis non dabitur, utputa liberis vel libertis adversus parentes patronosve, quum sit famosa. Sed nec humili adversus eum, qui dignitate excellet, debet <ref>''Hal, Yulg; debent, Fl.''</ref> dari, puta ple- beio adversus Consularem receptae auctoritatis, vel luxurioso atque prodigo, aut alias vili adver- sus hominem vitae emendatioris; et ita Labeo. Quid ergo est? In horum persona dicendum est, in factum verbis temperandam <ref>''de dolo, inserta Hal.''</ref> actionem dandam, ut bonae fidei mentio flat, '''12. [13.]''' PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—ne ex dolo suo luerentur. '''13. [14.]''' ULPIANUS ''libro XI. ad Edictum''.—He- redibus tamen harum personarum, item adversus heredes de dolo actio erit danda. __________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8fvt1a0va5bsi0jylr84gxzj25wkdnz 104 84098 273365 2026-07-05T17:34:38Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''24'''. PAULUS ''libro I. Sententiarum'' <ref>''Analogas palabras se leen.en Pauli Sentt. rece. I. 9.''</ref>—Quodsi minor sua sponte negotiis maioris intervenerit, restituendus erit, ne maiori damnum accidat. Quodsi hoc facere recusaverit, tunc si conventus fuerit negotiorum gestorum, adversus hanc actio- nem non restituitur; sed compellendus est sic ei cedere <ref>''auxilio, según otra lectura del margen interior del ed- dice Fl.''</ref> auxilium in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. § 1.—Non semper autem ea, quae cum minori- bus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines afficiantur nemine cum his contrahente; et quodammodo commercio iis in- terdicetur. Itaque nisi aut manifesta circumscri- ptio sit, aut tam negligenter in ea causa versati sunt, Praetor interponere se non debet. § 2.—Scaevola noster aiebat: si quis, iuvenili levitate ductus, omiserit vel repudiaverit heredi- tatem vel bonorum possessionem, siquidem omnia in integro <ref>''integra, (en lugar de in integro), Hal. Vulg.''</ref> sint, omnimodo audiendus est; si vero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti veniat, repellendus est; multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse. § 3.—Si servus vel filiusfamilias minorem cir- cumscripserit, pater dominusve, quod ad eum pervenerit, restituere iubendus est, quod non per- venerit, ex peculio eorum praestare; si ex neutro satisfiet et dolus servi intervenerit, aut verberi- bus castigaudus, aut noxae dedendus erit. § 4.—Sed et si filiusfamilias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur. Restitutio autem ita fa- cienda est, ut unusquisque <ref>''integrum, según otra lectura del margen interior del códice Fl.''</ref> in integrum ius suum recipiat. Itaque si in vendendo fundo cir- cumscriptus restituetur, iubeat Praetor emtorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipe- re, nisi si tunc dederit, quum eum perditurum non ignoraret, sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumturo creditur. Sed parcius in venditione, quia aes alienum ei solvitur, quod facere necesse est; credere autem non est necesse. Nam etsi ori- go contractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen necesse fuit pretium solvi, non omnimodo emtor damuo afficiendus est. § 5.—Ex hoc Edicto nulla propria actio vel cau- tio proficiscitur, totum enim hoc pendet ex Prae- toris cognitione. '''25.''' GAIUS ''libro IV. ad Edictum provinciale''.— Illud nullam habet dubitationem, quin minor, si non debitum solverit ex ea causa, ex qua iure ci- vili repetitio non est danda, sit ei utilis actio ad repetendum, quum et maioribus vigintiquinque annis iustis ex causis dari solet repetitio. ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9isnt7ud4ddn2vps30dv20str8liqto 104 84099 273367 2026-07-05T17:37:58Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'insecutae non fuerint, condictione repeti potest; fructus quoque condici <ref>condici, omitela Hal.</ref> poterunt. Idem iuris est de ancilla et partu eius.{{-}} {{-}} {{-}} '''8'''. ''NERATIUS libro II''. Membranarum. Servius in libro de dotibus scribit, si inter eas personas, quarum altera nondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine interim datum sit, repeti posse, sic intelligendum est, ut, si divortium intercesser... 273367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>insecutae non fuerint, condictione repeti potest; fructus quoque condici <ref>condici, omitela Hal.</ref> poterunt. Idem iuris est de ancilla et partu eius.{{-}} {{-}} {{-}} '''8'''. ''NERATIUS libro II''. Membranarum. Servius in libro de dotibus scribit, si inter eas personas, quarum altera nondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine interim datum sit, repeti posse, sic intelligendum est, ut, si divortium intercesserit, priusquam utraque persona iustam aetatem habeat, sit eius pecuniae repetitio; donec autem in eodem habi- tu matrimonii permaneant <ref>Hal; permanent, Fl.</ref>, non magis id re- peti possit, quam quod sponsa sponso dotis nomi- ne dederit, donec maneat inter eos affinitas; quod enim ex ea causa nondum colto <ref>contracto, Vulg.</ref> matriinonio datur, quum sie detur tanquam in dotem perven- turum, quamdiu pervenire potest, repetitio eius non est.{{-}} {{-}} {{-}} '''9'''. ''PAULUS libro XVII. ad Plautium''. Si do- naturus mulieri iussu eius sponso numeravi, nec nuptiae secutae sunt, mulier condicet. Sed si ego contraxi cum sponso, et pecuniam in hoc deili, ut, si nuptiae secutae essent, mulieri dos acqui- reretur, si non essent secutae, mihi redderctur, quasi ob rem datur; et re non secuta ego a spon- so coudicam.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''.-Si quis indebitam pecuniam per errorem iussu mulieris spouso eius promisisset, et nuptiae secutae fuissent, exceptione doli mali uti non pot- est; maritus enim suum negotium gerit, et nihil dolo facit, nec decipiendus est, quod fit, si coga- tur indotatam uxorem habere; itaque adversus mulierem condictio ei competit, ut aut repetat ab ea, quod marito dedit, aut ut liberetur, si non- dum solverit. Sed si soluto matrimonio maritus peteret, in eo duntaxat exceptionem obstare de- bere, quod mulier receptura esset.{{-}} {{-}} {{-}} '''10'''. ''IAVOLENUS libro I. ex Plautio''.- Si mulier ei, cui nuptura erat, quum dotem daro vellet, pe- cuniam, quae sibi debebatur, acceptam fecit, ne- que nuptiae insecutae sunt, recte ab eo pecunia condicetur; quia nihil interest, utrum ex nume- ratione pecunia ad eum sine causa, an per acce- ptilationem pervenerit.{{-}} {{-}} '''11'''. IULIANUS libro X. Digestorum. - Si heres arbitratu liberti certa summa monumentum ius- sus facere, dederit liberto pecuniam, et is acce- pta pecunia monumentum non faciat, condictione tenetur.{{-}} {{-}} '''12'''. ''PAULUS libro VI. ad legem Iuliam et Pa- piam''. Quum quis mortis causa donationem <ref>Taur. según la escritura original del códice Fl.; fecisset,</ref>, quum convaluisset donator, condicit, fructus quo-{{-}} {{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> e5wb40osc28wu12pmggdfr2owqtojkt 104 84100 273368 2026-07-05T17:41:08Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.—Si talis interveniat iuvenis, cui praestan- da sit restitutio, ipso postulante praestari debet, aut procuratori <ref>''Fl. según reciente corrección, Br.; procuratore, Taur.''</ref> eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit; qui vero generale mandatum de universis negotiis gerendis alleget, non debet audiri. '''26'''. PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—Quodsi de speciali mandatu dubitetur, quum restitutio po- stuletur <ref>''Taur.; postularetur, Ft., Br.''</ref>, interposita stipulatione ratam rem dominum habiturum, rei potest mederi. § 1.—Quodsi is, qui circumscripsisse dicitur, absit, defensor eius satis iudicatum solvi dare de- bebit. '''27'''. GAIUS ''libro IV. ad Edictum provinciale''.— Patri pro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris pericu- fum agitur, qui de peculio tenetur. Ex quo appa- ret, ceteros agnatos <ref>''Taur.; cognatos, Fl. según corrección Br.''</ref> vel affines alterius esse conditionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex voluntate adolescentis postulent, aut eius vi- tae sit iste adolescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. § 1.—Si pecuniam, quam mutuam minor acce- pit, dissipavit, denegare debet Proconsul credi tori adversus eum actionem. Quodsi egenti mi- nor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut iubeatur iuvenis actionibus suis, quas habet adversus eum, cui ipse credidisset, cedere creditori suo. Praedium quoque si ex eu pecunia pluris, quam oporteret, emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur venditor reddito pretio recupe- rare <ref>''recipere, acertadamente Hal.''</ref> praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuvene suum consequatur. Ex quo sci- licet simul intelligimus, quid observari oporteat, si sua pecunia pluris, quam oportet, emerit; ut tamen boc et superiore casu venditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ca pecunia per- cepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, qui- bus locupletior factus est iuvenis, recipiat. Item ex diverso, si minore pretio, quam oportet, ven- diderit adolescens, emitor quidem iaberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuvenis autem catenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecu- nia locupletior est. § 2.—Si minor annis vigintiquinque sine causa debitori acceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora actio restitui debet; et, si ex duobus reis alteri acceptum tule- rit, in utrumque restituenda est actio. § 3.—Ex hoc intelligimus, si damnosam sibi novationem fecerit, forte si ab idonco debitore ad inopem novandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. § 4.—Adversus eos quoque restitutio praestan- da est, quorum de dolo agere non permittitur; nisi quaedam personae speciali lege exceptae sint <ref>''ut pater et patronus, añade Hal.''</ref>. _______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sbt2mt3a6chz8agslcmj8qtb4hwfys3 104 84101 273370 2026-07-05T17:48:06Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''28'''. CELSUS ''libro II. Digestorum''.—Quum mi- nor quam quinque et viginti annis adversus eum, cum quo tutelae egit, restituitur, non ideo tutori contrarium tutelae iudicium restituendum est. '''29.''' MODESTINUS ''libro II. Responsorum''.—Etiam si patre eodemque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomi- ne ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi. § 1.—Ex causa curationis condemnata pupilla adversus unum caput sententiae restitui volebat, et quia videtur in ceteris litis speciebus relevata fuisse, actor maior aetate, qui acquievit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere litem restaurari <ref>''Pl. según reciente corrección, Br.; restaurare, Taur.''</ref>; Herennius <ref>''Herennius, omitela la Vulg.''</ref> Modestinus respon- dit, si species, in qua pupilla in integrum restitui desiderat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postu- lans audiendus est. § 2.—Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstinuit se, nemine de cre- ditoribus paternis praesente vel ad agendum a Praeside evocato, an ea restitutio recte facta vi- deatur, quaeritur; Herennius Modestinus respon dit, quum non evocatis creditoribus in integrum restitutionis decretum interpositum proponatur, minime id creditoribus praeiudicasse. '''30.''' PAPINIANUS ''libro III. Quaestionum''.—Si fl- lius emancipatus contra tabulas non accepta pos- sessione, post inchoatam restitutionis quaestio- nem legatum ex testamento patris maior viginti- quinque annis petiisset, liti renuntiare videtur, quum, etsi bonorum possessionis tempus largire- tur, electo iudicio defuncti, repudiatum benefi- cium Praetoris existimaretur. '''31'''. IDEM ''libro IX. Responsorum''.—Si mulier, postquam heres extitit, propter aetatem abstinen- di causa in integrum restituta fuerit, servos he- reditarios ex fideicommisso ab ea recte manumis- sos retinere libertatem respondi; nec erunt cogen- di viginti aureos pro libertate retinenda depen- dere, quam iure optimo consecuti videntur. Nam etsi quidam ex creditoribus pecuniam suam <ref>''Br.; suam, Taur.''</ref> ante restitutionem ab ea recuperassent, cetero- rum querela contra eos, qui acceperunt, ut pecu- nia communicetur, non admittetur. '''32.''' PAULUS ''libro I. Quaestionum''.—Minor vi- gintiquinque anuis adito Praeside ex adspectu corporis falso probavit perfectam aetatem; cura- tores, quum intellexissent esse minorem, perse- veraverunt in administratione; medio tempore post probatam aetatem ante impletum vicesimum quintum annum solutae sunt adolescenti pecu- niae debitae, easque male consumsit; quaero, _______________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ja2x9au12ejhrsidi82b4hsb7slo0xk 104 84102 273371 2026-07-05T17:52:31Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'que donatarum rerum, et partus, et quod accre- vit rei donatae, repetere potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''13'''. ''MARCIANUS libro III. Regularum''. Si fi- lius contulerit fratri quasi agniturus bonorum possessionem, et non agnoverit <ref>Hal.; agnovit, Fl.</ref>, repetere eum posse Marcellus libro quinto Digestorum scribit.{{-}} {{-}} '''14'''. ''PAULUS libro III''. ad Sabinum.- Si procu- ratori falso indebitum solutum sit, ita demum a procurato... 273371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>que donatarum rerum, et partus, et quod accre- vit rei donatae, repetere potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''13'''. ''MARCIANUS libro III. Regularum''. Si fi- lius contulerit fratri quasi agniturus bonorum possessionem, et non agnoverit <ref>Hal.; agnovit, Fl.</ref>, repetere eum posse Marcellus libro quinto Digestorum scribit.{{-}} {{-}} '''14'''. ''PAULUS libro III''. ad Sabinum.- Si procu- ratori falso indebitum solutum sit, ita demum a procuratore repeti non potest, si dominus ratum habuerit; sed ipse dominus tenetur, ut Iulianus seribit <ref>tenetur. Sed et Iulianus seribit, quod si, Hal.</ref>. Quod si dominus ratum non habuisset, etiamsi debita pecunia soluta fuisset, ab ipso pro- curatore repetetur; non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum, nec res secuta sit ratihabitione non intercedente; vel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator; cum quo non tantum furti agi, sed etiam condici ei posse.{{-}} {{-}} {{-}} '''15'''. ''POMPONIUs libro XXII''. ad Sabinum. Quum servus tuus in suspicionem furti Attio ve- nisset, dedisti eum in quaestionem sub ea causa, ut, si id repertum in eo non esset, redderetur ti- bi; is eum tradidit Praefecto vigilum quasi in fa- cinore deprehensum; Praefectus vigitum eum summo supplicio affecit; ages cum Attio, dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibi eum oportuerit. Labeo ait, posse etiam ad exhi- bendum agi, quoniam fecerit, quominus exhibe- ret. Sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem; quo casu ad exhibendum agere te non posse, sed si tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret, se invito domino uti, aut dominum, si sci- ret, prohibiturum esse.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} 16. ''CELSUS libro III. Digestorum''. Dedi tibi pecuniam, ut mihi Stichum dares; utrum id con- tractus genus pro portione emtionis et venditio- nis est, an nulla hic alia obligatio est, quam ob rem dati re non secuta? In quod proclivior sum; et ideo, si mortuus est Stichus, repetere possum, quod ideo tibi dedi, ut mihi Stichum dares. Fin- ge, alienum esse Stichum, sed te tamen eum tra- didisse; repetere a te pecuniam potero, quia ho- minem accipientis non feceris; et rursus si tuus est Stichus, et pro evictione eius promittere non vis, non liberaberis, quominus a te pecuniam re- petere possim.{{-}} {{t3|TIT. V (XV)}} {{c|DE CONDICTIONE OB TURPEM VEL INIUSTAM CAUSAM [Cf. Cod. IV. 7.9.7 |clase=titulo}} '''1'''. ''PAULUS libro X''. <ref>viveusino, al margen interior del codice Fl.</ref> ad Sabinum. Omne, quod datur, aut ob rem datur, aut ob causam; et ob rem aut turpem, aut honestam; turpem au- tem, aut ut dantis sit turpitudo, non accipientis,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7ors6y1dsenkhi1vvaq2gojojlrvcp0 104 84103 273372 2026-07-05T18:03:44Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'aut ut accipientis duntaxat, non etiam dantis, aut utriusque.{{-}} '''§ 1'''. Ob rem igitur honestam datum ita repeti potest, si res, propter quam datum est, secuta non est.{{-}} '''§ 2'''. Quodsi turpis causa accipientis fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''2'''. ''ULPIANUS libro XXVI''. ad Edictum.-Utpu- ta dedi tibi, ne sacrilegium facias, ne furtum, ne bominem occidas; in qua specie Iulianus scribit, si tibi... 273372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>aut ut accipientis duntaxat, non etiam dantis, aut utriusque.{{-}} '''§ 1'''. Ob rem igitur honestam datum ita repeti potest, si res, propter quam datum est, secuta non est.{{-}} '''§ 2'''. Quodsi turpis causa accipientis fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''2'''. ''ULPIANUS libro XXVI''. ad Edictum.-Utpu- ta dedi tibi, ne sacrilegium facias, ne furtum, ne bominem occidas; in qua specie Iulianus scribit, si tibi dedero, ne hominem occidas, condici posse.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''.-Item si tibi dedero, ut rem mihi reddas depositam apud te, vel ut instrumentum mihi redderes <ref>mihi redderes, omítelas Hal.</ref>.{{-}} '''{{-}} § 2'''. Sed si dedi, ut secundum me in bona cau- sa iudex pronuntiaret, est quidem relatum, con- dictioni locum esse; sed hic quoque crimen con- trahit, iudicem enim corrumpere videtur; et non <ref>omitetu la Vulg.</ref> ita pridem Imperator noster constituit <ref>Cod de poma iudic, etc. VII, 49.</ref>, litem eum perdere.{{-}} {{-}} '''3'''. ''PAULUS libro X''. <ref>XX., Hal.</ref> ad Sabinum.- Ubi au- tem et dantis, et accipientis turpitudo versatur, non posse repeti dicimus, veluti si pecunia de- tur, ut male iudicetur;{{-}} {{-}} '''4'''. ''ULPIANUS libro XXVI''. ad Edictum.-idem, si ob stuprum datum sit, vel si quis in adulterio deprehensus redemerit se; cessat enim repetitio, idque Sabinus et Pegasus responderunt.{{-}} {{-}} '''§ 1'''.-Item si dederit fur, ne proderetur, quo- niam utriusque turpitudo versatur, cessat repe- titio.{{-}} '''§2'''.-Quoties autem solius accipientis turpitu do versatur, Celsus ait, repeti posse; veluti si tibi dedero, ne mihi iniuriam facias.{{-}} {{-}} '''§ 3'''. Sed quod meretrici datur, repeti non pot- est, ut Labeo et Marcellus scribunt; sed nova ra- tione, nou ea, quod utriusque turpitudo versa- tur, sed solius dantis; illam enim turpiter facere, quod sit meretrix, non turpiter accipere, quum sit meretrix.{{-}} '''§ 4'''. Si tibi indicium dedero, ut fugitivum meum indices, vel furem rerum mearum, non poterit repeti, quod datum est; nec enim turpiter accepisti. Quodsi a fugitivo meo acceperis, ne eum indicares, condicere tibi hoc quasi furi pos- sim <ref>pssum, Hal. Vulg.</ref>; sed si ipse fur indicium a me accepit, vel furis vel fugitivi socius, puto condictionem lo- cum habere.{{-}} {{-}} '''5'''. ''IULIANUS libro III''. ad Urseium Ferocem.- Si a servo meo pecuniam quis accepisset, ne fur tum ab eo factum indicaret, sive indicasset, sive non, repetitionem fore eius pecuniae, Proculus respondit. '''8'''. ''ULPIANUS libro XVIII''. <ref>X., Hat."</ref> ad Sabinum.- Perpetuo Sabinus probavit veterum opinionem existimantium, id, quod ex iniusta causa apud{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lwp3rrnayxk6vacv3y064rdpvme08kl 104 84104 273373 2026-07-05T18:04:04Z Jhon Alex Sucasaca Yana 32294 /* Emendata */ 273373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jhon Alex Sucasaca Yana" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>subveniat; nam post annum vicesimum quintum habebit legitimum tempus. Hoc enim ipso dece- ptus videtur, quod quum posset restitui intra tempus statutum ex persona defuncti, hoc non fecit. Plane, si defunctus ad in integrum restitu- tionem modicum tempus ex anno utili habuit, huie <ref>''huius, Hal.''</ref> heredi minori post annum vicesimum quintum completum non totum statutum tempus dabimus ad fin integrum restitutionem, sed id duntaxat tempus, quod habuit is, cui heres ex- titit. '''20.''' IDEM ''libro XI. ad Edictum''.—Papinianus libro secundo Responsorum ait, exuli reverso Don debere prorogari tempus in integrum restitutio- nis <ref>''restitutioul, otros, en Br.''</ref> statutuin, quia abfuit, quum potuerit adire Praetorem per procuratorem; nec dixit: vel Prae- sidem, ubi erat. Sed quod idem dicit, et indignum esse propter irrogatam poenam, non recte. Quid enim commune habet delictum cum venia aeta- tis? § 1.—Si quis tamen maior vigintiquinque an- nis intra tempus restitutionis statutum <ref>''restitutioni statutum litem contestatus, Hal.''</ref> con- testatus postea destiterit, nihil ei proficit ad in integrum restitutionem contestatio, ut est saepis- sime rescriptum. '''21'''. IDEM ''libro X. <ref>''XI., Hal.''</ref> ad Edictum''.—Destitisse autem is videtur, non qui distulit, sed qui liti re- nuntiavit in totum. '''22'''. IDEM ''libro XI. ad Edictum''.—In integrum vero restitutione postulata adversus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, vel pretia eorum, qui ad libertatem aditione eius per- venerunt, a minore refundenda non sunt; quem- admodum per contrarium, quum minor restitui- tur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta <ref>''erant, según otra lectura del márgen interior del có- dice Fl.''</ref> erunt per curatorem bonorum, decreto Prae- toris ad distrahenda bona secundum iuris for- mam constitutum, rata esse habenda Calpurnio <ref>''Calpharnio. Vulg.''</ref> Flacco Severus et Antoninus rescripserunt. '''23'''. PAULUS ''libro XI. ad Edictum''.—Quum mandatu patris filiusfamilias res administraret, non habet beneficium restitutionis; nam etsi alius ci mandasset, non succurreretur, quum eo modo maiori potius consuleretur, cuius damno res sit cessura. Sed si eventu damnum minor passurus sit, quia, quod praestiterit, servare <ref>''servari, Hal,''</ref> ab eo, cuius negotia gessit, non potest, quia is non erit solvendo, sine dubio Praetor interveniet. Si au- tem ipse dominus minor sit, procurator vero maio- ris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit, nec a procuratore servari res possit. Ergo et si procuratorio nomi- ne minor circumscriptus sit, imputari debet hoc domino, qui tali commisit sua negotia; idque et Marcello placet. ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> l37t3vmieqf5fwhic8eptssaqs5ekoi 104 84105 273374 2026-07-05T18:15:50Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'aliquem sit, posse condici; in qua sententia etiam Celsus est.{{-}} {{-}} {{-}} '''7'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref>XI., Hal.</ref> ad Sabinum. -Ex ea stipulatione, quae per vim extorta esset, si exacta esset pecunia, repetitionem esse constat.{{-}} {{-}} '''8'''. ''PAULUS libro III''. Quaestionum.-Si ob tur- pem causam promiseris Titio, quamvis, si petat, exceptione doli mali vel in factum summovere eum possis, tamen, si solveris, non po... 273374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>aliquem sit, posse condici; in qua sententia etiam Celsus est.{{-}} {{-}} {{-}} '''7'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref>XI., Hal.</ref> ad Sabinum. -Ex ea stipulatione, quae per vim extorta esset, si exacta esset pecunia, repetitionem esse constat.{{-}} {{-}} '''8'''. ''PAULUS libro III''. Quaestionum.-Si ob tur- pem causam promiseris Titio, quamvis, si petat, exceptione doli mali vel in factum summovere eum possis, tamen, si solveris, non posse te re- petere; quoniam sublata proxima causa stipula tionis, quae propter exceptionem inanis esset, <ref>XXV. ad Sabinum, Hal.</ref> pristina causa, id est turpitudo, superesset. Por- ro autem si et dantis, et accipientis turpis causa sit, possessorem potiorem esse, et ideo repeti- tionem cessare, tametsi ex stipulatione solu- tum est.{{-}} {{-}} {{-}} '''9'''. ''IDEM libro V''. ad Plautium.-Si vestimenta ntenda tibi <ref>VI., Hol.</ref> commendavero <ref>VI., Hol.</ref>, deinde pretium, ut reciperem, dedissem, condictione me recte acturum, responsum est; quamvis enim propter rem datum sit, et causa secuta sit, tamen turpi- ter datum est.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si <ref>vel, l'uly,</ref>, rem locatam tibi, vel venditam a te, vel mandatam ut reddores, pecuniam accepe- ris, habebo tecum ex locato, vel vendito, vel mandati actionem; quodsi, ut id, quod ex testa- mento vel ex stipulatu debebas, redderes mihi, pecuniam tibi dederim, condictio duntaxat pecu- niae datae eo nomine erit; idque et Pomponius scribit.{{-}} {{t3|TIT. VI}} {{c|DE CONDICTIONE INDEBITI [Cf. Cod. IV. 5.] |clase=titulo}} '''1'''. ''ULPIANUS libro XXVI''. ad Edictum <ref>ob, inserta Hal.</ref>. Nunc videndum de indebito soluto. § 1-Et quidem, si quis indebitum ignorans solvit, per hanc actionem condicere potest; sed si seiens se non debere solvit, cessat repetitio.{{-}} '''{{-}} 2'''. ''IDEM libro XVI''. <ref>XXV. ad Sabinum, Hal.</ref> ad Sabinum. - Si quis sic solverit, ut, si apparuisset esse indebitum, vel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio locum ha- bebit; negotium enim contractum est inter eos.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si quid ex testamento solutum sit, quod postea falsum, vel inofficiosum, vel irritum, vel ruptum apparuerit, repetetur; vel si post multum temporis emerserit aes alienum, vel codicilli diu celati prolati, qui ademtionem continent legato- rum solutorum, vel deminutionem per hoc, quia aliis quoque legata relicta sunt; nam Divus Ha- drianus circa inofficiosum et <ref>vel, l'uly,</ref> falsum testamen-{{-}} ______{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ayp0b3e6sykwpaw7s2fkddwephuxigm 104 84106 273375 2026-07-05T18:26:05Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'tum rescripsit, actionem <ref>utilem, inserta la Vulg.</ref> dandam ei, secun- dum quem de hereditate iudicatum est.{{-}} {{-}} {{-}} '''3'''. ''PAPINIANUS libro XXVIII''. <ref>XIV., Hal.</ref> Quaestio- num. Idem est, et si solutis legatis nova et ino- pinata causa hereditatem abstulit, veluti nato postumo, quem hores in utero fuisse ignorabat, vel etiam ab hostibus reverso filio, quem pater obiisse falso praesumiserat; nam utiles actiones p... 273375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tum rescripsit, actionem <ref>utilem, inserta la Vulg.</ref> dandam ei, secun- dum quem de hereditate iudicatum est.{{-}} {{-}} {{-}} '''3'''. ''PAPINIANUS libro XXVIII''. <ref>XIV., Hal.</ref> Quaestio- num. Idem est, et si solutis legatis nova et ino- pinata causa hereditatem abstulit, veluti nato postumo, quem hores in utero fuisse ignorabat, vel etiam ab hostibus reverso filio, quem pater obiisse falso praesumiserat; nam utiles actiones postumo, vel filio, qui hereditatem evicerat, dari oportere in eos, qui legatum perceperunt, Impe- rator Titius Antoninus rescripsit, scilicet quod bonae fidei possessor, in quantum locupletior fa- ctus est, tenetur; nec periculum huiusmodi no- minum ad eum, qui sine culpa solvit, pertinebit.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''4'''. ''PAULUS libro III''. <ref>VII, Ifal.</ref> ad Sabinum. - Idem Divus Hadrianus rescripsit, et si aliud testamen- tum proferatur.{{-}} {{-}} '''5'''. ''ULPIANUS libro XVI''. <ref>V., Hal.</ref> ad Sabinum.- Nec novum, ut, quod alius solverit, alius repetat. Nam et quum minor vigintiquinque annis incon- sulte adita hereditate solutis legatis in integrum restituitur, non ipsi repetitionem competere, sed ei, ad quem bona pertinent, Arrio <ref>al Arriano, Nat.</ref> Titiano rescriptum est.{{-}} {{-}} '''6'''. ''PAULUS libro III''. <ref>IX., Hai,</ref> ad Sabinum. -Si pro- curator tuus indebitum solverit, et tu ratum non habeas, posse repeti, Labeo libris Posteriorum scripsit; quodsi debitum fuisset, non posse repe- ti. Celsus: ideo, quoniam, quum quis procurato- rem rerum suarum constituit, id quoque manda- re videtur, ut solvat creditori, neque postea ex- spectandum sit, ut ratum habeat.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Idem Labeo ait, si procuratori indebitum solutum sit, et dominus ratum non habeat, posse repeti <ref>ab ipso procuratore. Sed si ipse ratum habeat, ab eo repeti, adicionan otros en Hal.</ref>.{{-}} '''§ 2'''. Celsus ait, eum, qui procuratori debi- tum <ref>Taur. segun la escritura original; ladebitum, Fl, segun reciente corrección, Br.</ref> solvit, continuo liberari, neque ratihabi- tionem considerari; quodsi indebitum acceperit, ideo exigi ratihabitionem, quoniam nihil de hoc nomine exigendo mandasse videretur, et ideo, si ratum non habeatur, a procuratore repetendum.{{-}} {{-}} '''§ 3'''.-Iulianus ait, neque tutorem, neque pro- curatorem solventes repetere posse, neque inter- esse, suam pecuniam, an pupilli vel domini sol- vant.{{-}} {{-}} '''7'''. ''POMPONIUS libro IX.'' <ref>III., Hal.</ref> ad Sabinum.- Quod indebitum per errorem solvitur, aut ipsum. aut tantundem repetitur.{{-}} '''8'''. ''PAULUS libro VI''. ad Sabinum. Quod no- mine mariti, qui solvendo non sit, alius mulieri{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 681wwfxkokbd6ubx5uib0z4jrhberrv 104 84107 273376 2026-07-05T18:37:09Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'solvisset, repetere non potest, adeo <ref>Pasage incompleto, debido tal vez à descuidada compi- lación del fragmento; si, intercalado entre potest, y adeo, com- pletaria en cierto modo el sentido, ideo quia debitum est ma- lies; Hal. (rease fr. 44. en el mismo.)</ref> debitum esset mulieri;{{-}} {{-}} '''9'''. ''ULPIANUS libro LXVI''. <ref>L., Hat.</ref> ad Edictum. nam et maritus, si, quum facere nihil possit, do- tem solverit, in ea causa e... 273376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>solvisset, repetere non potest, adeo <ref>Pasage incompleto, debido tal vez à descuidada compi- lación del fragmento; si, intercalado entre potest, y adeo, com- pletaria en cierto modo el sentido, ideo quia debitum est ma- lies; Hal. (rease fr. 44. en el mismo.)</ref> debitum esset mulieri;{{-}} {{-}} '''9'''. ''ULPIANUS libro LXVI''. <ref>L., Hat.</ref> ad Edictum. nam et maritus, si, quum facere nihil possit, do- tem solverit, in ea causa est, ut repetere non possit.{{-}} '''10'''. ''PAULUS libro VII''. <ref>VI., Hal.</ref> ad Sabinum. - In diem debitor adeo debitor est, ut ante diem solu- tum repetere non possit.{{-}} {{-}} '''11'''. ''ULPIANCS libro XXXV''. <ref>VII., Hal.</ref> ad Sabinum.- Si is, cum quo de peculio actum est, per impru- dentiam plus, quam in peculio est, solverit, repe- tere non potest.{{-}} {{-}} '''12'''. ''PAULUS libro VII''. <ref> VI., Hal.</ref> ad Sabinum. - Si fundi mei usumfructum tibi dedero, falso existi- mans me eum tibi debere, et, antequam repetam, decesserim, condictio ejus ad heredem quoque meum transibit.{{-}} '''13'''. IDEM libro X. ad Sabinum. - Naturaliter etiam servus obligatur; et ideo si quis nomine cius solvat, vel ipse manumissus, <ref>vel, inserta Hal.</ref> ut Pompo- nius scribit, ex peculio, cuius liberam admini- strationem habeat <ref>habebat, Hal.</ref>, repeti non poterit; et ob id et fideiussor pro servo acceptus tenetur, et pi- gnus pro eo datum tenebitur; et si servus, qui peculii administrationem habet, rem pignori in id, quod debent, dederit, utilis pignoraticia red- denda est.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Item quod pupillus sine tutoris auctorita- te mutuum accepit, et locupletior factus est, si pubes factus solvat, non repetit;{{-}} {{-}} '''14'''. P''OMPONICS libro XXI''. ad Sabinum.-nam hoc natura aequum est, neminem cum alterius detrimento fieri locupletiorem.{{-}} '''{{-}} 15'''. ''PAULUS libro X''. ad Sabinum. - Indebiti soluti condictio naturalis est; et ideo etiam quod rei solutae accessit, venit in condictionem, utpu- ta partus, qui ex ancilla natus sit, vel quod allu- vione accessit, imo et fructus, quos is, cui solu- tum est, bona fide percepit, in condictionem ve- nient.{{-}} '''§ 1'''. Sed et si numi alieni dati sint, condictio competet, ut vel possessio eorum reddatur, quem- admoduin, si falso existimans possessionem me tibi debere alicuius rei, <ref>tlbl, inaertan Hal. Vulg.</ref> tradidissem, condice- rem. Sed et si possessionem tuam fecissem <ref>fecisses, conjetura Br. conforme a las Bas</ref>, ita ut tibi per longi temporis praescriptionem avocari non possit, etiam sic recte tecum per in- debitam <ref>indebiti, Hal. Vulg.</ref> condictionem agerem.{{-}} '''§ 2'''. Sed et si ususfructus in ro soluta alienus. sit, deducto usufructu a to condicam.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0f9j54uke0ysdmame1a8hy4g7q6qw98 104 84108 273377 2026-07-05T18:47:46Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''16'''. ''РOMPONIUS libro XV''. <ref>XXI., Hal.</ref> ad Sabinum. - Sub conditione debitum per errorem solutum pen- dente quidem conditione repetitur, conditione au- tem existente repeti non potest.{{-}} '''§ 1'''. Quod autem sub incerta <ref>segun Br.; incerto, Taur.</ref> die debetur, die existente non repetitur,{{-}} {{-}} '''17'''. ''ULPIANUS libro II''. <ref>XIII., Hal.</ref> ad Edictum.- nam si, quum moriar, dare promisero, et antea s... 273377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''16'''. ''РOMPONIUS libro XV''. <ref>XXI., Hal.</ref> ad Sabinum. - Sub conditione debitum per errorem solutum pen- dente quidem conditione repetitur, conditione au- tem existente repeti non potest.{{-}} '''§ 1'''. Quod autem sub incerta <ref>segun Br.; incerto, Taur.</ref> die debetur, die existente non repetitur,{{-}} {{-}} '''17'''. ''ULPIANUS libro II''. <ref>XIII., Hal.</ref> ad Edictum.- nam si, quum moriar, dare promisero, et antea sol- vam, repetere me non posse, Celsus ait; quae sen- tentia vera est.{{-}} {{-}} '''18'''. ''IDEM libro XLVII''. <ref>VI., Hal.</ref> ad Sabinum.-Quod- si ea conditione debetur, quae omnimodo extitu- ra est, solutum repeti non potest, licet sub alia conditione, quae an impleatur, incertum est, si ante solvatur, repeti possit.{{-}} {{-}} {{-}} '''19'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref> II., Hal.</ref> ad Sabinum. -Si poenae causa eius, cui debetur, debitor libe- ratus est, naturalis obligatio manet; et ideo solu- tum repeti non potest.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Quamvis debitum sibi quis recipiat, ta- men si is, qui dat, non debitum dat, repetitio competit, veluti si is, qui heredem se vel bono- rum possessorem falso existimans creditori hore- ditario solverit; hic enim neque verus heres libe- ratus erit, et is, quod dedit, repetere poterit; quamvis enim debitum sibi quis recipiat, tamen si is, qui dat, non debitum dat, repetitio compe- tit <ref>quamvis enim-competit, omitelas Hai. TOMO I-00</ref>.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Si falso existimans debere, <ref>tibi, inserta Пal.</ref> numos solvero, qui pro parte alieni, pro parte mei fuc- runt, eius summae partem dimidiam, non corpo- rum, condicam.{{-}} '''§3'''.-Si putem, me Stichum aut Pamphilum de- bere, quum Stichum debeam, et Pamphilum sol vam, repetam quasi indebitum solutuin, nec enim pro eo, quod debeo, videor id solvisse.{{-}} '''§ 4'''. Si duo rei, qui decem debebant, viginti pariter solverint, Celsus ait, singulos quina repo- tituros, quia, quum decem deberent, viginti sol- vissent; et quod amplius ambo solverint, ambo repetere possunt <ref>qula, quam decem-possunt, omitelas Hal.</ref>.{{-}} {{-}} '''20'''. ''IULIANUS libro X''. Digestorum. Si reus et fideiussor solverint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi; quare omnin, quac de his dicta sunt, et ad hos transferre li- cebit.{{-}} '''21'''. ''PAULUS libro III''. Quaestionum.-- Plane si duos reos non eiusdem pecuniae, sed alterius obligationis constitueris, utputa Stichi, aut Pam- phili, et pariter duos datos, aut togam, vel dena ria <ref>denarios, Hal.</ref> mille, non idem dici poterit in repetitio- ne, ut partes repetant, quia nec solvere ab initio sic poterunt <ref>poterant, Hal.; per partes potuerunt, Vulg.</ref>. Igitur hoc casu electio est cro- ditoris, cui velit solvere, ut alterius repetitio im- pediatur.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7ldr99an6e8uma0ls4f3op91sil0z27 104 84109 273378 2026-07-05T18:54:56Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''22'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref>X., Hal,</ref> ad Sabinum. -Sed et si me putem tibi aut Titio promisisse, quum aut neutrum factum sit, aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio sol- vero, repetere a Titio potero.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Quum iter excipere deberem, fundum li- berum per errorem tradidi; incerti condicam, ut iter mihi concedatur.{{-}}} {{-}} '''23'''. ''ULPIANUS libro XLIII''. <ref> III., Hal.</ref>... 273378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''22'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref>X., Hal,</ref> ad Sabinum. -Sed et si me putem tibi aut Titio promisisse, quum aut neutrum factum sit, aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio sol- vero, repetere a Titio potero.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Quum iter excipere deberem, fundum li- berum per errorem tradidi; incerti condicam, ut iter mihi concedatur.{{-}}} {{-}} '''23'''. ''ULPIANUS libro XLIII''. <ref> III., Hal.</ref> ad Sabinum. -Eleganter Pomponius quaerit, si quis suspice- tur transactionem factam vel ab eo, cui heres est, vel ab eo, qui <ref>cul, al márgen interior del codice Fl</ref> procurator est, et quasi ex tiansactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni? Et ait, repeti posse, ex falsa enim causa datum est. Idem puto dicendum, et si trans- actio secuta non fuerit, propter quam datum est. Sed et si resoluta sit transactio, idem erit di- cendum.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si post rem iudicatam quis transegerit, et solverit, repetere poterit idcirco, quia placuit, transactionem nullius esse momenti. Hoc enim Imperator Antoninus cum Divo Patre suo rescri- psit; retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. Quid ergo, si appellatum sit, vel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit, vel an sen- tentia valeat? Magis est, ut transactio vires ha- beat; tunc enim rescriptis locum esse credendum est, quum de sententia indubitata, quae nullo re- medio attentari potest, transigitur.{{-}} {{-}} '''§2'''.-Item si ob transactionem alimentorum te- stamento relictorum datum sit, apparet, posse repeti, quod datum est, quia transactio Senatus- consulto <ref>Véase el fragmento 8. D. de transactt. II. 15.</ref> infirmatur.{{-}} {{-}} '''§3'''.-Si quis post transactionem nihilominus condemnatus fuerit, dolo quidem id fit, sed ta- men sententia valet; potuit autem quis, si quidem ante litem contestatam transegerit, volenti li tem contestari opponere doli exceptionem; sed si post litem contestatam transactum est, nihilomi nus poterit exceptione doli uti post sccuti, dolo enim facit, qui contra transactionem expertus am- plius petit; et ideo condemnatus repetere potest, quod ex causa transactionis dedit. Sane qui- dem <ref>quid si, (en lugar de quidem), Hal.</ref> ob causam dedit; neque repeti solet, quod ob causam datum est, causa secuta; sed hic non videtur causa sccuta, quum transactioni non stetur. Quum igitur repetitio <ref>alas, inserta Hal.</ref> oritur, transa- ctionis exceptio locum non habet, neque enim utrumque debet locum habere, et repetitio, et ex- ceptio.{{-}} '''§ 4'''. Si qua lex ab initio dupli vel quadrupli statuit actionem, dicendum est, solutum ex falsa eius causa repeti posse.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> po9khgtgq2lqj3qkzm3pu39swqx3v9q 273379 273378 2026-07-05T18:55:17Z ~2026-38264-27 32802 273379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''22'''. ''POMPONIUS libro XXII''. <ref>X., Hal,</ref> ad Sabinum. -Sed et si me putem tibi aut Titio promisisse, quum aut neutrum factum sit, aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio sol- vero, repetere a Titio potero.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Quum iter excipere deberem, fundum li- berum per errorem tradidi; incerti condicam, ut iter mihi concedatur.{{-}} {{-}} '''23'''. ''ULPIANUS libro XLIII''. <ref> III., Hal.</ref> ad Sabinum. -Eleganter Pomponius quaerit, si quis suspice- tur transactionem factam vel ab eo, cui heres est, vel ab eo, qui <ref>cul, al márgen interior del codice Fl</ref> procurator est, et quasi ex tiansactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni? Et ait, repeti posse, ex falsa enim causa datum est. Idem puto dicendum, et si trans- actio secuta non fuerit, propter quam datum est. Sed et si resoluta sit transactio, idem erit di- cendum.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si post rem iudicatam quis transegerit, et solverit, repetere poterit idcirco, quia placuit, transactionem nullius esse momenti. Hoc enim Imperator Antoninus cum Divo Patre suo rescri- psit; retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. Quid ergo, si appellatum sit, vel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit, vel an sen- tentia valeat? Magis est, ut transactio vires ha- beat; tunc enim rescriptis locum esse credendum est, quum de sententia indubitata, quae nullo re- medio attentari potest, transigitur.{{-}} {{-}} '''§2'''.-Item si ob transactionem alimentorum te- stamento relictorum datum sit, apparet, posse repeti, quod datum est, quia transactio Senatus- consulto <ref>Véase el fragmento 8. D. de transactt. II. 15.</ref> infirmatur.{{-}} {{-}} '''§3'''.-Si quis post transactionem nihilominus condemnatus fuerit, dolo quidem id fit, sed ta- men sententia valet; potuit autem quis, si quidem ante litem contestatam transegerit, volenti li tem contestari opponere doli exceptionem; sed si post litem contestatam transactum est, nihilomi nus poterit exceptione doli uti post sccuti, dolo enim facit, qui contra transactionem expertus am- plius petit; et ideo condemnatus repetere potest, quod ex causa transactionis dedit. Sane qui- dem <ref>quid si, (en lugar de quidem), Hal.</ref> ob causam dedit; neque repeti solet, quod ob causam datum est, causa secuta; sed hic non videtur causa sccuta, quum transactioni non stetur. Quum igitur repetitio <ref>alas, inserta Hal.</ref> oritur, transa- ctionis exceptio locum non habet, neque enim utrumque debet locum habere, et repetitio, et ex- ceptio.{{-}} '''§ 4'''. Si qua lex ab initio dupli vel quadrupli statuit actionem, dicendum est, solutum ex falsa eius causa repeti posse.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8b7sr2umutffonba37lhnvk1seqcg75 104 84110 273380 2026-07-05T19:04:07Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''24'''. ''IDEM libro XLVI''. <ref>XLVII., Hal.</ref> ad Sabinum. - Si is, qui perpetua exceptione tueri se poterat, quum sciret sibi exceptionem profutur.in, promiserit aliquid, ut liberaretur, condicere non potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''25'''. ''IDEM libro XLVII''. ad Sabinum <ref>Eun. H</ref>. - Quum duo pro reo fideiussissent decem, deinde reus tria solvisset, et postea fideiussores quina, placuit, eum, qui posterior solvit, repetere tria... 273380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''24'''. ''IDEM libro XLVI''. <ref>XLVII., Hal.</ref> ad Sabinum. - Si is, qui perpetua exceptione tueri se poterat, quum sciret sibi exceptionem profutur.in, promiserit aliquid, ut liberaretur, condicere non potest.{{-}} {{-}} {{-}} '''25'''. ''IDEM libro XLVII''. ad Sabinum <ref>Eun. H</ref>. - Quum duo pro reo fideiussissent decem, deinde reus tria solvisset, et postea fideiussores quina, placuit, eum, qui posterior solvit, repetere tria posse; hoc merito, quia tribus a reo solutis se- ptem sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt.{{-} {{-}} {{-}} '''26'''. ''IDEM libro XXVI''. <ref>sorti delitas, let. Vulg.</ref> ad Edictum.- Si non sortem quis, sed usuras indebitas solvit, re- petere non poterit, si sortis debitae <ref>lans Fragm.. tutic </ref> solvit; sed si supra legitimum modum solvit, Divus Severus reseripsit, quo iure utimur, repeti quidem non posse, sed sorti imputandum; et si postea sortem solvit, sortem quasi indebitam repeti posse. Pro- inde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra le- gitimum modum solutae quasi sors indebita re- petuntur. Quid, si simul solverit? Poterit dici, et tunc repetitionem locum habere.{{-}} {{-}} {{-}} ''§ 1''. Supra duplum autem usurae, et usura- rum usurae nec in stipulatum deduci, nec exigi possunt; et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurae.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Si quis falso se sortem debere credens usuras solverit, potest condicere, nec videtur scions indebitum solvisse.{{-}} {{-}} § 3. Indebitum autem solutum accipimus, non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non pote- rat; quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione solvit.{{-}} {{-}} '''§ 4'''. Si centum debens, quasi ducenta debe- rem, fundum ducentorum solvi, competere repe- titionem Marcellus libro vicesimo Digestorum scribit, et centum manere stipulationem. Licet enim placuit, rem pro pecunia solutam parere li- berationem, tamen, si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio par- tis rei cum pecunia, nemo enim invitus compelli- tur ad communionem. Sed et condictio integrae rei manet, et obligatio incorrupta; ager autem retinebitur, donec debita pecunia solvatur.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 5'''.-Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum dederit pluris pretii, quasi plus debens, vel, quam oleum deberet, oleum dederit, quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse re- petendum, non totum; et ob hoc peremtam esse obligationem.{{-}} § 6. Idem Marcellus adiicit, si, quum fundi pars mihi deberetur, quasi totus deberetur, ae- stimatione facta solutio pecuniae solidi pretii fun-{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nxq91uqsav78u9bb2hv5vcbml624hhh 104 84111 273381 2026-07-05T19:08:54Z Jean Paul A M A 32221 /* Emendata */ 273381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 3. Sed quod Praetor ait, '''RATUM SE NON HABITURUM''', quatenus accipiendum est, videamus. Et quidem aut imperfecta res est, licet metus intervenerit, utputa stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est, aut per metum accepto debitor liberatus est, vel quid simile contigerit, quod negotium perficeret. Et Pomponius scribit, in negotiis quidem perfectis et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. Sed ex facto scio, quum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollicitationis, rescriptum esse ab Imperatore nostro, posse eum a Praetore in integrum restitutionem postulare; et Praetorem me assidente interlocutum esse, ut, sive actione vellet adversus Campanos experiri, esse propositam, sive exceptione adversus petentes, non deesse exceptionem. Ex qua Constitutione colligitur, ut, sive perfecta, sive imperfecta res sit, et actio et exceptio detur. § 4. Volenti autem datur et in rem actio et in personam, rescissa<ref>Recisa, Vulg.</ref> acceptilatione vel alia liberatione. § 5. '''IULIANUS'''; ''Digestorum'', libro III.—Putat eum, cui res metus causa tradita est, non solum reddere, verum et de dolo repromittere debere. § 6. Licet tamen in rem actionem dandam existimemus, quia res in bonis est eius, qui vim passus est, verum non sine ratione dicetur, si in quadruplum quis egerit, finiri in rem actionem, vel contra. § 7. Ex hoc Edicto restitutio talis facienda est, id est in integrum officio iudicis, ut, si per vim res tradita est, retradatur, et de dolo, sicut dictum est, repromittatur, ne forte deterior res sit facta. Et si acceptilatione liberatio intervenit, restituenda erit in pristinum statum obligatio; usque adeo, ut Iulianus scribat libro quarto ''Digestorum''<ref>''Digestorum'', omittela Hal.</ref>, si pecunia debita fuit, quae accepta per vim facta est<ref>''Quae debita fuit, accepto per vim facta est'', Hal.</ref>, nisi vel solvatur, vel restituta obligatione iudicium accipiatur, quadruplo eum condemnandum. Sed et si per vim stipulanti promisero, stipulatio accepto facienda erit. Sed et si ususfructus vel servitutes amissae sunt, restituendae erunt. § 8. Quum autem haec actio in rem sit scripta, nec personam vim facientis coërceat, sed adversus omnes restitui velit, quod metus causa factum est, non immerito Iulianus a Marcello notatus est scribens, si fideiussor vim intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem; sed fideiussorem, nisi adversus reum quoque actionem restituat, debere in quadruplum condemnari. Sed est verius, quod Marcellus notat, etiam adversus reum competere hanc actionem, quum in rem sit scripta. '''10. GAIUS'''; ''ad Edictum provinciale'', libro IV.—<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qioprrzx08hhlbrj3afgpbktfcmdpsn 104 84112 273382 2026-07-05T19:13:59Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'di facta sit, repeti posse non totum pretium, sed precio integro del fundo, como si todo este se de- partis indebitae pretium.{{-}} {{-}} '''§ 7'''.-Adeo autem perpetua exceptio parit con- dictionem, ut Iulianus libro decimo seripserit <ref>Hal.; scripsit, Fl.</ref>, si emtor fundi damnaverit heredem suum, ut venditorem nexu venditi liberaret, mox venditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum con- dicere. Idemque, et si debitorem <ref>he... 273382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>di facta sit, repeti posse non totum pretium, sed precio integro del fundo, como si todo este se de- partis indebitae pretium.{{-}} {{-}} '''§ 7'''.-Adeo autem perpetua exceptio parit con- dictionem, ut Iulianus libro decimo seripserit <ref>Hal.; scripsit, Fl.</ref>, si emtor fundi damnaverit heredem suum, ut venditorem nexu venditi liberaret, mox venditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum con- dicere. Idemque, et si debitorem <ref>heredem, inserta Hal.</ref> suum da- mnaverit liberare, et ille ignorans solverit.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 8'''. Qui filiofamilias solverit, quum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignoravit ademtum ci peculium, liberatur; si scit, et solvit, condi- etionem non habet, quia sciens indebitum solvit.{{-}} {{-}} '''§ 9'''. Filiusfamilias contra Macedonianum mu- tuatus sí solverit, et patri suo heres effectus ve- lit vindicare numios, exceptione summovebitur a vindicatione numorum.{{-}} '''§ 10'''. Si quis quasi ex compromisso condemna- tus falso solverit, repetere potest.{{-}} {{-}} '''§ 11'''. Hereditatis <ref>Heredi, al margen interior del códice Fl.</ref> vel bonorum possessori, si quidem defendat hereditatem, indebitum solu- tum condici poterit; si vero is non defendat, etiam debitum solutum repeti potest.{{-}} {{-}} '''§ 12'''. Libertus, quum se putaret operas patro- no debere, solvit; coudicere eum non posse, quam- vis putans se obligatum solvit, Iulianus libro de- cimo Digestorum scripsit, natura enim operas. patrono libertus debet. Sed et si non operae pa- trono sunt solutae, sed, quum officium ab eo de- sideraretur, cum patrono decidit pecunia, et sol- vit, repetere non potest. Sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, veluti picto- rias vel alias, dum putat se debere, videndum, an possit condicere? Et Celsus libro sexto <ref>decimo, Hal. Vulg.</ref> Di- gestorum putat, eam esse causam operarum, ut non sint eaedem, neque eiusdem hominis; neque eidem exhibentur <ref>eaedem exhibeantur,</ref>; nam plerumque robur ho- minis, aetas, tempus, <ref>eaedem exhibeantur,</ref> opportunitasque natu- ralis mutat causam operarum, et ideo nec volens quis reddere potest. Sed hae, inquit <ref>quidem, (en lugar de inquit, Hal.</ref>, operae recipiunt aestimationem, et interdum, licet aliud praestemus, inquit, aliud condicimus; utputa fun- dum indebitum dedi, et fructus condico; vel ho- minem indebitum, et hunc sine fraude modico dis- traxisti, nempe hoc solum refundere debes, quod ex pretio habes; vel meis sumtibus pretiosiorem hominem feci, nonne <ref>on, al. Vulg.</ref> aestimari haec debent? Sic et in proposito, ait, posse condici, quanti ope- ras essem <ref>decimo, Hal. Vulg.</ref> conducturus. Sed si delegatus sit a patrono in <ref>Hal. Vulg.; in, omitela Fl.</ref> officiales operas, apud Marcel- lun libro vicesimo Digestorum quaeritur; et di- cit Marcellus, non teneri eum, nisi forte in artifi- cio sint; hae enim iubente patrono et alii edendae sunt. Sed si solverit officiales delegatus, non pot- est condicere neque ei, cui solvit, creditori, cui{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9625pfjjrc6t2hs0s0ia3ybuckctamy 104 84113 273383 2026-07-05T19:25:12Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'alterius contemplatione solutum est, quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei de- bentur.{{-}} '''§ 13'''. Si decem, aut Stichum stipulatus solvam quinque, quaeritur, an possim condicere? Quae- stio ex hoc descendit, an liberer in quinque; nam si liberor, cessat condictio, si non liberor, erit condictio. Placuit autem, ut Celsus libro sexto et Marcellus libro vicesimo Digestorum scripsit, non perimi partem dimidian obligationis, ide... 273383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alterius contemplatione solutum est, quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei de- bentur.{{-}} '''§ 13'''. Si decem, aut Stichum stipulatus solvam quinque, quaeritur, an possim condicere? Quae- stio ex hoc descendit, an liberer in quinque; nam si liberor, cessat condictio, si non liberor, erit condictio. Placuit autem, ut Celsus libro sexto et Marcellus libro vicesimo Digestorum scripsit, non perimi partem dimidian obligationis, ideoque eum, qui quinque solvit, in pendenti habendum, an liberaretur, petique ab eo posse <ref>possent-Stichus, Vulg.</ref> reliqua quinque, aut Stichum, et si praestiterit residua quinque, videri eum et in priora <ref>priora, omitiendo in, al margen interior del codice Ft.</ref> debita sol- visse; si autem Stichum praestitisset, quinque eum posse condicere quasi indebita. Sic posterior solutio comprobabit, priora quinque utrum debi- ta, an indebita solvcrentur. Sed et si post soluta quinque et Stichus solvatur, et malim ego habere quinque, et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus. Et putat, natam esse quinque con- dictionem, quamvis utroque simul soluto mihi re- tinendi, quod vellem, arbitrium daretur.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§14'''. Idem ait, et si duo heredes sint stipula- toris, non sic posse, alteri quinque solutis, alteri partem Stichi solvi. Idem, et si duo sint promis- soris heredes. Secundum quae liberatio non con- tingit, nisi aut utrique quina, aut utrique partes Stichi fuerunt solutae.{{-}} {{-}} '''27'''. ''PAULUS libro XXVIII''. <ref> XXVII., Hal.</ref> ad Edictum.→ Qui loco certo debere existimans indebitum sol- vit, quolibet loco repetet, non enim existima- tionem solventis eadem species repetitionis se- quitur.{{-}} '''28'''. ''IDEM libro XXXII''. <ref>VI., Hal.</ref> ad Edictum.- In- dex si male absolvit, et absolutus sua sponte sol- verit, repetere non potest.{{-}} {{-}} '''29'''. ''ULPIANUS libro II''. Disputationum.- In- terdum persona locum facit repetitioni, utputa si pupillus sine tutoris auctoritate, vel furiosus, vel is, cui bonis interdictum est, solverit; nam in his personis generaliter repetitioni locum esse nou ambigitur. Et si quidem extant numi, vindica- buntur, consumtis vero condictio locum habebit.{{-}} {{-}} {{-}} 30. ''IDEM libro X''. <ref>IX., Hal.</ref> Disputationum. - Qui invicem creditor idemque debitor est, in his casi bus, in quibus compensatio locum non habet, si solvit, non habet condictionem, veluti indebiti soluti, sed sui crediti petitionem <ref>repetitionem, Hal,</ref>.{{-}} {{-}} '''31'''. ''IDEM libro I''. Opinionum. Is, qui plus, quam hereditaria portio efficit, per errorem cre- ditori caverit, indebiti promissi habet condi- etionem.{{-}} {{-}} ''32''. ''JULIANUS libro X''. Digestorum.-Quum is,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> i2j16e102nrmrelwiqho15c2fx0xv7z 273384 273383 2026-07-05T19:25:40Z ~2026-38264-27 32802 273384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alterius contemplatione solutum est, quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei de- bentur.{{-}} '''§ 13'''. Si decem, aut Stichum stipulatus solvam quinque, quaeritur, an possim condicere? Quae- stio ex hoc descendit, an liberer in quinque; nam si liberor, cessat condictio, si non liberor, erit condictio. Placuit autem, ut Celsus libro sexto et Marcellus libro vicesimo Digestorum scripsit, non perimi partem dimidian obligationis, ideoque eum, qui quinque solvit, in pendenti habendum, an liberaretur, petique ab eo posse <ref>possent-Stichus, Vulg.</ref> reliqua quinque, aut Stichum, et si praestiterit residua quinque, videri eum et in priora <ref>priora, omitiendo in, al margen interior del codice Ft.</ref> debita sol- visse; si autem Stichum praestitisset, quinque eum posse condicere quasi indebita. Sic posterior solutio comprobabit, priora quinque utrum debi- ta, an indebita solvcrentur. Sed et si post soluta quinque et Stichus solvatur, et malim ego habere quinque, et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus. Et putat, natam esse quinque con- dictionem, quamvis utroque simul soluto mihi re- tinendi, quod vellem, arbitrium daretur.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§14'''. Idem ait, et si duo heredes sint stipula- toris, non sic posse, alteri quinque solutis, alteri partem Stichi solvi. Idem, et si duo sint promis- soris heredes. Secundum quae liberatio non con- tingit, nisi aut utrique quina, aut utrique partes Stichi fuerunt solutae.{{-}} {{-}} '''27'''. ''PAULUS libro XXVIII''. <ref> XXVII., Hal.</ref> ad Edictum.→ Qui loco certo debere existimans indebitum sol- vit, quolibet loco repetet, non enim existima- tionem solventis eadem species repetitionis se- quitur.{{-}} '''28'''. ''IDEM libro XXXII''. <ref>VI., Hal.</ref> ad Edictum.- In- dex si male absolvit, et absolutus sua sponte sol- verit, repetere non potest.{{-}} {{-}} '''29'''. ''ULPIANUS libro II''. Disputationum.- In- terdum persona locum facit repetitioni, utputa si pupillus sine tutoris auctoritate, vel furiosus, vel is, cui bonis interdictum est, solverit; nam in his personis generaliter repetitioni locum esse nou ambigitur. Et si quidem extant numi, vindica- buntur, consumtis vero condictio locum habebit.{{-}} {{-}} {{-}} 30. ''IDEM libro X''. <ref>IX., Hal.</ref> Disputationum. - Qui invicem creditor idemque debitor est, in his casi bus, in quibus compensatio locum non habet, si solvit, non habet condictionem, veluti indebiti soluti, sed sui crediti petitionem <ref>repetitionem, Hal,</ref>.{{-}} {{-}} '''31'''. ''IDEM libro I''. Opinionum. Is, qui plus, quam hereditaria portio efficit, per errorem cre- ditori caverit, indebiti promissi habet condi- etionem.{{-}} {{-}} ''''32''''. ''JULIANUS libro X''. Digestorum.-Quum is,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qshq68k2pkm766zrwialoc1daze3y3o 104 84114 273385 2026-07-05T19:36:13Z ~2026-38264-27 32802 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'qui Pamphilum, aut Stichum debet, simul utrum- que solverit, si, posteaquam utrumque solverit, aut uterque, aut alter ex his desiit in rerum na- tura esse, nihil repetet; id enim remanebit in so- luto <ref>Taur.; solutam, Fl. según Br.</ref>, quod superest.{{-}} '''§ 1'''. Fideiussor quum paciscitur, ne ab eo pe- cunia petatur, et per imprudentiam solverit, con- dicere stipulatori poterit; et ideo <ref>idque eo, qala reas, Hal.</ref> reus qui... 273385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38264-27" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>qui Pamphilum, aut Stichum debet, simul utrum- que solverit, si, posteaquam utrumque solverit, aut uterque, aut alter ex his desiit in rerum na- tura esse, nihil repetet; id enim remanebit in so- luto <ref>Taur.; solutam, Fl. según Br.</ref>, quod superest.{{-}} '''§ 1'''. Fideiussor quum paciscitur, ne ab eo pe- cunia petatur, et per imprudentiam solverit, con- dicere stipulatori poterit; et ideo <ref>idque eo, qala reas, Hal.</ref> reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tu- tus est; nihil autein interest, fideiussor, an heres eins solvat. Quodsi huic fideiussori reus heres extiterit, et solverit, nec repetet, sed <ref>Hat.; et, (en lugar de ved), Fl.</ref> libe- rabitur.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Mulier, si in ea opinione sit, ut credat se pro dote obligatam, quidquid dotis nomine dede- rit, non repetit; sublata enim falsa opinione re- linquitur pietatis causa, ex qua solutum repeti non potest.{{-}} {{-}} '''§3'''.-Qui hominem generaliter <ref>in genere, lal.</ref> promisit, si- milis est ei, qui hominem, aut decem debet; et ideo, si, quum existimaret se Stichum promisis- se, eum dederit, condicet, alium autem quemli- bet dando liberari poterit.{{-}} {{-}} '''33'''. ''IDEM libro XXXIX''. <ref>XI., Hal.</ref> Digestorum. - Si in area tua aedificassem, et tu aedes possideres, condictio locum non habebit, quia nullum nego- tium inter nos contraheretur; nam is, qui non de- bitam pecuniam solverit, hoc ipso aliquid negotii gerit, quum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium con- trahit. Sed et si is, qui in aliena area aedificas- set, ipse possessionem tradidisset, condictionem non habebit, quia nihil accipientis faceret, sod suam rem dominus habere incipiat <ref>inciperet, Bal,</ref>. Et ideo coustat, si quis, quum existimaret se heredem esse, insulam hereditariam fulsisset, nullo alio modo, quam per retentionem impensas servare posse.{{-}} {{-}} {{-}} '''34'''. ''IDEM libro XL''. Digestorum.-Is, cui he- reditas tota per fideicommissum relicta est, et praeterea fundus, si decem dedisset heredi, et heres suspectam hereditatem dixerit, et eam ex Trebelliano restituerit, causam dandae pecuniae non habet; et ideo quod eo nomine quasi implen- dae conditionis gratia dederit, condictione re- petet.{{-}} {{-}} '''35.''' ''IDEM libro XLV''. <ref>IX., Hal</ref> Digestorum.- Qui ob rem non defensam solvit, quamvis postea defen- dere paratus est, non repetet, quod solverit.{{-}} {{-}} '''36'''. ''PAULUS libre V''. Epitomarum <ref>top, Hlal.</ref> Alfeni Digestorum.-Servus cuiusdam insciente domino magidem commodavit; is, cui commodaverat, pi- guori eam posuit, et fugit; qui accepit, non ali- ter se redditurum aiebat, quam si pecuniam ac- cepisset; accepit a servulo, et reddidit magidem; quaesitum est, an pecunia ab eo repeti possit? Respondit, si is, qui pignori accepisset magidem,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tqibzxwl1d8pd3da1kxe2xjlcbzc2nn 104 84115 273399 2026-07-05T23:03:49Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''11.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum . Verum vel de dolo, vel utilis <ref>Verum de dolo malo actio, Hal.; Verum vel de dolo, vel ut in factum actio, Vulg.</ref>actio erit in id, quod minoris interfuit non manumitti; proinde quidquid hic haberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur. Sed et nomine earum rerum, quas dominicas servus manumissus supprimebat, competunt adversus eum actiones ad exhibendum, et furti, et condictio; videlicet quoniam et manumissus eas contrectabat. Ceterum ex delicto in servitute <ref>Hal. Vulg.; servitutem, Fl.</ref>facto domino adversus eum post libertatem actio non competit; et hoc Rescripto Divi Severi <ref>L. 1. Cod. de noxalib. actt. III. 41.</ref> continetur. § 1. Quid, si minor vigintiquinque annis, maior viginti hac lege vendiderit, ut manumittatur? ideo proposui maiorem <ref>Taur.; maior, según la escritura original del codice Fl. , Br.</ref>viginti, quoniam et Scaevola scribit libro quarto decimo <ref>XIII., Vulg.</ref>Quaestionum . Et magis est, ut sententia Constitutionis Divi Marci ad Aufidium Victorinum hune, id est minorem viginti annis, non complectatur . Quare videndum, an maiori viginti annis subveniatur? Et si quidem ante desideret, quam libertas competat , audietur, sin vero postea, non possit. Item quaeri potest, si is, qui emit hac lege, minor sit, an restitui possit? Et si quidem nondum libertas competit, erit dicendum, posse ei subveniri; sin vero posteaquam dies venit, voluntas maioris venditoris libertatem imponit. § 2.- Ex facto quaesitum est: Adolescentes quidam acceperant curatorem Salvianum quendam nomine; hic, quum curam administrasset, beneficio Principis urbicam procurationem erat adeptus, et apud Praetorem se a cura adolescentium excusaverat absentibus iis; adolescentes adierant Praetorem desiderantes in integrum adversus eum restitui, quod esset contra Constitutiones excusatus; quum enim susceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare Reipublicae causa absunt, vel hi, qui circa Principem sunt occupati, ut in Consiliarii Menandri Arrii <ref>Arrii, omitela Vulg.</ref>persona est indultum, meruisset autem Salvianus excusationem, adolescentes quasi саpti in integrum restitui a Praetore desideraverant <ref>meruisset- desideraverant, omítelas Hal .</ref>; Aëtrius <ref> Arrius, Hal.;Decius, Vulg.; Detrius, o Demetrius, otros en Hal.</ref> Severus, quia dubitabat, ad Imperatorem Severum retulit; ad quam consultationem successor <ref>successori, Hal .</ref> eius Benidio <ref>Ventidio. Hal.; Vindio, Vulg.</ref> Quieto rescripsit, nullas partes esse Praetoris , neque enim contractum proponi cum minore annis vigintiquinque, sed Principes <ref>principem, Hal .</ref>intervenire, et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a Praetore excusatus . § 3.-Sciendum est autem, non passim minoribus subveniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur <ref>probentur, Vulg.</ref>.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 46bej2juogwh2gknkko15gbz9u5o129 273442 273399 2026-07-06T00:58:30Z Madai Salas 32210 273442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''11.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum . Verum vel de dolo, vel utilis <ref>Verum de dolo malo actio, Hal.; Verum vel de dolo, vel ut in factum actio, Vulg.</ref>actio erit in id, quod minoris interfuit non manumitti; proinde quidquid hic haberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur. Sed et nomine earum rerum, quas dominicas servus manumissus supprimebat, competunt adversus eum actiones ad exhibendum, et furti, et condictio; videlicet quoniam et manumissus eas contrectabat. Ceterum ex delicto in servitute <ref>Hal. Vulg.; servitutem, Fl.</ref>facto domino adversus eum post libertatem actio non competit; et hoc Rescripto Divi Severi <ref>L. 1. Cod. de noxalib. actt. III. 41.</ref> continetur. § 1. Quid, si minor vigintiquinque annis, maior viginti hac lege vendiderit, ut manumittatur? ideo proposui maiorem <ref>Taur.; maior, según la escritura original del codice Fl. , Br.</ref>viginti, quoniam et Scaevola scribit libro quarto decimo <ref>XIII., Vulg.</ref>Quaestionum . Et magis est, ut sententia Constitutionis Divi Marci ad Aufidium Victorinum hune, id est minorem viginti annis, non complectatur . Quare videndum, an maiori viginti annis subveniatur? Et si quidem ante desideret, quam libertas competat , audietur, sin vero postea, non possit. Item quaeri potest, si is, qui emit hac lege, minor sit, an restitui possit? Et si quidem nondum libertas competit, erit dicendum, posse ei subveniri; sin vero posteaquam dies venit, voluntas maioris venditoris libertatem imponit. § 2.- Ex facto quaesitum est: Adolescentes quidam acceperant curatorem Salvianum quendam nomine; hic, quum curam administrasset, beneficio Principis urbicam procurationem erat adeptus, et apud Praetorem se a cura adolescentium excusaverat absentibus iis; adolescentes adierant Praetorem desiderantes in integrum adversus eum restitui, quod esset contra Constitutiones excusatus; quum enim susceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare Reipublicae causa absunt, vel hi, qui circa Principem sunt occupati, ut in Consiliarii Menandri Arrii <ref>Arrii, omitela Vulg.</ref>persona est indultum, meruisset autem Salvianus excusationem, adolescentes quasi саpti in integrum restitui a Praetore desideraverant <ref>meruisset- desideraverant, omítelas Hal .</ref>; Aëtrius <ref> Arrius, Hal.;Decius, Vulg.; Detrius, o Demetrius, otros en Hal.</ref> Severus, quia dubitabat, ad Imperatorem Severum retulit; ad quam consultationem successor <ref>successori, Hal .</ref> eius Benidio <ref>Ventidio. Hal.; Vindio, Vulg.</ref> Quieto rescripsit, nullas partes esse Praetoris , neque enim contractum proponi cum minore annis vigintiquinque, sed Principes <ref>principem, Hal .</ref>intervenire, et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a Praetore excusatus . § 3.-Sciendum est autem, non passim minoribus subveniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur <ref>probentur, Vulg.</ref>. _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9kawpvui0fa9lt1y88ikyud1nvhu531 104 84116 273400 2026-07-05T23:10:01Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato, velit restitui; nec enim eventus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas; et ita et Pomponius libro vicesimo octavo <ref>XXVII., Vulg.</ref>scripsit . Unde Marcellus apud Iulianum notat, si minor sibi servum necessarium comparaverit, mox decesserit, non debere eum restitui; neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. § 5.-Si locupleti heres extitit, et subito hereditas lapsa sit, puta praedia fuerunt, quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, servi fugerunt aut decesserunt, Iulianus quidem libro quadragesimo sexto sic loquitur, quasi possit minor in integrum restitui ; Marcellus autem apud Iulianum notat, cessare in integrum restitutionem; neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato contingit, cuivis patrifamilias, quamvis diligentissimo, possit contingere. Sed haec res afferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales, vel praedia urbana, aes autem alienum grave, quod non prospexit posse evenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, vel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt . § 6.-Item quaeritur, si minor adversus minorem restitui desiderat, an sit audiendus? Et Pomponius simpliciter scribit, non restituendum. Puto autem inspiciendum a Praetore, quis captus sit; proinde si ambo capti sunt, verbi gratia minor minori pecuniam dedit, et ille perdidit, melior est causa secundum Pomponium eius , qui accepit, et vel dilapidavit, vel perdidit . § 7.-lane si minor annis cum filiofamilias maiore contraxerit, et Iulianus libro quarto Digestorum, et Marcellus libro secundo Digestorum scribit, posse in integrum restitui, ut magis aetatis ratio, quam Senatusconsulti habeatur. '''12.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.- Si apud minorem mulier pro alio intercesserit, non est ei actio in mulierem danda, sed perinde atque ceteri per exceptionem summoveri debet; scilicet, quia communi iure in priorem debitorem ei actio restituitur; haec, si solvendo sit prior debitor, alioquin mulier non utetur Senatusconsulti auxilio. '''13.''' ULPIANUS libro XI ad Edictum . - In causae cognitione versabitur, utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his, qui pro eo obligati sunt, utputa fideiussoribus. Itaque si, quum sciremminorem, et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum, fideiussori in necem meam subveniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. In summa perpendendum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> om9fy9ire4wobiwk737gc6xq4bwoe16 273445 273400 2026-07-06T01:06:27Z Madai Salas 32210 273445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato, velit restitui; nec enim eventus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas; et ita et Pomponius libro vicesimo octavo <ref>XXVII., Vulg.</ref>scripsit . Unde Marcellus apud Iulianum notat, si minor sibi servum necessarium comparaverit, mox decesserit, non debere eum restitui; neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. § 5.-Si locupleti heres extitit, et subito hereditas lapsa sit, puta praedia fuerunt, quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, servi fugerunt aut decesserunt, Iulianus quidem libro quadragesimo sexto sic loquitur, quasi possit minor in integrum restitui ; Marcellus autem apud Iulianum notat, cessare in integrum restitutionem; neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato contingit, cuivis patrifamilias, quamvis diligentissimo, possit contingere. Sed haec res afferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales, vel praedia urbana, aes autem alienum grave, quod non prospexit posse evenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, vel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt . § 6.-Item quaeritur, si minor adversus minorem restitui desiderat, an sit audiendus? Et Pomponius simpliciter scribit, non restituendum. Puto autem inspiciendum a Praetore, quis captus sit; proinde si ambo capti sunt, verbi gratia minor minori pecuniam dedit, et ille perdidit, melior est causa secundum Pomponium eius , qui accepit, et vel dilapidavit, vel perdidit . § 7.-lane si minor annis cum filiofamilias maiore contraxerit, et Iulianus libro quarto Digestorum, et Marcellus libro secundo Digestorum scribit, posse in integrum restitui, ut magis aetatis ratio, quam Senatusconsulti habeatur. '''12.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.- Si apud minorem mulier pro alio intercesserit, non est ei actio in mulierem danda, sed perinde atque ceteri per exceptionem summoveri debet; scilicet, quia communi iure in priorem debitorem ei actio restituitur; haec, si solvendo sit prior debitor, alioquin mulier non utetur Senatusconsulti auxilio. '''13.''' ULPIANUS libro XI ad Edictum . - In causae cognitione versabitur, utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his, qui pro eo obligati sunt, utputa fideiussoribus. Itaque si, quum sciremminorem, et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum, fideiussori in necem meam subveniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. In summa perpendendum _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 58k7pm25sbioj659z6h9nblcso45aob 104 84117 273401 2026-07-05T23:16:16Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>erit Praetori, cui potius subveniat, utrum creditori, an fideiussori; nam minor captus neutri tenebitur. Facilius in mandatore dicendum erit, non debere ei subvenire <ref>subveniri, Hal. Vulg.</ref>; hic enim velut affirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur . Unde tractari potest , minor in integrum restitutionem utrum adversus creditorem, an et adversus fideiussorem implorare debeat? Et puto tutius adversus utrumque; causa enim cognita et praesentibus adversariis, vel si per contumaciam desint, in integrum restitutiones perpendendae sunt . § 1.-Interdum autem restitutio et in rem datur minori, id est adversus rei eius possessorem , licet cum eo non sit contractum; utputa rem a minore emisti et alii vendidisti, potest desiderare interdum adversus possessorem restitui, ne rem suam perdat, vel re sua careat; et hoc vel cognitione Praetoria, vel rescissa alienatione, dato in rem iudicio. Pomponius quoque libro vicesimo octavo scribit, Labeonem existimasse, si minor vigintiquinque annis fundum vendidit et tradidit, si emtor rursus eum alienavit, siquidem emtor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam; si ignoravit, et prior emtor solvendo esset, non esse faciendam; sin vero non esset solvendo, aequius esse minori succurri etiam adversus ignorantem, quamvis bona fideemtor est. '''14.''' PAULUS libro XI . ad Edictum . Plane quamdiu is , qui a minore rem accepit, aut heres eius idoneus sit, nihil novi constituendum est in eum, qui rem bona fide emerit ; idque et Pomponius scribit. '''15.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.Sed ubi restitutio datur, posterior emtor reverti ad auctorem suum poterit . Per plures quoque personas si emtio ambulaverit, idem iuris erit. '''16.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - In causae cognitione etiam hoc versabitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. Nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium, utputa cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate, nec locupletior factus est . § 1.- Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coïerit, vel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec inter maiores quidem, et ideo cessare partes Praetoris. Idem et Ofilius respondit; satis enim ipso iure munitus est. § 2.-Pomponius quoque refert libro vicesimo octavo, quum quidam heres rogatus esset, fratris filiae complures res dare ea conditione, ut, si si<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> eknsviqth9bz2opm496ngep8rt876io 273449 273401 2026-07-06T01:13:39Z Madai Salas 32210 273449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>erit Praetori, cui potius subveniat, utrum creditori, an fideiussori; nam minor captus neutri tenebitur. Facilius in mandatore dicendum erit, non debere ei subvenire <ref>subveniri, Hal. Vulg.</ref>; hic enim velut affirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur . Unde tractari potest , minor in integrum restitutionem utrum adversus creditorem, an et adversus fideiussorem implorare debeat? Et puto tutius adversus utrumque; causa enim cognita et praesentibus adversariis, vel si per contumaciam desint, in integrum restitutiones perpendendae sunt . § 1.-Interdum autem restitutio et in rem datur minori, id est adversus rei eius possessorem , licet cum eo non sit contractum; utputa rem a minore emisti et alii vendidisti, potest desiderare interdum adversus possessorem restitui, ne rem suam perdat, vel re sua careat; et hoc vel cognitione Praetoria, vel rescissa alienatione, dato in rem iudicio. Pomponius quoque libro vicesimo octavo scribit, Labeonem existimasse, si minor vigintiquinque annis fundum vendidit et tradidit, si emtor rursus eum alienavit, siquidem emtor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam; si ignoravit, et prior emtor solvendo esset, non esse faciendam; sin vero non esset solvendo, aequius esse minori succurri etiam adversus ignorantem, quamvis bona fideemtor est. '''14.''' PAULUS libro XI . ad Edictum . Plane quamdiu is , qui a minore rem accepit, aut heres eius idoneus sit, nihil novi constituendum est in eum, qui rem bona fide emerit ; idque et Pomponius scribit. '''15.''' GAIUS libro IV. ad Edictum provinciale.Sed ubi restitutio datur, posterior emtor reverti ad auctorem suum poterit . Per plures quoque personas si emtio ambulaverit, idem iuris erit. '''16.''' ULPIANUS libro XI. ad Edictum. - In causae cognitione etiam hoc versabitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. Nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium, utputa cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate, nec locupletior factus est . § 1.- Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coïerit, vel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec inter maiores quidem, et ideo cessare partes Praetoris. Idem et Ofilius respondit; satis enim ipso iure munitus est. § 2.-Pomponius quoque refert libro vicesimo octavo, quum quidam heres rogatus esset, fratris filiae complures res dare ea conditione, ut, si si- _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> c5o3zlsd3nxrgnig2t87v52x8thgn2z 104 84118 273402 2026-07-05T23:17:31Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'nem quidem tibi condemnabit, tuas autem actio- vandero; pero si hubiere visto que esto te era im. nes te ei praestare compellet. § 3.-Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset; redemtor ex voluntate locatoris quae- dam in opere permutaverat; respondi, opus qui- dem ex lege dicta non videri factum, sed quoniam ex voluntate locatoris permutatum esset, redem- torem absolvi debere. §... 273402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="2800:4B0:9C05:107E:18BF:8404:C667:1BF3" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>nem quidem tibi condemnabit, tuas autem actio- vandero; pero si hubiere visto que esto te era im. nes te ei praestare compellet. § 3.-Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset; redemtor ex voluntate locatoris quae- dam in opere permutaverat; respondi, opus qui- dem ex lege dicta non videri factum, sed quoniam ex voluntate locatoris permutatum esset, redem- torem absolvi debere. § 4. Mandavi tibi, ut excuteres, quanti villam aedificare (1) velles; renuntiasti mihi, ducento- rum impensam excutere; certa mercede opus tibi lacavi, postea comperi, non posse minoris trecen- torum eam villam constare, data autem tibi erant centum, ex quibus quum partem impendisses, vetui te opus facere; dixi, si opus facere perseveraveris, ex locato (2) tecum agere, ut pecuniae mihi reli- quum restituas. § 5.-Messem, inspiciente colono, quum alienam esse non ignorares, sustulisti; condicere tibi fru- mentum dominum posse Labeo ait; et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. § 6.-Locator horrei propositum habuit, se au- rum, argentum, margaritam nou recipere suo pe- riculo; deinde quum sciret has res inferri, passus est; proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit remissum; videtur (3). § 7. Servum nieum mulionem conduxisti, ne- gligentia eius mulus tuus periit; si ipse se locas- set, ex peculio duntaxat, et in rem verso (4) da- mnum tibi praestiturum dico (5), sin autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestiturum, quam dolum malum et culpam meam abesse; quodsi sine definitione personae mulionem a me conduxisti, et ego eum tibi dedissem, cuius negligentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestitu- rum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te afficeret. § 8.-Vehiculum conduxisti, ut onus tuum por- taret, et tecum (6) iter faceret, id quum ponten transiret, redemtor eius pontis portorium ab co exigebat; quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit? Puto, si mulio non igno- ravit ea se transiturum, quum vehiculum locaret, inulionem praestare debere. § 9. Rerum custodiam, quam horrearius con- ductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliter convenerit. 61. [64.] SCAEVOLA libro VII. Digestorum.- Colonus, quum lege locationis non esset compre- (1) Hal; aedifacere, el códice Fl. (2) me, inserta Hal. (3) videtur, omitenla Hal. Vulg. (4) Tulg versum, el codice Fl (5) Tanr; dicio, según la escritura original; iudicio, gun corrección del códice Fl., Br.; locati iudicio, en lugar de dico), Vulg. (6) Según conjetura Br.; secum, el codice Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 954x32rnw1n6mtriu4ndda5ymw43d96 273462 273402 2026-07-06T01:54:34Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>nem quidem tibi condemnabit, tuas autem actio- vandero; pero si hubiere visto que esto te era im. nes te ei praestare compellet. § 3.-Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset; redemtor ex voluntate locatoris quae- dam in opere permutaverat; respondi, opus qui- dem ex lege dicta non videri factum, sed quoniam ex voluntate locatoris permutatum esset, redem- torem absolvi debere. § 4. Mandavi tibi, ut excuteres, quanti villam aedificare <ref>Hal; aedifacere, el códice Fl.</ref> velles; renuntiasti mihi, ducento- rum impensam excutere; certa mercede opus tibi lacavi, postea comperi, non posse minoris trecen- torum eam villam constare, data autem tibi erant centum, ex quibus quum partem impendisses, vetui te opus facere; dixi, si opus facere perseveraveris, ex locato <ref>me, inserta Hal.</ref> tecum agere, ut pecuniae mihi reli- quum restituas. § 5.-Messem, inspiciente colono, quum alienam esse non ignorares, sustulisti; condicere tibi fru- mentum dominum posse Labeo ait; et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. § 6.-Locator horrei propositum habuit, se au- rum, argentum, margaritam nou recipere suo pe- riculo; deinde quum sciret has res inferri, passus est; proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit remissum; videtur <ref>videtur, omitenla Hal. Vulg.</ref>. § 7. Servum nieum mulionem conduxisti, ne- gligentia eius mulus tuus periit; si ipse se locas- set, ex peculio duntaxat, et in rem verso <ref>Tulg versum, el codice Fl</ref> da- mnum tibi praestiturum dico <ref>Tanr; dicio, según la escritura original; iudicio, gun corrección del códice Fl., Br.; locati iudicio, (en lugar dedico), Vulg.</ref>, sin autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestiturum, quam dolum malum et culpam meam abesse; quodsi sine definitione personae mulionem a me conduxisti, et ego eum tibi dedissem, cuius negligentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestitu- rum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te afficeret. § 8.-Vehiculum conduxisti, ut onus tuum por- taret, et tecum <ref>Según conjetura Br.; secum, el codice Fl.</ref> iter faceret, id quum ponten transiret, redemtor eius pontis portorium ab co exigebat; quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit? Puto, si mulio non igno- ravit ea se transiturum, quum vehiculum locaret, inulionem praestare debere. § 9. Rerum custodiam, quam horrearius con- ductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliter convenerit. '''61. [64.]''' SCAEVOLA ''libro VII. Digestorum''.- Colonus, quum lege locationis non esset compre- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jr3uyuhjuzmrtbnpfhlev9uruyxos0b 104 84119 273403 2026-07-05T23:24:19Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'hensum, ut vineas poneret, nihilominus in fun- dum (1) vineas instituit, et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat; quaesitum est, si dominus istum colonum fundo (2) eiectum pensionum debitarum nomine conveniat, an sumtus utiliter factos in vineis instituendis re- putare possit opposita doli mali exceptione? Re- spondit, vel expensas consecuturum, vel nihil ami- plius praestiturum. § 1. Navem conduxit, ut de p... 273403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>hensum, ut vineas poneret, nihilominus in fun- dum (1) vineas instituit, et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat; quaesitum est, si dominus istum colonum fundo (2) eiectum pensionum debitarum nomine conveniat, an sumtus utiliter factos in vineis instituendis re- putare possit opposita doli mali exceptione? Re- spondit, vel expensas consecuturum, vel nihil ami- plius praestiturum. § 1. Navem conduxit, ut de provincia Cyre- nensi Aquileiam (3) navigaret, olei metretis tri- bus millibus impositis, et frumenti modiis oeto mil- libus, certa mercede; sed evenit, at onerata navis in ipsa provincia novem mensibus retineretur, et onus impositum commisso tolleretur; quaesitum est, an vecturas, (4) quas convenit, a conductore secundum locationem navis exigere (5) possit? Respondit, secundum ea, quae proponerentur, posse. 62. [85.] LABEO libro I. Pithanorum (6).- Si rivum, quem faciendum conduxeras, et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est. Paulus: imo si soli vitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis vitio accidit, tuum erit detrimentum. TIT. III DE AESTIMATORIA (7) 1. ULPIANUS libro XXXII. ad Edictum.-Actio de aestimato proponitur tollendae dubitationis gra- tia. Fuit enim magis dubitatum (8), quum res ae- stimata vendenda datur, utrum ex vendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem vendendam locasse videar (9), an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. Melius ita- que visum est, hanc actionem proponi, quoties enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conveniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis verbis actionem; est ením negotium civile gestum, et quidem bona fide, quare omnia et hic locum habent, quae in bo- nae fidei iudíciis diximus. § 1. Aestimatio autem periculum facit eius, qui suscepit; aut igitur ipsam rem debebit incorruptam reddere, aut aestimationem, de qua convenit." 2. PAULUS libro XXX. ad Edictum. - Haec actio utilis est, et si merces intervenit. TIT. IV DE RERUM PERMUTATIONE [Cf. Cod. IV. 64.] 1. PAULUS libro XXXII. (10) ad Edictum.- Sicut aliud est vendere, aliud emere, alius emtor, alius venditor, ita pretium aliud, aliud merx; at in (i) Taur. según la escritura original; fundo, según co- rrección del codice Fl., Br. (2) Hal. Vulg.; fundi, el codice Fl. (3) Aquilegiam, Hal (4) in, inserta Hal. (5) Hal.; exigere navis, FL. (6) πειθανῶν, Ηal. (7) ACTIONR, adiciona la Vulg. (8) ingens dubitatio, fen lugar de magis dubitatum). Hal. (9) Hal. Vulg.; videor, el codice Fl. (10) XXX., Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3soez7guo8p88jx8fo9a0naq8rgkumw 273464 273403 2026-07-06T02:03:45Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>hensum, ut vineas poneret, nihilominus in fun- dum <ref>Taur. según la escritura original; fundo, según co- rrección del codice Fl., Br.</ref> vineas instituit, et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat; quaesitum est, si dominus istum colonum fundo <ref>Hal. Vulg.; fundi, el codice Fl.</ref> eiectum pensionum debitarum nomine conveniat, an sumtus utiliter factos in vineis instituendis re- putare possit opposita doli mali exceptione? Re- spondit, vel expensas consecuturum, vel nihil ami- plius praestiturum. § 1. Navem conduxit, ut de provincia Cyre- nensi Aquileiam <ref>Aquilegiam, Hal</ref> navigaret, olei metretis tri- bus millibus impositis, et frumenti modiis oeto mil- libus, certa mercede; sed evenit, at onerata navis in ipsa provincia novem mensibus retineretur, et onus impositum commisso tolleretur; quaesitum est, an vecturas, <ref>in, inserta Hal.</ref> quas convenit, a conductore secundum locationem navis exigere <ref>Hal.; exigere navis, FL.</ref> possit? Respondit, secundum ea, quae proponerentur, posse. '''62. [65.]''' LABEO ''libro I. Pithanorum'' <ref>πειθανῶν, Ηal.</ref>.- Si rivum, quem faciendum conduxeras, et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est. Paulus: imo si soli vitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis vitio accidit, tuum erit detrimentum. <div style="text-align: center;"> '''TIT. III'''<br /> '''DE AESTIMATORIA <ref>ACTIONR, adiciona la Vulg.</ref>'''<br /> </div> 1. ULPIANUS libro XXXII. ad Edictum.-Actio de aestimato proponitur tollendae dubitationis gra- tia. Fuit enim magis dubitatum <ref>ingens dubitatio, fen lugar de magis dubitatum). Hal.</ref>, quum res ae- stimata vendenda datur, utrum ex vendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem vendendam locasse videar <ref>Hal. Vulg.; videor, el codice Fl.</ref>, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. Melius ita- que visum est, hanc actionem proponi, quoties enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conveniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis verbis actionem; est ením negotium civile gestum, et quidem bona fide, quare omnia et hic locum habent, quae in bo- nae fidei iudíciis diximus. § 1. Aestimatio autem periculum facit eius, qui suscepit; aut igitur ipsam rem debebit incorruptam reddere, aut aestimationem, de qua convenit." 2. PAULUS libro XXX. ad Edictum. - Haec actio utilis est, et si merces intervenit. <div style="text-align: center;"> '''TIT. IV'''<br /> '''DE RERUM PERMUTATIONE'''<br /> [''Cf. Cod. IV. 64.''] </div> 1. PAULUS libro XXXII. <ref>XXX., Hal.</ref> ad Edictum.- Sicut aliud est vendere, aliud emere, alius emtor, alius venditor, ita pretium aliud, aliud merx; at in <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bqol3cjmcmtdhevtc4n64dqtagmv9u1 104 84120 273404 2026-07-05T23:26:24Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'permutatione discerni non potest, uter emtor, vel uter venditor sit, multumque differunt praestatio- nes. Emtor enim, nisi numos accipientis fecerit, tenetur ex vendito, venditori sufficit ob evictionem se obligare, possessionem tradere, et purgari dolo malo; itaque si evicta res non sit, nihil debet. In permutatione vero, si utrimque (1) pretium est, utriusque rem fieri oportet, si merx, neutrius; sed quum debeat et res, et pretium esse, non... 273404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>permutatione discerni non potest, uter emtor, vel uter venditor sit, multumque differunt praestatio- nes. Emtor enim, nisi numos accipientis fecerit, tenetur ex vendito, venditori sufficit ob evictionem se obligare, possessionem tradere, et purgari dolo malo; itaque si evicta res non sit, nihil debet. In permutatione vero, si utrimque (1) pretium est, utriusque rem fieri oportet, si merx, neutrius; sed quum debeat et res, et pretium esse, non potest in veniri, quid eorum merx, et quid pretium sit (2), nec ratio patitur, ut una eademque res et veneat, et pretium sit emtionis. § 1.-Unde si ea res, quam acceperim, vel dede- rim, postea evincatur, in factum dandam actionem respondetur. § 2.-Item emtio ac venditio nuda consentien- tium voluntate contrahitur; permutatio autem ex re (3) tradita initium obligationi praebet, alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his duntaxat rece- ptum est, quae nomen suum habent, ut in emtio- ne, venditione, conductione, mandato. § 3. Ideoque Pedius ait, alienam rem dantem nullam contrahere permutationem. § 4.-Igitur ex altera parte traditione facta, si alter rem nolit tradere, non in hoc agemus, quod (4) interest (5) nostra, illam rem accepisse, de qua convenit, sed, ut res (6) contra nobis redda- tur, condictioni locus est, quasi re non secuta. 2. IDEM libro V. ad Plautium. Aristo ait, quoniam permutatio vicina esset emtioni, sanumi quoque, furtis noxisque solutum, et non esse fugi- tivuin servum praestandum, qui ex (7) causa (8) daretur. TIT. V DE PRAESCRIPTIS VERBIS ET IN FACTUM ACTIONIBUS (9) (Cf. Cod. IV. 64.] 1. PAPINIANUS libro VIII. Quaestionum.-Non- nunquam evenit, ut cessantibus iudiciis proditis et vulgaribus actionibus, quum proprium nomen invenire non possumus, facile descendamus (10) ad eas, quae in factum appellantur. Sed ne res exemplis egeat, paucis agam. § 1.-Domino mercium in magistrum navis, si sit incertum, utrum navem conduxerit, an merces vehendas locaverit, civilem actionem in factum esse dandam, Labeo scribit. § 2. Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum, neque commodatum erit; (1) Según antigua corrección del códice Fl., Br.; utrum- que, Taur. según la escritura original. (2) non potest discerni, quid eoruni sit pretium, et quid veneat, Hal (3) utrinque, inserta la Vulg. (4) Vulg.; ut, (en lugar de quod), el códice Fl. (5) Taur; res, (en lugar de interest), el códice Fl. (6) nostra, inserta Hal. Vulg. (7) ea, inserta Hal, (permutationis, inserta la Vulg. (9) ACTIONE, Hal. (10) Hal. Vulg.; descendemus, el códice Fl,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> f79rv5biqo4j3ogdb7ed4r3xh857fba 273466 273404 2026-07-06T02:10:39Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>permutatione discerni non potest, uter emtor, vel uter venditor sit, multumque differunt praestatio- nes. Emtor enim, nisi numos accipientis fecerit, tenetur ex vendito, venditori sufficit ob evictionem se obligare, possessionem tradere, et purgari dolo malo; itaque si evicta res non sit, nihil debet. In permutatione vero, si utrimque <ref>Según antigua corrección del códice Fl., Br.; utrum- que, Taur. según la escritura original.</ref> pretium est, utriusque rem fieri oportet, si merx, neutrius; sed quum debeat et res, et pretium esse, non potest in veniri, quid eorum merx, et quid pretium sit <ref>non potest discerni, quid eoruni sit pretium, et quid veneat, Hal</ref>, nec ratio patitur, ut una eademque res et veneat, et pretium sit emtionis. § 1.-Unde si ea res, quam acceperim, vel dede- rim, postea evincatur, in factum dandam actionem respondetur. § 2.-Item emtio ac venditio nuda consentien- tium voluntate contrahitur; permutatio autem ex re utrinque, inserta la Vulg. tradita initium obligationi praebet, alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his duntaxat rece- ptum est, quae nomen suum habent, ut in emtio- ne, venditione, conductione, mandato. § 3. Ideoque Pedius ait, alienam rem dantem nullam contrahere permutationem. § 4.-Igitur ex altera parte traditione facta, si alter rem nolit tradere, non in hoc agemus, quod <ref>Vulg.; ut, (en lugar de quod), el códice Fl.</ref> interest <ref>Taur; res, (en lugar de interest), el códice Fl.</ref> nostra, illam rem accepisse, de qua convenit, sed, ut res <ref>nostra, inserta Hal. Vulg.</ref> contra nobis redda- tur, condictioni locus est, quasi re non secuta. '''2'''. IDEM libro V. ad Plautium. Aristo ait, quoniam permutatio vicina esset emtioni, sanumi quoque, furtis noxisque solutum, et non esse fugi- tivuin servum praestandum, qui ex <ref>ea, inserta Hal,</ref> causa <ref>permutationis, inserta la Vulg.</ref> daretur. <div style="text-align: center;"> '''TIT. V'''<br /> '''DE PRAESCRIPTIS VERBIS ET IN FACTUM ACTIONIBUS <ref>ACTIONE, Hal.</ref>'''<br /> [''Cf. Cod. IV. 64.''] </div> '''1'''. PAPINIANUS ''libro VIII. Quaestionum''.- Non- nunquam evenit, ut cessantibus iudiciis proditis et vulgaribus actionibus, quum proprium nomen invenire non possumus, facile descendamus <ref>Hal. Vulg.; descendemus, el códice Fl,</ref> ad eas, quae in factum appellantur. Sed ne res exemplis egeat, paucis agam. § 1.-Domino mercium in magistrum navis, si sit incertum, utrum navem conduxerit, an merces vehendas locaverit, civilem actionem in factum esse dandam, Labeo scribit. § 2. Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum, neque commodatum erit; <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ajyjgc5hqvdhc8ehlr8jmd3cv4jku4x 104 84121 273405 2026-07-05T23:27:00Z Madai Salas 32210 /* Emendata */ 273405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ne liberis decessisset, restitueret eas heredi, et haec defuncto herede heredi eius cavisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam . Sed et illud Pomponius adiicit, quod potuit incerti condici haec cautio etiam a maiore; non enim ipso iure, sed per condictionem munitus <ref>munita, Hal.</ref>est. § 3.-Et generaliter probandum est, ubi contractus non valet, pro certo Praetorem se non debere interponere . § 4.-Idem Pomponius ait, in pretio emtionis et venditionis naturaliter licere contrahentibus se circumvenire . § 5.-Nunc videndum, qui in integrum restituere possunt. Et tam Praefectus Urbi, quam alii magistratus pro iurisdictione sua restituere in integrum possunt, tam in aliis <ref>omnibus, inserta Hal.</ref> causis, quam contra sententiam suam . '''17.''' HERMOGENIANUS libro I. Iuris Epitomarum <ref>ἐπιτομῶν iuris, Hal.</ref>. - Praefecti etiam Praetorio ex sua sententia in integrum possunt restituere, quamvis appellari ab his non possit. Haec idcirco tam varie, quia appellatio quidem iniquitatis sententiae querelam , in integrum vero restitutio erroris proprii veniae petitionem, vel adversarii circumventionis allegationem continet. '''18.''' ULPIANUs libro XI. ad Edictum . <ref> libro XI. ad Edictum, omitelas Hal.</ref> — Міnor autem magistratus contra sententiam maiorum non restituet . § 1. Sin autem Princeps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem, et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt dicta, non <ref>sunt nondicta, allegat, Hal.</ref> allegat, vel ab advocatis proditum <ref>praevaricatum,Hal.</ref>queratur . Denique Glabrionem Acilium <ref>Atilium, Hal.</ref> Divus Severus et Imperator Antoninus non audierunt incolorate restitui desiderantem adversus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam . § 2. Sed et Percennio <ref>Pescennio, Hal.; otros, Percenino; otros , Prosennio; otros, pro Sennio; y otros, pro Sempronio.</ref> Severo contra resbis iudicatas in integrum restitui <ref>desideranti, inserta Hal.</ref>, Divus Severus et Imperator Antoninus permiserunt in auditorio suo examinari . § 3.-Idem Imperator Licinio Frontoni rescripsit, insolitum esse, post sententiam vice sua ex appellatione dictam alium in integrum restitutionem tribuere, nisi solum Principem . § 4. Sed et si ab Imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio, nisi a Principe, qui iudicem destinavit, non fiet. § 5.-Non solum autem minoribus, verum successoribus quoque minorum datur in integrum restitutio, etsi sint ipsi maiores. '''19.''' IDEM libro XIII. <ref>XI., Hal.</ref> ad Edictum.- Interdum tamen successori plus quam annum dabimus, ut est Edicto expressum, si forte aetas ipsius<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7gk8fx20dghn3yd11k4e76fo5stm25w 273451 273405 2026-07-06T01:21:57Z Madai Salas 32210 273451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Madai Salas" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ne liberis decessisset, restitueret eas heredi, et haec defuncto herede heredi eius cavisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam . Sed et illud Pomponius adiicit, quod potuit incerti condici haec cautio etiam a maiore; non enim ipso iure, sed per condictionem munitus <ref>munita, Hal.</ref>est. § 3.-Et generaliter probandum est, ubi contractus non valet, pro certo Praetorem se non debere interponere . § 4.-Idem Pomponius ait, in pretio emtionis et venditionis naturaliter licere contrahentibus se circumvenire . § 5.-Nunc videndum, qui in integrum restituere possunt. Et tam Praefectus Urbi, quam alii magistratus pro iurisdictione sua restituere in integrum possunt, tam in aliis <ref>omnibus, inserta Hal.</ref> causis, quam contra sententiam suam . '''17.''' HERMOGENIANUS libro I. Iuris Epitomarum <ref>ἐπιτομῶν iuris, Hal.</ref>. - Praefecti etiam Praetorio ex sua sententia in integrum possunt restituere, quamvis appellari ab his non possit. Haec idcirco tam varie, quia appellatio quidem iniquitatis sententiae querelam , in integrum vero restitutio erroris proprii veniae petitionem, vel adversarii circumventionis allegationem continet. '''18.''' ULPIANUs libro XI. ad Edictum . <ref> libro XI. ad Edictum, omitelas Hal.</ref> — Міnor autem magistratus contra sententiam maiorum non restituet . § 1. Sin autem Princeps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem, et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt dicta, non <ref>sunt nondicta, allegat, Hal.</ref> allegat, vel ab advocatis proditum <ref>praevaricatum,Hal.</ref>queratur . Denique Glabrionem Acilium <ref>Atilium, Hal.</ref> Divus Severus et Imperator Antoninus non audierunt incolorate restitui desiderantem adversus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam . § 2. Sed et Percennio <ref>Pescennio, Hal.; otros, Percenino; otros , Prosennio; otros, pro Sennio; y otros, pro Sempronio.</ref> Severo contra resbis iudicatas in integrum restitui <ref>desideranti, inserta Hal.</ref>, Divus Severus et Imperator Antoninus permiserunt in auditorio suo examinari . § 3.-Idem Imperator Licinio Frontoni rescripsit, insolitum esse, post sententiam vice sua ex appellatione dictam alium in integrum restitutionem tribuere, nisi solum Principem . § 4. Sed et si ab Imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio, nisi a Principe, qui iudicem destinavit, non fiet. § 5.-Non solum autem minoribus, verum successoribus quoque minorum datur in integrum restitutio, etsi sint ipsi maiores. '''19.''' IDEM libro XIII. <ref>XI., Hal.</ref> ad Edictum.- Interdum tamen successori plus quam annum dabimus, ut est Edicto expressum, si forte aetas ipsius _________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> mg3dz81d0huv9gj0s43xhdkvydgl90u 104 84122 273406 2026-07-05T23:28:31Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'alienam scivit <ref>Seguin nuestra confetura; scit, Fl.</ref> apud se pignori deponi, furti eum se obligasse, ideoque, si pecuniam a servu- lo accepisset redimendi furti causa, posse repeti; sed si nesciisset alienam <ref>Taur. anota al margen; alienum, en el texto.</ref> apud se deponi, non esse furem. Item si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, à servo ei soluta esset, non posse ab eo repeti.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} 37. ''IULIANUS l... 273406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alienam scivit <ref>Seguin nuestra confetura; scit, Fl.</ref> apud se pignori deponi, furti eum se obligasse, ideoque, si pecuniam a servu- lo accepisset redimendi furti causa, posse repeti; sed si nesciisset alienam <ref>Taur. anota al margen; alienum, en el texto.</ref> apud se deponi, non esse furem. Item si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, à servo ei soluta esset, non posse ab eo repeti.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} 37. ''IULIANUS libro III''. ad Urseium Ferocem. -Servum meum insciens a te emi, pecuniamque tibi solvi; eam me a te repetiturum, et eo nomi- ne condictionem mihi esse, omnimodo puto, sive sclisses meum esse, sive ignorasses.{{-{ {{-}} {{-}} 38. '''AFRICANUS libro IX.''' Quaestionum.- Fra- ter a fratre, quum in eiusdem potestate <ref>Taur. segun antigua corrección del codice Fl.; potesta. tem, según la escritura original, Br. </ref> es- sent <ref>Taur. segun la escritura original; essem, según anti- gua corrección del codice F., Br.</ref>, pecuniam mutuatus post mortem patris ei solvit; quaesitum est, an repetere possit? Re- spondit <ref>Respondi, Vulg.</ref>, utique quidem pro ea parte, qua ipse patri beres extitisset, repetiturum, pro ea vero, qua frater heres extiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem pervenisset; na- turalem enim obligationem, quae fuisset, hoc ipso sublatam videri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio ei- demque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret; idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret: si ex- tranco quid debuisset, et ab eo post mortem pa- tris exactum esset, tantum iudicio eum familiae erciscundae recuperaturum a coheredibus fuis- se, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. Igitur et si re integra fami- liae erciscundae agatur, ita peculium dividi ae- quum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur; porro eum, quem adversus extraneum defendi oportet <ref>oporteret, Hal,</ref>, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse prae- standum.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§1'''. Quaesitum est, si pater filio crediderit, isque emancipatus solvat, an repetere possit? Re- spondit, si nihil ex peculio apud patrem reman- serit, nou repetiturum; nam manere naturalem obligationem, argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peculio, deduceret pater, quod sibi filius debuisset.{{-} {{-}} '''§ 2'''. Contra si pater, quod filio debuisset, ei- dem emancipato solverit, non repetet; nam hic quoque manere naturalem obligationem, eodem argumento probatur; quodsi extraneus intra an- num de peculio agat, etiam quod pater ei debuis- set, computetur. Eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio solverit id, quod ei pater debuisset.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jvhuc0nvgu4y74xn3p5fla9fx1bwv8j 273408 273406 2026-07-05T23:29:06Z Brayan Pari 32199 273408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alienam scivit <ref>Seguin nuestra confetura; scit, Fl.</ref> apud se pignori deponi, furti eum se obligasse, ideoque, si pecuniam a servu- lo accepisset redimendi furti causa, posse repeti; sed si nesciisset alienam <ref>Taur. anota al margen; alienum, en el texto.</ref> apud se deponi, non esse furem. Item si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, à servo ei soluta esset, non posse ab eo repeti.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''37'''. ''IULIANUS libro III''. ad Urseium Ferocem. -Servum meum insciens a te emi, pecuniamque tibi solvi; eam me a te repetiturum, et eo nomi- ne condictionem mihi esse, omnimodo puto, sive sclisses meum esse, sive ignorasses.{{-{ {{-}} {{-}} '''38'''. '''AFRICANUS libro IX.''' Quaestionum.- Fra- ter a fratre, quum in eiusdem potestate <ref>Taur. segun antigua corrección del codice Fl.; potesta. tem, según la escritura original, Br. </ref> es- sent <ref>Taur. segun la escritura original; essem, según anti- gua corrección del codice F., Br.</ref>, pecuniam mutuatus post mortem patris ei solvit; quaesitum est, an repetere possit? Re- spondit <ref>Respondi, Vulg.</ref>, utique quidem pro ea parte, qua ipse patri beres extitisset, repetiturum, pro ea vero, qua frater heres extiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem pervenisset; na- turalem enim obligationem, quae fuisset, hoc ipso sublatam videri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio ei- demque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret; idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret: si ex- tranco quid debuisset, et ab eo post mortem pa- tris exactum esset, tantum iudicio eum familiae erciscundae recuperaturum a coheredibus fuis- se, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. Igitur et si re integra fami- liae erciscundae agatur, ita peculium dividi ae- quum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur; porro eum, quem adversus extraneum defendi oportet <ref>oporteret, Hal,</ref>, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse prae- standum.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§1'''. Quaesitum est, si pater filio crediderit, isque emancipatus solvat, an repetere possit? Re- spondit, si nihil ex peculio apud patrem reman- serit, nou repetiturum; nam manere naturalem obligationem, argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peculio, deduceret pater, quod sibi filius debuisset.{{-} {{-}} '''§ 2'''. Contra si pater, quod filio debuisset, ei- dem emancipato solverit, non repetet; nam hic quoque manere naturalem obligationem, eodem argumento probatur; quodsi extraneus intra an- num de peculio agat, etiam quod pater ei debuis- set, computetur. Eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio solverit id, quod ei pater debuisset.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dpj3ysyo01m4ugak5ho7vnlb37gyqcr 273409 273408 2026-07-05T23:29:29Z Brayan Pari 32199 273409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>alienam scivit <ref>Seguin nuestra confetura; scit, Fl.</ref> apud se pignori deponi, furti eum se obligasse, ideoque, si pecuniam a servu- lo accepisset redimendi furti causa, posse repeti; sed si nesciisset alienam <ref>Taur. anota al margen; alienum, en el texto.</ref> apud se deponi, non esse furem. Item si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, à servo ei soluta esset, non posse ab eo repeti.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''37'''. ''IULIANUS libro III''. ad Urseium Ferocem. -Servum meum insciens a te emi, pecuniamque tibi solvi; eam me a te repetiturum, et eo nomi- ne condictionem mihi esse, omnimodo puto, sive sclisses meum esse, sive ignorasses.{{-{ {{-}} {{-}} '''38'''. ''AFRICANUS libro IX.'' Quaestionum.- Fra- ter a fratre, quum in eiusdem potestate <ref>Taur. segun antigua corrección del codice Fl.; potesta. tem, según la escritura original, Br. </ref> es- sent <ref>Taur. segun la escritura original; essem, según anti- gua corrección del codice F., Br.</ref>, pecuniam mutuatus post mortem patris ei solvit; quaesitum est, an repetere possit? Re- spondit <ref>Respondi, Vulg.</ref>, utique quidem pro ea parte, qua ipse patri beres extitisset, repetiturum, pro ea vero, qua frater heres extiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem pervenisset; na- turalem enim obligationem, quae fuisset, hoc ipso sublatam videri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio ei- demque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret; idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret: si ex- tranco quid debuisset, et ab eo post mortem pa- tris exactum esset, tantum iudicio eum familiae erciscundae recuperaturum a coheredibus fuis- se, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. Igitur et si re integra fami- liae erciscundae agatur, ita peculium dividi ae- quum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur; porro eum, quem adversus extraneum defendi oportet <ref>oporteret, Hal,</ref>, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse prae- standum.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§1'''. Quaesitum est, si pater filio crediderit, isque emancipatus solvat, an repetere possit? Re- spondit, si nihil ex peculio apud patrem reman- serit, nou repetiturum; nam manere naturalem obligationem, argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peculio, deduceret pater, quod sibi filius debuisset.{{-} {{-}} '''§ 2'''. Contra si pater, quod filio debuisset, ei- dem emancipato solverit, non repetet; nam hic quoque manere naturalem obligationem, eodem argumento probatur; quodsi extraneus intra an- num de peculio agat, etiam quod pater ei debuis- set, computetur. Eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio solverit id, quod ei pater debuisset.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qfw51hsn61gvba4xnr705m4s2rt9435 104 84123 273407 2026-07-05T23:28:45Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'sed non exhibita fide in factum civilis subiicitur to, ni actio; 2. CELSUS libro VIII. (1) Digestorum.-nam, quum deficiant vulgaria atque usitata actionum noinina, praescriptis verbis agendum est, 3. IULIANUS libro XIV. Digestorum.-in quam necesse est confugere, quoties contractus existunt, quorum appellationes nullae (2) iure civili prodi- tae sunt; 4. ULPIANUS libro XXX. ad Sabinum.- natu- ra enim rerum conditum est, ut plura sint negot... 273407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sed non exhibita fide in factum civilis subiicitur to, ni actio; 2. CELSUS libro VIII. (1) Digestorum.-nam, quum deficiant vulgaria atque usitata actionum noinina, praescriptis verbis agendum est, 3. IULIANUS libro XIV. Digestorum.-in quam necesse est confugere, quoties contractus existunt, quorum appellationes nullae (2) iure civili prodi- tae sunt; 4. ULPIANUS libro XXX. ad Sabinum.- natu- ra enim rerum conditum est, ut plura sint negotia, quam vocabula. 5. PAULUS libro V. (3) Quaestionum.- Natu- ralis meus filius servit tibi, et tuus filius mihi; con- venit inter nos, ut et tu meum manumitteres, et ego tuum; ego manumisi, tu nou manuinisisti; qua actione mibi tenearis (4), quaesitum est. In hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici po- test, qui in his competit speciebus. Aut enim do tibi, ut des, aut do, ut facias, aut facio, ut des, aut facio, at facias; in quibus quaeritur, quae obliga- tio nascatur. § 1. Et si quidem pecuniam dem, ut rem acci- piam, emtio et venditio est, sin autem rem do, ut rem accipiam, quia non placet, permutationem re- rum emtionem esse, dubium non est, nasci civilem obligationem; in qua actione id veniet, non ut red- das, quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea, illud, de quo convenit, accipere, vel si meum recipere velim, repetatur, quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. Sed si scyphos tibi dedi, ut Stichum mihi dares, periculo meo Sti- chus erit, ac tu duntaxat culpam praestare debes. Explicitus est articulus ille, do, ut des (5). § 2. At quum do, ut facías, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emtio; si res, non erit locatio, sed nascetur vel civilis actio in hoc, quod mea interest, vel ad repetendum condi- etio. Quodsi tale est factum, quod locari non pos- sit, puta ut servum mauumittas, sive certam tem- pus adiectum est, intra quod manumittatur, idque, quum potuisset manumitti, vivo servo transierit, sive finitum non fuit, et tantum temporis consum- tum sit, ut potuerit debueritque manumitti, condi- ci ei potest, vel praescriptis verbis agi; quod his, quae diximus, convenit. Sed si dedi tibi servum, ut servum tuum manumitteres, et manumisisti, et is, quem dedi, evictus est, si sciens dedi, de dolo in me dandani actionem Iulianus scribit, si igno- rans, in factum civilem. § 3. Quodsi faciam, ut des, et posteaquam feci, cessas dare, nulla erit civilis actio, et ideo de dolo dabitur. § 4. Sed si facio, ut facias, haec species tracta- tus plures recipit. Nam si pacti sumus, ut tu a Deo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, (1) IX., Hal. (2) Dullo, Vulg. (3) XV., Hal. (4) Hal. Vulg.; teneris, el codice Fl (5) Explicitus-les, omiteins Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1uzo5pkg8r6uqokvvhaqembvxqnis9p 273467 273407 2026-07-06T02:15:42Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>sed non exhibita fide in factum civilis subiicitur to, ni actio; '''2'''. CELSUS ''libro VIII. <ref>IX., Hal.</ref> Digestorum''.- nam, quum deficiant vulgaria atque usitata actionum noinina, praescriptis verbis agendum est, '''3'''. IULIANUS ''libro XIV. Digestorum''.- in quam necesse est confugere, quoties contractus existunt, quorum appellationes nullae <ref>Dullo, Vulg.</ref> iure civili prodi- tae sunt; '''4'''. ULPIANUS ''libro XXX. ad Sabinum''.- natu- ra enim rerum conditum est, ut plura sint negotia, quam vocabula. '''5'''. PAULUS ''libro V''. <ref>XV., Hal.</ref> ''Quaestionum''.- Natu- ralis meus filius servit tibi, et tuus filius mihi; con- venit inter nos, ut et tu meum manumitteres, et ego tuum; ego manumisi, tu nou manuinisisti; qua actione mibi tenearis <ref>Hal. Vulg.; teneris, el codice Fl</ref>, quaesitum est. In hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici po- test, qui in his competit speciebus. Aut enim do tibi, ut des, aut do, ut facias, aut facio, ut des, aut facio, at facias; in quibus quaeritur, quae obliga- tio nascatur. § 1. Et si quidem pecuniam dem, ut rem acci- piam, emtio et venditio est, sin autem rem do, ut rem accipiam, quia non placet, permutationem re- rum emtionem esse, dubium non est, nasci civilem obligationem; in qua actione id veniet, non ut red- das, quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea, illud, de quo convenit, accipere, vel si meum recipere velim, repetatur, quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. Sed si scyphos tibi dedi, ut Stichum mihi dares, periculo meo Sti- chus erit, ac tu duntaxat culpam praestare debes. Explicitus est articulus ille, do, ut des <ref>Explicitus-les, omiteins Hal.</ref>. § 2. At quum do, ut facías, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emtio; si res, non erit locatio, sed nascetur vel civilis actio in hoc, quod mea interest, vel ad repetendum condi- etio. Quodsi tale est factum, quod locari non pos- sit, puta ut servum mauumittas, sive certam tem- pus adiectum est, intra quod manumittatur, idque, quum potuisset manumitti, vivo servo transierit, sive finitum non fuit, et tantum temporis consum- tum sit, ut potuerit debueritque manumitti, condi- ci ei potest, vel praescriptis verbis agi; quod his, quae diximus, convenit. Sed si dedi tibi servum, ut servum tuum manumitteres, et manumisisti, et is, quem dedi, evictus est, si sciens dedi, de dolo in me dandani actionem Iulianus scribit, si igno- rans, in factum civilem. § 3. Quodsi faciam, ut des, et posteaquam feci, cessas dare, nulla erit civilis actio, et ideo de dolo dabitur. § 4. Sed si facio, ut facias, haec species tracta- tus plures recipit. Nam si pacti sumus, ut tu a Deo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5mgt571rslmn12nde0p5x0ofer6ud0v 104 84124 273412 2026-07-05T23:34:17Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'vel ut tu in men, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi, et tu cessas, in priorem speciem man- datum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest; quamvis enim et impendia sequantur, tamen mutuum offi- cium praestamus. Et potest mandatum ex parto etiam naturam suam excedere; possum enimi tibi mandare, ut et custodian mihi praestes, et nou plus impendas in exigendo, quam decem; et si eandem quantitate... 273412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>vel ut tu in men, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi, et tu cessas, in priorem speciem man- datum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest; quamvis enim et impendia sequantur, tamen mutuum offi- cium praestamus. Et potest mandatum ex parto etiam naturam suam excedere; possum enimi tibi mandare, ut et custodian mihi praestes, et nou plus impendas in exigendo, quam decem; et si eandem quantitatem impenderimus (1), nulla du- bitatio est, sin autem aliter (2) fecit, ut et hic mandatum intervenisse videatur, quasi refunda- mus invicem impensas; neque enim de re tua tibi mando. Sed tutius erit, et in insulis fabricandis, et in debitoribus exigendis praescriptis verbis dari actionem; quae actio similis erit mandati actioni, quemadmodum in superioribus casibus locationi et emtioni. § 5. Si ergo haec sunt, ubi de faciendo ab utro- que convenit, et in proposita quaestione idem dici potest, et necessario sequitur, ut eius fiat conde- innatio, quanti interest mea, servum habere, quem manumisi. An deducendum erit, quod libertum ha- beo? Sed hoc non potest aestimari. 6. NERATICS libro I. Responsorum. Insulam hoc modo, ut alia insulam reficeres, vendidi; re- spondit, nullam esse venditionem; sed civili inten- tione incerti agendum est (3). 7. PAPINIANUS libro II. Quaestionum.- Si ti- bi decem dedero, ut Stichum manumittas, et ees- saveris, confestim agam praescriptis verbis, ut sol vas, quanti mea interest, aut si nihil interest, condicam tibi, ut decem reddas. 8. IDEM libro XXVII. Quaestionum.- Si minus servum, quum furi (4) argueretur, quae stionis habendae causa aestimatum dedisset, neque de eo compertum fuisset, t is non redderetur, co nomine civiliter agi posse, licet aliquo casa servum retenturus esset, qui traditum accepisset. Potest enim retinere servum, sive dominus pro eo pecu niam elegisset, sive in admisso deprehensus fuis set; tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere. Sed quaesitum est, qua actione pecunia, si eam dominus elegisset, peti posset? Di- xi, tametsi quod inter cos ageretur, verbis quoque stipulationis conclusum non fuisset, si tamen lex contractus non lateret, praescriptis verbis incerti et hic agi posse, nec videri nudum pactum inter- venisse, quoties certa lege dari probaretur. 9. IDEM libro XI. Responsorum.-Ob eam cau- sam accepto liberatus, ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. Itaque iudicis officio non vetus (1) Hal: impenderemus, el codice Fl. (2) Vulg.: alter, el codice F. (3) Taur, según la escritura original; est, omitela según reciente currerrión del codice F., Br (4) Según corrección del codice FL., Br; furto, Taur. se- gún la escritura original.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bcr83syhkyfrk74prcrub0tx7eqjjth 273470 273412 2026-07-06T02:20:46Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>vel ut tu in men, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi, et tu cessas, in priorem speciem man- datum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest; quamvis enim et impendia sequantur, tamen mutuum offi- cium praestamus. Et potest mandatum ex parto etiam naturam suam excedere; possum enimi tibi mandare, ut et custodian mihi praestes, et nou plus impendas in exigendo, quam decem; et si eandem quantitatem impenderimus <ref>Hal: impenderemus, el codice Fl.</ref>, nulla du- bitatio est, sin autem aliter <ref>Vulg.: alter, el codice F.</ref> fecit, ut et hic mandatum intervenisse videatur, quasi refunda- mus invicem impensas; neque enim de re tua tibi mando. Sed tutius erit, et in insulis fabricandis, et in debitoribus exigendis praescriptis verbis dari actionem; quae actio similis erit mandati actioni, quemadmodum in superioribus casibus locationi et emtioni. § 5. Si ergo haec sunt, ubi de faciendo ab utro- que convenit, et in proposita quaestione idem dici potest, et necessario sequitur, ut eius fiat conde- innatio, quanti interest mea, servum habere, quem manumisi. An deducendum erit, quod libertum ha- beo? Sed hoc non potest aestimari. '''6'''. NERATICS ''libro I. Responsorum''.- Insulam hoc modo, ut alia insulam reficeres, vendidi; re- spondit, nullam esse venditionem; sed civili inten- tione incerti agendum est <ref>Taur, según la escritura original; est, omitela según reciente currerrión del codice F., Br</ref>. '''7'''. PAPINIANUS ''libro II. Quaestionum''.- Si ti- bi decem dedero, ut Stichum manumittas, et ees- saveris, confestim agam praescriptis verbis, ut sol vas, quanti mea interest, aut si nihil interest, condicam tibi, ut decem reddas. '''8'''. IDEM ''libro XXVII. Quaestionum.''- Si minus servum, quum furi <ref>Según corrección del codice FL., Br; furto, Taur. se- gún la escritura original.</ref> argueretur, quae stionis habendae causa aestimatum dedisset, neque de eo compertum fuisset, t is non redderetur, co nomine civiliter agi posse, licet aliquo casa servum retenturus esset, qui traditum accepisset. Potest enim retinere servum, sive dominus pro eo pecu niam elegisset, sive in admisso deprehensus fuis set; tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere. Sed quaesitum est, qua actione pecunia, si eam dominus elegisset, peti posset? Di- xi, tametsi quod inter cos ageretur, verbis quoque stipulationis conclusum non fuisset, si tamen lex contractus non lateret, praescriptis verbis incerti et hic agi posse, nec videri nudum pactum inter- venisse, quoties certa lege dari probaretur. '''9'''. IDEM ''libro XI. Responsorum''.-Ob eam cau- sam accepto liberatus, ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. Itaque iudicis officio non vetus <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tuf0gq5yiwt0alopyp54kvw9zavwab3 104 84125 273413 2026-07-05T23:36:02Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'obligatio restaurabitur, sed promissa prnestabitur, aut (1) condemnatio sequetur. 10. IAVOLENUS libro XIII. Epistolarum (2).- Partis tertiae usumfructum legavit, heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt, et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae ficbat, mulier accepit fruendi causa, et per ignorantiam stipula- tio praetermissa est; quaero, an ab herede mulie- ris pecunia, quae fruendi causa data est, repeti possit, et qua acti... 273413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>obligatio restaurabitur, sed promissa prnestabitur, aut (1) condemnatio sequetur. 10. IAVOLENUS libro XIII. Epistolarum (2).- Partis tertiae usumfructum legavit, heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt, et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae ficbat, mulier accepit fruendi causa, et per ignorantiam stipula- tio praetermissa est; quaero, an ab herede mulie- ris pecunia, quae fruendi causa data est, repeti possit, et qua actione? Respondi (3), in factum actionem dari debere. 11. POMPONIUS libro XXXIX. (+) ad Quintum Mucium. Quia actionum non plenus numerus es- set, ideo plerumque actiones in factum desideran- tur. Sed et eas actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet Praetor in eo, quod legi deest; quod facit in lege Aquilin reddendo actiones in factum accommodatas legi Aquiliae; idque utilitas eius legis exigit. 12. PROCULUS libro XI. Epistolarum (5). Si vir uxori suae fundos vendidit, et in venditione comprehensum est, convenisse inter eos, si ca nu- pta ei esse desiisset, ut eos fundos, si ipse vellet, eodem pretio mulier transcriberet viro, in factum existimo iudicium esse reddendum, idque et in aliis personis observandum. 13. ULPIANUS libro XXX. ad Sabinum.-Si ti- bi rem vendendam certo pretio dedissem, ut, quo pluris vendidisses, tibi haberes, placet, neque mandati, neque pro socio esse actionem, sed in fa- ctum, quasi alio (6) negotio gesto, quia et manda- ta gratuita esse debent, et societas non videtur contracta in eo, qui te non admisit socium distra- etionis, sed sibi certum pretium excepit. § 1. [14.] (7) Inlianus libro undecimo Digesto- rum scribit, si tibi arcae meae dominium dedero, ut insula aedificata partem mihi reddas, neque emtionem esse, quia pretii loco partem rei ineae recipio, neque mandatum, quia non est gratui- tum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esso desinit. Sed si puerum docendum, vel peens pascendum tibi de- dero, vel puerum nutriendum, ita ut, si post cer- tos annos veniisset, pretium inter nos communica- retur, abhorrere hace ab area, eo quod hic dominus esse non desinit, qui prius fuit; competit igitur pro socio actio. Sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se, quod in area, dicturum, quia dominium desinit, ad primum dominum pertinere. Quid ergo est? In factum putat actionein Iulianus dandan, id est praescriptis verbis (8). Ergo si quis areae dominium non transtulerit, sed passus sit, te sic aedificare, ut communicaretur vel ipsa, vel pre- tium, erit societas. Idemque, et si partis areac do- (1) ut-sequatur, Vulg. (2), Hal. (3) Taur, según la escritura original; respondit, segun corrección del códice Fl., Br. XXVII., Hal. (5) Véase la nota 2. (6) Blieno, Hal. Seguin eliciones culgares; Iulianus ait, omitiendo li- bra-seribit. Hal. (x) id est praescriptis verbis, omitelas Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 22c2yzf45m5rtk2xiu4djq216hbrw1e 273474 273413 2026-07-06T02:27:59Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>obligatio restaurabitur, sed promissa prnestabitur, aut <ref>ut-sequatur, Vulg.</ref> condemnatio sequetur. '''10.''' IAVOLENUS ''libro XIII. Epistolarum'' <ref>ἐπιστολῶν, Hal.</ref>.- Partis tertiae usumfructum legavit, heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt, et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae ficbat, mulier accepit fruendi causa, et per ignorantiam stipula- tio praetermissa est; quaero, an ab herede mulie- ris pecunia, quae fruendi causa data est, repeti possit, et qua actione? Respondi <ref>Taur, según la escritura original; respondit, segun corrección del códice Fl., Br.</ref>, in factum actionem dari debere. '''11.''' POMPONIUS ''libro XXXIX.'' <ref>XXVII., Hal.</ref> ''ad Quintum'' ''Mucium''.- Quia actionum non plenus numerus es- set, ideo plerumque actiones in factum desideran- tur. Sed et eas actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet Praetor in eo, quod legi deest; quod facit in lege Aquilin reddendo actiones in factum accommodatas legi Aquiliae; idque utilitas eius legis exigit. '''12.''' PROCULUS ''libro XI. Epistolarum'' <ref>Véase la nota 2.</ref>.- Si vir uxori suae fundos vendidit, et in venditione comprehensum est, convenisse inter eos, si ca nu- pta ei esse desiisset, ut eos fundos, si ipse vellet, eodem pretio mulier transcriberet viro, in factum existimo iudicium esse reddendum, idque et in aliis personis observandum. '''13'''. ULPIANUS ''libro XXX. ad Sabinum''.-Si ti- bi rem vendendam certo pretio dedissem, ut, quo pluris vendidisses, tibi haberes, placet, neque mandati, neque pro socio esse actionem, sed in fa- ctum, quasi alio <ref>Blieno, Hal.</ref> negotio gesto, quia et manda- ta gratuita esse debent, et societas non videtur contracta in eo, qui te non admisit socium distra- etionis, sed sibi certum pretium excepit. § 1. '''[14.]''' <ref>Segun eliciones culgares; Iulianus ait, omitiendo li- bra-seribit. Hal.</ref> Inlianus libro undecimo Digesto- rum scribit, si tibi arcae meae dominium dedero, ut insula aedificata partem mihi reddas, neque emtionem esse, quia pretii loco partem rei ineae recipio, neque mandatum, quia non est gratui- tum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esso desinit. Sed si puerum docendum, vel peens pascendum tibi de- dero, vel puerum nutriendum, ita ut, si post cer- tos annos veniisset, pretium inter nos communica- retur, abhorrere hace ab area, eo quod hic dominus esse non desinit, qui prius fuit; competit igitur pro socio actio. Sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se, quod in area, dicturum, quia dominium desinit, ad primum dominum pertinere. Quid ergo est? In factum putat actionein Iulianus dandan, id est praescriptis verbis <ref>id est praescriptis verbis, omitelas Hal.</ref>. Ergo si quis areae dominium non transtulerit, sed passus sit, te sic aedificare, ut communicaretur vel ipsa, vel pre- tium, erit societas. Idemque, et si partis areac do- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ewwh2hp2941q67wik623pk85keytmlm 104 84126 273414 2026-07-05T23:37:59Z ~2026-38411-29 32803 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'minium transtulerit, partis non, et eadem lege ae- dificare passus sit. 14. [15.] IDEM libro XLI. ad Sabinum. -- Qui servandarum mercium suarum causa alienas mer- ces in mare proiecit, nulla tenetur actione; sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. § 1. Sed et si servum quis alienum spoliaverit, isque frigore mortuus sit, de vestimentis quidemi furti agi poterit, de servo vero in factum agen- dum, criminali poena... 273414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-38411-29" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>minium transtulerit, partis non, et eadem lege ae- dificare passus sit. 14. [15.] IDEM libro XLI. ad Sabinum. -- Qui servandarum mercium suarum causa alienas mer- ces in mare proiecit, nulla tenetur actione; sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. § 1. Sed et si servum quis alienum spoliaverit, isque frigore mortuus sit, de vestimentis quidemi furti agi poterit, de servo vero in factum agen- dum, criminali poena adversus eum servata. § 2. Sed et si calicem argentenin quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri faciendi, Pomponius libro septimo decimo (1) ad Sabinum scripsit, neque furti, neque damni iniuriae actionem esse, in factum tamen agendum. § 3. Si glans (2) ex arbore tua in meum fun- dum cadat, eamque ego immisso pecore depascam, Aristo scribit, non sibi (3) occurrere legitimam actionem, qua experiri possim (4), nam neque ex lege duodecim tabularum de pastu pecoris, quia non in tuo pascitur, neque de pauperie, neque (5) damui iniuriae agi posse; in factum itaque erit agendum. 15. [16.] IDEM libro XLII. ad Sabinum.-So- lent, qui noverunt servos fugitivos alicubi celari, indicare co dominis, ubi celentur; quae res non facit eos fares. Solent etiam mercedem huius rei accipere, et sic indicare; nec videtur illicitum esse hoc, quod datur. Quare qui accepit, quia ob cau- sam accepit, nee improbam causam, non timet con- dictionem. Quodsi solutum quidein nilil est, sed pactio intercessit ob indicium, hoc est, ut si indi- casset, apprehensusque esset fugitivus, certum ali- quid daretur, videamus, an possit agere? Et qui dem conventio ista non est nuda, ut quis dicat, ex pacto actionem non oriri, sed habet in se negotium aliquid; ergo civilis actio oriri potest, id est prac scriptis verbis, nisi si quis et in hac specie de dolo actionem conipetere dicat, ubi dolus aliquis ar- guatur. 16. [17] POMPONIUS libro XXII. ad Sabinum. -Permisisti mihi cretam eximere de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem; exemi, nee repleo; quaesitum est, quam habeas actiouem? Sed certum est, eivilem actionem incerti compete- re. Si autem vendidisti cretam, ex vendito ages; quodsi post exemtionem cretae replevero, nec pa- tieris, me cretam tollere, tum agam ad exhiben- dum, quia mea facta est, quum voluntate tua exemta sit. (1) decimo sext. Hal: XXXVI., Vily. (2) Segan onrigun currección del curtice F., Br.: glas. Taur, segun la escritura original, (3) tibi, Yalg. possit. Hal; possis, Vulg Hal. Vulg.; e, inserta el códice Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> etdmlbagc0g90mp35y3h9ev7rkosclj 273479 273414 2026-07-06T02:33:14Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>minium transtulerit, partis non, et eadem lege ae- dificare passus sit. '''14. [15.]''' IDEM ''libro XLI. ad Sabinum''.- Qui servandarum mercium suarum causa alienas mer- ces in mare proiecit, nulla tenetur actione; sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. § 1. Sed et si servum quis alienum spoliaverit, isque frigore mortuus sit, de vestimentis quidemi furti agi poterit, de servo vero in factum agen- dum, criminali poena adversus eum servata. § 2. Sed et si calicem argentenin quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri faciendi, Pomponius libro septimo decimo <ref>decimo sext. Hal: XXXVI., Vily. </ref> ad Sabinum scripsit, neque furti, neque damni iniuriae actionem esse, in factum tamen agendum. § 3. Si glans <ref>Segun onrigun corrección del curtice F., Br.: glas. Taur, segun la escritura original,</ref> ex arbore tua in meum fun- dum cadat, eamque ego immisso pecore depascam, Aristo scribit, non sibi <ref>tibi, Vulg.</ref> occurrere legitimam actionem, qua experiri possim <ref>possit. Hal; possis, Vulg</ref>, nam neque ex lege duodecim tabularum de pastu pecoris, quia non in tuo pascitur, neque de pauperie, neque <ref>Hal. Vulg.; e, inserta el códice Fl.</ref> damui iniuriae agi posse; in factum itaque erit agendum. '''15. [16.]''' IDEM ''libro XLII. ad Sabinum''.-So- lent, qui noverunt servos fugitivos alicubi celari, indicare co dominis, ubi celentur; quae res non facit eos fares. Solent etiam mercedem huius rei accipere, et sic indicare; nec videtur illicitum esse hoc, quod datur. Quare qui accepit, quia ob cau- sam accepit, nee improbam causam, non timet con- dictionem. Quodsi solutum quidein nilil est, sed pactio intercessit ob indicium, hoc est, ut si indi- casset, apprehensusque esset fugitivus, certum ali- quid daretur, videamus, an possit agere? Et qui dem conventio ista non est nuda, ut quis dicat, ex pacto actionem non oriri, sed habet in se negotium aliquid; ergo civilis actio oriri potest, id est prac scriptis verbis, nisi si quis et in hac specie de dolo actionem conipetere dicat, ubi dolus aliquis ar- guatur. '''16. [17]''' POMPONIUS ''libro XXII. ad Sabinum''. -Permisisti mihi cretam eximere de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem; exemi, nee repleo; quaesitum est, quam habeas actiouem? Sed certum est, eivilem actionem incerti compete- re. Si autem vendidisti cretam, ex vendito ages; quodsi post exemtionem cretae replevero, nec pa- tieris, me cretam tollere, tum agam ad exhiben- dum, quia mea facta est, quum voluntate tua exemta sit. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> r9tmmrh9m3jgtntmkxy01gmwd28jqx6 104 84127 273415 2026-07-05T23:40:25Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '''§3''.-Legati satis accepi, et quum fideiussor mihi solvisset, apparuit indebitum fuisse lega. tum; posse eum repetere existimavit <ref>existimavi, Vulg.</ref>.{{-}} {{-}} '''39'''. ''MARCIANUS libro VIII''. Institutionum.-Si quis, quum a fideicommissario sibi cavere pote- rat, non caverit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse, Divi Severus et Antoni- nus rescripserunt.{{-}} {{-}} '''40'''. ''IDEM libro III''. Regularum. -... 273415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>''§3''.-Legati satis accepi, et quum fideiussor mihi solvisset, apparuit indebitum fuisse lega. tum; posse eum repetere existimavit <ref>existimavi, Vulg.</ref>.{{-}} {{-}} '''39'''. ''MARCIANUS libro VIII''. Institutionum.-Si quis, quum a fideicommissario sibi cavere pote- rat, non caverit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse, Divi Severus et Antoni- nus rescripserunt.{{-}} {{-}} '''40'''. ''IDEM libro III''. Regularum. - Qui exce- ptionem perpetuam habet, solutum per errorem repetere potest. Sed hoc non est perpetuum; nam si quidem eius causa exceptio datur, cum quo agitur, solutum repetere potest, ut accidit in Se- natusconsulto de intercessionibus; ubi vero in odium eius, cui debetur, exceptio datur, perpe- ram solutum nou repetitur, veluti si filiusfami- lias contra Macedonianum mutuam pecuniam ac- ceperit, et paterfamilias factus solverit, non re- petit.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si pars domus, quae in diem per fidei- commissum relicta est, arserit ante diem fidei- commissi <ref>fideicommisso, Iful. Vulg.</ref> cedentem, et eam heres sua impen- sa refecerit, deducendam esse impensam ex fidei- commisso constat; et si sine deductione domum tradiderit, posse incerti condici, quasi plus debi- to dederit.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Si pactus fuerit patronus cum liberto, ne operae ab eo petantur, quidquid postea solutum fuerit a liberto, repeti potest.{{-}} {{-}} '''41'''. ''NERATIUS libro VI''. Membranarum.-Quod pupillus siue tutoris auctoritate stipulanti promi- serit, solverit, repetitio est, quia nec natura debet.{{-}} {{-}} '''42'''. ''ULPIANUS libro LXVIII''. <ref>III., Hal.</ref> ad Edictum. -Poenae non solent repeti, quum depensae sunt.{{-}} {{-}} '''43'''. ''PAULUS libro III''. ad Plautium. — Si quis iurasset, se dare non oportere, ab omni conten- tione <ref>conditione, otros en Hal.</ref> discedetur; atque ita solutam pecuniam repeti posse dicendum est.{{-}} {{-}} '''44'''. ''IDEM libro XIV''. <ref> V., Hal.</ref> ad Plautium. - Re- petitio nulla est ab co, qui suum recepit, tametsi ab alio, quam vero debitore, solutum est. 45. IAVOLENUS libro II. ex Plautio <ref>XIV. ad Plautium, Hal.</ref>. — Si is, qui hereditatem vendidit et emtori tradidit, id, quod sibi mortuus debuerat, non retinuit, re- petere poterit, quia plus debito solutum per con- dictionem recte recipietur.{{-}} {{-}} '''46'''. ''IDEM libro IV''. <ref>I1I., Hal.</ref> ex Plautio. Qui he- redis nomine legata non debita <ref> relicta, otros en Hal.</ref> ex numis ipsius heredis solvit, ipse quidem repetere non{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ir3ntm0q83cvju26e83tec4nksv7o7i 273416 273415 2026-07-05T23:40:54Z Brayan Pari 32199 273416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''§3'''.-Legati satis accepi, et quum fideiussor mihi solvisset, apparuit indebitum fuisse lega. tum; posse eum repetere existimavit <ref>existimavi, Vulg.</ref>.{{-}} {{-}} '''39'''. ''MARCIANUS libro VIII''. Institutionum.-Si quis, quum a fideicommissario sibi cavere pote- rat, non caverit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse, Divi Severus et Antoni- nus rescripserunt.{{-}} {{-}} '''40'''. ''IDEM libro III''. Regularum. - Qui exce- ptionem perpetuam habet, solutum per errorem repetere potest. Sed hoc non est perpetuum; nam si quidem eius causa exceptio datur, cum quo agitur, solutum repetere potest, ut accidit in Se- natusconsulto de intercessionibus; ubi vero in odium eius, cui debetur, exceptio datur, perpe- ram solutum nou repetitur, veluti si filiusfami- lias contra Macedonianum mutuam pecuniam ac- ceperit, et paterfamilias factus solverit, non re- petit.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si pars domus, quae in diem per fidei- commissum relicta est, arserit ante diem fidei- commissi <ref>fideicommisso, Iful. Vulg.</ref> cedentem, et eam heres sua impen- sa refecerit, deducendam esse impensam ex fidei- commisso constat; et si sine deductione domum tradiderit, posse incerti condici, quasi plus debi- to dederit.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Si pactus fuerit patronus cum liberto, ne operae ab eo petantur, quidquid postea solutum fuerit a liberto, repeti potest.{{-}} {{-}} '''41'''. ''NERATIUS libro VI''. Membranarum.-Quod pupillus siue tutoris auctoritate stipulanti promi- serit, solverit, repetitio est, quia nec natura debet.{{-}} {{-}} '''42'''. ''ULPIANUS libro LXVIII''. <ref>III., Hal.</ref> ad Edictum. -Poenae non solent repeti, quum depensae sunt.{{-}} {{-}} '''43'''. ''PAULUS libro III''. ad Plautium. — Si quis iurasset, se dare non oportere, ab omni conten- tione <ref>conditione, otros en Hal.</ref> discedetur; atque ita solutam pecuniam repeti posse dicendum est.{{-}} {{-}} '''44'''. ''IDEM libro XIV''. <ref> V., Hal.</ref> ad Plautium. - Re- petitio nulla est ab co, qui suum recepit, tametsi ab alio, quam vero debitore, solutum est. 45. IAVOLENUS libro II. ex Plautio <ref>XIV. ad Plautium, Hal.</ref>. — Si is, qui hereditatem vendidit et emtori tradidit, id, quod sibi mortuus debuerat, non retinuit, re- petere poterit, quia plus debito solutum per con- dictionem recte recipietur.{{-}} {{-}} '''46'''. ''IDEM libro IV''. <ref>I1I., Hal.</ref> ex Plautio. Qui he- redis nomine legata non debita <ref> relicta, otros en Hal.</ref> ex numis ipsius heredis solvit, ipse quidem repetere non{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> faakf1v78saa714sjayri6rn1b2wxbp 104 84128 273417 2026-07-05T23:46:57Z ~2026-38280-20 32804 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1.-Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo, et fructus tollerem; sevi, nec pateris me fructus tollere; nullam iuris civilis actionem esse, Aristo ait; an in factum dari debeat, deliberari posse; sed erit de dolo. 17. [18.] ULPIANUS libro XXVIII. ad Edictum. -Si gratuitam tibi habitationem dedero, an com. modati agere possim? Et Vivianus ait, posse; sed est tutius, praescriptis verbis agere. § 1. Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut... 273417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="2800:4B0:9C05:107E:18BF:8404:C667:1BF3" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.-Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo, et fructus tollerem; sevi, nec pateris me fructus tollere; nullam iuris civilis actionem esse, Aristo ait; an in factum dari debeat, deliberari posse; sed erit de dolo. 17. [18.] ULPIANUS libro XXVIII. ad Edictum. -Si gratuitam tibi habitationem dedero, an com. modati agere possim? Et Vivianus ait, posse; sed est tutius, praescriptis verbis agere. § 1. Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi afferres, aut pretium eorum, deinde haec perierint ante venditionem, cuius periculuin sit? Et ait Labeo, quod et Pomponius scripsit, si quidem ego te venditor (1) rogavi, meum esse pe- riculum, si tu me, tuuni, si neuter nostrum, sed duntaxat consensimus, teneri te hactenus, ut do- lum et culpam mihi praestes. Actio autem ex hac causa utique erit praescriptis verbis. § 2. [19. V. 18. H.] (2) Papinianus libro octavo Quaestionum scripsit: si rem tibi inspiciendam de- di, et dicas, te perdidisse, ita demum mihi prae- seriptis verbis actio competit, si ignorem, ubi sit; nani si mihi liqueat, apud te esse, furti agere pos sum, vel condicere, vel ad exhibendum agere. Se- eundum haec, si cui inspiciendum dedi sive ipsius causa, sive utriusque, et dolum, et culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatein, pericu- ium non; si vero mei duntaxat causa datum est, dolum solum, quia prope (3) depositum hoc ac- cedit. § 3. Si, quum unum bovem haberein, et vici. nus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ci, et ille mihi bovem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum com- inodatum; verum praescriptis verbis agendum est. 4. Si, quum mihi vestimenta venderes, roga- vero, ut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox hace perierint vi ignis, aut alia maiore, periculum me minime praestiturum; ex quo apparet, utique eustodiam ad me pertinere. § 5. Si quis sponsionis causa annulos accepe- rit, nec reddit victori, praescriptis verbis actio in eum competit. Nec enim recipienda est Sabini opi- nio, qui condici et furti agi ex hac causa putat; quemadmodum enim rei nomine, cuius neque pos- sessionem, neque dominium victor habuit, aget furti? Plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui annuli duntaxat repetitio erit. 18. [20. V. 19. H.] IDEM libro XXX. ad Edi- cfum. Si apud te pecuniam deposuerim, ut dares Titio, si fugitivum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit, si pecuniam mihi non reddas, melius est praescriptis verbis agere; non enim am- (1) venditorem, Hal, Valg. 2) Segun ediciones rulgares g Hal; em libro XXX. ad Elietumitiendo Papaulanus scripsit, Hat. (3) propter, otros en Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ptge29i08sqhr912fs4jso6hbt02b4g 273482 273417 2026-07-06T02:36:46Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.-Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo, et fructus tollerem; sevi, nec pateris me fructus tollere; nullam iuris civilis actionem esse, Aristo ait; an in factum dari debeat, deliberari posse; sed erit de dolo. '''17. [18.]''' ULPIANUS ''libro XXVIII. ad Edictum''. -Si gratuitam tibi habitationem dedero, an com. modati agere possim? Et Vivianus ait, posse; sed est tutius, praescriptis verbis agere. § 1. Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi afferres, aut pretium eorum, deinde haec perierint ante venditionem, cuius periculuin sit? Et ait Labeo, quod et Pomponius scripsit, si quidem ego te venditor <ref>venditorem, Hal, Valg.</ref> rogavi, meum esse pe- riculum, si tu me, tuuni, si neuter nostrum, sed duntaxat consensimus, teneri te hactenus, ut do- lum et culpam mihi praestes. Actio autem ex hac causa utique erit praescriptis verbis. § 2. '''[19. V. 18. H.]''' <ref>Segun ediciones rulgares g Hal; em libro XXX. ad Elietumitiendo Papaulanus scripsit, Hat.</ref> Papinianus libro octavo Quaestionum scripsit: si rem tibi inspiciendam de- di, et dicas, te perdidisse, ita demum mihi prae- seriptis verbis actio competit, si ignorem, ubi sit; nani si mihi liqueat, apud te esse, furti agere pos sum, vel condicere, vel ad exhibendum agere. Se- eundum haec, si cui inspiciendum dedi sive ipsius causa, sive utriusque, et dolum, et culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatein, pericu- ium non; si vero mei duntaxat causa datum est, dolum solum, quia prope <ref>propter, otros en Hal.</ref> depositum hoc ac- cedit. § 3. Si, quum unum bovem haberein, et vici. nus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ci, et ille mihi bovem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum com- inodatum; verum praescriptis verbis agendum est. 4. Si, quum mihi vestimenta venderes, roga- vero, ut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox hace perierint vi ignis, aut alia maiore, periculum me minime praestiturum; ex quo apparet, utique eustodiam ad me pertinere. § 5. Si quis sponsionis causa annulos accepe- rit, nec reddit victori, praescriptis verbis actio in eum competit. Nec enim recipienda est Sabini opi- nio, qui condici et furti agi ex hac causa putat; quemadmodum enim rei nomine, cuius neque pos- sessionem, neque dominium victor habuit, aget furti? Plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui annuli duntaxat repetitio erit. '''18. [20. V. 19. H.]''' IDEM ''libro XXX. ad Edi''- ''cfum''.- Si apud te pecuniam deposuerim, ut dares Titio, si fugitivum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit, si pecuniam mihi non reddas, melius est praescriptis verbis agere; non enim am- <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lt00nj12n93acy7jiz3w6eqopj2b7d5 104 84129 273418 2026-07-05T23:50:38Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'potest, sed si ignorante herede numos elus tradi- dit, dominus, ait, eos recte vindicabit. Eadem causa rerum corporalium est.{{-}} {{-}} '''47'''. ''CELSUS libro VI''. Digestorum. - Indebi- tam pecuniam per errorem promisisti; eam, qui pro te fideiusserat, solvit; ego existimo, si nomi- ne tuo solverit fideiussor, te fideiussori, stipula torem tibi obligatum fore, nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes videri id ipsum maudasse,... 273418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>potest, sed si ignorante herede numos elus tradi- dit, dominus, ait, eos recte vindicabit. Eadem causa rerum corporalium est.{{-}} {{-}} '''47'''. ''CELSUS libro VI''. Digestorum. - Indebi- tam pecuniam per errorem promisisti; eam, qui pro te fideiusserat, solvit; ego existimo, si nomi- ne tuo solverit fideiussor, te fideiussori, stipula torem tibi obligatum fore, nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes videri id ipsum maudasse, ut tuo nomine solveretur; sin autem fideiussor suo nomine solverit, quod <ref> quo, Hal.</ref> non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam sol- vit; quo <ref>guod, Hal.</ref> minus autem consequi poterit ab eo, cui solvit, a te mandati iudicio consecuturum, si modo per ignorantiam petentem exceptione nou summoverit.{{-}} '''48'''. ''IDEM libro VI''. <ref> VII., Hal,</ref> Digestorum. Qui pro- misit, si aliquid a se factum sit, vel, quum ali- quid factum sit, dare se decem, si, priusquam id factum fuerit, quod promisit, dederit, non vide- bitur fecisse, quod promisit; atque ideo repetere potest.{{-}} '''49'''. ''MODESTINUS libro III''. <ref>II., Hal.</ref> Regularum.- His solis pecunia condicitur, quibus quoquo mo- do soluta est, non quibus proficit.{{-}} {{-}} '''50'''. ''POMPONIUS libro V''. ad Quintum Mucium. -Quod quis sciens indebitum dedit hac mente, ut postea repeteret, repetere non potest.{{-}} {{-}} '''51'''. ''IDEM libro VI''. ad Quintum Mucium.- Ex quibus causis retentionem quidem habemus, pe- titionem autem non habemus, ea si solverimus, repetere non possumus.{{-}} {{-}} '''52'''. ''IDEM libro XXVII''. <ref> IV., Hal.</ref> ad Quintum Mu- cium. Damus aut ob causam, aut ob rem; ob causam praeteritam, veluti quum ideo do, quod aliquid a te consecutus sum, vel quia aliquid a te factum est, ut, etiamsi falsa causa sit, repeti- tio eius pecuniae non sit; ob rem vero datur, ut aliquid sequatur, quo non sequente repetitio competit.{{-}} {{-}} '''53'''. ''PROCULUS libro VII''. Epistolarum <ref>Ι., ἐπιστολῶν, Παι.</ref>.- Dominus testamento servo suo libertatem dedit, si decem <ref>mihi, inserta Hal.</ref> det; servo ignorante id testamentum non valere, data sunt mihi decem; quaeritur, quis repetere potest? Proculus respondit, si ipse ser- vus peculiares numos dedit, quum ei a domino id permissum non esset, manent numi domini, eos- que non per condictionem, sed in rem actione <ref>in rem vindicatione, Hal.</ref> petere debet. Si autem alius rogatu servi suos numos dedit, facti sunt mei <ref>eius, Hat. Vulg.</ref>, eosque dominus servi, cuius nomine dati sunt, per condictionem petere potest. Sed tam benignius, quam utilius{{-}} ____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3ka3vkwkb5f2pbangwoxnurt3kxejx3 104 84130 273419 2026-07-06T00:03:33Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'est, recta via ipsum, qui numos dedit, suum re- elpere.{{-}} {{-}} '''54'''. ''PAPINIANUS libro II''. Quaestionum. Ex his omnibus causis, quae iure non valuerunt, vel non habuerunt effectum, secuta per errorem so- lutione condictioni locus erit.{{-}} {{-}} '''55'''. ''IDEM libro VI''. Quaestionum. Si urbana praedia locaverit praedo, quod mercedis nomine ceperit, ab eo, qui solvit, non repetetur, sed do- mino erit obligatus. Idemque iuris erit... 273419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>est, recta via ipsum, qui numos dedit, suum re- elpere.{{-}} {{-}} '''54'''. ''PAPINIANUS libro II''. Quaestionum. Ex his omnibus causis, quae iure non valuerunt, vel non habuerunt effectum, secuta per errorem so- lutione condictioni locus erit.{{-}} {{-}} '''55'''. ''IDEM libro VI''. Quaestionum. Si urbana praedia locaverit praedo, quod mercedis nomine ceperit, ab eo, qui solvit, non repetetur, sed do- mino erit obligatus. Idemque iuris erit in vectu ris navium, quas ipse locaverit, aut exercuerit. Item in <ref>Hal. Vulg.; in, omilela Fl.</ref> mercedibus servorum, quorum ope- rae per ipsum fuerint locatae; nam si servus non locatus <ref>ab ipso, insertan Hal. Vulg.</ref> mercedem, ut domino, praedoni retu- lit, non flet accipientis pecunia. Quodsi vecturas navium, quas dominus locaverat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus solvendo. Quod ergo dici solet, praedoni fructus posse condici, tunc locum habet, quum domini fructus fuerunt.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''56'''. ''IDEM libro VIII''. Quaestionum. - Sufficit ad causam indebiti, incertum esse, temporaria sit, an perpetua exceptionis defensio. Nam si qui, ne conveniatur, donec Titius consul fiat, pacisca. tur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tempus est, Titio consulatum ineunte, summa ratione dicetur, quod interim solvitur, repeti; ut enim pactum, quod in tempus certum collatum est, non magis inducit condi- ctionem, quam si ex <ref>ea, inserta Hal.</ref> die debitor solvit, ita prorsum defensio iuris, quae causam incertam habet, conditionis <ref> Hal. Vulg.; condictionis, Fl.</ref> instar obtinet.{{-}} {{-}} {{-}} '''57'''. ''IDEM libro III''. Responsorum. - Quum in- debitum impuberis nomine tutor numeravit, im- puberis condictio est.{{-}} '''''§ 1'''''.-Creditor, ut procuratori suo debitum red- deretur, mandavit; maiore pecunia soluta procu- rator indebiti causa convenietur; quodsi nomina- tim, ut maior pecunia solveretur, delegavit, in- debiti cum eo, (qui) delegavit, erit actio; quae non videtur peremta <ref> Taur.; empta, Fl. según Br.</ref>, si frustra cum procura- tore lis fuerit instituta.{{-}} '''{{-}} 58'''. ''IDEM libro IX''. Responsorum.-Servo ma- numisso fideicommissum ita reliquit, si ad liber- tatem ex testamento pervenerit; post acceptam sine iudice pecuniam ingenuus pronuntiatus est; indebiti fideicommissi repetitio erit.{{-}} {{-}} '''59'''. ''IDEM libro II''. Definitionum. Si fideius- sor iure liberatus solverit errore pecuniam, repe-{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7fdexo8looujry40nm5arr9gxvm9zyr 104 84131 273422 2026-07-06T00:11:44Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'tenti non oberit; si vero reus promittendi per er rorem et ipse postea pecuniam solverit, non re- petet, quum prior solutio, quae fuit irrita, natu- rale vinculum non dissolvit, nec civile, si reus promittendi tenebatur.{{-}} {{-}} '''60'''. ''PAULUS libro III''. Quaestionum.-Iulianus verum debitorem post litem contestatam, manen- te adhuc indicio, negabat solventem repetere posse, quia nec absolutus, nec condemnatus repe- tere posset; licet... 273422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tenti non oberit; si vero reus promittendi per er rorem et ipse postea pecuniam solverit, non re- petet, quum prior solutio, quae fuit irrita, natu- rale vinculum non dissolvit, nec civile, si reus promittendi tenebatur.{{-}} {{-}} '''60'''. ''PAULUS libro III''. Quaestionum.-Iulianus verum debitorem post litem contestatam, manen- te adhuc indicio, negabat solventem repetere posse, quia nec absolutus, nec condemnatus repe- tere posset; licet enim absolutus sit, natura ta- men debitor permanet; similemque esse ei dicit, qui ita promisit, sive navis ex Asia venerit, sive non venerit, quia ex una causa alterius <ref>alterutrius, Vulg.</ref> solu- tionis origo proficiscitur.{{-}} {{-}} '''§1'''.-Ubi autem quis, quod pure debet, sub conditione <ref>sub conditione, son consideradas añadidas por anti- quos copistas.</ref> novandi animo promisit, plerique putant, pendente novatione solutum repetere pos- se, quia, ex qua obligatione solvat, adhuc incer- tum sit; idemque esse, etiamsi diversas personas ponas eandem pecuniam pure, et sub conditione novandi animo promisisse; sed hoc dissimile est, in stipulatione enim pura et conditionali eundem debiturum certum est.{{-}} {{-}} '''61'''. ''SCAEVOLA libro V''. Responsorum. - Tuto res pupilli quibusdam creditoribus patris ex patri- monio paterno solverunt, sed postea non suffi- cientibus bonis pupillum abstinuerunt; quaeritur, an quod amplius creditoribus per tutores pupilli solutum est, vel totum, quod acceperunt, resti- tuere debeant? Respondi, si nibil dolo <ref>tutoris, inserta Hal.</ref> factum esset, tutori quidem, vel pupillo non deberi, cre- ditoribus autem aliis in id, quod amplius sui de- biti solutum est, teneri.{{-}} {{-}} '''62'''. ''MARCIANUS libro IV''. Fideicommissorum. -Fideicommissum in stipulatione deductum, ta- metsi non debitum fuisset, quia tamen a sciente fidei explendae causa promissum esset, debetur.{{-}} {{-}} '''63'''. ''GAIUS libro singulari de casibus''. Nera- tius casum refert, ut <ref>ubi si, Hal.; ubl, Vulg.</ref> quis id, quod solverit, repetere non possit, quasi debitum dederit, nec tamen liberetur; velut si is, qui, quum certum hominem deberet, statutiberum dederit; nam ideo eum non liberari, quod non in plenum sti- pulatoris hominem fecerit, nec tamen repetere eum posse, quod debitum dederit.{{-}} {{-}} '''64'''. ''TRYPHONINUS libro VII''. <ref>VIII., Hal.</ref> Disputatio- num. Si quod dominus servo debuit, manumisso solvit, quamvis existimans ei aliqua teneri actio- ne, tamen repetere non poterit, quia naturale aguovit debitum; ut enim libertas naturali iure continetur, et dominatio ex gentium iure intro- ducta est, ita debiti vel non debiti ratio in condi- ctione naturaliter intelligenda est.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2orro4q5bldb472a5kbb52ic0zht76d 104 84132 273428 2026-07-06T00:20:57Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''65'''. ''PAULUS libro XVII''. <ref>VIII., Hal.</ref> ad Plautium.- In summa, ut generaliter de repetitione tractemus, sciendum est, dari aut ob transactionem, aut ob causam, aut propter conditionem, aut ob rem, aut indebitum; in quibus omnibus quaeritur de repetitione.{{-}} '''§1'''. Et quidem quod transactionis nomine da- tur, licet res nulla media fuerit, non repetitur; nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa videtur es... 273428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''65'''. ''PAULUS libro XVII''. <ref>VIII., Hal.</ref> ad Plautium.- In summa, ut generaliter de repetitione tractemus, sciendum est, dari aut ob transactionem, aut ob causam, aut propter conditionem, aut ob rem, aut indebitum; in quibus omnibus quaeritur de repetitione.{{-}} '''§1'''. Et quidem quod transactionis nomine da- tur, licet res nulla media fuerit, non repetitur; nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa videtur esse. Sin autem evidens calumnia detegitur, et transactio imperfecta est, repetitio dabitur.{{-}} '''§ 2'''. Id quoque, quod ob causam datur, puta quod negotia mea adiuta ab eo putavi, licet non sit factum, quia donare <ref> Hat.; donarl, Fl.</ref> volui, quamvis falso mihi persuaserin, repeti non posse <ref>potest, Hal.</ref>.{{-}} {{-}} '''§ 3'''. Sed agere per condictionem propter con- ditionem legati vel hereditatis, sive non sit mihi legatum, sive ademtum legatum, possum, ut re- petam, quod dedi; quoniam non contrahendi ani- mo dederim, quia causa, propter quam dedi, non est secuta. Idem, et si hereditatem adire nolui, vel non potui. Non idem potest dici, si servus meus sub conditione heres institutus sit, et ego dedero, deinde manumissus adierit; nam hoc ca- su secuta res est.{{-}} {{-}} '''§ 4'''. Quod ob rein datur, ex bono et aequo ha- bet repetitionem, veluti si dem tibi, ut aliquid facias, nec feceris.{{-}} '''§ 5'''. Ei, qui indebitum repetit, et fructus, et partus restitui debet deducta impensa.{{-}} '''§ 6'''. In frumento indebito soluto et bonitas est <ref>repetenda, inserta Hal.</ref>, et si consumsit frumentum, pretium re- petet.{{-}} {{-}} '''§ 7'''. Sie habitatione data pecuniam condicam, non quidem quanti locare potui <ref>Taur.; potuit, Fl. según Br.</ref>, sed quanti tu conducturas fuisses.{{-}} {{-}} '''§ 8'''.-Si servum indebitum tibi dedi, eumque manumisisti, si seiens hoc fecisti, teneberis ad pretium eius; si neseiens, non teneberis, sed pro- pter operas eius liberti, et ut hereditatem eius restituas.{{-}} '''§ 9'''. Indebitum est non tantum, quod omni- no <ref>homini, según corrección del codice Fl., Br.</ref> non debetur, sed et quod alii debetur, si alii solvatur, aut si id, quod alius debebat, alius, quasi ipse debeat, solvat.{{-}} {{-}} '''66'''. ''PAPINIANUS libro VIII''. <ref>VII., Hal.</ref> Quaestionum. -Haec condictio ex bono et aequo introducta, quod alterius apud alterum sine causa deprehen- ditur, revocare consuevit.{{-}} {{-}} '''67'''. ''SCAEVOLA libro V''. Digestorum.- Stichus testamento eius, quem dominum suum arbitraba- tur, libertate accepta, si decem annis ex die mor- tis annuos decem heredibus praestitisset, per octo annos praefinitam quantitatem, ut iussus erat, dedit; postmodum <ref>quam, inserta Hal.</ref> se ingenuum compe- riit, nec reliquorum annorum dedit, et pronun- tiatus est ingenuus; quaesitum est, an pecuniam, quam heredibus dedit, ut indebitam datam repe-{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 34mablx8opbso7037hcqwaf4smh6av5 104 84133 273430 2026-07-06T00:31:37Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO. LIBRO XV: TÍTULO I unus fuerit conventus, omnes heredes liberabun tur, quamvis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet, qui convenitur, condemnetur. Idque ita Iulianus scripsit, idem- que est, et si in alterius rei fuerit versum. Sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei posses- sores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii <ref> recedens, Ilal.; repetens, otros en el mismo.</ref>, qua... 273430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO. LIBRO XV: TÍTULO I unus fuerit conventus, omnes heredes liberabun tur, quamvis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet, qui convenitur, condemnetur. Idque ita Iulianus scripsit, idem- que est, et si in alterius rei fuerit versum. Sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei posses- sores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii <ref> recedens, Ilal.; repetens, otros en el mismo.</ref>, quam penes se est, con- demnari debeat. Sed si licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat, iudicium in cos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio, quam intentio liberet; nam qui cum servo con- trahit, universum peculium eius, quod ubicunque est, veluti patrimonium intuetur.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. In hoc autem iudicio, licet restauretur praecedens <ref>Billofamilias, Hal. Vulg.</ref>, tamen et augmenti, et decessionis rationem haberi oportet; et ideo, sive hodie nihil sit in peculio, sive accesserit aliquid, praescus status peculii spectandus est. Quare circa vendi torem quoque et emtorem hoc nobis videtur ve- rius, quod accessit peculio, posse nos ab emtore consequi, nec retrorsus, velut in uno iudicio, ad id tempus conventionem reducere emtoris, quo venditor conventus sit.{{-}} '''{{-}} § 2'''. Venditor servi, si cum peculio servum vendidit, et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio convenietur; neque enim hoc pretium servi peculium est, ut Neratius scripsit.{{-}} {{-}} '''33. [34]'''. ''IAVOLENUS libro XII''. ex Cassio.- Sed si quis servum ita vendidit, ut pretium pro peculio acciperet, penes eum videtur esse pecu- lium, ad quem pretium peculii pervenit,{{-}} {{-}} '''34. [35.]''' ''POMPONIUS libro XII''. ex variis Le- etionibus.-non penes quem res peculiaris sit.{{-}} {{-}} 35. [36.] IAVOLENUS libro XII. ex Cassio.- At quuin heres iussus est peculium dare accepta certa summa, non videtur penes heredem esse peculium.{{-}} {{-}} '''36. [37]''' ''ULPIANUS libro II''. Disputationum. -In bonae fidei contractibus quaestionis est, an de peculio, an in solidum pater vel dominus te nerentur, ut est in actione de dote agitatum, si filio <ref>actionem, Iial.</ref> dos data sit, an pater duntaxat de peculio conveniretur. Ego autem arbitror, non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actio- nem; nam si habeat res, nec restituere sit para- tus, acquum est, eum quanti ea res est conde- mnari. Nam quod in servo, cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit; namque si servo res pignori data sit, non solum de peculio et in rem verso competit actio, verum hane quoque habet adiectionem <ref>in solidum pater vel dominus .</ref>: «et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est. Videtur autem dolo facere dominus, qui,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> d27o22sq0jillvzlydp6xqu41qopq6p 273431 273430 2026-07-06T00:31:52Z Brayan Pari 32199 273431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>unus fuerit conventus, omnes heredes liberabun tur, quamvis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet, qui convenitur, condemnetur. Idque ita Iulianus scripsit, idem- que est, et si in alterius rei fuerit versum. Sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei posses- sores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii <ref> recedens, Ilal.; repetens, otros en el mismo.</ref>, quam penes se est, con- demnari debeat. Sed si licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat, iudicium in cos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio, quam intentio liberet; nam qui cum servo con- trahit, universum peculium eius, quod ubicunque est, veluti patrimonium intuetur.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. In hoc autem iudicio, licet restauretur praecedens <ref>Billofamilias, Hal. Vulg.</ref>, tamen et augmenti, et decessionis rationem haberi oportet; et ideo, sive hodie nihil sit in peculio, sive accesserit aliquid, praescus status peculii spectandus est. Quare circa vendi torem quoque et emtorem hoc nobis videtur ve- rius, quod accessit peculio, posse nos ab emtore consequi, nec retrorsus, velut in uno iudicio, ad id tempus conventionem reducere emtoris, quo venditor conventus sit.{{-}} '''{{-}} § 2'''. Venditor servi, si cum peculio servum vendidit, et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio convenietur; neque enim hoc pretium servi peculium est, ut Neratius scripsit.{{-}} {{-}} '''33. [34]'''. ''IAVOLENUS libro XII''. ex Cassio.- Sed si quis servum ita vendidit, ut pretium pro peculio acciperet, penes eum videtur esse pecu- lium, ad quem pretium peculii pervenit,{{-}} {{-}} '''34. [35.]''' ''POMPONIUS libro XII''. ex variis Le- etionibus.-non penes quem res peculiaris sit.{{-}} {{-}} 35. [36.] IAVOLENUS libro XII. ex Cassio.- At quuin heres iussus est peculium dare accepta certa summa, non videtur penes heredem esse peculium.{{-}} {{-}} '''36. [37]''' ''ULPIANUS libro II''. Disputationum. -In bonae fidei contractibus quaestionis est, an de peculio, an in solidum pater vel dominus te nerentur, ut est in actione de dote agitatum, si filio <ref>actionem, Iial.</ref> dos data sit, an pater duntaxat de peculio conveniretur. Ego autem arbitror, non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actio- nem; nam si habeat res, nec restituere sit para- tus, acquum est, eum quanti ea res est conde- mnari. Nam quod in servo, cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit; namque si servo res pignori data sit, non solum de peculio et in rem verso competit actio, verum hane quoque habet adiectionem <ref>in solidum pater vel dominus .</ref>: «et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est. Videtur autem dolo facere dominus, qui,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kdyhqc1b77afn3kybs4dwsk4u2caegw 273432 273431 2026-07-06T00:32:25Z Brayan Pari 32199 273432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>unus fuerit conventus, omnes heredes liberabun tur, quamvis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet, qui convenitur, condemnetur. Idque ita Iulianus scripsit, idem- que est, et si in alterius rei fuerit versum. Sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei posses- sores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii <ref> recedens, Ilal.; repetens, otros en el mismo.</ref>, quam penes se est, con- demnari debeat. Sed si licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat, iudicium in cos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio, quam intentio liberet; nam qui cum servo con- trahit, universum peculium eius, quod ubicunque est, veluti patrimonium intuetur.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. In hoc autem iudicio, licet restauretur praecedens <ref>Billofamilias, Hal. Vulg.</ref>, tamen et augmenti, et decessionis rationem haberi oportet; et ideo, sive hodie nihil sit in peculio, sive accesserit aliquid, praescus status peculii spectandus est. Quare circa vendi torem quoque et emtorem hoc nobis videtur ve- rius, quod accessit peculio, posse nos ab emtore consequi, nec retrorsus, velut in uno iudicio, ad id tempus conventionem reducere emtoris, quo venditor conventus sit.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Venditor servi, si cum peculio servum vendidit, et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio convenietur; neque enim hoc pretium servi peculium est, ut Neratius scripsit.{{-}} {{-}} '''33. [34]'''. ''IAVOLENUS libro XII''. ex Cassio.- Sed si quis servum ita vendidit, ut pretium pro peculio acciperet, penes eum videtur esse pecu- lium, ad quem pretium peculii pervenit,{{-}} {{-}} '''34. [35.]''' ''POMPONIUS libro XII''. ex variis Le- etionibus.-non penes quem res peculiaris sit.{{-}} {{-}} 35. [36.] IAVOLENUS libro XII. ex Cassio.- At quuin heres iussus est peculium dare accepta certa summa, non videtur penes heredem esse peculium.{{-}} {{-}} '''36. [37]''' ''ULPIANUS libro II''. Disputationum. -In bonae fidei contractibus quaestionis est, an de peculio, an in solidum pater vel dominus te nerentur, ut est in actione de dote agitatum, si filio <ref>actionem, Iial.</ref> dos data sit, an pater duntaxat de peculio conveniretur. Ego autem arbitror, non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actio- nem; nam si habeat res, nec restituere sit para- tus, acquum est, eum quanti ea res est conde- mnari. Nam quod in servo, cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit; namque si servo res pignori data sit, non solum de peculio et in rem verso competit actio, verum hane quoque habet adiectionem <ref>in solidum pater vel dominus .</ref>: «et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est. Videtur autem dolo facere dominus, qui,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fdleplcfev6c2flcdivwoy2beddqo84 273433 273432 2026-07-06T00:32:46Z Brayan Pari 32199 273433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>unus fuerit conventus, omnes heredes liberabun tur, quamvis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet, qui convenitur, condemnetur. Idque ita Iulianus scripsit, idem- que est, et si in alterius rei fuerit versum. Sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei posses- sores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii <ref> recedens, Ilal.; repetens, otros en el mismo.</ref>, quam penes se est, con- demnari debeat. Sed si licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat, iudicium in cos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio, quam intentio liberet; nam qui cum servo con- trahit, universum peculium eius, quod ubicunque est, veluti patrimonium intuetur.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. In hoc autem iudicio, licet restauretur praecedens <ref>Billofamilias, Hal. Vulg.</ref>, tamen et augmenti, et decessionis rationem haberi oportet; et ideo, sive hodie nihil sit in peculio, sive accesserit aliquid, praescus status peculii spectandus est. Quare circa vendi torem quoque et emtorem hoc nobis videtur ve- rius, quod accessit peculio, posse nos ab emtore consequi, nec retrorsus, velut in uno iudicio, ad id tempus conventionem reducere emtoris, quo venditor conventus sit.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Venditor servi, si cum peculio servum vendidit, et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio convenietur; neque enim hoc pretium servi peculium est, ut Neratius scripsit.{{-}} {{-}} '''33. [34]'''. ''IAVOLENUS libro XII''. ex Cassio.- Sed si quis servum ita vendidit, ut pretium pro peculio acciperet, penes eum videtur esse pecu- lium, ad quem pretium peculii pervenit,{{-}} {{-}} '''34. [35.]''' ''POMPONIUS libro XII''. ex variis Le- etionibus.-non penes quem res peculiaris sit.{{-}} {{-}} '''35. [36.]''' IAVOLENUS libro XII. ex Cassio.- At quuin heres iussus est peculium dare accepta certa summa, non videtur penes heredem esse peculium.{{-}} {{-}} '''36. [37]''' ''ULPIANUS libro II''. Disputationum. -In bonae fidei contractibus quaestionis est, an de peculio, an in solidum pater vel dominus te nerentur, ut est in actione de dote agitatum, si filio <ref>actionem, Iial.</ref> dos data sit, an pater duntaxat de peculio conveniretur. Ego autem arbitror, non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actio- nem; nam si habeat res, nec restituere sit para- tus, acquum est, eum quanti ea res est conde- mnari. Nam quod in servo, cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit; namque si servo res pignori data sit, non solum de peculio et in rem verso competit actio, verum hane quoque habet adiectionem <ref>in solidum pater vel dominus .</ref>: «et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est. Videtur autem dolo facere dominus, qui,{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 7ik4miucfy1r6yon0nd57ckguw9ht1m 104 84134 273435 2026-07-06T00:40:13Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'quum haberet restituendi facultatem, non vult restituere.{{-}} {{-}} '''37. [88.]''' IULIANUS libro XII. Digestorum.- Si creditor filii tui heredem te instituerit, et tu hereditatem eius vendideris, illa parte stipulatio- nis: aquanta pecunia ex hereditate ad te perve- nerit», teneris <ref>patrem damnandum existimavit</ref> de peculio.{{-}} '''§ 1'''. Si servo tuo permiseris vicarium emere aureis octo, ille decem emerit, et tibi scripserit se... 273435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quum haberet restituendi facultatem, non vult restituere.{{-}} {{-}} '''37. [88.]''' IULIANUS libro XII. Digestorum.- Si creditor filii tui heredem te instituerit, et tu hereditatem eius vendideris, illa parte stipulatio- nis: aquanta pecunia ex hereditate ad te perve- nerit», teneris <ref>patrem damnandum existimavit</ref> de peculio.{{-}} '''§ 1'''. Si servo tuo permiseris vicarium emere aureis octo, ille decem emerit, et tibi scripserit se octo emisse, tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia solvere, et is decem solverit, hoc nomine duos aureos tantum vindicabis, sed hi venditori praestabuntur duntaxat de peculio servi.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Servum communem, quem cum Titio aut cum Sempronio habebam, Titio vendidi, ante quam eius nomine ageretur mecum de peculio; quaesitum est, si de peculio cum Titio aut cum Sempronio ageretur, an eius peculii, quod apud me esset, ratio haberi <ref>Sin autem intra annum ageretur.</ref> deberet? Dixi, si cum Sempronio ageretur, nunquam rationem eius pe- culi, quod apud me esset, haberi debere, quia is nullam adversus me actionem haberet, per quam id, quod praestitisset, consequi posset. Sed et si cum Titio post annum, quam vendidissem, age- retur, similiter non esse computandum peculium, quod apud me est, quia in mecum agi de peen- lio non posset. Sin autem intra annum ageretur, tunc quoque habendam huius peculii rationem, postquam placuit, alienato homine permittendum ereditori, et eum venditore, et cum emtore agere.{{-}} {{-}} {{-}} {{{-}} '''§ 3'''. Si actum sit de peculio enm eo, qui usum- fructum in servo habet, et minus consecutus sit creditor, non est iniquum, ut ex universo eius peculio, sive apud fructuarium, sive apud pro- prietarium erit, rem consequatur. Nihil interest, operas suas conduxerit servus a fructuario, an pecuniam mutuam ab eo acceperit; dari itaque debebit actio ei adversus dominum proprietatis deducto eo, quod servus peculii nomine apnd fructuarium habet.{{-}} {{-}} {{-}} '''38. [39]''' ''AFRICANUS libre VIII''. <ref> IX, Hal.</ref> Quaestio- num. Deposui apud filiumfamilias decem, et ago depositi de peculio; quamvis nihil patri filius de- beat <ref>Hal.; debet, Taur.</ref>, et haec decem teneat, nihilo magis ta- men patrem damnandum existimavit, si uullum praeterea peculium sit; hanc enim pecuniam, quum men maneat, non esse peculi. Denique quolibet alio agente de peculio, minime dubitan- dum ait, computari non oportere; itaque ad ex- hibendum agere me, et exhibitam vindicare de- bere.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si nuptura filiofamilias dotis nomine cer- tam pecuniam promiserit, et divortio facto agat{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> s6fymeylg513lakobj7tw6c1o7r7wfo 104 84135 273437 2026-07-06T00:47:23Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'de dote cum patre, utrumne tota promissione, an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari cam oporteret Respondit, tota promissione eam libe- randam esse, quum certe, et si ex promissione cum ea <ref>eo, Hal.</ref> ageretur, exceptione doli mali tueri se posset.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Stichus habet in peculio Pamphilum, qui est decem, idem Pamphilus debet domino quin- que; si agatur de peculio Stichi nomine, placebat, aestimari debere pre... 273437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>de dote cum patre, utrumne tota promissione, an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari cam oporteret Respondit, tota promissione eam libe- randam esse, quum certe, et si ex promissione cum ea <ref>eo, Hal.</ref> ageretur, exceptione doli mali tueri se posset.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Stichus habet in peculio Pamphilum, qui est decem, idem Pamphilus debet domino quin- que; si agatur de peculio Stichi nomine, placebat, aestimari debere pretium Pamphili, et quidem totum, non deducto eo, quod domino Pamphilus debet; neminem enim posse intelligi ipsum in suo peculio esse. Hoc ergo casu damnum domi- num passurum, ut pateretur, si cuilibet alii ser- vorum suorum peculium non habenti credidisset; idque ita se habere evidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur, qui certe, si ex testamento agat, cogendus non est, eius, quod vicarius <ref>servus, inserta Hal.</ref> suus debet, aliter, quam ex peculio ipsius deductionem pati; alioquin fu- turum, ut, sí tantundem vicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habere intelligatur, quod certe est absurdum.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 3'''. Servo, quem tibi vendideram, pecuniam credidi; quaesitum est, an ita mihi in te actio de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex eo remanserit. Quod quidem minime ve- rum est; nec intererit, intra annum, quam vendi- derim, an postea experiar, nam nec ceteris qui dem, qui tunc cum eo contraxerint, in me actio datur. In contrarium quoque agentibus mecum his, qui antea cum eo servo contraxissent, non deducam id, quod postea mihi debere coeperit. Ex quo apparet, onus eius peculii, quod apud me remanserit, ad posterioris temporis contractus pertinere non debere.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''39. [40.]''' '''FLORENTINUS libro XI'''. <ref>X., Hal,</ref> Institu- tionum. Peculium et ex eo consistit, quod par- simonia sua quis paravit, vel officio meruerit a quolibet sibi donari, idque velut proprium patri- monium servum suum habere quis voluerit.{{-}} {{-}} '''40. [41.]''' ''MARCIANUS libro V''. Regularum.- Peculium nascitur, crescit, decrescit, moritur; et ideo eleganter Papirius Fronto <ref>Papinianus Frontoni, Vulg.</ref> dicebat, pecu- lium simile esse homini.{{-}} '''§ 1'''. Quomodo autem peculium nascitur, quae- situm est. Et ita veteres distinguunt, si id acqui- siit servus, quod dominus necesse non habet <ref>ei, inserta la Vulg.</ref> praestare, id esse peculium, si vero tunicas, aut aliquid simile, quod ei dominus necesse habet praestare, non esse peculium; ita igitur nascitur peculium. Crescit, quum auctum fuerit; decre- scit, quum servi vicarii moriuntur, res interci- dunt; moritur, quum ademtum sit.{{-}} {{-}} '''41. [42.]''' ''ULPIANUS libro XLIII''. ad Sabinum. -Nee servus quidquam debere potest, nec servo{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> d4otggozhpq4xxxida0k6sqic1fdeuz 273438 273437 2026-07-06T00:47:46Z Brayan Pari 32199 273438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>de dote cum patre, utrumne tota promissione, an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari cam oporteret Respondit, tota promissione eam libe- randam esse, quum certe, et si ex promissione cum ea <ref>eo, Hal.</ref> ageretur, exceptione doli mali tueri se posset.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Stichus habet in peculio Pamphilum, qui est decem, idem Pamphilus debet domino quin- que; si agatur de peculio Stichi nomine, placebat, aestimari debere pretium Pamphili, et quidem totum, non deducto eo, quod domino Pamphilus debet; neminem enim posse intelligi ipsum in suo peculio esse. Hoc ergo casu damnum domi- num passurum, ut pateretur, si cuilibet alii ser- vorum suorum peculium non habenti credidisset; idque ita se habere evidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur, qui certe, si ex testamento agat, cogendus non est, eius, quod vicarius <ref>servus, inserta Hal.</ref> suus debet, aliter, quam ex peculio ipsius deductionem pati; alioquin fu- turum, ut, sí tantundem vicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habere intelligatur, quod certe est absurdum.{{-}} {{-}} {{-}} '''§ 3'''. Servo, quem tibi vendideram, pecuniam credidi; quaesitum est, an ita mihi in te actio de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex eo remanserit. Quod quidem minime ve- rum est; nec intererit, intra annum, quam vendi- derim, an postea experiar, nam nec ceteris qui dem, qui tunc cum eo contraxerint, in me actio datur. In contrarium quoque agentibus mecum his, qui antea cum eo servo contraxissent, non deducam id, quod postea mihi debere coeperit. Ex quo apparet, onus eius peculii, quod apud me remanserit, ad posterioris temporis contractus pertinere non debere.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''39. [40.]''' ''FLORENTINUS libro XI''. <ref>X., Hal,</ref> Institu- tionum. Peculium et ex eo consistit, quod par- simonia sua quis paravit, vel officio meruerit a quolibet sibi donari, idque velut proprium patri- monium servum suum habere quis voluerit.{{-}} {{-}} '''40. [41.]''' ''MARCIANUS libro V''. Regularum.- Peculium nascitur, crescit, decrescit, moritur; et ideo eleganter Papirius Fronto <ref>Papinianus Frontoni, Vulg.</ref> dicebat, pecu- lium simile esse homini.{{-}} '''§ 1'''. Quomodo autem peculium nascitur, quae- situm est. Et ita veteres distinguunt, si id acqui- siit servus, quod dominus necesse non habet <ref>ei, inserta la Vulg.</ref> praestare, id esse peculium, si vero tunicas, aut aliquid simile, quod ei dominus necesse habet praestare, non esse peculium; ita igitur nascitur peculium. Crescit, quum auctum fuerit; decre- scit, quum servi vicarii moriuntur, res interci- dunt; moritur, quum ademtum sit.{{-}} {{-}} '''41. [42.]''' ''ULPIANUS libro XLIII''. ad Sabinum. -Nee servus quidquam debere potest, nec servo{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1kahvfh64hdjgmy8ecu56c4wczfps7a 104 84136 273441 2026-07-06T00:55:44Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'potest deberi. Sed quum co verbo abutimur, fa- etum magis demonstramus, quam ad ius civile referimus obligationem. Itaque quod servo de- betur, ab extraneis dominus recte petet; quo! servus ipse debet, eo nomine in peculium, et si quid inde in rem domini versum est, in dominum actio datur.{{-}} {{-}} '''42. [43]'''. ''IDEM libro XII.'' ad Edictum. - In arrogatorem de peculio actionem dandam qui- dam recte putant, quamvis Sabinus et Cassius, e... 273441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>potest deberi. Sed quum co verbo abutimur, fa- etum magis demonstramus, quam ad ius civile referimus obligationem. Itaque quod servo de- betur, ab extraneis dominus recte petet; quo! servus ipse debet, eo nomine in peculium, et si quid inde in rem domini versum est, in dominum actio datur.{{-}} {{-}} '''42. [43]'''. ''IDEM libro XII.'' ad Edictum. - In arrogatorem de peculio actionem dandam qui- dam recte putant, quamvis Sabinus et Cassius, ex ante gesto de peculio actionein nou esse dan- dam, existimant.{{-}} {{-}} '''43. [44]''' ''PAULCS libro XXX''. ad Edictum.- Si, posteaquam tecum de peculio egi, ante rem iudicatam servum vendideris, Labeo ait, etiam eius peculii nomine, quod apud emtorem quaesi erit, damnari te debere; nec succurrendum tibi, culpa enim tua id accidisse, qui servum vendi. disses.{{-}} {{-}} '''44. [45]''' ULPIANUS libro LXIII. ad Edictum. -Si quis cum filiofamilias contraxerit, duos ha- bet debitores, filium in solidum, et patrem dun taxat de peculio.{{-}} {{-}} '''45. [46]''' ''PAULUS libro LXI''. <ref>LX, Hal.</ref> ad Edictum. -Ideoque si pater filio peculium ademisset, ni- hilominus creditores cum filio agere possunt.{{-}} {{-}} '''46. [47.]''' ''IDEM libro LX''. <ref>LXI., Hal.</ref> ad Edictum.- Qui peculii administrationem concedit, videtur permittere generaliter, quod et specialiter per Inissurus est.{{-}} 4'''7. [48.]''' ''IDEM libro IV''. <ref> III., ul.</ref> ad Plautium.- Quoties in taberna ita seriptum fuisset: «cum Ianuario servo meo geri negotium veto», hoc solum consecutum esse dominum constat, ne in- stitoría teneatur, non etiam <ref>ne, inserta Hal.</ref> de peculio.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Sabinus respondit, non alias dandam de peculio actionem in dominum, quum servus fide- iussisset, nisi in rem domini, aut ob rem peculia- rem fideiussisset <ref>Taur.; fideiussisse, la escritura original; fideiussisset- et, untigua corrección de la misma, r.</ref>.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Si seinel actum sit de peculio, quamvis minus inveniatur rei iudicandae tempore in pe- culio, quam debet, tamen cautionibus locum esse non placuit de futuro incremento peculii; hoe enim in pro socio actione locum habet, quia so- cius universum debet.{{-}} {{-}} '''§ 3'''. Si creditor servi ab emtore esset partem consecutus, competere in reliquum in venditorem utile iudicium Proculus ait. Sed re integra non esse permittendum actori dividere actionem, ut simul eum emtore et cum venditore experiatur, satis enim esse, hoc solum ei tribui, ut rescisso superiore indicio in alterum detur ei actio <ref>exactlo, (por el nelio), Hal,</ref>, quum electo reo <ref>emtore, (en lugar de reo), of ros en Hal.</ref> minus esset consecutus; ct hoc iure utimur.{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> cwglgokbdoc126au8to1c9r4rc6jvrd 104 84137 273443 2026-07-06T01:02:47Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''§4'''. Non tantum autem quivis creditor cum venditore ex ante gesto agere potest, sed et ipse emtor; idque et Iuliano videtur, quamvis et dedu- cere ipse potest adversus alium agentem <ref>exigentem, Vulg.</ref>, dum tamen id, quod apud se habet, computet.{{-}} {{-}} '''§ 5'''. Si servus deducto peculio venditus sit, procedit, at venditor et deductione uti possit, et, si post venditionem coeperit aliquid venditori servus debere, non minuit... 273443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''§4'''. Non tantum autem quivis creditor cum venditore ex ante gesto agere potest, sed et ipse emtor; idque et Iuliano videtur, quamvis et dedu- cere ipse potest adversus alium agentem <ref>exigentem, Vulg.</ref>, dum tamen id, quod apud se habet, computet.{{-}} {{-}} '''§ 5'''. Si servus deducto peculio venditus sit, procedit, at venditor et deductione uti possit, et, si post venditionem coeperit aliquid venditori servus debere, non minuit peculia, quia non do- mino debet.{{-}} {{-}} '''§ 6'''. Quae diximus in emtore et venditore, eadem sunt, et si alio quovis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimoniuni liberi hominis peculium servi intel- figitur, ubicunque esset.{{-}} {{-}} '''48. [49.]''' ''IDEM libro XVII''. <ref>XVI., Hal.</ref> ad Plautium. -Libera peculii administratio non permanet, ne- que in fugitivo, neque in surrepto, neque in co, de quo nesciat quis, vivat, an mortuus sit.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Cui peculii administratio data est, dele- gare debitorem suum potest.{{-}} {{-}} '''49. [50]''' ''POMPONIUS libro IV''. ad Quintum Mucium. Non solum id peculium est, quod do minus servo concessit, verum id quoque, quod ignorante quidem eo acquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si ignorante me servus mens negotia mea administraverit, tantidemn debitor mihi in- telligetur, quanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Ut <ref>An, (en lugar de Ut), Vulg.</ref> debitor vel servus domino, vel domiuus servo intelligatur, ex causa civili com- putandum est; ideoque si dominus in rationes suas referat, se debere servo suo, quum omnino neque mutuum acceperit, neque ulla causa prae- cesserit <ref>Ilal.; praecesserat, Fl.</ref> debendi, nuda ratio non facit eum debitoren.{{-}} {{-}} '''50. [51.]''' ''PAPINIANUS libro IX''. <ref>VII., Hal.</ref> Quaestio- num. Eo tempore, quo in peculio nihil est, pater latitat; in bonorum possessionem eius rei servan dae causa mitti non possum, qui de peculio cum eo acturus sum, quia nou fraudationis causa la- titat, qui, si iudicium acciperet, absolvi deberet. Nec ad rem pertinet, quod fieri potest, ut damna- tio sequatur; nam etsi in diem, vel sub conditione debeatur, fraudationis causa non videtur latitare, tametsi potest iudicis iniuria condemnari. Sod fideiussorem datum eo tempore, quo nihil in pe- culio est, teneri putat Iulianus, quoniam fideius- sor futurae quoque actionis <ref>obligationis, Hal.</ref> accipi possit; si tamen sie acceptus est.{{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si creditor patrem, qui de peculio tene- batur, heredem instituerit, quia mortis tempus{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hda0qtg9rw4j21amwnd2vtspfmhtm4i 104 84138 273444 2026-07-06T01:03:06Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>bo pecuniam ego et fugitivarius deposuimus, ut quasi apud sequestrem sit depositum. '''19. [21. V. 20. H.]''' IDEM ''libro XXXI''. <ref>XXXII. Hat,</ref> ''ad Edictum''.- Rogasti me, ut tibi numos mutuos da- rem, ego quum non haberem, dedi tibi rein ven- dendam, ut pretio utereris; si non vendidisti, aut vendidisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est, ita agere, ut Labeo ait, prae- scriptis verbis, quasi negotio quodam inter nos ge- sto proprii contractus. § 1. Si praedium pro te obligavero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussoren praesta- res, nec facias, melius esse dico, praescriptis ver- bis agi, nisi merces intervenit; nam si intervenit, ex locato esse actionem. '''20. [22. V. 21. H.]''' IDEM ''libro XXXII. ad Edi''- ''ctum''.- Apud Labeonem quaeritur, si tibi equos venales experieudos dedero, ut, si in triduo displi- cuissent, redderes, tuque desultor in his cucurre- ris, et viceris, deinde emere nolueris, an sit ad- versus te ex vendito actio? Et puto, verius esse, praescriptis verbis agendum, nam inter nos hoc actum, ut experimentum gratuitum acciperes, non ut etiam certares. § 1.-Item apud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero, ut experiaris, et si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid praesta- res; deinde mulae a grassatoribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid esset praestandum, utrum pretium et merces, an inerces tantam? Ei ait Mela, interesse, utrum emtio iam erat contra- eta, an futura, ut, si facta, pretium petatur, si fu- tura, merces petatur. Sed non exprimit de actioui- bus; puto autem, si quidem perfecta fuit emtio, competere ex vendito actionem, si vero nondum perfecta esset, actionem talem, qualem adversus desultorem dari. § 2. Si, quum emere argentum velles, vascula- rius ad te detulerit et reliquerit, et, quum displi- cuisset tibi, servo tuo referendum dedisti, et sine dolo malo et culpa tua perierit, vascularii esse detrimentum, quia eius quoque cansa sit missum. Certe culpain eorum, quibus custodiendum perfe- rendumve dederis, praestare te oportere, Labeo ait; et puto, praescriptis verbis actionem in hoc competere. '''21. [23. V. 22. H.]''' IDEM ''libro II. Disputatio''- ''num''.- Quoties deficit actio vel exceptio, utilis actio vel exceptio est. '''22. [24. V. 23. II.]''' GAIUS ''libro X. ad Edi''- ''ctum provinciale''.- Si tibi policnda sarciendave vestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ssxs3w45h71prs75ycat8kattqw7tv3 104 84139 273446 2026-07-06T01:09:16Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis pe- peculio, como quiera que para la cuenta de la culium considerabitur.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Etiam postquam dominus de peculio con- ventus est, fideiussor pro servo accipi potest. Et ideo qua ratione, si post actionem dictatam ser- vus pecuniam exsolverit, non magis repetere potest, quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acceptus videbitur, quia natural... 273446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis pe- peculio, como quiera que para la cuenta de la culium considerabitur.{{-}} {{-}} '''§ 2'''. Etiam postquam dominus de peculio con- ventus est, fideiussor pro servo accipi potest. Et ideo qua ratione, si post actionem dictatam ser- vus pecuniam exsolverit, non magis repetere potest, quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acceptus videbitur, quia naturalis obligatio, quam etiam servus suscipere videtur, in litem translata uon est.{{-}} {{-}} '''§ 3'''. Servus alienus, quum bona fide<ref> Hal. Vulg.; bonae fidei, Fl.</ref> ser- viret mihi, numos a Titio mutuatos mihi dedit, ut eum manumitterem, et manumisi; creditor quaerebat, quem de peculio conveniret? Dixi, quamquam creditor electionem alias haberet, ta- men in proposito dominum esse conveniendum, et eum ad exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset acquisita, nec in cam causam alienata, quae pro capite servi facta <ref>data, Hal.</ref> proponeretur; neque enim admittendum esse dis- tinctionem existimantium, si non manumittam, domini pecuniam esse, manumissione vero secuta videri pecuniam ex re mea quaesitam mihi, quo- niam magis propter rem meam, quam ex re mea pecunia mihi daretur.{{-}} {{-}} {{-}} '''51. [52]''' ''SCAEVOLA libro II''. Quaestionum. - Quod debetur servo ab extraneis, agenti de pe- culio non omnimodo dominus ad quantitatem de- biti condemnandus est, quum et sumtus in pe- tendo <ref>impendendi, (en lugar de in petendo), otros en Hat,</ref>, et eventus exsecutionis possit esse incertus, et cogitanda sit mora temporis, quod <ref> quae, Vulg.</ref> datur iudicatis, aut venditionis bonorum, si id magis faciendum erit; ergo si paratus sit actiones mandare, absolvetur. Quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, universum peculium com- putandum, quia sit cum socio actio, in eodem <ref>in idem, Hal. Vulg.</ref> redibit, si actiones paratus sit praestare, et in omnibus, quos idcirco teneri dicimus, quia ha- bent actionem, delegatio pro iusta praestatio- ne sit.{{-}} {{-}} {{-}} '''52. [53.]''' ''PAULUS libro IV''. <ref>III., Hal.</ref> Quaestionum.- Ex facto quaeritur, qui tutelam quasi liber admi- nistrabat, servus pronuntiatus est, an, si conve- niatur eius dominus a pupillo, cuius quidem po- tiorem causam, quam creditorum ceterorum servi habendam rescriptum est, an vel id deducatur ex peculio, quod domino debetur; et si putaveris posse deduci, an intersit, utrum, quum adhuc in libertate <ref>in libertatem, Hal,</ref> ageret, domini debitor factus est, an postea, et an de peculio impuberi competat? Re- spondi, nullum privilegium praeponi patri vel domino potest, quum ex persona filii vel servi de peculio conveniuntur; plane in ceteris creditori- bus habenda est ratio privilegiorum. Quid enim, si filius dotem accepit, tutelam administravit?{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> d0upkwshfcxfe55xg8tdmu4jljqoepb 104 84140 273447 2026-07-06T01:10:04Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>te suscipiente, mandati est obligatio; si vero mer- cede data aut constituta, locationis conductionis- que negotium geritur. Quodsi neque gratis hane operam susceperis, neque protinus aut data, aut constituta sit merces, sed eo animo negotinn ge- stum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter nos statutum sit, placet, quasi de novo negotio in factum dandum esse in- dicium, id est praescriptis verbis. '''23. [25. V. 24. H]''' ALFENUS ''libro III. Dige''- ''storum a Paulo epitomatorum''.- Duo secundum Tiberim quun ambularent, alter eorum ei, qui sc- cum ambulabat, rogatus annulum ostendit, ut re- spiceret; illi excidit annulus, et in Tiberim devolu- tus est; respondit, posse agi cum eo in factum actionem <ref>Taur, según la escritura original; actione, según co-rrección del colice Pl, Mr. </ref>. '''24. [26. V. 25. H.]''' AFRICANUS ''libro VIII''. ''Quaestionum''.- Titius Sempronio triginta dedit, pactique sunt, ut ex reditu eius pecuniae tribu- tum, quod Titius peudere deberet, Sempronius praestaret, computatis usuris semissibus, quanto- que minus tributoruin nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet; aut si et sortem, et usuras summa tributorum excessisset, id, quod amplius esset, Ti- tius Sempronio praestaret, neque de ea re ulla sti- pulatio interposita est. Titius consulebat, id, quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua actione ab eo consequi posset? <ref>Hal. Valg possit, el edifire Fl. según costumbre.</ref> Respondit, pecuniae quidem creditae usuras, nisi in stipulationem deductas, non deberi; verum in proposito videndum, ue non tain foenerata pecania intelligi debeat, quam qua- si mandatum inter eos contractum, nisi quod ultra semissem consecuturus esset. Sed ne ipsius quidem sortis petitionem pecuniae ereditae fuisse, quando, si Sempronius eain pecuniam sine dolo malo vel amisisset, vel vacuam habuisset, dicendum, nihil eum eo nomine praestare debnisse. Quare tutius esse, praescriptis verbis in factum actionem dari, praesertim quum illud quoque convenisset, ut, quod amplius praestitum esset, quam ex usuris redigeretur, sorti decederet; quod ipsum ius et causam pecuniae creditae excedat <ref>excidit. Vulg.</ref>. '''25. [27. V. 26. H.]''' MARCIANUS ''libro III''. <ref>IV., Hal,</ref> ''Regularum''.- Si operas fabriles quis servi vice mtitua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere; sicuti si paenulas dedis- set, ut tunicas acciperet. Nec esse hoc contrarium, quod, si per errorem operae indebitae datae sunt, ipsae repeti non possunt; nam aliud dando, ut ali reddatur, obligari iure gentium possumus. Quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum neutro modo operae repeti possunt. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bc2j577jtprsvragu6vmf4iue1pfqqn 104 84141 273448 2026-07-06T01:13:26Z Flor Talía Andrade Casilla 32214 /* Incerta */ 273448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Flor Talía Andrade Casilla" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''26. [28. V. 27. H.]''' РOMPONIUS ''libro XXI''. <ref>XXII., Hal.</ref> ''ad Sabinum''.- Si tibi scyphos dedi, ut eosdem mi- hi redderes, commodati actio est; si ut pondus ar- genti redderes, quantum in illis esset, tantidem ponderis petitio est per actionem praescriptis ver- bis, tam boni tamen argenti, quam illi scyphi fue- runt; sed si, ut vel hos seyphos, vel ut eiusdem ponderis argentum dares, convenit, (idem) dicen- dum est. <hr style="width: 35%; margin-left: 0; border: 0; border-top: 1px solid #666;" /><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> h4bcamp65b62yv4wdwlozopey8defry 104 84142 273450 2026-07-06T01:16:51Z Brayan Pari 32199 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'Merito igitur et in servo, qui pro tutore egit, id re- scriptum est; et quia occupantis melior solet esse conditio, quam ceterorum, inhibebitur <ref>in i dabitur actio. Valg.</ref> actio. Plane si ex re pupilli nomina fecit, vel pecuniam in arca deposuit, datur ei vindicatio numorum, et adversus debitores utilis actio, scilicet si numos consumserunt, hic enim alienare eos non potuit; quod et, in quovis tutore dicendum est. Nec tamen interesse... 273450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Brayan Pari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>Merito igitur et in servo, qui pro tutore egit, id re- scriptum est; et quia occupantis melior solet esse conditio, quam ceterorum, inhibebitur <ref>in i dabitur actio. Valg.</ref> actio. Plane si ex re pupilli nomina fecit, vel pecuniam in arca deposuit, datur ei vindicatio numorum, et adversus debitores utilis actio, scilicet si numos consumserunt, hic enim alienare eos non potuit; quod et, in quovis tutore dicendum est. Nec tamen interesse puto. quando domino debere coepit, utrum quum in libertatis possessione esset. an post- ea; nam et si Titii serve eredidero eiusque domi- nus esse cocpero, deducam, quod prius credidi, si conveniri de peculio coepero. Quid ergo est? Quia de peculio actio deficit, utilis actio in dominum quasi tutelae <ref>Taur; tutelae danda erit, conjetaro Br. del tutelae- duerit, de lo primilia lectura del corline F.</ref> erit, ut quod ille pro patrimonio babuit, peculium esse intelligatur.{{-}} {{-}} {{-}} {{-}} {{-}} '''§ 1'''. Si dos filiofamilias sit data, vel tutelam ad- ministraverit, habenda erit ratio privilegiorum in artione de peculio, dilata interim ceterorum credi- torum actione, vel interposita cautione, si priores agant, qui privilegium non habent, restitutum iri <ref>restituturi, Hal.</ref>, quod acceperunt, si inferatur postea cum patre actio privilegii.{{-}} {{-}} '''53. [54.]''' ''IDEM libro XI''. <ref>NI.. Hal.</ref> Quaestionum.- Si Sticho peculium, quum manuinitteretur, ademtum non est, videtur concessum; debitores autem eon- venire, nisi mandatis sibi actionibus, non potest,{{-}} {{-}} '''54. [55.]''' ''SCABYOLA libro I''. Responsorum.- Filiofamilias uni ex heredibus praedia praelega vit, ut instructa erant, cum servis; hi servi domini debitores fuerunt; quaesitum est, an ceteris here. dibus adversus eum actio de peculio competat? Re- spondit <ref>Responli. Hal; otros en Hal. omiten integro este fragmento.</ref>, non competere.{{-}} {{-}} '''55. [56.]''' ''NERATIUS libro I''. Responsorum. - Is, cum quó de peculio agebam, a te vi exentus est; quod tunc, quum vi eximeres, in peculio fue- rit, spectari <ref>oportet. añade la Vulg.</ref>.{{-}} {{-}} '''56. [57]''' '''PAUL'S libro II'''. ad Neratium. -Quod servus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet, et a debitore nihilominus de- betur. Sed videamus, ne credendum sit, peculiare fieri nomen eius, pro quo expromissum est. Pau- lus: utique, si de peculio agente aliquo deducere velit, illud nomen peculiare facit.{{-}} {{-}} '''57. [58]''' ''TRYPHONINGS libre VIII''. Disputatio- num. Si filius vel servus, cuius nomine duntaxat de peculio actum est, ante finitum iudicium deces- serit, id peculium respicietur, quod aliquis corum, quun moriebatur, habuit.{{-}} '''§ 1'''. Sed eum, qui servum testamento liberuin{{-}} _____{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tckf7nuqqm9mrbycgb5ctlb7b24d39f 104 84143 273471 2026-07-06T02:21:11Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'stitui non potest, iuraverit usumfructum se habere, vel sibi dederi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror; ideoque tunc quoque videri eum recte iurasse puto, et ex eo iurisiurando posse petere usumfructum cautione oblata. § 3.—Si, quum de hereditate inter me et te controversia esset, iuravero, hereditatem meam esse, id consequi debeo, quod haberem, si secundum me de hereditate pronuntiatum esset; et non solum eas res restituere debes, qu... 273471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stitui non potest, iuraverit usumfructum se habere, vel sibi dederi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror; ideoque tunc quoque videri eum recte iurasse puto, et ex eo iurisiurando posse petere usumfructum cautione oblata. § 3.—Si, quum de hereditate inter me et te controversia esset, iuravero, hereditatem meam esse, id consequi debeo, quod haberem, si secundum me de hereditate pronuntiatum esset; et non solum eas res restituere debes, quas tunc possidebas, sed et si quas postea coepisses possidere; perindeque haberi, quod iuratum est, atque si probatum esset; ideoque utilis actio mihi competit. Quod si ego ex eadem hereditate possiderem, tuque coepisses petere<ref>''me'', inserta Taur.</ref> me, quum adversus te iurassem, exceptione me uti debere iurisiurandi. Plane si alius a me hereditatem petere coeperit, dubium non erit, ut et Iulianus scribit, nihil mihi iusiurandum prodesse. '''12.''' IULIANUS ''libro IX. Digestorum.''<ref>XXII., Hal.</ref>—Idem est, et si ego a<ref>''te'', omitela Hal.</ref> quolibet alio possidente res hereditarias petere velim, quia et si petiissem a te hereditatem, et probassem meam, nihilo minus ab altero petendo id ipsum probare necesse haberem. '''13.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Si duo patroni essent, et libertus altero deferente iurasset, se libertum eius non esse, utrum alteri totius debitae patronis portionis<ref>Par., según la escritura original del códice Fl; ''utriusque debitae dimidiae partis'', según antigua corrección del códice Fl, omitiendo ''portionis'', Br.</ref>, an vero dimidiae debitae iis<ref>''an vero debitae eius partis'', (omitiendo ''dimidiae''), los demás códices; muta atendiendo al texto, Br.</ref> partis bonorum possessio competeret? Et ait, si is, cui iuratum est, patronus fuisset, alteri suae partis bonorum possessionem competere, nec ei prodesse, quod adversus alterum libertus iurasset; multum tamen fidei et auctoritatis apud iudicem patronum habiturum, quo magis solum se patronum probaret, quod libertus iurasset, alterum patronum non esse. § 1.—Iulianus ait, eum, qui iuravit, fundum suum esse, post longi temporis praescriptionem etiam utilem actionem habere debere. § 2.—Idem Iulianus scribit, eum, qui iuravit, furtum se non<ref>Hal. Vulg., por omisión del códice Fl, Br.</ref> fecisse, videri de toto iurasse; atque ideo neque furti, neque condicticia teneri, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. Numquid ergo, qui iuravit, se furtum non fecisse, hoc solo nomine, condictione si conveniatur, exceptione utatur? Ceterum si contendat, qui condicit, quasi cum herede se furis agere, non debet repelli, et quasi μονομελής [unimembris] condictio ei<ref>Según conjetura Br., conforme al códice Fl.; ''condictio'', omitela Taur.; ''condicticia'' (en lugar de ''condictio ei''), los códices más antiguos, Br.</ref> dari debet adversus furis heredem; nec pati eum iudex debet, si coeperit tentare, probare furem. § 3.—Si quis iuraverit, vendidisse me ei rem centum, ex emto agere poterit, ut ei cetera prae-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> g3rv58ex4e2mdwtl6yqogclaowq37f0 273472 273471 2026-07-06T02:21:39Z AUUDRED 32801 /* Emendata */ 273472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>stitui non potest, iuraverit usumfructum se habere, vel sibi dederi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror; ideoque tunc quoque videri eum recte iurasse puto, et ex eo iurisiurando posse petere usumfructum cautione oblata. § 3.—Si, quum de hereditate inter me et te controversia esset, iuravero, hereditatem meam esse, id consequi debeo, quod haberem, si secundum me de hereditate pronuntiatum esset; et non solum eas res restituere debes, quas tunc possidebas, sed et si quas postea coepisses possidere; perindeque haberi, quod iuratum est, atque si probatum esset; ideoque utilis actio mihi competit. Quod si ego ex eadem hereditate possiderem, tuque coepisses petere<ref>''me'', inserta Taur.</ref> me, quum adversus te iurassem, exceptione me uti debere iurisiurandi. Plane si alius a me hereditatem petere coeperit, dubium non erit, ut et Iulianus scribit, nihil mihi iusiurandum prodesse. '''12.''' IULIANUS ''libro IX. Digestorum.''<ref>XXII., Hal.</ref>—Idem est, et si ego a<ref>''te'', omitela Hal.</ref> quolibet alio possidente res hereditarias petere velim, quia et si petiissem a te hereditatem, et probassem meam, nihilo minus ab altero petendo id ipsum probare necesse haberem. '''13.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Si duo patroni essent, et libertus altero deferente iurasset, se libertum eius non esse, utrum alteri totius debitae patronis portionis<ref>Par., según la escritura original del códice Fl; ''utriusque debitae dimidiae partis'', según antigua corrección del códice Fl, omitiendo ''portionis'', Br.</ref>, an vero dimidiae debitae iis<ref>''an vero debitae eius partis'', (omitiendo ''dimidiae''), los demás códices; muta atendiendo al texto, Br.</ref> partis bonorum possessio competeret? Et ait, si is, cui iuratum est, patronus fuisset, alteri suae partis bonorum possessionem competere, nec ei prodesse, quod adversus alterum libertus iurasset; multum tamen fidei et auctoritatis apud iudicem patronum habiturum, quo magis solum se patronum probaret, quod libertus iurasset, alterum patronum non esse. § 1.—Iulianus ait, eum, qui iuravit, fundum suum esse, post longi temporis praescriptionem etiam utilem actionem habere debere. § 2.—Idem Iulianus scribit, eum, qui iuravit, furtum se non<ref>Hal. Vulg., por omisión del códice Fl, Br.</ref> fecisse, videri de toto iurasse; atque ideo neque furti, neque condicticia teneri, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. Numquid ergo, qui iuravit, se furtum non fecisse, hoc solo nomine, condictione si conveniatur, exceptione utatur? Ceterum si contendat, qui condicit, quasi cum herede se furis agere, non debet repelli, et quasi μονομελής [unimembris] condictio ei<ref>Según conjetura Br., conforme al códice Fl.; ''condictio'', omitela Taur.; ''condicticia'' (en lugar de ''condictio ei''), los códices más antiguos, Br.</ref> dari debet adversus furis heredem; nec pati eum iudex debet, si coeperit tentare, probare furem. § 3.—Si quis iuraverit, vendidisse me ei rem centum, ex emto agere poterit, ut ei cetera prae-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lhbnuy6utfdu74vb6i2n5lbs5q41xlv 104 84144 273476 2026-07-06T02:29:05Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''3. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''—Institor appellatus est ex eo, quod negotio ge- rendo instet <ref>{{x-minor|'''''insistat, Hal.'''''}}</ref>, nec multum facit, tabernae sit praepositus, an cuilibet alii negotiationi.{{-}} '''4. PAULUS''' '''''libro XXX. ad Edictum.''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Sabinum, Hal.'''''}}</ref>— quum interdum etiam ad homines honestos affera... 273476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''3. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''—Institor appellatus est ex eo, quod negotio ge- rendo instet <ref>{{x-minor|'''''insistat, Hal.'''''}}</ref>, nec multum facit, tabernae sit praepositus, an cuilibet alii negotiationi.{{-}} '''4. PAULUS''' '''''libro XXX. ad Edictum.''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Sabinum, Hal.'''''}}</ref>— quum interdum etiam ad homines honestos afferant merces, et ibi vendant. Nec mutat causam actio- nis locus vendendi emendive, quum utroque mo- do verum sit, institorem emisse aut vendidisse.{{-}} '''5. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Cuicunque <ref>{{x-minor|'''''Quicunque, Hal.'''''}}</ref> igitur negotio praepositus sit, institor recte appellabitur.{{-}} '''§ 1.'''—Nam et Servius libro primo ad Brutum ait, si quid cum insulario gestum sit, vel eo, quem quis aedificio praeposuit, vel frumento coë- mendo, in solidum eum teneri.{{-}} '''§ 2.'''—Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis foenerandis, agris colendis, mercaturis redemtu- risque faciendis praeposuerit, in solidum eum teneri.{{-}} '''§ 3.'''—Sed et si in mensa <ref>{{x-minor|'''''mensae, (en lugar de ''in mensa''), Hal. Vulg.'''''}}</ref> habuit quis ser- vum praepositum, nomine eius tenebitur.{{-}} '''§ 4.'''—Sed etiam eos institores dicendos pla- cuit, quibus vestiarii, vel lintearii dant vestem circumferendam et distrahendam, quos vulgo cir- citores <ref>{{x-minor|'''''circuitores, Hal.'''''}}</ref> appellamus.{{-}} '''§ 5.'''—Sed et muliones quis proprie institores appellet.{{-}} '''§ 6.'''—Item fullonum et sarcinatorum praeposi- tus, stabularii quoque loco institorum haben- di sunt.{{-}} '''§ 7.'''—Sed et si tabernarius servum suum pere- gre mitteret ad merces comparandas et sibi mit- tendas, loco institoris habendum Labeo scripsit.{{-}} '''§ 8.'''—Idem ait, si libitinarius, quos graece νακροθάπτας <ref>{{x-minor|'''''Taur. según la escritura original del códice Fl.; quem Graeci, vaxpony, Fl. según antigua corrección, Br.; quem Graeci, xzaplottv, funerum curatorem, Hal.; τάγα, [vespillionem], otros en Hal.'''''}}</ref> [mortuorum sepultores] vocant, ser- vum pollinetorem <ref>{{x-minor|'''''Taur. según antigua corrección del códice F.; polliletorem, la escritura original, Br.'''''}}</ref> habuerit, isque mortuum spoliaverit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamvis et furti, et iniuriarum actio competeret.{{-}} '''§ 9.'''—Idem Labeo ait, si quis pistor servum suum solitus fuit in certum locum mittere ad pa- nem vendendum, deinde is pecunia accepta prae- senti, ut per dies singulos iis panem praestaret, conturbaverit, dubitari non oportet, quin, si per- misit ei ita dari summas, teneri debeat.{{-}} '''§ 10.'''—Sed et quum fullo peregre proficiscens{{-}} ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> b2kihzheeu7ckovhh4rq9khq42rlxyt 104 84145 273477 2026-07-06T02:29:24Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'beratur, quia post litem contestatam cum eo perpetuatur adversus eum obligatio. § 4.—Si minor vigintiquinque annis detulerit, et hoc ipso captum se dicat, adversus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. Ego autem puto, hanc replicationem non semper esse dandam, sed plerumque ipsum Praetorem debere cognoscere, an captus sit, et sic in integrum restituere; nec enim utique, qui minor est, statim et circumscriptum se docui... 273477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>beratur, quia post litem contestatam cum eo perpetuatur adversus eum obligatio. § 4.—Si minor vigintiquinque annis detulerit, et hoc ipso captum se dicat, adversus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. Ego autem puto, hanc replicationem non semper esse dandam, sed plerumque ipsum Praetorem debere cognoscere, an captus sit, et sic in integrum restituere; nec enim utique, qui minor est, statim et circumscriptum se docuit. Praeterea<ref>''propterea'', Hal.</ref> exceptio ista, sive cognitio statutum tempus post annum vicesimum quintum non debet egredi. § 5.—Sed et si quis in fraudem creditorum iusiurandum detulerit debitori, adversus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. Praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret, sibi decem dari oportere, mox bonis eius venditis experiri volet, aut denegari debet actio, aut exceptio opponitur fraudatorum creditorum. § 6.—Iusiurandum defensoris vel procuratoris ei ab adversario delatum prodesse, exceptionemque domino parere, Iulianus scribit. Idem ergo dicendum erit, et si datus ad petendum procurator reo deferente iuraverit, dari mihi oportere; nam actionem mihi parit; quae sententia habet rationem. § 7.—Si petitor iuravit possessore deferente, rem suam esse, actori dabitur actio; sed hoc duntaxat adversus eum, qui iusiurandum detulit, eosque, qui in eius locum successerunt; ceterum adversus alium si velit praerogativa iurisiurandi uti, nihil ei proderit. '''10.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—quia non deberet alii nocere, quod inter alios actum esset. '''11.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Sed si possessori fuerit iusiurandum delatum, iuraveritque, rem petitoris non esse, quamdiu quidem possidet, adversus eum, qui detulit iusiurandum, si petat, exceptione iurisiurandi utetur; si vero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat, qui ei iusiurandum detulit; non enim rem suam esse iuravit, sed eius non esse. § 1.—Proinde si, quum possideret, (et) deferente petitore rem suam iuravit, consequenter dicemus, amissa quoque possessione si is, qui detulit iusiurandum, nactus sit possessionem, actionem in factum ei dandam; et fructus perceptos ex re, quam meam esse iuravi, restitui mihi placuit; sed et partum editum, foetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum delatum. § 2.—Item si iuravero, usumfructum alicuius rei vel meum esse, vel dari mihi oportere, eatenus mihi competit actio, quatenus, si vere usumfructum haberem, duraret; quibus vero casibus amitteretur, non competit mihi actio. Sed si rerum, in quibus ususfructus propter abusum con-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 1d3m2370lwas1h8g9iye9c1q2wkdday 104 84146 273478 2026-07-06T02:31:48Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '14. CALLISTRATUS <i>libro II. Edicti monitorii</i>.—Item ei succurritur, qui in hostium potestate fuit, id est ab hostibus captus; nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. Poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte Edicti contineri, quae <ref>Hal. Vulg.; qua, Fl.</ref> loquitur de his, qui in servitute fuerint. 15. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ab hostibus autem captis... 273478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>14. CALLISTRATUS <i>libro II. Edicti monitorii</i>.—Item ei succurritur, qui in hostium potestate fuit, id est ab hostibus captus; nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. Poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte Edicti contineri, quae <ref>Hal. Vulg.; qua, Fl.</ref> loquitur de his, qui in servitute fuerint. 15. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ab hostibus autem captis postliminio reversis succurritur, aut ibi mortuis, quia nec procuratorem habere possunt, cum aliis suprascriptis etiam per procuratorem possit subveniri, praeter eos, qui in servitute detinentur. Ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus <ref>qui in hostium potestate est, Vulg.</ref> est, si curator, ut plerumque, fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo. § 1. Non minus autem ab hostibus capto, quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum videtur. § 2. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit Praetor possideri, non restituitur; sin vero absente eo, dicendum subveniri ei debere. § 3. Sed quod simpliciter Praetor edixit «postea», ita accipiendum est, ut, si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio <ref>detentio, Hal.</ref> ante absentiam, finita autem reverso, restitutionis auxilium locum habeat non quandoque <ref>quandocumque, Hal. Vulg.</ref>, sed ita demum, si intra modicum tempus, quam rediit, hoc contigit, id est, dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, quaerit advocatum. Nam eum, qui differt restitutionem, non esse audiendum Neratius scribit; 16. PAULUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Non enim negligentibus subvenitur, sed necessitate rerum impeditis. Totumque istud arbitrio Praetoris temperabitur, id est, ut ita demum restituat, si non negligentia, sed temporis angustia non potuerant litem contestari. 17. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Iulianus libro quarto scribit, non solum adversus possessorem hereditatis succurrendum militi, verum adversus eos quoque, qui a possessore emerunt, ut vindicari res possint, si miles hereditatem agnoverit; quod si non agnoverit, ex postfacto usucapionem processisse manifestatur. § 1. Eum quoque, cui sic legatum sit: «vel in annos singulos, quibus in Italia esset» <ref>erit, Hal.</ref>, restituendum, ut capiat, atque si in Italia fuisset, et Labeo scribit, et Iulianus libro quarto et Pomponius libro trigesimo primo <ref>XXI., Vulg.</ref> probant; non enim dies actionis exiit, ubi Praetoris auxilium necessarium erat, sed condicio in causa est. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hjdhvm6q7w198g7gfnvounnsvn90daa 273493 273478 2026-07-06T02:49:29Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>14. CALLISTRATUS <i>libro II. Edicti monitorii</i>.—Item ei succurritur, qui in hostium potestate fuit, id est ab hostibus captus; nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. Poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte Edicti contineri, quae <ref>Hal. Vulg.; qua, Fl.</ref> loquitur de his, qui in servitute fuerint. 15. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ab hostibus autem captis postliminio reversis succurritur, aut ibi mortuis, quia nec procuratorem habere possunt, cum aliis suprascriptis etiam per procuratorem possit subveniri, praeter eos, qui in servitute detinentur. Ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus <ref>qui in hostium potestate est, Vulg.</ref> est, si curator, ut plerumque, fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo. § 1. Non minus autem ab hostibus capto, quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum videtur. § 2. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit Praetor possideri, non restituitur; sin vero absente eo, dicendum subveniri ei debere. § 3. Sed quod simpliciter Praetor edixit «postea», ita accipiendum est, ut, si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio <ref>detentio, Hal.</ref> ante absentiam, finita autem reverso, restitutionis auxilium locum habeat non quandoque <ref>quandocumque, Hal. Vulg.</ref>, sed ita demum, si intra modicum tempus, quam rediit, hoc contigit, id est, dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, quaerit advocatum. Nam eum, qui differt restitutionem, non esse audiendum Neratius scribit; 16. PAULUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Non enim negligentibus subvenitur, sed necessitate rerum impeditis. Totumque istud arbitrio Praetoris temperabitur, id est, ut ita demum restituat, si non negligentia, sed temporis angustia non potuerant litem contestari. 17. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Iulianus libro quarto scribit, non solum adversus possessorem hereditatis succurrendum militi, verum adversus eos quoque, qui a possessore emerunt, ut vindicari res possint, si miles hereditatem agnoverit; quod si non agnoverit, ex postfacto usucapionem processisse manifestatur. § 1. Eum quoque, cui sic legatum sit: «vel in annos singulos, quibus in Italia esset» <ref>erit, Hal.</ref>, restituendum, ut capiat, atque si in Italia fuisset, et Labeo scribit, et Iulianus libro quarto et Pomponius libro trigesimo primo <ref>XXI., Vulg.</ref> probant; non enim dies actionis exiit, ubi Praetoris auxilium necessarium erat, sed condicio in causa est. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 9mrumsgigqhedtmaw1a2duc278ow29y 104 84147 273481 2026-07-06T02:33:27Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''5.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—non erit ratum<ref>Taur., anota al margen; ''iuratum'', en el texto.</ref> habendum iusiurandum. Quodsi exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur; omne enim omnino licitum iusiurandum, per quod voluit quis sibi iurari, idoneum est, et si ex eo fuerit iuratum, Praetor id tuebitur. § 1.—Divus Pius iureiurando, quod propria superstitione iuratum est,<ref>''non'', erradamente insertan... 273481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''5.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—non erit ratum<ref>Taur., anota al margen; ''iuratum'', en el texto.</ref> habendum iusiurandum. Quodsi exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur; omne enim omnino licitum iusiurandum, per quod voluit quis sibi iurari, idoneum est, et si ex eo fuerit iuratum, Praetor id tuebitur. § 1.—Divus Pius iureiurando, quod propria superstitione iuratum est,<ref>''non'', erradamente insertan otros en Glück, T. XII, p. 137, § 789, nota 16.</ref> standum rescripsit. § 2.—Dato iureiurando non aliud quaeritur, quam, an iuratum sit, remissa quaestione, an debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. § 3.—Sed si quis illicitum iusiurandum detulerit, scilicet improbatae publice<ref>Según conjetura Br.; ''publicae'', Fl.</ref> religionis, videamus, an pro eo habeatur, atque si iuratum non esset; quod magis existimo dicendum. § 4.—Si neque iuratum est, neque remissum iusiurandum, pro eo debet haberi, atque si res in iusiurandum admissa non esset; proinde, si postea iurare paratus sit, nihil ei hoc iusiurandum proficiet, quia ex eo, quod delatum est, iuratum non est. '''6.''' PAULUS ''libro XIX.<ref>XVIII, Hal.</ref> ad Edictum.''—Remittit iusiurandum, qui, deferente se quum paratus esset adversarius iurare, gratiam ei facit contentus voluntate suscepti iurisiurandi. Quodsi non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non videbitur remissum; nam quod susceptum est, remitti debet. '''7.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Ait Praetor: «EIUS REI, DE QUA IUSIURANDUM DELATUM FUERIT, NEQUE IN IPSUM, NEQUE IN EUM, AD QUEM EA RES PERTINET, ACTIONEM DABO»; «eius rei» sic accipiendum, sive de tota re, sive de parte sit iuratum; nam de eo, quod iuratum est, pollicetur, se actionem non daturum, neque in eum, qui iuravit, neque in eos, qui in locum eius, cui iusiurandum delatum est, succedunt. '''8.''' PAULUS ''libro XVIII. ad Edictum.''—etiamsi in rem successerint. '''9.''' ULPIANUS ''libro XXII. ad Edictum.''—Nam, posteaquam iuratum est, denegatur actio, aut si controversia erit, id est, si ambigitur, an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. § 1.—Iureiurando dato vel remisso reus quidem acquirit exceptionem sibi aliisque, actor vero actionem acquirit, in qua hoc solum quaeritur, an iuraverit, dari sibi oportere, vel, quum iurare paratus esset, iusiurandum ei remissum sit. § 2.—Si damnetur quis post iusiurandum ex famoso iudicio, famosum esse magis est. § 3.—Si is, qui temporaria<ref>''temporali'', Vulg.</ref> actione mihi obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut iurem, eum dare oportere, egoque iuravero, tempore non li-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lpzlmfgf6hkd7t6118b19fr3cr0f2lb 104 84148 273484 2026-07-06T02:37:13Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam in- structam tradiderat, imperaret, post cuius pro- fectionem vestimenta discipulus accepisset, et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus; sin vero quasi institor, teneri eum. Plane si affirmaverit mihi, recte me credere ope- rariis suis, non institoria, sed ex locato tene- bitur.{{-}} '''§ 11.'''—Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eum, qui praeposuit, s... 273484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam in- structam tradiderat, imperaret, post cuius pro- fectionem vestimenta discipulus accepisset, et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus; sin vero quasi institor, teneri eum. Plane si affirmaverit mihi, recte me credere ope- rariis suis, non institoria, sed ex locato tene- bitur.{{-}} '''§ 11.'''—Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eum, qui praeposuit, sed ita, si eius rei gratia, cui praepositus fuerit, contractum est, id est duntaxat ad id, <ref>{{x-minor|'''''(Suplase: ad); las palabras del texto, ''id est''–''suit'', faltan en Hal.'''''}}</ref> quod eum prae- posuit.{{-}} '''§ 12.'''—Proinde si praeposui ad mercium distra- ctionem, tenebor nomine eius ex emto actione. Item si forte ad emendum eum <ref>{{x-minor|'''''eam, omítela Hal.'''''}}</ref> praeposuero, tenebor duntaxat ex vendito. Sed neque, si ad emendum, et ille vendiderit, neque, si ad ven- dendum, et ille emerit, debebit <ref>{{x-minor|'''''debebo, Hal.'''''}}</ref> teneri; idque Cassius probat.{{-}} '''§ 13.'''—Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est instito- riae. Idemque, et si ad pensionem pro taberna exsolvendam; quod ita verum puto, nisi prohibi- tus fuit mutuari.{{-}} '''§ 14.'''—Si ei, quem ad vendendum emendumve oleum praeposui, mutuum oleum datum sit, di- cendum erit, institoriam locum habere.{{-}} '''§ 15.'''—Item si institor, quum oleum vendidis- set, annulum arrhae nomine acceperit, neque eum reddat, dominum institoria teneri; nam eius rei causa <ref>{{x-minor|'''''Hal. Vulg.; ''causa'', omítela Fl.'''''}}</ref>, in quam praepositus est, contra- ctum est, nisi forte mandatum ei fuit, praesenti pecunia vendere; quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit.{{-}} '''§ 16.'''—Idem fideiussori, qui pro institore inter- venerit, institoria competit; eius enim rei seque- la est.{{-}} '''§ 17.'''—Si ab alio <ref>{{x-minor|'''''''ab alio'', omítelas Hal.'''''}}</ref> institor sit praepositus, is tamen decesserit, qui praeposuit, et heres ei ex- titerit, qui eodem institore utatur, sine dubio te- neri eum oportebit; nec non, si ante aditam here- ditatem cum eo contractum est, aequum est, ignoranti dari institoriam actionem.{{-}} '''§ 18.'''—Sed et si procurator meus, tutor, cura- tor institorem praeposuerit, dicendum erit, vel- uti a me praeposito dandam institoriam actionem.{{-}} '''6. PAULUS''' '''''libro XXX.''''' <ref>{{x-minor|'''''ad Sabinum, Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''—Sed et in ipsum procuratorem, si omnium rerum pro- curator est, dari debebit institoria.{{-}} '''7. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Sed et si quis meam rem gerens praeposuerit, et ratum habuero, idem erit dicendum.{{-}} '''§ 1.'''—Parvi autem refert, quis sit institor, mas-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ddip9npw6vy5ar69z5ldgegpopzzqdc 104 84149 273485 2026-07-06T02:40:06Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'tum est, cuius species vel quantitas, quae in obligatione versatur, aut nomine suo, aut ea demonstratione, quae nominis vice fungitur, qualis quantaque sit, ostenditur. Nam et Pedius libro primo ''de Stipulationibus'' nihil referre ait, proprio nomine res appelletur, an digito ostendatur, an vocabulis quibusdam demonstretur, quatenus mutua vice fungantur,<ref>''refundantur'', otros en Hal.</ref> quae tantundem praestent. '''7.''' ULPIANUS ''... 273485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tum est, cuius species vel quantitas, quae in obligatione versatur, aut nomine suo, aut ea demonstratione, quae nominis vice fungitur, qualis quantaque sit, ostenditur. Nam et Pedius libro primo ''de Stipulationibus'' nihil referre ait, proprio nomine res appelletur, an digito ostendatur, an vocabulis quibusdam demonstretur, quatenus mutua vice fungantur,<ref>''refundantur'', otros en Hal.</ref> quae tantundem praestent. '''7.''' ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—Omnia, quae inseri stipulationibus possunt, eadem possunt etiam numerationi pecuniae, et ideo et conditiones. '''8.''' POMPONIUS ''libro VI. ex Plautio.''—Proinde mutui datio interdum pendet, ut ex postfacto confirmetur, veluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condictio aliqua extiterit, tui fiant, sisque mihi obligatus. Item, si legatam pecuniam heres crediderit, deinde legatarius eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditus hereditatis videntur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. Nam Iulianus ait, et traditiones ab herede factas ad id tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, quum repudiatum sit legatum, aut acquisitum.<ref>Así conjetura Br. por el rasgo de las letras en el códice Fl.; ''adpositum'', Taur.</ref> '''9.''' ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—Certi<ref>''Certe'', otros en Hal.</ref> condictio competit ex omni causa, ex omni obligatione, ex qua certum petitur, sive ex certo contractu petatur, sive ex incerto; licet enim nobis ex omni contractu certum condicere, dummodo praesens sit obligatio; ceterum si in diem sit, vel sub conditione<ref>Según antigua corrección del códice Fl., Br.; ''conditionem'', Taur.</ref> obligatio, ante diem, vel conditionem non potero agere. § 1.—Competit haec actio etiam ex legati causa, et ex lege Aquilia; sed et ex causa furtiva per hanc actionem condicitur; sed et si ex Senatusconsulto agetur, competit haec actio, veluti si is, cui fiduciaria<ref>''fideicommissaria'', Hal.</ref> hereditas restituta est, agere volet. § 2.—Sive autem suo nomine quis obligatus sit, sive alieno, per hanc actionem recte convenitur. § 3.—Quoniam igitur ex omnibus contractibus haec certi condictio competit, sive re fuerit contractus factus, sive verbis, sive coniunctim, referendae sunt nobis quaedam species, quae dignum habent tractatum, an haec actio ad petitionem eorum sufficiat. § 4.—Numeravi tibi decem, et haec alii stipulatus sum, nulla est stipulatio; an condicere decem per hanc actionem possim, quasi duobus contractibus intervenientibus, uno, qui re factus est, id est numeratione, alio, qui verbis, id est inutiliter, quoniam alii stipulari non potui? Et puto, posse.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hgjfu0x3u0giog2bpl5t4tdp5dn65la 104 84150 273487 2026-07-06T02:43:10Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 5.—Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatus, cui tutore <ref>''auctore'', restituido según el texto.</ref> credidi, nam et tunc manebit mihi condictio ex numeratione. § 6.—Idem quaeri potest, et si, quod tibi numeravi, sub impossibili conditione stipuler; quam enim nulla sit stipulatio, manebit condictio. § 7.—Sed et si ei numeravero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum comparand... 273487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 5.—Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatus, cui tutore <ref>''auctore'', restituido según el texto.</ref> credidi, nam et tunc manebit mihi condictio ex numeratione. § 6.—Idem quaeri potest, et si, quod tibi numeravi, sub impossibili conditione stipuler; quam enim nulla sit stipulatio, manebit condictio. § 7.—Sed et si ei numeravero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum comparandum, quoniam et stipulando sibi acquirit. § 8.—Si numos meos tuo nomine dedero, velut tuos, absente te et ignorante, Aristo scribit, acquiri tibi condictionem. Iulianus quoque de hoc interrogatus libro decimo scribit, veram esse Aristonis sententiam, nec dubitari, quin, si meam pecuniam tuo nomine voluntate tua dedero, tibi acquiratur<ref>''nequiritur'', Fl.</ref> obligatio, quum quotidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor numeret<ref>''et'', Fl. (en lugar de ''numeret'').</ref> futuro debitori nostro. § 9.—Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti; Nerva, Proculus, etiam antequam moveantur, condicere quasi mutua tibi haec posse aiunt; et est verum, ut et Marcello videtur, animo enim coepit possidere, ergo transit periculum ad eum, qui mutuam rogavit, et poterit ei condici. '''10.''' IDEM ''libro II. ad Edictum.''—Quodsi ab initio, quum deponerem, uti tibi, si voles, permiserim, creditam non esse, antequam mota sit, quoniam<ref>''in'', inserta Hal.</ref> debitum iri non est certum. '''11.''' IDEM ''libro XXVI.''<ref>XXI, Hal.</ref> ''ad Edictum.''—Rogasti me, ut tibi pecuniam crederem, ego, quum non haberem, lancem tibi dedi, vel massam auri, ut eam venderes, et numis utereris; si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. Quodsi lancem vel massam sine tua culpa perdideris, priusquam venderes, utrum mihi, an tibi perierit, quaestionis est. Mihi videtur Nervae distinctio verissima existimantis, multum interesse, venalem habui hanc lancem vel massam, necne, ut, si venalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem vendendam; quodsi non fuit proposito hoc, ut venderem, sed haec causa fuit vendendi, ut tu utereris, tibi eam periisse, et maxime si sine usuris credidi. § 1.—Si tibi dedero decem sic, ut novem debeas, Proculus ait, et recte, non amplius te ipso iure debere, quam novem. Sed si decem<ref>''decem'', inserta Hal.</ref> dedero, ut undecim debeas, putat Proculus, amplius quam decem condici non posse. § 2.—Si fugitivus servus numos tibi crediderit, an condicere tibi dominus possit, quaeritur; et quidem si servus meus, cui concessa est pecu-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sjbl7lj4x94sohr3ab2sjnrhmozbu7j 104 84151 273488 2026-07-06T02:43:27Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'culus an femina, liber an servus, proprius vel alienus; item quisquis praeposuit, nam et si mu- lier praeposuit, competet institoria exemplo exer- citoriae actionis, et si mulier sit praeposita, tene- bitur etiam ipsa. Sed et si filiafamilias sit, vel ancilla praeposita, competit institoria actio.{{-}} '''§ 2.'''—Pupillus autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare debet, qui eum praeposuit.{{-}}... 273488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>culus an femina, liber an servus, proprius vel alienus; item quisquis praeposuit, nam et si mu- lier praeposuit, competet institoria exemplo exer- citoriae actionis, et si mulier sit praeposita, tene- bitur etiam ipsa. Sed et si filiafamilias sit, vel ancilla praeposita, competit institoria actio.{{-}} '''§ 2.'''—Pupillus autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare debet, qui eum praeposuit.{{-}} '''8. GAIUS''' '''''libro IX.''''' <ref>{{x-minor|'''''VIII., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum provincia- le.'''''—Nam et plerique pueros puellasque tabernis praeponunt.{{-}} '''9. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Verum si ipse pupillus praeposuerit, si quidem tutoris auctoritate, obligabitur; si minus, non.{{-}} '''10. GAIUS''' '''''libro IX.''''' <ref>{{x-minor|'''''VIII., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum provincia- le.'''''—Eatenus tamen dabitur in eum actio, quate- nus ex ea re locupletior <ref>{{x-minor|'''''factus, inserta la Vulg.'''''}}</ref> est.{{-}} '''11. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Sed si pupillus heres extiterit ei, qui praeposue- rat <ref>{{x-minor|'''''proposuerat, Hal.'''''}}</ref>, aequissimum erit, pupillum teneri, quam- diu praepositus manet; removendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera eius uti.{{-}} '''§ 1.'''—Sed et si minor vigintiquinque annis erit, qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione.{{-}} '''§ 2.'''—De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur; non enim permittendum erit cum <ref>{{x-minor|'''''eo quasi cum, inserta Hal.'''''}}</ref> institore contrahere; sed si quis nolit contrahi, prohibeat; ceterum, qui praeposuit, tenebitur ipsa praepo- sitione.{{-}} '''§ 3.'''—Proscribere palam sic accipimus: claris literis, <ref>{{x-minor|'''''ut, (en lugar de ''unde''), Hal. Vulg.'''''}}</ref> de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet, vel ante eum locum, in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. Literis utrum graecis, an latinis? Puto secundum loci conditionem, ne quis causari pos- sit ignorantiam literarum. Certe si quis dicat, ignorasse se literas, vel non observasse, quod propositum erat, quum multi legerent, quumque palam esset propositum, non audietur.{{-}} '''§ 4.'''—Proscriptum autem perpetuo esse opor- tet. Ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, vel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. Proinde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustu- lit <ref>{{x-minor|'''''sustulisset-contigisset, Hal.'''''}}</ref>, aut vetustate, vel pluvia, vel quo simili contingit, ne proscriptum <ref>{{x-minor|'''''Taur.; praescriptum, Fl.'''''}}</ref> esset, vel non pare-{{-}} ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6dyqf4z8ogb7nabwoozu6esy15duwdc 273489 273488 2026-07-06T02:45:14Z Nea1109 32209 273489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>culus an femina, liber an servus, proprius vel alienus; item quisquis praeposuit, nam et si mu- lier praeposuit, competet institoria exemplo exer- citoriae actionis, et si mulier sit praeposita, tene- bitur etiam ipsa. Sed et si filiafamilias sit, vel ancilla praeposita, competit institoria actio.{{-}} '''§ 2.'''—Pupillus autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare debet, qui eum praeposuit.{{-}} '''8. GAIUS''' '''''libro IX.''''' <ref>{{x-minor|'''''VIII., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum provincia-le.''''' —Nam et plerique pueros puellasque tabernis praeponunt.{{-}} '''9. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Verum si ipse pupillus praeposuerit, si quidem tutoris auctoritate, obligabitur; si minus, non.{{-}} '''10. GAIUS''' '''''libro IX.''''' <ref>{{x-minor|'''''VIII., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum provincia- le.'''''—Eatenus tamen dabitur in eum actio, quate- nus ex ea re locupletior <ref>{{x-minor|'''''factus, inserta la Vulg.'''''}}</ref> est.{{-}} '''11. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Sed si pupillus heres extiterit ei, qui praeposue- rat <ref>{{x-minor|'''''proposuerat, Hal.'''''}}</ref>, aequissimum erit, pupillum teneri, quam- diu praepositus manet; removendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera eius uti.{{-}} '''§ 1.'''—Sed et si minor vigintiquinque annis erit, qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione.{{-}} '''§ 2.'''—De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur; non enim permittendum erit cum <ref>{{x-minor|'''''eo quasi cum, inserta Hal.'''''}}</ref> institore contrahere; sed si quis nolit contrahi, prohibeat; ceterum, qui praeposuit, tenebitur ipsa praepo- sitione.{{-}} '''§ 3.'''—Proscribere palam sic accipimus: claris literis, <ref>{{x-minor|'''''ut, (en lugar de ''unde''), Hal. Vulg.'''''}}</ref> de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet, vel ante eum locum, in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. Literis utrum graecis, an latinis? Puto secundum loci conditionem, ne quis causari pos- sit ignorantiam literarum. Certe si quis dicat, ignorasse se literas, vel non observasse, quod propositum erat, quum multi legerent, quumque palam esset propositum, non audietur.{{-}} '''§ 4.'''—Proscriptum autem perpetuo esse opor- tet. Ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, vel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. Proinde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustu- lit <ref>{{x-minor|'''''sustulisset-contigisset, Hal.'''''}}</ref>, aut vetustate, vel pluvia, vel quo simili contingit, ne proscriptum <ref>{{x-minor|'''''Taur.; praescriptum, Fl.'''''}}</ref> esset, vel non pare-{{-}} ________________<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> azayn74vha6548x45u5pe87agmiwtau 104 84152 273490 2026-07-06T02:46:37Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'lii administratio, crediderit tibi, erit mutua. Fugitivus autem, vel alius servus contra voluntatem domini credendo non facit accipientis. Quid ergo? Vindicari numi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi; quodsi sine dolo malo consumsisti, condici tibi poterunt.<ref>Taur.; ''condicere tibi potero'', Fl. secundum antiquam correctionem, Br.</ref> '''12.''' POMPONIUS ''libro VI. ex Plautio.''—Si a furioso, q... 273490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>lii administratio, crediderit tibi, erit mutua. Fugitivus autem, vel alius servus contra voluntatem domini credendo non facit accipientis. Quid ergo? Vindicari numi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi; quodsi sine dolo malo consumsisti, condici tibi poterunt.<ref>Taur.; ''condicere tibi potero'', Fl. secundum antiquam correctionem, Br.</ref> '''12.''' POMPONIUS ''libro VI. ex Plautio.''—Si a furioso, quum eum compotem mentis esse putares, pecuniam quasi mutuam acceperis, eaque in rem suam versa fuerit, condictionem furioso acquiri Iulianus ait; nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones acquiruntur, ex iisdem<ref>dat.; ''eisdem'', Fl.</ref> etiam furioso acquiri. Item si is, qui servo crediderat, furere coeperit, deinde servus in rem domini id verterit, condici furiosi nomine posse. Et si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde furere coeperit, et consumta sit ea pecunia, condictionem furioso acquiri; '''13.''' ULPIANUS ''libro XXVI. ad Edictum.''—nam et si fur numos tibi credendi animo dedit, accipientis non facit, sed consumtis iis nascitur condictio. § 1.—Unde Papinianus libro octavo Quaestionum ait: si alienos numos tibi mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumseris. Quodsi per partes eos consumseris, an per partes tibi condicam, quaerit; et ait,<ref>''me'', inserta Hal.</ref> condicturum, si admonitus alienos numos fuisse, ideo per partem condico, quia nondum totos consumtos compereram. § 2.—Si servus communis decem crediderit, puto, sive administratio servo concessa est, sive non, et consumantur numi,<ref>''iis'', insertan los códices más atendibles, Br.</ref> quinum competere actionem; nam et si communes tibi numos credidero centum, posse me quinquaginta condicere, libro octavo Quaestionum Papinianus scribit, etiamsi singula corpora communis fuerint. '''14.''' IDEM ''libro XXIX. ad Edictum.''—Si filiusfamilias contra Senatusconsultum mutuatus pecuniam solverit, patri numos vindicanti nulla exceptio obiicietur; sed si fuerint consumti a creditore numi, Marcellus ait, cessare condictionem, quoniam toties condictio datur, quoties ex ea causa numerati sunt, ex qua actio esse potuisset, si dominium ad accipientem transiisset;<ref>''transtulisset'', Hal.</ref> in proposito autem non esse.<ref>Hal.; ''esset'', Fl.</ref> Denique per errorem soluti contra Senatusconsultum crediti magis est, cessare repetitionem. '''15.''' IDEM ''libro XXXI. ad Edictum.''—Singularia quaedam recepta sunt circa pecuniam creditam; nam si tibi debitorem meum iussero dare<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2acplha5770u976bjkanvp1myr7aib2 104 84153 273491 2026-07-06T02:47:31Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ultro interpellat, nec quisquam defensioni se offerat; eaque testatione complecti <ref>Compleri, alii in Hal.</ref> oportet. § 1. Sicut igitur damno eos affici non vult, ita lucrum facere non patitur. § 2. Quod Edictum etiam ad furiosos, et infantes, et civitates pertinere Labeo ait. 23. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ait Praetor: «inve <ref>Sive in, Vulg.</ref> vinculis esset, secumve agendi potestatem non faceret» <ref>Secumve..... 273491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ultro interpellat, nec quisquam defensioni se offerat; eaque testatione complecti <ref>Compleri, alii in Hal.</ref> oportet. § 1. Sicut igitur damno eos affici non vult, ita lucrum facere non patitur. § 2. Quod Edictum etiam ad furiosos, et infantes, et civitates pertinere Labeo ait. 23. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ait Praetor: «inve <ref>Sive in, Vulg.</ref> vinculis esset, secumve agendi potestatem non faceret» <ref>Secumve... faceret, omittit Hal.</ref>; haec persona <ref>Particula, Hal.</ref>merito adiecta est; fieri enim poterat, ut quis in vinculis praesens esset, vel in publica vel in privata vincula ductus; nam et eum, qui in vinculis est, si modo non sit in servitute, posse usu acquirere constat. Sed et is, qui in vinculis est, si defendatur, cessat restitutio. § 1. Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi acquirere potest, nec coeptam possessionem poterit implere, dum est apud hostes; hoc amplius nec postliminio reversus recuperabit per usum dominii acquisitionem. § 2. Item ei, qui per captivitatem fundi possessionem, vel ususfructus quasi possessionem amisit, succurrendum esse Papinianus ait; et fructus quoque medio tempore ab alio ex usufructu perceptos debere captivo restitui aequum putat. § 3. Hi plane, qui fuerunt in potestate captivi, usu rem acquirere possunt ex re peculiari; et aequum erit ex hac clausula praesentibus, id est, qui non sunt in captivitate, <ref>Id est captivitate, omitelas Hal.</ref> subveniri, si, cum non defenderentur, usucaptum quid sit. Sed et si dies actionis, quae adversus captivum competebat, exierit, succurretur adversus eum. § 4. Deinde adiicit Praetor: «secumve agendi potestatem non faceret», ut, si, dum hoc faciat, per usum acquisitio impleta, vel quid ex suprascriptis contigit, restitutio concedatur; merito. Nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species <ref>Spes, Vulg.</ref> esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit, aut non latitet; finge enim, dum advocationes postulat, diem exiisse, vel dum alia mora iudicii contingit. 24. PAULUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Sed et ad eos pertinet, qui conventi frustrantur, et qualibet tergiversatione et sollertia efficiunt, ne cum ipsis agi possit. 25. GAIUS <i>libro IV. ad Edictum provinciale</i>.—Quod quidem simili modo ad eum quoque pertinere dicemus, qui non frustrandi gratia id faceret, sed quod multitudine rerum distringeretur. 26. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Sed et si per Praetorem stetit, restitutio indulgebitur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iio0crwzok29xty8yycnofaroton9q7 273496 273491 2026-07-06T02:52:07Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ultro interpellat, nec quisquam defensioni se offerat; eaque testatione complecti <ref>Compleri, alii in Hal.</ref> oportet. § 1. Sicut igitur damno eos affici non vult, ita lucrum facere non patitur. § 2. Quod Edictum etiam ad furiosos, et infantes, et civitates pertinere Labeo ait. 23. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Ait Praetor: «inve <ref>Sive in, Vulg.</ref> vinculis esset, secumve agendi potestatem non faceret» <ref>Secumve... faceret, omittit Hal.</ref>; haec persona <ref>Particula, Hal.</ref>merito adiecta est; fieri enim poterat, ut quis in vinculis praesens esset, vel in publica vel in privata vincula ductus; nam et eum, qui in vinculis est, si modo non sit in servitute, posse usu acquirere constat. Sed et is, qui in vinculis est, si defendatur, cessat restitutio. § 1. Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi acquirere potest, nec coeptam possessionem poterit implere, dum est apud hostes; hoc amplius nec postliminio reversus recuperabit per usum dominii acquisitionem. § 2. Item ei, qui per captivitatem fundi possessionem, vel ususfructus quasi possessionem amisit, succurrendum esse Papinianus ait; et fructus quoque medio tempore ab alio ex usufructu perceptos debere captivo restitui aequum putat. § 3. Hi plane, qui fuerunt in potestate captivi, usu rem acquirere possunt ex re peculiari; et aequum erit ex hac clausula praesentibus, id est, qui non sunt in captivitate, <ref>Id est captivitate, omitelas Hal.</ref> subveniri, si, cum non defenderentur, usucaptum quid sit. Sed et si dies actionis, quae adversus captivum competebat, exierit, succurretur adversus eum. § 4. Deinde adiicit Praetor: «secumve agendi potestatem non faceret», ut, si, dum hoc faciat, per usum acquisitio impleta, vel quid ex suprascriptis contigit, restitutio concedatur; merito. Nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species <ref>Spes, Vulg.</ref> esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit, aut non latitet; finge enim, dum advocationes postulat, diem exiisse, vel dum alia mora iudicii contingit. 24. PAULUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Sed et ad eos pertinet, qui conventi frustrantur, et qualibet tergiversatione et sollertia efficiunt, ne cum ipsis agi possit. 25. GAIUS <i>libro IV. ad Edictum provinciale</i>.—Quod quidem simili modo ad eum quoque pertinere dicemus, qui non frustrandi gratia id faceret, sed quod multitudine rerum distringeretur. 26. ULPIANUS <i>libro XII. ad Edictum</i>.—Sed et si per Praetorem stetit, restitutio indulgebitur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bw0o9qk2q1m3u56bz321g347rcnz48u 104 84154 273494 2026-07-06T02:49:42Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'pecuniam, obligaris mihi, quamvis meos numos non acceperis. Quod igitur in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut, quum ex causa mandati pecuniam mihi debeas, et convenerit, ut crediti nomine eam retineas, videatur mihi data pecunia, et a me ad te profecta. '''16.''' PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum.''—Si socius propriam pecuniam mutuam dedit, omnimodo creditam pecuniam facit, licet ceteri dissenserint. Quodsi... 273494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>pecuniam, obligaris mihi, quamvis meos numos non acceperis. Quod igitur in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut, quum ex causa mandati pecuniam mihi debeas, et convenerit, ut crediti nomine eam retineas, videatur mihi data pecunia, et a me ad te profecta. '''16.''' PAULUS ''libro XXXII. ad Edictum.''—Si socius propriam pecuniam mutuam dedit, omnimodo creditam pecuniam facit, licet ceteri dissenserint. Quodsi communem numeravit, non alias creditam efficit, nisi ceteri quoque consentiant, quia suae partis tantum alienationem habuit. '''17.''' ULPIANUS ''libro I. Disputationum.''—Quum filiusfamilias viaticum suum mutuum dederit, quum studiorum causa Romae ageret, responsum est a Scaevola, extraordinario iudicio esse illi subveniendum. '''18.''' IDEM ''libro VII. Disputationum.''—Si ego pecuniam tibi quasi donaturus dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit, donationem non esse; sed an mutua sit, videndum. Et puto, nec mutuam esse, magisque numos accipientis non fieri, quum alia opinione acceperit. Quare si eos consumserit, licet condictione teneatur, tamen doli exceptione uti poterit, quia secundum voluntatem dantis numi sunt consumti. § 1.—Si ego quasi deponens tibi dedero, tu quasi mutuam accipias, nec depositum, nec mutuum est. Idem est, et si tu quasi mutuam pecuniam dederis, ego quasi commodatam ostendendi<ref>(1) ostentandi, Hal.</ref> gratia accepi; sed in utroque casu consumtis numis condictioni sine doli exceptione locus erit. '''19.''' IULIANUS ''libro X. Digestorum.''—Non omnis numeratio eum, qui accepit, obligat, sed quoties id ipsum agitur, ut confestim obligaretur. Nam et is, qui mortis causa pecuniam donat, numerat pecuniam, sed non aliter obligavit accipientem, quam si extitisset casus, in quem obligatio collata fuisset, veluti si donator convaluisset, aut is, qui accipiebat, prior decessisset. Et quum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an fieret, obligatio cessaret; ubi vero certum esse coeperit id non fieri, obligabitur qui accepit. Veluti si Titio decem dedero, ut Stichum intra Kalendas manumitteret, ante Kalendas nullam actionem habebo, post Kalendas ita demum agere potero, si manumissus non fuerit. § 1.—Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit, aut solvendi causa dederit, consumta pecunia condictionem habet, vel<ref>(2) id, inserta la Vulg.</ref> liberatur non alia ratione, quam quod facto eius intelligitur ad eum, qui acceperit, pervenisse; quapropter si<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> swqft8cvws3lv3i6zjqqw2eu1148usu 104 84155 273497 2026-07-06T02:52:38Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'eandem pecuniam is, qui in creditum vel in solutum acceperat, alii porro in creditum vel in solutum dederit, consumta ea et ipse pupillo obligatur, vel cum se liberabit, et eum, cui dederit, obligatum habebit, vel se ab eo liberabit.<ref>(1) vel se ab eo liberabit, se consideran añadidas por antiguos copistas.</ref> Nam omnino qui alienam pecuniam credendi causa dat, consumta ea habet obligatum eum, qui acceperit; item qui in solutum dederit,... 273497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>eandem pecuniam is, qui in creditum vel in solutum acceperat, alii porro in creditum vel in solutum dederit, consumta ea et ipse pupillo obligatur, vel cum se liberabit, et eum, cui dederit, obligatum habebit, vel se ab eo liberabit.<ref>(1) vel se ab eo liberabit, se consideran añadidas por antiguos copistas.</ref> Nam omnino qui alienam pecuniam credendi causa dat, consumta ea habet obligatum eum, qui acceperit; item qui in solutum dederit, liberabitur ab eo, qui acceperit. '''20.''' IDEM ''libro XVII. Digestorum.''—Si tibi pecuniam donassem, ut tu mihi eandem crederes, an credita fieret? Dixi, in huiusmodi propositionibus non propriis verbis nos uti; nam talem contractum neque donationem esse, neque pecuniam creditam; donationem non esse, quia non ea mente pecunia daretur, ut omnimodo penes accipientem maneret, creditam non esse, quia exsolvendi causa magis daretur, quam alterius obligandi. Igitur si is, qui pecuniam hac conditione accepit, ut mihi in creditum daret, acceptam dederit, non fore creditam; magis enim meum accepisse intelligi debeo. Sed haec intelligenda sunt propter subtilitatem verborum, benignius tamen est, utrumque valere. '''21.''' IDEM ''libro XLVI. Digestorum.''—Quidam existimaverunt, neque eum, qui decem peteret, cogendum quinque accipere, et reliqua persequi, neque eum, qui fundum suum diceret, partem duntaxat iudicio persequi; sed in utraque causa humanius facturus videtur Praetor, si actorem compulerit ad accipiendum id, quod offeratur, quum ad officium eius pertineat lites deminuere. '''22.''' IDEM ''libro IV. ex Minicio.''—Vinum, quod mutuum datum erat, per iudicem petitum est; quaesitum est, cuius temporis aestimatio fieret, utrum quum datum esset, an quum litem contestatus fuisset, an quum res iudicaretur? Sabinus respondit, si dictum esset, quo tempore redderetur, quanti tunc fuisset, (si non, quanti tunc), quum petitum esset. Interrogavi<ref>(2) Minutio, Hal.</ref>, cuius loci pretium sequi oporteat? Respondit, si convenisset, ut certo loco redderetur, quanti eo loco esset; si dictum non esset, quanti ubi esset petitum.<ref>(3) Interrogatus—Respondi, Hal.</ref> '''23.''' AFRICANUS ''libro I. Quaestionum.''—Si eum servum, qui tibi legatus sit, quasi mihi legatum possederim, et vendiderim, mortuo eo posse te mihi pretium condicere, Iulianus ait, quasi ex re tua locupletior factus sim. '''24.''' ULPIANUS ''libro singulari Pandectarum.''—Si quis certum stipulatus fuerit, ex stipulatu actionem non habet, sed illa condicticia actione id persequi debet, per quam certum petitur.<ref>(4) Πανδεκτῶν, Hal.</ref> '''25.''' IDEM ''libro singulari de officio Consulis.''<ref>(5) de officio, omítelas Hal.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 6rq2txha3uyxvp4bflj1ah34rp50ejn 104 84156 273499 2026-07-06T02:58:40Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'rium.—Creditor, qui ob<ref>(1) ''ad'', acertadamente Hal.</ref> restitutionem aedificiorum crediderit, in pecuniam, quam crediderit, privilegium exigendi habebit. '''26.''' IDEM ''libro V. Opinionum.''—Si pecuniam militis procurator eius mutuam dedit, fideiussoremque accepit, exemplo eo, quo si tutor pupilli, aut curator iuvenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari militi, cuius pecunia fuerit, placuit. '''27... 273499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rium.—Creditor, qui ob<ref>(1) ''ad'', acertadamente Hal.</ref> restitutionem aedificiorum crediderit, in pecuniam, quam crediderit, privilegium exigendi habebit. '''26.''' IDEM ''libro V. Opinionum.''—Si pecuniam militis procurator eius mutuam dedit, fideiussoremque accepit, exemplo eo, quo si tutor pupilli, aut curator iuvenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari militi, cuius pecunia fuerit, placuit. '''27.''' IDEM ''libro X. ad Edictum.''—Civitas mutui datione obligari potest, si ad utilitatem eius pecuniae versae sunt; alioquin ipsi soli, qui contraxerunt, non civitas, tenebuntur. '''28.''' GAIUS ''libro XXI.<ref>(2) XX, Hal.</ref> ad Edictum provinciale.''—Creditor, qui non idoneum pignus accepit, non amittat<ref>(3) ''amittit'', al margen interior del códice Fl.</ref> exactionem eius debiti quantitatis, in quam pignus non sufficit. '''29.''' PAULUS ''libro IV. ad Plautium.''—Si institorem servum dominus habuerit, posse dici, Iulianus ait, etiam condici ei posse, quasi iussu eius contrahatur, a quo praepositus sit. '''30.''' IDEM ''libro V. ad Plautium.''—Qui pecuniam creditam accepturus spopondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstringat. '''31.''' IDEM ''libro XVII. ad Plautium.''—Quum fundus vel homo per condictionem petitus esset, puto, hoc nos iure uti, ut post iudicium acceptum causa omnis restituenda sit, id est omne, quod habiturus esset actor, si litis contestandae<ref>(4) ''contestatae'', Hal.</ref> tempore solutus fuisset. § 1.—Servum tuum imprudens a fure bona fide emi; is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem paravit, qui mihi traditus est; Sabinus, Cassius, posse te mihi hominem condicere, sed si quid mihi abesset ex negotio, quod is gessisset, invicem me tecum acturum. Et hoc verum est; nam et Iulianus ait, videndum, ne dominus integram ex empto actionem habeat, venditor autem condicere possit bonae fidei emtori. Quod ad peculiares numos attinet, si extant, vindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur venditori, ut pretium solvat; si consumti sint, actio de peculio evanescit. Sed adiicere debuit Iulianus, non aliter domino servi venditorem ex empto teneri, quam si ei pretium solidum, et quaecunque, si cum libero contraxisset, deberentur, dominus servi praestaret. Idem dici debet, si bonae fidei possessori solvissem, si tamen actiones, quas adversus eum habeam, praestare domino paratus sim. '''32.''' CELSUS ''libro V. Digestorum.''—Si et me,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> d7qgbuyjy7mrmqwpau5lc6cld4y6vz8 104 84157 273500 2026-07-06T02:59:21Z Nea1109 32209 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ret <ref>{{x-minor|'''''pateret, los códices en Br.; appareret, otros en Geb.'''''}}</ref>, dicendum, eum, qui proposuit <ref>{{x-minor|'''''praeposuit, Hal.'''''}}</ref>, tene- ri. Sed si ipse institor decipiendi mei causa de- traxit, dolus ipsius proponenti <ref>{{x-minor|'''''praeponenti, Hal.'''''}}</ref> nocere debet, nisi particeps doli fuerit, qui contraxit.{{-}} '''§ 5.'''—Conditio autem praepositionis servanda est; quid enim, si cer... 273500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nea1109" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>ret <ref>{{x-minor|'''''pateret, los códices en Br.; appareret, otros en Geb.'''''}}</ref>, dicendum, eum, qui proposuit <ref>{{x-minor|'''''praeposuit, Hal.'''''}}</ref>, tene- ri. Sed si ipse institor decipiendi mei causa de- traxit, dolus ipsius proponenti <ref>{{x-minor|'''''praeponenti, Hal.'''''}}</ref> nocere debet, nisi particeps doli fuerit, qui contraxit.{{-}} '''§ 5.'''—Conditio autem praepositionis servanda est; quid enim, si certa lege, vel interventu cu- iusdam personae, vel sub pignore voluit cum eo contrahi, vel ad certam rem? Aequissimum erit, id servari, in quo praepositus est. Item si plures habuit institores, vel cum omnibus simul contra- hi voluit, vel cum uno solo; sed et si denuntiavit cui, ne cum eo contraheret, non debet institoria teneri, nam et certam personam possumus prohi- bere contrahere, vel certum genus hominum, vel negotiatorum, vel certis hominibus permittere. Sed si alias cum alio contrahi vetuit continua va- riatione, danda est omnibus adversus eum actio; neque enim decipi debent contrahentes.{{-}} '''§ 6.'''—Sed si in totum prohibuit cum eo contra- hi, praepositi loco non habetur, quum magis hic custodis sit loco, quam institoris. Ergo nec ven- dere mercem hic poterit, nec modicum quid ex taberna.{{-}} '''§ 7.'''—Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet; neque enim potest ha- bere locum tributoria in merce dominica; quodsi non fuit institor dominicae mercis, tributoria su- perest actio.{{-}} '''§ 8.'''—Si a servo tuo operas vicarii eius condu- xero, et eum mercii meae institorem fecero, isque tibi mercem vendiderit, emtio est; nam quum do- minus a servo emit, est emtio, licet non sit domi- nus obligatus <ref>{{x-minor|'''''iure civili, adicionan Hal., Vulg.'''''}}</ref>, usque adeo, ut etiam pro emto- re et possidere, et usucapere dominus possit.{{-}} '''12. IULIANUS''' '''''libro XI. Digestorum.'''''—Et ideo utilis institoria actio adversus me tibi competet, mihi vero adversus te, vel de peculio dispensa- toris, si ex conducto agere velim, vel de pecu- lio vicarii, quod ei mercem vendendam man- daverim, pretiumque, quo emisti, in rem tuam versum videri poterit eo, quod debitor servi tui factus esses.{{-}} '''13. ULPIANUS''' '''''libro XXVIII.''''' <ref>{{x-minor|'''''XXIX., Hal.'''''}}</ref> '''''ad Edictum.'''''— Habebat quis servum merci oleariae praeposi- tum Arelate <ref>{{x-minor|'''''Según conjetura Br.; ''Arelatae'', Fl.; ''Arelati'', Hal.'''''}}</ref>, eundem et mutuis pecuniis ac- cipiendis; acceperat mutuam pecuniam; putans creditor, ad merces eum accepisse, egit proposita actione; probare non potuit, mercis gratia eum accepisse; licet consumta est actio, nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis ac- cipiendis esset praepositus, tamen Iulianus uti- lem ei actionem competere ait.{{-}}<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8tljj0ohj4b4s2r8y0u917m9wasqpul 104 84158 273501 2026-07-06T03:02:51Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'et Titium mutuam pecuniam rogaveris, et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, quum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? Subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti; sed propius est, ut obligari te existimem, non quia pecuniam tibi credidi,—hoc enim nisi inter consentientes fieri non potest—, sed quia pecunia mea, quae ad te pervenit, eam mihi a te reddi bonum et aequum est. '''33.''' MODEST... 273501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>et Titium mutuam pecuniam rogaveris, et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, quum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? Subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti; sed propius est, ut obligari te existimem, non quia pecuniam tibi credidi,—hoc enim nisi inter consentientes fieri non potest—, sed quia pecunia mea, quae ad te pervenit, eam mihi a te reddi bonum et aequum est. '''33.''' MODESTINUS ''libro X. Pandectarum.''—Principalibus Constitutionibus cavetur, ne hi, qui provinciam regunt, quive circa eos sunt, negotientur, mutuamve pecuniam dent, foenusve exerceant.<ref>(1) ''πανδεκτῶν'', Hal.</ref> '''34.''' PAULUS ''libro II. Sententiarum.''—Praesidis provinciae officiales, quia perpetui sunt, mutuam pecuniam dare et foenebrem exercere possunt. § 1.—Praeses provinciae mutuam pecuniam foenebrem sumere non prohibetur. '''35.''' MODESTINUS ''libro III. Responsorum.''—Periculum nominum ad eum, cuius culpa deterius factum probari potest, pertinet. '''36.''' IAVOLENUS ''libro I. Epistolarum.''<ref>(2) ''ἐπιστολῶν'', Hal.</ref>—Pecuniam, quam mihi sine conditione debebas, iussu meo promisisti Attio sub conditione; quam pendente conditione in eo<ref>(3) ''eodem'', Hal.</ref> statu sit obligatio tua adversus me, tanquam<ref>(4) ''cum'', Hal.</ref> sub contrariam conditionem eam mihi spopondisti<ref>(5) ''spopondisses'', Hal.</ref>, si pendente conditione petam, an nihil acturus sum? Respondit: non dubito, quin mea<ref>(6) ''ea'', Hal.</ref> pecunia, quam ipse sine conditione stipulatus sum, etiamsi conditio in persona Atti, qui ex mea voluntate eandem pecuniam sub conditione stipulatus est, non extiterit, credita esse permaneat; porinde est enim, ac si nulla stipulatio intervenisset; pendente autem causa conditionis idem petere non possum, quoniam, quum incertum sit, an ex ea stipulatione deberi possit, ante tempus petere videor. '''37.''' PAPINIANUS ''libro I. Definitionum.''—Quum ad praesens tempus conditio confertur, stipulatio non suspenditur, et si conditio vera sit, stipulatio tenet, quamvis tenere contrahentes conditionem ignorent, veluti: «si rex Parthorum vivit, centum (milia)<ref>(7) Br. señala ''milia'' como añadida por antiguos copistas; pero no Tour.</ref> dare spondes?» Eadem sunt, et quum in praeteritum conditio confertur; '''38.''' SCAEVOLA ''libro I. Quaestionum.''—respiciendum enim<ref>(8) Br. señala ''enim'' como añadida por antiguos copistas; pero no Tour.</ref> esse, an, quantum in natura hominum sit, possit scire eam debitum iri. '''39.''' PAPINIANUS ''libro I. Definitionum.''—Itaque tunc potestatem conditionis obtinet, quum in futurum confertur. '''40.''' PAULUS ''libro III.<ref>(9) II, Hal.</ref> Quaestionum.''—Le-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qd99vvfhk65vw4l8k3xqhgxtmvk6kuo 104 84159 273502 2026-07-06T03:09:22Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'eta est in auditorio Aemilii Papiniani, Praefecti Praetorio, Iurisconsulti, cautio huiusmodi: «Lucius Titius scripsi, me accepisse a Publio Maevio quindecim mutua numerata mihi de domo; et haec quindecim proba recte dari Kalendis futuris stipulatus est Maevius Publius, spopondi ego Lucius Titius. Si die suprascripta summa Publio Maevio, sive, ad quem ea res pertinebit, data, soluta, satisve eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post... 273502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>eta est in auditorio Aemilii Papiniani, Praefecti Praetorio, Iurisconsulti, cautio huiusmodi: «Lucius Titius scripsi, me accepisse a Publio Maevio quindecim mutua numerata mihi de domo; et haec quindecim proba recte dari Kalendis futuris stipulatus est Maevius Publius, spopondi ego Lucius Titius. Si die suprascripta summa Publio Maevio, sive, ad quem ea res pertinebit, data, soluta, satisve eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post solvam, poenae nomine in dies triginta inque denarios centenos, denarios singulos dari stipulatus est Publius Maevius, spopondi ego Lucius Titius. Convenitque inter nos, uti Publio Maevio ex summa suprascripta menstruos refundere debeam denarios trecenos ex omni summa ei, heredive eius»; quaesitum est de obligatione usurarum, quoniam numerus mensium, qui solutioni competebat, transierat. Dicebam, quia pacta in continenti facta stipulationi inesse creduntur, perinde esse, ac si per singulos menses certam pecuniam stipulatus, quoad tardius soluta esset, usuras adiecisset; igitur finito primo mense primae pensionis usuras currere, et similiter post secundum et tertium tractum usuras non solutae pecuniae pensionis crescere; nec ante sortis non solutae usuras peti posse, quam ipsa sors peti potuerat. Pactum autem, quod subiectum est, quidam dicebant ad sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem venissent, pactumque id tantum ad exceptionem prodesse; et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. Sed quum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant; et si, ut ille putabat, ad exceptionem tantum prodesset pactum, quamvis sententia diversa obtinuerit, tamen usurarum obligatio ipso iure non committetur, non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. Sed si quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, quum conditio extiterit, sicut est in fructibus, idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia, quo competit usurarum nomine, ex die interpositae stipulationis praestetur. '''44.''' AFRICANUS ''libro VIII. Quaestionum.''—Eius, qui in provincia Stichum servum kalendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber, et ex parte heres erat scriptus; qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit, aut credidit, ut interdum stipularetur, et pignora acciperet; consulebatur, <references> <ref>Publius Maevius, Hal. Vulg.</ref> <ref>ea, insertan Hal. Vulg.</ref> <ref>supradicta, Hal.</ref> <ref>XV, Vulg.</ref> <ref>Hal. Vulg.; pro, (en lugar de Publio), Fl.</ref> <ref>trecentos, Vulg.</ref> <ref>Hal.; mensum, Fl.</ref> <ref>dicebant, Hal.</ref> <ref>committeretur, Hal.</ref> <ref>quod, Hal. Vulg.</ref> <ref>VII, Hal.</ref> </references><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> amw8cs0511cojxpu9ho96h84vb8ctfm 273505 273502 2026-07-06T03:10:51Z AUUDRED 32801 273505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>eta est in auditorio Aemilii Papiniani, Praefecti Praetorio, Iurisconsulti, cautio huiusmodi: «Lucius Titius scripsi, me accepisse a Publio Maevio quindecim mutua numerata mihi de domo; et haec quindecim proba recte dari Kalendis futuris stipulatus est Maevius Publius,<ref>''Publius Maevius'', Hal. Vulg.</ref> spopondi ego Lucius Titius. Si<ref>''ea'', insertan Hal. Vulg.</ref> die suprascripta<ref>''supradicta'', Hal.</ref> summa Publio Maevio, sive ad quem ea res pertinebit, data, soluta, satisve eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post solvam, poenae nomine in dies triginta<ref>XLV, Vulg.</ref> inque denarios centenos, denarios singulos dari stipulatus est Publius Maevius, spopondi ego Lucius Titius. Convenitque inter nos, uti Publio<ref>Hal. Vulg.; ''pro'', (en lugar de ''Publio''), Fl.</ref> Maevio ex summa suprascripta menstruos refundere debeam denarios trecenos<ref>''trecentos'', Vulg.</ref> ex omni summa ei, heredibusve eius»; quaesitum est de obligatione usurarum, quoniam numerus mensium<ref>Hal.; ''mensum'', Fl.</ref> qui solutioni competebat, transierat. Dicebam, quia pacta in continenti facta stipulationi inesse creduntur, perinde esse, ac si per singulos menses certam pecuniam stipulatus, quoad tardius soluta esset, usuras adiecisset; igitur finito primo mense primae pensionis usuras currere, eo similiter post secundum et tertium tractum usuras non solutae pecuniae pensionis crescere; nec ante sortis non solutae usuras peti posse, quam ipsa sors peti potuerat. Pactum autem, quod subiectum est, quidam dicebant<ref>''dicebat'', Hal.</ref> ad sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem venissent, pactumque id tantum ad exceptionem prodesse; et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. Sed quum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant; et si, ut ille putabat, ad exceptionem tantum prodesset pactum, quamvis sententia diversa obtinuerit, tamen usurarum obligatio ipso iure non committeretur,<ref>''committeretur'', Hal.</ref> non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. Sed (si) quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, quum conditio extiterit, sicut est in fructibus, idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia, quo<ref>''quod'', Hal. Vulg.</ref> competit usurarum nomine, ex die interpositae stipulationis praestetur. '''41.''' AFRICANUS ''libro VIII. Quaestionum.''<ref>VII, Hal.</ref>—Eius, qui in provincia Stichum servum calendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber, et ex parte heres erat scriptus; qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit, aut credidit, ut interdum stipularetur, et pignora acciperet; consulebatur,<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hm2zlrazvtsrl0c90fjegkoe1irk4k5 104 84160 273503 2026-07-06T03:09:26Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1. Adversus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait, sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere; ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. § 2. Ait Praetor: «aut quum eum invitum in ius vocare <ref>''vocari'', Vulg.</ref> non liceret, neque defenderetur»<ref>''neque defenderetur'', omittit Hal.</ref>; haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum <ref>''iure magistratus'', omisso ''m... 273503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Adversus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait, sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere; ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. § 2. Ait Praetor: «aut quum eum invitum in ius vocare <ref>''vocari'', Vulg.</ref> non liceret, neque defenderetur»<ref>''neque defenderetur'', omittit Hal.</ref>; haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum <ref>''iure magistratus'', omisso ''more maiorum'', Hal.</ref> sine fraude in ius vocare non licet, ut Consulem, Praetorem, ceterosque, qui imperium potestatemve quam habent. Sed nec ad eos pertinet hoc Edictum, quos Praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere; patronos puta et parentes. § 3. Deinde adiicit: «neque defenderetur»; quod ad omnes suprascriptos pertinet, praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit, quoniam plene supra de eo captum est. § 4. Ait Praetor: «sive cui per Magistratus <ref>''factum'', inserit Hal.</ref> sine dolo malo ipsius actio exemta esse dicetur». Hoc quo? <ref>Taur.; ''hoc quoque, ut si'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''hocque, ut'', Hal.</ref> ut, si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. Sed et si Magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. Per Magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit, alioquin, si causa cognita denegavit actionem, restitutio cessat; et ita Servio videtur. Item per Magistratus factum videtur, si per gratiam, aut sordes Magistratus ius non dixerit; et haec pars locum habebit, nec non et superior: «secumve agendi potestatem non faciat»<ref>''faceret'', Hal.</ref>, nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. § 5. «Actio exemta» sic erit accipienda, si desiit agere posse. § 6. Et adiicitur: «sine dolo malo ipsius», videlicet ut, si dolus eius intervenit, ne ei succurratur; ipsis enim delinquentibus Praetor non subvenit. Proinde si, dum vult apud sequentem Praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subvenietur. Sed et si, dum Decreto Praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit; idemque, si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. § 7. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas, vel in honorem Principis, et propterea Magistratus ius non dixerit, Caius Cassius nominatim edicebat restituturum se, quia per Praetorem videbatur factum; solennium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat; quod verius est, et <ref>Br.; ''et'', Taur.</ref> ita Celsus libro secundo ''Digestorum'' scribit. Sed quum feriae tempus eximunt, restitutio duntaxat ipsorum dierum facienda est, non totius temporis. Et ita Iulianus libro quarto ''Digestorum'' scribit; ait enim.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> q2qyinodusv4t02jecdehwedio1btj8 273504 273503 2026-07-06T03:10:48Z Anyela Sofia 32201 273504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Adversus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait, sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere; ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. § 2. Ait Praetor: «aut quum eum invitum in ius vocare <ref>''vocari'', Vulg.</ref> non liceret, neque defenderetur»<ref>''neque defenderetur'', omittit Hal.</ref>; haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum <ref>''iure magistratus'', omisso ''more maiorum'', Hal.</ref> sine fraude in ius vocare non licet, ut Consulem, Praetorem, ceterosque, qui imperium potestatemve quam habent. Sed nec ad eos pertinet hoc Edictum, quos Praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere; patronos puta et parentes. § 3. Deinde adiicit: «neque defenderetur»; quod ad omnes suprascriptos pertinet, praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit, quoniam plene supra de eo captum est. § 4. Ait Praetor: «sive cui per Magistratus <ref>''factum'', inserit Hal.</ref> sine dolo malo ipsius actio exemta esse dicetur». Hoc quo? <ref>Taur.; ''hoc quoque, ut si'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''hocque, ut'', Hal.</ref> ut, si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. Sed et si Magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. Per Magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit, alioquin, si causa cognita denegavit actionem, restitutio cessat; et ita Servio videtur. Item per Magistratus factum videtur, si per gratiam, aut sordes Magistratus ius non dixerit; et haec pars locum habebit, nec non et superior: «secumve agendi potestatem non faciat» <ref>''faceret'', Hal.</ref>, nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. § 5. «Actio exemta» sic erit accipienda, si desiit agere posse. § 6. Et adiicitur: «sine dolo malo ipsius», videlicet ut, si dolus eius intervenit, ne ei succurratur; ipsis enim delinquentibus Praetor non subvenit. Proinde si, dum vult apud sequentem Praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subvenietur. Sed et si, dum Decreto Praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit; idemque, si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. § 7. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas, vel in honorem Principis, et propterea Magistratus ius non dixerit, Caius Cassius nominatim edicebat restituturum se, quia per Praetorem videbatur factum; solennium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat; quod verius est, et <ref>Br.; ''et'', Taur.</ref> ita Celsus libro secundo ''Digestorum'' scribit. Sed quum feriae tempus eximunt, restitutio duntaxat ipsorum dierum facienda est, non totius temporis. Et ita Iulianus libro quarto ''Digestorum'' scribit; ait enim.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tg0zracfigjxwyvc98r16pncvku5pxy 273506 273504 2026-07-06T03:11:17Z Anyela Sofia 32201 273506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Adversus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait, sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere; ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. § 2. Ait Praetor: «aut quum eum invitum in ius vocare <ref>''vocari'', Vulg.</ref> non liceret, neque defenderetur»<ref>''neque defenderetur'', omittit Hal.</ref>; haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum <ref>''iure magistratus'', omisso ''more maiorum'', Hal.</ref> sine fraude in ius vocare non licet, ut Consulem, Praetorem, ceterosque, qui imperium potestatemve quam habent. Sed nec ad eos pertinet hoc Edictum, quos Praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere; patronos puta et parentes. § 3. Deinde adiicit: «neque defenderetur»; quod ad omnes suprascriptos pertinet, praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit, quoniam plene supra de eo captum est. § 4. Ait Praetor: «sive cui per Magistratus <ref>''factum'', inserit Hal.</ref> sine dolo malo ipsius actio exemta esse dicetur». Hoc quo? <ref>Taur.; ''hoc quoque, ut si'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''hocque, ut'', Hal.</ref> ut, si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. Sed et si Magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. Per Magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit, alioquin, si causa cognita denegavit actionem, restitutio cessat; et ita Servio videtur. Item per Magistratus factum videtur, si per gratiam, aut sordes Magistratus ius non dixerit; et haec pars locum habebit, nec non et superior: «secumve agendi potestatem non faciat» <ref>''faceret'', Hal.</ref>, nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. § 5. «Actio exemta» sic erit accipienda, si desiit agere posse. § 6. Et adiicitur: «sine dolo malo ipsius», videlicet ut, si dolus eius intervenit, ne ei succurratur; ipsis enim delinquentibus Praetor non subvenit. Proinde si, dum vult apud sequentem Praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subvenietur. Sed et si, dum Decreto Praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit; idemque, si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. § 7. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas, vel in honorem Principis, et propterea Magistratus ius non dixerit, Caius Cassius nominatim edicebat restituturum se, quia per Praetorem videbatur factum; solennium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat; quod verius est, et <ref>Br.; ''et'', Taur.</ref> ita Celsus libro secundo ''Digestorum'' scribit. Sed quum feriae tempus eximunt, restitutio duntaxat ipsorum dierum facienda est, non totius temporis. Et ita Iulianus libro quarto ''Digestorum'' scribit; ait enim.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> nezmzjzrc1ij0rkorwd7n3oswesz59t 273507 273506 2026-07-06T03:11:37Z Anyela Sofia 32201 273507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Adversus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait, sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere; ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. § 2. Ait Praetor: «aut quum eum invitum in ius vocare <ref>''vocari'', Vulg.</ref> non liceret, neque defenderetur»<ref>''neque defenderetur'', omittit Hal.</ref>; haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum <ref>''iure magistratus'', omisso ''more maiorum'', Hal.</ref> sine fraude in ius vocare non licet, ut Consulem, Praetorem, ceterosque, qui imperium potestatemve quam habent. Sed nec ad eos pertinet hoc Edictum, quos Praetor prohibet sine permissu suo vocari, quoniam aditus potuit permittere; patronos puta et parentes. § 3. Deinde adiicit: «neque defenderetur»; quod ad omnes suprascriptos pertinet, praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit, quoniam plene supra de eo captum est. § 4. Ait Praetor: «sive cui per Magistratus <ref>''factum'', inserit Hal.</ref> sine dolo malo ipsius actio exemta esse dicetur». Hoc quo? <ref>Taur.; ''hoc quoque, ut si'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''hocque, ut'', Hal.</ref> ut, si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. Sed et si Magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. Per Magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit, alioquin, si causa cognita denegavit actionem, restitutio cessat; et ita Servio videtur. Item per Magistratus factum videtur, si per gratiam, aut sordes Magistratus ius non dixerit; et haec pars locum habebit, nec non et superior: «secumve agendi potestatem non faciat» <ref>''faceret'', Hal.</ref>, nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. § 5. «Actio exemta» sic erit accipienda, si desiit agere posse. § 6. Et adiicitur: «sine dolo malo ipsius», videlicet ut, si dolus eius intervenit, ne ei succurratur; ipsis enim delinquentibus Praetor non subvenit. Proinde si, dum vult apud sequentem Praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subvenietur. Sed et si, dum Decreto Praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit; idemque, si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. § 7. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas, vel in honorem Principis, et propterea Magistratus ius non dixerit, Caius Cassius nominatim edicebat restituturum se, quia per Praetorem videbatur factum; solennium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat; quod verius est, et <ref>Br.; ''et'', Taur.</ref> ita Celsus libro secundo ''Digestorum'' scribit. Sed quum feriae tempus eximunt, restitutio duntaxat ipsorum dierum facienda est, non totius temporis. Et ita Iulianus libro quarto ''Digestorum'' scribit; ait enim. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 234k5sbkaumbdqvzzitksnua1wjhhg8 104 84161 273509 2026-07-06T03:14:28Z AUUDRED 32801 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'quid de his iuris esset? Placebat, debitores quidem, ei qui solvissent, liberatos esse, si modo ipsi quoque ignorassent dominum decessisse; earum autem summarum nomine, quae ad Stichum pervenissent, familiae erciscundae quidem actionem non competere coheredibus, sed negotiorum gestorum dari debere; quas vero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse. Nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut... 273509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AUUDRED" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quid de his iuris esset? Placebat, debitores quidem, ei qui solvissent, liberatos esse, si modo ipsi quoque ignorassent dominum decessisse; earum autem summarum nomine, quae ad Stichum pervenissent, familiae erciscundae quidem actionem non competere coheredibus, sed negotiorum gestorum dari debere; quas vero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse. Nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies; neque enim, sicut illud receptum est, ut debitores solventes ei liberarentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos<ref>FI. según reciente corrección: ''nummo'', Taur.</ref> alienaret. Quare si nulla stipulatio intervenisset, neque ut creditam pecuniam pro parte coheredis peti posse, neque pignora teneri. Quodsi stipulatus quoque esset, referret, quemadmodum stipulatus esset; nam si nominatim, forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. Quodsi sibi dari stipulatus esset, dicendum hereditati eum acquisisse; sicut enim nobismet ipsis ex re nostra per eos, qui liberi, vel alieni servi bona fide serviunt, acquiratur, ita hereditati quoque ex re hereditaria acquiri. Post aditam vero a coheredibus hereditatem non aeque idem dici potest, utique si scierint eum sibi coheredem datum, quoniam tunc non possunt videri bonae fidei possessores esse, qui nec possidendi animum haberent. Quodsi proponatur, coheredes eius id ignorasse, quod forte ipsi quoque ex necessariis fuerint, potest adhuc idem responderi; quo quidem casu illud eventurum, ut, si suae conditionis<ref>Taur. según corrección del códice Fl; ''domus ius coleretur deberi idem'', inserta sin razón la escritura original, como parece a Br.</ref> coheredes iste servus habeat, invicem bona fide servire videantur. '''42.''' CELSUS ''libro VI. Digestorum.''—Si ego decem stipulatus a Titio, deinceps stipuler a Seio, quanto minus a Titio consequi possim, si decem petiero a Titio, non liberatur Seius, alioquin nequidquam mihi cavetur; at si iudicatum fecerit Titius, nihil ultra Seius tenebitur. Sed si cum Seio egero, quantumcunque est, quo minus a Titio exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titio postea petere possum. § 1.—LABEO ait, quum decem curari<ref>Taur. según la escritura original; ''dari'', Fl. según reciente corrección, Br.; ''dari curari'', Hal.</ref> stipulatus sis, ideo non posse te<ref>''praecise'', inserta Hal.</ref> decem dari oportere intendere, quia etiam reum locupletiorem dando promissor liberari possit; quo scilicet significat<ref>Según Br.; ''significet'', Taur. contra la autoridad del manuscrito.</ref>, non esse cogendum eum accipere iudicatum, si reum locupletem offerat.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 0jikpoxafv690yey2pyehx95ztrotei 104 84162 273512 2026-07-06T03:16:54Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'rescissionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere voluit, et interventu feriarum impeditus est. § 8. Quoties per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, utputa rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde Reipublicae causa abesse coepi, restitutio adversus me unius diei facienda est. § 9. «Item, inquit Praetor, si qua alia mihi iusta causa videbitur, in integrum res... 273512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rescissionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere voluit, et interventu feriarum impeditus est. § 8. Quoties per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, utputa rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde Reipublicae causa abesse coepi, restitutio adversus me unius diei facienda est. § 9. «Item, inquit Praetor, si qua alia mihi iusta causa videbitur, in integrum restituam». Haec clausula Edicto inserta est necessario, multi enim casus evenire potuerunt, qui deferrent <ref>''poterunt deferant'', Hal.</ref> restitutionis auxilium, nec <ref>''singillatim'', secundum alteram lectionem marginis interioris codicis Fl.</ref> singulatim enumerari potuerunt, ut, quoties aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum; utputa legatione quis pro civitate functus est, aequissimum est eum restitui, licet Reipublicae causa non absit; et saepissime constitutum est, adiuvari eum debere, sive habuit procuratorem, sive non. Idem puto et si testimonii causa sit evocatus ex qualibet provincia vel in Urbem, vel ad Principem; nam et hic saepissime est rescriptum subveniri. Sed et his, qui cognitionis gratia vel appellationis peregrinati sunt, similiter subventum. Et generaliter quotiescunque quis ex necessitate, non ex voluntate abfuit, dici oportet, ei subveniendum. 27. PAULUS libro XII. ''ad Edictum''.—Et sive quid amiserit, vel lucratus non sit, restitutio facienda est, etiamsi non ex bonis quid amissum sit. 28. ULPIANUS libro XII. ''ad Edictum''.—Nec non et si quis de causa probabili abfuerit, deliberare debet Praetor, an ei subveniri debeat; puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto, ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. § 1. Item si quis nec in custodia, nec in vinculis sit, sed sub fideiussorum satisdatione, et dum propter hoc recedere non potest, captus sit, restituetur; et adversus eum dabitur restitutio. § 2. «Quod eius, inquit Praetor, per Leges, Plebiscita, Senatusconsulta, Edicta, Decreta Principum licebit»; quae clausula non illud pollicetur, restituturum, si leges permittant, sed, si leges non prohibeant. § 3. Si quis saepius Reipublicae causa abfuit, ex novissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum, Labeo putat. Sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restitutionem, an vero tantum temporis, quantum novissima eius absentia occupavit, videndum; et puto annum dandum. § 4. Si quum in provincia domicilium habe-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2et2pfmjuz9j3y9eev04i8sr3haw9jy 273515 273512 2026-07-06T03:22:06Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>rescissionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere voluit, et interventu feriarum impeditus est. § 8. Quoties per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, utputa rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde Reipublicae causa abesse coepi, restitutio adversus me unius diei facienda est. § 9. «Item, inquit Praetor, si qua alia mihi iusta causa videbitur, in integrum restituam». Haec clausula Edicto inserta est necessario, multi enim casus evenire potuerunt, qui deferrent <ref>''poterunt deferant'', Hal.</ref> restitutionis auxilium, nec <ref>''singillatim'', secundum alteram lectionem marginis interioris codicis Fl.</ref> singulatim enumerari potuerunt, ut, quoties aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum; utputa legatione quis pro civitate functus est, aequissimum est eum restitui, licet Reipublicae causa non absit; et saepissime constitutum est, adiuvari eum debere, sive habuit procuratorem, sive non. Idem puto et si testimonii causa sit evocatus ex qualibet provincia vel in Urbem, vel ad Principem; nam et hic saepissime est rescriptum subveniri. Sed et his, qui cognitionis gratia vel appellationis peregrinati sunt, similiter subventum. Et generaliter quotiescunque quis ex necessitate, non ex voluntate abfuit, dici oportet, ei subveniendum. 27. PAULUS libro XII. ''ad Edictum''.—Et sive quid amiserit, vel lucratus non sit, restitutio facienda est, etiamsi non ex bonis quid amissum sit. 28. ULPIANUS libro XII. ''ad Edictum''.—Nec non et si quis de causa probabili abfuerit, deliberare debet Praetor, an ei subveniri debeat; puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto, ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. § 1. Item si quis nec in custodia, nec in vinculis sit, sed sub fideiussorum satisdatione, et dum propter hoc recedere non potest, captus sit, restituetur; et adversus eum dabitur restitutio. § 2. «Quod eius, inquit Praetor, per Leges, Plebiscita, Senatusconsulta, Edicta, Decreta Principum licebit»; quae clausula non illud pollicetur, restituturum, si leges permittant, sed, si leges non prohibeant. § 3. Si quis saepius Reipublicae causa abfuit, ex novissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum, Labeo putat. Sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restitutionem, an vero tantum temporis, quantum novissima eius absentia occupavit, videndum; et puto annum dandum. § 4. Si quum in provincia domicilium habe-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> eiutlznzcukuvlwb3p63egv82bdpjn8 104 84163 273517 2026-07-06T03:29:50Z Anyela Sofia 32201 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'res, esses autem in Urbe, an mihi annus cedat, quasi experiendi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. Ego autem puto hoc ita verum, si ius revocandi domum adversarius habuit; si minus, videri esse experiendi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. § 5. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio ei, qui Reipublicae causa abfuit, competit, forte si res ab eo possessionem nacto vindicentur. § 6. In actione rescissoria, qua... 273517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, esses autem in Urbe, an mihi annus cedat, quasi experiendi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. Ego autem puto hoc ita verum, si ius revocandi domum adversarius habuit; si minus, videri esse experiendi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. § 5. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio ei, qui Reipublicae causa abfuit, competit, forte si res ab eo possessionem nacto vindicentur. § 6. In actione rescissoria, quae adversus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait, eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare. Ergo et militi debebunt restitui; utrimque <ref>''et utrique'', Hal.</ref> actio erit. 29. AFRICANUS libro VII. ''Quaestionum''.—Videlicet ne cui officium publicum vel damno, vel compendio sit. 30. PAULUS libro XII. ''ad Edictum''.—Quum miles, qui usucapiebat, decesserit, et heres impleverit usucapionem, aequum est rescindi, quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, servanda sint; quia possessio defuncti quasi iuncta <ref>Taur.; ''iniuncta'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''coniunctim'', Vulg.; ''vincta'', alii apud Concio.</ref> descendit ad heredem, et plerumque nondum hereditate adita completur. § 1. Si is, qui Reipublicae causa abfuit, usucepit, et post usucapionem alienaverit rem, restitutio facienda erit; et licet sine dolo <ref>''malo'', inserit Hal.</ref> abfuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. Item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, veluti si adversus eum pronuntiatum sit. 31. IDEM libro LIII. <ref>IV., Hal.</ref> ''ad Edictum''.—Si is, cuius rem usucepit Reipublicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nactus sit, etsi postea amiserit, non temporalem, sed perpetuam habet actionem. 32. MODESTINUS libro IX. <ref>VIII., Hal.</ref> ''Regularum''.—Abesse Reipublicae causa intelligitur et is, qui ab Urbe profectus est, licet nondum provinciam excesserit <ref>''accesserit'', recte Gothofr. in nota.</ref>, sed et <ref>Hal., Vulg.; omittit Fl.</ref> is, qui <ref>''excessit'', secundum alteram lectionem marginis interioris codicis Fl.</ref> excesserit, donec in Urbem revertatur; et hoc ad Proconsules Legatosque eorum, et ad eos, qui provinciis praesunt, Procuratoresve Principum, qui in provinciis tenentur, pertinet; et ad Tribunos militum, et Praefectos, et Comites Legatorum, qui ad aerarium delati, aut in Commentarium Principis delati sunt. 33. IDEM libro singulari ''de Enucleatis Casibus''.—Inter eos, qui ex generali clausula adiuvantur, et fisci patronus connumeratur. § 1. Eos, qui notis scribunt acta Praesidum, Reipublicae causa non abesse certum est.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kaw6iru4ecx3evwr4q9q9geztkvlg1m 273519 273517 2026-07-06T03:32:02Z Anyela Sofia 32201 273519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Anyela Sofia" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, esses autem in Urbe, an mihi annus cedat, quasi experiendi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. Ego autem puto hoc ita verum, si ius revocandi domum adversarius habuit; si minus, videri esse experiendi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. § 5. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio ei, qui Reipublicae causa abfuit, competit, forte si res ab eo possessionem nacto vindicentur. § 6. In actione rescissoria, quae adversus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait, eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare. Ergo et militi debebunt restitui; utrimque <ref>''et utrique'', Hal.</ref> actio erit. 29. AFRICANUS libro VII. ''Quaestionum''.—Videlicet ne cui officium publicum vel damno, vel compendio sit. 30. PAULUS libro XII. ''ad Edictum''.—Quum miles, qui usucapiebat, decesserit, et heres impleverit usucapionem, aequum est rescindi, quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, servanda sint; quia possessio defuncti quasi iuncta <ref>Taur.; ''iniuncta'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''coniunctim'', Vulg.; ''vincta'', alii apud Concio.</ref> descendit ad heredem, et plerumque nondum hereditate adita completur. § 1. Si is, qui Reipublicae causa abfuit, usucepit, et post usucapionem alienaverit rem, restitutio facienda erit; et licet sine dolo <ref>''malo'', inserit Hal.</ref> abfuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. Item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, veluti si adversus eum pronuntiatum sit. 31. IDEM libro LIII. <ref>IV., Hal.</ref> ''ad Edictum''.—Si is, cuius rem usucepit Reipublicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nactus sit, etsi postea amiserit, non temporalem, sed perpetuam habet actionem. 32. MODESTINUS libro IX. <ref>VIII., Hal.</ref> ''Regularum''.—Abesse Reipublicae causa intelligitur et is, qui ab Urbe profectus est, licet nondum provinciam excesserit <ref>''accesserit'', recte Gothofr. in nota.</ref>, sed et <ref>Hal., Vulg.; omittit Fl.</ref> is, qui <ref>''excessit'', secundum alteram lectionem marginis interioris codicis Fl.</ref> excesserit, donec in Urbem revertatur; et hoc ad Proconsules Legatosque eorum, et ad eos, qui provinciis praesunt, Procuratoresve Principum, qui in provinciis tenentur, pertinet; et ad Tribunos militum, et Praefectos, et Comites Legatorum, qui ad aerarium delati, aut in Commentarium Principis delati sunt. 33. IDEM libro singulari ''de Enucleatis Casibus''.—Inter eos, qui ex generali clausula adiuvantur, et fisci patronus connumeratur. § 1. Eos, qui notis scribunt acta Praesidum, Reipublicae causa non abesse certum est. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 729xcog1yo318ue9evti9l4smujxhaz 273522 273519 2026-07-06T03:37:54Z Verificacion 32798 /* Emendata */ 273522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Verificacion" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>res, esses autem in Urbe, an mihi annus cedat, quasi experiendi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. Ego autem puto hoc ita verum, si ius revocandi domum adversarius habuit; si minus, videri esse experiendi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. § 5. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio ei, qui Reipublicae causa abfuit, competit, forte si res ab eo possessionem nacto vindicentur. § 6. In actione rescissoria, quae adversus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait, eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare. Ergo et militi debebunt restitui; utrimque <ref>''et utrique'', Hal.</ref> actio erit. 29. AFRICANUS libro VII. ''Quaestionum''.—Videlicet ne cui officium publicum vel damno, vel compendio sit. 30. PAULUS libro XII. ''ad Edictum''.—Quum miles, qui usucapiebat, decesserit, et heres impleverit usucapionem, aequum est rescindi, quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, servanda sint; quia possessio defuncti quasi iuncta <ref>Taur.; ''iniuncta'', secundum recentem correctionem Fl., Br.; ''coniunctim'', Vulg.; ''vincta'', alii apud Concio.</ref> descendit ad heredem, et plerumque nondum hereditate adita completur. § 1. Si is, qui Reipublicae causa abfuit, usucepit, et post usucapionem alienaverit rem, restitutio facienda erit; et licet sine dolo <ref>''malo'', inserit Hal.</ref> abfuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. Item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, veluti si adversus eum pronuntiatum sit. 31. IDEM libro LIII. <ref>IV., Hal.</ref> ''ad Edictum''.—Si is, cuius rem usucepit Reipublicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nactus sit, etsi postea amiserit, non temporalem, sed perpetuam habet actionem. 32. MODESTINUS libro IX. <ref>VIII., Hal.</ref> ''Regularum''.—Abesse Reipublicae causa intelligitur et is, qui ab Urbe profectus est, licet nondum provinciam excesserit <ref>''accesserit'', recte Gothofr. in nota.</ref>, sed et <ref>Hal., Vulg.; omittit Fl.</ref> is, qui <ref>''excessit'', secundum alteram lectionem marginis interioris codicis Fl.</ref> excesserit, donec in Urbem revertatur; et hoc ad Proconsules Legatosque eorum, et ad eos, qui provinciis praesunt, Procuratoresve Principum, qui in provinciis tenentur, pertinet; et ad Tribunos militum, et Praefectos, et Comites Legatorum, qui ad aerarium delati, aut in Commentarium Principis delati sunt. 33. IDEM libro singulari ''de Enucleatis Casibus''.—Inter eos, qui ex generali clausula adiuvantur, et fisci patronus connumeratur. § 1. Eos, qui notis scribunt acta Praesidum, Reipublicae causa non abesse certum est. <div style="width: 25%; border-top: 1px solid black; margin: 1em 0;"></div><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> b1n3iun9nu7vam1ahq8a4o6i0jm2aa8 104 84164 273530 2026-07-06T04:26:27Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1.Qui mortuum in locum alienum intulit vel (1) inferre curavit, tenebitur in factum actione. «In locum alterius >>accipere debemus, sive in agro, sive in aedificio. Sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori ; nam quum dicat « in locum alterius » , apparet de domino eum sentire, id est eo, cuius locus est. Sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. An et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, trac... 273530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1.Qui mortuum in locum alienum intulit vel (1) inferre curavit, tenebitur in factum actione. «In locum alterius >>accipere debemus, sive in agro, sive in aedificio. Sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori ; nam quum dicat « in locum alterius » , apparet de domino eum sentire, id est eo, cuius locus est. Sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. An et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potest; est tamen verius, familiae erciscundae, vel communi dividundo conveniri eum posse. § 2. Praetor ait: SIVE (2) HOMO MORTUUS , OSSAVE 1 HOMINIS MORTUI IN LOCUM PURUM ALTE- RIUS , AUT IN ID (3) SEPULCHRUM, IN QUO IUS NON FUERIT, ILLATA ESSE DICENTUR, QUI HOC FECIT, IN FACTUM ACTIONE TENETUR (4), ET POENA PECUNIARIA (5) SUBIICIETUR. § 2. Dice el Pretor: «Si se dijere que un hom>>>bre muerto, ó los huesos de un hombre muerto >>>fueron enterrados en un lugar puro, de otro, ó >>en aquel sepulcro sobre el que no hubiere tenido >>derecho , el que hizo esto se obliga por la acción >>por el hecho, y quedará sujeto á una pena pe> cuniaria » . § 3. Mas el Pretor se refirió á aquella inhumación, que se hace para dar sepultura. § 4. Pero dicese «puro » el lugar que no es sa- § 3. De ea autem illatione Praetor sensit, quae sepulturae causa fit . § 4.-« Purus >> autem locus dicitur, qui neque sacer , neque sanctus est, neque religiosus, sed ab grado, ni santo, ni religioso, sino que es considera- omnibus huiusmodi nominibus vacare videtur . do exento de todos los calificativos de esta naturaleza . § 5.- « Sepulcrum» est, ubi corpus ossave homi- § 5.-« Sepulcro» es el lugar en donde están de- nis condita sunt. Celsus autem ait, non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus sit, sed positados el cuerpo ó los huesos de un hombre. Pero dice Celso, que no todo el lugar, que fué destinado a sepultura, es religioso, sino la parte en quatenus corpus humatum est . que fué inhumado el cuerpo . § 6. Monumentum est, quod memoriae servandae gratia exstat (6). § 7. Si usumfructum quis habeat, religiosum § 6. Es monumento, lo que existe para conservar una memoria . alius usumfructum habuit, non faciet locum reli- § 7. Si alguno tuviera el usufructo, no hace religioso el lugar. Pero si uno tuvo la propiedad, y otro el usufructo, ni aun el propietario hará re- ligiosum nec proprietarius, nisi forte ipsum, qui ligioso el lugar, à no ser acaso que hubiere ente- usumfructum legaverit, intulerit, quum in alium rrado en él al mismo que hubiere legado el usu- locum non facit. Sed et si alius proprietatem, locum inferri tam opportune non posset; et ita fructo, no pudiendo ser enterrado tan oportuna- Iulianus scribit . Alias autem invito fructuario lo- mente en otro lugar; y asi lo escribe Juliano. Mas de otro modo, no se hará religioso el lugar contra cus religiosus non fiet, sed si consentiat fructuarius, magis est, ut locus religiosus fiat . la voluntad del usufructuario, pero si lo consintiera el usufructuario, es más cierto, que se hace religioso el lugar. § 8.-Locum, qui servit, nemo religiosum facit, nisi consentiat is, cui servitus deberetur. Sed si non minus commode per alium locum servitute uti potest, non videtur servitutis impediendae causa id fieri, et ideo religiosus fit; et sane habet hoc rationem . § 8.-Nadie hace religioso el lugar, que presta servidumbre, á no ser que lo consienta aquel á quien se debiese la servidumbre . Pero si no menos cómodamente puede usar de la servidumbre por otro lugar, no parece que se haga esto para impedir la servidumbre, y por lo tanto se hace religioso ; y verdaderamente esto es conforme a razón. § 9. Is, qui pignori dedit agrum, si in eum suorum (7) mortuum intulerit, religiosum eum facit, sed et si ipse inferatur, idem est, ceterum alii concedere non potest; § 9.-El que dió en prenda un campo, si en él hubiere enterrado un muerto de los suyos, lo hace religioso, pero también es igual, si él mismo fuese enterrado; mas no puede concederlo a otro; 3. PAULUS libro XXVII. ad Edictum.- ex con- 3. PAULO; Comentarios al Edicto, libro XXVII. sensu tamen omnium utilius est dicere, religiosum posse fieri; idque Pomponius scribit . -pero es más conveniente decir que con el con- sentimiento de todos puede hacerse religioso; y así lo escribe Pomponio. 4. ULPIANUS libro XXV. ad Edictum .- Scritremfamilias mortuum inferendo locum facit reli- 4. ULPIANO; Comentarios al Edicto, libro XXV. -El heredero instituido, antes que ada la herencia, hace religioso un lugar enterrando en él al giosum. Nec quis putet, hoc ipso pro herede eum padre de familia fallecido. Y no se crea que él ptus heres, priusquam hereditatem adeat, pa- (1) Br. considera vel añadida por antiguos copistas; pero no Taur. (2) SI, Vulg. (3) ID, omitela Hal. (4) TENEBITUR, Hal. (5) POENAE PECUNIARIAE , Hal. (6) Según conjetura Br.; existat, Fl. (7) suum, Hal. Vulg.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> b2p2s1hevdi6iaddhq61rnzyr8edxa0 104 84165 273531 2026-07-06T04:29:45Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VIII 672 42. FLORENTINUS libro VII. Institutionum.- Monumentum generaliter res est memoriae causa in posterum prodita; in qua si corpus vel reliquiae inferantur, fiet sepulcrum, si vero nihil eorum inferatur, erit monumentum memoriae causa factum, quod Graeci κενοτάφιον [inane sepulcrum] appellant. 43. PAPINIANUS libro VIII. ( 1) Quaestionum . 42. FLORENTINO; Instituta, libro VII.-En general, monumento es una... 273531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO .- LIBRO XI : TITULO VIII 672 42. FLORENTINUS libro VII. Institutionum.- Monumentum generaliter res est memoriae causa in posterum prodita; in qua si corpus vel reliquiae inferantur, fiet sepulcrum, si vero nihil eorum inferatur, erit monumentum memoriae causa factum, quod Graeci κενοτάφιον [inane sepulcrum] appellant. 43. PAPINIANUS libro VIII. ( 1) Quaestionum . 42. FLORENTINO; Instituta, libro VII.-En general, monumento es una cosa legada á laposteridad para memoria; la que, si en ella se enterrase un cadáver, ó restos humanos, se hará sepulcro, pero si nada de esto se pusiera en ella, serámonumento hecho para memoria, al que los griegos llaman cenotafio (sepulcro vacio). -Sunt personae, quae, quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, utputa dominus proprietatis, si in fundum, cuius fructus alienus est, mortuum inferat, aut inferre velit; nam si intulerit, non faciet iustum sepulcrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui (2) de iure domi- 43. PAPINIANO; Cuestiones, libro VIII.-Hay personas que, aunque no pueden hacer religioso un lugar, intentan, sin embargo, útilmente el interdicto de enterrar un muerto, por ejemplo, el dueño de la propiedad, si en el fundo, cuyo usufructo es de otro, enterrase, ó quisiera enterrar un cadáver; porque si lo hubiere enterrado, no hará legitimo el sepulcro, pero si se le prohibie- nii queritur (3), aget. Eademque sunt in socio, ra, intentará útilmente el interdicto, el que se qui in fundum communem invito socio mortuum querella por el derecho de dominio. Y lo mismo es respecto al socio que, contra la voluntad de otro socio, quiere enterrar un cadáver en un fun- inferre vult; nam propter (4) publicam utilitatem, ne insepulta cadavera iacerent, strictam ratio- nem insuper habemus, quae nonnunquam in am- do común; porque por causa de utilidad pública, biguis religionum quaestionibus omitti solet; nam summam esse rationem, quae pro religione (5) para que los cadáveres no yazcan insepultos, prescindimos de la razón extricta, la cual suele á veces omitirse en las cuestiones ambiguas de las facit. religiones ; porque es razón suprema la que obra en pro de la religión. 44. PAULUs libro III. Quaestionum . Quum in diversis locis sepultum est, uterque quidem locus religiosus non fit, quia unius (6) sepultura plura sepulcra efficere non potest ; mihi autem vi- detur, illum religiosum esse, ubi , quod est principale, conditum est, id est caput, cuius imago sit (7), unde cognoscimur. 44. PAULO; Cuestiones, libro III. Cuando un cadáver fué enterrado en diversos lugares, ciertamente que uno y otro lugar no se hacen religiosos, porque la sepultura de uno solo no puede constituir muchos sepulcros; pero a mi me parece, que es religioso aquel en donde fué enterrada la parte principal, esto es, la cabeza, cuya imagen es por donde somos conocidos. § 1.- Quum autem impetratur , ut reliquiae transferantur, desinit locus religiosus esse . § 1.-Mas cuando se impetra que se trasladen los restos, el lugar deja de ser religioso. 45. MAECIANUS libro VIII. Fideicommissorum . 45. MECIANO; Fideicomisos, libro VIII.-Los -Impensa funeris semper ex hereditate deduci- gastos del entierro se deducen siempre de la he- tur, quae etiam omne creditum solet praecedere, rencia, los cuales también suelen ser preferentes quum bona solvendo non sint. á todos los créditos, cuando los bienes no basten para pagar . 46. SCAEVOLA libro II. Quaestionum .-Si plura praedia quis habuit, et omnium usumfructum separatim legaverit, poterit in unum inferri ; et electio erit heredis, et gratificationi locus; sed fru- 46. SCÉVOLA; Cuestiones, libro II.-Si uno tuvo varios predios, y hubiere legado separadamente el usufructo de todos, podrá ser enterrado enuno solo; y la elección corresponderá al herederò, y ctuario utilem actionem in heredem dandam ad habrá lugar á la gratificación; pero al usufructuario se le ha de dar la acción útil contra el heredero, para obtener aquello en que se disminuyó id recipiendum, quod propter eam electionem minutus est ususfructus . el usufructo por causa de tal elección. § 1. Si heres mulieris inferat mortuam in hereditarium fundum, a marito, qui debet in funus conferre , pro aestimatione loci consequatur. § 1. Si el heredero de la mujer enterrase en un fundo de la herencia à la fallecida, obtenga del marido, que debe contribuir para el entierro, con arreglo a la estimación del lugar. erogata sint, utilem actionem in heredem dandam § 2. A aquel a quien se legan los vestidos, si se hubieran consumido en el entierro, plugo que placuit, et privilegium funerarium. se le ha de dar contra el heredero la acción útil, y el privilegio funerario. § 2.-Ei, cui vestimenta legantur, si in funus TIT . VIII DE MORTUO INFERENDO ET SEPULCRO TITULO VIII DE ENTERRAR UN MUERTO Y DE CONSTRUIR UN AEDIFICANDO SEPULCRO 1. ULPIANUS libro LXVIII. ad Edictum . 1. ULPIANO; Comentarios al Edicto , libro (1) (2) (3) (4) IX., Hal. quo, Hal. Vulg. Vulg; quaeritur, Fl. praeter, Hal. (5) religiosis, Hal. (6) Hal.; udus, según la escritura original; una, Taur. 86gún corrección del códice Fl., Br. (7) Vulg.; imago fit, inde cognoscimur, Fl.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ivtfsxsbygraqb7egusd3m5ptthpfek 104 84166 273532 2026-07-06T04:30:40Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'DIGESTO . - LIBRO XI : TITULO VIII 673 Praetor ait: QUO QUAVE ILLI MORTUUM INFERRE LXVIII.- Dice el Pretor: «Prohibo que se haga INVITO TE (1) IUS EST, QUO MINUS ILLI EO EAVE >>violencia para que á uno no le sea licito llevar >un cadáver, y alli sepultarlo, adonde y por don- MORTUUM INFERRE , ET IBI SEPELIRE LICEAT, VIM FIERI VETO . >>de él tiene derecho a llevar el cadáver contra tu >>>voluntad » . § 1. Qui inferendi mortuum ius habe... 273532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>DIGESTO . - LIBRO XI : TITULO VIII 673 Praetor ait: QUO QUAVE ILLI MORTUUM INFERRE LXVIII.- Dice el Pretor: «Prohibo que se haga INVITO TE (1) IUS EST, QUO MINUS ILLI EO EAVE >>violencia para que á uno no le sea licito llevar >un cadáver, y alli sepultarlo, adonde y por don- MORTUUM INFERRE , ET IBI SEPELIRE LICEAT, VIM FIERI VETO . >>de él tiene derecho a llevar el cadáver contra tu >>>voluntad » . § 1. Qui inferendi mortuum ius habet, non § 1. Al que tiene derecho de enterrar un ca- prohibetur inferre; prohiberi autem inferre videtur, sive in locum inferre prohibeatur, sive itine- dáver, no se le prohibe enterrarlo; mas se consi- dera que se le prohibe enterrarlo, ya si se le pro- re arceatur . hibiera enterrarlo en un lugar, ya si se le impidiera el paso . § 2. Hoc interdicto de mortuo inferendo do- minus proprietatis uti potest; quod etiam de loco puro competit. § 3. Item si mihi in fundum via debeatur, in quem fundum inferre volo, et via prohibear, hoc interdicto posse me experiri, placuit, quia infer- re prohibeor, qui via uti prohibeor; idque erit § 2. El dueño de la propiedad puede usar de este interdicto, de enterrar un muerto; el cual compete también respecto á un lugar puro . § 3. Asimismo, si se me debiera camino para un fundo, en cuyo fundo quiero enterrar, y se me prohibiera el camino, se determinó que puedo in- tentar este interdicto, porque se me prohibe enterrar, prohibiéndoseme usar del camino; y lo mis- probandum, et si alia servitus debeatur. mo se habrá de admitir también si se debiera otra servidumbre . § 4. Hoc interdictum prohibitorium esse, pa- § 4. Es evidente que este interdicto es prohi- lam est. bitorio . § 5. Praetor ait: QUO ILLI IUS EST INVITO TE MORTUUM INFERRE , QUO MINUS ILLI IN EO LOCO § 5.-Dice el Pretor: «Prohibo que se haga vio>lencia para que donde uno tiene derecho de en>>terrar un muerto contra tu voluntad, no le sea >>licito construir sin dolo malo en aquel lugar un SEPULCHRUM SINE DOLO MALO AEDIFICARE LI- CEAT, VÍM FIERI VETO . >>>sepulcro » . § 6. Interdictum hoc propterea propositum est, quia religionis interest, monumenta exstrui § 6.-Publicóse este Edicto por esto , porque interesa à la religión que se levanten y adornen et exornari . monumentos . § 7. Facere sepulcrum sive monumentum in loco, in quo ei ius est, nemo prohibetur . § 7. A nadie se le prohibe hacer un sepulcro ó un monumento en aquel lugar en que tiene derecho . § 8.-Aedificare videtur prohibere, et qui pro- hibet eam (2) materiam convehi, quae aedificio necessaria sit; proinde et, si operi necessarios prohibuit quis venire, interdictum locum habet; et si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui servitutem debeat. Ceterum si in meo solo velis machinam ponere, non tenebor interdicto, si iure te non patiar . § 8. Se considera que prohibe edificar, también el que prohibe que se lleven aquellos materiales que sean necesarios para el edificio; por lo tanto, también si alguno prohibió que fuesen los hombres necesarios para la obra, tiene lugar este interdicto ; igualmente, si alguno prohibiera atar una máquina, pero si lo prohibiera en aquel lugar que debiera esta servidumbre. Mas si quisieras poner la máquina en suelo mio, no quedaré obligado por el interdicto, si con derecho yo no te lo permitiera. § 9. Pero se ha de entender que « edifica » no § 9 .-«Aedificare » autem non solum, qui novum opus molitur, intelligendus est, verumis quoque, solamente el que construye una obra nueva, sino qui vult reficere . también el que quiere repararla. § 10. Is , qui id agit, ut labatur sepulcrum, hoc interdicto tenetur. 2. MARCELLUS libro XXVIII. Digestorum . Negat lex Regia, mulierem , quae praegnans § 10. El que hace alguna cosa para que se arruine un sepulcro, queda obligado por este interdicto . 2. MARCELO; Digesto, libro XXVIII. —Prohibe la ley Regia, que la mujer, que haya muerto em- mortua sit, humari, antequam partus ei excida- barazada, sea enterrada antes que se le extraiga tur; qui contra fecerit, spem animantis cum gravida peremisse videtur. el parto; y el que hiciere lo contrario, se considera que con la embarazada mató la esperanza de que viviese aquél. 3. POMPONIUS libro IX. ad Sabinum . Si pro- pius aedes tuas quis aedificet et (3) sepulcrum, opus novum tu nuntiare poteris; sed facto opere nullam habebis actionem, nisi Quod vi aut clam. § 1. Si propius aedificium alienum intra legitimum modum mortuus illatus sit, postea eum prohibere non poterit aedificii dominus, quo minus alium mortuum eo inferat, vel monumentum aedificet , si ab initio domino sciente hoc fecerit. (1) EI, inserta Hal. (2) eo, Hal. 3. POMPONIO; Comentarios á Sabino, libro IX. -Si alguno construyese un sepulcro más cerca de tu casa, podrás denunciar la obra nueva; pero hecha la obra, no tendrás acción alguna, á no ser la de lo que se hizo por fuerza ó clandestinamente. § 1. Si a menor distancia de la legal hubiera sido enterrado más cerca de un edificio ajeno un cadáver, después no podrá el dueño del edificio prohibir que el mismo entierre alli otro cadáver, ó que edifique un monumento, si esto lo hubiere hecho sabiéndolo el dueño desde un principio. (3) et, se considera aquí palabra superflua .<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fqq8t6zpmb9gyvdrsj4oyxihe5tm5ey 104 84167 273533 2026-07-06T04:31:50Z Ibañezfan 32796 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '674 DIGESTO : -LIBRO XI : TÍTULO VIII 4. ULPIANUS libro II. Responsorum . - Longa 4. ULPIANO; Respuestas, libro II.-Por la larga possessione ius sepulcri non tribui ei, cui iure posesión no se concede derecho de sepulcro á quien por derecho no le compete. non competit. 5. IDEM libro I. Opinionum. - Si in eo monumento, quod imperfectum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit, quo minus id perficiatur . § 1. Sed si r... 273533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ibañezfan" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>674 DIGESTO : -LIBRO XI : TÍTULO VIII 4. ULPIANUS libro II. Responsorum . - Longa 4. ULPIANO; Respuestas, libro II.-Por la larga possessione ius sepulcri non tribui ei, cui iure posesión no se concede derecho de sepulcro á quien por derecho no le compete. non competit. 5. IDEM libro I. Opinionum. - Si in eo monumento, quod imperfectum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit, quo minus id perficiatur . § 1. Sed si religiosus locus iam factus sit, Pontifices explorare ( 1) debent , quatenus salva religione desiderio reficiendi operis medendum sit. (1) explorari, Hal. 5. EL MISMO; Opiniones, libro I.-Si se depositaron los restos de un hombre en un monumento, que se dice que no está concluido, nada impide que se concluya. § 1. Pero si el lugar ya hubiera sido hecho religioso, los Pontifices deben examinar de qué modo se haya de acceder al deseo de reparar la obra quedando á salvo la religión .<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dalcxn5o5gjdnp87rzzo2nf5v6we399 104 84168 273534 2026-07-06T09:41:54Z ~2026-38440-71 32806 Hodie siquidem triplex nobis commendatur mysterium: 273534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="2A01:CB19:862E:5800:8DC9:F046:BBCD:9E51" /></noinclude>Bil aud modicum poteris asurpare. Erit major coufusio, quod non erat tuum, tuum voluisse vide Luna, ut aiunt, habet absque fervore splendorem, sed et ipsum mutuatur a solc; ideoque tam frequenter, imo et semper matatur, nee unquam in eodemn stalu perinanet, Sic profecto stultus uf luna mutatur, sa- piens permanet wt sol (Eccli, xxvn, 12). le, inquam, stultus, qui in decore suo perdi i est qui refriguit in splendore. 4. Cecidit ergo Lucifer ut fulgur de ceelo; seraphim vero stant super illud, Stant plane seraphim ; quia charitas nanquam excidit (f Cor. xm, 8). Stant attonité et suspensi in contemplatione sedentis in throno, stant interna incommutabititate et zler- nitate incommutabili. Tu sedere teutasti, o impie, Propterea tui moti sunt pedes, et effust sunt gressns tui. Fitius est qui sedet in throno, Dominus sabaoth, cum tranquillitate judicans omnia. Sota sedet Tri- nitas, quee sola babet immortalitateim [atias, imum- tabilitalom] ; sola est apud quam non est transmu- falio, nee vicissitudinis obumbratio, Seraphim vero stant immutabiles quidem, sed suo modo, non in ejus comparatione. Stant extendentes se et inten~ denies in eum, in quem prospicere concupiscunt. Qui sedere prasumpsit, seipso voluit esse contentus: unde solam hodieque malitiam esurit; quia solam hhabet hance a semetipso. Cum loguitur mendaciunt, de proprio tequitur; quia mendax est, et pater ejus (Joan. vin, 44). Quod audis de verbo mendacii, intellige et de opere malitiz. Et licet male sibi in maio complaceat, sttlicere tamen sibi nungquam poterit nec in ipso. Sola proinde sedet Trinitas summa, qua sola habet in se esse: in se est, et ideo sola vere est; solu sc fruitur, sola usllius eget, sola suflicit sibi ipsi. SERMO LY. De verbis tsaiw prophete, vi, 2. 4. Cum dixisset prophets, quia seraphim stabant, adjunsit deinde, et ait : Sex ala uni, et sex alec atteri, Quid sibi volunt ale iste, fratres? Ergone etiam ‘cum hiems tansierit, et sedehit Rex super solium, volandum adbuc erit et ipsis seraphim, ul possint diversis occurrere necessitatibus diversorum , ab imminentibus liberare perieslis, opem ferre labo- santibus, in tribulatione positos consolari? Absit ut In illo eterne beatiludinis regno necessitas, aut periculum, aut labor, aut tribuiatio sit, cui oporleal subveniri, Al quid ergo tune alee? Piacet mihi statio illa, omnino sic volo manere, nee aliquid prorsus admitto, quo mihi stabilitas illa depereat, Verum- tamen scio, beate Issia, quod prophets es tu, et spiritum ejus habes, qui abundantia pictalis excedit ‘minum non modo merita, sed ct vols a mili la tam amata stabititas : jain si quid abe ist: ad beatiludinem addiderint, non recaso. Credo au- tem sicnt in statione inmutabilitatem, sie ct in (£5-56) B. Hieronymus. §. BERNARDI ABBATIS CLARZ-YALLENSIS. qua non ab igue procedil., Quod autem alienum est, A volatn ¢c D Bar 2 iem promitti, ne videlicet insensililis qnedam et quasi lapidea stabil:tas astimetur. Sed dicos : Etsi alas habere necesse est, quare tam nvl- fas? Quid sibi vult muniplicitas 94Q ista penna- rom? Audi quo:l sequitur : Duabus alis velabant co put, duabus pedes, et duabus volabant. In quibus verbis videre mihi videor, quod de statione dicta ‘ost, volutu manifestins explicari. Quo evins seraphinn volant, nisi in eum, cujus ardent amore? Vide Mammam quasi yolantein, et stantem simul; nec miraberis jam seraphim staotes volare, stare ve- Jontes. 2 Sed quia diximus quo volant; ipsas quoque qquibus volant alas exigere religiosa curiosilas vestra videtur. Certius posset et eredibitius testimoniem perhibere, cui datum est et videre, Ego tamen opi- vor hon incongrue pennas isis agnitionem et devo~ tionem intelligi posse, quibus in eum, qui supra ipsog est, seraphim rapiuntur. Levat quippe coguitionis ala, sed sula non sufficit, Ruit citius qui una tan- (um ala volare contendit : et quo magis attollitur, pejus colliditur. Experti sunt hoe philosophi gen- Gum, qui cum eoguovissent Deum, non sieut Deum glorificaverunt, sed evanueruat in cogitationibus buis, et obscuratum cat insipiens cor eorum. que traditi veprobum sensum, usqne in ipsis etiam passiones ignominie corrucrunt (Rome. 1, 2k, 26, 28); adeo vera probatur illa sententia : Scienti bonuin et non facienti, pecentum est illi (Jac. 1, 11). Sic et zelus absque scientia, quo vehementiue-irruit, eo gravius corruit, impingens nimirum atque resi- Yiens. Ubi vero intelligentiam charitas, agnitionem devotio comitatur; volet secure quisquis ejusmodi est, volct sine fine, quia volat in sternitatem. 3. Jam super es, qu: premiltitur, capitis et po- dum velatione exstat a Patribus probata sententia, Dei caput, pedesque velari, eo quod lateat quid ante mundum fueril, quidve futarum sit post ejus co. summationem, Et hoe quidem pro eo, quod distincta in Latinis codicibus acriptum est : Caput ejus et pedes ejus, Testatur autem interpres nosier (35-66) in Hebreeo verbum esse commune, quod interpreta possit efus, et suam; ut seraphim justa Mebrai ser nonis ambiguitatem, vel faciem pedesque Det, vel suam faciem ac pedes operire dicantur. Unde et jrum videri polest, cur e duobus ena magis in imerpreiatione elegerit sensum, quem visionis ipsius consequentia minus videlur admittere, ut videlicet volarent, et velarent pariter caput pedesque sedentit nisi quod Origenis expositionem secutus est in hac parte. 4. Quod si de ipsis quoque seraphim licet acci- pere, sie pinge ca, ut operto capite et pedibus, so- lum appareal corpus medium, sed et ipsum quoqua non penitus, propler cas nimirum alas, quibus vo- fare perhibentur, Considero signidem quasi quod- dam caput, corpus et pedes meos in verbis Aposioli,<noinclude></noinclude> 69xds6af4xhn7d96lasz1pv7b3gvp2l