Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 2548 286643 286374 2026-11-05T21:16:35Z Sjgallagher2 29663 Abrogans recensionem [[Special:Diff/286374|286374]] ab usore [[Special:Contributions/Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[User talk:Sjgallagher2|Disputatio]]) 286643 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Marcus Tullius Cicero |OperaeTitulus= In Verrem |OperaeWikiPagina= In Verrem |Annus= 70 a.C.n. |SubTitulus= Actio prima |Liber=M. Tulli Ciceronis Orationes- Divinatio in Q. Caecilium. In C. Verrem (IA abr4565.0001.001.umich.edu).pdf |Editio=Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis (1916) }} {{Liber |Ante = Divinatio in Caecilium oratio |AnteNomen = In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio |Post = Liber I |PostNomen = In Verrem/Actio secunda/Liber primus }} <pages index="M. Tulli Ciceronis Orationes- Divinatio in Q. Caecilium. In C. Verrem (IA abr4565.0001.001.umich.edu).pdf" from=51 to =71 /> {{rule}} <pages index="M. Tulli Ciceronis Orationes- Divinatio in Q. Caecilium. In C. Verrem (IA abr4565.0001.001.umich.edu).pdf" from=25 to =26 /> {{Liber |Ante = Divinatio in Caecilium oratio |AnteNomen = In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio |Post = Liber I |PostNomen = In Verrem/Actio secunda/Liber primus }} [[en:Against Verres/First pleading]] reyptf9ksgjgkmv3rwba9ji3umt6iyo 286644 286643 2026-11-05T21:16:50Z Sjgallagher2 29663 Abrogans recensionem [[Special:Diff/286322|286322]] ab usore [[Special:Contributions/Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[User talk:Sjgallagher2|Disputatio]]) 286644 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Marcus Tullius Cicero |OperaeTitulus= In Verrem |OperaeWikiPagina= In Verrem |Annus= 70 a.C.n. |SubTitulus= Actio prima }} {{Liber |Ante = Divinatio in Caecilium oratio |AnteNomen = In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio |Post = Liber I |PostNomen = In Verrem/Actio secunda/Liber primus }} ==1.== {{pn|1}}Quod erat optandum maxime, iudices, et quod unum ad invidiam vestri ordinis infamiamque iudiciorum sedandam maxime pertinebat, id non humano consilio, sed prope divinitus datum atque oblatum vobis summo rei publicae tempore videtur. Inveteravit enim iam opinio perniciosa rei publicae, vobisque periculosa, quae non modo apud populum Romanum, sed etiam apud exteras nationes, omnium sermone percrebruit: his iudiciis quae nunc sunt, pecuniosum hominem, quamvis sit nocens, neminem posse damnari. {{pn|2}}Nunc, in ipso discrimine ordinis iudiciorumque vestrorum, cum sint parati qui contionibus et legibus hanc invidiam senatus inflammare conentur, [reus] in iudicium adductus est [C. Verres], homo vita atque factis omnium iam opinione damnatus, pecuniae magnitudine sua spe et praedicatione absolutus. Huic ego causae, iudices, cum summa voluntate et expectatione populi Romani, actor accessi, non ut augerem invidiam ordinis, sed ut infamiae communi succurrerem. Adduxi enim hominem in quo reconciliare existimationem iudiciorum amissam, redire in gratiam cum populo Romano, satis facere exteris nationibus, possetis; depeculatorem aerari, vexatorem Asiae atque Pamphyliae, praedonem iuris urbani, labem atque perniciem provinciae Siciliae. {{pn|3}}De quo si vos vere ac religiose iudicaveritis, auctoritas ea, quae in vobis remanere debet, haerebit; sin istius ingentes divitiae iudiciorum religionem veritatemque perfregerint, ego hoc tam adsequar, ut iudicium potius rei publicae, quam aut reus iudicibus, aut accusator reo, defuisse videatur. ==2.== Equidem, ut de me confitear, iudices, cum multae mihi a C. Verre insidiae terra marique factae sint, quas partim mea diligentia devitarim, partim amicorum studio officioque repulerim; numquam tamen neque tantum periculum mihi adire visus sum, neque tanto opere pertimui, ut nunc in ipso iudicio. {{pn|4}}Neque tantum me exspectatio accusationis meae, concursusque tantae multitudinis (quibus ego rebus vehementissime perturbor) commovet, quantum istius insidiae nefariae, quas uno tempore mihi, vobis, M'. Glabrioni, populo Romano, sociis, exteris nationibus, ordini, nomini denique senatorio, facere conatur: qui ita dictitat, eis esse metuendum, qui quod ipsis solis satis esset surripuissent; se tantum eripuisse, ut id multis satis esse possit; nihil esse tam sanctum quod non violari, nihil tam munitum quod non expugnari pecunia possit. {{pn|5}}Quod si quam audax est ad conandum, tam esset obscurus in agendo, fortasse aliqua in re nos aliquando fefellisset. Verum hoc adhuc percommode cadit, quod cum incredibili eius audacia singularis stultitia coniuncta est. Nam, ut apertus in corripiendis pecuniis fuit, sic in spe corrumpendi iudici, perspicua sua consilia conatusque omnibus fecit. Semel, ait, se in vita pertimuisse, tum cum primum a me reus factus sit; quod, cum e provincia recens esset, invidiaque et infamia non recenti, sed vetere ac diuturna flagraret, tum, ad iudicium corrumpendum, tempus alienum offenderet. {{pn|6}}Itaque, cum ego diem in Siciliam inquirendi perexiguam postulavissem, invenit iste, qui sibi in Achaiam biduo breviorem diem potularet, — non ut is idem conficeret diligentia et industria sua quod ego meo labore et vigiliis consecutus sum, etenim ille Achaicus inquisitor ne Brundisium quidem pervenit; ego Siciliam totam quinquaginta diebus sic obii, ut omnium populorum privatorumque literas iniuriasque cognoscerem; ut perspicuum cuivis esse posset, hominem ab isto quaesitum esse, non qui reum suum adduceret, sed qui meum tempus obsideret. ==3.== Nunc homo audacissimus atque amentissimus hoc cogitat. Intellegit me ita paratum atque instructum in iudicium venire, ut non modo in auribus vestris, sed in oculis omnium, sua furta atque flagitia defixurus sim. Videt senatores multos esse testis audaciae suae; videt multos equites Romanos frequentis praeterea civis atque socios, quibus ipse insignis iniurias fecerit. Videt etiam tot tam gravis ab amicissimis civitatibus legationes, cum publicis auctoritatibus convenisse. Quae cum ita sint, usque eo de omnibus bonis male existimat, usque eo senatoria iudicia perdita profligataque esse arbitratur, ut hoc palam dictitet, non sine causa se cupidum pecuniae fuisse, quoniam in pecunia tantum praesidium experiatur esse: sese (id quod difficillimum fuerit) tempus ipsum emisse iudici sui, quo cetera facilius emere postea posset; ut, quoniam criminum vim subterfugere nullo modo poterat, procellam temporis devitaret. Quod si non modo in causa, verum in aliquo honesto praesidio, aut in alicuius eloquentia aut gratia, spem aliquam conlocasset, profecto non haec omnia conligeret atque aucuparetur; non usque eo despiceret contemneretque ordinem senatorium, ut arbitratu eius deligeretur ex senatu, qui reus fieret; qui, dum hic quae opus essent compararet, causam interea ante eum diceret. Quibus ego rebus quid iste speret et quo animum intendat, facile perspicio. Quam ob rem vero se confidat aliquid perficere posse, hoc praetore, et hoc consilio, intellegere non possum. Unum illud intellego (quod populus Romanus in reiectione iudicum iudicavit), ea spe istum fuisse praeditum ut omnem rationem salutis in pecunia constitueret; hoc erepto praesidio, ut nullam sibi rem adiumento fore arbitraretur. ==4.== Etenim quod est ingenium tantum, quae tanta facultas dicendi aut copia, quae istius vitam, tot vitiis flagitiisque convictam, iampridem omnium voluntate iudicioque damnatam, aliqua ex parte possit defendere? Cuius ut adulescentiae maculas ignominiasque praeteream, quaestura [primus gradus honoris] quid aliud habet in se, nisi [Cn. Carbonem spoliatum] a quaestore suo pecunia publica nudatum et proditum consulem? desertum exercitum? relictam proviciam? sortis necessitudinem religionemque violatam? Cuius legatio exitium fuit Asiae totius et Pamphyliae: quibus in provinciis multas domos, plurimas urbis, omnia fana depopulatus est, tum cum [in Cn. Dolabellam] suum scelus illud pristinum renovavit et instauravit quaestorium; cum eum, cui et legatus et pro quaestore fuisset, et in invidiam suis maleficiis adduxit, et in ipsis periculis non solum deseruit, sed etiam oppugnavit ac prodidit. Cuius praetura urbana aedium sacrarum fuit publicorumque operum depopulatio; simul in iure dicundo, bonorum possessionumque, contra omnium instituta, addictio et condonatio. Iam vero omnium vitiorum suorum plurima et maxima constituit monumenta et indicia in provincia Sicilia; quam iste per triennium ita vexavit ac perdidit ut ea restitui in antiquum statum nullo modo possit; vix autem per multos annos, innocentisque praetores, aliqua ex parte recreari aliquando posse videatur. Hoc praetore, Siculi neque suas leges, neque nostra senatus consulta, neque communia iura tenuerunt. Tantum quisque habet in Sicilia, quantum hominis avarissimi et libidinosissimi aut imprudentiam subterfugit, aut satietati superfuit. ==5.== Nulla res per triennium, nisi ad nutum istius, iudicata est: nulla res cuiusquam tam patria atque avita fuit, quae non ab eo, imperio istius, abiudicaretur. Innumerabiles pecuniae ex aratorum bonis novo nefarioque instituto coactae; socii fidelissimi in hostium numero existimati; cives Romani servilem in modum cruciati et necati; homines nocentissimi propter pecunias iudicio liberati; honestissimi atque integerrimi, absentes rei facti, indicta causa damnati et eiecti; portus munitissimi, maximae tutissimaeque urbes piratis praedonibusque patefactae; nautae militesque Siculorum, socii nostri atque amici, fame necati; classes optimae atque opportunissimae, cum magna ignominia populi Romani, amissae et perditae. Idem iste praetor monumenta antiquissima, partim regum locupletissimorum, quae illi ornamento urbibus esse voluerunt, partim etiam nostrorum imperatorum, quae victores civitatibus Siculis aut dederunt aut reddiderunt, spoliavit, nudavitque omnia. Neque hoc solum in statuis ornamentisque publicis fecit; sed etiam delubra omnia, sanctissimis religionibus consecrata, depeculatus est. Deum denique nullum Siculis, qui ei paulo magis adfabre atque antiquo artificio factus videretur, reliquit. In stupris vero et flagitiis, nefarias eius libidines commemorare pudore deterreor; simul illorum calamitatem commemorando augere nolo, quibus liberos coniugesque suas integras ab istius petulantia conservare non licitum est. At enim haec ita commissa sunt ab isto, ut non cognita sint ab hominibus? Hominem arbitror esse neminem qui nomen istius audierit, quin facta quoque eius nefaria commemorare possit; ut mihi magis timendum sit, ne multa crimina praetermittere, quam ne qua in istum fingere, existimer. Neque enim mihi videtur haec multitudo, quae ad audiendum convenit, cognoscere ex me causam voluisse, sed ea, quae scit, mecum recognoscere. ==6.== Quae cum ita sint, iste homo amens ac perditus alia mecum ratione pugnat. Non id agit, ut alicuius eloquentiam mihi opponat; non gratia, non auctoritate cuiusquam, non potentia nititur. Simulat his se rebus confidere, sed video quid agat (neque enim agit ocultissime); proponit inania mihi nobilitatis, hoc est, hominum adrogantium, nomina; qui non tam me impediunt quod nobiles sunt, quam adiuvant quod noti sunt. Simulat se eorum praesidio confidere, cum interea aliud quiddam iam diu machinetur. Quam spem nunc habeat in manibus, et quid moliatur, breviter iam, iudices, vobis exponam: sed prius, ut ab initio res ab eo constituta sit, quaeso, cognoscite. Ut primum e provincia rediit, redemptio est huius iudici facta grandi pecunia. Mansit in condicione atque pacto usque ad eum finem, dum iudices reiecti sunt. Postea quam reiectio iudicum facta est — quod et in sortitione istius spem fortuna populi Romani, et in reiciendis iudicibus mea diligentia, istorum impudentiam vicerat — renuntiata est tota condicio. Praeclare se res habebat. Libelli nominum vestrorum, consilique huius, in manibus erant omnium. Nulla nota, nullus color, nullae sordes videbantur his sententiis adlini posse: cum iste repente, ex alacri atque laeto, sic erat humilis atque demissus, ut non modo populo Romano, sed etiam sibi ipse, condemnatus videretur. Ecce autem repente, his diebus paucis comitiis consularibus factis, eadem illa vetera consilia pecunia maiore repetuntur; eaedemque vestrae famae fortunisque omnium insidiae per eosdem homines comparantur. Quae res primo, iudices, pertenui nobis argumento indicioque patefacta est: post, aperto suspicionis introitu, ad omnia intima istorum consilia sine ullo errore pervenimus. ==7.== Nam, ut Hortensium consul designatus, domum reducebatur e Campo, cum maxima frequentia ac multitudine fit obviam casu ei multitudini C. Curio; quem ego hominem honoris [potius quam contumeliae] causa nominatum volo. Etenim ea dicam, quae ille si commemorari noluisset, non tanto in conventu, tam aperte palamque dixisset: quae tamen a me pedetentim cauteque dicentur; ut et amicitiae nostrae et dignitatis illius habita ratio esse intellegatur. Videt ad ipsum fornicem Fabianum in turba Verrem: appellat hominem, et ei voce maxima gratulatur: ipsi Hortensio, qui consul erat factus, propinquis necessariisque eius, qui tum aderant, verbum nullum facit: cum hoc consistit; hunc amplexatur; hunc iubet sine cura esse. "Renuntio," inquit, "tibi, te hodiernis comitiis esse absolutum." Quod cum tam multi homines honestissimi audissent, statim ad me defertur: immo vero, ut quisque me viderat, narrabat. Aliis illud indignum, aliis ridiculum, videbatur: ridiculum eis qui istius causam in testium fide, in criminum ratione, in iudicum potestate, non in comitiis consularibus, positam arbitrabantur: indignum eis, qui altius aspiciebant, et hanc gratulationem ad iudicium corrumpendum spectare videbant. Etenim sic ratiocinabantur, sic honestissimi homines inter se et mecum loquebantur: aperte iam et perspicue nulla esse iudicia. Qui reus pridie iam ipse se condemnatum putabat, is, postea quam defensor eius consul est factus, absolvitur! Quid igitur? quod tota Sicilia, quod omnes Siculi, omnes negotiatores, omnes publicae privataeque litterae Romae sunt, nihilne id valebit? nihil, invito consule designato! Quid? iudices non crimina, non testis, non existimationem populi Romani sequentur? Non: omnia in unius potestate ac moderatione vertentur. ==8.== Vere loquar, iudices: vehementer me haec res commovebat. Optimus enim quisque ita loquebantur: iste quidem tibi eripietur: sed nos non tenebimus iudicia diutius. Etenim quis poterit, Verre absoluto, de transferendis iudiciis recusare? Erat omnibus molestum: neque eos tam istius hominis perditi subita laetitia, quam hominis amplissimi nova gratulatio, commovebat. Cupiebam dissimulare me id moleste ferre: cupiebam animi dolorem vultu tegere, et taciturnitate celare. Ecce autem, illis ipsis diebus, cum praetores designati sortirentur, et M. Metello obtigisset, ut is de pecuniis repetundis quaereret, nuntiatur mihi tantam isti gratulationem esse factam, ut is domum quoque pueros mitteret, qui uxori suae nuntiarent. Sane ne haec quidem mihi res placebat: neque tamen, tanto opere quid in hac sorte metuendum mihi esset, intellegebam. Unum illud ex hominibus certis, ex quibus omnia comperi, reperiebam: fiscos compluris cum pecunia Siciliensi, a quodam senatore ad equitem Romanum esse translatos: ex his quasi decem fiscos ad senatorem illum relictos esse, comitiorum meorum nomine: divisores omnium tribuum noctu ad istum vocatos. Ex quibus quidam, qui se omnia mea causa debere arbitrabatur, eadem illa nocte ad me venit: demonstrat, qua iste oratione usus esset: commemorasse istum, quam liberaliter eos tractasset [etiam] antea, cum ipse praeturam petisset, et proximis consularibus praetoriisque comitiis: deinde continuo esse pollicitum, quantam vellent pecuniam, si me aedilitate deiecissent. Hic alios negasse audere; alios respondisse, non putare id perfici posse: inventum tamen esse fortem amicum, ex eadem familia, Q. Verrem, Romilia, ex optima divisorum disciplina, patris istius discipulum atque amicum, qui, HS quingentis milibus depositis, id se perfecturum polliceretur: et fuisse tum non nullos, qui se una facturos esse dicerent. Quae cum ita esset, sane benevolo animo me, ut magno opere caverem praemonebat. ==9.== Sollicitabar rebus maximis uno atque eo perexiguo tempore. Urgebant comitia; et in his ipsis oppugnabar grandi pecunia. Instabat iudicium: ei quoque negotio fisci Sicilienses minabantur. Agere quae ad iudicium pertinebant libere, comitiorum metu deterrebar: petitioni toto animo servire, propter iudicium non licebat. Minari denique divisoribus ratio non erat, propterea quod eos intellegere videbam me hoc iudicio districtum atque obligatum futurum. Atque hoc ipso tempore Siculis denuntiatum esse audio, primum ab Hortensio, domum ad illum ut venirent: Siculos in eo sane liberos fuisse; qui quam ob rem arcesserentur cum intellegerent, non venisse. Interea comitia nostra, quorum iste se, ut ceterorum hoc anno comitiorum, dominum esse arbitrabatur, haberi coepta sunt. Cursare iste homo potens, cum filio blando et gratioso, circum tribus: paternos amicos, hoc est divisores, appellare omnes et convenire. Quod cum esset intellectum et animadversum, fecit animo libentissimo populus Romanus, ut cuius divitiae me de fide deducere non potuissent, ne eiusdem pecunia de honore deicerer. Postea quam illa petitionis magna cura liberatus sum, animo coepi multo magis vacuo ac soluto, nihil aliud nisi de iudicio agere et cogitare. Reperio, iudices, haec ab istis consilia inita et constituta, ut, quacumque posset ratione, res ita duceretur, ut apud M. Metellum praetorem causa diceretur. In eo esse haec commoda: primum M. Metellum amicissimum; deinde Hortensium consulem non [solum, sed] etiam Q. Metellum, qui quam isti sit amicus attendite: dedit enim praerogativam suae voluntatis eius modi, ut isti pro praerogativis eam reddidisse videatur. An me taciturum tantis de rebus existimavistis? et me, in tanto rei publicae existimationisque meae periculo, cuiquam consulturum potius quam officio et dignitati meae? Arcessit alter consul designatus Siculos: veniunt non nulli, propterea quod L. Metellus esset praetor in Sicilia. Cum iis ita loquitur: se consulem esse; fratrem suum alterum Siciliam provinciam obtinere, alterum esse quaesiturum de pecuniis repetundis; Verri ne noceri possit multis rationibus esse provisum. ==10.== Quid est, quaeso, Metelle, iudicium corrumpere, si hoc non est? testis, praesertim [Siculos], timidos homines et adflictos, non solum auctoritate deterrere, sed etiam consulari metu, et duorum praetorum potestate? Quid faceres pro innocente homine et propinquo, cum propter hominem perditissimum atque alienissimum de officio ac dignitate decedis, et committis, ut, quod ille dictitat, alicui, qui te ignoret, verum esse videatur? Nam hoc Verrem dicere aiebant, te non fato, ut ceteros ex vestra familia, sed opera sua consulem factum. Duo igitur consules et quaesitor erunt ex illius voluntate. "Non solum effugiemus" inquit "hominem in quaerendo nimium diligentem, nimium servientem populi existimationi, M'. Glabrionem: accedet etiam nobis illud. iudex est M. Caesonius, conlega nostri accusatoris, homo in rebus iudicandis spectatus et cognitus, quem minime expediat esse in eo consilio quod conemur aliqua ratione corrumpere: propterea quod iam antea, cum iudex in iuniano consilio fuisset, turpissimum illud facinus non solum graviter tulit, sed etiam in medium protulit. Hunc iudicem ex Kal. ianuariis non habebimus. Q. Manlium, et Q. Cornificium, duos severissimos atque integerrimos iudices, quod tribuni plebis tum erunt, iudices non habebimus. P. Sulpicius, iudex tristis et integer, magistratum ineat oportet Nonis Decembribus. M. Crepereius, ex acerrima illa equestri familia et disciplina; L. Cassius ex familia cum ad ceteras res tum ad iudicandum severissima; Cn. Tremellius, homo summa religione et diligentia, — tres hi, homines veteres tribuni militares sunt designati: ex Kal. ianuariis non iudicabunt. Subsortiemur etiam in M. Metelli locum, quoniam is huic ipsi quaestioni praefuturus est. Ita secundum Kalendas ianuarias, et praetore et prope tot consilio commutato, magnas accusatoris minas, magnamque exspectationem iudici, ad nostrum arbitrium libidinemque eludemus." Nonae sunt hodie Sextiles: hora VIII. convenire coepistis. Hunc diem iam ne numerant quidem. Decem dies sunt ante ludos votivos, quos C. Pompeius facturus est. Hi ludi dies quindecim auferent: deinde continuo Romani consequentur. Ita prope XL. diebus interpositis, tum denique se ad ea quae a nobis dicta erunt responsuros esse arbitrantur: deinde se ducturos, et dicendo et excusando, facile ad ludos Victoriae. Cum his plebeios esse coniunctos; secundum quos aut nulli aut perpauci dies ad agendum futuri sunt. Ita defessa ac refrigerata accusatione, rem integram ad M. Metellum praetorem esse venturam: quem ego hominem, si eius fidei diffisus essem, iudicem non retinuissem. Nunc tamen hoc animo sum, ut eo iudice quam praetore hanc rem transigi malim; et iurato suam quam iniurato aliorum tabellas committere. ==11.== Nunc ego, iudices, iam vos consulo, quid mihi faciendum putetis. Id enim consili mihi profecto taciti dabitis, quod egomet mihi necessario capiendum intellego. Si utar ad dicendum meo legitimo tempore, mei laboris industriae, diligentiaeque capiam fructum; et [ex accusatione] perficiam ut nemo umquam post hominum memoriam paratior, vigilantior, compositior ad iudicium venisse videatur. Sed, in hac laude industriae meae, reus ne elabatur summum periculum est. Quid est igitur quod fieri possit? Non obscurum, opinor, neque absconditum. Fructum istum laudis, qui ex perpetua oratione percipi potuit, in alia tempora reservemus: nunc hominem tabulis, testibus, privatis publicisque litteris auctoritatibusque accusemus. Res omnis mihi tecum erit, Hortensi. Dicam aperte: si te mecum dicendo ac diluendis criminibus in hac causa contendere putarem, ego quoque in accusando atque in explicandis criminibus operam consumerem; nunc, quoniam pugnare contra me instituisti, non tam ex tua natura quam ex istius tempore et causa [malitiose], necesse est istius modi rationi aliquo consilio obsistere. Tua ratio est, ut secundum binos ludos mihi respondere incipias; mea, ut ante primos ludos comperendinem. Ita fit ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium. ==12.== Verum illud quod institueram dicere, mihi rem tecum esse, huius modi est. Ego cum hanc causam Siculorum rogatu recepissem, idque mihi amplum et praeclarum existimassem, eos velle meae fidei diligentiaeque periculum facere, qui innocentiae abstinentiaeque fecissent; tum suscepto negotio, maius quiddam mihi proposui, in quo meam in rem publicam voluntatem populus Romanus perspicere posset. {{pn|35}}Nam illud mihi nequaquam dignum industria conatuque meo videbatur, istum a me in iudicium, iam omnium iudicio condemnatum, vocari, nisi ista tua intolerabilis potentia, et ea cupiditas qua per hosce annos in quibusdam iudiciis usus es, etiam in istius hominis desperati causa interponeretur. Nunc vero, quoniam haec te omnis dominatio regnumque iudiciorum tanto opere delectat, et sunt homines quos libidinis infamiaeque suae neque pudeat neque taedeat, — qui, quasi de industria, in odium offensionemque populi Romani inruere videantur, — hoc me profiteor suscepisse, magnum fortasse onus et mihi periculosissimum, verum tamen dignum in quo omnis nervos aetatis industriaeque meae contenderem. {{pn|36}}Quoniam totus ordo paucorum improbitate et audacia premitur et urgetur infamia iudiciorum, profiteor huic generi hominum me inimicum accusatorem, odiosum, adsiduum, acerbum adversarium. Hoc mihi sumo, hoc mihi deposco, quod agam in magistratu, quod agam ex eo loco ex quo me populus Romanus ex Kal. ianuariis secum agere de re publica ac de hominibus improbis voluit: hoc munus aedilitatis meae populo Romano amplissimum pulcherimumque polliceor. Moneo, praedico, ante denuntio; qui aut deponere, aut accipere, aut recipere, aut polliceri, aut sequestres aut interpretes corrumpendi iudici solent esse, quique ad hanc rem aut potentiam aut impudentiam suam professi sunt, abstineant in hoc iudicio manus animosque ab hoc scelere nefario. ==13.== Erit tum consul Hortensius cum summo imperio et potestate; ego autem aedilis, hoc est, paulo amplius quam privatus. Tamen huius modi haec res est, quam me acturum esse polliceor, ita populo Romano grata atque iucunda, ut ipse consul in hac causa prae me minus etiam (si fieri possit) quam privatus esse videatur. Omnia non modo commemorabuntur, sed etiam, eitis certis rebus agentur, quae inter decem annos, postea quam iudicia ad senatum translata sunt, in rebus iudicandis nefarie flagitioseque facta sunt. Cognoscet ex me populus Romanus quid sit, quam ob rem, cum equester ordo iudicaret, annos prope quinquaginta continuos, in nullo iudice [equite Romano iudicante] ne tenuissima quidem suspicio acceptae pecuniae ob rem iudicandam constituta sit: quid sit quod, iudiciis ad senatorium ordinem translatis, sublataque populi Romani in unum quemque vestrum potestate, Q. Calidus damnatus dixerit, minoris HS triciens praetorium hominem honeste non posse damnari: quid sit quod, P. Septimio senatore damnato, Q. Hortensio praetore, de pecuniis repetundis lis aestimata sit eo nomine, quod ille ob rem iudicandam pecuniam accepisset; quod in C. Herennio, quod in C. Popilio, senatoribus, qui ambo peculatus damnati sunt; quod in M. Atilio, qui de maiestate damnatus est, hoc planum factum sit, eos pecuniam ob rem iudicandam accepisse; quod inventi sint senatores, qui, C. Verre praetore urbano sortiente, exirent in eum reum, quem incognita causa condemnarent; quod inventus sit senator, qui, cum iudex esset, in eodem iudicio et ab reo pecuniam acciperet quam iudicibus divideret, et ab accusatore, ut reum condemnaret. iam vero quo modo illam labem, ignominiam, calamitatemque totius ordinis conquerar? hoc factum esse in hac civitate, cum senatorius ordo iudicaret, ut discoloribus signis iuratorum hominum sententiae notarentur? Haec omnia me diligenter severeque acturum esse, polliceor. ==14.== Quo me tandem animo fore putatis, si quid in hoc ipso iudicio intellexero simili aliqua ratione esse violatum at commissum? cum planum facere multis testibus possim, C. Verrem in Sicilia, multis audientibus, saepe dixisse, "se habere hominem potentem, cuius fiducia provinciam spoliaret: neque sibi soli pecuniam quaerere, sed ita triennium illud praeturae Siciliensis distributum habere, ut secum praeclare agi diceret, si unius anni quaestum in rem suam converteret; alterum patronis et defensoribus traderet; tertium illum uberrimum quaestuosissimumque annum totum iudicibus reservaret." Ex quo mihi venit in mentem illud dicere (quod apud M'. Glabrionem nuper cum in reiciundis iudicibus commemorassem, intellexi vehementer populum Romanum commoveri), me arbitrari, fore uti nationes exterae legatos ad populum Romanum mitterent, ut lex de pecuniis repetundis iudiciumque tolleretur. Si enim iudicia nulla sint, tantum unum quemque ablaturum putant, quantum sibi ac liberis suis satis esse arbitretur: nunc, quod eius modi iudicia sint, tantum unum quemque auferre, quantum sibi, patronis, advocatis, praetori, iudicibus, satis futurum sit: hoc profecto infinitum esse: se avarissimi hominis cupiditati satisfacere posse, nocentissimi victoriae non posse. O commemoranda iudicia, praeclaramque existimationem nostri ordinis! cum socii populi Romani iudicia de pecuniis repetundis fieri nolunt, quae a maioribus nostris sociorum causa comparata sunt. An iste umquam de se bonam spem habuisset, nisi de vobis malam opinionem animo imbibisset? Quo maiore etiam (si fieri potest) apud vos odio esse debet, quam est apud populum Romanum, cum in avaritia, scelere, periurio, vos sui similis esse arbitretur. ==15.== Cui loco (per deos immortalis!), iudices, consulite ac providete. Moneo praedicoque — id quod intellego — tempus hoc vobis divinitus datum esse, ut odio, invidia, infamia, turpitudine, totum ordinem liberetis. Nulla in iudiciis severitas, nulla religio, nulla denique iam existimantur esse iudicia. Itaque a populo Romano contemnimur, despicimur: gravi diuturnaque iam flagramus infamia. Neque enim ullam aliam ob causam populus Romanus tribuniciam potestatem tanto studio requisivit; quam cum poscebat, verbo illam poscere videbatur, re vera iudicia poscebat. Neque hoc Q. Catulum, hominem sapientissimum atque amplissimum, fugit, qui (Cn. Pompeio, viro fortissimo et clarissimo, de tribunicia potestate referente), cum esset sententiam rogatus, hoc initio est summa cum auctoritate usus: "Patres conscriptos iudicia male et flagitiose tueri: quod si in rebus iudicandis, populi Romani existimationi satis facere voluissent, non tanto opere homines fuisse tribuniciam potestatem desideraturos." Ipse denique Cn. Pompeius, cum primum contionem ad urbem consul designatus habuit, ubi (id quod maxime exspectari videbatur) ostendit se tribuniciam potestatem restituturum, factus est in eo strepitus, et grata contionis admurmuratio. Idem in eadem contione cum dixisset "populatas vexatasque esse provincias; iudicia autem turpia ac flagitiosa fieri; ei rei se providere ac consulere velle;" tum vero non strepitu, sed maximo clamore, suam populus Romanus significavit voluntatem. ==16.== Nunc autem homines in speculis sunt: observant quem ad modum sese unus quisque nostrum gerat in retinenda religione, conservandisque legibus. Vident adhuc, post legem tribuniciam, unum senatorem hominem vel tenuissimum esse damnatum: quod tametsi non reprehendunt, tamen magno opere quod laudent non habent. Nulla est enim laus, ibi esse integrum, ubi nemo est qui aut possit aut conetur corrumpere. Hoc est iudicium, in quo vos de reo, populus Romanus de vobis iudicabit. In hoc homine statuetur, possitne, senatoribus iudicantibus, homo nocentissimus pecuniosissimusque damnari. Deinde est eius modi reus, in quo homine nihil sit, praeter summa peccata maximamque pecuniam; ut, si liberatus sit, nulla alia suspicio, nisi ea quae turpissima est, residere possit. Non gratia, non cognatione, non aliis recte factis, non denique aliquo mediocri vitio, tot tantaque eius vitia sublevata esse videbuntur. Postremo ego causam sic agam, iudices: eius modi res, ita notas, ita testatas, ita magnas, ita manifestas proferam, ut nemo a vobis ut istum absolvatis per gratiam conetur contendere. Habeo autem certam viam atque rationem, qua omnis illorum conatus investigare et consequi possim. Ita res a me agetur, ut in eorum consiliis omnibus non modo aures hominum, sed etiam oculi [populi Romani] interesse videantur. Vos aliquot iam per annos conceptam huic ordini turpitudinem atque infamiam delere ac tollere potestis. Constat inter omnis, post haec constituta iudicia, quibus nunc utimur, nullum hoc splendore atque hac dignitate consilium fuisse. Hic si quid erit offensum, omnes homines non iam ex eodem ordine alios magis idoneos (quod fieri non potest), sed alium omnino ordinem ad res iudicandas quaerendum arbitrabuntur. ==17.== Quapropter, primum ab dis immortalibus, quod sperare mihi videor, hoc idem, iudices, opto, ut in hoc iudicio nemo improbus praeter eum qui iampridem inventus est reperiatur: deinde si plures improbi fuerint, hoc vobis, hoc populo Romano, iudices, confirmo, vitam (mehercule) mihi prius, quam vim perseverantiamque ad illorum improbitatem persequendam defuturam. Verum, quod ego laboribus, periculis, inimicitiisque meis, tum cum admissum erit dedecus severe me persecuturum esse polliceor, id ne accidat, tu tua auctoritate, sapientia, diligentia, M'. Glabrio, potes providere. Suscipe causam iudiciorum: suscipe causam severitatis, integritatis, fidei, religionis: suscipe causam senatus, ut is, hoc iudicio probatus, cum populo Romano et in laude et in gratia esse possit. Cogita qui sis, quo loco sis, quid dare populo Romano, quid reddere maioribus tuis, debeas: fac tibi paternae legis [Aciliae] veniat in mentem, qua lege populus Romanus de pecuniis repetundiis optimis iudiciis severissimisque iudicibus usus est. Circumstant te summae auctoritates, quae te oblivisci laudis domesticae non sinant; quae te noctis diesque commoneant, fortissimum tibi patrem, sapientissimum avum, gravissimum socerum fuisse. Qua re si [Glabrionis] patris vim et acrimoniam ceperis ad resistendum hominibus audacissimis; si avi [Scaevolae] prudentiam ad prospiciendas insidias, quae tuae atque horum famae comparantur; si soceri [Scauri] constantiam, ut ne quis te de vera et certa possit sententia demovere; intelleget populus Romanus, integerrimo atque honestissimo praetore, delectoque consilio, nocenti reo magnitudinem pecuniae plus habuisse momenti ad suspicionem criminis quam ad rationem salutis. ==18.== Mihi certum est, non committere ut in hac causa praetor nobis consiliumque mutetur. Non patiar rem in id tempus adduci, ut [Siculi], quos adhuc servi designatorum consulum non moverunt, cum eos novo exemplo universos arcesserent, eos tum lictores consulum vocent; ut homines miseri, antea socii atque amici populi Romani, nunc servi ac supplices, non modo ius suum fortunasque omnis eorum imperio amittant, verum etiam deplorandi iuris sui potestatem non habeant. Non sinam profecto, causa a me perorata [quadraginta diebus interpositis], tum nobis denique responderi, cum accusatio nostra in oblivionem diuturnitate adducta sit: non committam, ut tum haec res iudicetur, cum haec frequentia totius Italiae Roma discesserit; quae convenit uno tempore undique, comitiorum, ludorum, censendique causa. Huius iudici et laudis fructum, et offensionis periculum, vestrum; laborem sollicitudinemque, nostram; scientiam quid agatur, memoriamque quid a quoque dictum sit, omnium puto esse oportere. Faciam hoc non novum, sed ab eis qui nunc principes nostrae civitatis sunt ante factum, ut testibus utar statim: illud a me novum, iudices, cognoscetis, quod ita testis constituam, ut crimen totum explicem; ut, ubi id [interrogando] argumentis atque oratione firmavero, tum testis ad crimen adcommodem: ut nihil inter illam usitatam accusationem atque hanc novam intersit, nisi quod in illa tunc, cum omnia dicta sunt, testes dantur; hic in singulas res dabuntur; ut illis quoque eadem interrogandi facultas, argumentandi dicendique sit. Si quis erit, qui perpetuam orationem accusationemque desideret, altera actione audiet: nunc id, quod facimus — ea ratione facimus, ut malitiae illorum consilio nostro occurramus — necessario fieri intellegat. Haec primae actionis erit accusatio. Dicimus C. Verrem, cum multa libidinose, multa crudeliter, in civis Romanos atque in socios, multa in deos hominesque nefarie fecerit tum praeterea quadrigentiens sestertium ex Sicilia contra leges abstulisse. Hoc testibus, hoc tabulis privatis publicisque auctoritatibus ita vobis planum faciemus, ut hoc statuatis, etiam si spatium ad dicendum nostro commodo, vacuosque dies habuissemus, tamen oratione longa nihil opus fuisse. Dixi. {{Liber |Ante = Divinatio in Caecilium oratio |AnteNomen = In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio |Post = Liber I |PostNomen = In Verrem/Actio secunda/Liber primus }} [[en:Against Verres/First pleading]] j3kxowvszealm81dtamg3f0xapwersg 1 7361 286639 286447 2026-11-05T19:46:58Z Saumache 27923 Recensiones a conlatore [[Special:Contributions/~2026-58050-53|~2026-58050-53]] ([[User talk:~2026-58050-53|Disputatio]]) factas in superiorem redactionem a conlatore [[User:Shooke|Shooke]] factam restitui 138974 wikitext text/x-wiki == Source == The source of this work? [[Usor:Shooke|Shooke]] ([[Disputatio Usoris:Shooke|disputatio]]) 01:37, 17 Iulii 2020 (UTC) t3d13h6tljns97nch85d7c3nu0lsgd8 104 55205 286660 178414 2026-11-05T23:13:22Z EnaldoSS 18086 /* Incerta */ 286660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="EnaldoSS" /></noinclude>[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped).jpg|center|500px]] {{c|''{{sc|CELSISSIMO PRINCIPI,}}''}} {{c|GULIELMO,}} {{sc|dei. gratia. principi. avriaco. comiti. nassovi{{ae}}. cattimelliboci. viand{{ae}}. dietzi{{ae}}. ling{{ae}}. mevrs{{ae}}. bvr{{ae}}. lerdami. ver{{ae}}. vlissing{{ae}}qve. marchioni. bred{{ae}}. grav{{ae}}. ditionis. cvkian{{ae}}. diest{{ae}}. grimberg{{ae}}. herstalli. cranendoncki. varnestoni. arl{{ae}}i. noseroei. s. viti. dasborchi. polani. vvilhelmostadii. nirvarti. iselsteini. s. martinodici. montis. gertrvdis. castellorenardi. svperioris. atqve. inferioris. svvaluvv{{ae}}. domino. baroniqve. antverpi{{ae}}. bisontii. bvrgravio. h{{ae}}reditario. hollandi{{ae}}. h{{ae}}reditario. marschalco. geldri{{ae}}. hollandi{{ae}}. zelandi{{ae}}. vvestfrisi{{ae}}. ultrajecti. transisvlani{{ae}}. et. groning{{ae}}. gvbernatori. foederati. belgii. terra. mariqve. imperatori. patern{{ae}}. et. avit{{ae}}. virtvtis. ac. glori{{ae}}. h{{ae}}redi. unico. genero. regio.}} ''Domine Clementi{{ss}}ime,'' {{Is|[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped) 2.jpg|alt=B|150px]]}}Ra{{s}}ilia Medica, quum {{s}}alutiferos {{s}}uos the{{s}}auros in natali tibi Batavia, tamquam illu{{s}}tri{{s}}{{s}}imo Europ{{ae}} theatro, diver{{s}}i c{{ae}}li {{s}}olique hominibus exponere {{et}} condonare con{{s}}titui{{s}}{{s}}et, Tu{{ae}} Cel{{s}}itudini {{s}}e approbare primam, Tuo beneficio apud c{{ae}}teros uti convenienti{{s}}{{s}}imum putavit. Neque mereri parum {{s}}ibi vi{{s}}a e{{s}}t Principalis Nominis auctoritatem, quum {{s}}ummam non {{s}}olum {{et}} incredibilem adferat, quam pro minimo tamen {{s}}ui {{ae}}{{s}}timat, delectationem; {{s}}ed ii{{s}}dem facie quoque ac<noinclude>{{rh||* ''3''|figura}}</noinclude> 2a1jv8nkaspx2rhf1h753esxi53chhu 286690 286660 2026-11-06T04:40:06Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped).jpg|center|500px]] {{c|{{x-larger|''{{sc|CELSISSIMO PRINCIPI,}}''}}}} {{c|{{xxxx-larger|{{spatium|0.8em|GULIELMO}},}}}} <div style="text-align: justify; text-align-last: justify; margin-left: 3em; margin-right: 0;">{{x-larger|{{sc|dei. gratia. principi. avriaco. comiti. nassovi{{ae}}. cattimelliboci. viand{{ae}}. dietzi{{ae}}. ling{{ae}}. mevrs{{ae}}. bvr{{ae}}. lerdami. ver{{ae}}. vlissing{{ae}}qve. marchioni. bred{{ae}}. grav{{ae}}. ditionis. cvkian{{ae}}. diest{{ae}}. grimberg{{ae}}. herstalli. cranendoncki. varnestoni. arl{{ae}}i. noseroei. s. viti. dasborchi. polani. vvilhelmostadii. nirvarti. iselsteini. s. martinodici. montis. gertrvdis. castellorenardi. svperioris. atqve. inferioris. svvaluvv{{ae}}. domino. baroniqve. antverpi{{ae}}. bisontii. bvrgravio. h{{ae}}reditario. hollandi{{ae}}. h{{ae}}reditario. marschalco. geldri{{ae}}. hollandi{{ae}}. zelandi{{ae}}. vvestfrisi{{ae}}. ultrajecti. transisvlani{{ae}}. et. groning{{ae}}. gvbernatori. foederati. belgii. terra. mariqve. imperatori. patern{{ae}}. et. avit{{ae}}. virtvtis. ac. glori{{ae}}. h{{ae}}redi. unico. genero. regio.}}}}</div> {{dhr}} {{c|{{larger|''Domine Clementi{{ss}}ime,''}}}} {{Is|[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped) 2.jpg|alt=B|150px]]}}{{larger|Ra{{s}}ilia Medica, quum {{s}}alutiferos {{s}}uos the{{s}}auros in natali tibi Batavia, tamquam illu{{s}}tri{{s}}{{s}}imo Europ{{ae}} theatro, diver{{s}}i c{{ae}}li {{s}}olique hominibus exponere {{et}} condonare con{{s}}titui{{s}}{{s}}et, Tu{{ae}} Cel{{s}}itudini {{s}}e approbare primam, Tuo beneficio apud c{{ae}}teros uti convenienti{{s}}{{s}}imum putavit. Neque mereri parum {{s}}ibi vi{{s}}a e{{s}}t Principalis Nominis auctoritatem, quum {{s}}ummam non {{s}}olum {{et}} incredibilem adferat, quam pro minimo tamen {{s}}ui {{ae}}{{s}}timat, delectationem; {{s}}ed ii{{s}}dem facie quoque ac}}<noinclude>{{rh||* ''3''|figura}}</noinclude> qdrqthgirh9xos8398tdbj7phpugh2d 286691 286690 2026-11-06T04:49:38Z EnaldoSS 18086 286691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped).jpg|center|500px]] {{c|{{x-larger|''{{sc|CELSISSIMO PRINCIPI}}'',}}}} {{c|{{xxxx-larger|{{spatium|0.8em|GULIELMO}},}}}} <div style="text-align: justify; margin-left: 3em; margin-right: 0;">{{x-larger|{{sc|dei. gratia. principi. avriaco. comiti. nassovi{{ae}}. cattimelliboci. viand{{ae}}. dietzi{{ae}}. ling{{ae}}. mevrs{{ae}}. bvr{{ae}}. lerdami. ver{{ae}}. vlissing{{ae}}qve. marchioni. bred{{ae}}. grav{{ae}}. ditionis. cvkian{{ae}}. diest{{ae}}. grimberg{{ae}}. herstalli. cranendoncki. varnestoni. arl{{ae}}i. noseroei. s. viti. dasborchi. polani. vvilhelmostadii. nirvarti. iselsteini. s. martinodici. montis. gertrvdis. castellorenardi. svperioris. atqve. inferioris. svvaluvv{{ae}}. domino. baroniqve. antverpi{{ae}}. bisontii. bvrgravio. h{{ae}}reditario. hollandi{{ae}}. h{{ae}}reditario. marschalco. geldri{{ae}}. hollandi{{ae}}. zelandi{{ae}}. vvestfrisi{{ae}}. ultrajecti. transisvlani{{ae}}. et. groning{{ae}}. gvbernatori. foederati. belgii. terra. mariqve. imperatori. patern{{ae}}. et. avit{{ae}}. virtvtis. ac. glori{{ae}}. h{{ae}}redi. unico. genero. regio.}}}}</div> {{dhr}} {{c|{{larger|''Domine Clementi{{ss}}ime,''}}}} {{Is|[[File:Historia naturalis Brasiliae 008 (cropped) 2.jpg|alt=B|150px]]}}{{larger|Ra{{s}}ilia Medica, quum {{s}}alutiferos {{s}}uos the{{s}}auros in natali tibi Batavia, tamquam illu{{s}}tri{{s}}{{s}}imo Europ{{ae}} theatro, diver{{s}}i c{{ae}}li {{s}}olique hominibus exponere {{et}} condonare con{{s}}titui{{s}}{{s}}et, Tu{{ae}} Cel{{s}}itudini {{s}}e approbare primam, Tuo beneficio apud c{{ae}}teros uti convenienti{{s}}{{s}}imum putavit. Neque mereri parum {{s}}ibi vi{{s}}a e{{s}}t Principalis Nominis auctoritatem, quum {{s}}ummam non {{s}}olum {{et}} incredibilem adferat, quam pro minimo tamen {{s}}ui {{ae}}{{s}}timat, delectationem; {{s}}ed ii{{s}}dem facie quoque ac}}<noinclude>{{larger|{{rh||* ''3''|figura}}}}</noinclude> 27islc21dsbmen73b1czqxqqhxpdskb 104 55207 286692 212841 2026-11-06T04:58:01Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>{{larger|figura jucundi{{s}}simis {{s}}peciebus, quo po{{s}}t hunc c{{oe}}lo delatum {{s}}piritum nullum majus bonum datum mortalibus, {{s}}anitatis, bon{{ae}} corporis eju{{s}}que {{s}}en{{s}}uum habitudinis, vit{{ae}} tuend{{ae}}, {{et}} p{{ae}}ne, {{s}}i fas e{{s}}t dicere, fatalium ac decretoriorum temporum prorogandorum novas rationes proponit totius ac tanti orbis incolis {{et}} pr{{ae}}{{s}}entibus {{et}} futuris, neque fluxas {{et}} ami{{s}}sioni aut oblivioni obnoxias, {{s}}ed {{ae}}ternis litterarum notis illigatas. Fuit illa pri{{s}}cis {{s}}eculis regi{{ae}} eruditionis pars eximia percontari naturam {{et}} c{{oe}}li ac terr{{ae}} mariumque cen{{s}}us atque opes {{s}}crutando eruere, combinati{{s}}que Apollinis {{et}} Martis {{s}}tudiis, qua{{s}}i majorem regno po{{s}}{{s}}e{{s}}sionem {{s}}uam facere. Sic C{{ae}}{{s}}ar media inter pr{{ae}}lia {{et}} arma c{{oe}}li plagis {{s}}uperi{{s}}que vacabat. Ip{{s}}um quoque Solomonem {{et}} Zoroa{{s}}trem reges, naturę proprietates: rerumque cau{{s}}as non modo callui{{s}}{{s}}e, {{s}}ed pie {{et}} {{s}}apienter interpretatos e{{s}}{{s}}e ex libris plus quam Hi{{s}}toric{{ae}} veritatis novimus. Alexandrum Magnum inflammatum cupidine animalium naturas no{{s}}cendi, delega{{s}}{{s}}e eam commentationem Ari{{s}}toteli, eique aliquot millia hominum, quos venatus, aucupia, pi{{s}}catu{{s}}que alebant, parere ju{{s}}{{s}}i{{s}}{{s}}e, Plinius auctor e{{s}}t. Cujus decoris exemplum in Illu{{s}}tri{{s}}sima Tua Na{{s}}{{s}}ovia domo hic pr{{ae}}terire res ip{{s}}a vetat, quia {{s}}cio hoc etiam tu{{ae}} pietatis {{et}} magni animi e{{s}}{{s}}e, Cel{{s}}i{{s}}sime Princeps, quod tuarum certus, Cognatorum tuorum quoque laudes libenter exaudis. Excellenti{{s}}simus enim Comes I. Mauritius, in India Occidentali, domitis provinciis compluribus, terre{{s}}tribus navalibu{{s}}que pr{{ae}}liis decertatis, religione {{s}}incera defen{{s}}a {{et}} aucta, inter tantos labores {{et}} {{s}}umm{{ae}} rei curam, quod ad corpus animumque recreandum vacui temporis {{s}}ibi concedebat, unico propemodum tribuebat avocamento, ingenii cultui, adeoque abacum {{et}} doctum illum pulverem Archimedi{{ae}} {{s}}ubtilitati {{ae}}mulus agitabat: tum {{et}} conatus ho{{s}}ce no{{s}}tros circa Hi{{s}}toriam Naturalem ita promovebat, ut ip{{s}}e non modo in{{s}}itam multorum vim perdi{{s}}ceret, {{s}}ed ad publicum fructum prodendorum eorum viam aperiret. Equidem, {{s}}i cuiquam,}}<noinclude>{{Larger|{{rh|||mihi}}}}</noinclude> kbxd5ozq2at0xum5fu1f388d03i9scx 104 55208 286693 212842 2026-11-06T05:06:58Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>{{larger|mihi hanc rem commodam accidi{{s}}{{s}}e hic fateri libet, qui inter honorata mini{{s}}teria, qu{{ae}} pro {{s}}plendidi{{s}}sima Societate, atque Illu{{s}}tri{{s}}simo Comite Na{{s}}{{s}}ovio, {{s}}ubibam, hac mea peregrinatione patri{{ae}} {{s}}imul {{et}} mihi in{{s}}ervire, atque ad po{{s}}teritatem aliquid tran{{s}}mittere de{{s}}ideravi. Quamobrem Hi{{s}}tori{{ae}} Naturalis partem dome{{s}}tico meo G. Marcgravio commi{{s}}i, partem, quantum per muneris curas indefe{{s}}{{s}}a ob{{s}}ervatione licuit, ip{{s}}e collegi {{et}} in u{{s}}us applicavi, terr{{ae}} {{et}} animalium, ip{{s}}orum denique hominum vi{{s}}cera lu{{s}}travi, {{s}}pecierum {{s}}imilitudines ad vivum delineavi, vires {{et}} pote{{s}}tates {{s}}implici {{s}}tylo enarravi, {{et}} quantis inde profectibus Medicin{{ae}} {{s}}cientia auge{{s}}cere po{{s}}{{s}}it, demon{{s}}travi. Audiant, licet, qui pertinacia majore dubium an in{{s}}citia in {{s}}olas veterum ob{{s}}ervationes jurati, atque eorundem ve{{s}}tigiis anxie in{{s}}i{{s}}tentes, artem medendi omnibus partibus con{{s}}ummatam exi{{s}}timant, {{et}} altius abdita natur{{ae}} rimari atque inventis u{{s}}que addere, religioni habent, dum pigriti{{ae}} {{s}}u{{ae}} velificantur, {{et}} pr{{ae}}cedentium indu{{s}}triâ {{s}}ervitutem aut {{s}}oporem imponi {{s}}ibi patiuntur. Enimvero, {{s}}icut antiquorum in{{s}}tituta adhibere {{et}} venerari grat{{ae}} pietatis e{{s}}t, {{s}}ic nobis omne jus doctrinarum fines ac pom{{ae}}ria proferendi interdicere invidia {{et}} detrectatio debet cen{{s}}eri. Neque enim (ut Plinii verba mihi vindicem) qua{{s}}i la{{s}}{{s}}a {{et}} eff{{ae}}ta natura e{{s}}t, ut jam nihil laudabile pariat: neque illi hac fini {{s}}crip{{s}}erunt, ut nos ab {{s}}imili conatu deterrerent, {{s}}ed ut exemplar oper{{ae}} egregie collocand{{ae}} haberemus. Quod {{s}}i ca{{s}}ti{{s}}simi illi natur{{ae}} {{s}}acerdotes Hippocrates {{et}} Ari{{s}}toteles ab inferis exi{{s}}tere po{{s}}{{s}}ent, illos tamquam degeneres di{{s}}cipulos ejurarent, {{et}} vi{{s}}o novi hoc orbis theatro, non parcioribus, opinor, tot rerum ignorantiam lacrimis, quam Abderitanus ille {{s}}ortis utriu{{s}}que ca{{s}}us ri{{s}}u, conte{{s}}tarentur. Sed eos quidem res ip{{s}}a {{s}}atis confutat. Tu vero, Cel{{s}}i{{s}}sime atque Invicte Princeps, accipe {{s}}ereno vultu hoc Americ{{ae}} inter l{{ae}}ti{{s}}sima exordia imperii ac principatus tui, Tibi {{s}}e commendantis, Teque patronum {{s}}ibi adoptantis, non vile, nec {{s}}pecie magis, quam u{{s}}u {{ae}}{{s}}timandum}}<noinclude>{{larger|{{rh||* 4|donum.}}}}</noinclude> 3ge3orm0gxigwl5i56iqhhj93w1y901 104 55209 286694 178422 2026-11-06T05:22:36Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>{{larger|donum. Veronen{{s}}em illum librorum helluonem, non confero mecum:}} {{c|''Sed longe {{s}}equor, {{et}} ve{{s}}tigia pronus adoro.''}} {{larger|Tamen re non multum differimus, eique Hi{{s}}toriam Naturalem C{{ae}}{{s}}ari Tito Ve{{s}}pa{{s}}iano, deliciis populi Romani, in{{s}}crip{{s}}i{{s}}{{s}}e honori fuit. Tu no{{s}}tr{{ae}} delici{{ae}}: Tuorum majorum ductu Belg{{ae}}, quo naviga{{s}}{{s}}e magnum fuit, eam provinciam fecimus; qu{{ae}} nihil ni{{s}}i ferrum {{et}} mortes minabantur, ita navigabimus, ut non modo auri talentis {{et}} precio{{s}}i{{s}}simis mercibus nos ditet, {{s}}ed etiam corporum no{{s}}trorum vit{{ae}} fidelia adminicula pr{{ae}}beat: Tuo {{s}}e per{{s}}everaturum in fide no{{s}}tra hoc pignore, velut rato omine {{s}}ancit. Ita velit faxitque Deus Immortalis, qui quavis in minima naturarum {{s}}u{{ae}} immen{{s}}{{ae}} potenti{{ae}}, {{s}}apienti{{ae}}, bonitatis notas impre{{s}}sit: Idem Cel{{s}}itudinem Tuam cum omni illu{{s}}tri{{s}}sima domo {{s}}o{{s}}pites {{et}} incolumes diu propitius {{s}}ervet, ut omnibus de{{s}}ideratis potiti in pro{{s}}peris perpetui{{s}}que {{s}}ucce{{s}}sibus quam longi{{s}}simum {{ae}}vum exigatis.}} {{dhr|5em}} <div style="margin-left: 60%; margin-right: 10%; text-align: left;">''Cel{{s}}itudinis ve{{s}}tr{{ae}}''</div> {{dhr|5em}} <div style="margin-left: 40%; margin-right: 10%; text-align: center;">Devoti{{s}}{{s}}imus {{et}} Humillimus Cliens</div> {{dhr|5em}} {{right|{{larger|{{sc|gulielmus piso.}}}}}}<noinclude>{{dhr|10em}}{{rh|||{{sc|Bene-}}}}</noinclude> 4hwghufyn27xilt3veci45e0axr6nx8 104 55210 286695 237985 2026-11-06T05:50:48Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" /></noinclude>[[File:Historia naturalis Brasiliae 012 (cropped).jpg|center|500px]] {{dhr}} {{c|{{xx-larger|{{spatium|0.2em|BENEVOLO}}}}}} {{c|{{xxx-larger|{{spatium|0.8em|LECTOR}}I.}}}} {{dhr}} {{Is|[[File:Historia naturalis Brasiliae 012 (cropped) 2.jpg|150px|alt=P]]}}{{larger|''Auca de pr{{ae}}cipuis Bra{{s}}ili{{ae}} Medicis, minu{{s}}que ante hac cognitis rerum naturalium qualitatibus exhibere con{{s}}titui. Quarum Hi{{s}}toriam nec altius extendere, multo minus ad pompam exornare volui. Quod veritati {{s}}imul ac brevitati {{s}}tudens, qu{{ae}} vel incerta vel {{s}}uper{{s}}titio{{s}}a'' (''{{s}}icut non pauca quidem e{{s}}t reperire per va{{s}}tam illam Americanam Barbariem'') ''in alios derivarem. Facile equidem vulgare illud vitium condonandum fore exi{{s}}timo, {{s}}pecio{{s}}is {{s}}cilicet titulis fronti{{s}}picio libri pr{{ae}}fixis, {{s}}uperbire. At vero illud majus mihi videtur emendandum potius quam culpandum, {{s}}eculi cacoëthes, tumido {{et}} pr{{ae}}coci opere in umbra domi enutrito, po{{s}}teros demereri, totque crudis {{et}} inexpertis exoticis ex remoti{{ss}}imis mundi cardinibus hinc inde corra{{s}}is, paginas tantum replendo errores propagare. Cum vel circa ea qu{{ae}} trita in Scholis, totque retro {{s}}eculis ante oculos po{{s}}ita non leviter etiam nunc c{{ae}}cutiamus. Ego quidem omne tuli{{s}}{{s}}e punctum videbor, {{s}}i me veritatis anti{{s}}titem, nec huic, nec illi vitio obnoxium, ho{{s}}que tenuiores conatus, Sileno Alcibiadis potius, quam Templo Aegyptiaco {{s}}imiles, {{ae}}qua po{{s}}teritas judicaverit. Invitatus enim quondam ab Ampli{{ss}}imis Societatis Indi{{ae}} Occidentalis undeviginti Viris, ut Illu{{s}}tri{{ss}}imo Na{{s}}{{s}}avi{{ae}} Comiti, tum quoque Bra{{s}}ili{{ae}}, qua paret Belgis, in arte Apollinari pr{{ae}}e{{s}}{{s}}em: public{{ae}} utilitatis fore mecum arbitrati {{s}}unt Spectati{{ss}}imi Viri D. Albertus Coenradi Burg, {{et}} D. Ioannes de Laet, primi Mu{{s}}arum fautores, mole{{s}}tam hanc provinciam mihi impo{{s}}itam natur{{ae}} indagatione horis {{s}}ubci{{s}}ivis lenire. Cui {{s}}imul oneri publico {{et}} privato ut ferendo par e{{s}}{{s}}em, Georg. Marcgravium {{et}} H. Cralitzium Germanos, Medicin{{ae}} {{et}} Mathe{{s}}eos candidatos mihi adjungi vi{{s}}um fuit. Hic immatura morte {{s}}uffocatus: Ille {{s}}edulus''}}<noinclude>{{larger|{{rh|||''per''}}}}</noinclude> lfbzi4kz9w7afkbm8l06jtqfn8xan9a 104 64939 286696 212912 2026-11-06T06:05:52Z EnaldoSS 18086 /* Emendata */ 286696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="EnaldoSS" />{{rh||{{sc|AD LECTOREM.}}|}}</noinclude>{{larger|''per {{s}}exennium Mediterraneorum locorum explorator; meis primum, mox Illu{{s}}tr. Comitis {{s}}ub{{s}}idiis {{s}}uffultus, partes {{s}}uas circa Geographicas, A{{s}}tronomicas, Hi{{s}}tori{{ae}}que Naturalis ob{{s}}ervationes, acriter tutatus e{{s}}t. Atque in Africam tandem transfretans {{s}}uccubuit. Quamobrem ne illius Viri periret memoria, A{{s}}tronomica Clari{{ss}}imo D. Profe{{s}}{{s}}ori Golio, aliquando edenda: Hi{{s}}toriam vero Naturalem cur{{ae}} Pr{{ae}}{{s}}tanti{{ss}}imi Viri I. de Laet, de Americanis meriti{{ss}}imo, per Illu{{s}}tri{{s}}{{s}}. Mauritium Na{{s}}{{s}}ovium tradi curavi. Atque ut defuncti cineribus {{s}}ua per{{s}}olverentur pr{{ae}}mia, opus ejus po{{s}}thumum meis tractatibus non intermi{{s}}ceri, {{s}}ed adjungi volui.''}} {{larger|''Qu{{ae}}cunque itaque ob{{s}}ervatu digna ex beati{{ss}}imo hoc natur{{ae}} theatro, vel à me eruta, vel à primis incolis nobis tradita {{s}}unt, examini {{et}} praxi {{s}}ubjeci, ac qua potui {{s}}edulitate {{et}} {{s}}inceritate, vera à fal{{s}}is, noxia à {{s}}alutaribus di{{s}}crevi. Tandemque eorum imagines ad vivum à pictore mecum per de{{s}}erta peregrinante expre{{s}}{{s}}as, adjunxi. Si hoc qualicunque opere conjunctis viribus peracto, {{et}} campo qua{{s}}i po{{s}}t futuris nunc aperto, fertili{{ss}}imam hanc Americ{{ae}} partem à cra{{ss}}is illis caliginibus aliquatenus vindicari po{{s}}{{s}}e Benevolus Lector cen{{s}}uerit, plus quam digno laboris pr{{ae}}mio me affectum arbitrabor.''}} {{dhr|5em}} <div style="margin-left: 80%; margin-right: 10%; text-align: left;">{{sc|G. PISO.}}</div><noinclude>{{dhr|10em}}{{rh|||{{sc|Svmma-}}}}</noinclude> 23l6fgcd2426vnypegnysplbu0brcsk 0 71180 286658 231898 2026-11-05T22:59:03Z Demetrius Talpa 13304 /* II. Maria Virgo Deo Patri. */ 286658 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Helius Eobanus Hessus |OperaeTitulus= Heroidum epistolarum libri tres |OperaeWikiPagina= |Annus= 1517 |SubTitulus= |Genera=Elegi, epistulae |Editio=Halae Saxonum, 1539 |Fons=[https://mateo.uni-mannheim.de/camautor/hessus.html CAMENA] }} ==Ad generosum et magnificum dominum Paulum baronem a Svartzenberg. == <poem> <!---{{Versus|1}}--->Cum jaceant tristes hac tempestate Camenae <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; nec ferat optatam tristibus ullus opem <!---{{Versus|3}}--->ausus es afflictis tamen esse fidelis amicus, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; o decus et gentis gloria, Paule, tuae, {{Versus|5}}et cum te tituli decorent et stemmata avorum <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; et sit imaginibus splendida tota domus. <!---{{Versus|7}}--->Plus tamen hinc quod amas non ficto pectore Musas, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; crede mihi, verae nobilitatis habes <!---{{Versus|9}}--->quae magis abjectae quo sunt et honore carentes {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; hoc potior laus est has coluisse tibi. <!---{{Versus|11}}--->Cum vel honoratas soleant pars maxima vulgi <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; spernere, nec dignas ducere laude sua, <!---{{Versus|13}}--->praecipue clari quos gloria sanguinis inflat, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; et quorum validae facta tuentur opes. {{Versus|15}}Cum tibi sint et opes, cum sis et sanguine clarus, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; nec tamen has partes deseruisse queas. <!---{{Versus|17}}--->Dignus eras cui perpetua de fronde coronam <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; inciperent nostrae nectere Pierides. <!---{{Versus|19}}--->Et cum nos etiam praeconia nulla merentes, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; laudibus immodicis per tua scripta vehas. <!---{{Versus|21}}--->Cum decores nostras non tantum laude Camenas, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; verum etiam immeritis aurea dona feras. <!---{{Versus|23}}--->Dignus eras quem cognato sibi nomine dignum <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; inciperent nostrae ducere Pierides. {{Versus|25}}Incipiunt, jamque aeternos meditantur honores, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; quos tibi pro meritis, inclute Paule, ferant. <!---{{Versus|27}}--->Utque tibi quondam faciles juvenilibus annis <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; inque sinu fotae saepe fuere tuo. <!---{{Versus|29}}--->Sic tibi nunc cupiunt aucto melioribus annis {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; non aliquo tantum displicuisse modo. <!---{{Versus|31}}--->Quas igitur tecum primis Heroidas annis <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; lusimus, has tecum restituisse libet. <!---{{Versus|33}}--->Nam quia tunc cultus ignoravere decentes, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; et data vix natis forma sine arte fuit. {{Versus|35}}Ergo vagas patriam revocatas nuper ad arcem <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; imbutas cultu jussimus esse novo. <!---{{Versus|37}}--->Ut quemcumque leves inde egrederentur in orbem <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; veste placere iterum candidiore queant. <!---{{Versus|39}}--->Et nimium, quamvis lascivia sumpta deceret, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; in forma vicii luxuriante fuit. <!---{{Versus|41}}--->Ergo nimis longae fluitantia syrmata vesti <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; visum erat artifici praesecuisse manu. <!---{{Versus|43}}--->Quaeque nimis laxae velabant corpora pallae <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; dempsimus, et longae pendula texta stolae. {{Versus|45}}Responsura habiles contraximus omnia ad artus, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; forma prior castis non satis apta fuit. <!---{{Versus|47}}--->Ordine deinde alio discretas ire puellas <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; jussimus, et proprium quamque tenere locum. <!---{{Versus|49}}--->Namque ita confuse prius et sine legibus ibant, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; ut foret incerti gratia nulla chori. <!---{{Versus|51}}--->At mea nunc triplici discrimine turba puellae, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; audaces populo plena theatra petunt. <!---{{Versus|53}}--->Prima loco positas vulgo subsellia praebent. <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; Quas Evangelii littera testis habet. {{Versus|55}}Alter habet mistas vero falsoque sorores, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; tertius (ut fama est) omnia falsa locus. <!---{{Versus|57}}--->Non ita falsa tamen nequeant ut vera videri, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; veraque si quaedam dempseris, esse queant. <!---{{Versus|59}}--->Nam rudis historiae mala somnia miscuit aetas, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; diraque pro vero corpore monstra tulit. <!---{{Versus|61}}--->Sic mihi mista tamen genus hoc sunt omnia veris, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; ut prodesse magis quam nocuisse queant. <!---{{Versus|63}}--->Qui prius ergo vagi fuerant et in ordine nullo, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; jam fiunt ista tres ratione libri. {{Versus|65}}Praeterea maculas quas invexere notantum <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; aere novo, nostrae seposuere manus. <!---{{Versus|67}}--->Nos quoque natura nimium juveniliter usi, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; scripsimus, audaci multa linenda manu. <!---{{Versus|69}}--->Quae tamen ut veniam, quia sunt revocata, merentur, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; sic eadem vitio non caruisse pudet. <!---{{Versus|71}}--->Dum tamen ingenui non sint ea signa pudoris <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; frivola, me certe depuduisse decet. <!---{{Versus|73}}--->Nam sua qui vere possunt errata fateri, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; se venia dignos qualibet esse docent. {{Versus|75}}Has igitur tali reparatas arte puellas, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; virtuti offerimus, candide Paule, tuae. <!---{{Versus|77}}--->Ut qui virginibus semper comes esse Camenis, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; et solitus nugas sis adamare meas. <!---{{Versus|79}}--->Hae tibi non cultas Musas Heroides aequent, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; Musarum possint sed tamen esse loco. <!---{{Versus|81}}--->Pieridum veros coluisti semper honores, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; haec sunt Pieridum pignora vera tibi. <!---{{Versus|83}}--->Qua colis ergo sacras et adhuc tua numina Musas, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; cur non hic habeas Musica scripta fide ? {{Versus|85}}Accipe vicina reduces a morte puellas, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; ingenio lusus convenit iste tuo. <!---{{Versus|87}}--->Nam quia Musarum puer enutritus in umbra, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; numina nunc etiam non puer ista colis ? <!---{{Versus|89}}--->Quis non immemores, quis non causetur iniquas, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; si tibi pro meritis praemia nulla ferant ? <!---{{Versus|91}}--->Et cum Musarum cultores semper amaris, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; certatim hos aequum te coluisse fuit. <!---{{Versus|93}}--->Salve, summe tuae gentis decor, incluta cujus <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; nomina perpetua laude virere facis. {{Versus|95}}Jam tua venturo virtus assurgit honori, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; amplius haud totam se tua fama capit. <!---{{Versus|97}}--->Jam tua sublimis caelo se gloria tollet, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; qua vagus Oceanum Phoebus utrumque videt. <!---{{Versus|99}}--->Tu modo nobilium sanguis generose parentum, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; adjicias titulis signa fac ista tuis. <!---{{Versus|101}}--->Nec te paeniteat nostras coluisse puellas <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quas damus officio gratificante tibi. <!---{{Versus|103}}--->Tempus erit quo tu laudabere nominis hujus, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; nec tua de Musis fama jacebit iners. {{Versus|105}}Atque aliquis nostri spectans monumenta laboris, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; hoc Paulus, dicet, nomine dignus erat. <!---{{Versus|107}}--->Felix quem tales potuere adamasse puellae, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; ille est perpetua laude ferendus amor. <!---{{Versus|109}}--->Dixerit haec aliquis, numquam tua fama peribit {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; semper et in nostro carmine vivus eris. <!---{{Versus|111}}--->Quod quamquam poteras per te praestare tibi ipsi, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; et tua se virtus teste superba fuit. <!---{{Versus|113}}--->Plus tamen accedet laudis, mihi crede, quod ista <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; laude tua dignus visus es esse mihi. {{Versus|115}}Accipe nunc igitur notas tibi, Paule, puellas, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; quamvis nunc niteant versicolore toga. <!---{{Versus|117}}--->Protinus agnosces tamen ex levitate sueta <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; ac pereant nimium quas juvat esse graves. <!---{{Versus|119}}--->Non tamen haec levitas in moribus esse putanda est, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; carminis est levitas non inhonesta mei. <!---{{Versus|121}}--->Quod si nil aliud, color est tibi cognitus harum <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; et facies certe nota pudica tibi est. <!---{{Versus|123}}--->Nam nullas Veneres, non ulla Cupidinis arma <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; non quicquam prae se quod sit inane ferunt. {{Versus|125}}Moribus assuetae castis castissima spondent <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; oscula, quae roseo mista pudore feres. <!---{{Versus|127}}--->Ad quem nam potius desertae Heroides issent <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; quam te qui meritum nominis hujus habes ? <!---{{Versus|129}}--->Nunc igitur merito te talem Heroa petebant, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; tutior ut proprii nominis esset honor. <!---{{Versus|131}}--->Accipe degeneres Heros generose puellas <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; degeneres nisi tu ne videantur agas. <!---{{Versus|133}}--->Et Musis sacer et Musarum exercite sacris <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; exiguum vates accipe vatis opus. {{Versus|135}}Quod nisi me fallant animi praesagia, toto <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; pectore laetatus jam mea scripta legis. <!---{{Versus|137}}--->Vos ita, Dii faciles, ita vos concedite, Musae, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; causa nec est voti plenior ulla mei. </poem> =Liber primus, <br>qui historicas continet. = ==I. Deus Pater Mariae Virgini.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam legis, aeternam rebus paritura salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; non est mortali littera facta manu. <!---{{Versus|3}}--->Pone metus, virgo superis gratissima, non est <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; quem tremis, infestus nuntius iste tibi. {{Versus|5}}Ales ab excelso juvenis descendit olympo, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; qui tibi non falso pectore dicit, ave. <!---{{Versus|7}}--->Sed tibi quod notae non venit epistola dextrae, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; forsan et ignotus palmifer ales erat. <!---{{Versus|9}}--->Ergone te superum cuiquam dubitabis amari, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; mirarique voles quale sit illud opus ? <!---{{Versus|11}}--->Fiet, et ut lente dubites credasque futurum, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; accipe de summa nuntia certa fide. <!---{{Versus|13}}--->Qui super ingentis regnum tenet ardua mundi, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; cujus id immensum dextera claudit opus. {{Versus|15}}Ille ego sum deus, et rerum suprema potestas, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; cujus habes manibus nunc data jussa tuis. <!---{{Versus|17}}--->Pone metus iterum nihil est hic, virgo, timendum, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; gaudia quin potius quae mediteris, habes. <!---{{Versus|19}}--->Num credis jam turpe nihil tibi posse parari, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; cum placeas casto casta puella Deo ? <!---{{Versus|21}}--->Et ne virgineas longis ambagibus aures <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; detineam, de te quod meditemur habe. <!---{{Versus|23}}--->Laeta tibi gratare tua nascetur ab alvo, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; subque tuo verbum pectore fiet homo. {{Versus|25}}Verbum quo caelos terraeque creavimus orbem, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; quicquid et haec extra quicquid et intus habet. <!---{{Versus|27}}--->At neque noster amor tactus patiere viriles, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; nostra nec exuta virgine mater eris. <!---{{Versus|29}}--->In te per teneram descendet spiritus aurem {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; noster, et haec uteri causa tumentis erit : <!---{{Versus|31}}--->nec dubita, qui cuncta potest id posse necesse est, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; et facile est nasci virgine matre Deo. <!---{{Versus|33}}--->Ut rata sint veterum per te praesagia vatum, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; excipe nos casto virgo pudica sinu. {{Versus|35}}Est amor afflictae tandem succurrere plebi, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; quam cruciant multos Tartara clausa dies. <!---{{Versus|37}}--->Amissam miseris iterum reparare salutem, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; atque hominem nobis conciliare juvat. <!---{{Versus|39}}--->Fecimus hunc primum terrae de parte recentis, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; implerant totum femina virque genus. <!---{{Versus|41}}--->Inde frequentandos quos nos plantavimus hortos, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; et facili dedimus jussa ferenda modo. <!---{{Versus|43}}--->Excidit exiguo nostri reverentia lapsu, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; esse deos nobis se voluere pares. {{Versus|45}}Hac prius exciderat culpa, caelosque reliquit <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; qui miseris noxae conditor hujus erat. <!---{{Versus|47}}--->Non tulimus caeli vacuam tot milibus arcem <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; quoque repleretur nec mora factus homo est. <!---{{Versus|49}}--->Jamque ab eo cedunt annorum milia quinque {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; tempore, cum paucis quos numerare piget. <!---{{Versus|51}}--->Sidera nemo hominum postquam super ardua venit, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; dum stupet imposita janua nostra sera. <!---{{Versus|53}}--->Hanc veteri clausam delicto virginis Evae <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; tu facies partu virgo patere novo. {{Versus|55}}Namque quid hoc hominum genus in mea regna creatum. <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; Oppressum misere perfidus hostis habet ? <!---{{Versus|57}}--->Ergo graves dempto patiemur fine querelas ? <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; Ergone saeve anguis semper inultus eris ? <!---{{Versus|59}}--->Flammifer assiduis resonat clamoribus aether, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; solve salutifera vincula nostra manu. <!---{{Versus|61}}--->Vincimur, et supera terras e sede movemur <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Jamque sumus ventris pars quota virgo tui. <!---{{Versus|63}}--->Frigida stabit hiems glacialibus alba pruinis, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; illo quo primum tempore mater eris. {{Versus|65}}Atria nec statues regali splendida luxu <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; nulla tuo veniet pompa puerperio. <!---{{Versus|67}}--->Utque pares animum tibi non ignara futuri <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; pauperies ortus maxima noster erit. <!---{{Versus|69}}--->Sic tuus ille orbis dominus sub paupere tecto {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; editus, ignavum vagiet ante pecus, <!---{{Versus|71}}--->in feno et paleis proprio Deus aeditus orbi, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; regibus exemplum quod vereantur, erit. <!---{{Versus|73}}--->Nec taciti nascemur, erunt nova gaudia, fient <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; omnia natalis lumine plena mei. {{Versus|75}}Agresti populo natum cantabit Iesum <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; caelitus infanti turba ministra Deo <!---{{Versus|77}}--->numquid ut audisti dici miraris Iesum ? <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; Hoc illo nobis tempore nomen erit. <!---{{Versus|79}}--->Ortus ad auroram noster procedet, et ipsum {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; in cunis oriens sentiet esse Deum. <!---{{Versus|81}}--->Nam tibi laturos e Perside munera, meque <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; ducet adorantes praevia stella Magos. <!---{{Versus|83}}--->Solus et antiquo crudelior angue Tyrannus <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Herodes regni nomine tristis erit. {{Versus|85}}Namque canent illo sapientes tempore nasci <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; qui regat Israel sceptra superba domus. <!---{{Versus|87}}--->Quaeret in Hebraeo Judaeum sanguine regem, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; multus in immiti concidet ense puer. <!---{{Versus|89}}--->Ipsa puerque tuus vobisque minister Ioseph, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; ibitis igniferae proxima regna Pharo. <!---{{Versus|91}}--->Nempe latens divina, sui nec prodiga virtus <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; praesentem poterit dissimulare Deum. <!---{{Versus|93}}--->Donec ab humana solvatur luce Tyrannus, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; natum ex Aegypto tunc revocabo meum : {{Versus|95}}nata Deo, paritura Deum, decus addita divis <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; an quia legisti triste quid, aegra doles ? <!---{{Versus|97}}--->Ne doleas, nulli ignorant sua gaudia luctus, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; prudenter caelo vindice nemo dolet. <!---{{Versus|99}}--->Non tamen ignoro quam sis animosa virago, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; fortiter in casus quoslibet ire potes. <!---{{Versus|101}}--->Scimus enim sacris nondum satis apta dicari, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quanta frequentandam feceris ante domum. <!---{{Versus|103}}--->Scimus et ad sacras quam sancte vixeris aras, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; o digna immensum claudere sola Deum. {{Versus|105}}Scimus, et ut credas numquam te virgo reliqui, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; me sine pars vitae nulla peracta tuae est. <!---{{Versus|107}}--->Sive dabas castis manibus pia tura ministris, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; seu nivea ferres lumina vota manu. <!---{{Versus|109}}--->Ipse aderam praesensque meo cupiebar amori, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; nesciaque es votis saepe potita tuis. <!---{{Versus|111}}--->Hic meus ardor erit, dixi, meus ignis in illa, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; haec est in thalamos digna venire meos. <!---{{Versus|113}}--->Sed neque nubigeno descendam tectus in auro, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; nec mihi mentitus suscipietur olor. {{Versus|115}}Qualiter imprudens mentita est cumque vetustas <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; viderit, ingenio nos meliore sumus. <!---{{Versus|117}}--->Nostrum virginea verbum calefiet in alvo, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; ut solet a Zephyris crescere planta recens. <!---{{Versus|119}}--->Sum tecum tecumque fui puerilibus annis, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; adque tuos mores officiosus eram, <!---{{Versus|121}}--->nunc quoque cum legeres virgo est paritura Tonantem, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; optasti posses illius esse comes. <!---{{Versus|123}}--->Adstabam dextraque humerum complexus eburnum, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; tune comes dixi quae potes esse parens. {{Versus|125}}Nec mora de superis legatus Gabriel inquit, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; "Vive parens domino virgo futura meo. <!---{{Versus|127}}--->I nunc et dubita quis nuntius iste, quis ales, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; quid sine mortali sis paritura viro. <!---{{Versus|129}}--->Certa tui, non hoc hominum vulgaveris ulli, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; ista sed in tacito gaudia conde sinu. <!---{{Versus|131}}--->Paulatim incipiet gravidus turgescere venter, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; nec vulgo metuas illa vel ista loqui. <!---{{Versus|133}}--->Tunc ubi nos vitae primum donaveris isti, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; et populis pacem temporibusque feres. {{Versus|135}}Saecula nobiscum venient non qualia fama est, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; falciferum nato deseruisse senem. <!---{{Versus|137}}--->Sed quae cum superis mortalia nomina jungant, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; et superas faciant sponte patere domos. <!---{{Versus|139}}--->Janua placati reserabitur aurea caeli, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; claudetur Stygii regia magna Jovis. <!---{{Versus|141}}--->Quin etiam sanctae renovabitur ordo quietis, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; cessabunt curvae bella sonare tubae. <!---{{Versus|143}}--->Caerula non aliquae consternent aequora classes, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; Nulla cruentata cede rubebit humus. {{Versus|145}}Omnis odoratas populus conversus ad aras <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; Martia securo conteret arma pede. <!---{{Versus|147}}--->Scuta virum et galeas mordax rubigo peruret, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; abjecto fiet gratior ense ligo. <!---{{Versus|149}}--->Tuta locupletes proscindent arva coloni {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; sponte sua pinguis luxuriabit humus. <!---{{Versus|151}}--->Omnia liberius producet munera tellus, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; quae vix agricolis ante coacta dabat. <!---{{Versus|153}}--->Cetera, quem paries, tecum Deus ipse, loquetur <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; scribere nunc soli fas erat ista tibi. {{Versus|155}}Interea parva pondus gestabis in alvo, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; quod non angelici sustinuere chori. <!---{{Versus|157}}--->Jam quod nemo potest nisi nos tribuisse roganti, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; accipe quod praestas omnibus ipsa. Vale." </poem> ==II. Maria Virgo Deo Patri. == <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam sine te non est tellus habitura salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; ut partam per me possit habere, veni <!---{{Versus|3}}--->littera quod sparsis non convenit ista lituris <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; hoc breve mortalis dextera fecit opus. {{Versus|5}}Dextera quae calamum vix nunc tenet aegra labantem <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; hei miseram quanti ponderis urget onus. <!---{{Versus|7}}--->Ausa humilis magno rescribere virgo Tonanti <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; quam ferat, aggredior, mens mea, majus opus. <!---{{Versus|9}}--->Quamvis nota satis tua sit clementia nobis {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; Majestas cui non ista stupenda tua est ? <!---{{Versus|11}}--->Nunc tamen unanimi Princeps ter maxime regni, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; da veniam si plus quam decet, audet amans. <!---{{Versus|13}}--->Et facis, et non est te uno mansuetior alter, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; audaces venia cogimur ista tua. {{Versus|15}}Tu facis ut precibus suffultus navita justis, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; audeat immenso credere vela mari. <!---{{Versus|17}}--->Martius ipse tuo confisus numine miles, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; Non timet armatis obvius ire globis. <!---{{Versus|19}}--->Denique cuncta tua pietate pericula temnit, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; quisquis gentiles non putat esse Deos. <!---{{Versus|21}}--->Jure igitur magni servit tibi fabrica caeli, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; quicquid et haec extra quicquid et intus habet. <!---{{Versus|23}}--->Jure capax regnum tibi terminat igneus orbis, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; si posset regni terminus esse tui. {{Versus|25}}Jure tuum nomen mundus reverenter adorat, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; Te quando includit mitius ille nihil. <!---{{Versus|27}}--->Ergo metus omnes posui, sic ipse jubebas, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; fas homini non est spernere jussa Dei. <!---{{Versus|29}}--->Sic etiam juvenum pulcherrimus ille monebat, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; Qui mihi non falso pectore dixit, ave. <!---{{Versus|31}}--->Jam super Oceanum madido Sol crine pependit, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; flammiferae noctis nuntius ortus erat. <!---{{Versus|33}}--->Sola fui thalamumque sera custode coegi, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; in manibus Solimi carmina vatis erant. {{Versus|35}}Concipiet natum virgo paritura, legebam <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; Docta prius tanti mystica scripta viri. <!---{{Versus|37}}--->Nascere magna parens, felix age fulgeat ortus <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; afflictis dixi, gentibus affer opem. <!---{{Versus|39}}--->O mihi si liceat quacumque in stirpe futura es, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; aptarem famulas ad tua jussa manus. <!---{{Versus|41}}--->Quae te digna manet genitrix, o filia major <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; Nulla potest laudes lingua referre tuas. <!---{{Versus|43}}--->O et feminei, o et sine labe pudoris <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; Gloria, spes in te nostra salusque manent. {{Versus|45}}Tu quoque mundi opifex imple praesagia vatum, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; pondere te felix fiat onusta parens. <!---{{Versus|47}}--->Fama Jovem falsum tot habet latuisse figuris, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; et tot ficticios monstra fuisse Deos. <!---{{Versus|49}}--->Ante Deos ostende Deum, de virgine nasci, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; da populis solum te potuisse fidem. <!---{{Versus|51}}--->Sic ego secreto mentis meditata recessu <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; conticui, coram palmifer ales erat. <!---{{Versus|53}}--->Qualis purpureum referens aurora colorem, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; qualis ab Oceana Lucifer exit aqua, {{Versus|55}}talis erat niveo juvenis vestitus amictu, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; mortalem credi non potuisse liquet. <!---{{Versus|57}}--->Aurea caesaries humeros complexa comantes <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; fulsit, et in dextra pacis oliva fuit. <!---{{Versus|59}}--->Qui simul intravit tenebrasque removit obortas, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; curvato missum poplite dixit ave. <!---{{Versus|61}}--->Obstupui, vocem timor abstulit, unde quod ales <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; mirabar, clausas transiit iste fores. <!---{{Versus|63}}--->Ne timeas Maria ille refert, nam spiritus in te, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; et tecum virtus omnipotentis erit. {{Versus|65}}Docta voluntatemque tuam, meque ipsa resumens, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; pareo mandatis orbifer alme tuis. <!---{{Versus|67}}--->Labere perque alti tua regna voluminis orbes, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; mitibus haec oculis inferiora vide. <!---{{Versus|69}}--->En jacet, et lacrimis mersus tibi supplicat orbis, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; sollicitas audi gloria nostra preces. <!---{{Versus|71}}--->Dum loquor, ecce levi, velut auctior, ebulit alvus, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; pondere, nec laesi damna pudoris habet. <!---{{Versus|73}}--->Ergo ego, quam toto cupiebam corde futuram <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; quam colui tantis laudibus, ipsa fui. {{Versus|75}}Ipsa mihi placui, votis ignosce peractis, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; excidit in laudes inscia lingua suas. <!---{{Versus|77}}--->Ergo ego digna fui mundo promissa jacenti <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; solvere, et in terras ducere virgo Deum. <!---{{Versus|79}}--->Digna fui, quis enim poterit te judice falli ? {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; Digna fui, quia te judice digna fui. <!---{{Versus|81}}--->Te mea virginitas, tua me clementia movit, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; Non agitur forma Praesule noster amor. <!---{{Versus|83}}--->Pulchra tibi mentis facie pulcherrime rerum, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; quod placui, sed non qualibet arte, juvat. {{Versus|85}}Est aliquid placuisse Deo, super omnia matrem <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; esse Dei, hoc meriti non leve pondus habet. <!---{{Versus|87}}--->Scribis ut a primis mecum Deus egeris annis, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; o pietas terris non habitura locum. <!---{{Versus|89}}--->Ipsa quoque ardentes seu te venerabar ad aras, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; seu legerem clausa carmina sancta domo. <!---{{Versus|91}}--->Seu tibi, non oculis hominum gestamina sumpsi, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; et nondum sacris apta ministra fui, <!---{{Versus|93}}--->Tu mihi tu praesens amor et meditatio dulcis, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; una tibi semper cura placere fuit. {{Versus|95}}Ah quoties, quaerente aliqua quid sola fuissem, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; fingebam fluxo cingula lapsa sinu. <!---{{Versus|97}}--->Caelestes adii te contemplata recessus, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Tu mihi tuta quies, tu mihi somnus eras. <!---{{Versus|99}}--->Jusserat Anna parens, genitor Joachime monebas, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; legitimo summum claudere fine decus. <!---{{Versus|101}}--->Scilicet, esse viro fecundam prole caduca, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quam non mortali semine majus erat. <!---{{Versus|103}}--->Quam bene constantem juvisti in virgine mentem, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; quod non sum cupido tradita nupta viro. {{Versus|105}}Ille quidem caste, cui sum data nupta, sororem <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; maluit, et prior est virginitate mihi. <!---{{Versus|107}}--->Ad tua confugi supplex altaria, crevi <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; virgineos inter parva ministra choros. <!---{{Versus|109}}--->Nunc tribus incipio quartum superaddere lustrum, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; et mea primaevo flore juventa viret. <!---{{Versus|111}}--->Eligor Anna tibi magnum paritura nepotem, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; o quanti generi flos erit iste tuo. <!---{{Versus|113}}--->Sed tibi quid refero quae me prior omnia nosti, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; omne quod est usquam scitque videtque Deus. {{Versus|115}}Cuncta licet videas, semper licet omnia noris, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; saepe tamen dici te tua facta juvat. <!---{{Versus|117}}--->Nam quid odoratas votis placaris ad aras ? <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; Et facili justas percipis aure preces ? <!---{{Versus|119}}--->Clause sub hac lutea nostrae testudine carnis, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; littera praesenti traditur ista tibi. <!---{{Versus|121}}--->Non precor ut valeas per quem valet omne quod usquam est, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; illud idem verum possit ut esse fave. </poem> ==III. Maria Magdalena Iesu Christo. == <poem> <poem> <!---{{Versus|1}}--->Mittere quam nequeo largitus es ipse salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; Nomen ut a victa morte redemptor habes. <!---{{Versus|3}}--->Regna jacent certe mortis, te vita perempto, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; vix aliquis tanti qui peteretur erat. {{Versus|5}}Qualis apud manes fueris, quem viceris hostem, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; audet apud superos garrula fama loqui. <!---{{Versus|7}}--->Vicisti, mors victa jacet, victorque redisti, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; plurimaque est reditus turba secuta tuos. <!---{{Versus|9}}--->Jamque aliquis longa tecum de morte reversus, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; Talia barbatos praedicat ante patres. <!---{{Versus|11}}--->Est locus aeterna qua rupta voragine tellus <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; Panditur, et foedo sulfure fumus olet. <!---{{Versus|13}}--->Accipit hic sontes animas locus, inque perennes <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; exercet poenas perpetuasque cruces. {{Versus|15}}Vestibulum ante patet longo incomplebile tractu, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; Non est in stygia crassior umbra domo. <!---{{Versus|17}}--->Illo nos serie seculorum longa vetustas <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; clausit, et Adami noxa luenda patris. <!---{{Versus|19}}--->Post duo saecla ierant decies quinque orbis ab ortu, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; Victaque mortali bis tria lustra Deo. <!---{{Versus|21}}--->Venit ad aeternae noctis loca luminis auctor, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; nubila divinum dispulit atra jubar. <!---{{Versus|23}}--->Tum nova degeneres lux aedita terruit umbras, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; victrices metuit plurima turba manus. {{Versus|25}}Nec mora disjectis patuerunt atria valvis, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; unde vetus Dominum turba secuta sumus. <!---{{Versus|27}}--->Pars habet aeterno viridantes germine colles, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; corpora quos secum surgere jussit, habent. <!---{{Versus|29}}--->Praedicat haec aliquis, sentit contraria vulgus : {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; sunt tamen et Solymae credula turba nurus. <!---{{Versus|31}}--->Illae etiam durae cum jam loca mortis adires, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; flebant, impositam pondus habere crucem. <!---{{Versus|33}}--->Jam subit illius tristissima lucis imago, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; qua Judaea tuo est sanguine facta nocens. {{Versus|35}}Hei mihi, qualis eras ? Quantum crudele luisti <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; supplicium, quod te non meruisse liquet ? <!---{{Versus|37}}--->Qualis erat quae te propere maestissima mater, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; Est vinctum in mediis hostibus ausa sequi ? <!---{{Versus|39}}--->Flebat et in terram quoties defecta cadebat, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; vix qui semianimem tolleret unus erat. <!---{{Versus|41}}--->Unus Joannes custos fidissimus illi <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; semper erat, nullo defuit ille loco. <!---{{Versus|43}}--->Tunc ego, si qua mori maerendo femina posset, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; mortua funesto fracta dolore fui. {{Versus|45}}Namque quis ista videns dirae nova nomina mortis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; plorantes rigido non secet ungue genas ? <!---{{Versus|47}}--->Territa neglexit leges natura suetas, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; Morte tua, quando est nostra redempta salus. <!---{{Versus|49}}--->Sol rubuit faciemque atro velavit amictu. {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Informis medio nox erat orta die. <!---{{Versus|51}}--->Omnia tunc stabili stupuerunt sidera caelo, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; vix etiam, misere quassa, resedit humus. <!---{{Versus|53}}--->Per sua demissi ceciderunt culmina montes, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; saxa procul querulo dissiluere sono. {{Versus|55}}Multaque quae trepidum sunt visa horrenda per orbem, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; Non tulit imparibus littera nostra modis. <!---{{Versus|57}}--->Condoluit natura tuae rex optime morti, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; et merito, quia tu conditor hujus eras. <!---{{Versus|59}}--->Sed mihi quo maesti scripturae gaudia versus, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; tristia cum fuerint victa referre juvat ? <!---{{Versus|61}}--->Tristia vicisti victorem mundus adorat, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; et solvit meritas terra redempta vices. <!---{{Versus|63}}--->Non satis Eoos Aurora reduxerat ignes, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; vixque novum tremulo lumine mane fuit. {{Versus|65}}Nobilibus sumpsi pretiosa alabastra venenis, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; exanimes artus ungere cura fuit. <!---{{Versus|67}}--->Forte duae mecum, cognominis utraque nostra est, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; gaudebant Comites illius esse viae. <!---{{Versus|69}}--->Venimus ad clausi nuper loca nota sepulcri, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; dejectum grandi pondere marmor erat. <!---{{Versus|71}}--->Ecce sed a dextris, dubitantibus omnia nobis, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; ignoti visa est forma stupenda viri. <!---{{Versus|73}}--->Candidior nivibus vestis, coma purior auro, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; plurimus in pulchro lumine fulgor erat. {{Versus|75}}Constitimus, subitaque retro formidine lapsas, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; talibus impavidas vocibus esse jubet. <!---{{Versus|77}}--->Lugentes Mariae nihil hic timeatis, Iesum <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; quaeritis, est isto visus abire loco. <!---{{Versus|79}}--->Rura prior Galilaea petet, sic ante monebat. {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; Dicite ut haec Petrus discipulique sciant. <!---{{Versus|81}}--->Haec ita laetifico de te sermone locutum <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; nescio, sed stupidas deseruisse puto. <!---{{Versus|83}}--->Ipsa quidem nimio confusa timore resedi, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; praebuerant maestum frigida saxa thorum. {{Versus|85}}Namque ut erant longo nova gaudia mista dolori, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; Laetitia hinc lacrimas aedidit, inde dolor. <!---{{Versus|87}}--->Certe ibi dum comites fugientes assequor, aut te <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; vidimus, aut oculos lusit imago tui. <!---{{Versus|89}}--->Vidimus at certe, nec enim tetigisse, nec ante {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Somnus erat, sacros procubuisse pedes. <!---{{Versus|91}}--->Gratulor applaudoque tuae super omnia palmae, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; At dolor a vultu pejor abesse tuo est. <!---{{Versus|93}}--->Dum licuit dulci obsequio te, Christe, colebam, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; unaque te requies posse videre fuit. {{Versus|95}}Testis Martha soror quam te constanter amarim, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Quo se desertam tempore questa tibi. <!---{{Versus|97}}--->Dicebas memini, nil te res ista moretur, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Electa felix est tua parte soror. <!---{{Versus|99}}--->Jesu noster amor, jam non moriture redemptor, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; Jam non mortali carne vidende veni. <!---{{Versus|101}}--->Langueo ut aestivis exustum solibus arvum, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; areo ut in sicco quae sitit herba solo. <!---{{Versus|103}}--->Nunc mihi quot soles abeunt, tot metior annos, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; mensis habet spatium quaelibet hora mihi. {{Versus|105}}Nunc desiderio, justisque doloribus angi <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; nunc didici vero quid sit amore capi. <!---{{Versus|107}}--->Ibimus, est animus, Galilaeaque rura petemus, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; sed tamen hic nobis ante videndus eras. <!---{{Versus|109}}--->Arva patent oculis vigilantibus obvia, caelum {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; metior, at nulla spes mea parte venis. <!---{{Versus|111}}--->Jamque abiere decem, tantum non saecula, luces, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; quas, quia sunt, potui dicere paene cruces. <!---{{Versus|113}}--->Nec tamen appares, et nos te, Christe, volentes <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; quaerere, nemo viam quae sit eunda docet. {{Versus|115}}Reddita testatur mundus tua signa renascens, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; gaudet et in reditu quicquid ubique tuo. <!---{{Versus|117}}--->Nunc iterum spondent Solymi sua balsama colles, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; Hierichus vernas exhibet alta rosas. <!---{{Versus|119}}--->Verna Cupressiferae praetexunt pallia silvae. {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; Ornat Idumaeum florida palma nemus. <!---{{Versus|121}}--->Nubifer aestivos aperit Carmelus honores. <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; Botrifera Engaddi vitis opacat humum. <!---{{Versus|123}}--->Cuncta tibi redeunt, tecum simul omnia surgunt, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; nos sine laetitia, nos sine honore sumus. {{Versus|125}}Auctor ubi es, rerumque potens reparator Iesu ? <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; In melius versi temporis auctor ubi es ? <!---{{Versus|127}}--->Vicisti, mors victa jacet, victamque fatetur, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; Jamque triumphatas porrigit illa manus. <!---{{Versus|129}}--->Victor ubi es ? Nec enim miserae te invenimus usquam, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; quaesitus longo tempore victor ubi es ? <!---{{Versus|131}}--->Dum queror ac mecum doleant, nisi falsa notavi, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; flexerunt tremulum lilia maesta caput. <!---{{Versus|133}}--->Frigida pendentes commoverat aura capillos, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; respicio, nullus post mea terga fuit. {{Versus|135}}Vidi aliquid, species amor obtulit, inter eundum <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; constiteram, et mixto laeta timore fui. <!---{{Versus|137}}--->Aspicio loca nobiscum tibi culta frequenter, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; Heu loca non oculis dulcia ut ante meis. <!---{{Versus|139}}--->Grata tamen quia te referunt, quia grata fuerunt, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; sic etiam ex ista parte dolere juvat. <!---{{Versus|141}}--->Nunc tua quae possum pro te vestigia tango, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; et lacrimas propior conbibit herba meas. <!---{{Versus|143}}--->Aspicis haec oculis, sed non quibus ante solebas, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; nec lacrimae, nec te nostra querela movet. {{Versus|145}}An quia mortalis jam desinis esse, recedis ? <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; Et mihi non ultra conspiciendus abes ? <!---{{Versus|147}}--->An quia peccatrix non sum te digna videre ? <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; Heu cur illa timet crimina noster amor ? <!---{{Versus|149}}--->Digna licet non sim, potui tamen esse, videri, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; da veniam, pietas nunc ubi tanta tua est ? <!---{{Versus|151}}--->Quid meruere alii, si te mihi Christe negabis ? <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; Quid reliquus maesta cum genitrice chorus ? <!---{{Versus|153}}--->Restat ut accedat nostro tua gratia voto, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; Cura alias maestam nulla levare potest. {{Versus|155}}Hoc te Martha soror, rogat hoc qui lumine cassus, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Lumina quae videat te duce frater habet. <!---{{Versus|157}}--->Te genitrix, te noster amor, duodenaque turba, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Te bonus hoc anima supplice quisque rogat. </poem> ==IV. Maria Joanni. == <poem> <!---{{Versus|1}}--->Haec dilecte Deo juvenis tibi venit ab illa, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; quae tibi quo licuit tempore mater erat. <!---{{Versus|3}}--->Signa quid aspiciens gladium miraris utrumque ? <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; Hic mihi causa fuit vulneris, ille tibi. {{Versus|5}}Vidimus his laesi morientis vulnera Christi, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; Heu quantum miseros est meminisse dies. <!---{{Versus|7}}--->Nunc tamen hoc pejus doleo, quo longius has te <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; meque simul terras deseruisse queror. <!---{{Versus|9}}--->Pulsus in Aegeam Romano a Caesare Pathmon, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; incolere ignotam diceris exsul humum. <!---{{Versus|11}}--->Quae simul ut nostras fama improba contigit aures, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; sensibus excideram mortua paene meis. <!---{{Versus|13}}--->Idque ego jam dudum vel tale quid aegra timebam, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; Docta satis casus posse timere graves. {{Versus|15}}Fortiter hic animus longoque induruit usu, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; pectoris haec non sunt vulnera prima mei. <!---{{Versus|17}}--->Ante per immensum pelagus jactata malorum, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; ante in curarum gurgite mersa fui. <!---{{Versus|19}}--->Tu quoque nostrarum comes et pars maxima rerum {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; testis es afflictam sic potuisse queri. <!---{{Versus|21}}--->Cum qua quicquid erat durum commune tulisti, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; adnumerans damnis vulnera nostra tuis. <!---{{Versus|23}}--->Qui mihi quod carae frater solet esse sorori, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; Cui fueram fratri quod solet esse soror. {{Versus|25}}Denique quem primum dilexi semper ab illo, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; illo, qui nobis omnia solus erat. <!---{{Versus|27}}--->Qui moriens matrem tibi me mandavit, ut esses <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; Tu quoque desertae quod fuit ille mihi. <!---{{Versus|29}}--->Defeci, terramque genu labente petebam, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; a terra manibus sum relevata tuis. <!---{{Versus|31}}--->Hoc pius aspiciens aliquis miseratus utrumque est, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; dixerat, ah quoties haec misera, ille miser. <!---{{Versus|33}}--->Flebant et Solymae tamquam sua viscera matres, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; addidit immites impia turba minas. {{Versus|35}}Plura vetat meminisse dolor, quis cetera fando <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; pallentes calido non riget imbre genas ? <!---{{Versus|37}}--->Omnibus intereras, mecum omnia dura tulisti, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; o nec adhuc aliquo fine quietus agens. <!---{{Versus|39}}--->Cur igitur tot passe animo subeunte labores, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Non mihi sollicito pectore flendus eras ? <!---{{Versus|41}}--->Cur non exciderim tam saeva exterrita fama ? <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; Cur tua non nostrum vulnera pectus agant ? <!---{{Versus|43}}--->Tunc ego vel potui crudelior esse videri, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; quam quibus est propria mamma resecta manu. {{Versus|45}}Nata feris pavisse feras, tigresque luposque, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; Non potui casto pascere lacte Deum. <!---{{Versus|47}}--->Duritia potui superare adamanta videri. <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; Si non quae pateris non meruisse querar. <!---{{Versus|49}}--->Quae quamvis placuisse queant tibi forte per ipsum, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Qui mala postremis deteriora tulit. <!---{{Versus|51}}--->Te tamen indigne plecti dolet. O mihi saltem <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; Quis dabit ut pro te tristia fata feram ? <!---{{Versus|53}}--->Cui, quod non penitus cecidi, quod paene revixi <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; mortua, cui quod sum debeo, quodque fui. {{Versus|55}}Ut taceam qua me totiens pietate levaris, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; quanta animi fuerim sarcina saepe tui. <!---{{Versus|57}}--->Omnia solus eras soli mihi namque relictae, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; postquam est in patriam redditus ille suam. <!---{{Versus|59}}--->Ille decus nostrum, nostrae dator ille salutis. {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; Heu mihi cur nomen dicere triste fuit. <!---{{Versus|61}}--->Nescio quae dulcedo meos renovare dolores <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Hic solet, in dicto nomine vulnus erat. <!---{{Versus|63}}--->Maternum exanimant dilecta vocabula pectus, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; et tamen est quare commeminisse juvet. {{Versus|65}}Sic quoque vicina jam lumina morte gravatus <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; Matris in indicto nomine mitis erat. <!---{{Versus|67}}--->Tam miserae, fractaeque malis, passaeque dolores, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; dixisses quiddam blandius interii. <!---{{Versus|69}}--->Ecquae vel potuit gravius vel debuit umquam {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; quod peperit nostra mater amare fide ? <!---{{Versus|71}}--->Ecquae vel majus peperit ? Cui deinde per omnem <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; Cum partu vitam vivere pejus erat ? <!---{{Versus|73}}--->Tempore ab hoc nostra quo terras venit ab alvo <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; humano soboles corpore tecta Dei. {{Versus|75}}Quot tulerim duros non est numerare labores, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; tempore ab hoc paucis laeta diebus eram. <!---{{Versus|77}}--->Laeta fui tunc cum mihi missus ab aethere, dixit <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; pectore non falso nuntius ales, ave. <!---{{Versus|79}}--->Tunc quoque, cum tantam peperi sine crimine prolem, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; Cumque darent illi tres tria dona Magi. <!---{{Versus|81}}--->Laeta triumphata redeuntem morte videbam, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; calcantemque alacri nubila regna pede. <!---{{Versus|83}}--->Spiritus a patria laetam quoque sede relabens <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; vidit, eras nostri pars quota et ipse chori. {{Versus|85}}Cetera dura tulit sortis tenor omnia iniquae. <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; Quod juvet est inter milia multa nihil. <!---{{Versus|87}}--->Quae si cuncta velim numero comprendere certo, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; frondiferas Libani dicere coner opes. <!---{{Versus|89}}--->Quot cedros Carmelus alat, quot gignat odoras {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Hierichus vernis solibus usta rosas. <!---{{Versus|91}}--->Pauca tamen meminisse juvat, quibus ipse notatis <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; Tu quoque pacifico tristia corde feras. <!---{{Versus|93}}--->Frigora pauperiemque pati res dura videtur, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; At nihil est, horum milia multa tuli. {{Versus|95}}Quem mihi tunc animum credis dilecte fuisse, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Carmina vaticinans dum canit ista senex ? <!---{{Versus|97}}--->Maeror, et anxietas, dolor, inclementia fati, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Mater in hoc puero sunt obeunda tibi. <!---{{Versus|99}}--->Non secus obstupui, quam si nil tale timenti {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; hausissent medium tela cruenta latus. <!---{{Versus|101}}--->Nondum convalui, nondum dolor ille resedit, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; Ecce nova Herodes monstra tyrannus agit. <!---{{Versus|103}}--->Audiit Hebraea venturum ab origine Regem, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; Qui se de tanto pelleret imperio. {{Versus|105}}Protinus aedicto crudeli occidere mandat, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; quisquis adhuc linguae masculus esset inops. <!---{{Versus|107}}--->Hic dolor, hic miserae plangunt sua viscera matres, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; saepius e medio viscera rapta sinu. <!---{{Versus|109}}--->Saevit in innocuo crudelis sanguine miles, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; flebilius nihil hac caede fuisse potest. <!---{{Versus|111}}--->Ipsa Deo monita Aegyptum fugitiva petebam, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; duxit Josepho nos comitante puer. <!---{{Versus|113}}--->Hic aliquot fatis, sed tristibus egimus annos, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; praebuit angustum lana colusque cibum. {{Versus|115}}Vix peregre patriam Galilaeaque rura reversi, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; instabat Solyma festus in urbe dies. <!---{{Versus|117}}--->Venimus ad typici sacrum sollemniter agni, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; Dum timeo natum perdere, natus abest. <!---{{Versus|119}}--->Illum ego quaesitum tris soles anxia, tandem {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; invenio sacros disserere ante patres. <!---{{Versus|121}}--->Vix isto annorum duo tempore lustra peregit, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; et potuit tantos ille docere viros. <!---{{Versus|123}}--->Crevit, et inde puer meliores induit annos, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; me vacuam vidit nulla dolore dies. {{Versus|125}}Jamque vir egressus sexti confinia lustri <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; in sibi praescripta coeperat ire via. <!---{{Versus|127}}--->Per nova mirantes tenuit miracula turbas <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; et novus in tota gente propheta fuit. <!---{{Versus|129}}--->Testis es ante alios (nec enim te carior illi {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; alter erat) quo se gesserit ille modo. <!---{{Versus|131}}--->Quot miseros, quot monstra hominum, quot lumine cassos, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; reddiderit per tot milia nemo rogat. <!---{{Versus|133}}--->Scis quibus interea curis gemebunda tenebar, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; certa dolorificum non procul esse diem. {{Versus|135}}Saepe gemens dixi : cui me moriture relinquis ? <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; Quis dabit heu tecum me quoque posse mori ? <!---{{Versus|137}}--->Ille quibus potuit verbis lenire dolorem, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; saepe tibi dixit vestra sit ista vide. <!---{{Versus|139}}--->Te quoque saepe gravis flenti discrimina fati {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Non puduit madidas tergere veste genas. <!---{{Versus|141}}--->Et mea saepe tuae lacrimae super ora cadebant, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; exciderem manibus cum resupina tuis. <!---{{Versus|143}}--->Et jam tempus erat fatalem solvere morsum <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; Tristior affulsit quaelibet hora mihi. {{Versus|145}}Ascendit Solymam palma sublimis in urbem, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; exceptus veri regis honore fuit, <!---{{Versus|147}}--->inde sacra vulgus deturbat ab aede profanum, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; a turba saxis paene petitus erat. <!---{{Versus|149}}--->Sex modo restabant quos vellet vivere soles, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; Heu nimis in curas tempora longa meas. <!---{{Versus|151}}--->Hic mihi nec luces tacitae nec tempora noctis <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; in lacrimas spatii sufficientis erant, <!---{{Versus|153}}--->anxia, sive aberat, quaerebam semper ubi esset, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; anxia, sive aderat, ne male abiret eram. {{Versus|155}}Omnia tu melius, mecum tu semper agebas <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; omnia tu memori mente tenere potes. <!---{{Versus|157}}--->Quis ferat illius noctis meminisse cruentae, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; quae cenam Paschae prima secuta fuit ? <!---{{Versus|159}}--->Vosne Cedroneae captum potuistis olivae {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; immeritum sicca fronde videre Deum ? <!---{{Versus|161}}--->Ipse rapax amnis lapsas a corpore guttas <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; sensit, et attonita mollior ibat aqua. <!---{{Versus|163}}--->Territa diffugit sub opacam Cynthia nubem <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; paene etiam caelo nox abitura fuit. {{Versus|165}}Mene quieturos posuisse cubilibus artus ? <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; Mene relaxata mente fuisse putas ? <!---{{Versus|167}}--->Quolibet usque illum tam longa nocte trahebant. <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; Hac ego sum tacitis passibus ausa sequi. <!---{{Versus|169}}--->Nunc ego per clausae rimas spectare fenestrae {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; Dum cupio, indigne saepe repulsa fui. <!---{{Versus|171}}--->Vidi ego vel probris lusum, vel verbere caesum <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; nullus in attonito pectore sanguis erat. <!---{{Versus|173}}--->A quoties, ridente aliquo mea vulnera, flevi <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; a quoties supplex qualibus usque fui. {{Versus|175}}Hic quoque qua poteras miseram pietate, juvabas <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; egressus dirae limina nota domus. <!---{{Versus|177}}--->Quis meminisse queat dirae scelera omnia noctis ? <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; Non satis est tantis ulla querela malis. <!---{{Versus|179}}--->Quot gelidae aestivis errant in montibus umbrae, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; quot matutino gramina rore madent, <!---{{Versus|181}}--->tot mea presserunt lacrimosi corda dolores, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; Illa quae cladem nox mihi prima tulit. <!---{{Versus|183}}--->Nox Acheronteis intempestivior umbris <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; Nox tamen in curas non satis ipsa meas. {{Versus|185}}Tristior in nostras lacrimas successit Eous, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; et pejora novum vulnera mane tulit. <!---{{Versus|187}}--->Vix caput extulerat trepido sol territus orbi, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; maestus in attonita perstrepit aure sonus. <!---{{Versus|189}}--->Qui nova credentem populum per signa fefellit, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; Qui se praesentem dixit adesse Deum. <!---{{Versus|191}}--->Qui sua praetulerit sanctae ludibria legi, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; quem pro lege jubet Praesul uterque mori, <!---{{Versus|193}}--->rite coronatum Praeses Romanus Iesum, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; damnat ad extremam justior ipse crucem. {{Versus|195}}Parcitis immeritae pubes Judaea parenti, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; sic ego sic vestra voce levanda fui. <!---{{Versus|197}}--->Hoc erat officium matri praestare relictae <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; o etiam veteri durius angue genus. <!---{{Versus|199}}--->Et jam tota cohors portis erumpit apertis {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; impositam collo bajulat ille crucem. <!---{{Versus|201}}--->Qua licet usque sequor te solo tuta ministro <!---{{Versus|202}}--->&nbsp; &nbsp; in latebris comitum cetera turba fuit. <!---{{Versus|203}}--->Attamen et mecum quaedam venere sorores <!---{{Versus|204}}--->&nbsp; &nbsp; sed gravis has longe jussit abesse timor. {{Versus|205}}Non satis ipse oneri quoties cecidisset, amare <!---{{Versus|206}}--->&nbsp; &nbsp; vapulat, infecta surgere jussus humo. <!---{{Versus|207}}--->Tacta rubebat enim, vestigiaque ipsa tenebat <!---{{Versus|208}}--->&nbsp; &nbsp; sanguine quae fuso fecit utrumque genu. <!---{{Versus|209}}--->Quid facerem ? Totiens jacui jam frigida, flevi, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; nunc quoque, si quaeras : quid facit ista, fleo. <!---{{Versus|211}}--->Quasque legis toto multas in carmine mendas <!---{{Versus|212}}--->&nbsp; &nbsp; De lacrimis factas noveris esse meis. <!---{{Versus|213}}--->Ventum erat interea mortis loca ad alta, paratae <!---{{Versus|214}}--->&nbsp; &nbsp; Ecce sudes, clavos, arma, flagella, crucem. {{Versus|215}}Tunc ego, vel nullos potui sensisse dolores, <!---{{Versus|216}}--->&nbsp; &nbsp; vel potui humani cordis habere nihil. <!---{{Versus|217}}--->Sanguine jam roseo ligno sudante pependit, <!---{{Versus|218}}--->&nbsp; &nbsp; transiit effossum militis hasta latus. <!---{{Versus|219}}--->Jam mihi pendentes licuit tetigisse lacertos {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; Oscula jam nigro frigida ab ore tuli. <!---{{Versus|221}}--->Dicite prolificae felicia nomina matres <!---{{Versus|222}}--->&nbsp; &nbsp; dicite de vobis talia si qua tulit. <!---{{Versus|223}}--->Nulla tulit, nulla est aevo latura sequenti, <!---{{Versus|224}}--->&nbsp; &nbsp; curarum hoc pressit sarcina tota caput. {{Versus|225}}Tot mala, tot curas, tot iniquos passa dolores <!---{{Versus|226}}--->&nbsp; &nbsp; conqueror extremum longius ire diem. <!---{{Versus|227}}--->Quoque magis doleam sine te, carissime, cogor <!---{{Versus|228}}--->&nbsp; &nbsp; vivere, qui miserae dulce levamen eras. <!---{{Versus|229}}--->Non ego te aspiciam vestri mandata magistri {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; historica populis insinuare fide. <!---{{Versus|231}}--->Non mihi sollicitae numeranti taedia vitae <!---{{Versus|232}}--->&nbsp; &nbsp; artifici falles tempora longa mora. <!---{{Versus|233}}--->Nunc quoque quae tecum quondam monumenta solebam <!---{{Versus|234}}--->&nbsp; &nbsp; visere, stant soli sola videnda mihi. {{Versus|235}}Illa ego, divitibus seu lucidus exit ab Indis <!---{{Versus|236}}--->&nbsp; &nbsp; seu niger Hesperiam lucifer intrat aquam. <!---{{Versus|237}}--->Flexa genu praesens fletu contemplor amaro <!---{{Versus|238}}--->&nbsp; &nbsp; Ille locus nostri signa doloris habet. <!---{{Versus|239}}--->Illius apparent vestigia maesta perempti {{Versus|240}}&nbsp; &nbsp; illius innocui caede cruenta viri. <!---{{Versus|241}}--->Hic stetit, hic cecidit, saxo defecit in illo, <!---{{Versus|242}}--->&nbsp; &nbsp; hoc ego strata loco cum pateretur eram. <!---{{Versus|243}}--->Haec illum crux alta crucem tulit inter utramque <!---{{Versus|244}}--->&nbsp; &nbsp; mortuus hic munda sindone tectus erat. {{Versus|245}}Hic me semianimem carissimus ille refecit <!---{{Versus|246}}--->&nbsp; &nbsp; Ille per Aegeas nunc male pulsus aquas. <!---{{Versus|247}}--->Talia dum meditor mecum tua semper imago est. <!---{{Versus|248}}--->&nbsp; &nbsp; Tu procul hinc absis milia multa licet. <!---{{Versus|249}}--->Ipsa quidem Solymis numquam exeo corpore ab oris {{Versus|250}}&nbsp; &nbsp; mens tamen et caelos et tua regna subit <!---{{Versus|251}}--->mens spatio peregrina brevi quocumque volebat <!---{{Versus|252}}--->&nbsp; &nbsp; tollitur, et nullo limite clausa volat. <!---{{Versus|253}}--->Haec igitur totiens ad te spatiatur et errat, <!---{{Versus|254}}--->&nbsp; &nbsp; carceris haec extra testea claustra sui. {{Versus|255}}Ipsa domo vidua tacito secreta recessu, <!---{{Versus|256}}--->&nbsp; &nbsp; in meritas solvo dum licet ora preces. <!---{{Versus|257}}--->Interdum repeto veterum praesagia vatum, <!---{{Versus|258}}--->&nbsp; &nbsp; in curas olim carmina scripta meas. <!---{{Versus|259}}--->Rara mihi est etiam reliqui congressio vulgi, {{Versus|260}}&nbsp; &nbsp; quam quarum satis est vita probata mihi. <!---{{Versus|261}}--->Hae quoque sunt nostrae quod possunt esse senectae, <!---{{Versus|262}}--->&nbsp; &nbsp; Flos prior aetatis decidit ille meae. <!---{{Versus|263}}--->Aufferor, inque dies venientibus opprimor annis, <!---{{Versus|264}}--->&nbsp; &nbsp; plena quater vitae sunt tria lustra meae. {{Versus|265}}Nec mihi scire licet quid agas carissime rerum, <!---{{Versus|266}}--->&nbsp; &nbsp; credentes etiam fallere fama solet. <!---{{Versus|267}}--->Nullaque quae possit de te tot euntibus annis <!---{{Versus|268}}--->&nbsp; &nbsp; littera, vel minimum dicere, visa mihi est. <!---{{Versus|269}}--->Nec tamen hoc miror, tot enim maria inter utrumque {{Versus|270}}&nbsp; &nbsp; forsitan ingratae causa fuere morae. <!---{{Versus|271}}--->At tibi qui nostro saepe est in amore minister, <!---{{Versus|272}}--->&nbsp; &nbsp; omnia mandatis fert mihi plena tuis. <!---{{Versus|273}}--->Hinc licet agnoscam quid agas, tamen omnia vellem <!---{{Versus|274}}--->&nbsp; &nbsp; plenius, et digitis scripta videre tuis. {{Versus|275}}Interea loquitur pro te tua littera nobis <!---{{Versus|276}}--->&nbsp; &nbsp; Orbi, non soli littera scripta mihi. <!---{{Versus|277}}--->Littera quae vestri testatur gesta magistri, <!---{{Versus|278}}--->&nbsp; &nbsp; usque sub extremum non peritura diem. <!---{{Versus|279}}--->Quo sane mortale nihil meditare libello, {{Versus|280}}&nbsp; &nbsp; Sidera sublimi vertice summa feris. <!---{{Versus|281}}--->Sicut ubi radios visu penetravit acuto, <!---{{Versus|282}}--->&nbsp; &nbsp; prima avium caelo proxima saepe volat. <!---{{Versus|283}}--->Abdita vidisti divinae scrinia mentis, <!---{{Versus|284}}--->&nbsp; &nbsp; mystica quo nobis cena peracta loco est. {{Versus|285}}Illa utinam nobis non ultima cena fuisset, <!---{{Versus|286}}--->&nbsp; &nbsp; aut esset propera morte peracta mihi. <!---{{Versus|287}}--->Sed tamen hoc cessit melius populoque redempto, <!---{{Versus|288}}--->&nbsp; &nbsp; et quibus est recto tramite cura sequi. <!---{{Versus|289}}--->Differri haud potuit quod opus restabat agendum, {{Versus|290}}&nbsp; &nbsp; qua bona sit causa nostra querela caret. <!---{{Versus|291}}--->Tu si quando potes maestam solabere matrem, <!---{{Versus|292}}--->&nbsp; &nbsp; Cur vacat officio dextera fida suo ? <!---{{Versus|293}}--->Damna fer interea sortis patienter iniquae, <!---{{Versus|294}}--->&nbsp; &nbsp; Jam patria felix divite civis eris. {{Versus|295}}Nec dubita post paulo Ephesum tua templa redibis, <!---{{Versus|296}}--->&nbsp; &nbsp; donec ab his curis vivus ad astra voles. <!---{{Versus|297}}--->Ipsa feram placide superantis taedia vitae <!---{{Versus|298}}--->&nbsp; &nbsp; quam precor ut paucis, qui dedit ille ferat. </poem> ==V. Lydia Paulo.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Dum tibi sera venit metitur epistola, quantum <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; Thybridis a sacro fonte Caicus abest. <!---{{Versus|3}}--->Nam tenet evictis nunc pulchra Tyatira curis, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; nunc ego nec felix Aematis esse velim. {{Versus|5}}Tu dubium emensus Tyrrhena per aequora cursum, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; dura sub infami jura Nerone manes. <!---{{Versus|7}}--->Quid tibi cum caeca doctor clarissime Roma ? <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; Assuescet monitis numquid et illa tuis ? <!---{{Versus|9}}--->Quam metuo magnum ne quando fatebere Christum, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; ipsa tibi poenas exitiumque paret. <!---{{Versus|11}}--->Hoc cecidere modo tot milia temporis hujus, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; stultus ut imperium cum Jove Caesar habet. <!---{{Versus|13}}--->Quam fuerat melius gentes docuisse minores, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; in tua plus Asiae nomina laudis erant. {{Versus|15}}Roma potens toti caput est et praesidet orbi, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; et nimium propria laude superba tumet. <!---{{Versus|17}}--->Tam firmam heu quantus labor est impellere molem, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; pondus praecipue cujus et orbis idem ? <!---{{Versus|19}}--->Ipsa refert patria partos virtute triumphos, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; et se praesentes credit habere Deos. <!---{{Versus|21}}--->Ipse etiam superum socius pater urbis habetur, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; Cui locat ardentes quaelibet ara focos. <!---{{Versus|23}}--->Hanc tu posse putas tua per documenta moveri, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; quae sibi tot divos quot colit ipsa facit ? {{Versus|25}}Et licet exsuperes divinae lumine mentis, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; et polyhistorico pectore cuncta feras. <!---{{Versus|27}}--->Blandaque mellifluae cedat tibi gratia linguae, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; in labris sedeat Suada canora tuis. <!---{{Versus|29}}--->Saxa prius scopulosque trahes silvasque sequaces, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; antraque linquentes per nemus omne feras. <!---{{Versus|31}}--->Quam tu semideum possis mollire Neronem, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; si modo se totum non putat esse Deum. <!---{{Versus|33}}--->Sed pariunt magnam tam facta insignia laudem, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; tentatique satis fama laboris erit. {{Versus|35}}Quis neget hoc magno satis est voluisse Tonanti, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; Res animo non re ponderat ille animos. <!---{{Versus|37}}--->Quis neget haec ipsis Divis quoque magna videri, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; terrarum princeps sollicitare caput. <!---{{Versus|39}}--->An potius fugiens operosae taedia vitae, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Vis tandem placida posse quiete frui. <!---{{Versus|41}}--->Namque diu vasti jactatam errore profundi, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; in portum par est applicuisse ratem. <!---{{Versus|43}}--->Arma per et varii raptum discrimina belli, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; militis emeriti nomen habere decet. {{Versus|45}}Hoc tibi tu poteras Romam sperare daturam, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; nil hac desperes condicione licet. <!---{{Versus|47}}--->Flumina sic retro spera reditura, lacusque <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; ignibus arsuros, saxa futura feras. <!---{{Versus|49}}--->Mortua crede loco pietas est omnis in illo, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Caesar ubi malus est, pax ibi nulla bonis. <!---{{Versus|51}}--->Pars licet observet populi te multa tuisque <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; audiat, et verbis credat inesse fidem. <!---{{Versus|53}}--->Pressa tamen trucibusque minis iraque Tyranni <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; dissimulat tacita quem colit arte Deum. {{Versus|55}}Ergo fuit melius Gentes docuisse minores, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; Cur tua nunc virtus languida facta jacet ? <!---{{Versus|57}}--->Sed tua nec languet virtus nec gloria marcet, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; da veniam si quid noster ineptit amor. <!---{{Versus|59}}--->Ut tua me miseram nimiis absentia curis {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; conficit, incauta sic quoque mente loquor. <!---{{Versus|61}}--->Candida floret adhuc nostras tua fama per oras, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Gloria nec meriti est illa sepulta tui. <!---{{Versus|63}}--->Postquam clara nova vidit te luce Damascus <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; percussum, leges deseruisse tuas. {{Versus|65}}Moenia adhuc illa rima stant pervia, per quam <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; diceris occulta cautus abisse fuga. <!---{{Versus|67}}--->Illa etiam quae tu nobis aliquando solebas <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; saepius in patria facta referre tua. <!---{{Versus|69}}--->Illa vigent etiam nullis moritura diebus, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; o sine non lacrimis enumeranda meis. <!---{{Versus|71}}--->Immeritum poenis quibus affecere Philippi, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; flumina paene audent mutaque saxa loqui. <!---{{Versus|73}}--->Hanc post fida tamen tua littera venit ad urbem, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; quam dederas veram testificata fidem. {{Versus|75}}Saxa Lycaoniae scelus indignantia Lystrae <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; paene etiam mortis stant monumenta tuae. <!---{{Versus|77}}--->Dicere Cecropios quo fregeris ore magistros, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; quam qui nil didicit dicere nemo nequit. <!---{{Versus|79}}--->Qua virtute Ephesique minas Solymaeque tumultus {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; viceris et Macedum Cappadocumque dolos. <!---{{Versus|81}}--->Omnibus his tua scripta tamen transmissa leguntur, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; o bona pro meritis dona relata malis. <!---{{Versus|83}}--->Praeterea Galathas quis nescit adisse feroces, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Teque tuas Christo fassa Corinthus opes ? {{Versus|85}}O electe Dei preco, decus orbis, ab ipsis <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; quem tenebris luci est restituisse tuum. <!---{{Versus|87}}--->O superum facunde comes fideique magister, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; fulmina sunt linguae singula verba tuae. <!---{{Versus|89}}--->Fama est Ismarii gelidas ad Strymonis undas, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; omnia Threiciam monstra secuta chelyn. <!---{{Versus|91}}--->Moverit Amphion lapides Delphinas Arion <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; Ogmius impositis traxerit ora jugis. <!---{{Versus|93}}--->Tu potes eloquio caelos aperire potenti, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Tu potes in terras ducere Paule Deum. {{Versus|95}}Cuncta tibi cedunt divinae munera virgae, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Tam fluit et linguae est aurea vena tuae. <!---{{Versus|97}}--->Jamque renascentem membris vitalibus orbem, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Totum divini munere lactis alis. <!---{{Versus|99}}--->Qualiter infantem tenui nutricula succo {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; imbuit, et firmis passibus ire docet. <!---{{Versus|101}}--->An nihil haec credes ? An non ea gloria plena est ? <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; Roma precor titulis defuit una tuis ? <!---{{Versus|103}}--->Patria restabant Persaeae moenia Tharsi, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; Heu quantum a vestro Thybride Cydnus abest. {{Versus|105}}Quam fuit hoc nimium gravidae praestare senectae, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; Romanis Cilicas praeposuisse tuos. <!---{{Versus|107}}--->At fuerat sancta pro relligione cadendum, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; hanc prius hic fas te composuisse fuit. <!---{{Versus|109}}--->Grata senescentis quaerebas otia vitae, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; in patria poteras consenuisse tua. <!---{{Versus|111}}--->Dulcibus intentus studiis crescentis Iesu, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; Non quae prisca tui Gamalielis habes. <!---{{Versus|113}}--->Aut certe ad gelidum melius vixisse Caicum, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; Hic tua praecipuum gloria nomen habet. {{Versus|115}}Quod votis nisi saeva meis fortuna negasset, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; improba pars vitae non foret ulla meae. <!---{{Versus|117}}--->Cresceret invisas nullum mihi tempus in horas, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; deiceret nullus pectora maesta dolor. <!---{{Versus|119}}--->Nec me saepe cavo gemitus pulmone trahentem, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; tristitiae causam quaereret ulla meae. <!---{{Versus|121}}--->Saepe meos blanda solatur voce dolores, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; juncta comes lateri fida Perilla meo. <!---{{Versus|123}}--->Ah quoties illa referente quid egeris usquam, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; plurima luminibus liquitur unda meis. {{Versus|125}}Nunc quoque perfusum lacrimis premit humida pectus <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; fascia, concepto pondere facta gravis. <!---{{Versus|127}}--->Praedita ut illa quidem facundae est munere linguae, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; De te quot verbis tot mihi tela refert. <!---{{Versus|129}}--->Tempora tum subeunt vitae male cauta prioris, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; per quae quicquid erat vivere crimen erat. <!---{{Versus|131}}--->Non ego nobilium sata Lydia stirpe parentum, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; Nupta viro maestas tota sequebar opes. <!---{{Versus|133}}--->Praecipue gemmas Tyrios et avara colores, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; empta levi magno vendere docta fui. {{Versus|135}}Hos duce te quaestus, verissima damna, reliqui <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; nuda prius, lucro facta beata novo. <!---{{Versus|137}}--->Cujuset obstantes duce te nova signa per hostes, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; sumptaque pro Christo fortiter arma tuli. <!---{{Versus|139}}--->Multa quidem vici nec vana pericula rerum, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; quae poterant ipsis pondus habere viris. <!---{{Versus|141}}--->Quae, quia nulla meis debetur gloria factis, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; tot mala quod vici muneris omne tui est. <!---{{Versus|143}}--->Tu potes extremi penetrare volumina caeli, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; praesentemque alta mente videre Deum. {{Versus|145}}Ille tibi quaecumque voles largitur et addit <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; munera, ad exiguas non numeranda preces. <!---{{Versus|147}}--->Illius exemplo miseros tibi cura jacentes, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; tollere et ad superas est animare domos. <!---{{Versus|149}}--->Nec pateris quo tu periisti paene, perire {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; vulnere, sed certa condicione juvas. <!---{{Versus|151}}--->Nemo quidem melius languenti consulit umquam, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; quam qui perniciem, quam levat, ipse tulit. <!---{{Versus|153}}--->Hoc utinam videat qui se putat omnia Caesar <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; cernere, qui nec se nec sua facta videt. {{Versus|155}}Terribilisque sacra stupefactus imagine vultus <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; dicat, et hic tantus non putat esse Deos. <!---{{Versus|157}}--->Quod non ille putat tantus quis credere possit, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Ille quod est verum forte putare potest. <!---{{Versus|159}}--->Viderit hoc Caesar, quod non sperare licebit, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; in patriam reditus jam tibi certus erit. <!---{{Versus|161}}--->Sed prius, heu metuo, fluvios habitabit Oreas <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; Multaque per montes Oceanitis erit : <!---{{Versus|163}}--->quam sua destituant crudelem monstra Neronem, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; nominis o ipso vox metuenda sono. {{Versus|165}}Ergone te miseris sine fine carere necesse est ? <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; Ergone non finem nostra querela feret ? <!---{{Versus|167}}--->Quin etiam nobis sperantibus optima, forsan <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; adveniet mortis nuntia fama tuae. <!---{{Versus|169}}--->Heu mihi si nostras quicquam tale arguat aures, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; Cur ego praeterito fortis agone fui ? <!---{{Versus|171}}--->In talem superesse diem quid profuit, in quo <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; hoc animi reliquum decidet omne mei ? <!---{{Versus|173}}--->Me timidam infaustae faciunt mala nomina Romae, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; visa precor celeres somnia ferte Noti. {{Versus|175}}Nunc tu quicquid agis seu dura negotia tractas, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; Otia seu tuta dulcia mente legis. <!---{{Versus|177}}--->Respice lugentem solita pietate ministram, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; quam si vis aliqua parte valere. Vale. </poem> ==VI. Elisabeth Joanni Baptistae.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Sic mihi Zachariae sera te prole gravatae, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; dextera pro lingua saepe locuta fuit. <!---{{Versus|3}}--->Non tamen est eadem ratio mihi muneris hujus, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; nec mea conspecto numine lingua stupet. {{Versus|5}}Saepe manus nobis praesentibus illa locuta est, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; absenti loquitur dextra ... nostra tibi. <small><i>(vers lacuneux)</i></small> <!---{{Versus|7}}--->Da mihi te praesensque tui sit copia nobis, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; quam cuperem, quae nunc scribimus, ista loqui. <!---{{Versus|9}}--->Accola fluctivagi rapidas ad Jordanis undas, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; inter inhumanas diceris esse feras. <!---{{Versus|11}}--->Hirsuta pavidi vestitus pelle Cameli, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; silvestres mistis mellibus esse cibos. <!---{{Versus|13}}--->Avia desertae postquam colis inter eremi, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; tecta nec ulla hominum nec loca culta subis. {{Versus|15}}Gratulor, et quoniam tibi sic carissime cordi est, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; vivere non alia te regione velim. <!---{{Versus|17}}--->Nam mihi in hoc sterili prodisti natus ab alvo, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; venturum ut fieres nuntius ante Deum. <!---{{Versus|19}}--->Nunc quoque te fama est adeuntibus undique turbis, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; taliter ex omni vociferare loco. <!---{{Versus|21}}--->O qui praeteritae numeratis crimina vitae. <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; O quae mens scelerum conscia vulnus habet, <!---{{Versus|23}}--->ponite multiplicis commissa piacula noxae, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; ponite quaeque nocent, sumite quaeque juvant. {{Versus|25}}Paeniteat scelerum pudeat vixisse tot annis <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; Non intellectae sub regione viae. <!---{{Versus|27}}--->Vos adaperta manet caelestis janua regni, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; Jam tempus veniae, ne dubitetis, adest. <!---{{Versus|29}}--->Talia multa ferunt mirantibus aedere turbis, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; et te praesentem significare Deum. <!---{{Versus|31}}--->Inde superfusis in Jordane tingere lymphis, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; fassorum sordes milia multa suas. <!---<!---{{Versus|33}}--->Heu mihi quod nimium gravibus nunc opprimor annis, {{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; et vicina meas mors cubat ante fores. {{Versus|35}}Esset adhuc constans et crudior ista senectus <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; officiumque agerent frigida membra suum. <!---{{Versus|37}}--->Non ingrata domi subeuntibus otia curis, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; Non tererem vana tempora longa mora. <!---{{Versus|39}}--->Protinus his ad te fugerem, mea vita, relictis {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; rebus quas aliae saepe morantur anus. <!---{{Versus|41}}--->Non me tristis hiems, non torrida solibus aestas, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; Non rigidum scopulis me prohiberet iter. <!---{{Versus|43}}--->Omnia despicerem vulgata pericula rerum, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; Atque annis fierem fortior ipsa meis. {{Versus|45}}Ut te perpetuae monstrantem dona salutis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; conspicerem populi pars quota facta tui. <!---{{Versus|47}}--->Sed vetat has partes et inutilis impedit aetas, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; nec Deus hunc animum, quod cupit, esse sinit, <!---{{Versus|49}}--->et nunc ille jacet per quem stetit ista senectus, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Qui fuit aetatis firma columna meae. <!---{{Versus|51}}--->Sola domo vidua paucis obsaepta ministris, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; devoveo tardos in mea fata dies. <!---{{Versus|53}}--->Quamquam quod superest vitae, hoc mihi nomine gratum est <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; quod te grata Deo vita superstes habet. {{Versus|55}}Sive etenim sanctis te nuntia fama Prophetis <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; inserit, est quare vivere posse velim. <!---{{Versus|57}}--->Sive docet falsi monstrare pericula mundi, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; adicitur vitae, quod venit inde, meae. <!---{{Versus|59}}--->Denique quaecumque est qua tu ratione probaris, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; corporis est certe certa medela mei. <!---{{Versus|61}}--->Idque ego non aliud causae mihi credo fuisse, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Cur mea sit fato tardior hora suo. <!---{{Versus|63}}--->Hora quater denos bis jam numerata per annos, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; migrandum propere nuntiat esse mihi. {{Versus|65}}Quam bene longaevae numero mala tempora vitae, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; quod non sum vacuo tempore jussa mori. <!---{{Versus|67}}--->Nam cum difficilis flerem dispendia lecti, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; visa diu steriles inter habenda nurus. <!---{{Versus|69}}--->Respexit miseram tandem Deus ipse senectam, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; et desperato jussit honore frui. <!---{{Versus|71}}--->Jam me vita senex melioribus exuit annis, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; aevo debilior jam vir et ipse fuit. <!---{{Versus|73}}--->Thura Sabaea Deo sanctas incendit ad aras <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; Zacharias, clausa solus in aede manens. {{Versus|75}}Adstitit aetherea delapsus ab arce minister <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; Angelus, et tales aedidit ore sonos. <!---{{Versus|77}}--->Care Deo, confide, placent tua vota, tuisque <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; ante Deum precibus gratia parta tibi est. <!---{{Versus|79}}--->Uxor praecipiti tua grandis Elisabet aevo, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; Jam tibi concepto pondere mater erit. <!---{{Versus|81}}--->Nomen Joanni statues insigne puello, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; Hic sacer, hic fiet maximus ante Deum. <!---{{Versus|83}}--->Adferet ille puer toti nova gaudia mundo, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Flamine sacra Deo pectora plenus erit. {{Versus|85}}Talibus esse fidem, quia nollet credere, dictis, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; egressus templi limina mutus erat. <!---{{Versus|87}}--->Donec ad octavi ventum confinia mensis, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; aeris in lucem jam mihi natus eras. <!---{{Versus|89}}--->Cumque propinquorum de nomine turba rogaret, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Nomen Joanni diximus esse tibi. <!---{{Versus|91}}--->Omnes ignota turbati voce negabant, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; in nostra hoc aliquem nomen habere tribu. <!---{{Versus|93}}--->Ipse pater sumptis scripsit pro voce tabellis, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Nomen Joannes, quod ferat, hujus erit. {{Versus|95}}Atque ita cum longo tacuisset tempore, tandem <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; solvit in hos nuper guttura muta sonos. <!---{{Versus|97}}--->Laudibus Israel Deus est et honore ferendus, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; vincula qui plebis liberat arcta suae. <!---{{Versus|99}}--->Cornua venturae qui protulit alta salutis, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; Gentis Jessidae sub dicione sui. <!---{{Versus|101}}--->Ipsius ut sancti repleti numine vates, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; ante retro lapsos praemonuere dies. <!---{{Versus|103}}--->Affore crudeli quo servaremur ab hoste <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; Tempus, et amissam quod repararet opem. {{Versus|105}}Ut nostros miseratus avos memor esset eorum, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; quae testamento condidit ipse suo. <!---{{Versus|107}}--->Ut rata verba forent jurandi praestita juris, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; quod tibi juravit prole beate senex. <!---{{Versus|109}}--->Ipsius ut posito faceremus jussa timore, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; nec manus hostili nos premat ulla jugo. <!---{{Versus|111}}--->Ipsius ut sancti justique colamus honorem, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; donec in hoc vivi mortis agone sumus. <!---{{Versus|113}}--->At te sancte puer sibi deligit ipse Prophetam, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; venturi ut possis nuntius esse Dei. {{Versus|115}}Nec dubiae fiat per te via nota salutis, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; omnibus, et populo culpa remissa cadat. <!---{{Versus|117}}--->Ex alto quoniam venia miseratus egentes, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; respexit vultu terrea regna pio. <!---{{Versus|119}}--->Tristibus ut splendor novus illucesceret umbris, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; quae misero clausos carcere mortis habent. <!---{{Versus|121}}--->Nostra ut in aeternam tendant vestigia pacem, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; semita quo nostros dirigat ista pedes. <!---{{Versus|123}}--->Haec ita vatidico tacuit pater ore locutus. <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; Turba novum populi tota stupebat opus. {{Versus|125}}Hinc tibi quis melior studiis accreverit aetas. <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; Paene supervacuum dicere velle fuit. <!---{{Versus|127}}--->Quis tamen ignoret quod adhuc impubibus annis, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; Pectora jam sacro numine plenus eras. <!---{{Versus|129}}--->Improba mentita est quemdam Jove fabula natum, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; in cunis angues enecuisse duos. <!---{{Versus|131}}--->Certe nulla meis insunt mendacia verbis, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; in te plus animi quam puerilis erat. <!---{{Versus|133}}--->Ac sacra tunc etiam celebrares sabbata, vix dum <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; passus es assueto munere lactis ali. {{Versus|135}}Nunc positas hausto tingebas fonte corollas, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; et moto quaedam pollice signa dabas. <!---{{Versus|137}}--->Saepe videbaris monstrare quid indice, tamquam <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; nescio quae, stupida mente futura videns. <!---{{Versus|139}}--->Jam juvenis jamque utilibus maturior annis, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Jam poteras duri ferre laboris opus. <!---{{Versus|141}}--->In loca transisti deserta silentis eremi, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; Jamque ea non modico tempore regna colis. <!---{{Versus|143}}--->Tempora quae gravibus Christo duce vivis in armis, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; Haec sunt militiae signa petita tuae. {{Versus|145}}Jamque fere tua ter denos excedit in annos, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; Vita novum meritis nuper adepta decus. <!---{{Versus|147}}--->Nam tibi agnatum lavisse in Iordane Christum <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; diceris, et mediis constituisse vadis. <!---{{Versus|149}}--->Quem super ut patria delapsus ab arce quierit, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; Spiritus, et castam se simularit avem. <!---{{Versus|151}}--->Fama est auditam ceu patris ab aethere vocem. <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; Talia non humili verba dedisse sono. <!---{{Versus|153}}--->Hic est ille meus dilectus filius, in quo <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; sunt animi certe gaudia plena mei. {{Versus|155}}Nate meae requies et honor supreme senectae, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Nate ministerio facte beate tuo. <!---{{Versus|157}}--->Non temere accessit magno tua gratia Christo, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; nondum natus ad haec tanta vocatus eras. <!---{{Versus|159}}--->Saecula fatidici tua praedixere Prophetae, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; e quibus haec aliquis carmina scripta dedit. <!---{{Versus|161}}--->En sacer ante tuos mittetur nuntius ortus, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; Qui paret atque tuas monstret inire vias. <!---{{Versus|163}}--->Ille colet deserta, et voce implebit eremum, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; omnis iter Domino turba parate suum. {{Versus|165}}Protinus alta cavas implebunt culmina valles, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; vertice mons humili collis et omnis erit. <!---{{Versus|167}}--->Recta videbuntur quaecumque obliqua fuerunt, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; aspera planities, omnia mollis erunt. <!---{{Versus|169}}--->Hora feret miseris mortalibus illa salutem, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; Nemo non isto tempore salvus erit. <!---{{Versus|171}}--->His tua carminibus praedicta est gloria, sed te <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; Virtutem, testis major, habere docet. <!---{{Versus|173}}--->Namque ferunt dixisse tuo de nomine Christum, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; majorem nasci non potuisse virum. {{Versus|175}}Non potuisse virum nasci virtute priorem, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; quem pariat socium femina passa marem. <!---{{Versus|177}}--->Haec tam vera meas relevant solacia curas, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; taedia nec fessi corporis esse sinunt. <!---{{Versus|179}}--->Et mihi nunc plenae languentia fila senectae {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; rumpere, natura non prohibente, libet. <!---{{Versus|181}}--->Postquam clara tuis meritis mihi vita peracta est, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; impia cur vetulam fata morentur anum ? <!---{{Versus|183}}--->Nunc tu, sive colis taciturnam solus eremum, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; sive tuum populi turba frequentat iter. {{Versus|185}}Illum nate roga quem tu lustralibus undis, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; abluis et mundi crimina ferre doces. <!---{{Versus|187}}--->Illum nate roga pro me, rogo, nostra quieto <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; Tempora, et optato claudere fine velit. <!---{{Versus|189}}--->Sic tibi sit viridis quantum volet ipse juventae {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; Flos sacer, atque suum non cadat ante diem. <!---{{Versus|191}}--->Sic tibi nulla parent saevi tormenta Tyranni <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; Heu quantum est rabidas non metuisse manus. <!---{{Versus|193}}--->Sic, si forte volet, quem tu praecedis in orbem <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; ipsum praecedas in sua regna, Vale. </poem> =Liber secundus, <br>qui mixtas continet. = ==I. Helena Constantino.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Littera quae veram ferret tibi nate salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; quam merito matris debuit esse tuae. <!---{{Versus|3}}--->Cum videas clausae signum venerabile chartae, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; Quid verae dubitas esse salutis opus ? {{Versus|5}}Ista figura fuit caelo tibi visa sereno, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; Cum tua Maxenti cogeret arma furor. <!---{{Versus|7}}--->In qua nostra salus requiesque et vita pependit, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; per quam mortales libera turba sumus. <!---{{Versus|9}}--->Quae mundi pretium meruit portare redempti, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; Cum lux infernum solveret una chaos. <!---{{Versus|11}}--->Arbor ab Eois longe dignissima silvis, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; nobilis humanae palma salutis opus. <!---{{Versus|13}}--->Omnia quae passis ad se traxisse lacertis <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; creditur, immenso pondere facta gravis. {{Versus|15}}Perdita Niligenae plus quam tria saecula genti, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; Crux opera matris reddita, nate, tuae est. <!---{{Versus|17}}--->Ponimus hoc igitur cerata in fronte sigillum, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; quod nullum signo principe majus erat. <!---{{Versus|19}}--->Hoc gentiliciis decuit praeponere monstris, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; unde recens plena gloria laude venit. <!---{{Versus|21}}--->Et majus meritum potioraque gaudia mundo, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; tempore in hoc credo non potuisse dari. <!---{{Versus|23}}--->Majus erat certe tunc cum pateretur in illa, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; cujuscrux eadem sanguine rubra fuit. {{Versus|25}}Majus erat quando nostrae sub imagine carnis <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; Virgine factus homo est parturiente Deus. <!---{{Versus|27}}--->Sed tamen abjecto nasci quid profuit orbi, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; in cruce si natus non obiisset homo ? <!---{{Versus|29}}--->Vita magis morte est, mors vita dignior illo, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quod Phlegethontaeas proxima fregit opes. <!---{{Versus|31}}--->Auctor morte Dei est, nostrae crux alma salutis, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; Crux mundi pretio sanguine tincta fuit. <!---{{Versus|33}}--->Illa fuit putri, dolor est meminisse, latebra <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; Clausa, sub infami quo stetit ante, loco. {{Versus|35}}Hic ubi sub Cancro Solymas sol aspicit arces, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; ut non ex aliquo paene sit umbra loco. <!---{{Versus|37}}--->Hic locus est nostra dictus "Calvaria" lingua, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; accola Judaea "Golgotha" voce vocat. <!---{{Versus|39}}--->Hoc stetit illa rubens morientis sanguine Christi, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; hoc etiam nobis illa reperta loco est. <!---{{Versus|41}}--->Sed neque qua celebres nostrum virtute laborem <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; Gloria, nec mulier, quam ferat ista, fuit. <!---{{Versus|43}}--->Hoc fecit qui cuncta potest et solus, et idem <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; Qui tulit, amissam reddidit ille crucem. {{Versus|45}}Magna quidem feci, et longos abitura sub annos, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; si qua brevis longum gloria nomen habet. <!---{{Versus|47}}--->Compressi hostiles et dux et femina terras, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; sumque Palaestino quantus in orbe timor. <!---{{Versus|49}}--->Non tamen hoc ausim nostris adscribere factis, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; nec titulum tantae laudis habere velim. <!---{{Versus|51}}--->Scit Deus hic animus per quem facit omne quod audet, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; nullus in hoc umquam pectore fastus erat. <!---{{Versus|53}}--->Ille dedit timidae certam sperare salutem, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; quamque dedit, res est ipsa secuta fidem. {{Versus|55}}Venimus antiquam notissima tecta Siona, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; qua posuit Lyrico de duce templa satus. <!---{{Versus|57}}--->Non populis Regina jugum positura subactis, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; non aliqua ex tota gente tributa tuli. <!---{{Versus|59}}--->Longius haud potui Romanum extendere nomen, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; Cui sol vix etiam finis uterque fuit. <!---{{Versus|61}}--->Nec sequor aut Tomyrin magnisve Semiramin ausis, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; nomina nemo Helenen talia velle putet. <!---{{Versus|63}}--->Si tamen est illis decori laus sanguine parta, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; insignes titulo nos meliore sumus. {{Versus|65}}Regna et opes istae tantum terrena petebant, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; nos alio petimus regna futura loco. <!---{{Versus|67}}--->Sordibus his sequimur caelestia sola relictis, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; da veniam, timida talia mente loquor. <!---{{Versus|69}}--->Illum ego nate sequor, quem tu quoque nuper ab istis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; egressus tenebris, fassus es esse Deum. <!---{{Versus|71}}--->Cujusin adversos hostes ut signa moverem, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; Multa tuli terris, multa pericla mari. <!---{{Versus|73}}--->Nunc ego sublimi solio Regina sedebam, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; invita quatiens sceptra superba manu. {{Versus|75}}Contulit huc aliquam Romana potentia partem, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; sub pedibus stabant milia multa meis. <!---{{Versus|77}}--->Ad mea convenit populus mandata vocatus, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; quando haec sedato pectore verba dedi. <!---{{Versus|79}}--->Dic genus Israel, Pharii dic semen Ioseph, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; indice cui tellus contigit ista Deo. <!---{{Versus|81}}--->Dic ubi ? Cur lateat ? Qua crux est perdita culpa, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; Morte creatoris facta beata tui ? <!---{{Versus|83}}--->Hoc tibi Romano Caesar qui praesidet orbi, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; ut facias per nos hoc jubet ipse Deus. {{Versus|85}}Ante oculos vitamque vides mortemque paratam, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; Elige sive voles vivere sive mori. <!---{{Versus|87}}--->Caesaris imperio concussum et nomine vulgus, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; Quid faceret dubium quidve negaret erat. <!---{{Versus|89}}--->Cum tamen ad paucos ea res deducta fuisset, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; vix quoque qui verum diceret unus erat. <!---{{Versus|91}}--->Hic erat a patribus qui se referebat Iudas, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; doctum quo lateat crux veneranda loco. <!---{{Versus|93}}--->Sed qui nec precibus verbisve minacibus esset <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Ad mea speratam vota daturus opem. {{Versus|95}}Proposui mortem, mortem contempsit, ab illa <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; vidit adhuc clausum carcere sexta dies. <!---{{Versus|97}}--->Septima lux aderat cum vis famis improba dirae <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; jussit, quod saturo noluit ore, loqui. <!---{{Versus|99}}--->Templa Palaepaphio stabant celeberrima scorto, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; vix locus in terris turpior alter erat. <!---{{Versus|101}}--->Quanta Dei nostri est patientia ? Scilicet illa <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; improba pro Christo staret in aede Venus. <!---{{Versus|103}}--->Illic saepe aliquis magnum veneratus Iesum, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; visus Acidalias est coluisse faces. {{Versus|105}}Crimine de tanto dederat me vindice poenas, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; structa deae nobis diruta templa jacent. <!---{{Versus|107}}--->Ne scelerata etiam referat vestigia, junctis <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; eversam bobus sulcat arator humum. <!---{{Versus|109}}--->Incultae vepres juxta sentesque rigebant, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; nobilis est multis caedibus iste locus. <!---{{Versus|111}}--->Ecce sed hic precibus superos ubi rite vocaret, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; Qui Solyma Macareus praesul in urbe fuit. <!---{{Versus|113}}--->Cumque diu staret magnum veneratus Iesum, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; Aura levis totum est visa movere locum. {{Versus|115}}Fodit et invenit terra tria signa regesta, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; ostendit veram scripta tabella crucem. <!---{{Versus|117}}--->Praeterea esse crucem Christi majora probarunt <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; Signa, quibus certam quis neget esse fidem ? <!---{{Versus|119}}--->Putre ferebatur vicina ex morte cadaver, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; Crux tetigit, tacto corpore vita data est. <!---{{Versus|121}}--->Ille statim sacro petiit se fonte lavari, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; Qui sacra victoris reddidit arma Dei. <!---{{Versus|123}}--->Nomina Cyriaco dedimus meliora renato, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; nunc pia sacrifici praesulis arma gerit. {{Versus|125}}Vidit et indoluit doctor vetus ille malorum, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; terribili auditus taliter ore loqui. <!---{{Versus|127}}--->Quid facis heu nobis ingrate, nequissime Iuda, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; perfide quot mentes non sinis esse meas ? <!---{{Versus|129}}--->At non, cujushabes sine rebus nomina, noster {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; talis, et in nobis noluit esse nocens. <!---{{Versus|131}}--->Arte mea mundo truncus fuit iste sepultus, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; quam placuit nobis perdere reddis opem. <!---{{Versus|133}}--->At te digna manet pro tali poena reatu, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; Gloria conveniens non erit ista tibi. {{Versus|135}}Ille crucem contra tollens bona verba locutus, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; Ad Stygios hostem compulit ire lacus. <!---{{Versus|137}}--->Gratia Christe tibi, nam tu de morte redemptis <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; Morte tua, vitae, de cruce pandis iter. <!---{{Versus|139}}--->Tu quoque restituis mundo sua regna jacenti, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Dux bonus et saevi conteris hostis opes. <!---{{Versus|141}}--->Gratia nate tibi, nam tu Jove vera relicto, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; et colis et toto pectore sacra juvas. <!---{{Versus|143}}--->Macte nova Caesar nos relligione beatos <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; efficis, hac itur non meliore via. {{Versus|145}}Roma diu falsos coluit Mavortia divos, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; et nunc heu plures quos veneretur habet. <!---{{Versus|147}}--->Quod superest veterique jacet caligine mersum <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; ut videat, luci reddere nate stude. <!---{{Versus|149}}--->Ut vetus expiret tecum nova Roma revivat, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; Quid dubitas orbem, quo cadat illa, trahi ? <!---{{Versus|151}}--->Caesar ut est unus terrae qui praesidet uni, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; sic sciat haec unum Caesaris esse Deum. <!---{{Versus|153}}--->Fiat ut hoc Deus ecce tibi sua signa remittit, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; his prius infernum vicerat ille Jovem. {{Versus|155}}Nunc tu sive bonis pacatum legibus orbem, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; sive regis forti tempora dura manu. <!---{{Versus|157}}--->De cruce fac sola tua gloria pendeat ista, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Christiferae cedat laurea victa cruci. <!---{{Versus|159}}--->Nec tibi turpe puta signis infamibus uti, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; hinc tua si nescis vita salusque venit. <!---{{Versus|161}}--->Crux ignominiae quondam nota facta per illum <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; Qui tulit, est nostrae gloria militiae. <!---{{Versus|163}}--->Ibis in adversos cruce munitissimus hostes, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; Christiferam fugiet turba profana crucem. {{Versus|165}}Terribilem fecit qui cum pateretur in illa, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; Morte sua rerum terruit omne genus. <!---{{Versus|167}}--->Hostibus incutiet trepidantibus illa pavorem, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; Non aliquo major miles ab ense cadet. <!---{{Versus|169}}--->Tu quoque non Aquilis Romana notantibus arma, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; Caesaribus victor prae tribus unus eras. <!---{{Versus|171}}--->Maximianaeum cruce te vicisse Tyrannum, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; scit Thybris ultricem ducere visus aquam. <!---{{Versus|173}}--->Qua Licini virtute jacent ignobilis arma ? <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; Cetera qua finem laude Tyrannis habet ? {{Versus|175}}Heu fatuae mentes quo nomina sola deorum, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; mentito numen crux Jove majus erat. <!---{{Versus|177}}--->Fortior et caelo, terra crux fortior ipsa, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; et caelum et terras qui tulit ipsa tulit. <!---{{Versus|179}}--->Christiferae similis qua sit ratione puellae, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; si dubitas ista parte videre potes. <!---{{Versus|181}}--->Si libet esse puta lignum breve quale videtur, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; Non tamen est longum qua ratione neges. <!---{{Versus|183}}--->Vertice nam caelos, radicibus infera pulsat, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; brachia contingunt Solis utramque domum. {{Versus|185}}Vera loquor, sed quae multis non vera putentur, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; Vera tuum Caesar quo videantur erit. <!---{{Versus|187}}--->Excute Romanas gentilia signa volucres, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; conveniunt castris altera signa tuis. <!---{{Versus|189}}--->Arbor ab Eois longe dignissima silvis, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; ut crescat cura est amplificanda tua. <!---{{Versus|191}}--->Floreat et totum ramis vitalibus orbem <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; protegat et ventos arceat atque nives. <!---{{Versus|193}}--->Tu modo si qua volet cedro succrescere taxus, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; aemula qua debes robora falce mete. {{Versus|195}}Fallor, an haec paucis ita sunt ventura diebus, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; o ita cum nostro Caesare, Christe, velis. <!---{{Versus|197}}--->Sic te nate precor per nos inventa secundent <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; Signa maniplares non habitura notas. <!---{{Versus|199}}--->Serviat Hebraeo Romana potentia Christo, {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; cetera sunt votis inferiora meis. </poem> ==II. Paula Hieronymo.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Si pater Hebraeos non est grave ponere vates, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; perlege Romana pauca notata manu. <!---{{Versus|3}}--->Sed quid et unde legas jamdudum, Hieronyme, nosti, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; notaque vel tacito nomine Paula fui. {{Versus|5}}Si tamen addubitas per quem tibi littera nostra <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; reddita, quo data sit tempore, quove loco. <!---{{Versus|7}}--->Noveris haec prisci non venit ab urbe Quirini, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; unde vetus ducunt stemmata nostra genus. <!---{{Versus|9}}--->Non aliqua de parte data est Oenotridos orae, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; Itala jamdudum terra relicta mihi est. <!---{{Versus|11}}--->Denique non de quacumque est regione profecta. <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; Quodquod ab Hebraea quam secet aequor humo ? <!---{{Versus|13}}--->Si quo scripta rogas sit tempore, milia dic quot <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; Barbara Christipara distet ab urbe Tyrus. {{Versus|15}}Quo quia non potuit citius pedes ire minister, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; a calamo parvi temporis egit iter. <!---{{Versus|17}}--->Jam puto me sentis vestra in regione morari, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; incertus quare, quo duce, quove loco. <!---{{Versus|19}}--->Accipe, ne teneam doctas ambagibus aures, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; paene etiam puduit scribere pauca tibi. <!---{{Versus|21}}--->Per mare delatas Cyprium felicibus Euris, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; excepit nostras Sidonis unda rates. <!---{{Versus|23}}--->Exstat adhuc Tyrio Romana in litore navis, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa per exiguum tempus in urbe moror. {{Versus|25}}Hic sumus, hunc nullus nos expulit error in orbem, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; causa fuit nostrae magna decensque viae. <!---{{Versus|27}}--->Atque ea quae fuerit si tu fortasse requiris, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; incipis hic certe nescius esse tui. <!---{{Versus|29}}--->Venimus, et patriam te propter liquimus, atque {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quod magis est viduae pignora cara domus. <!---{{Versus|31}}--->At matrem natis de quattuor una secuta est, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; Eustochium scriptis facta animosa tuis. <!---{{Versus|33}}--->Illa tuos ut amat fidei studiosa libellos, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; sic etiam absentis flagrat amore tui. {{Versus|35}}O quoties olim carae memor illa sororis, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; vestra super tristi funere scripta legit. <!---{{Versus|37}}--->Atque ita non levibus felix Blesilla poetis, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; ore sed aethereo prodita, vivis, ait. <!---{{Versus|39}}--->Et simul undantes in fletus lumina solvit, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; quae mihi res lacrimas saepe movere solet. <!---{{Versus|41}}--->Atque ita non flemus tam natam ego, nata sororem <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; quam querimur memores per tua scripta tui. <!---{{Versus|43}}--->Nam quem tanta nihil moveat facundia, natum <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; Bessagethas inter Sauromatasque putem. {{Versus|45}}Si tamen Odrysii traxerunt carmina vatis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; monstra, homines, naves, flumina, saxa, feras. <!---{{Versus|47}}--->Flectere barbaricas mentes animosque feroces, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; eloquii potuit gratia viva tui. <!---{{Versus|49}}--->Testis habet de te non unum Roma libellum, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; quem legat et laeto praedicet ore suum. <!---{{Versus|51}}--->Ah quoties aliquem de tot legisse juvabat, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; cum desiderio mens gemit aegra tui. <!---{{Versus|53}}--->Nulla quidem rerum ratio nec temporis umquam <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; unum te nobis eripuisse potest. {{Versus|55}}Quo minus absentis nobiscum dulcis imago <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; sit tua, et his animis obvia semper eat. <!---{{Versus|57}}--->Nostra tibi devota domus te semper adorat, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; acceptum referat quod tibi semper habet. <!---{{Versus|59}}--->Sicut enim tota bene de pietate mereris, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; illustres titulo nos meliore facis. <!---{{Versus|61}}--->Nam monumenta licet veterum numeremus avorum, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; reliquias, fasces, arma, trophaea, duces. <!---{{Versus|63}}--->Omnia gentili sordent squalore, nec ullum <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; elogium verae nobilitatis habent. {{Versus|65}}Nec tanto nobis decori fuit ille subacto <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; Qui Poeno clarum nomen ab hoste tulit. <!---{{Versus|67}}--->Gloria terrenae parta est mihi laudis ab illo, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; Tu facis aetherei nominis esse genus. <!---{{Versus|69}}--->Sanguine debemus tibi Scipio magne fatemur, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; hinc sumus ex atavis regibus alta domus. <!---{{Versus|71}}--->Altera sed nostri pars uni debet Iesu, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; Illa suo quiddam corpore majus habet. <!---{{Versus|73}}--->Per te nobilior quae nunc Hieronyme facta est <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; corporis et vanum despicit alta genus. {{Versus|75}}Et merito cum se partem de semine caeli <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; inclusam lutea sentiat esse domo. <!---{{Versus|77}}--->Sentit et ex isto patrias aspirat ad arces <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; exilio, carnis pondere fessa suae. <!---{{Versus|79}}--->Talia multa tuis quis nescit scripta libellis {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; paene fui tecum qualibus ausa loqui. <!---{{Versus|81}}--->Omnia tu nosti, nihil est te doctius uno <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; inter caelivagi Solis utrumque larem. <!---{{Versus|83}}--->Saepe quidem cum dulcis adhuc te Roma teneret, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Doctrinae aedideras plurima signa tuae. {{Versus|85}}Ut taceam quoties dederis quae maxima, parvi <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; ut facias, aequum nos petiisse fuit. <!---{{Versus|87}}--->Quam fueris faciles praebere rogantibus aures <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; quam solitus nulla pectora mole premi. <!---{{Versus|89}}--->Ergone nos tanto devinctos munere credis. {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Immemores aliqua parte fuisse tui ? <!---{{Versus|91}}--->Illa tuae numquam nobis pietatis imago <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; excidit, Ausonia donec in urbe sumus. <!---{{Versus|93}}--->Nulla tuos nostro exemit de pectore vultus, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Nulla tuum nostro nomen ab ore dies. {{Versus|95}}Aut ego sola domo vidua tua scripta relegi, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; aut civi reliquas in mea vota nurus. <!---{{Versus|97}}--->Illae clavigeri seu forte ad principis aedem, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; sacrificae Christo pars quota plebis eram. <!---{{Versus|99}}--->Seu quaecumque patent totam delubra per urbem, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; seu tererem lati publica strata fori. <!---{{Versus|101}}--->Saepe velut denso stipantes agmine circum, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; De te quaerendi non habuere modum. <!---{{Versus|103}}--->Est tamen ista malis probitas suspecta quibusdam, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; metiri solitis facta aliena suis. {{Versus|105}}Tu parvi facies animo nec habebis iniquo, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; Invidiae virtus optima causa subest. <!---{{Versus|107}}--->Si multis tua fama bonis hic pura relicta est, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; Non mirum paucis displicuisse malis. <!---{{Versus|109}}--->Quae tibi dum refero ceu Soli lumina monstro, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; et medium certae lucis egere diem. <!---{{Versus|111}}--->Me fuerat satius praesenti intendere curae, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; et quae me nequeant dedecuisse loqui. <!---{{Versus|113}}--->Ergo ubi certa satis stabat sententia Romam <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; linquere et exilii vertere amore solum. {{Versus|115}}Te procul a nobis tellus longinqua tenebat, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; Nostraque patre suo languit orba domus. <!---{{Versus|117}}--->Venerat Antiochi praesul Paulinus ab urbe, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; o celebrem quanta relligione virum. <!---{{Versus|119}}--->Et Salaminaeis Epiphanius alter ab oris, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; consona qui propriis nomina rebus habet. <!---{{Versus|121}}--->Is Romae nostras diverterat hospes in aedes, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; junctus amicitia proximiore mihi. <!---{{Versus|123}}--->Praesule quo Cyprus Galilaeo servit Iesu, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; sordibus Idalidos libera facta Deae. {{Versus|125}}Horum ita summa meum movit facundia pectus, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; sic memet virtus abstulit ista mihi. <!---{{Versus|127}}--->Ut mihi quam primum rebus patriaque relictis, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; venerit exilii commodioris amor. <!---{{Versus|129}}--->Suffectura viae vestes atque aera parabam, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; Jamque novus tota rumor in urbe fuit. <!---{{Versus|131}}--->In luctum conversa domus, sic flevit ut ipsae <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; vicinae cuperent me tenuisse nurus. <!---{{Versus|133}}--->Praecipue Eustochium pleno jam nubilis aevo, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; Talia cum lacrimis verba locuta mihi est. {{Versus|135}}O quemcumque parens carissima pergis in orbem, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; exilii comitem me decet esse tui, <!---{{Versus|137}}--->tene ego abire sinam solam ? Mene ipsa relinquas ? <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; Ante meum rumpat de tribus una colum. <!---{{Versus|139}}--->His mihi saepe genas verbis madefecit, et ibant {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Cum lacrimis planctus illius atque mei. <!---{{Versus|141}}--->Et jam tempus erat vento dare vela vocanti, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; ultimaque in patria lux erat orta mihi. <!---{{Versus|143}}--->Egredior comes it jam tum Rufina trilustris, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; Eustochiumque soror Toxotiusque puer. {{Versus|145}}Haec mihi tunc aderant clausi jam pignora ventris, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; cetera non eadem sors procul esse tulit. <!---{{Versus|147}}--->Jamque egressa meis comitata affinibus urbem, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; Jam prope conspecto litore puppis erat. <!---{{Versus|149}}--->Tum velut atra duae subiturae funera natae {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; fleverunt miserae flevit et ipse puer. <!---{{Versus|151}}--->Indoluisse illis scopulos et saxa querelis, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; audivisse etiam litora surda puto. <!---{{Versus|153}}--->Et licet Adriaco non sit mansuetior aestu, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; strata maris solito lenior unda fuit. {{Versus|155}}Oscula et amplexus postquam data multa vicissim, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; omnibus et summo diximus ore "Vale". <!---{{Versus|157}}--->Grandaevo, nam forte aderat, duo pignora fratri, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Cum tota curae jussimus esse domo. <!---{{Versus|159}}--->Tum comite Eustochio non magnam ingressa phaselum, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; quod bene sit dixi, navita solve ratem. <!---{{Versus|161}}--->Dum loquor et retro fugientia litora specto, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; Ni fallor turbam me revocasse puto. <!---{{Versus|163}}--->Jam clamosa manus versus mea vela tetendit, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; triste quid incerto murmure visa queri. {{Versus|165}}Roma vale dixi, fidei domus incluta sanctae, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; Jam verum Petro principe fassa Deum. <!---{{Versus|167}}--->Aeternum patria alta, vale, patriique nepotes, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; terrarum princeps Romula terra, vale. <!---{{Versus|169}}--->Nunc ego suprema vos litora voce saluto, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; in quibus est patriae nobilis ora meae. <!---{{Versus|171}}--->At tu Roma precor tibi credita pignora serva, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa colam patria dulcius exilium. <!---{{Versus|173}}--->Dum loquor aspectum turresque et terra relinquunt, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; Jamque patens oculis undique pontus erat. {{Versus|175}}Cetera quae tulimus superatum fata per aequor, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa tibi mecum filia testis erit. <!---{{Versus|177}}--->Quae nunc nescio quid calamo quoque scribit anhelo, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; Dum rogo quid facias ipsane quaeris ? ait. <!---{{Versus|179}}--->- Gratulor, ergo tibi reddetur epistola duplex {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; quam bene sic pellex filia matris erit. <!---{{Versus|181}}--->Quam bene nos magni salvas clementia Christi <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; praestitit, optato constituitque solo. <!---{{Versus|183}}--->Hic actis aliquot vento remorante diebus, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; Ad Solymas arces pergere restat amor. {{Versus|185}}Omniaque humano loca sanctificata tonanti, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue exangui pressa sepulcra Deo. <!---{{Versus|187}}--->Costidis hinc etiam Sinaia templa puellae, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; gestaque Mosaea signa videre manu. <!---{{Versus|189}}--->Inde ubi me votis dabitur rediisse potitam, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; et fuerit mentis plena cupido meae. <!---{{Versus|191}}--->Ad Bethleaemiacos caelo loca proxima colles, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; ibimus optato turba pusilla gradu. <!---{{Versus|193}}--->Hic ubi tu studiis pulchrum caelestibus aevum <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; Degis, et in terris cum superis habitas. {{Versus|195}}Hic etenim certo requies mea fine futura est, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; nec locus in terris gratior alter erit. <!---{{Versus|197}}--->Et merito, quem sic nostri reparator honoris, <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; Natali clarum fecerit esse suo. <!---{{Versus|199}}--->Qua stetit illa frequens et agrestibus horrida culmis {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; quae casa nascentem vidit in orbe Deum. <!---{{Versus|201}}--->Huic ego nec veteris celebrata palatia Romae <!---{{Versus|202}}--->&nbsp; &nbsp; praetulero, aut Latio templa superba Jove. <!---{{Versus|203}}--->Illa operosa fuit nascenti regia Christo, <!---{{Versus|204}}--->&nbsp; &nbsp; Aula fuit tanto tam speciosa duci. {{Versus|205}}Illic angelici natum cecinere choraules, <!---{{Versus|206}}--->&nbsp; &nbsp; Hic infans geminum vagiit ante pecus. <!---{{Versus|207}}--->Hic tria donarunt sapientes munera Persae, <!---{{Versus|208}}--->&nbsp; &nbsp; Regibus aereum pro duce sidus erat. <!---{{Versus|209}}--->Caelesti Bethleem domus incluta pane vocatur, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; omnis ibi saturo cedet ab ore fames. <!---{{Versus|211}}--->O domus hospitium fessae dare dulce senectae <!---{{Versus|212}}--->&nbsp; &nbsp; Non est quae possit te prior ulla mihi. <!---{{Versus|213}}--->Te quoque pertaesum falsi ludibria mundi, <!---{{Versus|214}}--->&nbsp; &nbsp; credibile est illic constituisse mori. {{Versus|215}}O mihi vel saltem placido sic fine quietae <!---{{Versus|216}}--->&nbsp; &nbsp; contingat parvae condere tecta casae. <!---{{Versus|217}}--->Pauperis ingrediar tuguri ducentia rimas <!---{{Versus|218}}--->&nbsp; &nbsp; limina, et insanis pervia septa Notis. <!---{{Versus|219}}--->Scilicet exiguo pudeat me vivere in antro, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; Hic ubi rara suum texit arundo Deum ? <!---{{Versus|221}}--->Quem precor hoc pudeat, cum tu quoque tantus eodem <!---{{Versus|222}}--->&nbsp; &nbsp; quamvis exiguo legeris esse loco. <!---{{Versus|223}}--->Non tamen exiguo, nam si virtutibus addas, <!---{{Versus|224}}--->&nbsp; &nbsp; Haec spatium caelo moenia majus habent. {{Versus|225}}Nam qui mole sua captus* excesserat omnes,<i><small>(* mot illisible) </small></i> <!---{{Versus|226}}--->&nbsp; &nbsp; viderunt clausum parvula tecta Deum. <!---{{Versus|227}}--->Totius haec igitur domus est clarissima mundi, <!---{{Versus|228}}--->&nbsp; &nbsp; Totius haec summum protulit orbis opus. <!---{{Versus|229}}--->Non alibi emeritam potuisti claudere vitam, {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; nos quoque non alibi consenuisse decet. <!---{{Versus|231}}--->Ipse tuae famulae redeant feliciter ora, <!---{{Versus|232}}--->&nbsp; &nbsp; longe aberit, si tu faveris, omne malum. <!---{{Versus|233}}--->Utque facis Christo natam trade atque parentem, <!---{{Versus|234}}--->&nbsp; &nbsp; tempore ut aspicias laetus utramque brevi. </poem> ==III. Anna Joachimo.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Anna viro conjux Joachimo mitto salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; mitto simul fratri si libet Anna soror. <!---{{Versus|3}}--->Illud enim potui nomen meruisse videri, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; Non aliquo tecum pignore facta parens. {{Versus|5}}Legitimi solum tuleris commercia lecti, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; Jam soror ipsa tibi, tu mihi frater eris. <!---{{Versus|7}}--->Quinta fere triviae coierunt cornua lunae, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; Dum queror absentem sola relicta virum. <!---{{Versus|9}}--->Nam quia sis sacris discedere jussus ab aris, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; Fama est ignotum constituisse mori. <!---{{Versus|11}}--->Ah nimium vindex accepti poena pudoris, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; quam premis, est tanto culpa dolore minor. <!---{{Versus|13}}--->Tu nemora et saltus et saxa horrentia lustras, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; et reliquo foetas cum grege pascis oves. {{Versus|15}}Ipsa gemens viduo jaceo, et sine luce cubili, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; Nox tamen est curis non satis ista meis. <!---{{Versus|17}}--->An quia te arguerit summus de lege sacerdos, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; abjectum tota relligione putas ? <!---{{Versus|19}}--->An quia desperes sterili de conjuge prolem, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; quod superest vita caelibe tempus ages ? <!---{{Versus|21}}--->Et mihi quod multa magis est ratione dolendum, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; spernis in abjectam forte redire domum. <!---{{Versus|23}}--->Spiritus ante leves precor hic exhalet in auras, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; ne causam sine te mortis abesse querar. {{Versus|25}}Quid mihi fecundae numeroso semine matres ? <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; Quid reliquae dicent libera turba nurus ? <!---{{Versus|27}}--->Tota malum certe de me Galilaea loquetur, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; nec sat erit culpae Nazareth una meae. <!---{{Versus|29}}--->Ipsa domo vidua perturbatos hymenaeos, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; ipsa feram sterilis damna pudenda tori. <!---{{Versus|31}}--->Nec mihi continua lacrimarum mole gravatae <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; fas erit in populum quolibet ire foras. <!---{{Versus|33}}--->Scilicet exierim nasutae fabula plebi, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; saepe malis vultu saepe notanda manu. {{Versus|35}}Atque aliquis miserae mihi dixerit impius osor <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; Vir tuus, ut templis munera ponat, ubi est ? <!---{{Versus|37}}--->Heu mihi quid faciam tam grandibus anxia curis, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; vulnera erunt cordi talia verba meo. <!---{{Versus|39}}--->Tunc cupiam extremos, si qua est via, tollar ad Indos, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; aut ubi stat vasto pondere nixus Atlas. <!---{{Versus|41}}--->Seu qua Lycaoniam vis me jactarit ad Arcton, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; qua ferus unguipedes Sarmata pascit equos. <!---{{Versus|43}}--->Omnia dura prius quam duri opprobria vulgi, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; Mens sibi demeriti conscia ferre potest. {{Versus|45}}Quamvis innocuum quid te meruisse putandum est ? <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; Causa nocens poenae vindicis ipsa fui. <!---{{Versus|47}}--->Ipsa diu thalami vanos ignobilis usus <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; Jam dudum culpae suspicor esse meae. <!---{{Versus|49}}--->Atque ita dum vario curarum supprimor aestu {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; et queror absenti displicuisse viro. <!---{{Versus|51}}--->Spes nova de superis nova consolatio venit, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; o bona, et ex animo spes referenda mihi. <!---{{Versus|53}}--->Esse quid hic reris quod jam pejora querenti, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; Tam cita laetitiae causa fuisse queat ? {{Versus|55}}Non ego te longa suspensum ambage morabor, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; si qua placent laus est dicere fine brevi. <!---{{Versus|57}}--->Pronus anhelabat sub noctem condere Titan, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; Oceano radiis jam rutilante diem. <!---{{Versus|59}}--->Tristia difficilis flebam dispendia lecti, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; Non tamen in vanas tota soluta preces. <!---{{Versus|61}}--->Ecce per illunem jubar effulgere fenestram, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; totaque luce nova visa nitere domus. <!---{{Versus|63}}--->Dum stupeo et tremulos gelidus timor occupat artus, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; ante meos oculos palmifer ales erat. {{Versus|65}}Candida vestis erat tenui pellucida filo, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; fallebant oculos attamen illa meos. <!---{{Versus|67}}--->Tales saepe ferunt genios vidisse Deum, quas <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; aetatum custos littera cantat anus. <!---{{Versus|69}}--->Neve putes oculos lusos ab imagine falsa, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; praebuerant certam verba secuta fidem. <!---{{Versus|71}}--->Quae nunc legitimi gemis otia vana pudoris, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; Summaque pro danda numina prole moves. <!---{{Versus|73}}--->Accipe ne dubites neu sis ignara futuri, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; ante Deum est precibus gratia parta tuis. {{Versus|75}}Vidit et ex ipso visam exaudivit olympo, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; aeterni pietas officiosa Dei. <!---{{Versus|77}}--->Visa diu sterilem mature ingressa senectam, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; mox nova concepto pondere mater eris. <!---{{Versus|79}}--->Atque ut mirifice clausa nascetur ab alvo, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; sic te quam paries filia major erit. <!---{{Versus|81}}--->Nomen erit Mariae, lucem quia gentibus edet, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; et sacra et ex utero flamine plena Deo. <!---{{Versus|83}}--->Templa colet, sacras stabitque juvencula ad aras, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; donec eam nasci qui jubet, ipse volet. {{Versus|85}}Nec dubita tot te sterilem et sine prole diebus <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; posse novis fieri foetibus Anna gravem. <!---{{Versus|87}}--->Sara novem decies sterilis permansit in annos, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; qua tamen Isaac aeditus exit anu. <!---{{Versus|89}}--->Israeligenis de fratribus orbus Ioseph, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Est infecunda de genitrice satus. <!---{{Versus|91}}--->Exiit occlusa Samson robustus ab alvo, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; hoc nascente parens in Samuele fuit. <!---{{Versus|93}}--->Ergo diu remorata aegri solacia lecti <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; reddita, quo signo confitearis habe. {{Versus|95}}Est via surgentem qua porta salutat Eoum, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Sola inter Solymas aurea nomen habet. <!---{{Versus|97}}--->Illac exieris redeuntem amplexa maritum <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; excipies, quo post tempore mater eris. <!---{{Versus|99}}--->I nunc virginei florem latura pudoris, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; et plecti ex merito teque virumque puta. <!---{{Versus|101}}--->Dixit, et in tenues secus haud evanuit auras, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quam cita consumpta fulgura nube solent. <!---{{Versus|103}}--->Ipsa ego qua potui fugientem voce sequebar, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; Laetitiam lacrima testificante novam. {{Versus|105}}Quisquis es o superum comes et facunde minister, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; fac rata sint per te nuntia dicta mihi. <!---{{Versus|107}}--->Nunc tu sive pari solatus numine (namque <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; credi te nobis plus meruisse decet) <!---{{Versus|109}}--->sive manet tristi gravidus sub pectore maeror, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; ut tandem redeas in tua vota precor. <!---{{Versus|111}}--->Ibis in amplexus pariturae conjugis olim, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; Gaudia quanta tibi ? Gaudia quanta mihi ? <!---{{Versus|113}}--->Jam dolor et curae valeant animique labores, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; membra voluptificum nostra gravabit onus. {{Versus|115}}Illa diu nostrae requies sperata senectae, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; hoc venit uberior quo mage tarda venit. <!---{{Versus|117}}--->Ecce maritalis quam plena repensio damni, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; i nunc et sterilis taedia finge tori. <!---{{Versus|119}}--->Quo rogo sollemnes pudefacto nuper ad aras, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; pulchrius amissus redditus esset honor. <!---{{Versus|121}}--->Quanto igitur pejus pressa est tua tempore ab illo, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; tanto nunc populis gloria major erit. <!---{{Versus|123}}--->Aspiciet nostri quondam obtrectator honoris, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; et misero forsan quo crucietur erit. {{Versus|125}}Aspicient nobis qui condoluere, nec illis <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; Laetitiae deerit copia grata novae. <!---{{Versus|127}}--->Quam cito vicinas ea fama exibit in urbes, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; quas Judaea potens et Galilaea tenent. <!---{{Versus|129}}--->Tunc tibi nec princeps volet exprobrare Sacerdos, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; invida nec sacras claudere turba fores. <!---{{Versus|131}}--->Dulcia inexperto succrescent pondera ventri, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; donec agat plenam Cynthia nona rotam. <!---{{Versus|133}}--->Namque, quod haud credo, nisi fallit palmifer ales, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; Magna erit haec certe filia quicquid erit. {{Versus|135}}Nam quid mirifice ? Quo semine ? Quove marito ? <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; Quid ? Cujuslucis gentibus aedat opus ? <!---{{Versus|137}}--->Quid ? Jam plena Deo ? Sacras quid stabit ad aras ? <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; Donec, eam nasci qui jubet, ipse volet ? <!---{{Versus|139}}--->Haec sunt virtutis certissima signa futurae, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; quae bonus hic vero nuntius ore docet. <!---{{Versus|141}}--->Ergo nec immerito nostri penetralia ventris, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; Clausa diu magnum parturiere decus. <!---{{Versus|143}}--->Carius est quodcumque bonum spes longa morata est, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; semper et in magnis rebus ubique mora est. {{Versus|145}}Et velut ex facili brevis addit gratia parto, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; sic aegre quicquid venit habere juvat. <!---{{Versus|147}}--->Hinc decuit nostri remorari gaudia partus, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; Major ut ex tardo consequeretur honos. <!---{{Versus|149}}--->Non fuit ergo aliqua culpa hoc venisse querendum, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; Consilii res haec omnipotentis erat. <!---{{Versus|151}}--->Qui caelum terrasque chao produxit inerti, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; Imperium cujus cuncta creata manent. <!---{{Versus|153}}--->Quem nostri prima coluere ab origine patres, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; Cum puero genitor, cum genitore nepos. {{Versus|155}}Qui rubro Pharium confudit in aequore regem, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Atque haec Israel duxit in arva genus. <!---{{Versus|157}}--->Illi pro tanto referamus munere grates, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; donec in hoc vivi corpore uterque sumus. <!---{{Versus|159}}--->Ut cum fugerimus praesentis taedia vitae, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; frigidaque impositus texerit ossa lapis. <!---{{Versus|161}}--->Spiritus aethereis non exsulet actus ab oris, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; sed patrii felix incolat arva soli. </poem> ==IV. Martha Maximino.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Perlege Magdalidos nisi sordet epistola Marthae, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; vix bene Judaea facta Latina manu. <!---{{Versus|3}}--->Quo magis erranti debes ignoscere dextrae, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; hac patrias usae scripsimus ante notas. {{Versus|5}}Quaeque Hebraea prius didicit manus ire retrorsum, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; nunc male directum Romula tentat iter. <!---{{Versus|7}}--->Ergo sua dispar si stet sine lege character, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; Haec ruditas veniam quo mereatur habet. <!---{{Versus|9}}--->Aspicies aliquas etiam fortasse lituras, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; hoc flentes oculi scribere more solent. <!---{{Versus|11}}--->Non quibus incesti lacrimis solantur amores, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; Non quibus absentem deflet amica virum. <!---{{Versus|13}}--->Sed quibus ipsa suum crudeli in funere natum, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; flevit inhumano semine facta parens. {{Versus|15}}Sic ego longinquae cultrix, nunc exsul, eremi <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; Multa diu silvis et sine teste queror. <!---{{Versus|17}}--->Hospitis ecce subit praesentia dulcis Iesu, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; Hic precor in lacrimas non ego tota fluam ? <!---{{Versus|19}}--->Externas abiit redivivus frater in oras, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; nunc populis rectam praedicat ille fidem. <!---{{Versus|21}}--->Antra soror petiit longo deserta recessu, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; longius et forsan quam decuisset abest. <!---{{Versus|23}}--->Te quoque saeva procul nobis fortuna coegit, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; nec requiem passa est hanc superesse mihi. {{Versus|25}}Sola levat nostras Marcella pedissequa curas, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; exilii cultrix haec quoque fida mei. <!---{{Versus|27}}--->Ipsa domo vidua, et parvo contenta sacello, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; pauperiem levibus praefero diviciis. <!---{{Versus|29}}--->Nam quibus in patria rebus praedives agebam, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; gratulor hic certe quod caruisse licet. <!---{{Versus|31}}--->Nam quibus ista semel venit sitis aemula Christi, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; divitiae spinas et grave virus habent. <!---{{Versus|33}}--->Libera ab his igitur curis Lernaque malorum, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; Corpus in hoc regnum non simulanter ago. {{Versus|35}}Inter Arelatias et Avinia moenia turres, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; Hic ubi de Braccis Gallia nomen habet. <!---{{Versus|37}}--->Venimus aequoreis hunc actae fluctibus orbem, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; hoc tandem nostra est ancora fixa loco. <!---{{Versus|39}}--->Hic ego, quae virtus non est mea, nota frequentor {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Adque meos veniunt plebs numerosa lares. <!---{{Versus|41}}--->Grata sit o utinam victori ea gloria Christo, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; fumus ad hunc animum pertinet iste nihil. <!---{{Versus|43}}--->Quod si forte roges unde ista frequentia ? Causam <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; nec didicisse tibi est nec mihi turpe loqui. {{Versus|45}}Non tanti Judaea feris erat advena Gallis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; Ingenii merces non fuit ista mei. <!---{{Versus|47}}--->Ipse nova afflictae fecit spectacula genti, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; Qui vitam fratri reddidit ante meo. <!---{{Versus|49}}--->Est locus horrenti densissimus undique silva, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; rupe sub umbrosa stagnat opaca palus. <!---{{Versus|51}}--->Innocuas prius infecit Draco pestifer undas, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; Jamque omnis juxta noxius aer erat. <!---{{Versus|53}}--->Lurida vicinas invasit pestis in urbes, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; rura nec agricolis tuta fuere suis. {{Versus|55}}Strata jacent passim grassante cadavera morbo, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; iratum populo dixeris esse Deum. <!---{{Versus|57}}--->Morbida quinetiam mediis animalia silvis, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; Cum vita catulos deseruisse ferunt. <!---{{Versus|59}}--->Saepeque tabifico nubem cecidisse volucrum, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; et vitam caelo non potuisse trahi. <!---{{Versus|61}}--->Saepe latens etiam vicini in fluminis unda, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; dicitur incautas praecipitasse rates. <!---{{Versus|63}}--->Interdum insidiis nactum loca tuta viarum <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; innumeros avida corripuisse gula. {{Versus|65}}Cladibus his igitur tristis vicinia, tandem <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; fisa Deo nostram sollicitavit opem. <!---{{Versus|67}}--->Praebuimus facilem justis hortatibus aurem, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; Ad monstrata trucis venimus antra ferae. <!---{{Versus|69}}--->Multa timens longo plebs restitit intervallo, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; suspensa tacite mente futura manens. <!---{{Versus|71}}--->Ipsa salutato Stygii victore Draconis <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; accessi audaci lustra timenda pede. <!---{{Versus|73}}--->Ecce sed assuetis dum pectora munio signis, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; monstrosum juxta conspicor esse pecus. {{Versus|75}}Exuvias hominis lambebat et ossa perempti, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; sanguine adhuc calido sparsa rubebat humus. <!---{{Versus|77}}--->Dicere qua fuerit letalis bestia forma, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; Nulla sine ingenti lingua tremore potest. <!---{{Versus|79}}--->Ore tenus vasto Cadmaeo immanior angue, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; quemque pyra vidit vindice Lerna mori. <!---{{Versus|81}}--->Qualis erat quem praecipitem de sede Michael <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; aetherea, Stygiae trusit ad antra domus. <!---{{Versus|83}}--->Lata venenificis pandebat rictibus ora, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; vulnificis ingens dentibus ordo fuit. {{Versus|85}}Vibrabat tardis ingentes motibus alas, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; ore vorax, mordax dentibus, ungue rapax. <!---{{Versus|87}}--->Turpiter immundum cauda desivit in anguem, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; multiplicem fecit lubrica spira rotam. <!---{{Versus|89}}--->Hunc tamen immanem vita spoliavimus hostem, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Haec etiam victor gloria, Christe, tua est. <!---{{Versus|91}}--->Non mea Amazoniam torquebat dextra securim, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; nec Lacedaemonio canduit ense manus. <!---{{Versus|93}}--->Frons mea non galeam thoracave pectus habebat, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Arma quis in timida virgine sumpta probet ? {{Versus|95}}Praebuit arma fides mihi praesentissima Christi, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Spes rata pro clypeo, crux mihi cassis erat. <!---{{Versus|97}}--->Mens devota Deo strictum sese obtulit ensem, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; in superos hastam non simulatus amor. <!---{{Versus|99}}--->His instructa armis hoc agmine tuta potensque, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; compressi immanem femina nuda feram. <!---{{Versus|101}}--->Ille quidem solito venienti blandior, omnes <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; saevitia posuit jam fugiente minas. <!---{{Versus|103}}--->Sicut ubi irato vulpes blandita leoni, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; impresso supplex pectore reptat humi. {{Versus|105}}Sicut et imbellis coram tondentibus agnus, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; aut canis ad positas officiosa dapes. <!---{{Versus|107}}--->Horrida jam vinctum muliebri guttura cesto, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; fortiter incultum traximus ante nemus. <!---{{Versus|109}}--->Obruit hunc populus saxis confodit et hastis, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; carmine testatus gaudia summa novo. <!---{{Versus|111}}--->Sic cecidit victore Deo ferus ille potensque, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; nuper Arelatii depopulator agri. <!---{{Versus|113}}--->Gratia victori mox acta est debita Christo, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; suscipiunt sacram milia multa fidem. {{Versus|115}}Ad nova conveniunt stupidae miracula gentes, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; lustralesque pia voce precantur aquas. <!---{{Versus|117}}--->Chrismate Apostolico venias precor uncte sacerdos, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue sacrum te decet illud opus. <!---{{Versus|119}}--->Credentis populi veteratas ablue sordes, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; debitaque auctori foenora redde Deo. <!---{{Versus|121}}--->Pro pietate vacent Aquitanica templa parumper, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; Templa pater meritis facta beata tuis. <!---{{Versus|123}}--->Frater in has merito partes quoque Lazarus isset, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; sed procul hinc tellus Massiliensis abest. {{Versus|125}}Illum cura tenet commissae strenua plebis, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; Tu magis hic certe tutus abesse potes. <!---{{Versus|127}}--->Tuque prior meritis cano et reverentior aevo, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue sacrum te decet illud opus. <!---{{Versus|129}}--->Et jam tota tuas decantat Gallia laudes, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; per te de veteri libera paene chao. <!---{{Versus|131}}--->Error adhuc paucis Druidarum spirat in antris, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; cetera virtute est fabula fracta tua. <!---{{Versus|133}}--->Nam licet et Mariae gens debeat illa sorori, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; quam tibi commissam Lazare frater habes. {{Versus|135}}Plus tamen acceptae per te stat gloria famae, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue sacrum te decet illud opus. <!---{{Versus|137}}--->De septem decies Christi viventis alumnis <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; additus es nostrae duxque comesque viae. <!---{{Versus|139}}--->Te duce nostra data est ventis sine remige navis, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Te comite in portum non minus acta suum. <!---{{Versus|141}}--->Caerula tu fortes turbantes aequora ventos <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; jussisti celerem carpere saepe fugam. <!---{{Versus|143}}--->Ad tua consedit Boreas mandata nivalis, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; occuluit nigrum torva procella caput. {{Versus|145}}Tu dux tuque comes nobis, tu rector, et idem <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; Navita, tuque pater tu quoque frater eras. <!---{{Versus|147}}--->Omnia sicut eras et adhuc ut es omnia nobis, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue sacrum te decet illud opus. <!---{{Versus|149}}--->Me lex feminei sexus vetat addere cuiquam, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; quae nisi de vestra non datur unda manu. <!---{{Versus|151}}--->Legitimus saltem si possit adesse minister, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; Non aliquam legem quicquid oportet habet. <!---{{Versus|153}}--->Quare age ne tardes populi te longa moratur, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; Atque novum series discit avara Deum. {{Versus|155}}Officiosa quidem populo documenta ministro, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; qua licet, et quantum virgo docere potest. <!---{{Versus|157}}--->Nec male sic forsan Christi sudamus in agro, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; o utinam pietas grata sit ista Deo. <!---{{Versus|159}}--->Saepius utque meas ire est dignatus in aedes, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; hospes dignetur pectoris esse mei. <!---{{Versus|161}}--->Donec ab humanae resolutus carcere vitae, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; alta celer supra spiritus astra volet. <!---{{Versus|163}}--->Plura vetant lacrimae per labra in verba cadentes, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; quas amor ignavas non sinit esse. Vale. </poem> ==V. Monica Augustino.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Nec tua Phoenissae portu Carthaginis exstant, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; nec datur ignotum per mare vela sequi. <!---{{Versus|3}}--->Causa duplex animum rapit in diversa dolentem <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; Non hoc debueras nate fuisse mihi. {{Versus|5}}Diceris Iliacam procul hinc concedere Romam, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; cultaque Martigena Tybridis arva manu. <!---{{Versus|7}}--->Ipse cito veheris Tyrrhena per aequora cursu, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; me tamen invitam Punica servat humus. <!---{{Versus|9}}--->Nam quis amor patriae est sine te mihi nate futurus, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; maxima pars tecum cessit in alta mei. <!---{{Versus|11}}--->Quam vellem tumidum in pelagus nova vela parantem <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; intempesta maris detinuisset hiems. <!---{{Versus|13}}--->Aut Deus immani luctantes pondere ventos <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; aeris aut omnes praecipitasset aquas. {{Versus|15}}Non tua de nostro solvisset litore puppis, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; nec mater de te forsitan orba forem. <!---{{Versus|17}}--->Non pudet ut fugeres cursus celasse parentem, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; qua licet invita quolibet ire tibi. <!---{{Versus|19}}--->Scilicet hoc series studiorum immensa monebat, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; Vos penes hoc omnes nomina tanta sophi. <!---{{Versus|21}}--->Turba pares estis doctorum semper in illo, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; Virtutem vobis est didicisse satis. <!---{{Versus|23}}--->Ipsi negligitis quod pro mercede docetis, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; janua nunc etiam quaestibus illa patet. {{Versus|25}}Ista sed impugnent si quos juvet esse severos, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; nos humili tantum femina mente sumus. <!---{{Versus|27}}--->Carmina lugentes dictent mihi maesta Camenae, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; a tibi contempta digna parente cani. <!---{{Versus|29}}--->Illa quidem toto resonantia litore canto, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; Hic ubi Elisaeam verberat aequor humum. <!---{{Versus|31}}--->Audiit ex alto vicinus navita ponto, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; Qui simul in portu constitit ista refert. <!---{{Versus|33}}--->Filius hesterna tuus isthac luce per aequor <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; venit in Ausoniam vela daturus humum. {{Versus|35}}Obstupuit subito concretus frigore sanguis, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; vix gelidam ancillae sustinuere duae. <!---{{Versus|37}}--->Tale quid Aureli de te restabat, ut essem <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; infelix poenas inter et orba nurus ? <!---{{Versus|39}}--->Ante quidem sensi sed non abiisse putabam, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Hic potior nostri causa doloris erat. <!---{{Versus|41}}--->Non tua maternis amplecti membra lacertis, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; Non licuit summa voce dedisse "Vale". <!---{{Versus|43}}--->An fuit hoc nimium matri dare ? Finge fuisse <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; numquid eram cursus impeditura tuos ? {{Versus|45}}Ante ego si qua tibi forsan mandata dedissem, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; debueras monitis fultus abire meis. <!---{{Versus|47}}--->Certe ego non illo saltem contempta viderer, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; nunc plena ex omni parte querela mea est. <!---{{Versus|49}}--->Atque utinam quererer tantum fugisse, nec ullo {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Hunc praeter de te maesta dolore forem. <!---{{Versus|51}}--->Non mea planxissem tortis praecordia palmis, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; nec, quo nunc, mordax unguis iturus erat. <!---{{Versus|53}}--->Quique modo est vivo Phoenix moriturus in igne, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; forsan in hoc animus jam Salamandra foret. {{Versus|55}}Non ego te volui Latio prohibere petito, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; Ah aliud quod te, nate, decebat erat. <!---{{Versus|57}}--->Doctus ut es studiis heu frustra imbute profanis, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; et factus curis cura molesta meis. <!---{{Versus|59}}--->Aspicis ut toto cedentibus orbe deorum {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; numinibus, Christum pro Jove quisque colit. <!---{{Versus|61}}--->Spirat adhuc aliquo vix Cerberus ore trilinguis, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Dum gemit Herculea guttura fracta manu. <!---{{Versus|63}}--->Tot divos tot monstra Deum jam victa videmus, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; Quis vicit ? Virtus unius alta Dei. {{Versus|65}}Cur statuae, cur templa jacent ? Oracula cessant ? <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; Facta creatori destituisse leve est. <!---{{Versus|67}}--->Hactenus erratum est nec adhuc errore caremus, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; Felix errorem qui videt atque cavet. <!---{{Versus|69}}--->Namque, sed heu simplex plus quam vitiosa vetustas, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; Tam multos frustra credidit esse Deos. <!---{{Versus|71}}--->Cum sit et illa tuum scriptis reprobasse Platona, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; caelivaga quoties mente reliquit humum. <!---{{Versus|73}}--->Quando haec unanimes ita praedixere Sybillae, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; et legis Hebraeis vatibus ista cani. {{Versus|75}}Fraudibus humanas mentes coepere periti, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; Naturae variis legibus ire rotam. <!---{{Versus|77}}--->Quae modo daemonibus sublata potentia ab illo est, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; Qui Deus e verbo virgine natus homo est. <!---{{Versus|79}}--->Qui simul ut terras descendit ab arce paterna, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; omnia sunt profugis templa relicta deis. <!---{{Versus|81}}--->Creta Jovi, Delos Phoebo, sua Roma Quirino, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; Vulcano Lemnos, India Bacche tibi. <!---{{Versus|83}}--->Posthabuit Cytherea Paphum, Samon improba Juno, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; et quae praeterea vana referre pudet. {{Versus|85}}Arva papyriferi tetigit felicia Nili, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; orba figurato numine Memphis erat. <!---{{Versus|87}}--->Cetera tu nosti nisi nolis scire, potesque <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; addere in hoc majus quam mea scripta tibi. <!---{{Versus|89}}--->Infidam modo pone fidem, simul omnia nobis {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; reddideris quae te posthabuisse queror. <!---{{Versus|91}}--->Sinceram modo sume fidem, sopitaque pande <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; Lumina, tot noctes aufferet una dies. <!---{{Versus|93}}--->Ad vitam de morte redi, quid vera relinquens, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; mavis heu nimium perdite falsa sequi ? {{Versus|95}}Vadis ad interitum vita revocante, nec audis <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; clamantes, quam nunc pergis, iniqua via est. <!---{{Versus|97}}--->Floribus illa quidem variis peramoena videtur, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; in quibus Alcides forte quis ire volet. <!---{{Versus|99}}--->At cito quae spondent negat interiore recessu, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; prima rosam spirat, summa mephitin olet. <!---{{Versus|101}}--->Accipit incautos specie bonitatis, ut autem <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; ceperit, in scopulos praecipitanter agit. <!---{{Versus|103}}--->Quam bene per scopulos et saxa urentia primum <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; itur ad aeternis cincta vireta rosis. {{Versus|105}}Arcta est ad superos paucis via trita, sed ampla est <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; quae fert ad Stygios milia multa lacus. <!---{{Versus|107}}--->Illa rudis, deserta, arens, super ardua ducit, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; Haec nova culta virens, inferiora petit. <!---{{Versus|109}}--->Quas ferus Oechalidos raptor cum vidit Ioles, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; arentem viridi praeposuisse ferunt. <!---{{Versus|111}}--->Cujusut interea haec, ceu somnia vana, refutes, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; exempla e Christi dogmate plura feres. <!---{{Versus|113}}--->Linque nefas vanamque fidem, sunt vana profecto <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; dogmata, quae tecum milia multa tenent. {{Versus|115}}Aeternum cognosce Deum super omnia, teque <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; Perge creatori conciliare tuo. <!---{{Versus|117}}--->Reice sordentem casto de corpore pallam, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; spectandus niveis vestibus ire potes. <!---{{Versus|119}}--->Talibus aetherea Christus redimitus in aula, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; praecedit niveas signifer agnus oves. <!---{{Versus|121}}--->Quod si falsa voles, ut debes velle, negare <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; Signa animae lustrans abluat unda caput. <!---{{Versus|123}}--->Et nisi me praesaga boni mens fallit, ab ista <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; Perfidia toto pectore noster eris. {{Versus|125}}Hoc tua promittunt pietas mihi mensque fidesque, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue ingenii divitis altus honor. <!---{{Versus|127}}--->Saepe etiam de te mihi somnia longa videntur, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; successu quorum pauca carere velim. <!---{{Versus|129}}--->Nunc cruce signatus rubra mihi stare videris, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; proque fide stultis gentibus esse minax. <!---{{Versus|131}}--->Nunc argumentis veteres convellere divos, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; nunc sacra Christum primus in aede loqui. <!---{{Versus|133}}--->Ergo ego vel Christo fidum te nate videbo, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; vel requies vivae non erit ulla mihi. {{Versus|135}}Utque diu, superos quo tu salvere precabor, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; noster amat flecti voce rogante Deus. <!---{{Versus|137}}--->Pectora vindicibus lassabimus anxia palmis, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; conteret arentes plurima gutta genas. <!---{{Versus|139}}--->Multa dies tristem, laetam me nulla videbit, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; donec, ut es, misere perditus esse voles. <!---{{Versus|141}}--->Liqueris erroremque tuum verumque probaris, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; ex vetula juvenis facta videbor anu. <!---{{Versus|143}}--->O illum superique diem sperataque fata <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; ducite, sic vobis lex bona semper eat. {{Versus|145}}Nunc quoque quam sequeris spatiosa per aequora Romam <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; paulatim Christo subdere colla ferunt. <!---{{Versus|147}}--->Hic aliquis qui te longa de nocte redemptum, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; incipiat luci reddere forsan erit. <!---{{Versus|149}}--->Vel tu pseudologis victis nova signa videbis, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; et Manii linques dogmata vana tui. <!---{{Versus|151}}--->Aut rapere indoctos spectans sine vindice caelum, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; triste feres doctos ad Phlegethonta rapi. <!---{{Versus|153}}--->Quaesturam pejora veta, morituraque serva <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; Pectora, nec matrem desere nate tuam. {{Versus|155}}Sic tibi sint faciles Tiberina ad litora venti, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Fataque succedant sed meliora. Vale. </poem> ==VI. Anastasia Chrysogono.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam dare non potuit, cui debuit ipsa salutem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; Chrysogono infelix optat Anastasia. <!---{{Versus|3}}--->Hinc ubi Tyrrhenos viridis Palmaria fluctus <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; projicit in portus, Romule, Thybri tuos. {{Versus|5}}Primus ab hoc nuper qui solvit litore navim, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; illi quae legeres scripta ferenda dedi. <!---{{Versus|7}}--->Qui nunc oppressa vix tutus in urbe moraris, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; exulis oblitus numquid es anne memor ? <!---{{Versus|9}}--->Namque nec ulla tuae visa est mihi littera dextrae, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; postquam proscriptam tertia luna videt. <!---{{Versus|11}}--->Et mihi Caesaribus qui lege fugantur eadem, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; Dum rogo num valeas, dicere posse negant. <!---{{Versus|13}}--->Ergone es ignotus patria vir tantus in urbe ? <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; Quis patres etiam posse latere putet ? {{Versus|15}}Nec puto quod lateas, nisi te quoque publica falso <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; flebilis edicti crimine jura notent. <!---{{Versus|17}}--->Non tamen hac, certum est, latebras ratione subisti, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; contemptricem animam tu quoque mortis habes. <!---{{Versus|19}}--->Vidisti cecidisse viros pro nomine Christi, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; questus idem totiens non licuisse tibi. <!---{{Versus|21}}--->Nec dubito retineris adhuc vitalibus auris, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; Non posset tantum fama tacere nefas. <!---{{Versus|23}}--->Sed timeo ne tu quoque forte ubicumque locorum, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; a patriis longe finibus exsul agas. {{Versus|25}}Hic timor, illa animum sine fine molestia turbat, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; mole sub hac gravius nocte dieque premor. <!---{{Versus|27}}--->Quod si vera animi metus arguit, heu quibus umquam <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; Heu quibus invenient te mea scripta locis ? <!---{{Versus|29}}--->Clausa brevi teneor spatio terraeque marisque, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; Non mihi praescripto solvere ab orbe licet. <!---{{Versus|31}}--->Non est quo fugiam, clausit ferus omnia Caesar, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; imperat hic terris imperat ille mari. <!---{{Versus|33}}--->Libera dimittar nec lege coercear ulla, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; Jam mihi difficilis nulla futura via est. {{Versus|35}}Per loca Chrysogonum quaeram et sequar omnia, donec <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; vel tecum vivam vel sine te moriar. <!---{{Versus|37}}--->Dura nec ignitis prohibebit solibus aestas, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; trux licet infesto saeviat ore Canis. <!---{{Versus|39}}--->Non rapidus Boreas pluviusve morabitur Auster, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; nec nive Riphaea sparsa tenebit hiems. <!---{{Versus|41}}--->Per juga, per saltus, per aquas, per iniqua viarum, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; impedient teneros aspera nulla pedes. <!---{{Versus|43}}--->Neve quis errantem possit novisse puellam, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa mei cultus forma virilis erit. {{Versus|45}}More virum tunicasque feram latosque galeros, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; neglectam dura forfice secta comam. <!---{{Versus|47}}--->Feminei facile est mutare vocabula sexus, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; sordebit totum syllaba fracta genus. <!---{{Versus|49}}--->His ego si liceat pro te majora subirem, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; nec meus est aliqua parte pudendus amor. <!---{{Versus|51}}--->Ille quidem primis tibi me vincivit ab annis, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; Hunc neque mors rapida finiet atra manu. <!---{{Versus|53}}--->E manibus mihi vita tuis dulcissima venit, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; ante datum per te mortua lumen eram. {{Versus|55}}Christicola genitor gentilem ex matre creavit, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; At meritum de me tu patre majus habes. <!---{{Versus|57}}--->Corporis ille artus, animi tu dona dedisti, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; Fecit uterque aliquid, tu magis, ille minus. <!---{{Versus|59}}--->Ipsa etiam nunc cana parens ut nomine dicta est, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; sic ipso rerum pondere fausta fuit. <!---{{Versus|61}}--->Illa mihi magno praelusit ad ubera Christo, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Cumque ipso potui sugere lacte Deum. <!---{{Versus|63}}--->Illa meam sacros linguam formavit in usus, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; nullus in innocuo Jupiter ore fuit. {{Versus|65}}Ne tamen interea durus pater ista notaret, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; saepius ingenio dicitur usa tuo. <!---{{Versus|67}}--->Sacra Deis quoties simulata penatibus egi, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa mihi dixit sacra fac ista neges. <!---{{Versus|69}}--->Atque ita mentito genitor deceptus honore, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; aetati indulsit libera frena rudi. <!---{{Versus|71}}--->Nubilis interea venit sed iniquior aetas, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; detectrix animi prima erat illa mei. <!---{{Versus|73}}--->Cur tamen accusem ? Certe non aequa fuisset, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; si mea Lethaeis coepta dedisset aquis. {{Versus|75}}Sola ego de tanto latuissem ingloria vulgo, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; Nullaque erat meriti fama futura mei. <!---{{Versus|77}}--->Nec mihi, quem colimus sperata morte fateri, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; quodque sequor tantum non licuisset opus. <!---{{Versus|79}}--->O illum mihi fata diem superique favete, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; eveniat capiti tanta corona meo. <!---{{Versus|81}}--->Sanguine jam rubeo rorantes undique venas <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; Jam tremulas cerno per mea membra faces. <!---{{Versus|83}}--->Jam furit ambusto flammis pyra fervida palo, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Jam feror angelicos inter et ante choros. {{Versus|85}}Viderit at de me magni Deus arbiter aevi, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; intrepide poenas quas volet ille feram. <!---{{Versus|87}}--->Ergo nec innocuos aetas mea fleverit annos, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; in lucem vultus protulit illa meos. <!---{{Versus|89}}--->Venimus ad thalamum non aequa lege jugalem, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Cui data sum falso sub Jove miles erat. <!---{{Versus|91}}--->Tunc Hymenaea fugax cecinit feralia bubo, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; junctaque cum facibus maesta cupressus erat. <!---{{Versus|93}}--->Non ultra simulare deos, non amplius ullum <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; aversa potui fingere mente Jovem. {{Versus|95}}Fassa Deum primis coluisse, ut nunc quoque, ab annis <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; quae colitis dixi, numina crimen habent. <!---{{Versus|97}}--->Scilicet erranti vixissem nupta marito, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; quem potui rectae commonuisse viae ? <!---{{Versus|99}}--->Ante ego Caucasea diram sub rupe volucrem, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; saepe renascenti pascere corde velim. <!---{{Versus|101}}--->Ante ego quam memorant, Cepheidos arcta catenis <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; in scopulos numquam dissoluenda mori. <!---{{Versus|103}}--->Quam mea sic vetito desumere tempora lecto <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; turpiter, et vani crimen habere thori. {{Versus|105}}Tum me si qua suam fecissent pignora matrem, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; num potui misero perdita ferre patri ? <!---{{Versus|107}}--->Florida deformi foedassem tempora luctu, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; venissetque suos ante senecta dies. <!---{{Versus|109}}--->Spiritus aut tenues meus exhalasset in auras, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; et potui nimio fracta dolore mori. <!---{{Versus|111}}--->Sed melius nostris consultum est rebus ab illo, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; immensum patria qui rotat arte globum. <!---{{Versus|113}}--->Tuque dator fideique bonae veraeque salutis, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; Majus Anastasia martyre nomen habes. {{Versus|115}}Nam nisi tu crescenti igni fomenta dedisses, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; et tibi ni virtus nostra agitata foret. <!---{{Versus|117}}--->Forte ego quae medios vulgavi signa per hostes, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; percita non contra Caesaris ira foret. <!---{{Versus|119}}--->Forte nec immeritas subiissem carceris umbras {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; unde data a nobis littera multa tibi est. <!---{{Versus|121}}--->Sic tamen esse juvat dulcissima vulnera passam <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; o superet gravior poena obeunda mihi. <!---{{Versus|123}}--->Omnium ut excutiant generum tormenta Tyranni, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; Unius haec noster non facit assis amor. {{Versus|125}}Est leve pro certa mortem contemnere vita, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; Vita quidem longa est, mors quotacumque brevis. <!---{{Versus|127}}--->Aspice dissectum lacrimoso vulnere Christum, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; et mala pro Christo tantula ferre nega. <!---{{Versus|129}}--->Ipsa securigeros metuam tolerare maniplos, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; huic lanient sanctam dira flagella cutem ? <!---{{Versus|131}}--->Injectam collo mihi sit grave ferre catenam ? <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; Immerito vinctus non semel ille fuit. <!---{{Versus|133}}--->Impia praesentis terrebor ad ora Tyranni, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; judicium multo tristius ille tulit. {{Versus|135}}Ipsa comis dubitem caput exhibuisse trahendum, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; ornatus sertis heu quibus ille fuit ? <!---{{Versus|137}}--->Ipse Deus moriens cedro pendebat ab alta, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; Haec anima ingratum tam male corpus amet ? <!---{{Versus|139}}--->Ipsa sequi dubitem castas animosa sorores. {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; Flamma nocens Agapen sustulit et Chionem. <!---{{Versus|141}}--->Tertia servatur vicinae in carcere morti, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; Heu soror aetatis crimine viva tuae. <!---{{Versus|143}}--->Sufficit hoc, etiam laesuros corpus in ignes, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; sunt mihi quae stricto colla sub ense cadant. {{Versus|145}}Me quoque quin miserae revocatam redditis urbi <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; Est amor afflicta pro pietate mori. <!---{{Versus|147}}--->Quae mora quae pietas te nunc, Praefecte, moratur <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; o qui dulce nihil, nomina praeter, habes ? <!---{{Versus|149}}--->Adde meis comitem me dure sororibus, illis {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; laedere quas etiam te voluisse pudet. <!---{{Versus|151}}--->Fer tamen impuram procul hoc a corpore dextram, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; Mens mea praesagit tristia fata tibi. <!---{{Versus|153}}--->Non iterum gravibus lusus cedere flagellis, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; Ipse Deus vindex Caesare major erit. {{Versus|155}}En tibi virginibus venio stipata ducentis, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Tu modo ut occidas ipse redire jube. <!---{{Versus|157}}--->At te, sive lates, seu tutus in urbe moraris <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Non pudeat famulae scribere pauca tuae. <!---{{Versus|159}}--->Exercetne novas ignava potentia leges ? {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; Milia quot capitum pestis acerba fugat ? <!---{{Versus|161}}--->Quis bonus extrema certavit athleta palaestra ? <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; Ah ubi cum misera parvula matre soror ? <!---{{Versus|163}}--->An praetextato subolevit nulla parenti <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; Gratia ? Quae dederam jussa vir anne facit ? {{Versus|165}}Denique quae rerum species sit in urbe novarum, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; quam cuperem scripto certior esse tuo. <!---{{Versus|167}}--->Quod petimus ratio non est tibi justa negandi, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; advenit e vestro litore nauta frequens. <!---{{Versus|169}}--->Quod mea si sero tibi venit epistola, credes {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; difficile exsulibus cedere quicquid agunt. <!---{{Versus|171}}--->Me si forte olim Deus ipse redire jubebit, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; omnia consilio prosequar acta tuo. <!---{{Versus|173}}--->Si tamen exilium reliquos mihi finiet annos, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; Ossa precor patrios nostra fer in cineres. </poem> ==VII. Elisabetha Ludovico.== <poem> {{Versus|1}Si liceat, missam vellet perferre salutem <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; Pannonis Hessiaco nupta puella viro. <!---{{Versus|3}}--->Tyrrheno fama est vento tua vela morari <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; heu nimium in curas ventus et unda meas. {{Versus|5}}Longa mora est postquam Solymas petiturus abisti, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; at mihi, cum fugeres, ausus es ista loqui : <!---{{Versus|7}}--->nona reformatum cum Cynthia clauserit orbem <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; vir tibi, si vivam, redditus uxor ero. <!---{{Versus|9}}--->Altera noctivagae coierunt cornua Phoebes, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; nec tua Tyrrheno litore puppis abit. <!---{{Versus|11}}--->Illud erat potius mecum tibi tempus agendum, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; sed vetat heu sciri multa futura Deus. <!---{{Versus|13}}--->Cur tamen heu spretis regno patriaque domoque <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; jussa paras dubio credere vela mari ? {{Versus|15}}Litora nempe petens scopulosa Typhoidos orae, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; qua nigra fumantes ructuat Aetna globos. <!---{{Versus|17}}--->Inde per Aegaeum signantes Cycladas aequor <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; ibis Aramaei ditia regna Syri. <!---{{Versus|19}}--->Quaeque Palaestini quondam tenuere coloni, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; arva nisi armata vix adeunda manu. <!---{{Versus|21}}--->Nunc gentis populata armis et Marte profanae, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; hei mihi cur opibus restituenda tuis. <!---{{Versus|23}}--->Mitteret armipotens opulentos Gallia Reges, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; his potius tellus ista tuenda fuit. {{Versus|25}}Itala venissent, patria Hungarus arma tulisset, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; totaque vicino Graecia Marte potens. <!---{{Versus|27}}--->Solveret Hesperiis pugnax Hispanus ab oris, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; noster in hoc ducat Caesar iturus opus. <!---{{Versus|29}}--->Forte tot ac tanti terrarum culmina Reges {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; auxilio poterant non eguisse tuo. <!---{{Versus|31}}--->Misisses aliquos etiam, socia arma tulisses, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; quantum erat in patria te senuisse tua. <!---{{Versus|33}}--->Nunc petis aestivo flammantia litora Cancro, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; lactis et aetherei nectare pasta favi. {{Versus|35}}Incluta praecipue Judaeo moenia sceptro, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; sacra ubi victoris sunt monumenta Dei. <!---{{Versus|37}}--->Relligio ista tua est et opus laudabile, qualem <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; in superos animum semper habere soles. <!---{{Versus|39}}--->Quod si certus amor tam certus et ardor eundi est, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; et nulla hunc animum res prohibere potest. <!---{{Versus|41}}--->Non ego te patrias jubeo regnare per urbes <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; quo minus hoc sanctum perficiatur opus. <!---{{Versus|43}}--->In tua te doleo remorari damna, tuisque <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; fortiter adversum navibus esse fretum. {{Versus|45}}Longa via est, pelagique immensa pericula vasti <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; multa feres terra taedia, multa mari. <!---{{Versus|47}}--->Idque ego cum suprema dares mandata, querebar <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; arma per et gladios ista tropaea peti. <!---{{Versus|49}}--->Arma per et gladios, utinamque haec sola, nec usquam {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; te veheret mediis pensile robur aquis. <!---{{Versus|51}}--->Quid fles dicebas mea dulcis Elisabeth, ipsa <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; ad mea semianimis nomina paene fui. <!---{{Versus|53}}--->Nescio quid metuat mea mens praesaga futuri, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; o ego sim reducis cujus euntis eram. {{Versus|55}}Oscula et amplexus qui te decuere dedisti <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; in tua non venit pectora turpis amor. <!---{{Versus|57}}--->Terga meis oculis tua, qua potui usque, sequebar, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; quod lacrima durum praepediente fuit. <!---{{Versus|59}}--->Jamque oculis ereptus eras, super aequora dixi, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; sit tibi quem sequeris portus et aura deus. <!---{{Versus|61}}--->Christe, salus rerum ventos da, frange procellas, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; secura possit vir meus ire via. <!---{{Versus|63}}--->Obtestata deos, ut tu, Ludovice, valeres, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; desertae redii tecta sub alta domus. {{Versus|65}}Quid famulae ? Vir abest, solam juvat esse, sine illo, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; paene fuit vita caelibe, dulce nihil. <!---{{Versus|67}}--->Quid procerum collecta manus ? Quid quicquid in aula <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; spectatum tanti principis esse potest ? <!---{{Versus|69}}--->Ite, cruces animi vos non patientis, honores, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; more pii solam turturis esse juvat. <!---{{Versus|71}}--->Donec abest juvenum flos pectora casta gerentum, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; illi clausa mei gaudia cordis erunt. <!---{{Versus|73}}--->Scilicet ipsa geram radians in vestibus aurum, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; loricam nudis artubus ille ferat ? {{Versus|75}}Assyrio noster satietur odore capillus, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; illius atque aestu flagret et imbre caput. <!---{{Versus|77}}--->Ipsa colar princeps tuta sublimis in aula <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; vir meus in medio gurgite speret opem. <!---{{Versus|79}}--->Tu melius qui fine cares, sine origine vivis, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; tu famulae votis annue, Christe, tuae. <!---{{Versus|81}}--->Quas dolor interea longus mihi crescet in horas, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; dum vir dum conjunx, dum mihi frater abes. <!---{{Versus|83}}--->Sive cibum capio, seu tradita pocula sumo, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; pocula te referunt, te cibus ipse mihi. {{Versus|85}}Cura eadem vesper, dolor idem mane renascens. <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; Quamque die crucias tam mihi nocte subis. <!---{{Versus|87}}--->Somnia te referunt variis nocturna figuris <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; et sibi non umquam constat imago tui. <!---{{Versus|89}}--->Pallidus interdum occurris, nunc laetior adstas {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; nunc fugis, et verso lumine terga refers. <!---{{Versus|91}}--->Sive vident aliquae verum per somnia mentes, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; seu cadit in vanos cura diurna metus. <!---{{Versus|93}}--->Praeteritae timidam faciunt spectacula noctis, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; irrita cum ventis auferat ista Deus. {{Versus|95}}Hic ubi Lanus aquis claram vagus abluit urbem <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; frivola quae prisci nomina Martis habet. <!---{{Versus|97}}--->Monte sub aereo turbam spectare videbar. <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Nec mihi de turba cognitus ullus erat. <!---{{Versus|99}}--->Et tamen intereram, sed cum mirarer ubi essem {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; respicio, mecum non erat ulla comes. <!---{{Versus|101}}--->Expavi voluique gradu rediisse citato <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; ecce sed a longe es visus adesse mihi. <!---{{Versus|103}}--->Frigore constiterant artus, ita gaudia mentem <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; sustulerant, mecum non satis ipsa fui. {{Versus|105}}Dum propero ex oculis raptum sum visa maritum <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; quaerere, rorantes ungue secante genas. <!---{{Versus|107}}--->Huc illuc retroque errans, et utroque cucurri, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; sed quo te videam non locus ullus erat. <!---{{Versus|109}}--->Sic inter Danaos Aeneidos umbra Creusae {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; fertur anhelantem deseruisse virum. <!---{{Versus|111}}--->Tum primum indignos coepi laniare capillos, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; et vox cum lacrimis tristibus aegra fuit. <!---{{Versus|113}}--->"Hinc mihi, nescio quis, quid fles tua somnia ? dixit. <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; Est aliquid lacrima quod graviore fleas." {{Versus|115}}Plura locuturum somno fugiente reliqui, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; sumque fatigata reddita nocte mihi. <!---{{Versus|117}}--->Frigidus in toto manabat corpore sudor <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; perfusae lacrimis immaduere genae. <!---{{Versus|119}}--->Maestus anhelabat sub pectore spiritus aegro, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; vis animae multum fessa dolentis erat. <!---{{Versus|121}}--->Visa resumebam tristi perterrita monstro, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; sed nihil ex illis quod placuisset erat. <!---{{Versus|123}}--->Heu, cur ignotae mihi visus in agmine turbae <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; effugis amplexus labilis umbra meos ? {{Versus|125}}Quid non militibus comitatus ut ante ministris <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; appares oculis maesta figura meis ? <!---{{Versus|127}}--->Quid non visa fleam ? Potiusne ego vera dolebo ? <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; O superi a nobis hoc prohibete malum. <!---{{Versus|129}}--->Omnia perpetiar duce te durissima, Christe, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; tutus ope ut possit vir meus esse tua. <!---{{Versus|131}}--->Incolumis patriae redeat, patriaque sepultus, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; et non ignota dormiat exsul humo. <!---{{Versus|133}}--->Hoc te tota rogat sollemnibus Hessia votis, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; plurimaque accensas accipit ara faces. {{Versus|135}}Per tua sancta quibus sanasti vulnera mundum, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; et per quam vita est nostra redempta, necem. <!---{{Versus|137}}--->Per sacrae veneranda crucis mysteria, per quae <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; et requies nobis venit et alma salus. <!---{{Versus|139}}--->Te precor auxilium nostro fer, Christe, marito, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; possit ut hoc regredi quod modo coepit iter. <!---{{Versus|141}}--->At tu, cujus amor castus mea pectora movit, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; ut facis, in superos spem cape, salvus eris. <!---{{Versus|143}}--->Barbaricas etiam fraudes vitare memento, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; nescio quis miserae pendeat inde metus. {{Versus|145}}Tu quia vir princeps isto non solus abibis, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; virtutis noli prodigus esse tuae. <!---{{Versus|147}}--->Pocula non sumas nisi qui tibi fuderit illa, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; gustatim vero ter prius ore bibat. <!---{{Versus|149}}--->Barbara neve manus quod edas utcumque ministret, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; talia sed praesens virus habere puta. <!---{{Versus|151}}--->Lurida nobilibus miscent aconita venenis, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; crede merum gemma quod datur esse nocens. <!---{{Versus|153}}--->Victor adire voles Christi loca morte sacrata, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; forsan et Orebi culmina celsa jugi. {{Versus|155}}Fida tibi comitum manus est et lecta juventus, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; est aliquid docta fraude quod inde petas. <!---{{Versus|157}}--->Ex illis aliquem dominum lege, et esse saluta, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; teque fer exiguae sortis habere locum. <!---{{Versus|159}}--->Non pudeat propriis dominum servire ministris, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; et famulo famulas exhibuisse manus. <!---{{Versus|161}}--->Fecit idem rerum Deus infinita potestas, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; immundos pueris laverat ille pedes. <!---{{Versus|163}}--->Quod Christum decuit quem non decet ? Omnia vincet <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; qui se fortunae composuisse potest. {{Versus|165}}Saepe facit tempus rationem, saepe locorum <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; condicio, et caecum quae dea lumen habet. <!---{{Versus|167}}--->Invenies aliquem qui, si sic fata juberent, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; haud dubiam pro te vellet obire necem. <!---{{Versus|169}}--->Veste potes vili loca per non tuta latere, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; in corpus veniat purpura nulla tuum. <!---{{Versus|171}}--->Omne quod audebis vellem prius omne timeres, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; convenit egregia cum ratione timor. <!---{{Versus|173}}--->Ipsa deum supplex, quamvis mora longa, precabor <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; contingas fausto regna beata pede. {{Versus|175}}Cum tamen attigeris nostrae monumenta salutis, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; me rogo ne fias immemor esse tuam. <!---{{Versus|177}}--->Conjugis o utinam dicas miserere relictae, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; qui tua salvifico sanguine membra rubes. <!---{{Versus|179}}--->Audiat ex animo licet hic et ubique precantes, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; ista sit ad nullas janua clausa preces. <!---{{Versus|181}}--->Par tamen est credi quia non sit mitior ullo, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; quam quo sanavit vulnera nostra, loco. <!---{{Versus|183}}--->Tu quoque non illic quicquam tibi crede negari, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; si dederis fasso, quas decet, ore preces. {{Versus|185}}Desertae memor esto domus matrisque meique, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; quoque ego sum tecum pignore facta parens. <!---{{Versus|187}}--->Ipsa tuis etiam relevanda est Hessia votis, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; ante flagellati vulnera rubra Dei. <!---{{Versus|189}}--->Per mare sic habeant ventos tua vela secundos, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; dumque iter hinc properas, dumque redire voles. <!---{{Versus|191}}--->Sic Cypron atque Rhodon Cretaeaque litora praeter, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; puppis, eo redeas, unde soluta tua est. <!---{{Versus|193}}--->Hoc precor, haec longo mihi cura est unica voto, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; dii faciant pondus possit habere. Vale. </poem> =Liber tertius, <br>qui fabulosas continet. = ==I. Catharina Christo.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam legis a sponsa tibi, Costide, littera venit, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; si liceat nollet mittere, ferre volet. <!---{{Versus|3}}--->Quisquis es ex illo placuisti tempore nobis, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; quo mihi legitime junctus es, ipsa tibi. {{Versus|5}}Signa recognoscis quae pressit vincula gemmae, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; annulus in digitis haeserat iste tuis. <!---{{Versus|7}}--->Si qua potest igitur promissis credere amantum, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; pignore firmatam credimus esse fidem. <!---{{Versus|9}}--->Nec puto tu velles tua pignora falsa putari, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; sis licet, es certe doctus amare, puer. <!---{{Versus|11}}--->Nescio quae de te quidam mihi grandia narrat, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; esse Deum caeli virgine matre satum. <!---{{Versus|13}}--->Si Deus es miserae quantum mihi restat, ut idem <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; et Deus et sponsus conciliere mihi ? {{Versus|15}}Vel mihi fallaces dictastis inania somni, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; vel Deus indignam Costida summus amat. <!---{{Versus|17}}--->Gratulor, at quoniam non sum de plebe lavata, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; incertam visis suspicor esse fidem. <!---{{Versus|19}}--->Tu mihi, Christe, ferunt Christo tibi nomen Iesu, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; praestare antiquos diceris ante deos. <!---{{Versus|21}}--->Idque ego dum studeo cognoscere clarius, alter <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; fluxit, et in cursu tertius annus erat. <!---{{Versus|23}}--->Interea Costus genitor fatalia solvit <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; munera, defuncto regna parente vacant. {{Versus|25}}Urbis Alexandri sceptrum latura reservor, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; infelix aliqua prole futura parens. <!---{{Versus|27}}--->Ipsa celebratas, muliebria nomina, laudes <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; mallem servata virginitate sequi. <!---{{Versus|29}}--->Est aliquid claras Heroidas inter haberi, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quae potior stabili fama pudore venit. <!---{{Versus|31}}--->Jamque ego sum certe maturo nubilis aevo, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; plena quidem vitae sunt tria lustra meae. <!---{{Versus|33}}--->Sollicitant regni proceres, nec me unus et alter <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; turba petunt castis insidiosa proci. {{Versus|35}}Et mihi dii patrii incipiunt sordescere, et istis <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; nescio quid nebulis mens mea majus avet. <!---{{Versus|37}}--->Quid faciam ? Stat celsa altis innixa columnis <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; regia, sunt regnis oppida multa meis. <!---{{Versus|39}}--->Ibit in haec cultor falsorum quisque deorum {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; et feret e nostro pignora cara sinu. <!---{{Versus|41}}--->Tu melius, tu namque potes, tibi nostra dicata est <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; virginitas, de te si modo vera fides. <!---{{Versus|43}}--->Unde sit haec nostrae de te fiducia menti <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; quod non ignoras, forte referre juvat. {{Versus|45}}Hic ubi Pellaeo jacet urbs fundata tyranno, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; et piger illustri stat Mareotis aqua. <!---{{Versus|47}}--->Est via declivi vallem complexa recessu, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; intus eremicola stat casa facta manu. <!---{{Versus|49}}--->Antra tenet senio quidam venerabilis albo, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; ille mihi de te saepe magister erat. <!---{{Versus|51}}--->Qua semel, ut soleo, cum nuper valle sederem, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; fons prope erat, dulcem praebuit umbra locum. <!---{{Versus|53}}--->Venit et assedit longo vir callidus aevo, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; florales comitum turba legebat opes. {{Versus|55}}Qui simul ut sedit, quid ait tua tempora perdis ? <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; O immortali nubere digna deo. <!---{{Versus|57}}--->Tam tenerum incesta florem maculare juventa <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; non decet, est alio dignus honore frui. <!---{{Versus|59}}--->Ah, fuge mortalis thalami commercia, Christus {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; quem docui, regnis plus valet ille tuis. <!---{{Versus|61}}--->Non te regna tui moveant ditissima Nili, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; sceptra geres alio nobiliora loco. <!---{{Versus|63}}--->Utque facis falsosque Joves mutasque columnas, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; linque Deumque canem, linque Deumque bovem. {{Versus|65}}Quaere Deum caeli dominumque decemplicis orbis, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; jam tibi divorum regia tota favet. <!---{{Versus|67}}--->Est amor est, inquam, laudato nubere Christo, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; spes nova, mens alias nesciet ista faces. <!---{{Versus|69}}--->At tua, me miseram, promissa ingentia terrent, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; heu, quantum est summo posse placere Deo. <!---{{Versus|71}}--->Me quoque quam laudas, mater non passa maritum, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; forsitan indignam nolit habere nurum. <!---{{Versus|73}}--->Denique quo studio domino placuisse laborem ? <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; Tam longe absenti complacuisse grave est. {{Versus|75}}Ut placeam, quis me placito conjunget Iesu ? <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; Quis mihi conjugii sponsor et obses erit ? <!---{{Versus|77}}--->Ut cupiam jungi virgo cum virgine Christo, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; quis patrio tutam tollet ab orbe Deus ? <!---{{Versus|79}}--->Qualibus ille autem dictis incenderit, et quot {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; egerit hunc animum, dicere longa mora est. <!---{{Versus|81}}--->Ipsa senem linquens meditabar sola quis esses, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; cujus flagraret pectus amore meum. <!---{{Versus|83}}--->Ignotum potui quem sic ardenter amare, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; quo fluit hic animus sicut ab igne chalybs. {{Versus|85}}Tam subito exsangues populata est flamma medullas, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; non prius in nobis tam gravis ardor erat. <!---{{Versus|87}}--->Quisquis es, o animae lux unica et ultima nostrae, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; ne rogo te nobis, ut videare, nega. <!---{{Versus|89}}--->Multa precaturam levis et sine pondere somnus, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; corpus in herbosa ponere jussit humo. <!---{{Versus|91}}--->Utque sopor tremulos primum delusit ocellos, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; talia sunt menti somnia visa meae. <!---{{Versus|93}}--->Campus erat viridi circumsitus undique silva, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; flore renidebat multicolore solum. {{Versus|95}}Dulcia spirantes errabam sola per herbas, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; Puniceis texens parvula serta rosis. <!---{{Versus|97}}--->Hic ego te vidi puerum cum matre puella, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; non mea veraci somnia teste carent. <!---{{Versus|99}}--->Virgo erat alba comas auro rutilante coactas, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; formosum nivea corpus amicta toga. <!---{{Versus|101}}--->Virga erat in dextra, te brachia laeva gerebant, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; brachia Sithonia candidiora nive. <!---{{Versus|103}}--->Hic neque Naiadum neque rebar Hamadryadarum, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; de turpi matrem quamlibet esse Deo. {{Versus|105}}Vidi aliquid majus sensique errore profano, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; nescio quem tacita mente professa Deum. <!---{{Versus|107}}--->Jam prope constiterat cum te ridente parumper, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; verba mihi mater visa erat ista loqui. <!---{{Versus|109}}--->Salve flore alio mecum latura coronam, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; salve iterum nato Costis amata meo. <!---{{Versus|111}}--->Accipe fine novum carituri pignus amoris, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; gemma sub articulo luceat ista tuo." <!---{{Versus|113}}--->Dixerat, e digitis aurum quod forte gerebas, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; torsisti digitis in mea membra tuis. {{Versus|115}}Jam puero major, jam matre decentior ipsa, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; jam tua majestas visa stupenda fuit. <!---{{Versus|117}}--->Erubui, vocem pudor abstulit, attamen ignem <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; in vultu tacitum signa fatentis erant. <!---{{Versus|119}}--->Lumina demisi cum tu, puer optime, rerum, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; excipis e manibus lilia texta meis. <!---{{Versus|121}}--->Hoc mihi devotum spondes Catharina pudorem, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; pignus ut ardoris servet uterque sui. <!---{{Versus|123}}--->Vix tantum, tua sum, castos tibi dedimus annos, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; sim tua, vix potui dicere, sponsa precor. {{Versus|125}}Lene videbaris subridens tangere dextram, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; e somno attactu sum relevata tuo. <!---{{Versus|127}}--->Ecce sed in digito gemmam qui proximus imo est, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; o non de patrio somnia visa Deo. <!---{{Versus|129}}--->Serta prius collecta manu cecidisse putabam, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; sed recolo nostri pignus amoris erant. <!---{{Versus|131}}--->Caelesti impositam dum gemmam exosculor auro, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; Est etiam lacrimis humida facta meis. <!---{{Versus|133}}--->Quamque ego te vidi veracis imagine somni, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; tam praesens vigili pectore cura manes, {{Versus|135}}laetitia expressit lacrimas in amore suetas, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; jam primum didici quid fleat omnis amans. <!---{{Versus|137}}--->Ite leves alio miserorum crimen, amores, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; nostra agit in fletus lumina castus amor. <!---{{Versus|139}}--->Vix longa revocata mora scrutabar ubi essem, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; nullus erat, comites advoco, sola fui. <!---{{Versus|141}}--->Lumina ad aerium relevo vigilantia solem, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; lumine sol numquam lucidiore fuit. <!---{{Versus|143}}--->Quacumque aspicio melior natura refulget, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; est aliquid verum rebus adesse Deum : {{Versus|145}}blanda susurrantes moverunt murmura silvae, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; maesta prius vivo germine fragrat humus. <!---{{Versus|147}}--->Tam dulcis tenuem perflavit spiritus auram, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; qualis in aetherea dicitur esse domo. <!---{{Versus|149}}--->Quae prius, aspicio vicini viscera fontis, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; nobile caelestis ducere nectar aquae. <!---{{Versus|151}}--->Argutae viridi vernant in fronde volucres, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; illo malueram posse manere loco. <!---{{Versus|153}}--->Tota creatorem laudabat gratia caelo : <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; virginis ad lacrimas non renuisse trahi. {{Versus|155}}Consurgo comitesque voco clamore relictas, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; multa repercussum reddidit aura sonum. <!---{{Versus|157}}--->Haec quoque desponsi revocanti nomen Iesu, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; quam potuit resona voce ferebat opem. <!---{{Versus|159}}--->Huc illucque vagor per opacae devia vallis, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; si loca te referant proxima forte mihi <!---{{Versus|161}}--->spes animum frustrata leves ubi fugit in auras, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; hei mihi quam tardo sidere tempus abit. <!---{{Versus|163}}--->Ille tamen per quem nupsi tibi, cultor eremi, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; ille levat sponsae tempora maesta tuae. {{Versus|165}}Ille etiam nuper dubitanti scribere, dixit <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; scribe, feram domino carmina scripta tuo. <!---{{Versus|167}}--->Gaudebam reperisse viam qua scribere possem, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; protinus est manibus sumpta tabella meis. <!---{{Versus|169}}--->Et quae nunc patria cernis confusa papyro, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; sunt mihi furtiva carmina facta mora. <!---{{Versus|171}}--->Saepe quidem repeto nostri loca conscia amoris, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; mittitur ex illis littera nostra tibi. <!---{{Versus|173}}--->Aula vacat requie, dolor est meus ista videre, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; quae patria fiunt relligione domi. {{Versus|175}}Sumebam calamum scriptura quid, impia nutrix, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; quid facit haec, facta est pallida, dixit, amat. <!---{{Versus|177}}--->Obstupui subitoque stylum cum voce repressi, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; ne causam officii quaereret illa mei. <!---{{Versus|179}}--->Mirantur famulae solitos me ponere cultus, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; cur mihi nec formae cura sit ulla meae. <!---{{Versus|181}}--->Si qua placere volet mundo, se vestibus ornet, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; forma creatori non placet ista Deo. <!---{{Versus|183}}--->Mens formosa Deum caeli se cogit amare, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; haec manet, est ingens forma secunda malum. {{Versus|185}}Haec ut cuncta quidem tu conspicis, et tua numquam <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; majestas falli qualibet arte potest. <!---{{Versus|187}}--->Heu tamen errori cedunt haec regna vetusto, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; concidit ad falsos victima multa Joves. <!---{{Versus|189}}--->Impius instaurat veteres Maxentius aras, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; Caesar enim Nili regna Tyrannus habet. <!---{{Versus|191}}--->Sacra jubet fieri, divum delubra frequentant, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; mactandosque trahunt credula turba boves. <!---{{Versus|193}}--->Atria mugitu resonant, ferit aethera clamor, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; et tuba terribiles excitat unca sonos. {{Versus|195}}Omnia festivis lucent altaria flammis, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; sordidaque effuso sanguine squalet humus. <!---{{Versus|197}}--->Ipse genu flexo supplex procumbit ad aras, <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; hunc sequitur quisquis numina falsa colit. <!---{{Versus|199}}--->Abnegat hoc aliquis doctus te, Christe, fateri, {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; ob rectam saevo concidit ense fidem. <!---{{Versus|201}}--->Qualia crudelis cogat tormenta Tyrannus, <!---{{Versus|202}}--->&nbsp; &nbsp; turba docet miseram plurima passa necem. <!---{{Versus|203}}--->Vidimus injectas flammis ardere puellas, <!---{{Versus|204}}--->&nbsp; &nbsp; nudaque pinnata corpora fuste quati. {{Versus|205}}Vidimus et ferro teretes abscindere mammas, <!---{{Versus|206}}--->&nbsp; &nbsp; affligi vinclis carceribusque premi. <!---{{Versus|207}}--->Pascit inhumanus nostrum canis iste cruorem, <!---{{Versus|208}}--->&nbsp; &nbsp; enormis saturum non sinit esse fames. <!---{{Versus|209}}--->Aspicis haec patiente oculo, sed lenta malignis, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; et sine jactura tardior ira tua est. <!---{{Versus|211}}--->Quam pulchrum, rex magne, tuo cecidisse sub hoste est, <!---{{Versus|212}}--->&nbsp; &nbsp; munere emi caelum non meliore potest. <!---{{Versus|213}}--->Ista triumphalem pariunt certamina palmam, <!---{{Versus|214}}--->&nbsp; &nbsp; pars utinam tantae sim quota laudis ego. {{Versus|215}}Ire juvat verbisque ferum terrere latronem, <!---{{Versus|216}}--->&nbsp; &nbsp; quid furit in plebem perfidus iste tuam ? <!---{{Versus|217}}--->Ibimus, est animus, non me tormenta movebunt <!---{{Versus|218}}--->&nbsp; &nbsp; dira, nec in poenae nomina mille cruces. <!---{{Versus|219}}--->Devenerata deos lapides idola vocabo, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; ipse tuae praesens virginis ora move. <!---{{Versus|221}}--->Argumenta, dolos, et frivola dicta refellam, <!---{{Versus|222}}--->&nbsp; &nbsp; major erit per me te duce recta fides. <!---{{Versus|223}}--->Traxerit in poenam, mors gloria nostra futura est <!---{{Versus|224}}--->&nbsp; &nbsp; et potero forsan fortiter ulta mori. {{Versus|225}}Tunc mihi si dabitur pro te succumbere, restant, <!---{{Versus|226}}--->&nbsp; &nbsp; post quae conjungar tempora pauca tibi. <!---{{Versus|227}}--->Tu dabis hoc aliqua requiescere corpus in urna, <!---{{Versus|228}}--->&nbsp; &nbsp; hoc tamen in posito marmore carmen erit. <!---{{Versus|229}}--->Costis in hoc tumulo sum condita, viva tonantis {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; nupta, sed aeterna virginitate fui. <!---{{Versus|231}}--->Impius immeritam Maxentius ense peremit, <!---{{Versus|232}}--->&nbsp; &nbsp; hic cinis est, sponsae cetera sponsus habet. </poem> ==II. Thais Paphnutio.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam tibi debueram verbis mandare salutem <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; hanc te pollicitum sis memor esse mihi. <!---{{Versus|3}}--->Si qua liturarum tamen hic dispuncta videbis, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; pars quota de lacrimis illa fuere meis {{Versus|5}}carcere, sancte pater, quo sum tibi jussa reponi, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; sic merui, sic sum digna manere, premor. <!---{{Versus|7}}--->Quod legis ex illo Paphnuti mittitur antro, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; deliciae certe est nunc locus ille meae. <!---{{Versus|9}}--->O utinam primis mea sic latuisset ab annis, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; quae nunc est misero crimine vita nocens ; <!---{{Versus|11}}--->vel mihi Parcarum subeunti jura sororum, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; haesissent primo stamina rupta colo. <!---{{Versus|13}}--->Non ego per vetitum patratae conscia culpae <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; flerem, successu posse carere preces. {{Versus|15}}Tanta anima infelix peccati mole gravatur, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; ut dubitem offensum paene rogare Deum. <!---{{Versus|17}}--->Namque quid esse putas Stygia semel obruta nocte <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; lumina, nunc aliquam velle videre diem ? <!---{{Versus|19}}--->Sed tamen amissum per te sperare favorem, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; praescriptoque Deum carmine jussa rogo. <!---{{Versus|21}}--->Quod tamen indigno mihi non licet ore profari, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; vix audet nomen littera picta loqui. <!---{{Versus|23}}--->Antrum est ut nosti foedum squalore situque, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; vix quota longinquae portio lucis adit. {{Versus|25}}Difficile exortum possis cognoscere Solem, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; tam capit admissum parva fenestra diem. <!---{{Versus|27}}--->Hac supplex seu mane rubet seu vesper anhelat, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; emeditor jusso quas licet ore preces. <!---{{Versus|29}}--->Prona caput, prostrata genu, dispassa lacertos {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quem mihi fas non est ore referre precor <!---{{Versus|31}}--->respice me miseram qui me qui cuncta creasti, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; hoc nisi non audet lingua profana loqui. <!---{{Versus|33}}--->Nec mihi tu, memini, plus hoc audere dedisti, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; nec mea spurcities plus meruisse potest. {{Versus|35}}Lingua Deum nescit viciis maculata fateri, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; sacra profanato non decet ore loqui. <!---{{Versus|37}}--->Atque utinam ut fasso mihi non licet ore precari, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; sic precibus faveat pectoris ipse mei. <!---{{Versus|39}}--->Quod nisi tu dederis venerando proxime caelo, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; nescio an hae poterint pondus habere preces. <!---{{Versus|41}}--->Tu potes irati numen placare tonantis, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; neglectam miseris pandere docte viam. <!---{{Versus|43}}--->Nunc mihi spes in te pater illa novissima restat, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; qua si destituar vivere crimen erit. {{Versus|45}}Non ego sufficio pro tot deformibus actis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; non, licet in poenas corpora mille feram. <!---{{Versus|47}}--->Adde quod haec minor est quam me meruisse putarim <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; istud adhuc poena vindice pectus eget. <!---{{Versus|49}}--->Cur ego non projecta feris ? Non obruta saxis ? {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Cur non sum turpi nuda revincta pyra ? <!---{{Versus|51}}--->In me desinitis crudeles esse Tyranni ? <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; In me tormenti deficit omne genus ? <!---{{Versus|53}}--->Felices, quibus ante diem cecidisse, puellae, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; et vera licuit pro pietate mori. {{Versus|55}}Nunc ego Margaridos cuperem mihi fata, velimque, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; per mala Niliacae Costidis esse comes. <!---{{Versus|57}}--->Quis dabit ut saevo Bythinidos ense puellae, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; aut quali cecidit Lucia morte cadam ? <!---{{Versus|59}}--->Sed neque causa mihi est fidei suscepta tuendae, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; nec veteres dixi crimen habere deos. <!---{{Versus|61}}--->Vota Deo sanctique undis lustrata lavacri, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; heu, duce sub proprio perfida miles eram. <!---{{Versus|63}}--->Et ducis alterius non sum data signa secuta, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; et graviter laesi sub quibus ipsa fui. {{Versus|65}}Nunc dolor est hosti tantum favisse, nec illum <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; cum potui, celeri deseruisse fuga. <!---{{Versus|67}}--->Filia lucis eram, sed lucem ingrata reliqui, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; non intellectis mersa voraginibus. <!---{{Versus|69}}--->Atque adeo longum per opacae devia noctis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; processi, infernum jam prope limen eram. <!---{{Versus|71}}--->Jam super infaustae puteum tollebar Abyssi, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; infelix Stygio praeda futura cani. <!---{{Versus|73}}--->Actum erat, interii, cum tu, pater optime, victam <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; excipis, et pulso fortiter hoste levas. {{Versus|75}}Et licet ingratum est sceleris meminisse pudendi, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; causa in eo tamen est cur meminisse voles. <!---{{Versus|77}}--->Plus solito vitiis virtus collata refulget, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; sicut in obscaeno splendida gemma luto. <!---{{Versus|79}}--->Me pudeat sceleris, quoniam scelus omne pudendum est {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; at sua virtuti est gloria danda tuae. <!---{{Versus|81}}--->Tempus erat medium tenuit Sol aureus orbem, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; fecerat aequales utraque meta vias. <!---{{Versus|83}}--->Indixere sacri festiva silentia mystae, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; tempore quo debent non nisi sacra coli. {{Versus|85}}Sola fui formae studiis intenta colendae, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; mirantes vultu fallere docta procos. <!---{{Versus|87}}--->Cumque frui cuperem solito foedissima lucro, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; et fieret voti copia nulla mei. <!---{{Versus|89}}--->Ecce venit senio quidam venerabilis albo, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; hoc miserae nondum tempore notus eras. <!---{{Versus|91}}--->Vestis erat non apta seni quam forte gerebas, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; quam poterat credi non placuisse tibi. <!---{{Versus|93}}--->Quae tum causa fuit tetricum posuisse cucullum ? <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Quid loca Christicolae non adeunda subis ? {{Versus|95}}Errantes revocare animas doctissime laus est <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; magna, tuis quod sum femina capta dolis. <!---{{Versus|97}}--->Scis pater ut tamquam suspensus in oscula dixti, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; ut possim tecum quolibet esse loco. <!---{{Versus|99}}--->Ah pudet et dolor est meminisse, petentibus illud, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; femina me numquam mollior ulla fuit. <!---{{Versus|101}}--->Ad loca deductus rebus satis apta nefandis, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; ipse rogas furtis commodiora peti. <!---{{Versus|103}}--->Interius conclave fuit placuisse putabam, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; plus nimio visum est lucis habere tibi. {{Versus|105}}In loca deduxi minimae vix pervia luci, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; nec satis haec votis clausa fuere tuis. <!---{{Versus|107}}--->Quae tua nequitia est vel quis pudor improbe adulter ? <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; Quis timor hic solus nos videt esse Deus ? <!---{{Versus|109}}--->Hic tu si quod ais verum est, quae tuta petemus ? {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; Hunc nihil est, inquam, quod latuisse queat. <!---{{Versus|111}}--->"Ergo age, dicebas, quam desipienter aberras ? <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; Quod pudet ante homines non pudet ante Deum ? <!---{{Versus|113}}--->Esse nocens superis, mundo sine labe videri, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; sic misera es, sic te decipit hostis amas. {{Versus|115}}Non ego te veni turpi fruiturus amore, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; sed tibi ut ostendam teque tuumque nefas. <!---{{Versus|117}}--->Heu misera obscaeno maculata libidinis aestu, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; et nimium putri sordida facta luto. <!---{{Versus|119}}--->Erras, caelestem non haec via ducit in aulam, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; Quo ruis ? Infernam corruis ante domum. <!---{{Versus|121}}--->Siste referque pedem mortemque evade propinquam, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; me sequere ad vitam dux tibi fidus ero." <!---{{Versus|123}}--->Finieras, fassae insolitus pudor ora notavit, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; factaque sum verum lumen avara sequi. {{Versus|125}}Non secus ac cupidus ruit in certamina miles, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; cum fragor et rauca classica voce sonant. <!---{{Versus|127}}--->Venit et abjecto reverentia nata pudori, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; heu, nimium sero lumine visa mihi. <!---{{Versus|129}}--->Exciderat vitae mihi consuetudo prioris, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; spretaque sed nuper non odiosa Venus. <!---{{Versus|131}}--->Hoc mihi tu poteras lingua praestare diserta <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; credibile est verbis numen inesse tuis. <!---{{Versus|133}}--->Quae mihi per longae tot devia noctis eunti, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; clausa erat, agnosci te duce coepta via est. {{Versus|135}}Et jam per tenebras nova lux apparuit, ite <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; insidiatores, hostis, abite doli. <!---{{Versus|137}}--->Ite leves animi vos dedignantis amores, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; supplicium, laquei, vincla, venena, cruces. <!---{{Versus|139}}--->Heu, male pro vobis juvenile expendimus aevum, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; nunc alia est nostra meta terenda rota. <!---{{Versus|141}}--->Ipse aderas tunc cum Christi nova jura professa, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; pauperibus miseras evacuarer opes. <!---{{Versus|143}}--->Quas ut ab igne novo mentem succensa calebam, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; ausa fui in medio paene cremare foro. {{Versus|145}}Quae quia saepe duces in gaudia vana fuerunt, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; tristitiae comites fas erat esse meae. <!---{{Versus|147}}--->Utque frequens spectatum aderat Thebaea juventus, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; orsa ita sum populo, testis es, ipse loqui. <!---{{Versus|149}}--->O quibus aut umquam placui, aut quos nuper amavi, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; causaque nequitiae turba comesque meae. <!---{{Versus|151}}--->Aspicite haec nostrumque oculis haurite dolorem, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; discite et hac vestram Thaida parte sequi. <!---{{Versus|153}}--->Vestra fui, vobis placui, vos ipsa colebam, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; et placuisse grave est et coluisse nocet. {{Versus|155}}Quae superest igitur congesta libidine merces, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; amplius hic curae debet habere nihil. <!---{{Versus|157}}--->Ipsa nocens veniam qualem docet iste precabor. <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; Per quem de venia spes bona facta mihi est. <!---{{Versus|159}}--->Munde, vale, nimium tecum est infide moratum, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; causaque nequitiae turba comesque meae. <!---{{Versus|161}}--->Illic de populo quosdam movisse videbar, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; et multos sceleris paenituisse liquet. <!---{{Versus|163}}--->Atque utinam ex illis aliquis sua crimina fassus, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; Thaidos offensum sit memor ante Deum. {{Versus|165}}Forte erit e multis cui faverit ille roganti, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; et dicat miserans haec quoque nostra fuit. <!---{{Versus|167}}--->Tu quoque cui nostrae commissa est cura salutis, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; quam potes his miserae casibus affer opem. <!---{{Versus|169}}--->Longa mora est postquam latebrosae inclusa cavernae {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; non potui vultus Phoebe videre tuos. <!---{{Versus|171}}--->Frugiferos aestas jam tertia colligit ignes, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; an, rogo, adhuc nulla est gratia parta mihi ? <!---{{Versus|173}}--->An gravis offensi nondum cadit ira tonantis ? <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; Heu, quantum est paucos emeruisse dies. {{Versus|175}}Spes tamen est major vitae quam culpa peractae, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; spes maneat, gravior nulla futura mora est. <!---{{Versus|177}}--->Invisum tempus constans patientia vincet, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; donec erit moti mollior ira Dei. <!---{{Versus|179}}--->Tu nostro veniam supplex pro crimine posce, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; ipsa feram jusso quas licet ore preces. </poem> ==III. Cunegundis Henricho.== <poem> {{Versus|1}Quae tibi Teutonico non facta nomismate venit <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; fungitur officio littera nostra novo. <!---{{Versus|3}}--->Quid tibi cum Latiis, ne quaeras barbara musis <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; tristia cum scribam questibus apta lyra est. {{Versus|5}}Sive quod est numeris et vis et gratia major, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; vixque rudes animos barbara verba movent. <!---{{Versus|7}}--->Nec puto tu nescis quia me Rhamnusia caeco, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; vel potius nullo lumine, diva videt. <!---{{Versus|9}}--->Visa diu felix et Caesare tuta marito, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; fluctibus, heu, quantis turbinibusque premor. <!---{{Versus|11}}--->Cum bene sperarem cecidi sine crimine, meque <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; hostis ab excelso trusit ad ima loco. <!---{{Versus|13}}--->Nec tamen hanc sensi misere prostrata ruinam, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; o miseri qui non, quo periere, vident. {{Versus|15}}Ut modo conciderim casum nescire dolendum est, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; non venit ex causa nostra querela levi. <!---{{Versus|17}}--->Nec meus est lacrimis dolor exsaturabilis ullis, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; qui sine peccato plectitur ille dolet. <!---{{Versus|19}}--->Ante mihi o utinam rupissent stamina Parcae, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; quam potui infelix displicuisse tibi. <!---{{Versus|21}}--->Aut ego confuso sum nata sub ordine fatum, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; aut agit in poenas vindicis ira Dei. <!---{{Versus|23}}--->Parce, pater superum, merui graviora, sed illud <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; me nihil implicitam, quo rea dicor, habet. {{Versus|25}}Arguit immeritam violati fama pudoris, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; indicium famae littera testis habet. <!---{{Versus|27}}--->Quae simul ac venit notis mihi cognita signis, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; verba modis uno plus tribus ista tulit. <!---{{Versus|29}}--->Prodiga pollicitis, verbis contraria rebus, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; et tibi credentem fallere docta virum. <!---{{Versus|31}}--->Qui mihi devoto fruitur Cunegundis amore, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; saepe est ex thalamo visus abire tuo. <!---{{Versus|33}}--->Haec ubi legissem collapsis frigida membris, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; vix etiam famula sum revocata manu. {{Versus|35}}Mane erat et primo radiabant Sole fenestrae, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; jamque novum querulae concinuistis aves. <!---{{Versus|37}}--->Rursus ut exieram thalamo prostrata recumbo, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; sicut agonales jam subitura rogos. <!---{{Versus|39}}--->Flebile ad exortum relevo caput anxia Solem : {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; "Solne iterum flammas laeta videbo tuas ? <!---{{Versus|41}}--->Vocibus umbrifera vernate in fronde volucres, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; laetitiae est prorsus causa peracta meae." <!---{{Versus|43}}--->Nunc iterum relego lacrimis tua scripta profusis, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; o vir non precibus dexter, ut ante, meis. {{Versus|45}}Quis dabit unde querar pro re satis ? Aut ubi plorem ? <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; Maestitiae consors quis volet esse meae ? <!---{{Versus|47}}--->Fama nocens nobis occlusit Caesaris aures, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; offensum metuit regia tota ducem. <!---{{Versus|49}}--->Ne tamen, ut taceam, scelus admisisse putemur, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; tristis ad invitum littera vade virum. <!---{{Versus|51}}--->Ut tamen ista legas oculis patientibus oro, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; dempseris a lacrimis milia multa meis. <!---{{Versus|53}}--->Ante ego, quae dicunt peritura elementa putaram, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; mersuras orbem Deucalionis aquas. {{Versus|55}}Quam tua me miseram mens dedignata fuisset, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; ille sapit quisquis tuta timere potest. <!---{{Versus|57}}--->O vir et o frater mihi nomine cedis utroque, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; quis mihi ut odisses tam ferus hostis erat ? <!---{{Versus|59}}--->Prodiga pollicitis cur sum tibi dicta ? Quid hoc est {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; me quod ais aliquem fallere posse virum ? <!---{{Versus|61}}--->Cur tibi suspectus pudor est meus ? An tibi adulter <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; saepe est e thalamo visus abire meo ? <!---{{Versus|63}}--->Adserere ille potest Solem non posse videri, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; qui tibi commenti conditor hujus erat. {{Versus|65}}Vana vel incautis oculis illusit imago, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; vel voluit mendax lingua nocere mihi. <!---{{Versus|67}}--->Et tibi devoti stat gloria salva pudoris, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; nullaque adhuc novit crimina noster amor. <!---{{Versus|69}}--->Teste opus est testem te, Christe, appello vocatum, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; pondera tu veri testis et instar habes. <!---{{Versus|71}}--->Forsitan ipse alios testes, Henriche, requiris, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; anne putas ipsum fallere posse Deum ? <!---{{Versus|73}}--->Per superos dices facile est jurare profanis <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; illis, si qua volet fallere, tuta potest. {{Versus|75}}Ipsa velim potius multis perjura videri, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; quam super hoc uni displicuisse Deo. <!---{{Versus|77}}--->At tibi servatum quem nunc male credis amorem, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; da veniam, verbis aemula facta probent. <!---{{Versus|79}}--->Ut male per superos tutum est jurare profanis, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; sic vero gaudet testis adesse Deus. <!---{{Versus|81}}--->Sanguine conveniant nobis ab utroque propinqui <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; praeterea quorum vita probata tibi est. <!---{{Versus|83}}--->Regia ubi angusto protenditur aula recessu, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; effigiem Mariae continet ara vetus. {{Versus|85}}Casta Dei mater castis favet, illa pudori, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; auctor ut est nostro, sic bona testis erit. <!---{{Versus|87}}--->Grande pavimentum candenti sternere ferro, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; quosque tibi fidos noris adesse jube. <!---{{Versus|89}}--->Ipsa Deo fidens, aequum favet ille petenti, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; contingam nudo torrida strata pede. <!---{{Versus|91}}--->Ardeat incestae teneras vis ignea plantas, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; veridico castam servet ab igne Deus. <!---{{Versus|93}}--->Qui solo potuit verbo de virgine nasci, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; te dabit ostendi virginis esse virum. {{Versus|95}}Quod precor hoc aliquis mihi te permittere forsan, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; non sinet, et fraudem callida, dicet, agit. <!---{{Versus|97}}--->Care Deo voces non audi Caesar iniquas, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; judicio livor tristis obesse solet. <!---{{Versus|99}}--->Hunc animum fecit nobis mens conscia recti, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; consilii non est Phasias ulla mei. <!---{{Versus|101}}--->Nescio quae dicunt magicae ludibria sordis, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; rustica qua semper simplicitate fui. <!---{{Versus|103}}--->Si videor temere superos tentare, fatebor <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; quam quae deficeret spes mihi major erat. {{Versus|105}}Adde quod aut ista volo suspicione levari, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; aut tibi non vivae conjugis esse loco. <!---{{Versus|107}}--->Non quia vana levis metuam convicia vulgi, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; sed tibi quod potui displicuisse dolet. <!---{{Versus|109}}--->Ergo nec aspicies laetam velut ante solebas, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; ni sim ignominiam fortiter ulta meam. <!---{{Versus|111}}--->Ulcisci facile est saltem permitte quod opto, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; materia audacem spes facit esse nova. <!---{{Versus|113}}--->Longa mora est postquam doleo sine teste, diesque <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; ingrato plures lumine tristis ago. {{Versus|115}}Conscia mens animum stimulat de crimine falso, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; et male sub tanto pondere victa jacet. <!---{{Versus|117}}--->Omnia quae potui, Christo duce, tristia ferre, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; hoc uno videor mortua paene malo. <!---{{Versus|119}}--->Quae mihi fors miserae si non inimica fuisset, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; staret adhuc animi gloria plena mei. <!---{{Versus|121}}--->Frangor et heu quantis jactor confusa procellis, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; quod videam est caelum praeter aquasque nihil. <!---{{Versus|123}}--->Sola quid immenso faciam, et nova miles in alto ? <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; Ante ratis numquam naufraga nostra fuit. {{Versus|125}}Christe, doce, nam tu solacia tristibus affers, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; litora quae quassae sunt propiora rati. <!---{{Versus|127}}--->Tu potes et tuto dubitantem sistere portu, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; raptaque ab insanis vela referre Notis. <!---{{Versus|129}}--->Rapta precor nostri bona nomina redde pudoris, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; immeritam videat vir meus ista pati. <!---{{Versus|131}}--->Virgo viro data, virgo viro cum virgine vivo, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; quamque ego nota mihi tam vir et ipse fuit. <!---{{Versus|133}}--->Vidit et indoluit vetus ille et perfidus hostis, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; qua potius duci suspicione licet. {{Versus|135}}Simplicis, heu, pulchrum vitae turbavit honorem, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; cui capto tantum nomine praeda fui. <!---{{Versus|137}}--->Corpora non potuit, famam incestavit adulter, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; hoc nisi nil nostri perdite livor habes. <!---{{Versus|139}}--->Quem tibi promisi, Caesar, sine labe futurum, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; jus habet in nostro perfida lingua toro. <!---{{Versus|141}}--->Hanc praeter non sunt in eo vestigia, quamvis <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; sit proba moechari quam volet illa potest. <!---{{Versus|143}}--->At magis offensum ne reddat epistola forsan, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; suprema haec animi summa rogantis erit. {{Versus|145}}Pondera conjugii nostris precor adde querelis, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; et da servatam posse docere fidem. </poem> ==IV. Barbara Eusebio.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Si qua nefas Graiae sunt hic, ut plurima, linguae, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; conveniens dominae littera nomen habet. <!---{{Versus|3}}--->Quae tamen Eusebium nisi prima in fronte tulisset, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; nolles ignota scripta videre manu. {{Versus|5}}Aspice, si qua potes praegrandibus otia curis <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; furari, officio res eget ista brevi. <!---{{Versus|7}}--->Barbara Bythino sata sanguine, patre Tyranno, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; hac tibi sim lecta nota salute precor. <!---{{Versus|9}}--->Esse velim quare ne sit tibi scire molestum, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; propositi non est causa pudenda mei. <!---{{Versus|11}}--->Magnus es, ut fama est, lota de gente sacerdos, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; diceris et verum posse docere Deum. <!---{{Versus|13}}--->Gentiles nihil esse Deos patriosque penates, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; sollicitor multos sed sine teste dies. {{Versus|15}}Et quantum natura sinit rudis ire per altum, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; tot membris unum suspicor esse caput. <!---{{Versus|17}}--->Non tamen agnosco patriis infusa tenebris, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; quae velut e nebula lumina nostra vident. <!---{{Versus|19}}--->Ad te nostra igitur properavit epistola supplex, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; his rebus miserae quod potes esse velis. <!---{{Versus|21}}--->Quoque modo id fiat, qua sim ratione docenda, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; si tamen, ut debes velle docere, voles. <!---{{Versus|23}}--->Unus et hic animo mihi compatiente fidelis <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; ostendet, per quem carmina nostra legis. {{Versus|25}}Sed ne forte putes de me tibi falsa referri <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; quod de me nolles credere crede mihi. <!---{{Versus|27}}--->Credenti facile est rescribere pauca puellae, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; sum Graias, quamvis barbara, docta notas. <!---{{Versus|29}}--->Me pater exactis tribus haec ad tempora lustris, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; sollicite ingenuas quaerere jussit opes. <!---{{Versus|31}}--->Quamvis ergo mei vernent juveniliter anni, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; non me, cui scribas, non satis esse puta. <!---{{Versus|33}}--->Sunt etenim quae me suspensam saepe morantur, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; plurima de vestris scripta voluminibus. {{Versus|35}}Et quia tam firma niti ratione videntur, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; plus etiam patria relligione placent. <!---{{Versus|37}}--->Quae tamen ut vestri texerunt mystica vates, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; mens mea quid claudant scire profana nequit. <!---{{Versus|39}}--->Scripseris ergo brevi quae nos nescire dolemus, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; forte tuo poteris complacuisse Deo. <!---{{Versus|41}}--->Quis Deus exsistens ante omnia saecula solus, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; quale apud hunc verbum rere fuisse Deum ? <!---{{Versus|43}}--->Omnia quis fecit ? Sine quo nihil ? Aut quid in illo <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; vita est ? Quam lucem nox capere ulla nequit ? {{Versus|45}}Quis testis de luce fuit ? Quae illuminat omnem <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; lux hominem ? Quis non notus in orbe fuit ? <!---{{Versus|47}}--->Quem non excepere sui ? Quod denique verbum <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; fit caro ? De verbo quomodo facta caro est ? <!---{{Versus|49}}--->Ardua scripta magis quam quae mediocria captent {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; ingenia, o hominem qui capere illa potest. <!---{{Versus|51}}--->Vana per haec nostrae fiunt ludibria chartae, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; heu mihi quas larvas carmina nostra sonant. <!---{{Versus|53}}--->Stupra, doli, fraudes, polluta libidine sacra, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; si faciunt divos patria terra sapis. {{Versus|55}}Sed puto de superis haec est sentire nefandum, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; commendant vestrum sobria scripta Deum. <!---{{Versus|57}}--->Sicut enim plures male res capit una magistros, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; commodius plures qui regat unus erit. <!---{{Versus|59}}--->Et gravis est uni divisa potentia regno, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; sume Deos plures munde jacebis iners. <!---{{Versus|61}}--->Unus et hic trinus solo regit omnia nutu, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; littera de vestra plurima lege docet. <!---{{Versus|63}}--->Hunc unum trinumque animus cognoscere gestit, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; fac nequeam per te non didicisse queri. {{Versus|65}}Hic quoque sunt nostrae quaedam sublimia menti, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; quae nisi tu doceas unde petemus opem ? <!---{{Versus|67}}--->Quis pater ingenitus ? Quis filius ? Et quis ab illis, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; procedit patrio spiritus igne potens ? <!---{{Versus|69}}--->Qui credam potuisse aliquem de virgine nasci, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; ni per te miserae luceat ista fides ? <!---{{Versus|71}}--->Non haec Oleniae nutritum lacte capellae, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; de superis aliquem delituisse docent. <!---{{Versus|73}}--->Ista nec in varias labentem Protea formas, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; membra nec hic patrium parturit orba femur. {{Versus|75}}Nulla hic prolifico de vertice nata virago est, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; non fert hic aliquam lubrica concha deam. <!---{{Versus|77}}--->Nulla hic sunt veterum deliramenta deorum, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; o sacram multa relligione fidem. <!---{{Versus|79}}--->Quaeris ubi intuear legis mysteria vestrae, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; in patria, mirum, discimus ista domo. <!---{{Versus|81}}--->Est vetus hic, omnes, quibus est, neglecta per annos <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; condita de vestra bibliotheca fide. <!---{{Versus|83}}--->Hanc nisi deridens nemo conspexit, ab illo <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; quo primum in patrias tempore venit opes. {{Versus|85}}Hanc paulo ante aliquis Rex Pontica sceptra gubernans <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; attulit affines depopulatus agros. <!---{{Versus|87}}--->Hanc quoties licuit secura per otia furtim, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; intrabam studiis officiosa novis. <!---{{Versus|89}}--->Utque sumus vetiti cupidissima turba puellae, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; divinum rebar quo prohiberer opus. <!---{{Versus|91}}--->Sed neque falsa fui quamvis muliebriter egi, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; et juvat a vetito non potuisse trahi. <!---{{Versus|93}}--->Illic Hebraeos, divina poemata, vates <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; vidimus et famae nuperioris opus. {{Versus|95}}Vidimus antiquo descripta oracula Mosi, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; vidimus et quicquid lex modo vestra probat. <!---{{Versus|97}}--->Denique quicquid erat sic nos vidisse fatemur, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; lumina ceu Solem nostra videre solent. <!---{{Versus|99}}--->Per nebulas ut tecta videt longinqua viator, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; ut videt in tremula navita lumen aqua. <!---{{Versus|101}}--->Sic ego mortiferae nondum eruta noctis ab umbra, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quo videam miserae lumen abesse queror. <!---{{Versus|103}}--->Cur aliena petam patriis exercita sacris, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; nescio, si quaeras, sed tamen ista peto. {{Versus|105}}Nemo mihi est vestra de relligione magister, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; ni mihi dicatur littera muta loqui. <!---{{Versus|107}}--->Sic est, illa fuit mihi causa cupidinis hujus, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; prima mihi invisum fecerat illa Jovem. <!---{{Versus|109}}--->Forsan et ille potest timidae favisse puellae, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; quem trinum nobis littera multa refert. <!---{{Versus|111}}--->Et nisi credentem vatum chorus ille fefellit, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; hoc est in toto mitius orbe nihil. <!---{{Versus|113}}--->Adsit et ut totiens avida mihi mente vocatur, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; sic se agnoscendum praebeat ipse mihi. {{Versus|115}}Tu quoque cui nostrae dictant mandata Camenae, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; pectora consiliis instrue nostra tuis. <!---{{Versus|117}}--->Quid faciam per quod de sordibus eruar istis, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; heu, quantum cultus displicet iste mihi. <!---{{Versus|119}}--->Jamdudum libuit patrios exire penates, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; sed timidam custos qui prohiberet erat. <!---{{Versus|121}}--->Nunc tamen o tenera crudelem in virgine patrem, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; heu, nimium duro carcere clausa premor. <!---{{Versus|123}}--->Utque diu latuit, quam fertur Abantius heros <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; ne pareret forti praepediisse sera. {{Versus|125}}Sic ego marmorea in turri conclusa reservor, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; ne studeam cupidis complacuisse procis. <!---{{Versus|127}}--->Stulte parens, non haec alicui debetur amanti, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; virginitas soli nostra dicanda Deo est. <!---{{Versus|129}}--->Rara comes mecum sed quae fidissima certe est, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; et vigil occlusas excubat ante fores. <!---{{Versus|131}}--->Triste coarctatis caput effero saepe fenestris, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; et juga prospectu metior alta meo. <!---{{Versus|133}}--->Nunc aliquis volucres faceret mihi Daedalus alas, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; nunc ego Triptolemi curribus ire velim. {{Versus|135}}Non me cara parens, non me pater anxius aevo, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; non patrius plena messe movebit ager. <!---{{Versus|137}}--->Protinus evadam gentis qua turba lavatae, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; veridico tantum praedicat ore deum. <!---{{Versus|139}}--->Sed vetor, et tristes meditor sine teste querelas, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; ipsa animi testis conscia sola mei. <!---{{Versus|141}}--->Quacumque aspicio longo stant ordine circum, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; quos pater ut colerem jussit habere deos. <!---{{Versus|143}}--->Heu, dolor ista colam stulti ludibria saecli, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; ah pereat lapides qui putat esse deos. {{Versus|145}}Ipsa ego ut excessi primum puerilibus annis, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; nunc quoque tot divos suspicor esse nihil. <!---{{Versus|147}}--->Nec ratione caret cur sic ego credere malim, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; est aliquid veteres evoluisse libros. <!---{{Versus|149}}--->Praecipue haec animo nuper vigilante notavi, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; carmina Jessaeo vaticinata seni. <!---{{Versus|151}}--->Quae diversa colunt gentes simulacra profanae <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; cuncta sibi humanae constituere manus. <!---{{Versus|153}}--->Ora quibus numquam vero sermone loquentur, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; quo nequeant aliquid cernere lumen habent. {{Versus|155}}Nulla soni venient vanas elementa per aures, <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; nare sub ipsorum non erit ullus odor. <!---{{Versus|157}}--->Organa deficient stupidas gustantia linguas, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; cassa locuturae guttura vocis erunt. <!---{{Versus|159}}--->In manibus nullum tactus erit instrumentum, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; stant fulti nequeant quo tamen ire pede. <!---{{Versus|161}}--->Noster at in caelo Deus est, quaeque ipse volebat, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; omnia de veteri condidit orta chao. <!---{{Versus|163}}--->Verius haud potuit tantus praedicere vates, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; quis nisi mentis inops certa negare volet. {{Versus|165}}Eia igitur dum laeta viret dum pullulat aetas, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; dum pudet ingrata relligione premi. <!---{{Versus|167}}--->Eripe clamantem Stygia de nocte puellam, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; caelestem populis pandere docte viam, <!---{{Versus|169}}--->si tua luminibus contingat epistola nostris, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; non cupiam voto prosperiore frui. <!---{{Versus|171}}--->Praecipue si quae mihi sint facienda docebit, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; quo possim soli complacuisse Deo. <!---{{Versus|173}}--->Tunc ego, vaticinor, totis accensa medullis, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; clamabo patrios crimen habere deos. {{Versus|175}}Jam mihi per scopulos videor salebrosaque saxa <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; effugere, irati jussa tremenda patris. <!---{{Versus|177}}--->Ille quidem ferus est, larvasque ita respicit istas, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; cogitet ut vestram perdere saepe fidem. <!---{{Versus|179}}--->Viderit aversam cultus sprevisse priores, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; ipsius, haud dubie, tam furit, ense cadam. <!---{{Versus|181}}--->Nunc externa quidem longe est in regna profectus, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; absentemque domo tertia luna videt. <!---{{Versus|183}}--->Ignibus octavum postquam illa refecerit orbem, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; longius a patria non erit ille domo. {{Versus|185}}Opportunus abest, nec tempore possumus umquam <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; si libet hoc ipso commodiore frui. <!---{{Versus|187}}--->Non precor ut venias, longa est via, sed tamen oro <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; ut veniat pro te littera scripta mihi. <!---{{Versus|189}}--->Quod tamen ut peterem calamo dubitante timebam, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; ausuram vetuit longius ire pudor. <!---{{Versus|191}}--->Jam satis ingratae numeramus taedia vitae, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; o utinam placeat littera nostra tibi. <!---{{Versus|193}}--->Ardeo quam primum sacro de fonte lavari, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; haec est propositi maxima causa mei. {{Versus|195}}Nunc te si qua tibi est vestrae reverentia legis, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; deprecor hic miserae quam potes affer opem. <!---{{Versus|197}}--->Nec me destituas dubiis, mitissime, rebus, <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; stat mala pro vobis qualiacumque pati. <!---{{Versus|199}}--->Adde fidem famae de te mihi tanta locutae {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; et mihi, si nequeas corpore, mente veni. </poem> ==V. Sabina Alexio.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Sic ubi perdiderit carum viduata sodalem, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; si canere hoc dicas, maesta columba canit. <!---{{Versus|3}}--->Non quia te nolim rebus gaudere professis, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; sed mihi quod tecum non licet esse queror. {{Versus|5}}Tu quoque credentem potuisti fallere nuptam, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; primaque de nobis fraus tua nomen habet. <!---{{Versus|7}}--->Si mea non potuit ruditas meruisse favorem, <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; cur tua fit nostro crimine tarda fides ? <!---{{Versus|9}}--->Profuit hoc miserae taedas praeferre jugales, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; sic quoque vestalis nubere virgo potest, <!---{{Versus|11}}--->quae mihi prima fuit facta est nox ultima tecum, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; quaeque dies nobis te dedit illa tulit. <!---{{Versus|13}}--->At mea virginitas bene tot servata per annos, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; maestitiae pretium pondus et instar habet. {{Versus|15}}Hoc bene successit quod sum sine crimine nupta, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; hoc male quod cogi creditur ille pudor. <!---{{Versus|17}}--->Vivere si lecto tecum licuisset in uno, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; summa prior voti non fuit ulla mei. <!---{{Versus|19}}--->Hanc tibi tuque mihi qua sola nocte licebat, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; accepta dedimus condicione fidem. <!---{{Versus|21}}--->Oscula non etiam plus quam fraterna dedisti. <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; Sed tamen his pejus lingua locuta tua est. <!---{{Versus|23}}--->Vive soror votum non dimissura pudorem, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; diversa exilio terra petenda mihi est. {{Versus|25}}Cum referet plenam ter septima messis aristam, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; si vivam reditu laeta ferere meo. <!---{{Versus|27}}--->Non secus obstupui, quam quae super Alpibus altis <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; audiat immites pendula dama lupos. <!---{{Versus|29}}--->Scilicet ipsa viro vivam sine conjuge conjux, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quemque velim coram semper abesse querar. <!---{{Versus|31}}--->Quid mihi Romulides meliori sidere nuptae, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; quid Latiae dicent invida turba nurus ? <!---{{Versus|33}}--->Omnia liberius credit mala vulgus iniquum, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; esse bonis semper fama maligna solet. {{Versus|35}}Qualiter imbriferis tellus siccatur ab Austris, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; sic animum movit nostra querela tuum. <!---{{Versus|37}}--->Et tibi jam Tyriae vestes jam purpura fulgens <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; excidit, est humeris mantica sumpta tuis. <!---{{Versus|39}}--->Hei mihi quid feci ? Quali sum nupta marito ? {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Huic forma nescit maxima Roma parem ? <!---{{Versus|41}}--->Tempus erat rebus nox abstulit atra colorem, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; per nigra non ullus nubila fulgor erat. <!---{{Versus|43}}--->Oscula discedens lacrimis confusa dedisti, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; hoc repetens longo tempore "vive soror". {{Versus|45}}Ibis et, heu, miseram cui me fugitive relinquis, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; quam properas, dixi, sim comes ipsa viae. <!---{{Versus|47}}--->Et simul excideram vix tu solatus amantem, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; tempore dicebas sola fer esse brevi. <!---{{Versus|49}}--->Hebdomas implevit ter septem tertia messes, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; nec tua promissa est verba secuta fides. <!---{{Versus|51}}--->Durius invisas crescit mihi tempus in horas, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; quo sine te miserum vivere dulce mori. <!---{{Versus|53}}--->Aspiciunt aliae coram sua gaudia nuptae, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; seque laborantes qui tueantur habent. {{Versus|55}}Absentem ipsa gemo, sine conjuge nupta, maritum, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; meque laborantem qui tueatur abest. <!---{{Versus|57}}--->Ergo ego turbato currentibus ordine fatis, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; quo sim nupta minus sum data nupta viro. <!---{{Versus|59}}--->Sola fui patiente animo, sic esse juvabat {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; quod volui vita virgine posse frui. <!---{{Versus|61}}--->Cur tamen haec tecum non est concessa voluntas, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; qua melior nobis palma futura fuit. <!---{{Versus|63}}--->Laudantur qui cum liceat peccare recusant, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; quo careas facile est abstinuisse bono. {{Versus|65}}Innocui thalamo convenissemus in uno, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; castaque foedasset corpora nulla Venus. <!---{{Versus|67}}--->Sin ea conjugii tollat reverentia laudem, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; noster in accepta prole stetisset amor. <!---{{Versus|69}}--->Parvus in hac aliquis lusisset Alexius aula, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; unde haec exiguum, littera venit, opus. <!---{{Versus|71}}--->In qua, me miseram, quam tristibus anxia curis, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; sufficio lacrimis non satis ipsa meis. <!---{{Versus|73}}--->Ditibus ingredior triclinia strata tapetis, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; mallem humilis tecum tecta subire casae. {{Versus|75}}Aula laborato speciosa renidet ab auro, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; quo videam nostrum talia lumen, abes. <!---{{Versus|77}}--->Quaeque placent aliis mihi sunt invisa, pigetque <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; qualescumque inter vivere delicias. <!---{{Versus|79}}--->Anxius ipse pater multis Euphemius annis, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; quod, nequit, ingratum est, dedoluisse semel. <!---{{Versus|81}}--->Talis erat puerum qui tot de fratribus unum, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; deflevit senio jam subeunte pater. <!---{{Versus|83}}--->Sic trabe de querna luxit pendentia nati, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; corpora Psalmographae duxque parensque lyrae. {{Versus|85}}Mater et Aglae tua me solata dolentem, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; saepe aliquo visum nuper in orbe refert. <!---{{Versus|87}}--->Parce nurus lacrimis, neque nos consume dolendo, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; magna tuum fama est vidit Edessa virum. <!---{{Versus|89}}--->Multa igitur nobis te quaerere littera missa est, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; littera quae semper reddita clausa mihi est. <!---{{Versus|91}}--->Misimus Hebraeas urbes veteremque Siona, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; reddita nec fama est nominis ulla tui. <!---{{Versus|93}}--->Non Hellesponti tetigisti litora, nec te <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Bosphorus angusto vexit uterque mari. {{Versus|95}}Nec fera, te nobis consulta, Britannia vidit, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; plenave praesenti Teutonis ora Deo. <!---{{Versus|97}}--->Ad sacra non visum Zebedidae limina divi, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; nemo sub Hispano vivere Sole putat. <!---{{Versus|99}}--->Misimus ad fortes aliquem te quaerere Gallos, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; heu, nec apud Gallos quando videris, ubi es ? <!---{{Versus|101}}--->Ergo tuum nomen tibi convenit illud Alexi, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; littera responso nulla onerata tuo est. <!---{{Versus|103}}--->Forsan et agnosci non vis ubicumque locorum, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; ex patria quemquam noris adesse domo. {{Versus|105}}Hei mihi, sic etiam patria potes urbe latere, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; et saepe ex oculis tutus abire meis. <!---{{Versus|107}}--->Multa ferunt anni fugienti incommoda formae, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; et nullo est idem semper in ore color. <!---{{Versus|109}}--->Suspicor illius florem cecidisse juventae, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; legitima juncti qua ratione sumus. <!---{{Versus|111}}--->Quaeque abeuntis erant tenui vix pulvere sparsae, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; fors tegit hirsutas improba barba genas. <!---{{Versus|113}}--->Et quae cum patuit tabulas referebat eburnas, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; ruga fatigata plurima fronte sedet. {{Versus|115}}Et pluviis madefacte et solibus uste diurnis, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; hic etiam certe sic latuisse queas. <!---{{Versus|117}}--->Cur tamen in misera crudelis conjuge dici, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; quod precor ut jam non esse, fuisse velis. <!---{{Versus|119}}--->Illa tua hoc virtus, hoc nobilis ille requirit, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; qui tibi nunc tardo pectore sanguis hebet. <!---{{Versus|121}}--->Sic ego debebam de te meruisse tot annos, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; postulat hoc caelo teste relicta fides. <!---{{Versus|123}}--->Aut illam reddas quae me male dextra fefellit, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; aut tu qua fallis fraude ferere nocens. {{Versus|125}}Grata Deo non sunt fallentia pectora, nec te <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; fraude tua superis posse placere puta. <!---{{Versus|127}}--->Qui nos conjunxit, conjunctos esse volebat, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; vita tua est illi dissona, crimen habet. <!---{{Versus|129}}--->Finge dari, veniamque tibi culpamque remitti, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; quis dabit ut possis non nocuisse mihi ? <!---{{Versus|131}}--->At nocet utiliter qui quo nocet adjuvat idem, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; nil queror, est curis pars bona dempta meis. <!---{{Versus|133}}--->Ferre decet patienter onus quod ferre necesse est, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; qui jacet invitus, durius ille jacet. {{Versus|135}}Sors mea sunt lacrimae, tristes mea vita querelae, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; unda sit o utinam sordibus illa meis. <!---{{Versus|137}}--->Abluat, et superum puram transmittat ad arces, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; qua niveas ducit signifer agnus oves. <!---{{Versus|139}}--->Illic, ut fueris nullo mihi in orbe repertus, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; certe in caelitibus inveniere locis. <!---{{Versus|141}}--->Membra sed ut possim prius hic tua tangere supplex <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; castus in edomito pectore quaerit amor. <!---{{Versus|143}}--->Deprecor exaudi patriamque revertere in urbem, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; si modo adhuc aliquo vivus in orbe lates. {{Versus|145}}Praebueris vitamque mihi mortemque fugaris, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; in mea si dexter vota futurus eas. <!---{{Versus|147}}--->Si minus o curae tristes lacrimaeque valete, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; amplius in vobis spes mihi nulla manet. <!---{{Versus|149}}--->Quod superest uni tibi, magne, dicetur, Iesu, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; et tibi quae nullo mater es usa viro. <!---{{Versus|151}}--->Tu quoque, ut occidero si forte redibis Alexi, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; quod doceat quo sim condita carmen habe. <!---{{Versus|153}}--->Dum gemit absentem sine crimine nupta maritum, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; fessa malis placida morte Sabina jacet. </poem> ==VI. Pelagia Nonio.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Tecta virum nigro mulier simulante cucullo, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; ausa vir esse ipso nomine paene fui. <!---{{Versus|3}}--->Et nisi tu nosses etiam hoc mentita fuissem, <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; tanta sub hoc habitu cura latere mihi est. {{Versus|5}}Frons tamen exterior quod nomine scripta virili est <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; cognita cum superis causa duobus erit. <!---{{Versus|7}}--->Arte quidem misero qua sum bene perdita mundo <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; inveniam regni divitioris opes. <!---{{Versus|9}}--->Si qualem decuit titulum confessa fuissem, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; cur tegat exiguos penula longa pedes ? <!---{{Versus|11}}--->Jamque esset de quo gauderet perfidus hostis, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; cognita si vulgo fabula facta forem. <!---{{Versus|13}}--->Ergo vir et mulier scriptura decebat ut essem <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; vir reliquis, uni femina nota tibi. {{Versus|15}}Nec tibi quae totiens sum nomine dicta sororis, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; in prima fratrem fronte fuisse pudet. <!---{{Versus|17}}--->Et soror et frater rogo te fratremque patremque <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; parce, erit in versu si qua litura meo. <!---{{Versus|19}}--->Per scelus arma quidem multum desueta resumo, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; ingenio nocuit pristina vita meo. <!---{{Versus|21}}--->Tunc quoque quae turpes ducebat saepe lituras, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; falleret ut multos officiosa manus. <!---{{Versus|23}}--->Nunc stupet et nudam dubitat tetigisse papyrum, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; tam pudet hoc sero posthabuisse nefas. {{Versus|25}}Conscia praeteriti sceleris praesentia semper, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; mens timet, et proprio fracta pudore jacet. <!---{{Versus|27}}--->Et licet in melius mores abiere nefandi, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; attamen et durum est et meminisse dolor. <!---{{Versus|29}}--->Sicut enim quem nulla premit sentina malorum, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; nulla sub erecta nubila fronte gerit. <!---{{Versus|31}}--->Sic male quem tacito mens conscia fune flagellat, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; lucida vix audet tollere ad astra caput. <!---{{Versus|33}}--->Tu nosti qua sorte prior mihi fluxerit aetas <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; hei mihi quam multos perdidit illa dies. {{Versus|35}}Formosa exterius vultum depicta rubebam, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; foeda sed interius tota Mephitis eram. <!---{{Versus|37}}--->Ancillis comitata tribus sublime ferebar, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; dignior in putri sola jacere luto. <!---{{Versus|39}}--->Saepe aliquis spectans propere veneratus euntem, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; nescius abscessit per mea facta nocens. <!---{{Versus|41}}--->Saepe pudicarum numerus mihi cessit, et ibam <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; matronas inter sus lutulenta probas. <!---{{Versus|43}}--->Extulit elatam ventosa superbia mentem, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; heu, quantum adjecit criminis illa mihi. {{Versus|45}}Quae fora quae plateae, quae thermae, quaeve diaetae, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; quae non sunt fastu plena theatra meo ? <!---{{Versus|47}}--->Torta comas, fucata genas, gemmata lacertos, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; cura juventutis desipientis eram. <!---{{Versus|49}}--->Immemor instantem tacite properare senectam, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; in mediis vixi nata puella rosis. <!---{{Versus|51}}--->Immemor esse malis positam pro crimine poenam, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa mihi tamquam non moritura fui. <!---{{Versus|53}}--->Nec potui, si quis monuisset, ferre monentem. <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; Tam pectus saxo durius illud erat : {{Versus|55}}ah ! Pudet ulterius veterum meminisse malorum, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; turpe est ante viros facta pudenda loqui. <!---{{Versus|57}}--->Quam tamen haec vellem detur mihi nulla referre <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; copia, nec lapsam turpiter esse queri. <!---{{Versus|59}}--->Namque ego nec refero vulgo ut mea facta notentur, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; sed queror ut medicum tristis et aegra feram. <!---{{Versus|61}}--->Quem precor ut qualem primo te vulnere sensi, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; talis quae superant stigmata nigra leves. <!---{{Versus|63}}--->Plura quidem superant quae quamvis oblita credas, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; est tamen haec saniem multus habere timor. {{Versus|65}}Attigeris medicante manu pater inclute Noni, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; nullus in hoc usquam corpore naevus erit. <!---{{Versus|67}}--->Utque aliquo noster non est in corpore morbus, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; sic alia tanges vulnera nostra manu. <!---{{Versus|69}}--->Antidotum veniens mihi portet epistola verum, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; credis ? Habet longas littera scripta manus. <!---{{Versus|71}}--->Namque quid absentem moveas ne forte timebis, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; cui tu praesenti fulminis instar eris ? <!---{{Versus|73}}--->Non etiam ut moneas opus est, quis montibus umbras ? <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; Quis gelidas vitreis fontibus addat aquas ? {{Versus|75}}Maerentem solare animum quem dive ruentem, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; e Stygia revocas ne moreretur aqua. <!---{{Versus|77}}--->Ille quidem per te sibi redditus ultima primis <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; comparat, et prudens haec fugit, illa probat. <!---{{Versus|79}}--->Qui sua dum justa trutinat commissa bilance, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; non semel est fassus quod sapit esse tuum. <!---{{Versus|81}}--->Ergo prius, quem pulchra canunt mendacia vatum, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; solari exustam lampade tanget humum. <!---{{Versus|83}}--->Ante mari volucres, pascentur in aere pisces, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; ante oriens vesper, vesper Eous erit. {{Versus|85}}Quam mea mutatis languescant pectora votis, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; devotam satis est me semel esse tibi. <!---{{Versus|87}}--->Sicut enim assiduis decoctum solibus aurum, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; amplius, exactum, quod fuit esse nequit. <!---{{Versus|89}}--->Sicut et aereo Phoenix reparatus in igne, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; non idem est juvenis qui fuit ante senex. <!---{{Versus|91}}--->Si quem tota semel divini flamma caloris <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; hauserit, antiquum non remeabit iter. <!---{{Versus|93}}--->O dulces flammas, o grata incendia menti, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; quae tota in Christo liquitur atque fluit. {{Versus|95}}Non ego quas toto cogit mercator ab orbe, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; non ego quas totus continet orbis opes. <!---{{Versus|97}}--->Denique non toto vellem prius orbe potiri, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; quam te non toto pectore, Christe, sequi. <!---{{Versus|99}}--->Gratia dive tibi, tu me pater ista negantem, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; duxisti verae per pietatis iter. <!---{{Versus|101}}--->A quoties niveo subit ista notanda lapillo, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; quae mihi te dederat prima videre dies. <!---{{Versus|103}}--->Ut celebris sacra spectandus in aede Sacerdos, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; supremi populo preco tonantis eras. {{Versus|105}}Jam tibi contempti mundi fallentis honores, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; materiam verbis exhibuere tuis. <!---{{Versus|107}}--->Ut sit in hac vita brevis et fugitiva voluptas, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; cui paret aeternas altera vita cruces. <!---{{Versus|109}}--->Utque sit in caelo cui sordeat ista futurus, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; ante triumphantes umbra beata choros, <!---{{Versus|111}}--->quamque incerta dies quae nos hoc corpore solvat, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; quam certum cunctis debeat esse mori. <!---{{Versus|113}}--->Denique quam sit homo facili mutabilis aura, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; dum memoras verbis talibus usus eras. {{Versus|115}}Bulla palustris homo, ventus, flos, pulvis et umbra, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; incipit et cessat, nascitur et moritur. <!---{{Versus|117}}--->His mea movisti nuper durissima corda, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; haec mihi tardanti non leve calcar erant. <!---{{Versus|119}}--->Accessi et supplex populo spectante rogabam, {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; curvato nudum poplite flexa genu. <!---{{Versus|121}}--->Plene deo linguaque potens, animose pia vi, <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; mole sua pressos docte levare animos. <!---{{Versus|123}}--->Innumerabilium pressae gravitate malorum, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; ad veniam reditus si datur aede precor. {{Versus|125}}Multa precaturam lacrimae vetuere, nec ipse <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; passus es aut frustra quaerere sive queri. <!---{{Versus|127}}--->Atque ita ne dubita, spera bene, siste querelas, <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; quam petis est facili causa tenenda modo. <!---{{Versus|129}}--->Pondere multiplicis quantumvis obruta culpae, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; non est ad veniam janua clausa tibi. <!---{{Versus|131}}--->Tanta Dei pietas, tanta est clementia Christi, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; ut miseros etiam vivere paene roget. <!---{{Versus|133}}--->Quam misere et quoties cecidit peccator aberrans, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; ut citius surgat porrigit ille manum. {{Versus|135}}Venit enim salvare omnes non perdere quemquam, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; per quem Christicolae turba redempta sumus. <!---{{Versus|137}}--->Magna habet haec aetas, majora exempla vetustas, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; tu quoque de multis pauca tenere potes. <!---{{Versus|139}}--->Nil Maria Aegyptus nil Thaide pejus habebat, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; improba Magdalidum de tribus una fuit. <!---{{Versus|141}}--->His tamen accessit repetiti gratia Christi, <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; nunc pascunt superas turba beata dapes. <!---{{Versus|143}}--->Sperne igitur placidum mundi fallentis amorem, <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; fide Deo, maculas diluet ille tuas. {{Versus|145}}Sic breviter mecum populo mirante locutus, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; urebas quadam pectora nostra face. <!---{{Versus|147}}--->O vox plena spei, dulcis vox plena salutis, <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; dulce melos nostris auribus illa fuit. <!---{{Versus|149}}--->Vix gavisa magis praesentis voce magistri est, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; cui peperit veniam lacrima fassa nefas. <!---{{Versus|151}}--->Laetitia quoque vix credam potiore fuisse, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; quem solata Dei vox morientis erat. <!---{{Versus|153}}--->Laetior inde abii quamvis quoque tristis ut essem, <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; facta prius vitae causa fuere meae. {{Versus|155}}Tunc mihi quot madido vigilatae lumine noctes ? <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; Quam multa assiduis fletibus acta dies ? <!---{{Versus|157}}--->Donec ut es miserum doctus miserescere Noni, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; fulcita est manibus nostra ruina tuis. <!---{{Versus|159}}--->Tu nimia obscurae mersam caligine noctis, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; jussisti insolitae lucis adire diem. <!---{{Versus|161}}--->Per loca virosis errabam plena colubris, <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; tu poteras tutae restituisse viae. <!---{{Versus|163}}--->Jactatam dubio pugnantibus aequore ventis, <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; duxisti in tutam Tiphy fidelis humum. {{Versus|165}}Frigida somnifero quassatae tempora ramo, <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; mortua depulsa lumina nocte levas. <!---{{Versus|167}}--->Jam quoque vicini subeunti limen Averni, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; non hac dicebas, itur ad astra via. <!---{{Versus|169}}--->Protinus in tenebris apparuit error eunti, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; qui mihi deliciae nuper amorque fuit. <!---{{Versus|171}}--->Tum primum agnovi quam me blandissima Siren, <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; paene sub infames praecipitasset aquas. <!---{{Versus|173}}--->Sic quis in Ionio sulcans vada caerula ponto, <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; ni caveat dulci perditur exitio. {{Versus|175}}Hoc quemdam cavisse ferunt duo lustra vagantem, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; dum spolia in patriam Troica portat humum, <!---{{Versus|177}}--->qui nisi sprevisset blandas audire querelas, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; subdisset miserae seque suosque neci. <!---{{Versus|179}}--->Tu quoque vicina nisi me de morte tulisses, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; infernos alerem jam quota praeda canes. <!---{{Versus|181}}--->At bene successit quod gaudia falsa sequenti, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; indice te fuerant cognita vera mihi. <!---{{Versus|183}}--->Quae simul agnovi, valeat prius omne quod actum est, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; quae superant, dixi, tempora lucis erunt. {{Versus|185}}Sic aliquis caeco puer enutritus in antro, <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; lucis egens tenebras omnia habere putat. <!---{{Versus|187}}--->Qui simul invisae paulatim assueverit aurae, <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; amplius in caeca non volet esse domo. <!---{{Versus|189}}--->Miraturque novas formas rerumque colores, {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; multaque inexpleto lumine monstra videt. <!---{{Versus|191}}--->Sic aliquis spectans fallacis inania somni, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; mente soporata gaudia vera putat. <!---{{Versus|193}}--->Ut vero evigilat blandae ludibria noctis <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; damnat, et ex animo non cecidisse dolet. {{Versus|195}}Sed ne forte pias offendam pluribus aures, <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; cetera sunt animo concipienda tuo. <!---{{Versus|197}}--->Sponte sua nec enim licet addere calcar eunti, <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; sic pietas nobis cognita saepe tua est. <!---{{Versus|199}}--->Et nunc incipio canis albere capillis, {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; et prope supremum suspicor esse diem. <!---{{Versus|201}}--->Quid faciam ? Quo fine jubes hanc ire senectam ? <!---{{Versus|202}}--->&nbsp; &nbsp; Indicio certam da pater esse tuo. <!---{{Versus|203}}--->Opprimor immodicis sub iniquo pondere curis, <!---{{Versus|204}}--->&nbsp; &nbsp; meque vocat primum subdita turba patrem. {{Versus|205}}An decet hoc celare etiam et post fata latere ? <!---{{Versus|206}}--->&nbsp; &nbsp; Nunc ego sum vitae paene inimica meae. <!---{{Versus|207}}--->Hac pater obtestor me sollicitudine solvas. <!---{{Versus|208}}--->&nbsp; &nbsp; Sive ego sim frater sive vocanda soror. <!---{{Versus|209}}--->Jamque vale nostrisque favens accede querelis, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; et lege placato carmina nostra Deo. </poem> ==VII. Maria Aegyptia Zozimae.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Accola fluctivagi rapidas ad Jordanis undas, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; cognita non ulli ter tria lustra vagor. <!---{{Versus|3}}--->Proxima post nonam successit Olympias, et jam <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; alter in obliquo tramite Phoebus erat. {{Versus|5}}Cum tot ab humanis positae congressibus annis, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; missus es optatae ferre salutis opem. <!---{{Versus|7}}--->Excidit ? An memor es qua sis mihi parte monendus ? <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; Aut etiam quae sim forsitan ipsa rogas ? <!---{{Versus|9}}--->Hoc te, sancte pater, non convenit esse putari, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; ex vultu probitas emicat ipsa tuo. <!---{{Versus|11}}--->Non mea signatam quod habebat epistola frontem, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; nec mihi qua premerem vincula gemma fuit. <!---{{Versus|13}}--->Forte quis addubitet qui me non noverit umquam, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; sed tamen haud ratio convenit ista tibi. {{Versus|15}}Nam mihi ut incoepta est titubanti littera dextra, <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; pro signo versus unus et alter erant. <!---{{Versus|17}}--->Accola fluctivagi rapidas ad Jordanis undas, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; non tibi, si nescis, forte reperta fui. <!---{{Versus|19}}--->Ipse pater superum mihi te transmisit, ut esses {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; communem populo testis inisse viam. <!---{{Versus|21}}--->Et simul humanis abiturae rebus eundum, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; qua sit, opus verum praemonuisse fuit. <!---{{Versus|23}}--->Neu tantae jejuna viae commissa fatiger, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; ante hic caelesti me vegetare cibo. {{Versus|25}}Hunc ex te monitore Deo cum forte rogarem, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; polliciti, recolo, summa erat ista tui ; <!---{{Versus|27}}--->quaecumque es tacitae cultrix insignis eremi, <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; pars ego sim precibus quantulacumque tuis. <!---{{Versus|29}}--->Non mihi sorte aliqua casuve reperta, sed ipso {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; quem colis, ut fieres nota, volente Deo. <!---{{Versus|31}}--->Lucifer igniferum cum Phoebus obiverit orbem, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; accipies avido quem petis ore cibum. <!---{{Versus|33}}--->Terribilis duodena rotae semel astra remensus, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; sol stupet egressum jam rediturus iter. {{Versus|35}}Nostra nec interea tetigisti litora necdum <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; addita pollicita est in tua verba fides. <!---{{Versus|37}}--->Longa via est et tu cumulato tardior aevo, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; nullaque adhuc forsan est via coepta tibi. <!---{{Versus|39}}--->Hei mihi, quando feram languentis vota senectae ? {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; Spem veniae, vitae gaudia, mortis opem ? <!---{{Versus|41}}--->Ut Sol occiduas fessus declinat in undas, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; nec jam cum superis amplius esse potest. <!---{{Versus|43}}--->Sic mea praeteritos aetas dum respicit annos <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; vix se posse putat longius aegra trahi. {{Versus|45}}Jam mihi maturam faciunt ter quinque senectam <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; lustra, meas pulsat mors remorata fores. <!---{{Versus|47}}--->Sat vitae fatisque datum, quae deinde sequetur, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; est alio melior vita futura loco. <!---{{Versus|49}}--->Prima sed, heu, nimium juveniliter acta juventa est, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; pars vitae brevior sola dicata Deo est. <!---{{Versus|51}}--->Ah ! Pudet et veteris dolor est meminisse ruinae <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; nam sua quis dici turpiter acta volet ? <!---{{Versus|53}}--->Attamen est ratio quae nos ea dicere cogat <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; tu pondus merito praecipientis habes. {{Versus|55}}Et cur ante Deum pudeat malefacta fateri <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; ad veniam fassis qui pius esse solet ? <!---{{Versus|57}}--->Prima suis lusit numeris improvida certe <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; quae tria vix aetas claudere lustra solet. <!---{{Versus|59}}--->Hoc ego vulgares sum tradita tempore in usus {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; turpibus, heu, nimium quaestibus ausa frui. <!---{{Versus|61}}--->Nec me Cypriacis fuit umquam pejor in armis <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; Tam bona Pontigena sub duce miles eram. <!---{{Versus|63}}--->Moenia Pellaeo juveni fundata colebam <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; quis nihil Aegyptus clarius alma videt. {{Versus|65}}Jam nimia primam polluta libidine vitam <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; perdita jam mundo vivere certa fui. <!---{{Versus|67}}--->Fit peregrinantum Solymam concursus ad urbem <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; causa novae populis crux pietatis erat. <!---{{Versus|69}}--->Per mare sulcantes adii vada caerula nautas {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; non fuerant votis invida turba meis. <!---{{Versus|71}}--->Mercedem rigidus poscebat navita justam <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; pro naulo miserum corpus habere dedi. <!---{{Versus|73}}--->Ventum erat ad sanctum Solomonia templa Siona, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; illo constiterat crux veneranda loco. {{Versus|75}}Hic ego ter conata aedes intrare sacratas <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; ter jacui sacras ante repulsa fores. <!---{{Versus|77}}--->Dum queror et merito ista pati, sine teste, recordor <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; visa mihi a dextra est matris imago Dei. <!---{{Versus|79}}--->Accessi, supplexque Deam sic orsa precabar : {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; "O mater thalamo nullius usa viri, <!---{{Versus|81}}--->aspice me qua corda soles pietate tuorum <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; vivam quod superest temporis omne tibi." <!---{{Versus|83}}--->Annuere oranti visa est mitissima Virgo, <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; amplius haud ulla est facta repulsa mihi. {{Versus|85}}Hic mihi nescio quae stupidas vox fertur ad aures <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; Jordanis ad ripam vita petenda tibi est. <!---{{Versus|87}}--->Obstupeo vocemque sequor jam certa prioris <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; delicias vitae linquere, inire novam. <!---{{Versus|89}}--->Tempore ab hoc deserta colo tot sola per annos {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; hic quam perdideram vita reperta mihi est. <!---{{Versus|91}}--->Hic mihi parta quies nullo mutabilis aevo, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; caelestem referunt hospita lustra domum. <!---{{Versus|93}}--->Deserat hic fugiens morientes spiritus artus, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; Hic mea sub viridi caespite membra cubent. {{Versus|95}}Hic ego me vidisse aliquem tot euntibus annis <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; non memini praeter teque trucesque feras. <!---{{Versus|97}}--->Tu mihi praesentis positurae munera vitae, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; missus es ignotae lucifer esse viae. <!---{{Versus|99}}--->Ipsa viam ingredior morti vicina propinquae {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; anne precor solam me pater ire jubes ? <!---{{Versus|101}}--->Heu, timidam noctis terrent simulacra futurae <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; suetaque ad extremos larva venire dies. <!---{{Versus|103}}--->Seu vigilant oculi, caeca seu nocte premuntur, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; sollicitor variis hoste minante modis. {{Versus|105}}Tristia nunc stupidam turbant insomnia mentem <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; qualia lymphati saepe videre solent. <!---{{Versus|107}}--->Saepe mihi videor deserta per avia longam <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; ignotamque aegre carpere sola viam. <!---{{Versus|109}}--->Te pater interdum deserta quaerere terra, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; hostiles omni parte timere minas. <!---{{Versus|111}}--->Utque agit in somnis ferus ille et perfidus hostis <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; sic neque concessae tempore lucis abest. <!---{{Versus|113}}--->Haec ego te patior nostro tardante periclo, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; spes tamen est animi fomes et aura mei. {{Versus|115}}Spiritus infirmis vix artubus aeger adhaeret <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; ut sitiens dura planta laborat humo. <!---{{Versus|117}}--->Utque vagus liquidas cervus desiderat undas <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; quando gravem poto pertulit angue sitim, <!---{{Versus|119}}--->omnibus impatiensque jugis et vallibus errat {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; arida ut invento pectora fonte riget. <!---{{Versus|121}}--->Sic sitit hic animus vivum, sua gaudia, fontem <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; sic panem mea mens esurit aegra Deum. <!---{{Versus|123}}--->Quis dabit hoc miserae, ut corpus positura caducum <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; ex manibus capiam fercula sancta tuis ? {{Versus|125}}Quando erit ut veniam, et vultus ferar ante beatos, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; in quibus est superis gloria plena choris. <!---{{Versus|127}}--->Credo equidem nec vana fides, quia vivit et ipsum <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; vita redemptorem est nostra secuta Deum. <!---{{Versus|129}}--->Quem propriis visura oculis in carne resurgam {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; cum sub eo stabit judice summa dies. <!---{{Versus|131}}--->Ergo laeta feram patiendae vulnera mortis <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; haec est in tacito spes mihi clausa sinu. <!---{{Versus|133}}--->Vix tamen ante isto mortalis carcere vitae <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; in se dissolvi spiritus ipse potest. {{Versus|135}}Quam mihi promissae portanti dona salutis, <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; ad sacros liceat procubuisse pedes. <!---{{Versus|137}}--->Fiat ut hoc praestare tuum est, idque esse memento <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; polliciti seriem diximus ante tui. <!---{{Versus|139}}--->Hoc est quod multis facit anxia pectora curis, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; hoc est quod requiem non sinit esse mihi. <!---{{Versus|141}}--->Hoc ego tot lacrimis, hoc tot suspiro querelis <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; haec voti series summaque summa mei. <!---{{Versus|143}}--->Tardior ipse tamen numquid spe ludis inani ? <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; Aut fortuna tuae non fuit aequa viae. {{Versus|145}}Ah, quoties rapidi remeavi ad Jordanis undam, <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; ah quoties refero tardior inde pedem. <!---{{Versus|147}}--->Spes tamen adjecta est nostris non invida votis <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; solatae caelo commiserante sumus. <!---{{Versus|149}}--->Namque ita scribenti tamquam spes omnis abisset, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; vox bona, ne dubita, jam properabit, ait. <!---{{Versus|151}}--->Sancte pater, propera promissaque debita firma <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; causa est cur properes magna decensque tibi. <!---{{Versus|153}}--->Non tibi nunc oneri, neque tarda futura senecta est <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; quemque feres tecum te feret ille mihi." {{Versus|155}}Ipse etiam rapidas sternet placidissimus undas <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; incluta qui gemini nomina fontis habet. <!---{{Versus|157}}--->Utque olim placidum Christus superastitit aequor <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; sic ibis sicco per vada summa pede. <!---{{Versus|159}}--->Ipsa frequentatum te praestolabor ad amnem {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; nec via carpenda est longior ulla tibi. <!---{{Versus|161}}--->Haec quoque verba loco partim nunc scribimus illo <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; hei, male frigenti verba notata manu. <!---{{Versus|163}}--->Cernis ut aerea cortex mihi raptus ab ulmo est <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; arida funebres fecit arundo notas. {{Versus|165}}Nunc tamen hanc miserae satis est cecinisse querelam <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; quod superest unum te pater esse decet. </poem> ==VIII. Dorothea Theophilo.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Haec tibi de sponsi munuscula mittimus horto <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; frigida quo numquam tempore vernat humus <!---{{Versus|3}}--->accipe, ne dubita, non est rosa falsa, nec ipsa <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; inficit adjectus punica mala rubor. {{Versus|5}}Non tamen has Cytherea rosas Venus ulla colorat <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; non has Idalio sub lare ponit Amor. <!---{{Versus|7}}--->Rossidaque Hesperidum non legit ab arbore poma <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; qui tibi miranti tradidit ista puer. <!---{{Versus|9}}--->Ipse suo sponsae transmisit Christus ab horto, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; gratia ubi aeternis vernat amoena rosis. <!---{{Versus|11}}--->Ad loca ducebar patiendae proxima mortis <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; ante meos oculos constitit iste puer. <!---{{Versus|13}}--->Has tibi sponsa rosas sponsus transmittit Iesus <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; hinc ubi nulla herbas bruma perurit, ait. {{Versus|15}}Mandati memor ipsa tui, puer optime, dixi <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; an meus hinc aliquo nuntius esse voles ? <!---{{Versus|17}}--->Annuit, ergo, inquam, vade atque reversus in urbem <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; ardua Romani limina quaere ducis. <!---{{Versus|19}}--->Protinus occurret tibi scribarum optimus illic {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; qui grave divini nomen amoris habet. <!---{{Versus|21}}--->Postquam constiterit, quae nunc mihi munera portas <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; cum tribus haec illi da tria mala rosis. <!---{{Versus|23}}--->Si rogat unde feras vernos in frigore odores <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; hos tibi Dorotheam sic tribuisse refer. {{Versus|25}}Finieram, injectae reliquum vetuere catenae, <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; quassaque crudeli virga cruenta manu. <!---{{Versus|27}}--->Constitit ille tamen mandataque talia paucis : <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; "Scribe, ait, et tabulas protulit atque stylum. <!---{{Versus|29}}--->Vix potui exiguo spatium exorare labori, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; tam fera Fabricii Consulis ira fuit. <!---{{Versus|31}}--->Ipsa perurentis consedi in frigore saxi, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; pallida jam virgis, frigore, fuste, metu. <!---{{Versus|33}}--->Multa minans lictor virgas vibrabat et ensem, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; scribere tunc quicquam me potuisse putas ?" {{Versus|35}}Applicui tamen et digitos in verba coegi, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; ut glacies gelidae diriguere manus. <!---{{Versus|37}}--->Afflabam calido torpentia membra vapore, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; vivus adhuc nostri spiritus oris erat. <!---{{Versus|39}}--->Parte manus liquefacta rudes utcumque lituras, {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; aedidit inferias funeris ipsa sui. <!---{{Versus|41}}--->Qualiter ad Phrygii Maeandri litora cygnus, <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; cantator mortis dicitur esse suae. <!---{{Versus|43}}--->Mittimus ergo rosas quas et quae mala petisti, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; in Paradisiacis utraque lecta jugis. {{Versus|45}}Hoc tam credideras fieri quam climate nostro, <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; sole sub hiberno posse virere rosas. <!---{{Versus|47}}--->At locus est primo Phoebi surgentis in ortu <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; aerei supra tertia regna poli. <!---{{Versus|49}}--->Culta ibi vivaci viridaria cincta smaragdo, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; caelesti florum fertilitate vigent. <!---{{Versus|51}}--->Angelicis illic manibus sata germina fragrant, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; ver ibi perpetuum perpetuusque dies. <!---{{Versus|53}}--->Flaminibus vivax agitur caelestibus aer, <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; nescit vitalem pestilis aura locum. {{Versus|55}}Denique non alicui locus iste obnoxius astro <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; verna domus sponsi est deliciaeque mei. <!---{{Versus|57}}--->Accipit hic puras terreno ex carcere mentes, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; hic patet aethereae janua prima domus. <!---{{Versus|59}}--->Hunc vacuum fecit mortalibus Haeva colonis, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; heu, nimis audaci noxia facta manu. <!---{{Versus|61}}--->Hinc mihi florigerum puer attulit ille canistrum, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; quem tibi nunc idem dona petita tulit. <!---{{Versus|63}}--->At tu si sapies non tam mirabere dona, <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; quam dare qui, quoties collibet, ista potest. {{Versus|65}}Februa sidereo quo Luna in pisce tenetur, <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; aestivas quis eo tempore quaerat opes ? <!---{{Versus|67}}--->Itala jam nullos mittit Lucania flores, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; difficilis Paestum nobile claudit hiems. <!---{{Versus|69}}--->Nulla Syracusiae jactant violaria valles, {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; florida Riphaea spargitur Hybla nive. <!---{{Versus|71}}--->Maeonis haud croceis floret nunc Lydia campis, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; nec nive sed verno Tmolus honore vacat. <!---{{Versus|73}}--->Languit Assyrium florum genus omne per orbem, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; Hierichus Scythico maeret adusta gelu. {{Versus|75}}Lugent Hesperidum pomaria nuda sororum <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; perdidit aestivum Punica terra decus. <!---{{Versus|77}}--->Omnia quae nostro Sol despicit altus in orbe <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; nunc sine laetitia nunc sine honore jacent. <!---{{Versus|79}}--->Denique nunc vireantque rosae vernentque vireta, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; totaque florigeram gratia pingat humum. <!---{{Versus|81}}--->Quis mihi propositae passurae vulnera mortis, <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; florida in extremo funere serta ferat ? <!---{{Versus|83}}--->Quisve sinat legisse manu per vincla retentam ? <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; Nullius hic causam suspicionis habes. {{Versus|85}}I nunc Christicolae ride promissa puellae, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; i nunc et Christum numen habere nega. <!---{{Versus|87}}--->Quin potius per signa Deum cognosce potentem, <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; et sequere hac qua me conspicis ire via. <!---{{Versus|89}}--->Hac sequere ad superas haec proxima pertinet arces {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; Tartara desipiens hactenus ima subis. <!---{{Versus|91}}--->Aspice praeterea varias tot signa per urbes, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; qualia vestrati sub Jove nemo facit. <!---{{Versus|93}}--->Et vera cognosce Deum ratione potentem, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; et sequere hac qua me conspicis ire via. {{Versus|95}}Et nisi praesenti mens ebria fallit amore <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; mutato Christi pectore miles eris. <!---{{Versus|97}}--->Tu quoque vivificae gustabis pocula mortis, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; haec quoque victuro strata palaestra tibi est. <!---{{Versus|99}}--->Postmodo caelesti mihi respondebis in horto {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; tunc capiti reddes florida serta meo. <!---{{Versus|101}}--->Nunc ego sollicitor properatum imponere finem, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; heu mihi quam duram mox obitura necem. <!---{{Versus|103}}--->Certa tibi interea fidei sint pignora nostrae, <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; addita purpureis punica mala rosis. {{Versus|105}}Si tamen hoc aliqua corpus dignabitur urna, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; posteritas cineri sic precor adde meo. <!---{{Versus|107}}--->Ultima Dorotheam pro Christo vulnera passam, <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; hoc me idem tumulo condidit, hospes abi. <!---{{Versus|109}}--->Cetera quae volui tecum puer iste loquetur, {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; sit licet, est superum numen ab arce, puer. <!---{{Versus|111}}--->Frigida nunc avidae praebemus colla securi, <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; deque meo modicum carmine vulnus abest. <!---{{Versus|113}}--->Christe, fer hanc animam promissi in gaudia caeli, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa tuo solvor carcere terra. Vale. </poem> ==IX. Eobanus PosteritatI.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Quam legis Hessus amans quondam tibi diva reliquit <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; ipsa tuo ut legeres tempore Posteritas. <!---{{Versus|3}}--->Nam neque tunc fueras cum scriberet ille nec umquam <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; speravit vultus posse videre tuos. {{Versus|5}}Quam sibi praesentem nemo conspexerit umquam <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; omnia quae sequeris ultima semper anus. <!---{{Versus|7}}--->Quo magis appeteris magis hoc fugis improba retro <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; ludis amatores lubrica diva tuos. <!---{{Versus|9}}--->Atque ut semper abes praesens viventibus aevum {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; sic si respicias pristina semper ades. <!---{{Versus|11}}--->Sed neque praesentem nos te veneramur amantes, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; nescio qua potius laude futura places. <!---{{Versus|13}}--->Nata diu vivis, quae nondum nata, futura es <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; vatibus antiquis nata, futura mihi. {{Versus|15}}Nemo tuis potuit vivens amplexibus umquam <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; nemo tuo praesens captus amore frui. <!---{{Versus|17}}--->Lubrica decedens, veniens simul atque resistens, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; non tua deprendi mira figura potest. <!---{{Versus|19}}--->Non mihi te Coi manus ingeniosa magistri, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; pinxerit aut Zeusis, Parrhasiusve senex. <!---{{Versus|21}}--->Non vidit plures fingentem Protea formas, <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; omnis in Oceano cognita turba mari. <!---{{Versus|23}}--->Adde modo ut venias vultu non semper eodem, <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; constes interdum nigra aliquando nitens. {{Versus|25}}Saepe quidem multos qui te impatienter amarunt <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; rejicis, et nulla laude superba juvas. <!---{{Versus|27}}--->Contra etiam multos ita diligis optima mater <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; ut vita dignos perpete in astra leves. <!---{{Versus|29}}--->Es tamen omnigenum judex aequissima rerum {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; et justa ex omni parte statera tua est. <!---{{Versus|31}}--->Seu mihi dura igitur mater seu blanda futura es, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; inter amatores fer precor esse tuos. <!---{{Versus|33}}--->Ultima tu nostras Heroidas inter haberis <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; ultima nam cunctis rebus adesse soles. {{Versus|35}}Attamen ut noris primam te semper amavi, <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; o animae certe cura secunda meae. <!---{{Versus|37}}--->Te prius ex animo finxi quam dicere possem <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; qua mihi praecipue parte sequenda fores. <!---{{Versus|39}}--->Ingenium tibi paene puer juvenile dicavi {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; esse tuae cupiens pars quota militiae. <!---{{Versus|41}}--->Ergo utcumque legis olim mea carmina quisquis <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; venturae socius posteritatis eris. <!---{{Versus|43}}--->Quae mihi terra parens, quae nostrae stirpis origo, <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; quae fuerint vitae tempora, nosse voles. {{Versus|45}}Qua videt undantem fluvio Germania Rhenum <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; et velut in centrum Teutonis ora coit, <!---{{Versus|47}}--->terra viris colitur, Cattos dixere vetusti, <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; nunc aliud pugnax Hessia nomen habet. <!---{{Versus|49}}--->Mons ibi Christiferae celeberrimus aede puellae {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; radices vitreis Aedera lambit aquis. <!---{{Versus|51}}--->Parva quidem nostris sed Francoberga Camenis <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; obscuras inter non habitura locum. <!---{{Versus|53}}--->Si modo tu fama vatem dignaberis ulla <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; posteritas qui te tam reverenter amat. {{Versus|55}}Illic vitales primum decerpsimus auras, <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; nascenti primam praebuit illa diem. <!---{{Versus|57}}--->Jam ter quinque ierant a nato saecula Christo, <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; annos deme tamen cum tribus inde novem. <!---{{Versus|59}}--->Quaque ego nascebar fulsit lyra nocte, fuitque {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; una ortus facies illius atque mei. <!---{{Versus|61}}--->Non ego falsa loquor, vertentem consule mundum <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; sacra dies Jani Regibus illa fuit. <!---{{Versus|63}}--->Quae mihi signa domus, qui sint ne quaere parentes <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; pauper uterque fuit sed sine labe parens. {{Versus|65}}Non genus aut proavos numero non stemmata avorum <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; virtute o utinam nobilis esse ferar. <!---{{Versus|67}}--->Prima quibus puero studiis accreverit aetas, <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; nil moror et certe nemo rogare volet. <!---{{Versus|69}}--->Protinus hinc primis quantumque recordor ab annis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; nescio quo vatum numine raptus eram. <!---{{Versus|71}}--->Nondum cognoram nomen titulumve poetae <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; ipse mihi nondum, Tytire, notus eras. <!---{{Versus|73}}--->Dixerit incauto si quis tamen ore poeta, <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; protinus impatiens et sine mente fui. {{Versus|75}}Nectebam numeros ratus hoc utcumque decere, <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; lex mihi tum versus cognita nulla fuit. <!---{{Versus|77}}--->Tam fuit ignotis fautrix natura poetis <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; da veniam superis hi mihi majus erant. <!---{{Versus|79}}--->Vivere jam nullos omnes vixisse putabam {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; tam puer et nondum forte decennis eram. <!---{{Versus|81}}--->Namque fere nuper Germania nostra solebat <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; non pueros studiis sed dare paene viros. <!---{{Versus|83}}--->Quippe magis bello atque armis intenta gerendis <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; res tantum Latio protulit ore sacras. {{Versus|85}}Nunc vero Ausonias ita se convertit ad artes <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; ut Latio fuerit paene latina magis. <!---{{Versus|87}}--->Atque ut eo redeam quo sum digressus, ut autem <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; nunc etiam vates vivere certus eram. <!---{{Versus|89}}--->Sorduit humanas quicquid sibi subdere mentes {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; displicuit posset quicquid amare puer. <!---{{Versus|91}}--->Obtulit in triviis quemdam fortuna magistrum <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; qui numeris certum diceret esse modum. <!---{{Versus|93}}--->Hunc colui supplex, illi tantisper adhaesi <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; dum didici certis legibus ire pedes. {{Versus|95}}Sponte sua influxit paucis mihi Musa diebus <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; et mihi jam puero non leve nomen erat. <!---{{Versus|97}}--->Ut non praecipuus dubitarit scribere vates, <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Hesse puer, sacri gloria fontis eris. <!---{{Versus|99}}--->Carmina cum primum populus mea lecta probaret {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; clausa fere fuerant jam tria lustra mihi. <!---{{Versus|101}}--->Illo me studiis Erphurdia magna fovebat <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; tempore, et ingenii publica signa dedit. <!---{{Versus|103}}--->Et jam quarta meis accessit Olympias annis <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; Bucolicis lusit nostra juventa modis. {{Versus|105}}Pluraque praeterea juvenilia carmina lusi <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; quae, quia sunt etiam publica, nosse potes <!---{{Versus|107}}--->nunc mihi ab undecimo ter quintus vivitur annus <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; aetatis non est plusve minusve meae. <!---{{Versus|109}}--->Tempore quo Caesar ter maximus Aemilianus {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; in Venetos duri fulmina Martis agit. <!---{{Versus|111}}--->Scribimus illustres Heroidas ecce puellas <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; has tibi praecipue dedico posteritas. <!---{{Versus|113}}--->Accipe diva senex gremio tua pignora amico <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; si potes atque piae nomina matris habe. {{Versus|115}}Has partim absolvit sub iniquo Prussia caelo <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; qua vagus admissas Vistula sorbet aquas. <!---{{Versus|117}}--->Partim ubi flaventes niger Odera versat arenas <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; absolvi vidit nobile Gymnasium. <!---{{Versus|119}}--->His mea Peligni mirari musa poetae {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; ingenium potius quam sapere ausa fuit. <!---{{Versus|121}}--->Hactenus a studiis si non vera omnia scribo <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; ultima qua fallam causa sit ista precor. <!---{{Versus|123}}--->Quos tulerit nostro Germania tempore vates <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; e multis aliquot dicere forte roges. {{Versus|125}}Quisquis es Hutteni lector percurre libellos <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; quemque suo reddit nomine quemque loco. <!---{{Versus|127}}--->Inspice Posteritas Hutteni carmina vatis <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; hunc recto poteris dicere jure tuum. <!---{{Versus|129}}--->Hac igitur, forte atque alia ratione, poetae {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; nullius in nostro carmine nomen erit. <!---{{Versus|131}}--->Nomina transierim vatum non digna malorum <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; invidia dicar non caruisse malis. <!---{{Versus|133}}--->Vatibus addidero doctis mala nomina forsan <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; judicium dicar non habuisse bonis. {{Versus|135}}Fortunae atque animi jam dudum munera nosti <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; naturae superest dona referre meae. <!---{{Versus|137}}--->Corpus erat membrisque decens patiensque laborum <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; robore firma suo, brachia, crura, latus. <!---{{Versus|139}}--->Forma virum decuisse potest, sine labe decensque {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; frons diversa, animi spiritus altus erat. <!---{{Versus|141}}--->Hactenus haec juvenem de se dixisse feretis <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; o quibus aut lecta est aut mea musa placet. <!---{{Versus|143}}--->Lusimus haec certe properanti carmina plectro <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; dum nimis ad metam noster anhelat equus. {{Versus|145}}Parcite si qua minus justum referuntur ad unguem <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; haec sunt ingenii munera prima mei. <!---{{Versus|147}}--->Tempora venturae tangam si forte senectae <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; plura quidem primis et meliora dabo. <!---{{Versus|149}}--->Tum quoque Posteritas tibi multa legenda relinquam {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; tamquam primitias suscipere ista velis. <!---{{Versus|151}}--->Et me si mereor, nec enim est attingere primos <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; postremos inter temporis hujus habe. </poem> ==X. Ecclesiae afflictae epistola ad Lutherum. <br>Captiva Luthero.== <poem> <!---{{Versus|1}}--->Hanc tibi, cum legeres, Ecclesia vincta, Luthere, <!---{{Versus|2}}--->&nbsp; &nbsp; an lacrimis oculi commaduere tui ? <!---{{Versus|3}}--->An gravis invictum tenuit constantia pectus <!---{{Versus|4}}--->&nbsp; &nbsp; fluctibus in tantis vindice tuta deo ? {{Versus|5}}Idque ego crediderim de te, quem nulla hominum vis, <!---{{Versus|6}}--->&nbsp; &nbsp; vincere, nec tristes evaluere minae. <!---{{Versus|7}}--->Nec dubitare potes, quae causa coegerit isthaec <!---{{Versus|8}}--->&nbsp; &nbsp; scribere, materia est cognita tota tibi <!---{{Versus|9}}--->sera sed haec forsan si littera visa venire est, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; vix etiam hoc nostra est tempore clausa manu. <!---{{Versus|11}}--->Tam mea carnifices laniarunt viscera dextrae, <!---{{Versus|12}}--->&nbsp; &nbsp; a quibus indigna condicione premor. <!---{{Versus|13}}--->Aspicis immodico foedas squalore tabellas, <!---{{Versus|14}}--->&nbsp; &nbsp; utque suum teneat littera rara locum. {{Versus|15}}Talia captivae deducunt carmina, tales <!---{{Versus|16}}--->&nbsp; &nbsp; exprimit obscuri carceris umbra notas. <!---{{Versus|17}}--->Enecor inque dies curis absumor acerbis, <!---{{Versus|18}}--->&nbsp; &nbsp; restat in hoc vivum corpore paene nihil. <!---{{Versus|19}}--->Sic sum fessa malis, sic fracta laboribus istis, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; si videas ultra posse dolere neges. <!---{{Versus|21}}--->Ille tenet vinctam qui se caput orbis et ipsum <!---{{Versus|22}}--->&nbsp; &nbsp; ipse suas sordes extulit ante deum. <!---{{Versus|23}}--->Quem mea crudeli foedaturum ubera dextra <!---{{Versus|24}}--->&nbsp; &nbsp; olim fatidici praemonuere senes. {{Versus|25}}Et nisi me, sed quem fallant oracula vatum <!---{{Versus|26}}--->&nbsp; &nbsp; bestia vastatrix non erit ista diu. <!---{{Versus|27}}--->Tu modo sicut habes victae decus, utere parte <!---{{Versus|28}}--->&nbsp; &nbsp; elabi manibus ne queat illa tuis. <!---{{Versus|29}}--->Et facis, et per te nos vindicat ira tonantis {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; o nova spes nostris facte Luthere malis. <!---{{Versus|31}}--->Adseris amissae quia libertatis honorem, <!---{{Versus|32}}--->&nbsp; &nbsp; me quia captivam posse manere negas. <!---{{Versus|33}}--->Macte animo, caelum petitur virtutibus istis, <!---{{Versus|34}}--->&nbsp; &nbsp; talia conantes omnia posse puta. {{Versus|35}}Aude animo, pulchram meriti lature coronam <!---{{Versus|36}}--->&nbsp; &nbsp; fide deo, partes proferet ille tuas. <!---{{Versus|37}}--->Certa tibi mecum victoria stabit ab illo, <!---{{Versus|38}}--->&nbsp; &nbsp; qui caput et sponsum se facit ipse mihi. <!---{{Versus|39}}--->Tunc ubi degenerem, Christo duce, straveris hostem {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; ipsa feram meritis praemia digna tuis. <!---{{Versus|41}}--->Namque ita non cecidi quin possim surgere, si sit <!---{{Versus|42}}--->&nbsp; &nbsp; qui levet, et curae nos habuisse volet. <!---{{Versus|43}}--->Salva fides nobis, et adhuc stat gratia Christi <!---{{Versus|44}}--->&nbsp; &nbsp; obruta quae vires non habuere suas. {{Versus|45}}Victa fides operum latuit sub imagine falsa <!---{{Versus|46}}--->&nbsp; &nbsp; gratia sub dura lege sepulta fuit. <!---{{Versus|47}}--->Quaeque tibi ut videas, non est opus indice, nam sunt <!---{{Versus|48}}--->&nbsp; &nbsp; omnia judicio cognita nostra tuo. <!---{{Versus|49}}--->Quae tibi ne maesto referantur singula versu. {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; Nota mei brevibus summa doloris erit. <!---{{Versus|51}}--->Nam si omnes referam, cladum primordia, causas, <!---{{Versus|52}}--->&nbsp; &nbsp; carmine in hoc finem non habitura fui. <!---{{Versus|53}}--->Non queror a paucis culpas venisse malorum <!---{{Versus|54}}--->&nbsp; &nbsp; omnes Christicolas opprimit una lues. {{Versus|55}}In mea crudeles grassantur viscera nati <!---{{Versus|56}}--->&nbsp; &nbsp; a quibus ubertas nostra tuenda fuit. <!---{{Versus|57}}--->Nempe salutifera quondam fecunda juventa <!---{{Versus|58}}--->&nbsp; &nbsp; nil pario praeter monstra, trucesque feras. <!---{{Versus|59}}--->Et nisi tu renoves nostrae primordia vitae, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; mortua jam, mundo paene videbar anus. <!---{{Versus|61}}--->Sed quia facta mihi est per te spes posse reduci, <!---{{Versus|62}}--->&nbsp; &nbsp; solor praesenti damna priora bono. <!---{{Versus|63}}--->Quod licet emineat vix, et pejora residant <!---{{Versus|64}}--->&nbsp; &nbsp; spem tamen, exiguum hoc, ad meliora facit. {{Versus|65}}Multa quidem per te sunt reddita lucis ademptae <!---{{Versus|66}}--->&nbsp; &nbsp; signa, quibus videor non ita tota mori. <!---{{Versus|67}}--->Quod tamen in primis multa ratione dolendum est. <!---{{Versus|68}}--->&nbsp; &nbsp; Per mea diripior viscera, mille modis. <!---{{Versus|69}}--->Atque ut pauca mei referam tormenta laboris {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; quae noceat pestis qua premar hoste vide. <!---{{Versus|71}}--->Cernis ab Ausonia quae me vis urgeat arce, <!---{{Versus|72}}--->&nbsp; &nbsp; carcer, si nescis, maximus ille mihi est. <!---{{Versus|73}}--->Illo nostra loco virtus elanguit omnis <!---{{Versus|74}}--->&nbsp; &nbsp; quo deus est quisquis pessimus esse potest. {{Versus|75}}Qui sibi commissas quas devoret atque trucidet <!---{{Versus|76}}--->&nbsp; &nbsp; non aliis, Christi nomine, credit oves. <!---{{Versus|77}}--->Quem cathedras aiunt Galilaei insidere Petri, <!---{{Versus|78}}--->&nbsp; &nbsp; et neque mentitos hoc pudet esse nefas. <!---{{Versus|79}}--->Cum si Romuleam Petrus umquam venit in urbem, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; quem jactant sedem vix tenuisse putem. <!---{{Versus|81}}--->Atque utinam ut cathedra gaudent sedisse Petrina <!---{{Versus|82}}--->&nbsp; &nbsp; vita gauderent illius esse pares. <!---{{Versus|83}}--->Arma quidem sed falsa gerunt, quibus omnia terrent <!---{{Versus|84}}--->&nbsp; &nbsp; ut pueros larvae saepe fugare solent. {{Versus|85}}Nam quibus exemplis triplicem gestare coronam, <!---{{Versus|86}}--->&nbsp; &nbsp; audet Acidaliis mollior iste rosis. <!---{{Versus|87}}--->An quia sceptra tenet dominati ditia mundi <!---{{Versus|88}}--->&nbsp; &nbsp; rex, pater, Augustus, per tria regna potens ? <!---{{Versus|89}}--->An quoniam triplici, ter maximus, imperat orbi {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; caelitibus, terrae, tartareoque gregi ? <!---{{Versus|91}}--->Petre, dolesne tua tales in imagine vultus, <!---{{Versus|92}}--->&nbsp; &nbsp; Petre, tuis meritis ista corona datur ? <!---{{Versus|93}}--->Talem, Petre, tulit cruce cum penderet ab alta, <!---{{Versus|94}}--->&nbsp; &nbsp; qui tibi commisit quas redimebat oves ? {{Versus|95}}Roma quid infelix hoc principe contulit orbi, <!---{{Versus|96}}--->&nbsp; &nbsp; illius exhausto prorsus avaritia. <!---{{Versus|97}}--->Quis dabit ut pro re plorem satis ? Aut ubi plorem ? <!---{{Versus|98}}--->&nbsp; &nbsp; Haec flenti ex animo quis mihi testis erit ? <!---{{Versus|99}}--->Non habet acceptas pietas invisa querelas, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; sint licet et justae, sint licet et meritae. <!---{{Versus|101}}--->Aspice tot fratres illi, quot ubique locorum, <!---{{Versus|102}}--->&nbsp; &nbsp; signat mitratos tonsa corona patres. <!---{{Versus|103}}--->Quorum qui praestant opibus, nam regibus audent <!---{{Versus|104}}--->&nbsp; &nbsp; esse pares, titulis gloria prima datur. {{Versus|105}}Horum par superis reverentia, parque potestas, <!---{{Versus|106}}--->&nbsp; &nbsp; hunc modo si finem fastus habere queat. <!---{{Versus|107}}--->Hi quoque pastorum gaudent cognomine, verum <!---{{Versus|108}}--->&nbsp; &nbsp; quam quod amant dici, nil minus esse liquet. <!---{{Versus|109}}--->Nam cum sint veri partes pastoris, ut ipsas {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; verbi Evangelico germine pascat oves. <!---{{Versus|111}}--->Non solum non pascere oves iis cura, sed omni <!---{{Versus|112}}--->&nbsp; &nbsp; vellere, parte, loco relligionis habent. <!---{{Versus|113}}--->Cumque nec ipsi obeant, nec dignis pascua mandent, <!---{{Versus|114}}--->&nbsp; &nbsp; praeda lupis miserae destituuntur oves. {{Versus|115}}Atque ita, me miseram, totos mutilata per artus, <!---{{Versus|116}}--->&nbsp; &nbsp; vix animam vivi pectoris aegra traho. <!---{{Versus|117}}--->Dum quo debuerant nobis peperisse salutem, <!---{{Versus|118}}--->&nbsp; &nbsp; illo ipsi gladio nos jugulare student. <!---{{Versus|119}}--->Ut taceam quibus illi opibus, quantisque tyrannos {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; muneris obliti pontificalis agant. <!---{{Versus|121}}--->Praetereo quales horum spectentur in aulis <!---{{Versus|122}}--->&nbsp; &nbsp; turba voluptates mixta libidinibus. <!---{{Versus|123}}--->Quis ferat exstructis, quorum tot milia templis, <!---{{Versus|124}}--->&nbsp; &nbsp; invectum fastus divitis omne genus. {{Versus|125}}Quorum sacra nihil nisi sunt spectacula vulgo, <!---{{Versus|126}}--->&nbsp; &nbsp; ipse tuum jures, Romule, munus agi. <!---{{Versus|127}}--->Insanis resonant clamoribus omnia, credas <!---{{Versus|128}}--->&nbsp; &nbsp; Arcadii pecoris rudere mille greges. <!---{{Versus|129}}--->Omnia quis referat quorum causa unica lucrum {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; destituit veram cum pietate fidem ? <!---{{Versus|131}}--->Jam sacra tractantum populus, mystaeque minores, <!---{{Versus|132}}--->&nbsp; &nbsp; quanta putas notrae crimina cladis erant ? <!---{{Versus|133}}--->Quando ita majorum vestigia certa sequuntur, <!---{{Versus|134}}--->&nbsp; &nbsp; ut quod aberrarint crimen habere putent. {{Versus|135}}Recte equidem, si vera sequi, non falsa, professos <!---{{Versus|136}}--->&nbsp; &nbsp; si studeant Christo vivere, non homini. <!---{{Versus|137}}--->Nunc nihil improbius, nihil immoderatius illis, <!---{{Versus|138}}--->&nbsp; &nbsp; maxima pars quorum ditia templa colunt. <!---{{Versus|139}}--->Horum Evangelicis vita est ita consona verbis {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; ut nihil inde magis credere abesse queas. <!---{{Versus|141}}--->His sunt arma, quibus pulcherrima sacra tuentur <!---{{Versus|142}}--->&nbsp; &nbsp; luxus, avarities, sors, gula, stupra, doli. <!---{{Versus|143}}--->Ah ! Pudet ulterius, nec enim decet, exprobret autem <!---{{Versus|144}}--->&nbsp; &nbsp; qui volet hoc nostrum est, flere, dolere, queri. {{Versus|145}}Non tamen haec omnes tam flagitiosa libido <!---{{Versus|146}}--->&nbsp; &nbsp; inficit, ut sanum nil superesse queat. <!---{{Versus|147}}--->Quamvis o nostri vindex fortissime honoris <!---{{Versus|148}}--->&nbsp; &nbsp; hoc etiam sanum vix reperisse licet. <!---{{Versus|149}}--->Quae loca nam nostrum non occupat illa per orbem {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; colluvies ? Templis omnia plena vides. <!---{{Versus|151}}--->Atque utinam templis, sed qualia, Paule, docebas, <!---{{Versus|152}}--->&nbsp; &nbsp; non quibus exilio plecterer ipsa gravi. <!---{{Versus|153}}--->Cerne tot exhaustas urbes, populataque sacra <!---{{Versus|154}}--->&nbsp; &nbsp; ingluvie villas, oppida, rura, casas. {{Versus|155}}Milia multa inopum gravibus depressa tributis <!---{{Versus|156}}--->&nbsp; &nbsp; istorum ficta relligione vides. <!---{{Versus|157}}--->Ipsos invenies miserorum sanguine pastos, <!---{{Versus|158}}--->&nbsp; &nbsp; plus quam Sicelidum vivere delicias. <!---{{Versus|159}}--->Ut jam pura fides, doctrinaque sobria Christi {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; in nugas ierint, crasse Epicure, tuas. <!---{{Versus|161}}--->Cum tamen haec adeo late se Lerna malorum <!---{{Versus|162}}--->&nbsp; &nbsp; derivet, tamen hoc improbiora queror. <!---{{Versus|163}}--->Haec sunt illa quibus pereo incessanter, et hujus <!---{{Versus|164}}--->&nbsp; &nbsp; majestas formae languit ante diem. {{Versus|165}}Vulneror, ah, quoties tristis meminisse cuculli <!---{{Versus|166}}--->&nbsp; &nbsp; cogimur, haec nostri est maxima causa mali. <!---{{Versus|167}}--->Tam facile autumno est numerare cadentia poma, <!---{{Versus|168}}--->&nbsp; &nbsp; tam folia arboribus lapsa jacere suis. <!---{{Versus|169}}--->Quam quot in his hominum celentur milia larvis, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; turba cliens ventri, nataque desidiae. <!---{{Versus|171}}--->Tamquam simpliciter Christi pia sacra professum <!---{{Versus|172}}--->&nbsp; &nbsp; sit nihil, haec alia veste notanda fuit. <!---{{Versus|173}}--->Nempe sacram vestis puro sub pectore mentem <!---{{Versus|174}}--->&nbsp; &nbsp; arguit, ut nitidus dulcia vina color. {{Versus|175}}Atque ut veste negant hominum se sorte teneri, <!---{{Versus|176}}--->&nbsp; &nbsp; sic homines fugiunt, et loca sola colunt. <!---{{Versus|177}}--->Pars procul urbanis sibi conciliabula quaerunt, <!---{{Versus|178}}--->&nbsp; &nbsp; pars habitant urbes moenia clausa tamen. <!---{{Versus|179}}--->His nihil in speciem pietate insignius usquam, {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; quodque magis caelo posse placere putes. <!---{{Versus|181}}--->Verum ubi perspicies introrsus et omnia lustres, <!---{{Versus|182}}--->&nbsp; &nbsp; rarum animal dices esse bonum Monachum. <!---{{Versus|183}}--->Simplicitate rudem populum se ducere ficta, <!---{{Versus|184}}--->&nbsp; &nbsp; nil magis his doctum maximus orbis habet. {{Versus|185}}Utque bonas artes sunt indoctissima semper <!---{{Versus|186}}--->&nbsp; &nbsp; pectora, sic passim dogmata falsa serunt. <!---{{Versus|187}}--->Sancta per innocuum spargunt mendacia vulgus <!---{{Versus|188}}--->&nbsp; &nbsp; deceptam quaerunt, inveniuntque fidem. <!---{{Versus|189}}--->Praecipue cum declamant, tum fortiter audent {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; esse boni, quales haec Camarina tulit. <!---{{Versus|191}}--->Tum mea transadigunt gravibus praecordia telis, <!---{{Versus|192}}--->&nbsp; &nbsp; tum miscent animae dira venena meae. <!---{{Versus|193}}--->Tunc utinam possem atque sine auribus esse liceret, <!---{{Versus|194}}--->&nbsp; &nbsp; scandala ne praesens cogerer ista pati. {{Versus|195}}Quid memorem pompas, quibus illi sacra profanant <!---{{Versus|196}}--->&nbsp; &nbsp; praecipue in quorum corpore, pica sedet ? <!---{{Versus|197}}--->Nam vaga praecipue hoc sunt mendicabula vulgus <!---{{Versus|198}}--->&nbsp; &nbsp; partibus infestum letiferumque meis. <!---{{Versus|199}}--->Quamvis te praeeunte boni de partibus illis, {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; accedant nostrae pars bona militiae. <!---{{Versus|201}}--->Per quos jamdudum bona spes est facta futurum, <!---{{Versus|202}}--->&nbsp; &nbsp; ut redeant vires in mea membra suae. <!---{{Versus|203}}--->Cetera quae clausis colit alta silentia cellis, <!---{{Versus|204}}--->&nbsp; &nbsp; saginae immoritur turba beata suae. {{Versus|205}}Hi neque verba dei tractant, neque commoda plebi <!---{{Versus|206}}--->&nbsp; &nbsp; ulla ferunt, soli nata propago sibi. <!---{{Versus|207}}--->Gens studiis inimica adeo, vitaeque colendae <!---{{Versus|208}}--->&nbsp; &nbsp; moribus, ut libros sit tenuisse nefas. <!---{{Versus|209}}--->Illorum patribus, nihil est abbatibus horum {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; turgidius fastu, moribus improbius. <!---{{Versus|211}}--->Et nihil hi nostri praeter falsissima gestant <!---{{Versus|212}}--->&nbsp; &nbsp; nomina, et hinc nobis damna pudenda ferunt. <!---{{Versus|213}}--->Quando ita simplicitas sine fraude et credula vulgi <!---{{Versus|214}}--->&nbsp; &nbsp; hos ceu pro divis numinibusque colit. {{Versus|215}}Negligitur generosa fides, fraternaque cessat <!---{{Versus|216}}--->&nbsp; &nbsp; gratia, spes operum pondere pressa jacet. <!---{{Versus|217}}--->Quae tibi non refero, quia te nescire putarim, <!---{{Versus|218}}--->&nbsp; &nbsp; per quem sunt orbi talia facta palam. <!---{{Versus|219}}--->Sed quia me decuit justae indulsisse querelae, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; forsitan et multis proderit ista queri. <!---{{Versus|221}}--->Nam neque lecturum solum te haec scripta putabam <!---{{Versus|222}}--->&nbsp; &nbsp; nec mea pressurum vulnera nocte gravi. <!---{{Versus|223}}--->Verum quid faciam ? Quo me (..) miserrima vertam ? <i></small>(vers lacuneux),</small></i> <!---{{Versus|224}}--->&nbsp; &nbsp; Fine quidem (ut pergam) nostra querela caret. {{Versus|225}}Quando novae semper facies scelerumque figurae <!---{{Versus|226}}--->&nbsp; &nbsp; emergunt, neque nos cogere vela sinunt. <!---{{Versus|227}}--->Quid quibus aeratis meret indulgentia bullis ? <!---{{Versus|228}}--->&nbsp; &nbsp; Divorumque legunt nuntia falsa stipem ? <!---{{Versus|229}}--->Quam nobis fuit ista nocens maledicta hominum faex, {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; qui secum superos ceu sua jura ferunt. <!---{{Versus|231}}--->Quid non cogit amor nummi ? Caelestia gratis <!---{{Versus|232}}--->&nbsp; &nbsp; sueta dari dignis, vendere dona docet. <!---{{Versus|233}}--->Nunc age caelestes titulos, et inania linque <!---{{Versus|234}}--->&nbsp; &nbsp; nomina, de reliqua condicione vide. {{Versus|235}}Et quia liberius nihil est te meque, Luthere, <!---{{Versus|236}}--->&nbsp; &nbsp; ut decet, hinc omnis debet abesse timor. <!---{{Versus|237}}--->Jamque licet, vinctae liberrima verba loquemur <!---{{Versus|238}}--->&nbsp; &nbsp; sunt mihi, pro Christo, gaudia summa, pati. <!---{{Versus|239}}--->Scilicet afficient non una morte tyranni ? {{Versus|240}}&nbsp; &nbsp; Jamdudum didici stare, perire, mori. <!---{{Versus|241}}--->Utque fremant ipsi terrena potentia reges, <!---{{Versus|242}}--->&nbsp; &nbsp; per tua servabit fortia facta deus. <!---{{Versus|243}}--->Qui nihil ut pejus peccent, hoc omnia perdunt <!---{{Versus|244}}--->&nbsp; &nbsp; crimine, quod Papae regna cruenta ferunt. {{Versus|245}}Quod si sint etiam qui defendisse laborent, <!---{{Versus|246}}--->&nbsp; &nbsp; hos caecos animi fortiter esse puta, <!---{{Versus|247}}--->quos precor ipse suo veniens illuminet igni <!---{{Versus|248}}--->&nbsp; &nbsp; membra deus, per quem qualiacumque traho. <!---{{Versus|249}}--->Ut quod debuerant, ipsi mea vulnera curent {{Versus|250}}&nbsp; &nbsp; nec miserae inferri deteriora sinant. <!---{{Versus|251}}--->Quod quia (quos nosti) quidam feliciter audent <!---{{Versus|252}}--->&nbsp; &nbsp; parte mei videor libera facta mihi, <!---{{Versus|253}}--->gratia nate tibi carissime, quo sine nobis <!---{{Versus|254}}--->&nbsp; &nbsp; nec spes nec ratio vivere posse fuit. {{Versus|255}}Nunc tamen improbitas etiam promiscua vulgi, <!---{{Versus|256}}--->&nbsp; &nbsp; vellit ad huc multa pectora nostra manu. <!---{{Versus|257}}--->Ut taceam quos sacra sua dicione tyrannis, <!---{{Versus|258}}--->&nbsp; &nbsp; opprimit, et certis legibus esse jubet. <!---{{Versus|259}}--->Ut rude praeteream populi genus agricolarum {{Versus|260}}&nbsp; &nbsp; vel propria gentem simplicitate bonam. <!---{{Versus|261}}--->Si non illa lupis pastoribus obvia semper <!---{{Versus|262}}--->&nbsp; &nbsp; justitiae falso nomine praeda foret. <!---{{Versus|263}}--->Sed quoniam in melius tua contulit omnia virtus, <!---{{Versus|264}}--->&nbsp; &nbsp; haec quoque debemus, sicut et ista tibi. {{Versus|265}}Illa magis cruciant, tot fultas legibus urbes <!---{{Versus|266}}--->&nbsp; &nbsp; humanis, nostri nominis esse vides. <!---{{Versus|267}}--->Sed tantum gaudere ducis cognomine nostri <!---{{Versus|268}}--->&nbsp; &nbsp; officio fidei Christidos esse nihil. <!---{{Versus|269}}--->Quamvis hac aliquae nolint se peste teneri {{Versus|270}}&nbsp; &nbsp; excutiantque gravi libera colla jugo. <!---{{Versus|271}}--->Scit tuus in primis fama prior omnibus Albis, <!---{{Versus|272}}--->&nbsp; &nbsp; et tu, dissimules, maxime Rhene, licet. <!---{{Versus|273}}--->Hoc quoque scire, brevi cursu suus, audet Hieras <!---{{Versus|274}}--->&nbsp; &nbsp; hoc, quos et nimium est, et meminisse labor. {{Versus|275}}Hinc tamen innumeris et adhuc mea pectora telis <!---{{Versus|276}}--->&nbsp; &nbsp; vulneror, heu, nullo milite tuta satis. <!---{{Versus|277}}--->Dum malesana ferox agitat discordia vulgus, <!---{{Versus|278}}--->&nbsp; &nbsp; aequaque pars causae est, pars inimica meae. <!---{{Versus|279}}--->Quando ita libertas Christum permissa sequentem {{Versus|280}}&nbsp; &nbsp; libera ne carnem regna tenere sinat. <!---{{Versus|281}}--->Hoc meminisse pudet, quam multi mente sinistra <!---{{Versus|282}}--->&nbsp; &nbsp; accipiant, justa nec ratione notent. <!---{{Versus|283}}--->Jura magistratusque negant sibi tradita, nec se <!---{{Versus|284}}--->&nbsp; &nbsp; civili tolerant condicione regi. {{Versus|285}}Omnia liberius faciunt dicuntque, quod audent, <!---{{Versus|286}}--->&nbsp; &nbsp; hoc etiam, dempta lege, licere putant. <!---{{Versus|287}}--->Saepius hinc caedes, hinc probra, et scandala vulgo <!---{{Versus|288}}--->&nbsp; &nbsp; spiritui carnis cum dominatur amor. <!---{{Versus|289}}--->Cumque fidem jactent plus quam apparentibus auctam {{Versus|290}}&nbsp; &nbsp; indiciis, fructus adfluit inde nihil. <!---{{Versus|291}}--->Nempe fides latitat verborum tuta recessu, <!---{{Versus|292}}--->&nbsp; &nbsp; verba manent rebus dissona, crimen habent. <!---{{Versus|293}}--->Atque utinam non haec superet pars maxima nobis, <!---{{Versus|294}}--->&nbsp; &nbsp; hei mihi, quam multos ista ruina trahit. {{Versus|295}}Quandoquidem vani, mundi fallentis, honores <!---{{Versus|296}}--->&nbsp; &nbsp; captivos animos divitiaeque tenent. <!---{{Versus|297}}--->Ah ! Quoties lacrimis dissolvor tota profusis, <!---{{Versus|298}}--->&nbsp; &nbsp; dum venit in mentem, maxime Paule, tui. <!---{{Versus|299}}--->Qui maria et terras pro me permensus, ad omnia {{Versus|300}}&nbsp; &nbsp; invictus stabas, fulmina, vincla, minas. <!---{{Versus|301}}--->Te Christo ut populos tot lucravere laboris, <!---{{Versus|302}}--->&nbsp; &nbsp; nec ratio injustae terruit ulla viae. <!---{{Versus|303}}--->Tandem passe gravem sub iniquo Caesare casum, <!---{{Versus|304}}--->&nbsp; &nbsp; nunc colis aethereae regna beata plagae. {{Versus|305}}Inde sed ut redeas, et in haec deformia casu <!---{{Versus|306}}--->&nbsp; &nbsp; incurras, Christum saecula nosse neges. <!---{{Versus|307}}--->Tam pudor et probitas, et mutua gratia fratrum <!---{{Versus|308}}--->&nbsp; &nbsp; exstincta, eversam deseruere fidem. <!---{{Versus|309}}--->Luxus opum, fraudes, amor immoderatus habendi {{Versus|310}}&nbsp; &nbsp; invecta, hic regnum pro pietate tenent. <!---{{Versus|311}}--->Et dubitamus adhuc unde ista flagella malorum, <!---{{Versus|312}}--->&nbsp; &nbsp; unde tot hic possum cladibus orbis eat. <!---{{Versus|313}}--->Dum sequimur mandata hominum ceu vera, diuque <!---{{Versus|314}}--->&nbsp; &nbsp; nullum divinis credimus esse locum. {{Versus|315}}Dum pater accitum Romanus ducit in hostem, <!---{{Versus|316}}--->&nbsp; &nbsp; non sua in hunc usum tradita signa Petro. <!---{{Versus|317}}--->Saecula pontificem viderunt nostra gerentem, {{Versus|318}}&nbsp; &nbsp; heu, scelus, armata tela cruenta manu. <!---{{Versus|319}}--->Ipsarumque ovium respersum sanguine, nomen {{Versus|320}}&nbsp; &nbsp; sumere pastoris, non puduisse, sibi. <!---{{Versus|321}}--->Hic est ille potens rex tot faciebus, et idem <!---{{Versus|322}}--->&nbsp; &nbsp; pastoris caelans sub pietate lupum. <!---{{Versus|323}}--->Heu, pudet ingratae meminisse incommoda Romae <!---{{Versus|324}}--->&nbsp; &nbsp; illa quibus terras inficit et maria. {{Versus|325}}Ebria, plena, potens, diri contage veneni <!---{{Versus|326}}--->&nbsp; &nbsp; derivat pestes in mea membra suas. <!---{{Versus|327}}--->Nam quas illa nihil terrarum emisit in oras {{Versus|328}}&nbsp; &nbsp; captivam quod me fecerit esse magis. <!---{{Versus|329}}--->Et quae plura tuis pro me sunt scripta libellis, {{Versus|330}}&nbsp; &nbsp; quos mala ut exosa est, sic bona turba probat. <!---{{Versus|331}}--->Vindicis inde premit miseros gravis ira tonantis, <!---{{Versus|332}}--->&nbsp; &nbsp; hoc semper gravior, quo mage sera venit. <!---{{Versus|333}}--->Opprimimur nunc pestilibus, nunc tristibus annis <!---{{Versus|334}}--->&nbsp; &nbsp; mille modis, bello, carcere, clade, fame. {{Versus|335}}Christe potens rerum, magni faber unice mundi, <!---{{Versus|336}}--->&nbsp; &nbsp; quid sibi tot facies, tot nova monstra volunt ? {{Versus|337}}Quid sinis injustis lacerari legibus orbem ? {{Versus|338}}&nbsp; &nbsp; Indignaque tuos condicione premi ? <!---{{Versus|339}}--->Sanguine quos et morte tua de morte redemptos {{Versus|340}}&nbsp; &nbsp; adseris, adsertos est habuisse tuum. <!---{{Versus|341}}--->Ne premat incautos clades illa ultima mundi, <!---{{Versus|342}}--->&nbsp; &nbsp; quam metuo ne sit non procul illa dies. <!---{{Versus|343}}--->Namque quid o miseri plus recta moramur ab illis <!---{{Versus|344}}--->&nbsp; &nbsp; signa, quibus sunt haec tempora plena malis. {{Versus|345}}Cerne senescentem per tot jam saecula mundum <!---{{Versus|346}}--->&nbsp; &nbsp; tempora priscorum consule quicquid habent. {{Versus|347}}Ipse fere numquam pejora videbis ab illo {{Versus|348}}&nbsp; &nbsp; tempore, quo terras opperuistis aquae. <!---{{Versus|349}}--->Quicquid enim ante illas vitiorum impura propago {{Versus|350}}&nbsp; &nbsp; invexit, per nos auctius omne redit. <!---{{Versus|351}}--->Atque utinam redeat tantum, rediisse dolendum est <!---{{Versus|352}}--->&nbsp; &nbsp; jamdudum, et nostros implicuisse patres. <!---{{Versus|353}}--->A quibus indignos vulgata licentia mores <!---{{Versus|354}}--->&nbsp; &nbsp; intulit, et vitae perdidit omne decus. {{Versus|355}}Paulatimque decens turpi corrupit honestum, <!---{{Versus|356}}--->&nbsp; &nbsp; dum nisi divitias ducimus esse nihil. {{Versus|357}}In sua nunc populus grassatur viscera Christi {{Versus|358}}&nbsp; &nbsp; et quoties hostem non habet ipse sibi est. <!---{{Versus|359}}--->Ut taceam reges Aquilas, Gallumque rebellem, {{Versus|360}}&nbsp; &nbsp; quosque suos motus Anglia dives agit. <!---{{Versus|361}}--->Aspice Sarmaticas bello fumare lacunas, <!---{{Versus|362}}--->&nbsp; &nbsp; atque hinc Saxonici respice ad arva soli. <!---{{Versus|363}}--->Omnia praegravibus bellorum motibus ardent, <!---{{Versus|364}}--->&nbsp; &nbsp; omnia sunt armis plena, quiete vacant. {{Versus|365}}Hinc age quam longa est qua se Germania in Austrum <!---{{Versus|366}}--->&nbsp; &nbsp; porrigit, invenies pacis inesse nihil. {{Versus|367}}Itala quid referam ? Quid regna Hispana ? Quid hujus {{Versus|368}}&nbsp; &nbsp; Urbis opes causas omnibus esse mali. <!---{{Versus|369}}--->Si namque hic populi pastor, quod debuit, esset, {{Versus|370}}&nbsp; &nbsp; pastori similes forte habuisset oves. <!---{{Versus|371}}--->Nunc ita bellorum causas et semina nectit, <!---{{Versus|372}}--->&nbsp; &nbsp; ut paene hoc pacem solus ab orbe fuget. <!---{{Versus|373}}--->Atque utinam non haec incendia rupibus illis <!---{{Versus|374}}--->&nbsp; &nbsp; erumpant, quae nos nunc nimis atra premunt. {{Versus|375}}Quos quia non satis est in mutua vulnera ferri <!---{{Versus|376}}--->&nbsp; &nbsp; bella etiam externi sanguinolenta movent {{Versus|377}}impius Helladibus jam Turca erupit ab undis {{Versus|378}}&nbsp; &nbsp; Pannonios victor depopulatus agros. <!---{{Versus|379}}--->Quam metuo ne fida tuos Germania fines, {{Versus|380}}&nbsp; &nbsp; omnia concutiens ista ruina petat. <!---{{Versus|381}}--->Quod tamen avertat quem tu nunc prima negatum, <!---{{Versus|382}}--->&nbsp; &nbsp; adseris, et Christo vivere sola doces. <!---{{Versus|383}}--->Te quoque per Christum mea spes, mea vita, Luthere, <!---{{Versus|384}}--->&nbsp; &nbsp; non semel haec istos praemonuisse liquet. {{Versus|385}}Istos, per facinus, rerum per aperta potitos <!---{{Versus|386}}--->&nbsp; &nbsp; crimina, qui vinctam me violenter habent. {{Versus|387}}Te duce pars quorum cecidit bona, quae stetit ille {{Versus|388}}&nbsp; &nbsp; vindice, qui terris non leve numen erat. <!---{{Versus|389}}--->Cujus ut indignas Christi per ovilia merces {{Versus|390}}&nbsp; &nbsp; dejicis, iratum sic quoque ferre potes. <!---{{Versus|391}}--->Formidata prius per te sunt muta, jacentque <!---{{Versus|392}}--->&nbsp; &nbsp; fulmina, terribiles conticuere minae. <!---{{Versus|393}}--->Cessat inutilibus nunc orbi illudere Bullis, <!---{{Versus|394}}--->&nbsp; &nbsp; quis credat bullas tam valuisse diu ? {{Versus|395}}Vendidit immenso vilem pro munere vestem <!---{{Versus|396}}--->&nbsp; &nbsp; clausa tua certe est ista taberna manu. {{Versus|397}}Magno constiterat fasso delicta remitti {{Versus|398}}&nbsp; &nbsp; quod nisi Papistis non licuisse palam est. <!---{{Versus|399}}--->Nunc iterum Christo licet auribus esse, hominumque {{Versus|400}}&nbsp; &nbsp; cuilibet, et meritae ferre salutis opem. <!---{{Versus|401}}--->Tam facile effari est dirae scelera omnia Romae <!---{{Versus|402}}--->&nbsp; &nbsp; dicere quam guttas quot pluat Auster aquae. <!---{{Versus|403}}--->Quae tamen audet adhuc, si quis ferat, aedere, verum <!---{{Versus|404}}--->&nbsp; &nbsp; tu dabis ut ne sit, quod cupit esse, diu. {{Versus|405}}Frivola degeneris vastabis regna tyranni, <!---{{Versus|406}}--->&nbsp; &nbsp; prosternes valida castra nefanda manu. {{Versus|407}}Ipse tibi vires tam justa in proelia Christus {{Versus|408}}&nbsp; &nbsp; influet, hinc victrix nunc quoque dextra tua est. <!---{{Versus|409}}--->Tu modo ne dubita Goliam spoliare jacentem, {{Versus|410}}&nbsp; &nbsp; vulnera qui fundae non tulit ista tuae. <!---{{Versus|411}}--->Percutiet nostro sine milite Sennaheribam, <!---{{Versus|412}}--->&nbsp; &nbsp; cui meus hic populus, te duce, justa facit. <!---{{Versus|413}}--->Destruet ille Baal populum sine sanguine, persta <!---{{Versus|414}}--->&nbsp; &nbsp; tu modo Nansida fortior esse Jehu. {{Versus|415}}Quaeque referre mora est aevi miracla vetusti, <!---{{Versus|416}}--->&nbsp; &nbsp; forte nec exemplis ipse monendus eras. {{Versus|417}}Bestia capta quidem jam lenior ista veretur, {{Versus|418}}&nbsp; &nbsp; quae videt in manibus ferrea vincla tuis. <!---{{Versus|419}}--->Te precor, afflictae vindex justissime matris, {{Versus|420}}&nbsp; &nbsp; quam primum miserae, quod potes esse velis. <!---{{Versus|421}}--->Misce salutifera sitibundae pocula dextra, <!---{{Versus|422}}--->&nbsp; &nbsp; scribe aliquid praesens littera nectar habet. <!---{{Versus|423}}--->Praebe alimenta famem patienti, verba salutis <!---{{Versus|424}}--->&nbsp; &nbsp; adsere, proclama, panis ab ore tuo est. {{Versus|425}}Questuram pejora graves vetuere catenae, <!---{{Versus|426}}--->&nbsp; &nbsp; vix humilem tenuit languida dextra stilum. {{Versus|427}}Interea invito sint haec tibi scripta tyranno, {{Versus|428}}&nbsp; &nbsp; exutae vinclis liberiora leges. </poem> sxj9cn7hnl05bbwk180bwfuwrym557y 0 72247 286659 274731 2026-11-05T23:11:22Z Demetrius Talpa 13304 /* Epistola V. Dorothea Theophilo. */ 286659 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Ioannes Vincartius |OperaeTitulus= Sacrarum Heroidum epistolae |Annus=1639 |Genera=epistulae, elegi |Fons=[[Liber:IoannisVincartiiSacrarumHeroidumEpistolae.pdf|liber]] |Editio=Moguntiae 1737 }} <poem> <big>''R. P. Joannis Vincartii Gallobelgae Insulani''</big> <big>''e Societate Jesu ''</big> <big>'''Sacrarum Heroidum epistolae'''</big> editio novissima Moguntiae sumptibus Joannis Friderici Krebsii, bibliopol. academici, anno MDCCXXXVII </poem> =Liber I.= ==Epistola I. <br>Maria Christo.== ''Argumentum'' ''Cum Hebraeis lege sancitum esset, ter anno Jerosolymam templum adirent; eoque Joseph, ex more cum MARIA et puero JESU jam duodenni, profectus esset in Paschate, qui dies apud Judaeos praecipuae observantiae, et cultus erat: accidit, ut Jesus clam parentibus, facta ablatione Nazarethum revertentibus, Jerosolymae remanserit. Quod statim MARIA, ad primam scilicet reditus vesperam animadvertit: siquidem puerum antehac viris permistum arbitrata, qui diversam a feminis viam tenebant: subito vi ingentis doloris saucia, filio requirendo animum pedesque convertit. Verum cum Jerosolymae diem jam tertium partim labore itineris, partim luctu atque angore fatigata, frustra impenderet; hanc Epistolam ad eum scribit, mittitque per Angelum. In hac autem quidquid questus et lacrymarum maternus amor exprimit, operose adhibet: tum et rationum momenta precesque aggerit, quibus amissum profugumque inducat, ut quantocyus revertatur, seseque matri afflictissimae restituat'', Luc. 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] Turtur hic et ''Virgo'' uti loco proximae, ita et simul gemunt: turturi enim id proprium esse docet ''Plinius'' et ''Virg''. Eclog. 1. ::Nec gemere aeria cessabit turtur ab ulmo. Si causam inquiras, certe ut turturi amissum comparem, ita et ''Mariae'' Filium lugenti, merito adscripseris. </poem> <hr> ''Quia sola.'' <hr> <poem> Mittitur a Solymis, ubi te, mea gaudia, Fili, Perdidimus, luctus nuntia charta mei: Ut te non lateat: tamen haec tibi Mater, Jesu, Tradidit Aligeri verba ferenda manu. {{Versus|5}}Ad questus pia turba meos properavit? amicam Et notus Gabriel obtulit ales opem. Attamen, heu! quantum diversam vidit ab illa, Cum tu visceribus conciperere meis! Qui mihi tunc niveo candebat lumine vultus, {{Versus|10}}Fuscabat madidas nubilus imbre genas. Nec male: venturi solis mihi nuntius ille Obtigit; amissi nuntius alter erat. Quod facit hoc gratum est: I protinus, Angele, dixi: Longa mihi damni vel brevis hora mei. {{Versus|15}}Nectuntur scribendo morae? suffecerit istud Dicere vel sola, voce: MARIA dolet. Scribo tamen; sic cogit Amor: quamtumlibet udis Luminibus calami praepediatur opus, Quascunque aspicies charta squallente lituras, {{Versus|20}}Perlege; materna pondera vocis habent. Tertius affusas sol mundo eliminat umbras, Et madidam sparso lumine siccat humum. Cum mihi, sed frustra pedus suspiria rumpunt, Et Solyma amissus quereris urbe puer. {{Versus|25}}Sive diem numeres, seu tardae tempora noctis; Non caruit lacrimis ille, nec illa meis Saepe locum incusans, qui nos acceperat ambos, Venimus (exclamo) si duo, redde duos. Vel nato matrem, vel natum redde parenti: {{Versus|30}}Quodlibet hospitium, dulce duobus erit. Cur animis juncti tecto non jungimur uno? Heu! ubi pars nostri maxima, ''Christe'', lates. Haec ego dum gemebunda queror, subnixa fenestrae, Pallidaque aspiciens sidera, tristis eram. {{Versus|35}}Nimirum ut tacito pallentia sidera mundo Eniteant, summae fluminis unus abes, Pene (fatebor enim): caelo convicia feci, Ausaque sum verbis astra ferire meis, Astra, quid? inclamo: Reges duxistis Eoos<ref> Eous, matutinus, sive Orientalis; Graecis enim ἥως et ἕως ''aurora'' dicitur.</ref> {{Versus|40}}Ad cunas pueri, qui mihi natus erat: Ducite nunc matrem; nec enim male debita posco? Utque reor, parvum est, quod praeeatis iter Vix ea finieram, caelo indoluisse putabis Sidera, nube luas occuluere faces. {{Versus|45}}Ite, licet, stellae; confundite nubibus ora, Non regitur vestro lumine noster amor. Sidera bina tui, ''Jesu'', quaeruntur ocelli, Sidera maternam ducere docta ratem. Caetera quid memorem? seu primi vesperis umbras, {{Versus|50}}Seu loco tristitiae conscia facta meae? Reddita erant Solymo Paschalia munera templo, Coeperat et nota quisque redire via. Josephus comes inde viris, comes inde redibam Matribus: incertum, cui comes ipse fores. {{Versus|55}}Credula res amor est; male sed conjecimus ambo Inter et isse viros, inter et isse nurus Interea Ramae Gabaeque<ref>Rama et Gabaa sive Gabe, urbes, quae Hierosolyma Nazarethum revertentibus primae occurrunt: et Gabaa quidem Saulis.</ref> relinquimus urbes, Cissaeaque<ref> Filii Cis ortu, ac postea regio domicilio nobilis.</ref>, olim regia tecta, domos, Jamque propinquabam Macmas<ref> Macmus oppdulum quinto abs Jerosolyma lapide: quo vero simile est Mariam ac Josephum prima reditu vespera pervenisse.</ref>, fistique jubebat {{Versus|60}}Ultima pars lucis, primaque noctis iter. Cum mihi nescio qua subito formidine tactae, Incerto moestum vulnere pectus erat. Nec tenui gemitum: stabat quae proxima nobis, Quid subiti casus pectora turbat? ait. {{Versus|65}}Ipsa ego nil aliud quam formidare locuta; Suppressi lacrimis caetera verba meis. Scilicet hinc aberas, frustra quaerendus, JESU, Sive viros inter postmodo, sive nurus Fit clamor: gemitusque: feror circum anxia mater: {{Versus|70}}Acta est in lacrimis nos mihi: quanta fuit! Mane erat; egredimur flentes, Solymamque redimus! Tempestiva meis, heu, nimis illa malis! Quid facis o Solyme? quo te vesania raptat? Quo mihi commisso durior esse potes? {{Versus|75}}Infantem<ref>In purificatione quando ex lege oblatura filium in Jerusalem detulit.</ref> quondam dedimus tibi; furta rependis: Heu! mala perfidiae nuntia prima tuae! Dura sed est Solyme, nec nostris surda querelis Tangitur immiti condita rupe Sion. Affer opem, Jesu, incestamque revise parentem: {{Versus|80}}Pius mora quam lethum, te sine, fellis habet. Confiteor , quondam peregrinas visimus oras, Qua prope limosis Nilus<ref>Nilus Aegypti fluvius, qui et eandem alluvione sua oblimat fecundatque.</ref> oberrat aquis. Dulce tamen sic ire fuit, comes additus ibas; Exulis et nati mater et exul eram. {{Versus|85}}Sarcina pendebas collo, brevibusque lacertis Quam premeres matrem, tam leve pondus eras. At modo qua Solymae profugus statione moreris. Nec mihi, quae subeas limina, scire licet. Hinc Josephus abit; feror huc; clamatur, Jesu, {{Versus|90}}Sed loca, quod reddant, nil nisi nomen habent. Est aliquid (fateor) nobis locus adgemit: ille, Quam differs, matri ferre videtur opem. Interea, quas calco, viae ploratibus hument, Combibit et lacrimas quaelibet herba meas. {{Versus|95}}Ventum erat ad portas: qui stabat miles in armis, Multa mihi de te, multa rogatur anus, Addimus et faciles (si te modo viderit usquam) Quo citius nobis repperiare, notas. Bisseno puer est anno, violacea vestis, {{Versus|100}}De tenui filo; textile matris opus. Caesaries illi crispum flavescit in aurum, Depingit niveas purpura viva genas. Laetitiam vultu spirat; cognoscitur illa: Tolle fugam, nulla parte dolendus erit. {{Versus|105}}Illa libi visum templi circum atria, narrat: Egressum muris, altera narrat anus. Accrescunt curae: nunc huc, nunc dividor illuc: Ardor inexpertum nil sinit esse meus. Et modo per Solymae vicos, templique recessus, {{Versus|110}}Et modo mactandas quaereris inter oves, Excurro, surgunt oleis<ref>Mons olivarum.</ref> qua culmina: vel quae Golgotheus<ref> Golgotheus Calvariae mons ab Hebraeo Golgotha.</ref> siccis ossibus albet apex. Quin Zachariadae<ref>Zachariades Joannes Baptista a Zacharia patre.</ref> quoties latebrosa recursant Tesqua, illuc etiam me novus ardor agit: {{Versus|115}}Quis scit enim, mores num fors pertaesus iniquos, Ponere vis ista bis duo lustra casa? Effice, quidquid erit; partes veniamus in illas? Possumus et nuda ponere corpus humo. Et mihi mella placent, quernis sudantia truncis; {{Versus|120}}Quique litim gelidae proluit humor aquae. Ipsa comes veniam; nec me spelaea movebunt, Antrave crudeles sueta fovere lupus Nimirum sylva, si quis lupus accubat ista, Hospitio accepit mitior esse tuo. {{Versus|125}}Nec nocet hic serpens, nec virus lusibus apta Vipera<ref>Habitabit lupus cum agno, et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis, et in caverna reguli qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Isa., 8. ''Quod quidam ad tempus referunt, impletumque aiunt ad litteram in Joanne Baptista, qui puer in desertis habitans, leonibus ac serpentibus innoxie colludere solitus fertur''.</ref>, quo quemquam laedere possit, habet, Ipsa ego poma legam, summis pendentia ramis Et plenae carpam dulcia fraga manu. Sic agimur votis: quantus, dulcissime, nosti, {{Versus|130}}Sis mihi nunc Solyma perditus Urbe, dolor, Et dolor et timor est: auget timor ipse dolorem, Dum tam falsa animus, quam mala certa timet? Seu quis Pontificis, seu Praesidis atria narret: Haec mihi sunt ipso nomina dura sono. {{Versus|135}}Seu quis Maltacidem<ref>12. Maltacides Archelaus, Herodis Infanticidae ex Maltace conjuge filius.</ref> Solymaea viderit aula: Maltacides nostri causa timoris erat. Interdum timui, ne quod sine matre vagaris, Causa tuae fuerim forsitan ipsa fugae. Parce precor, puerum tractavi viribus impar; {{Versus|140}}Caetera femineae non valuere manus Quod primum gelidae sensisti frigora brumae, Straminea recubans vix bene natus humo: Quid potui genitrix? genitor sic jusserat edi, Idque tuum fuerat jussa sequentis opus, {{Versus|145}}Attamen et madidos siccavi flentis ocellos, Et tepido fovi membra tenella sinu. Lac quoque molle dedi: panem crescentibus annis, Et quidquid potui reddere mater opis. Debueras aliam, puer, ascivisse parentem: {{Versus|150}}Ancillae officio vix bene digna fui. Atque utinam ancillas inter modo! forte petenti Porrigerem prompti candida liba manu. Haecque tibi tradens, puer et pulcherrime, matre Quo sine, subjicerem, quo sine matre fugis? {{Versus|155}}Hic remane paullum, matremque accersero; dicar Hoc, ancillarum quae tibi cunque favet! Interea lacrimis, dum scribo, perpluor oras Vixque capit jussas uda tabella notas: Solatur Joseph (socio nam scribimus illo) {{Versus|160}}Mox erimus plures: nec puto, fallor, ait, Effice nos plures, lacrimis, precibusque petite, Et penitus toto corde recepte mihi. Sic faveant Genii, caeli laetissima turba, Sed proe jam lacrimas maesta videre meas, {{Versus|165}}Sic mihi succrescant majora ad vulnera vires, Golgotheo quando monte sequendus eris. Sic mihi parcat Amor, donec te funere perdam, Deque tuo nostrum, transeat hasta latus. Sic mea supremo claudatur Epistola voto. {{Versus|170}}Quod cupiam vultu matris amante legi. Vel puer ad matrem fugitive revertere: vel me, Quo properas, Domini more venire jube. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Jephtias Jephte.== ''Argumentum'' Jephte ''Galaadites qui Ducis inter Israeliticos nomen famamque obtinuit, cum adversus Ammonitas dubio Marte pugnaret, victoriam voto pactus est. Deo scilicet immolandi, quemcunque primum, a caso stratoque hoste revertens obvium habent. Accidit autem, ut filia ejus unica (quam quidam ''Seilam'' appellant: nobis autem a patre ''Jephtiada'': seu ''Jephtin'' appellare placet) prima in occursum parenti victori gratulabunda processerit. Quod ubi advertit ''Jephte'', gravis eum subito dolor et poenitudo invasit, utique voto, de quo jam memoravi, obnoxiam. ''Quamobrem contravenire non ausus, de nece et victima, quam in sacrificium, atque obtenta victoria pretium erat, filiam admonet: similiter haec religione paterni voti aucta, pareti sese ultro permittit. Nihilominus binos menses postulat, obtinetque, quibus per Sylvas errabunda cum sodalibus, primum juventa sua florem, propero fato occupandum, deploret. Dum haec agitat, sensimque dies elabuntur: sub extremum mensis secundi hanc Epistolam ad patrem scribit: in qua infortunium suum exagitans rationes adfert, quibus paternum animum emolliat et de cruenta sententia retrahat. Caeterum utut fuerit, statuto tempore venturam se pollicetur, jugulumque ferro oblaturam, ut nova victima ad aram procumbat'', Judic. 11. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Jephtias Jephte symbolum.jpg|450px]] Lepus, timidum natura animal, atque adeo in fugam pronum. In hoc ''Jephtiadem'' agnosce, nemora inter et saltus pavidam: sibique mortis effugium per Epistolam quasi captantem, utrique lemma convenit. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; — Si forte salutem''<br> ''Cursus meta ferat. '' <hr> <poem> Quae tibi ''Jephtiadis'' signatur Epistola voto, Venit ab umbrosis Galaad<ref>Galaad regio trans Jordanem, ipsiusque terrae promissae limes. Ad orientem, montosus, ac nemorosus: quem Jephte e tribu Manasse oriundus incoluit, unde et Galaadites dictus est.</ref> illa jugis. Causa viae justa est: venit oratura salutem, Quae nunquam insonti jure negata fuit, {{Versus|5}}Forsitan incultam mirabere fronte papyrum? Albaque pulvereas vellera passa notas. Da veniam genitor: fatis agitamur iniquis: Quam trahimus, vitae convenit iste color. Nimirum occursat lethi feralis imago, {{Versus|10}}Pallidaque in vultus transvolat usque meos. Otia seu sylvis, seu fontibus otia captem, Fata mihi sylvae, fata loquuntur aquae. Est locus, unde tibi nunc scribimus, obsitus umbrae: Plurima quae viridem taxus opacat humum. {{Versus|15}}Alta quies illic, circumque silentia lucum Horrificant: nullas esse putabis aves. Sola sibi raucum defuncto compare turtur Adgemit: ut media caetera nocte silent. Illa suo, nostro sed et adgemit illa dolori, {{Versus|20}}Erudit et gemitus ad mea fata suos. Ah! quoties dixi: turtur gemebunda, quid usque Concinis infaustum praefica carmen avis<ref>Praefica apud antiquos mulieres erant conductitia ad lamentabilem cantum ciendum in funeribus.</ref>? Scimus, et ille mihi cantus fatum occinit; ille Sanguinolenta mei vota parentis habet. {{Versus|25}}Interea quamvis lethi niger ingruat horror, Sylvque conspestus terreat atra meos; Saxa tamen miserata meas sine crimine poenas, Molliri nostris edidicere malis. Nam quoties clamo, toties nemus, antrique clamant; {{Versus|30}}Meque silente silent, meque gemente gemunt, Ero etiam durae plangant mea funera cautes? Cautibus ipse pater durior unus erit? ''Jephtias'' infelix! meliori digna parente, Si tam saxosum pectore robur habet! {{Versus|35}}Vincimus? an contra necdum pater exuit iram? Et revocat patrias in sua jura fibras; Vincimus, o genitor: succedunt taedia voti, In tua quae charus pectora versat amor. Forsan et absenti succlamas: filia vive: {{Versus|40}}Vive, nec unius funere perde duos. Cum fatis conjux cessit, tibi, teque relicta Dimidia genitor parte superstes eram. Quo rapimur? culpa est, caedem voluisse: quid ultra Urgemus pavidas ad fera jussa manus? {{Versus|45}}Novimus Abramidem<ref>Abramides Isaac ab Abramo, sive Abrahamo patre ita dictus.</ref>; jugulum mali praebuit ensi; Quod pater incepit, rescidit Ales<ref>Gen. 22.</ref> opus. Quid facis? exclamat: vibratae parce securi: Sta, voluisse sat est, nuntius Ales ait: Fundere quem properas, non haec sitit ara cruorem; {{Versus|50}}Respice, quae petitur victima, dumus habet, Constitit hic aries implexus cornua dumo: Hic jussam effuso sanguine tinget humum, Non ego sum tanti: verum hac sub imagine mortis Erigor, et votis blandior ipsa meis. {{Versus|55}}Namque sub occasum lucis, cum forte vagarer, Qua prope Masphatico<ref>Maspha sive Masphath, regio trans Jordanem, ad radicem montis Hermon Jephte patria, ''Judic. 11.''</ref> sylva recedit agro, Protinus exiliens nemoroso cerva recessu, Me petere adversam; nec hostis erat: ''<small>(vocabulum in hoc versu omissum?)</small>'' Constitit ut propius, juvit spectasse: ditique {{Versus|60}}Detinuit vultus molliter illa meos. Circum colla fuit maculosi velleris; illam Excipias labem, caetera lactis erant. Hanc ego cum primo dubitarem stringere: Jephti, Stringito, de nostris una sodalis, ait. {{Versus|65}}Quis scit, an haec patrium tinctura est sanguine cultrum? Nempe quod olim aries, hoc quoque cerva potest: Stringo feram; sequitur non indignata, ligari; Mollius ut traherem, serica zona fuit, Ex hoc (crede mihi) sacros nutritur in usus, {{Versus|70}}Si quando letho sufficienda meo est, Ah! quoties blandae dum tergora mulceo cervae, Implevi lacrimis talia verba meis! Indoleo, pia cerva, tibi! qua parte minetur, Quaque ruet, nescis, in tua colla mucro! {{Versus|75}}Quod tibi sit cervix collo maculosa, futuri Indicium certe vulneris ille gerit. Grande tamen caedis pretium tibi: crimina tolles: Quaeque insons per se filia vivat, erit. Quidquid id est, timeo: lacrimaeque per ora cadentes {{Versus|80}}Vicini tacitum funeris omen habent, Perditus es, genitor: quid voto crimen obumbras Esse pius, fuso sanguine, nemo potest. Consule, quas leges naturae scripserit ordo: Ille mihi justa plus quoque parte favet {{Versus|85}}Fallimur? an casus populum servaverit hostis; Unaque, quam perdat, Galaaditis ero? Profuerit pater externis; ego filia caedar? Reddita victori cantica, crimen erunt? Ah! utinam tunc, cum tectis exire paternis {{Versus|90}}Mens fuit, haesisset pes mihi fixus humo! Artubus aut lassis violenta febre stetissent Languida virgineo tunc mea membra thoro: Quae male fefliva pulsavi tympana dextra, Debuerant bellis insonuisse tuis. {{Versus|95}}Non erat ille sonus victi praenuntius hostis: Ille sonus vere bella moventis erat. Nec tamen aversor mortem, votumque retracto Sufficit exiguae copia facta morae. Quam gero, non tumulum, connubia postulat aetas: {{Versus|100}}Carpitur ante fuum flosculus iste diem, Si mihi ''Jephtiades'' patria colluderet aula, Fortia qui magni facta referret avi: Depolitis certe majori parte querelis, Inciperet noster mitior esse dolor. {{Versus|105}}Viveret o utinam mater! fera jussa parentis Molliret lacrimis forsitan illa suis. Sed frustra est: perstat dura sententia patri: Sanguine, quo facta est, dissoluenda fides. Nulla mora est, genitor: venio tibi victima: tinget, {{Versus|110}}Quem mihi donasti, jam tua tela cruor. Ante oculos araeque meos, cultrique nefandi; Ante meos oculos in patre tortor adest. Deprecor hoc unum, tibi cum nova victima sistar, Casura ad patrios sanguinolenta pedes. {{Versus|115}}Ultima plectendae libes pater oscula natae, Lenibunt poenas scilicet illa meas. Forsan et adjicies jam formidabilis ense: Quod facio, constans filia, perfer opus? Quem prius ira tulit, pietas nunc sustulit ensem; {{Versus|120}}Ammonibus<ref>Ammon, unde Ammonitae populi erant Israelis adversarii, ex Loth et minore ejus filia oriundi, quos Jephte profligavit.</ref> gravis hic, hic tibi mollis erit: Viderit iste Deus, qui nunc mea pectora versat Atque umbrae placidus fit precor ille tuae. Forsitan ista refers, lacrimis tingentibus ora, Et gemitu medios impediente sonos: {{Versus|125}}Ipsa ego disponor; reditumque ad patria tecta Apparo, tecta oculis mox rapienda meis. Interea Nymphae, charaeque valete sodales, Admisse memores sed tamen este mei. Excurrisse domo, nimium fatale puellis: {{Versus|130}}Altera Jacobias<ref>Jacobias, Dina a Jacob patre ita appellata: qua progressa ad Ludorum spectacula, a Sichemo Hemoris Hevas principis filio oppressa est. ''Gen. 4''.</ref>, altera plector ego, Hoc ades o Thamarilla<ref name="b">Thamarylla et Aegle pro nominibus sociarum filiae Jephte hic sumuntur.</ref>, meis comes addita fatis, Et fida sepeli corpora caesa manu. Tu quoque postremis consors ploratibus Aegle<ref name="b" /> Huc confer lacrimas, ultima dona, tuas. {{Versus|135}}Pluraque vaticinor; venient huc moesta, puellae, Agmina, Galadii flosque decusque soli: Pars calatho violas, pars candida lilia fundet: Pars teneri sparget nostra sepulcra rosa, Quaque per umbrosas valles protenditur Hermon<ref>Hermon mons Galaaditidi regioni adiacens, amoenis hinc inde vallibus.</ref> {{Versus|140}}Ibitur in tristes, annua festa<ref>''Exinde enim'' (ait sacer Textus) ''mos increbuit in Israel, et consuetudo servata est, ut post anni circulum conveniant in unum filiasIsrael, et plangant filiam Jephte Galaaditae diebus quatuor,'' Judic. 11.</ref>, choros Tympana pulsabunt, male quae pulsavimus olim: Conveniunt fatis scilicet illa meis. Populus est illic denso pulcherrima ramo; Illa meum scripto cortice nomen habet. {{Versus|145}}Popule, vive precor mea post quoque funera: quamvis Tristior atrata conspicienda coma. Quaeque udo inscripsi funebria carmina libro, Fac crescant titulis officiosa meis, Atque utinam sylva quoties spatiabitur illa, {{Versus|150}}Scripta Manassaeus<ref>Posteri Jephtae ex tribu Manasse oriundi.</ref> perlegat ista nepos. ''Jephtias infelix, florenti nubilis aevo,'' ''Concidit ad patrios victima caesa pedes.'' ''Fecit et hoc genitor, fecit quoque filia: causam'' ''Haec necis occursu praebuit, ille manum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Anna Tobiae. == ''Argumentum'' ''Fuit ex tribu Nephtali ''Tobias'' vir fidei ac pietatis, quam fortunae pertinacia clarior: quippe qui subacta Palestina a Salmanasaro Assyriorum Rege, ita in exilium cessit, urbemque Ninivem incoluit: ut contra infortunium validus, nunquam animum ab eo, quod aequum justumque erat, deflexerit. Caeterum caecitate ad summam rei familiaris inopiam adjecta, cum pecuniae meminissit, quam alias apud Gabelum contribulem deposuerat, eo filium Tobiam mittere statuit. Cum autem Gabelus in Rages civitate Medorum domicilium haberet, quaerendusque viae ductor et comes esset; Historia prodit Raphaelem Angelum sese ad id muneris obtulisse, talemque se gessisse, quanquam simulato nomine, habituque. Igitur rebus constitutis dant se in iter: sed cum ambo tardius quam promiserant, reverterentur (siquidem Tobias cum Sara consobrina Raguelis filia matrimonium contraxerat) parentes de ejus salute solliciti varie agitari, tum vero maxime ejus mater ''Anna irremediabilibus lacrimis flere coepit''. Quae quidem hac Epistola angores suos et lacrimas filio exhibet, simul oblectat, ut, si quid penes eum pietatis adhuc supersit, parentes anxios omni metu eximat, et quam primum expeditis negotiis domum revertatur.'' Tob. 10. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anna Tobiae symbolum.jpg|450px]] Vinea, quam aspicis effractis avulsisque fulcris humi repentem, ''Tobiae'' parentes exhibet, luctu prostratos: emisso videlicet, nec adhuc reduce filio, quem ''senctutis suae baculum'' vocitabant. Quam utrobique verum! </poem> <hr> ''Sine stipite languet. '' <hr> <poem> Te tua, ''Tobiade'', mater lacrimabilis ''Anna'', Ultra pollicitum tempus abesse queror: Limine cum primo stares abiturus, et illic Exciperes verbis ultima jussa meis, {{Versus|5}}O mea lux! dixi; si te pia cura parentis Tangit, fac redeas ad mea vota celer. Tu quoque complexus inter, lacrimasque parentis Exiguo dixti talia verba sono: Nec dubita, mater, reditus me cura lacessit, {{Versus|10}}Et tuus huc etiam sponte reducet amor. Tempora fac numeres: cum plena coiverit orbe Luna, viae finis, quae modo coeptat, erit. Luna, semel, totoque iterum semel orbe coivit; Nullaque de reditu nuntia fama tuo. {{Versus|15}}Ah melius, qui te peregrinas nummus in oras Expulit, intacta delituisset humo. Non tibi quas absens calamo, transmitto, querelae, Coepissent tantas in mea damna moras. Aureus ut multis fuerit, qui protulit aurum; {{Versus|20}}At nobis certe ferreus ille fuit. Cur sileam? gemino currunt mihi lumina fonte, Inque abeunt similes ora soluta modos. Heu! ubi lentus abes? Cur te dimisimus unquam Nate, dolor matris; nate, parentis amor? {{Versus|25}}Non erat, infelix repetenda pecunia tanto Pignore; tu nobis omnia solus eras. Quid faciam? quo sola ferar? caecove parenti Te sine quis posthac suppeditabit opem? Mater anus, seniorque pater, sine viribus ambo; {{Versus|30}}Ille suum fatum sustinet, illa suum. An tibi vis scribam, quis pectora concitet aestus, Udaque quam crebris ora rigentur aquis? Finge tibi, matrem scissa tunicaque comaque Lugentem nati funera? talis ego. {{Versus|35}}Adde quod et genitor, quantumvis lumine cassus, Plus solito affligi se quoque nocte gemit. Scilicet exul abes: quem cum domus una teneret Jucundi nobis luminis instar eras. Ah! quoties pater exclamat: quid fecimus ipsi; {{Versus|40}}Divitiis potior natus habendus erat. Vive, licet, quamvis rapuisti lumen, hirundo: Magna, sed antiqui signa doloris habes. Plus mihi ''Tobiades''<ref>Tobias ab hirundine obcaecatus est, de quo sic habes c. 2. ''Contingit autem, ut quadam die fatigatus a sepultura, veniens in domum jactasset se juxta parietem et obdormisset. Et ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super oculos ejus, fieretque caecus.''</ref> absens nocet: ille tenebras Condensat; nostrum surripit ille diem. {{Versus|45}}Haec genitor: justa mater turbatior ira Condemno nimia credulitate senem, Quid facis? inclamo: nunc nunc circumspice mente. Quo per distractas spes tua venit opes, Funera curabas, vivos ut condere posses; {{Versus|50}}Heu miser! illa tui meta laboris erat: Fortior ille tamen redituri tempora nati Praecipit: et questus temperat ille meos: ''Anna'', quid in luctum fereris lacrimabilis? inquit: Cur sic immodicis fletibus ora rigas? {{Versus|55}}Mitte queri, quem sic frustra ploratibus urges, (Singultus Precor o! comprime) vivit, ait. Nec reor hoc falso: ductoris provida certe, Ut credam virtus, sedulitasque facit. Quin et vaticinans, venturaque tempora doctus {{Versus|60}}Longa tibi vita: stamina nenda canit. Nimirum stabili properantibus ordine fatis Ille meos oculos comprimet, ille tuos. Interea tamen usque tui me cura fatigat, Et placidam dubius non sinit esse dolor. {{Versus|65}}Non aliter flatu turbantibus aequora ventis, Fluctuat incerta quassa phaselus aqua, Non aliter validis segetes Aquilonibus horrent, Et laevis in madidi canna palude tremit. Quid quod scire avidus causamque modumque morarum {{Versus|770}}Multa sibi fingit suspiciosus amor? Nam modo Gabelum mordacibus increpo verbis, Nec prohibet reditus forsitan ille tuos. Forsitan at fato Gabelus cessit, et inde Cogeris incertas ire, redire vias. {{Versus|75}}Fallimur? an Sarae<ref>Sara Raguelis filia et consobrtna Tobiae septem viris tradita fuerat. Qui prima nuptiarum nocte ab Asmodaeo daemonio strangulati sunt. ''cap. 6.''</ref> forsan connubia captas: Heu mihi funesta flebiliora tuba! ''Tobiade'', moneo: Sarae connubia vita; Ne sanguineus funera jungat Hymen. Urgeat hoc ductor quam vis, Raguelque: parentem {{Versus|80}}Fas mihi sit, dicas, consuluisse prius. Interdum timui, ne, dum transmittitis amnes, Ore necaturas acciperetis aquas. Nec timui frustra: juvenem prope fluctibus haustum Nuper fama fuit: quique referret, erat. {{Versus|85}}Membra lavaturus juvenis descenderat, inquit, Qua Tigris<ref>Tigris fluvius Assyriam perluens, a velocitate sic dictus: quod cum feram vel sagittam, quam etiam Medi Tigrim appellant, fluctuum rapacitate imitari videatur.</ref> primas porrigit amnis aquas. Cum subito exiliens metuendo corpore piscis, Ore minax, praedae visus hiare tuae. Extimuit juvenis, totoque expalluit ore, {{Versus|90}}Frigidior tacta tunc quoque factus aqua. Et periturus erat, sociam nisi protinus alter, Qui comes astabat, voce tulisset opem. Addidit et fellis<ref>Fel piscis a Tobia sepositum Archangeli jussu, ''fel'' enim ''valet ad ungendos oculos, in quibus fuerit albugo, sanabuntur,'' cap. 6.</ref> tractas de viscere partes, Lenimen castis utile luminibus. {{Versus|95}}Subjeci tacite mecum: opportuna marito Fellea quantumvis, ista medela foret. Erigor interdum, nostrisque offensa querelis Accuso lacrymas fortior ipsa meas. Saepe videns caelum puro spectabile Phoebo, {{Versus|100}}''Tobiades'' dico, si valet, ipse redit. Et cur non valeat? subdit pater: ah! valet, inquit, Et reducem media suspicor esse via. Talibus erigimur dictis primasque subinde Capto tui reditus officiosa notas. {{Versus|105}}Monte minor collis, campis sublimior aequis Stat prope, qui Medium<ref>In Rages civitatem Medorum.</ref> Niniva<ref>Ninive urbs Assyriorum, in qua Tobias exul domicilium habebat.</ref> pandit iter. Hunc ego conscendens molli proclinor in herba. Lataque prospectu metior arva meo. Nec lacrimae prohibent, illis quantumlibet uda {{Versus|110}}Longius assueto lumina nostra vident. Inde ego quas longe venientes conspicor umbras, ''Tobiadem'' credo protinus esse meum. Fallimur ah! quoties! quoties mendacia dixi, Exemploque nocens sum prope facta tuo! {{Versus|115}}Vidimus hesterni sub primam vesperis horam Ire canem, Domini signa sequentis erant. Ut vidi, ut solita coepi compellere voce, Laetaque complosae ligna dedere manus! Constitit attonitus: falsam me denique sensi! {{Versus|120}}Qui tecum exierat<ref>Sic enim cap. 6. ''Profectus est Tobias, et canis secutus est eum'' et cap. 11. ''Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat.''</ref>, non fuit ille canis. Indignor, fallique pudet: jam jamque parabam. Quae solet iratus promere verba dolor. En canis hoc timuit; vel ut hoc timuisse putarem, Obliqua fugit longius ille via, {{Versus|125}}Sic ubi fera dies fusco decedit Olympo, Claraque lassatis sol juga demit equis: Moesta domum repeto: suspiria crebra sequuntur, Quamque premo, lacrimis humet arena meis. Utque domus tetigi primum moestissima limen, {{Versus|130}}Et strepitum inserti clave dedere fores. Obvius accurrit genitor, gressuque labascens: ''Anna'' quid? (exclamat) quid precor ''Anna'' refers? ''Tobiades'' rediit? suspiria reddimus? illa Nempe negaturae pondera vocis habent. {{Versus|135}}Nec mora, congemimus, lacrimaeque per ora cadentes Inque sinum, rigui fluminis instar eunt, Et tu lentus abes; nec te promissa reducunt, Quique tuo forsan pectore friget amor? Huc revoca gressus: precor o miserere tuorum, {{Versus|140}}Per lacrimas oro, per mea jura patrum. Rumpe moras vel dede neci? par poena parenti est, Seu mors, seu longae, quas trahis usque, morae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Mariamna Herodi.== ''Argumentum'' Herodes ''Ascalonita domo Idumaeus, cum per Mariamnae nuptias, quae ex Assamonaeis, et Machabaeis genus ducebat, Judaico sceptro inhiaret; idque initio aliquamdiu vafre dissimulasset, tandem gloriae et sanguinis appetens animus, virus, quod fovebat, nec sine crudelitatis facinore profudit. Nam primo Hyrcanum annis gravem, ac Pontificem summum apud Judaeos, nec non ''Mariamnae''avum ex Alexandra filia interfici jubet. Tum Aristobulum ''Mariamnae'' fratrem primam adhuc intra juventam: Hyrcani in Pontificatu successorem per insidias aquis suffocat. Exinde vero ''Mariamnam'' quoque conjugem, quasi veneficii accusatam carceri mancipat, morte postea, uti contigit, mulctandam. Cum igitur ''Mariamna'' id per satellitem intellexisset, ex carcere hanc ad ''Herodem'' Epistolam scribit, in qua ferociam ejus ac barbariem accusando, graviter conqueritur. Filiorum item Alexandri et Aristobuli, quos ex eo tulerat, et juniores relinquebat, infortunium deplorat: lugetque tam barbaro patre natos, a quo ipsimet quoque postea in judicium et capitis poenam accersendi forent. Ut ut sit affirmat, se quidem libenter, quando ita necesse esset (quamquam per summum nefas) mortem oppetere. Denique ''Herodi'' infelicem exitum a diras non tam imprecatur quam veluti vaticinando denunciat: quod utique evenit, turpi atque infelici morte defuncto, ''Josephus Salianus tom. 6. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Mariamna Herodi symbolum.jpg|450px]] Cupido sive Hymenams, qui Nuptiarum Deus apud veteres habitus est, seposita ad latus taeda et arcu, lanium hic agit: simulque ''Herodem'' exhibet, ''Mariamnae'', quam sibi conjugio copulaverat, interfectorem. Quippe etiam interdum in amore dolus est; et ne fallaris. </poem> <hr> ''Stringunt quoque serica fauces.'' <hr> <poem> Perlegis? an feritas prohibet tua? perlege, sunt haec Ultima damnatae verba notata manu. Infelix ''Mariamna'' tibi male nupta marito, Judice te moriens in tua facta queror. {{Versus|5}}Nec queror; humana quod te prece posse moveri Forte putem; pectus tigridis intus habes. Da veniam pietas animi vetus hospita; cogit Si modo succensens aspera verba dolor. Proderis, ''Herodes'': tua te per facta revelas, {{Versus|10}}Semina sanguineae nil nisi mentis alis. Non te terra tulit, qui sylvis horret Idume: Te rupes, saevae te genuere ferae. Pene manus calamum excussit: quid inania, dixi, Et frustra duro scribimus ista viro? {{Versus|15}}Sed cum perdiderim sceptrum, fratremque<ref>Aristobulum.</ref> patremque<ref>Alexandrum, vel si mavis Hyrcanum Pontificem Mariamnae avum.</ref>: Mox etiam vitam; perdere verba leve est. Scribimus, atque utinam venis mucrone reclulis, Exiret jussus in mea scripta cruor! Nimirum quam mitto, meo livere cruore {{Versus|20}}Debuit, et factis charta rubere tuis. Da breve scribendi spatium, scelerate; rubebit Tinctus et a nuptae caede libellus erit. Sed male quo rapior? quo me dolor ultimus urget; Tempestas animo non sedet aequa meo. {{Versus|25}}Illa dies nocuit, qua juncta foedera dextra Contraxi, in thalamos uxor itura tuos Non aliter saevo accipitri sine felle columba. Non aliter rapto jungitur agna lupo, Non ego peccavi: suasit connubia mater, {{Versus|30}}Et male succensas praetulit illa faces. Quid? quod et Hyrcanus mitra gravis auctor, et annis Annuit; arbitrium neptis habebat avus. Tuque fefellisti, blandis sermonibus usus: Quem gereres, vultus non erat ille tuus. {{Versus|35}}Scilicet occulti genialis imagine taedae, Prcensabas avida regia sceptra manu. Quidquid id est (fateor) pudor est placuisse tyranno, Teque feram verbis detinuisse meis. Vos quoque, vos mecum Solymae peccastis amicae. {{Versus|40}}Quae mihi porrecta membra locastis aqua Cum gemmas digitis, cum tortile crinibus aurum, Festaque nubenti vota daretis herae: Saepius illacrimans (memini) suspiria traxi: Nec mihi, nec patriae candidus Hymen erat. {{Versus|45}}Quod petit, ''Herodes'', nil est nisi regia Judae, (Veraque sum vates) sceptra cruorque meus. Nec differre diu placuit, quin sanguine fuso Pollueres foedi non tua sceptra manu Prima secuturas intercadis hostia caedes {{Versus|50}}Hyrcane<ref>Hyrcanum Pontificem per calumniam necat Herodes; quasi scilicet fugam meditantem, et regnum, Malesi Arabis ope ambientem.</ref>, et nudam sanguine tingis humum, Inde, scelus; (justo desunt sua verba dolori!) Occidis et patriae, frater adempte<ref>Aristobulus Mariamnae frater anno aetatis 17. dum juveniltur sese balneo oblectat jussu Herodis, sed quasi per ludum, aquis suffocatur.</ref>, meae. Aestus erat; gelidae formoso gurgite lymphae Apta nataturo stagna locumque dabant, {{Versus|55}}Hunc petis infelix, viridisque in margine ripae Ponis humi vestem: corpora flumen habet Heu! male quo ferris? latet isto proditor amne, Et tenet occultas insidiator aquas. Scilicet occumbis: liquidi sub imagine ludi; {{Versus|60}}Et crevit lacrimis alveus iste meis. Quid referam, quoties thalamos suffoderis astu. Reddiderint viduas et tua jussa nurus<ref>Plurimos Nobilium e medio tollit.</ref>? Ah! quoties dixi: stricto praeluditur ense Si nescis, fatis, o ''Mariamna'', tuis. {{Versus|65}}Cum ferit hinc sepem, circumque arbusta feturis Quod libi nunc timeat proxima myrtus, habet; Forte aderant nati<ref>Alexander et Aristobulus Herodis ex Mariamna filii.</ref>: feci et hi, dolor! hostia vivunt Casura in fraudes sanguinolenta tuas. Quid facimus? moestae charissima pignora matri, {{Versus|70}}Materies lacrimis sola pianda meis. Quid facimus? stabant strictis amplexibus ambo; Cum matri abreptos, longius ire jubes. Perfide, et hac etiam saevis pietate? quid illis Heu! sine matre pater? nil nisi tortor erit, {{Versus|75}}Flent gemini: rapimur, genitrix charissima, clamant: Senserunt duri perfida jussa patris. Nec mora complexu, madidisque recepimus ulnis, Strinximus et tepido corpora bina sinu, Ite boni, et memores matris, jussique paterni {{Versus|80}}Inferias animae justaque ferte meae. Attamen, heu! vereor (Superi removete, quod intus Cor pavet, et dubio succutit ossa metu) Ite boni, et si quid properantius ordine fati Vos etiam turbo patre furente petat. {{Versus|85}}Matris ad exemplum generosae occumbite morti, Et vita et regno clarius istud erit Flecteris, ''Herodes''? an, quo mox omnia vultu Excipis, et siccis perlegis ista genis? Cur dubitem, arescunt oculi tibi, pumicis instar: {{Versus|90}}Et cor, quod silices saxaque vincat, habes, Regius interea vultu moerente satelles Venit, et oppositae lumina fixit humi, Protinus agnovi, quid moesta silentia ferrent; Occultus tunica ferreus ensis erat. {{Versus|95}}His mea muneribus connubia regia donas? Sic tibi sum vilis, sic tibi visa nocens? Qua merui culpa virus sparsisse putari, Felleaque infida pocla dedisse manu? Ipse tibi virus; te praeter, causa nocendi {{Versus|100}}Nulla; venenato cor tibi felle natat. Ah utinam? dolor est, sic saevo occumbere letho. Et turpem titulum mortis habere meae. Nec tamen ita moror: sic Judas<ref>Judas Machabaeus cum fratribus varia ab hostibus per dolum passus est.</ref> praelia movit: Et similis magnis area cessit avis. {{Versus|105}}Aspice: sic Jonathas<ref>''Jonathas'' per speciem amicitiae exceptus, Ptolomaide a Tryphone interficitur.</ref> occulto proditur hoste, Inque Tryphoniacas incidit ille manus. Notus et Abobides<ref>Ptolomaeus filius Abobi Simonis gener, cum Judaeae regnum affectaret, socerum cum filiis convivio exceptos interemit.</ref> socerum fratresque necavit, Sanguine constructas inficiente dapes. Est ego nunc, ne forte parum Assamonia<ref>Utique ex Assamonaeis et Machabaeis oriunda.</ref> credar, {{Versus|110}}In patrias clades ultima gentis eo, Quidquid erit, moriar: sed, ut altae prodiga mentis Pectora, queis victor, quo fremat hostis, habet, Insequar auctorem (sic me volet ire Tonantis Ultio) sanguineis umbra timenda comis. {{Versus|115}}Percurres<ref>Herodes a Mariamnae conjugis morte in furorem actus est.</ref> pavidos lymphata voce penates, Ut solet affuso currere Baccha Deo. Clamabis modo tolle faces, modo vulnera tolle: Sum reus, oppressae conjugis ultor adest, Attamen incassum; nil proficientia fundes {{Versus|120}}Verba, stat immota vindicis ira manu. Jamque minuta parant<ref>Obiit enim foetenti ac pediculari morbo; suis omnibus gravis juxta atque exosus. </ref>; ibi foedam examina mortem: Debetur vitae terminus ille tuae. Forsan et in tumulo pereat ne fama sepulti, Aut hoc, aut simili carmine notus eris. {{Versus|125}}''Hic jacet ''Herodes'': tumulum execrare Viator:'' ''Despue, foetorem nil nisi terra tegit'' ''Neu lethi mirere genus: qui funere multos'' ''Mersit, et a multis jure necandus erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Dorothea Theophilo.== ''Argumentum'' ''Saeviente in Christianos Maximiano, ferunt Caesareae, Cappadociae oppido ''Dorotheam'' virginem extitisse prosapia nobili: quae, quid in hominem supra aeatem et sexum virtus posset, egregie ostendit; nam tum ab Apricio Praeside Diis sacrificare juberetur, eo usque processit, ut nec deliciis, nec suppliciis tentata, a fide recesserit. Et vero inter cruciatus dixisse affirmant, eapropter tormenta nihil se habere: quod iis videlicet, aditus sibi in coelestes hortos at vireta patesceret, ubi pomis at rosis deliciaretur. Cum autem id temporis, utique Februario mense, aspero gelu solum rigeret, plures id joculari risu excepere: quos inter ''Theophilus'' juvenis Causidicus dixisse fertur: Transmitteret ad se, quas jactabat hortorum delicias ac fruges, si veras. Adpromisit ''Dorothea''. Quare jam capitis damnata, cum ad supplicii locum raptaretur: Angelus Ephebi in habitu cultuque recentes ei rosas ac poma obtulit. Illum ergo ''Dorothea'' cum hac Epistola ad ''Theophilum'' mittit: adhortans, uti ex munere reddito, fidem ipse quoque capesseret: quod et fecit, adeoque constanter, ut et mortem pro eo (''Dorotheae'' exemplum secutus) eodemque die, quo ipsa capite plexa est, generose ac fortiter obiverit.'' Surius Tom. I. Martyrol. Rom. 6. Febr.'' SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] ''Theophilus'' ad oblatam rosam sine mora in ''Dorotheae'' fidem concedit, ex Fuco mutatus quasi in Apem; quam scripsit Plinius ''lib.'' 21. ''cap.'' 11. rosis maxime allici et delectari. </poem> <hr> ::::'' — — — Tantus utrinque'' ''Urget mellis amor.'' <hr> <poem> Quae nova ''Theiophilo'' transmittit charta salutem, ''Dorotheae'' casti pignus amoris habet, Perlege quodcunque est, et aperto tange canistro Elysias inter mitia poma rosas. {{Versus|5}}Neve reformides hybernae tempora brumae; Neu dicas magicae, quod damus, artis opus. Pone metum; tortis hic nulla venefica rhombis Saevaque Thessalico<ref> Thessali Graeciae populi, incantationibus at veneficiis olim famosi.</ref> carmine fallit anus. Esto, aer gelidis Aquilonis inhorreat alis, {{Versus|10}}Duratamque alta sub nive claudat humum. Hoc terrae vitium est: facies nitet altera caelo Nec nive, nec duro laeditur illa gelu. Illic purpurei circum pascuntur Amores, Vernaque pacatis otia rebus agunt. {{Versus|15}}Illic perpetuo vestitur gramine campus, Nec riget excussi spina relicta rosa, Credere si dubitas, quae mittimus inspice poma, Quaeque tibi Angelica dona feruntur ope. Nam quid ego sileam? capitis damnata trahebar, {{Versus|20}}Inque meis oculis lictor et ensis erant. Cum subito cuneos inter, turbamque frementem Aliger aspectus constirit ante meos. Candida vestis erat, picto circumdata lymbo, Arte velut Phrygia<ref>Phryges minoris Asiae populi, pingendi acu olim peritissimi: unde et similium vestium artifices Phrygiones appellati.</ref> sutilis ornat acus. {{Versus|25}}Aurea subductam mordebat fibula pallam, Qualis ad excursus pingitur ales Amor, Lactea frons illi, compti sine lege capilli, Transierat pomi fusus in ora rubor. Et prior ille mihi dubitanti scribere, dixit, {{Versus|30}}Scribe: dabit victas id tua jura manus. Novimus hunc; plus est quam nomine<ref> Theophilus, id est, amans Deum.</ref> notus amator. Mollia pacatae femina mentis alit, Utque iit hoc verum (quantum reminiscor) habebas Jam tunc ora sacro nomine digna tegi. {{Versus|35}}Da veniam, primae si scribimus acta juventae: Forsan et hic aliquid, quod juvat, esse potest. Vix mihi bissenas messes numeraverat annus, Cum prima incipiens corda momordit Amor. Nec malus ille fuit: caelesti scilicet arcu {{Versus|40}}Quae mihi distrinxit tela, salutis erant. Ex hinc foeminei coeperunt taedia cultus: Taedia singultu saepe notata meo. Nil mihi cum speculo, cultu formosa videri, Ista inter multas ultima cura fuit. {{Versus|45}}Clausa domo, laterique latus conjuncta parentis, Davidicam<ref> S. Hieronymus Psalmos Davidicos valde Virginibus commendabat: hinc ad Laetam de institutione filiae, ''Turpia'' inquit, ''verba non intelligat, Cantica mundi ignoret: adhuc tenera lingua Psalmis dulcibus imbuatur.''</ref> didici sollicitare chelym. O quoties medios rupi singultibus hymnos: Verbaque per lacrymas haec sonuere meas! Urimur, o Jesu! carpunt praecordia flammae {{Versus|50}}Inque tuos thalamos me sacer ardor agit. Quando erit, ut niveis Hymen cireumstrepat alis, Meque tibi casto foedere jungat Amor? Audierat mater: feliciter ureris, inquit, Filia; sed monitis cautior esto meis. {{Versus|55}}Tuta late; juvenesque procul vitare, memento: Et cave ''Theiophili'' nomine quisquis erit. Ut formae illicium, speciosaque nomina gestet; Adversum Christo subdolus urget iter: Credis et hoc nobis? optavi supplice voto, {{Versus|60}}Ut tuus ex vero nominis esset honor. Falleris, adjeci; quem nobis rere timendum, Adde morae modicum, mater, amandus erit. Nomina<ref> Theophilus, id est, amans Deum, uti supra annotavi; Dorothea vero, id est, donum Dei.</ref> junguntur, quondam jungemur et ipsi. Sic meus hinc nobis omnia captat Amor. {{Versus|65}}Ludor: an adversis incumbis navita remis? Inque necaturas praecipitaris aquas? Quo ruis infelix? quo te malus abripit aestus! Siste ratem, vento non volat illa suo, Verbosas lites, clamosa negotia tractas, {{Versus|70}}Censerique ista primus in arte cupis. Quid tibi cum caulis, causa si deficis una, Quae rigido sursum discutienda foro est: Mitte malas lites suntne ista negotia tanti, Ut, dum alios servas, ipse perire velis? {{Versus|75}}Inspice: sanguinea pendentis ab arbore Christi Quae nova concipias jura, volumen habet. Nec tibi turpe puta, Christum coluisse: cruento Quantumvis trunco vile pependit onus. Turpe Jovem coluisse fuit: cui turpiter usto {{Versus|80}}Cum Veneris placuit crimen, adulter erat. Scilicet in stuprum simulato arsisse juvenco Dicitur, et nivea factus adulter ave<ref>Poetae fabulantur, Iovem in taurum transformatum Europam Phoenicum Regis filiam, et in cygnum Ledam Laconii Regis uxorem corrupisse.</ref>. Vincimus? an monitis necdum tractabile pectus. Duraque quod filicum robora vincat, habes? {{Versus|85}}Christe, tuo tinctas rupisti sanguine cautes: Unum non poteris perdomuisse virum: ''Theiophite'' ah! quid ages? quae mittimus, inspice poma, Ingrati maculi pectoris illa rubent, Caetera quid referam? jurantia scribere verba {{Versus|90}}Pene animus malo, quo caperere, fuit. Sic quondam inscripto Cydippe<ref> Cydippe Virgo astu Acontii, se illi in uxorem pacifici visa est perlecto carmine, quod pulcherrimo pomo Acontius inscripserat: hi autem duo versus inscripti traduntur: ::''Juro tibi sane per mystica sacra Dianae,'' ::''Me tibi venturam comitem, sponsamque futuram.''</ref> prodita pomo, Venit in Idalias praeda cupita plagas. Haec ego vel cultro, liquido vel desuper auro Scripsissem faustas inter habenda notas. {{Versus|95}}Dorothea, ''hoc juro: vanas Jovis execror aras'' ''Quodque colis Numen, hoc mihi Numen erit. '' Jura licet contra moveas: laudata redirem Te conservato si rea fraudis agat. Scilicet est aliquid, meditatis fraudibus uti; {{Versus|100}}Si, quem tu fallas, perdere nolle fuit. Interea dum scribo,fremit mugitibus aer; Excussa est gremio littera pene meo, Quid facis, o Borea? violentos comprime flatus, Si nescis, una plus mihi parte noces. {{Versus|105}}Justa peto? motam retinet moderantius auram Annuit et votis mitior ille meis. Quin etiam obducto scribentem velat amictus Aliger, et coeptum perfice, dixit opus Nil tibi sic venti, quamvis per nubila currant, {{Versus|110}}Officient, pluvia nec gravis imber aqua, ''Theiophile'', ah! quid agis? nullum sit in omine pondus: Frangor, et articulo dextra tremente labat. Nimirum quoties mihi nomen Apritius exit; Terreor, et tacitus succutit olla pavor. {{Versus|115}}Nempe tibi si fingis aprum, truculentior illo est: Fulmineo quamvis dente timendus aper. Hic gladios, hic tela rotat, tonat igneus ore: Hic, quo te possis, perdere, fulmen habet. At cur haec paveas? cur lethi territus umbra {{Versus|120}}Castra fugis, primo vix bene tacta pede? Femina si potui ferrum superare tyranni, Tu vir ad exiguas commoveare minas? Pone metum: nostris mersus cervicibus ensis, Idem acie posita jam tibi mollis erit, {{Versus|125}}Forsiran et victrix adero cervice cruenta; Ocurramque oculis umbra benigna tuis. ''Theiophile'', ecquid adhuc dubitas succedere? dicam: Purpureis halat semita tota rosis. Quacumque ingredior, rident caelestia Tempe, {{Versus|130}}Laetaque perpetuo gramine floret humus. Da mihi te socium; dextram committe sorori Frater, et aeterni foederis adde fidem Hic ubi constiteris; non sunt mendacia, dices: Ille locus fuerat sanguine dignus emi. {{Versus|135}}Scribere plura cupit, quo nunc tibi scribimus, ardor: Sed brevis, heu! fati praepedit hora mei. Dextra tenet calamum, sed nudo lictor in ense Imperat abrumpi, quod modo tractat opus, Imperat et collo sparsos deducere crines; {{Versus|140}}Ne sistant gladii percutientis iter. Nuda humeros, genibusque minor, nova victima caeli, Libratam expedio mox ferienda manum, Haec est ''Dorotheae'' tibi nunc scribentis imago: Caetera qui scribat, ferreus ensis erit, {{Versus|145}}Atque utinam mortis nostrae spectator adesses, Inque tuis oculis exigeretur opus! Ut pius es, placidamque foves sub pectore mentem, Spectares madidis funera nostra genis. Et (puto) suspirans ipso mucronis in ictu; {{Versus|150}}Quae cadit, (adjiceres) vivere digna fuit. Vivere digna quidem, sed dignior ense recidi, Sicque Deo fusos evoluisse suos. Quod precor, hoc summum est, det ut oblita caede papyrus, Haec tibi sanguineis verba legenda notis. {{Versus|155}}''Lacte<ref> Lacteus orbis sive circulus, quem Graeci γαλαξίαν vocant, a lactis candore, sive stellis albicantibus. De quo Ovid. I. Metam. ::''Est via sublimis coelo manifesta sereno,'' ::''Lactea nomen habet, candore notabilis ipso.''</ref> olim caeli modo limina sanguine rorant;'' ''Quo noster praeiit calle sequendus Amor.'' Dorothea ''hac ivit et hac penetravit eadem'' Theiophilus: ''dux haec funeris, ille comes.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Elapis Iacobo.== ''Argumentum'' ''Habet amor laesus, maxime cum virtutis via ad Deum nititur, etiam in femina suos et gravissimos aculeos. Documentum hac Epistola traditur. Quippe Isdegerde Persarum Dynasta, Idolorum cultum qua blanditiis qua minationibus ac tormentis urgente ferunt: Nobilibus quempiam, cui ''Jacobo'' nomen, eo vecordia processisse, ut fidem, quam Christo et conjugi juraverat, regiae amicitiae posthabuerit. Quod statim atque uxor ejus, ampli animi foemina intellexit: vi doloris et facinoris atrocitate saucia, una cum socru hanc Epistolam scribere aggressa est. Atque in hac primo levitatis ac perfidiae maritum coarguit: divortiumque intenta, nisi facti poenitentia ad saniorem mentem redeat. In eum finem rationes proponit, quas amor conjugalis, praesertim laesus suggerit. Neque profecti incassum. Siquidem haec Epistola ita ''Jacobi'' mentem perculit, ut sine mora Rege adito, facinus retractaverit: etiam martyrium pro fide passus. Nam saeviente tyranno, quod se illusum cerneret, membratim caeditur, unde et ''Intercisus'' dictus est. Historia uxoris nomen subticet: sed quia ambo ex Elape civitate Persidis oriundi erant: hanc ''Elapim'', illum vero ''Elapidem'' versu appellare placuit. ''Niceph. lib. 14. Hist. Surius Tom. 7. Martyrol. Rom. 27. Novembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Elapis Iacobo symbolum.jpg|450px]] Veteribus fax accensa, conjugii, extincta vero seu inversa, repudii signum erat; per hoc patet ''Elapidis'' animas in maritum, quem Deo sibique pariter perfidum rejicit, sed felici eventu. </poem> <hr> ''Inversa premit, conversa resuscitat ignem.'' <hr> <poem> Scribimus ''Elapidae'' nuper dominoque viroque! Nunc tibi quo scribam nomen utrumque perit. Ne dominum appellem, servum te regia fecit. Admissumque virum, quem fleat, uxor habet. {{Versus|5}}Ah! utinam primum cum coepi scire quis esses, Admisique tuas nupta futura preces! Mors mihi pro thalamo funebria ligna dedisset, Pro cythara, moesta carmina ducta tuba. Quae fuit alba mihi nascenti, debuit hora {{Versus|10}}Ah! potius letho nigra fuisse meo: Ecquid enim tecum senos mihi profuit annos Vivere, si laesus crimine cessat amor? Dum tibi tradebar (memini) nova nupta marito; Fulgeretque sua lampade noster Hymen. {{Versus|15}}Fulgeat: o utinam! dixi; quoque ardet ab igne Non extinguendas nutriat ille faces. Tu quoque dicebas inter jurantia verba Cumque foret dextrae dextra juncta meae, ''Elapis'', hoc voveo, nostrum dum vivet uterque, {{Versus|20}}Ipse tuus semper, tu mea semper eris. Vivimus, ''Elapide''; nec sum tua: nec meus esse Ipse reus sceleris, perfidiaeque potes. Mentior? an falsum, spreta quod Numinis ara Diceris Arsacidis<ref>Arsacidae Persae olim dicti ab Arsace Rege.</ref> thura dedisse Diis? {{Versus|25}}Dicat in hoc utinam mendax, et crimine falsa Et nimium praeceps insimulasse virum! Sed non sum mendax; calami neque criminis nostri, Sed tua sunt lacrimis crimina flenda meis. Venit, Achaemenia<ref>Itemque Achaemenii ab Achaemene primo eorum Rege.</ref> tibi qui comes iverat aula, {{Versus|30}}Murcius, et tactum vix bene limen erat, ''Elapides'', dixi, quid agit meus? ille pudore Constitit, effusis ora rigatus aquis. Indolui pavitans, quamvis incerta quid esset: Sed quod tunc dolui, quodque verebar, erat. {{Versus|35}}Namque ubi detersis oculorum fletibus ora Solvit probrosos rettulit ille sonos. Rettulit, ut plena populis libantibus aula Arsere invitis impia thura focis. Alta nigrescebant nebuloso compita fumo: {{Versus|40}}Non thuris, fumus criminis ille fuit. Singula dum narrat, gemitusque in verba profundit: Eliciunt gemitus singula verba meos. Urgemus tamen effati: lacrimosa quid urges: Subdidit: o forti nubere digna viro! {{Versus|45}}Protinus exilui; et subito (sensisse putares) Annulus a digitis excidit ipse meis. Scilicet exosus fictae perjuria linguae, Proditor exemplo noluit esse tuo. Heu! ubi pacta fides? exclamo: ubi praestita Christo {{Versus|50}}Vota, sub arsuros vota ferenda rogos? Quo ruis, ''Elapide''? lacrimis tingentibus ora. Caetera me dicunt non potuisse loqui. Quin etiam exanguem, tenebrisque repente subortis Succiduo ad terram procubuisse genu. {{Versus|55}}Accurrunt famulae, gelidique aspergimur unda? Semianimem socrus sustinet ipsa nurum. Et mihi vive nurus, nurus o charissima, dixit; Jam (puto) perfidiae corrigit acta suae, Mortua (crede mihi) tamen ista voce revixi, {{Versus|60}}Redditaque est oculis lux, velut ante, meis. Quid tamen hoc prodest, oculis si laedor apertis, Et vel sic telum, quo feriamur, habent? Parvus ''Jacobides'', formosus imagine patris, Haerebat gremio sarcina moesta meo. {{Versus|65}}Inde per amplexus nostras effusus in ulnas; Quae tibi nunc, mater, funera flentur? ait, An pater occubuit? licuisset dicere recte! Proque sacro occubuit Numine; quanta forem! Ast alia in luctum causa deducimur: illa {{Versus|70}}Qua vivis, moesti funeris instar habet. Interea cupido tua facta ediscere nato, Reddidimus tristi talia verba sono. Mollis, ''Jacobide'', pater est tibi: jussa parentis Corrige: sic illi degener esse velis! {{Versus|75}}Quid fles? blande puer, meliori digne parente! Sunt tibi praestantes, quos imiteris, avi. Corpore parvus adhuc, sed sanguine crescis eodem. Errorem patris diluat iste cruor. Audiit, et nivei posito velamine colli, {{Versus|80}}Chara parens non me vox tua terret, ait. Ibimus, o mater: jugulum praebebimus ensi, Qui bene per patris pectus iturus erat. Est mihi, qui fosso currat de pedlore sanguis, Et bene non tinctam qui bene tingit humum, {{Versus|85}}Quid mihi tunc animi fuerit, cognoscere certe, Ni modo defleris tu pater esse, potes. Brachia miscuimus, blandeque per oscula nexi, Confudi lacrimas illius, ille meas: Quin age, chare puer, primis quoque fortior annis, {{Versus|90}}Quae pater extimuit vulnera, disce pati. Atque utinam mater jungat tibi! quoque maritus Non cecidit ferro, nupta puerque cadant. Plura quid hic referam? vellem cognoscere posses Quas modo sit nostrae forma, tenorque domus. {{Versus|95}}Flent famulae, moesta feriunt sibi pectora dextra, Inque domo lacrimas angulus omnis habet. Heu mihi! quam largus scribenti decidit imber? Illo, quem spectas imbre, litura venit. Quid facitis lacrimae? crimen delete mariti: {{Versus|100}}Quid mea non jussis charta madescit aquis: Scribere cessabam: cum nobis proxima socrus Accumulat socia tristia verba nota? Scribere, quid hic cessas, nurus o lacrimabilis? inquit: Scribe, ferat questus haec quoque charta meos. {{Versus|105}}Nate, dolor matris, malefausti praeda timoris, Quo tuus in ventos tam cito fugit amor? Haeccine sunt nostra solatia danda senectae; Haeccine sunt curis praemia danda meis, Parvus eras (memini) cum ficti fulmine belli. {{Versus|110}}Martyrio nobis erudiendus eras. O! quoties nudos tibi cum monstravimus enses, Risisti armatas militis ense manus. Ipsa ego te vidi, quo fortia fata subires, Ante aram curvo vota tulisse genu. {{Versus|115}}Qua bene coepisti, cur nunc male cedis arena? Cur tam dissimiles hic vir, et ille puer? Si fuit errandum, si sic: nobisque futura Non fuerant culpa fata priora tua. Ah! melius tibi prima dies, tibi summa fuisset: {{Versus|120}}Nate, fuit cunis aptior urna tuis. Scilicet innocuis artus, sine crimine membra, Et luctus fontem clauderet illa mei. Sic queritur mater, justoque armata dolore Sollicitat questus in tua facta meos. {{Versus|125}}Mobilis ''Elapide'', quo te tuus abstulit error? Verbaque promissis inferiora tuis? Qui meus hinc, cur non etiam meus inde redisti: Nuptaque sum reducis, sicut euntis eram? Tene feram pariterque reum, pariterque maritum? {{Versus|130}}Dicar ut infidi conjugis uxor ego? Devorer ante, precor, subito telluris hiatu, Ante vel excussi fulminis igne cadam. At melius! dextrum mihi cor salit? altera saepe Quod perdit, revehit altera saepe dies. {{Versus|135}}Quod Petrus admisit crimen, quas Magdala noxas, Ille suis lacrimis lavit, et illa suis. Nec tu primus eris, qui viso expalluit ense, Quem post visceribus condidit ipse suis. Auguror, hoc facies: isto mihi littera voto {{Versus|140}}Promicat in laudes ambitiosa tuas. Neu tibi servato titulos, praetiosaque fingas Nomina. ''Truncato''<ref>Fit allusio ad ''Intercisi'' nomen, quod illi a martyrio, uti supra in argumento memoravi, inditum est.</ref> gloria major erit. Sic nobis geminas crescent praeconia famae: ''Elapis Elapidae'' Martyris uxor ero. {{Versus|145}}At cupiam potius vibrato occurrere ferro, In tua cum saevus pectora lictor aget. Et mihi (si nescis) bullit sub pectore sanguis Et prope jam bellis invidet ille tuis. Ipsa ego, quando tuo stillantia tela cruore {{Versus|150}}Videro, clamabo: non satis illa rubent. Huc in nos veniant, et nuptae tangere donent Corpora ''Truncati'' sanguinolenta viri. Tunc erit, ut dicunt morientia conjugis ora, Verus Hymen nobis ultimus iste dies, {{Versus|155}}Fallor? an ambobus pulchro certamine fundis Augebit caesus funera bina puer? Augeas ah utinam! nobisque haec funera portet Candidus admisso Lucifer ortus equo! Si tamen is patri vivat, matrique superstes; {{Versus|160}}Qui socio tumulo corpora condat, erit. Ille memor causae; pro qua defungimur ambo; Inscribet titulo nostra sepulcra brevi. ''Hoc jacet ''Elapides ''tumulo, jacet ''Elapis'': ambos'' ''Edidit unus amor, condidit unus amor.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Theopista Eustachio.== ''Argumentum'' Eustachius ''(cui et ''Placido'' nomen ante baptismum) vir extitit subTrajano Imperatore, domi militiaeque clarus in paucis. Verum, ut se habent res humanae, cum bonorum omnium jacturam fecisset, statuit cum ''Theopista'' conjuge parvulisque liberis ''Agapito'', et ''Theopisto'' ex Italia in Aegyptum navigare, privatam illic vitam acturus. Sed ecce in via gravior et acerbior illum casus invadit. Si quidem ''Theopista'' primum perfidia naucleri illo surripitiur: tum et duo ejus filii in trajectione fluminiis leoni, ac lupo in praedam cedunt: qui tamen a pastoribus erepti deinceps intra eorum mapalia adolevere. Similiter ''Theopista'' lenoni impuro per caelestis vindictae prodigium surrepta est: quae exinde pro famula apud heram rusticanam, quindecim ipsos annos sese locavit; gessitque. Haec igitur cum de ''Placido'' quidpiam inaudisset, quem Caessar conquiri in Ducem adversus Barbaros jubebat: hanc Epistolam ad eum exarat; in qua quidquid sibi a raptu accederat, recenset. Tum et de filiis nonnulla attexit: quos primo a bestiis laceratos, ac ereptos postea obscura fama intellexerat. Hortatur ergo, ut exercitum moveat contra Barbaros, prius tamen se in laborum, imo et Martyrii (quod vaticinio assequitur) sociam adscisci poslulat. Nec vero fefellit eventus: Quippe procedente tempore ''Eustachius'', et ''Theopista'', itemque, filii qui sub patris vexillis merebant, cum in mutuam notitiam venissent: primo vincula cum et mortem pro fide, tauro aeneo candentique inclusi,fortiter oppetiere. ''Baronius Tom. 2. Martyrolog. Rom. 20. Septembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theopista Eustachio symbolum.jpg|450px]] Pes circini, unde digressus, revertitur, et orbiculum fingit; quo veteres Aegyptii Deum significabant. Sic ''Eustachius'' cum conjuge et liberis distracti primo, tum deinde rursus in unum coeunt; Deo utique per igneum taurum sacrandi. Bene illis, </poem> <hr> ''Redit labor actus in Orbem.'' <hr> <poem> Missa venit Phariis<ref>Pharus Aegypti insula.</ref>, male quas tentavimus oris Haec tibi captiva littera scripta manu Vix illa ''Theopista'' tibi noscetur; amictu Fortunae antiquum dissimulante decus. {{Versus|5}}Sed tua sum, quamvis versis ad tristia fatis: Et tua (quod superest temporis) esse volo, Perlege, nec grave sit nostros ediscere casus Scilicet hoc veri pondus, amoris habet. Nox erat in cursu, cum te praeeunte jubebar {{Versus|10}}Cedere possessae fihibus Italiae. Jussa domo cessi, natis comitata duobus, Qui mihi conjugii summa superstes erant. Quos eo non gemitus quae non suspiria fudi, Respiciens patrios, dum licet usque, lares! {{Versus|15}}Vcninius ad portum, navem conscendimus aegre Linquebat Latiam pes mihi tardus humum. Quo ruimus? tacito mecum sub pectore dixi: Quid Libycum infausta puppe paramus iter? Nauta fuit (memini) sed falso nomine nauta: {{Versus|20}}Fleverunt nati; perfidus hostis erat. Jamque ferebamur vento, quo parte Canopi Niliacas pomo devehit unda rates? Nescio qua subitos causa faciente timores, Qui fuit in fluctu, constitit ore color. {{Versus|25}}Scilicet infidus petitur mea forma simulque Panditur in curas area longa tuas. Exieram navi, positis in littore natis; Jamque manum nobis exhibiturus eras. Cum subito incumbens projecto navita conto, {{Versus|30}}Longius a ripa provehit ille ratem; Abstrahor, ''Eustachide'', clamo: sed turbidus aufert Nequidquam fusas ventus et unda preces. Perfide quid tentas? non sum sine vindice; fulmen, Quo superi castam me tueantur, habent. {{Versus|35}}Surdior ille freto nequidquam adversa moventem Pertraxit laceris in sua tecta comis. Ne metue: ex digitis aurum quod forte micabat Abstulit: ulterius nil habet ille mei. Quin scelus hoc rapuisse fuit: subitoque propinquam, {{Versus|40}}Quam pede tangebat, corpore planxit humum. Quid tamen hoc nobis frustra grateris? ab illo, Quod duxi vitae, tempore poena fuit. Nimirum famulas inter, damnata labori Brachia barbaricae pensa locandus herae. {{Versus|45}}Ah! quoties, madida dum torquo stamina dextra, Insoitae fusos comminuere manus! Ah! quoties saturis expressimus ubera vaccis! Et somnum pastas cepimus inter oves! Viderat hoc aliquis perculsusque illice forma, {{Versus|50}}Plus hic quam famulam vultus obumbrat, ait, Nec mora, conjugii sibi spem facit: ast ego contra, Quid tentas? quam vis jungere, junxit. Hymen. ''Eustachidae'' conjux dum prospera fata manebant: ''Eustachidae'' conjux exulis exul ero. {{Versus|55}}Interea dum pensa gravant, excudimus hymnos, Et varia duras fallimus arte moras, Est horti ad clivum vitro perlucidus amnis, Quem cingit densa populus alba coma. Saepe greges illic inter, subque arboris umbra, {{Versus|60}}Lassatae mollem praebuit herba thorum. Hic ego cum placidi starem prope fluminis undam, Heu! prope sum vultu territa facta meo. Et niger est; et habet, quod nux male saucia tingit, Cortice contractas inficiente manus. {{Versus|65}}Si me nunc videas, quae sim fortasse requires; Pauperis aut Mopsi forte putabor anus. Adde, quod et miserae ne fors minus esse liceret, Auxerunt curas pignora bina meas. Scilicet hic aliquis (redeunt ad lumina fletus) {{Versus|70}}Narrabat moesti tristia damna patris. Venerat; heu! genitor sub iniquo fidere natus, Et sua qui longum funera portet! ait. Venerat ad flumen, quod cum transmittere tentat, Atque efferre isto pignora bina vado. {{Versus|75}}Protinus inde lupum, sed et hinc properasse leonem Rettulit: in mediis dum pater erat aquis. Quid faciat? puer iste lupi, puer ille leonis Praeda fit; et frustra clamat uterque patrem. Non tenui lacrimas, castique exterrita, dixi: {{Versus|80}}Diripiunt avidae viscera nostra ferae! Falleris, adjunxit; morti sublatus uterque est, Et pastorali crescit uterque casa. Crescat, et hinc olim bellis majoribus apti, Ille meos luctus sistat, et ille tuos. {{Versus|85}}Hactenus exitium: sed nunc vaga fama susurrat: Caesareum castris te rediisse ducem. Imperat hoc Caesar<ref>Caesar, Traianus Imperator. </ref>, duc te perrumpere castra Sperat, et hostili vellere signa manu. Arma cape, ''Eustachide''; sed me prius ante vocata: {{Versus|90}}Non ego sum bellis surripienda tuis. Ibimus, et nudos tecum curremus in enses, Dignaque magnanimo conjuge nupta ferar. Quid tamen haec moveo? majores molior ausus, Pulsanda est magnis area major equis. {{Versus|95}}Neu me forte putes solo de nomine vatem, Accipe sincera dicta relata fide. Est locus, umbrosae qua se domus ultima valli Permittit, Fagis, Ilicibusque frequens. Haec ego cum nuper pastas de montibus agnas {{Versus|100}}Ad solitos adigo sole cadente lares. Substitimus pro more, crucis qua cortice Fagus Exhibet inscriptas relligiosa notas. Nec mora, nuda premens adductis pectora palmis Herbosamque genu supplicis instar humum {{Versus|105}}Ergone (succlamo) luctus et funera jungam? Virque mihi dempto fine carendus erit? Christe, per hoc uda quod crescit in arbore signum, Fac veniat votis mollior aura meis. Nec precor, ut niveo glomerentur stamina fuso; {{Versus|110}}Aureaque in longos fila trahenda dies! Redde mihi ''Eustachiden'', et si vis funera junge; Ille mihi melius funere junctus erit. Finieram: subitoque arbor mihi visa precantem Audisse, et mota dicta tulisse coma, {{Versus|115}}Quin etiam tacitam sensi lugentis in aurem Demitti blando talia verba sono. Mitte queri, ''Theopista'' prope est, quem voce requiris: Perfer; erit poenae meta modusque tuae; ''Eustachides'' vivit: vivunt duo pignora, nati: {{Versus|120}}Et modo sub patriis legibus arma gerunt. Arma gerunt? quando dabitur concurrere, et una Si fas non fuerit vivere, posse mori? Praecipit hoc animus: taurum<ref>Supplicium quo interiere, taurus fuit aeneus, igne succensus.</ref> succende, satelles: Debetur nostrae torridus ille neci. {{Versus|125}}Prima bovem insiliam, plusquam per cornua sacrum, Cujus terribilis spiritus ignis erit. Inde ego clamabo: laeti succedite: taurus, Igneus hic quamvis, nil tamen igne nocet. Atque aliquis posthac recolens haec funera, dicet: {{Versus|130}}(Sic mihi, nec falso vaticinatur amor.) ''Dispereunt nati, genitrix pater; attamen illic'' Sic periisse semel non periisse fuit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Ursula Cordulae.== ''Argumentum'' Ursula ''Dionoci Cornubiae regis apud Britannos filia, cum instructa classe ad Armoricos, Galliae populos,, qua oceano Occidentali alluitur, navigaret: secumque undecim millia Virginum duceret, contractis ibidem nuptiis, populum plusquam virorum facitura; alio derepente, seu maris aestu, seu potius Dei providentia, navigationis cursum et consilia divertit. Quippe naves vi tempestatis ejectae ad littus, qua Germanico mari Rhenus fluvius se affundit: cum in Molgam Pictorum, et Caunum Hunnorum piratas ad duces incidissent; gravis subito dimicatio coorta est: illis impure et hostiliter , his vero fortiter pro pudicitia, et fide certantibus. Quo factum, uti ad ferrum usque (dum utrinque pertinacia bellum geritwur) imo et ad internecionem res processerit. Cum autem has inter Virgines Cordula reliquis meticulosior sese pugnae et martyrio subduxissst; idque ''Ursula'' jam caelo cum Sodalibus recepta comperisset: hac Epistola illam ad constantiam hortatur. Quocirca adductis in medium palmis, quas reportarunt, hortatur, ut quam primum hostibus generose se prodat, neque oblatam arreptamque victoriae laurum, sibi aut eripi, aut in manibus effringi patiatur. Quod, utique die insequenti, ut optaverat ''Ursula'' evenisse scribit'' Baronius Tom. 4. Annal. Martyrol. Rom. 21. Octobris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Ursula Cordulae symbolum.jpg|450px]] Ovem viridi ostenso ramusculo allici trahique solitam scribit D. ''August. Tract.'', 26. ''in Joan. '' CORDULAM inspice, et haec virentibus Sociarum palmis attrahitur, ut impavida se morti offerat. Quam vere utrimque: </poem> <hr> ''Suaviter et fortiter'' <hr> <poem> Ursula mittit ovans de tot modo millibus uni: Caetera felici funere turba jacet, Fallimur, ah! summa caeli micat aurea turri: Cui modo desertae scribimus, illa jacet. {{Versus|5}}Perlege, quid dubitas? caelestes inspice laurus, Quodque auro scriptum nunc tibi venit opus. Nempe niger, castam calamo tingente papyrum Quo premitis, caelo non fluit iste liquor. Omnia luminibus, vel puro scribimus auro, {{Versus|10}}Quae tabo fusus scripserat ante cruor. ''Cordula'', quo raperis? juvat hic edicere casus, Castaque Virginea praelia gesta manu. Soluerat a portu ventis elata secundis Foeminea Armorico classis itura mari, {{Versus|15}}Jamque ferebatur remis, velisque per aequor Perque fatigatas fortior ibat aquas. Aeole, conclamo: fugientes siste carinas: Quem cupiunt naturae, non ego, ventus agit, Ventus agit nautis aptus, non aptus amanti {{Versus|20}}Candida servandae signa pudicitia? Vana peto, precibusque meis obmurmurat Auster. Et nimium placida prosperitate nocet. Fors aderat Divae effigies quod puppe ferebar, Ut facilis dubio duxque comesque mari. {{Versus|25}}Saepius hanc supplex, quo nos averteret aestus, Sum prece, accensis devenerata focis. Odimus ah! thalamos; ''Virgo'', da funera, dixi; Funeribus jungi noster anhelat amor. Irruat in classem Boreas, notusque procellis {{Versus|30}}Africus, et mediis cymba dehiscat aquis. Dulce erit, effracta pelago sub sidere puppe, Obruat impuras quo Cytheraea faces. Audiit, et subito discussam turbine classem Littore ab Armorico ventus et unda tulit. {{Versus|35}}Pro thalamo in gladios et funera mittimur omnes, Qua prope Rhenanas<ref>Rhenus fluvius Coloniam Agrippinam alluens, indeque circa Batavorum fines in tria cornua divisus, totidem ostiis in Germanicum Oceanum influit.</ref> dividit aequor aquas. Hunnorum<ref name="hun">Hunni et Picti piratae, qui Virgines in fide et pudicitia stabiles contrucidarunt: ad hos sit allusio in versu.</ref> hic acies, Pictorumque<ref name="hun" /> emicat ensis, Et plusquam pictos exhibet ille metus. Bella movent; missis resonat clamoribus aether: {{Versus|40}}Praedaque carnivoris cedit ovile lupis. Prima ego, quid frustra saevis, o barbare, dixi: In nos non blandus, ferreus esse potes. Haec ubi: vibratis densantur funera telis Et nova littoream victima plangit humum. {{Versus|45}}Pars ferrum media capulo tenus excipit ulna. Pars minor abscisso vertice caesa cadit. Est, cui districto patuerunt pectora telo: Est, cui virgineum transiit hasta latus. Erubuit Rhenus tumidusque a sanguine nostro {{Versus|50}}Currere purpureis in mare coepit aquis, Forsitan hoc aliquis, dum captat arundine pisces. Vidit et incoeptum dextra relinquit opus. Hoc igitur terris: agitur res altera caelo? Illic, quae meruit praemia, quaeque refert. {{Versus|55}}Palladia<ref name="pall">Nomina quarundam Virginum, quae cum Ursula martyrium subiere.</ref> accepto micat ille pulchrior ostro; Hic Saulae<ref name="pall" /> graditur juncta Britulla <ref name="pall" /> comes; Vidimus et lauros, sacro quas Marte relatas, Verenae<ref>Verena cum Essario juvene consanguineo navigaverat; quem et ipsa in caede pavidum verbo exemploque animavit, impulitque ad mortem fortiter obeundam. ''Lib. 4. Revel. S. Elisabethae Virg. c. 2.''</ref> divus suppeditabat Amor. Quid reliquas memorem, nivei quas codice libri {{Versus|60}}Spectavi rutilis emicuisse notis? Cum tamen evolvo, spatium sine nomine vidi? Nimirum summae funeris una deest Fert male castus Amor jacturam mortis in una; Et queritur factum sanguinis esse parum. {{Versus|65}}''Cordula'', quid dubitas? metus hic tib saevior hoste est: Heu! ubi, quam dederas in mea jura fides? Flesti discedens: flentemque animasse recordor; Cum mihi coepisti sic prior ore loqui. ''Ursula'', quo rapimur? thalami quid quaerimus ignem? {{Versus|70}}Ignis hic aequorea plus mihi friget aqua. Quam modo pro thalamo vellem succederet ensis! Virgineas caperent casta sepulcra comas. Hoc dixisse fuit: primo tamen agmine cedis: Solaque detractas fortia bella pati. {{Versus|75}}Ima puppe lates, quo te timor egit inertem: I nunc, et cupidae nomen amantis habe. Credor in hoc etiam? dum nos proscindret hostis. Huc illic media nave cucurrit Amor. ''Cordula'', quid latitas? cur sic bellum effugis inquit: {{Versus|80}}Jam Sociae palmam quam modo perdis, habent. Saevierant hostes, defunctaque corpora bello Tingebat fusus semisepulta cruor. Candidus emicuit rubris exercitus alis, Et tenues vitae; caetera nubis erant. {{Versus|85}}Ducimur extemplo magni sub tecta Tonantis. Et ''Virgo'' castas excipit ipsa nurus. Ardua luminibus clarescunt atria, et auro Cuilibet accincto lampades igne micant. Vulgus Hymen Hymenaee canit; pars, Io triumphe: {{Versus|90}}Pars liquidum accenso thure vaporat iter, Quaeque prius rigido tractarunt praelia ferro, Exornat fortes aurea palma manus, Nec deerunt terris sua gaudia: nempe supersunt Mittenda in varias ossa verenda plagas {{Versus|95}}Credis et hoc? maduit nostro quae sanguine tellus, Alterius<ref><small>''(omissa est nota?)''</small> </ref> nunquam funeris hospes erit. Ergo age, rumpe moras, vanumque expelle timorem. Ad sua te revocat praelia castus Amor. Quin et venturi felix certaminis augur. {{Versus|100}}Dimidia pinxit nomina scripta nota. Cor pinxit: reliqui fac nominis ordo sequatur: Fulgeat aurato ''Cordula'' tota libro. Sic erit: impatiens Amor aureus emicat astris, Qua tinxit liquidas barbarus hostis aquas. {{Versus|105}}Quid? quod et ille tibi chartam, laurumque virentem Deferet, ut palmae nuntia certa tuae. Nec mora, consistens tepefactae sanguine ripae Concinet Elysia fortia <small>''(vocabulum deest?)''</small> tuba. Cordula ''Virgineae plusquam millesima turbae'' {{Versus|110}}''Pars decies, domito laeta pavore redit, '' ''Plaudite hic reduci, geminavit ''Cordula'' festum: '' ''Paverat illa minus, fecerat illa minus.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ''Finis Libri primi. '' =Liber II.= ==Epistola I. <br>Aglaë Bonifacio.== ''Argumentum'' Aglaë ''Romanas inter nurus formae elegantia ac divitiis praepollens, cum primam juventam ''Bonifacii'' (quem ut oeconomum domi alebat) amoribus atque illecebris implicuisset: vita in melius mutata, conquirendis diligentissime Martyrum reliquiis operam suam, et opes locare coepit. Igitur ''Bonifacium'', tradita illi ingenti vi pecuniae in Ciliciam misit: regio haec est minoris Asiae, ubi Simplicianus Praefectus quotidiana in Christianos ferocia exasperabat. Verum cum diutius illic, quam abiens promiserat, haereret: hanc ad eum Epistolam scribit, in qua conqueritur de nimia tarditate. Cum autem inter scribendum edocta fuisset ab Angelo, ''Bonifacium'' fidei Christianae accusatum attineri in carcere, eundem ad constantiam et martyrium hortatur. Inter alia vero illud maxime rogat, uti corpus suum Romam deferri curet per suos: quod ipsum quoque comitibus.ac famulis, qui cum eo discesserant, sedulo commendat. Nec spes ea, et votum frustra fuit. Quippe ''Aglae'' et ''Bonifacii'' corpus recepit, et eidem templum ac sepulcrum, prout ante voverat, magnificentissimum condidit: delecta sibi ad ejusdem Martyris corpus sepultura.'' Surius Tom. 3. Martyrologium Rom. 14. Maji. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Aglae Bonifacio symbolum.jpg|450px]] Excifam trunco arborem abs radice nouo virgulto pullulare vides? Et vides Martyrem in funere validum, ipsa videlicet injuria lucro, et gloriae cedente. Quocirca recte illi attribuas, quod arbori Lyricus vates Lib. 4. Ode 4. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ab ipso'' ''Ducit opes, animumque ferro.'' <hr> <poem> Gratulor, incolumi Cilicas adiisse carina: Plus aequo reditum sustinuisse, queror. Scilicet hunc primo signarat Cynthia cornu, Et prope jam plenis tota refulsit equis. {{Versus|5}}Quidquid id est, paterer; si, pro quo mitteris isthuc. Quis mea, nescires, pectora torquet amor. Ah! nimium mora longa mihi, quae gaudia differt. Et figenda sacris oscula Martyribus! Accidit dubius nostris moeroribus angor, {{Versus|10}}Quae possit tantae causa subesse morae. Quid statuam ignoro: vetuit fortasse quod opto Miles? an istius nil ibi mercis erat, Non semper leporem capias, venatibus apta Quamquam adigas celeres per juga summa canes, {{Versus|15}}Saepeque nec piscem; quamvis humentia lina, Et tibi piscosis pendeat hamus aquis. Fallimur, o! Tarso<ref>Tarsus urbs Ciliciae caput, ubi Bonifacius a Simpliciano praefecto primum captus, tum deinde martyrio affectus est.</ref> quam primum es redditus urbi, Ille locus tabo sanguinolentus erat. Interdum timeo, quamvis exosus utrique, {{Versus|20}}Ne te foeminea compede nectat amor. Ah! peream potius, quam me haec injuria laedat Dicar et infido foemina lusa viro, Quid? damnata prius rursum te praelia vincant? Et quod jurasti, ventus et aura feret? {{Versus|25}}Tune peregrinae dum fors blandiris amicae, Dissipet illa meas, quae male dantur, opes? Dona ego transmittam; donis peregrina fruetur? Vilior et turpi pellice Martyr erit? Quid facis? heu! castae frustra operare sorori? {{Versus|30}}Cor dolet, atque ira mistus abundat amor! Quid tamen haec moveo? melioribus uteris armis, Et spolium de te nulla Cilissa<ref>Cilissa, mulier e Cilicia ortu.</ref> tulit. Utque si hoc verum, clausa servatur in arca Promissa testis scripta tabella tui. {{Versus|35}}''Hactenus insanisse sat est'' (hoc pagina signat) ''Turpiaque Idalio colla dedisse jugo. '' ''Hoc, ''Aglae'' voveo nullus, qui pectora nobis'' ''Quam Christi posthac ignis adurat, erit. '' Haec ego dum relego, scriptae do basia chartae, {{Versus|40}}Saepe sono tenui, dico; tabella, places. Neu dubitem, subito praeterquam murmure famae Constitit Angelico teste relata fides. Ut vidi, ut sensi pavidum sub sidere pectus! Mobile sic placidis sternitur aequor aquis. {{Versus|45}}Vincimus, exclamo: quem coram cernimus Ales (Nec fallor) palmas praecinit ille tuas, Hic rate te Cilicas tetigisse fideliter oras; Et Tarso exceptum, nuntius Ales ait. Ardua prostabant furnis tabulata theatris, {{Versus|50}}Moestaque sanguineo pegmata structa foro. Circum ences, cultrique; ferus circum undique lictor; Et nova sub gladio Victima Martyr erat. Ausus es amplecti, pulchroque fluentia tabo Pectora, complexu pressa fovere tuo. {{Versus|55}}Quin etiam tepidum labris suxisse cruorem Diceris, et sacris erubuisse notis. O! mihi qualis eras hoc timidus murice: talis Fac redeas; ''Aglae'' congruit iste color. Aliger hic contra; faciet ''Bonifacius'', inquit: {{Versus|60}}Et novus effuso sanguine Martyr erit. Martyr eris? vellem tecum licuisset adire Sic bene casaro victima juncta forem. Quin melius fosso flueret de pectore sanguis. Quam lacrima in culpas rursus itura meas! {{Versus|65}}Et mihi sunt vires, structo concurrere ferro: Plus me, quam quisquam crederet, urget amor. Nil moror aut dentes ferrati pectinis, aut quas Lictor suffossis unguibus urget acus. Nec pice, nec rutilo succensos igne lebetes {{Versus|70}}Cor pavet, aut quidquid Praesidis ira coquit. Interea quoniam te solum haec praelia poscunt, Incipe, sed forti; bella movere manu. Perfer et obdura: metuendae cuspidis hastas. Mollia ceu plumae verba, portat Amor. {{Versus|75}}Quin facito ut dicas quoties mucrone Satelles Saeviet; hoc ''Aglae'' jussit obire modo. At potius ''Christus'' jussit, fusoque cruore Suscitat ignavas ad sua bella manus. Quod si forte tibi reddatur Epistola, quando {{Versus|80}}Lictores inter sanguinolentus eris: Hanc cupiam tepido perfundi sanguine: pactam Adstruet haec melius rubra litura fidem. Ipsa ego cum manibus, labrisque adpressero, dicam: Pro Christo fusus quam bene sanguis olet! {{Versus|85}}Interea famuli comites, quos misimus una, Este, precor, vestne turba fidelis herae. Compolsitum corpus ''Bonifaci'' insternite puppi, Quam Phrygia illusus vestiat arte tapes. Addite purpureis carchesia candida velis. {{Versus|90}}Perque ratem liquidus munere fudet Arabs. Ut venti aspirent, remis quoque pellite navim? Et facite, ut modici denatet illa mora. Ipsa ego procurrens, qua se Tybris<ref>Tyberis seu Tybris celeberrimus Italiae fluvius, qui urbem Romam praeterfluens, exinde duobus ostiis modico spatio diremptis, in mare mediterraneum evolvitur.</ref> ostia pandunt, Spectabo placitae signa notamque ratis. {{Versus|95}}Et quaecunque procul venientia, videro vela? Vela tamen rubea conspicienda nota: Clamabo, meus est navi ''Bonifacius'' ista: Jam vehitur Martyr, qui prius emptor erat. Nec mora, votivis ardebunt cinnama flammis; {{Versus|100}}Ibit et in longas excita Roma vias. Cum prope constitero, sacros affusa per artus Adjiciam modici talia verba prece: Da veniam, frater; caeloque recepte sororem Respice, et aeterna foedera junge fide. {{Versus|105}}Jactabas abiens te Martyra; risimus illud: Corrigitat risus exitus ipse meos. Nec deere votis sublimibus alta columnis Templa, tibi Paria construet arte labor. Ardebunt illic prascindae lampades auro, {{Versus|110}}Inque laboratis thura cremata focis. Tunc tibi subjiciam, ''Bonifaci'', has incole sedes, Sed mea fac tecum molliter ossa cubent, Quin etiam inscripto lucentia marmora versu Ultima defuncti Martyris acta ferent, {{Versus|115}}''Siste, Viator, iter: jacet hac ''Bonifacius'' urna'' ''Occubuit Martyr, qui prius emptor erat.'' Hic Aglae vicina, fuit peccasse quod olim,'' ''Corrigit hoc tumulo frater, et illa soror.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Anthusa Chrysostomo.== ''Argumentum.'' Ioannes ''cui cognomentum'' Chrysostomo'', ob auream in dicendo facundiam inditum fuit, cum sanctioris vitae desiderio teneretur: deserta Antiochia et forensibus negotiis, ubi viduarum causas agitabat, matrem viduam ac sororem juvenculam relinquere statuit. Quod cum fecisset imo et in abditiora quaedam loca penetrasset, asperioris vitae gratia: ejus soror, quam hic ex matris nomine ''Anthusam'' sive ''Anthusen'' vocamus, hanc ad illum Epistolam scribit. In qua primum matris orbitatem et lacrimas suas exponit: tum deinde in nimias ejus corporis afflictationes invehitur: rogans ut sibi temperet, seque cogitet non solitudini, sed publico natum esse; unde et sibi Chrysostomi cognomentum adsciscere aliquando debeat. Quamobrem hortatur, ut relicta solitudine quam primum Antiochiam, ad rerum magnarum captandas occasiones revertatur.'' Metaphr. Niceph. lib 3. c. 2. Martyrol. Rom. 14. Septembris et 17. Januarii: quo die Translationis ejusdem festum praecipuo cultu observatur. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anthusa Chrysostomo symbolum.jpg|450px]] Ut leonem Chrysostomus cruce in terram depacta domat: ita et ipsum morbus; pertinacior. Nam ex eo secessum? publico mutare cogitur, exinde ''Chrysostomi'' nomen concionando habiturus. Adeo, hic quoque verum quod sane <small>''(?)''</small> quidam dixit: ''plumbeam esse sanitatem, morbum aureum''. Sive quod Poeta cecinit: </poem> <hr> ''Dant vulnera vitam.'' <hr> <poem> Quos questus, germane, dolens fert pagina, mittit Hos tibi eum chara matre relicta soror, Tesqua petis certe viduis invisa, diserto Ante quibus studio mite levamen eras. {{Versus|5}}Profuerint doctae quidnam, modo scimus, Athenae: Ut fugerent, solos erudiere pedes. Qua prodesse parens voluit, male proditur arte, Et patitur telis vulnera facta suis. Quo fugis, ah frater: cur sic modo deseris urbem? {{Versus|10}}Et saxa<small>''(?)''</small> sylvosis rupibus antra petis? Si lacrimas quaeris, latebra male quaeris in ista: Exhibet has animi nuntia charta mei. Collige, sic melius qui nobis depluit imber, Inque tuos vultus, et tua saxa cadat. {{Versus|15}}Interea quae prima sequar, vix anxia novi: Multa dolenda soror, plurima mater habet, Illa mihi nuper lecto subnixa jugali (Forsitan at vobis excidit iste locus) Singultus ducens, oculis quoque tristior udis {{Versus|20}}Materno tales edidit ore sonos. Durus<small>''(?)''</small>, ''Anthuse'', frater tibi: durior idem (Fas sit vera queri<small>''(?)''</small>) filius iste mihi est. Nempe ''Secundiadem''<ref>Secundiades Chrysostomus hic dicitur, a Secundo patre: ad cujus nomen fit allusio.</ref> mentitur nomine: nobis Dum vixit conjux, ille ''Secundus'' erat, {{Versus|25}}Ille ''Secundus'' erat, quo fortunata marito Perstabat patriae forsque decusque domus Laedimur, ''Anthuse'', potuit succurere frater: Sed mihi quam dederat, prodidit ille fidem. Confiteor , volui retinere; at abire volentem {{Versus|30}}Nec potui lacrimis continuisse meis. Addidimus precibus thalamum quoque: nempe sedebam Quo me nunc thalamo, nata sedere vides. Indeque suspirans multoque interlita fletu, Admovi validas in mea jura preces. {{Versus|35}}Ibis? et o cui me miseram, cui nate, relinques. Desertae posthac quis mihi fautor erit. Quas ego tunc lacrimas, quae non suspiria fudi! Quam patuit curis area lata meis! Constitimus tamen: et curarum pondera, pro te {{Versus|40}}Maternus viduam ferre coegit amor. Saepe mihi quando thalami simulacra redibant Tolle tuas, dixi, pronuba turba faces. Qui mihi natus adest, vultuque animoque parentem Sustinet: ille mihi conjugis instar erit. {{Versus|45}}Fallimur, heu nimium! conjux prius orba marito, Nunc etiam nato deseror orba parens. Fleste feros animos; puerum quo fovimus, uber, Non te tam duri pectoris esse sinit. Da breve maternis spatium ploratibus; illos {{Versus|50}}Mox ubi desiero fundere, funus ero. Corpore ab exangui, fugiunt viresque, colorque Vitaque plus justa dimidiata colo est, Surdior ille tamen, faxo quoque durior omni Restitit, et potuit dicere triste vale. {{Versus|55}}Dixerat haec: gemitus successit; flevimus ambae. Si me amas, lacrimas finge videre meas. Sr me amas (nec enim solita meus ire moratur Lege dolor) lacrimis dum capiare meis. Quid? quod et hae nobis plus uno flumine currunt? {{Versus|60}}Has profugus frater, has mea damna movent, Nam quid ego referam crescentia prima juventae Tempora, praeceptis instituenda tuis? Quid Paphias artes memorem, queis saepe doloso Protulit in salebras tractus ab hoste pudor? {{Versus|65}}Nos sumus imbelles, doctas neque, frater, Athenas Vidimus, aut Pauli grande tenemus opus. Tu mihi dicebas: (memini) soror optima, cautum, (Livet iter glacie) ferre memento pedem. Quam sapies! pietas si casta instruxerit annos, {{Versus|70}}In tua virgineas ferre sepulcra comas! Confiteor, verba haec animum movere sororis: Castaque jam nobis tela vibrabat amor. Quid tamen hoc prodest, si te privata magistro, Quid faciam ignorem, quodve sequamur opus, {{Versus|75}}Interea dum lentus abes, servatur imago Tradita, fraternas pignus amicitiae. Lilia stant circum pictis fulgentia limbis: In medio magnae Virginis ora nitent. Hanc specto, teneoque manu, pressisque labellis {{Versus|80}}Solvimus in tales saepius ora sonos: Diva, precor (quam saepe!) tuis qui militat aris, Frater, fac voto militet ille meo. Quid procul excurrit? redeat: monstrabimus hostem, Clarior unde suo Marte triumphus eat. {{Versus|85}}Hic matris dolor est, timor hic meus: hostis uterque: Sed reditu fratris victus uterque cadet. Sunt, quos ille domet tota felicius urbe: Plus et Orontaea<ref>Orontes fluvius Antiochiam alluens.</ref> quos bene tingat aqua. Hunc repetit damnosus ager, qua Cassia<ref>Casius mons idolorum cultu et superstitionibus famosus, quem Chrysostomus concionibus suis expurgavit.</ref> circum {{Versus|90}}Stant juga, barbarico Numine sueta coli. At forsan dum scribo, magisque magisque recedis, Antraque dumetis horridiora tenes. Est rupes praerupta, cui specus accubat, isthaec Diceris invisi saxa subisse laris. {{Versus|95}}Hei mihi! quam vereor, ne sic novus incola saxi, Tam lapis evadas, quam lapis ipsa casa est. Saxa super recubas: pluvio caput imbre madescis: Carpis et aestivum vertice nudus iter. Adde, quod herbarum summas depascere frondes {{Versus|100}}Diceris, et gelidae nil nisi potus aquae. Jam stomachi<ref>Stomachi doloribus, quos in dia et frigida potu contraxerat, per totam vitam afflictatus est.</ref> vis fracta labat, renuitque medelam; Heu! ne commissi poena fit illa tui, Genua labant, macies exsuccos contrahit artus: Si videam, qui sis forsan, et unde, rogem. {{Versus|105}}Interdum timeo: mediis vagus incola sylvis, Ne fias rabidas forsitan esca ferae. Quid tamen haec moveo? quid saevos ungue leones, Fulmineove truces dente veremur apros; Te viso fugiunt, forsan squallore figurae: {{Versus|110}}Forte (putem) quod et his plus feritate noces. Parce tamen: dolor illa movet, germane paternus Non sinit esse ubi tam fera corda vigor. Exierat sylvis<ref>Ferocientem leonem sola cruce in terram depacta domat, et interimit.</ref> nuper leo dente cruentus, Vicinam late depopulatus humum. {{Versus|115}}Incultus squallebat ager; circumque jacebant Ossa cruentato semisepulta solo. Ausus es ire tamen metuendaque bella ciere Stipite, transversa cui trabe robur erat. Crux fuit una tibi, ferroque potentior ensis {{Versus|120}}Hanc panxisse, feram perdomuisse fuit. Et fera praesensit, rugitu fassa dolorem. Strataque signatam corpore planxit humum. At cruce depacta saevum stravisse leonem Quid juvat, in mores si redit ille tuos? {{Versus|125}}Qui tecum male saevii amor, leo dictur ille Maternas fibras diripit, ille meas. Plura quid attexam? calamum lassata premendo Est manus, et vires subtrahit ipse timor Matrem, nate, juva: frater succurre sorori? {{Versus|130}}Instant officio nomina bina tuo, Non agitur de me tantum; majoribus angor: Sollicitat reditus publica cura tuos. ''Aurea''<ref>Fit allusio ad nomtn Chrysostomi.</ref> quid tituli laudumque insignia calcas? Et pergis longi Saxeus esse mora? {{Versus|135}}Morbe, veni<ref>Joannes ob morbum Monasterium repetiit, indeque Antiochiam, ubi Presbyter concionibus habendis vacare coepit, tanta in dicendo eloquentia, ut jure Chrysostomi cognomentum sibi atterserit.</ref>, profugumque reduc ad publica fratrem, Te sine jam proprii funeris auctor erit. Cantabo reduci: ''morbi est haec palma; carendus'' ''Perpetuo frater, ni doluisset, erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Polydora Alexio.== ''Argumentum'' ''Euphemianus et Aglaë, par nobile conjugum et patriciae apud Romanos nobilitatis, cum tandem ex matrimonio, post crebra ad Deum vota prolem tulissent, cui et ''Alexio'' nomen indidere: eundem jam adultum ad nuptias urserunt. Verum ''Alexius'' cum castitatis amore, simul ejusdem voto teneretur: neque interea parentum imperio refragari auderet: ''Polydoram'', Virginem, cui formae ac morum elegantia supra natalium splendorem decus ad''<small>fe</small>''сtebat, in conjugem admisit. Sed habet miras et innoxias fallendi artes divinus Amor, cui omnia ex commento licent. Quippe prima nuptiarum nocte, ''Alexius Polydoram'' pio dolo circumventam clam deseruit, satius opinans, ab igne longius recedere, quam apud eundem sedendo quotidie periclitari. Igitur Roma egressus, Edessam primo Syriae oppidum profectus est, ubi annos plures delituit. Cum autem ex ea urbe Tarsum Ciliciae navigaret, adverso vento in Italiam indeque Romam delatus est: obtento intrat paternarum aedium septa tuguriolo stipe victitans, ad obitum usque incognitus, miro sanctitatis et constantiae exemplo perseveravit. Interea vero temporis ''Polydora'' cum se ab eo derelictam lugeret, et frustra missis ad diversa loca nuntiis requireret: hanc Epistolam adjicit, ei per famulam reddendam, ubicumque locorum inveniretur. Porro in hac Epistola primum de ejus fuga conqueritur: tum luctum et angorem, quem de ejus salute caperet, exponit denique variis persuasionibus, id efficere studet, ut quam primum Romam, unde diffugerat, revertatur.'' Surius Tom. 4. Metaphr. Martyrologium Rom. 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Polydora Alexio symbolum.jpg|450px]] Captivus hic Amor trahitur, quem frustra naturae affectio, ceu canis quidam importunior lacessit, allatratque. Quippe hunc ''Alexius'' ad paternos Lares reducit, sed ibidem veluti carcere afflicturus. Usque eo ut de utrovis vere dici possis, </poem> <hr> ''Hospes, et exul. '' <hr> <poem> Quam male nupta tibi mitto ''Polydora'' salutem, Sola mihi tribui te redeunte potest. Luctus adest, et falsus amor pro conjuge vero: Materies Elegis sola relicta meis {{Versus|5}}Hei mihi! cur unquam socialia junximus ambo Foedera, promissa non coitura fide? Cur ego non dixi, cum sponsum mater ''Alexim'' Obtulit: ille mihi (nolo) dolendus erit. Utilis ah! nobis, et vates vera fuissem: {{Versus|10}}Nec biberet lacrimas noxque diesque meas! Sed quaeror incassum: miror magis, omnia furto Seruisse, inque tuos officiosa dolos. Nox erat apta fugae (memini) nam luna latebat Moerorem vultus fassa tegendo suos. {{Versus|15}}Stillabant pluvio pendentia nubila caelo: Dixisses nostris illacrimare malis. Ipsa ego, quis credat? fueram tunc jussa precari, Pro facinus! precibus prodat ut ipsa meis: Proder: namque preces inter mihi lumina somnus {{Versus|20}}Corripit: hic nobis ''<small>(versus para altera invisibilis)</small>'' Nec mora, secedens sopitam linquis amantem, Suspensoque fugis patria tecta pede. Quae tibi nunc patuit fugienti janua, quantos Heu! nobis ludus janua saeva tulit. {{Versus|25}}Debuerat rauco collidi cardine postes, Debuerat clausa porta manere sera. Debuerant latrasse canes, famulosque ciere Nempe reus furti, sic fugitivus, eras. Pro dolor! in nostram jurarunt omnia cladem: {{Versus|30}}Prodita sum multis una puella modis, Excitor interea nostrumque vocamus ''Alexim'': Nullus erat: resonant atria; nullus erat. Protinus adducta sonuerunr pectora palma: Ora nec a lacrimis sicca fuere meis. {{Versus|35}}Quin et sopitae turbare silentia Romae, Perque urbis vicos impetus ire fuit. Sed flentem socrus, flens acrius ipsa repressit: Saeviit occlusa tota procella domo. Dum sic congemimus, famuli penetralia lustrant. {{Versus|40}}Quasque domus latebras, arcaque coeca tegit: Neve putes Latiis id agi tantummodo terris: Longinquo certe quaereris orbe procul. Misimus Aeoliam Thyrrhenaque<ref>Aeoliae insulae, sive Vulcaniae in mari Tyrrheno ad Siciliam.</ref> littora circum Finitimis nulla est fama remissa locis. {{Versus|45}}Misimus et Solymen, et Solyme quoque nescia veri. Quas habitas terras? quo vagus orbe fugis? Quis scit; an Edessae<ref>Edessa Syriae oppidum, ubi aliquandiu latuit.</ref>? servum quoque misimus illuc''<small>(?; male visibile)</small>''! Quamque tibi reddat, tradita charta fuit. O! si quando tuae reddatur Epistola dextrae, {{Versus|50}}Perlege: fert animi nuntia verba mei. Quo fugis infelix? cur sic me linquis, ''Alexi'': Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest: Si tibi simplicitas visa est mea (vera fatebor:) Simplicitas justo digna favore fuit. {{Versus|55}}Si tibi virginitas placuit libata Tonanti: Virgineo potui vivere nupta thoro. Caeciliae castos non ignoramus amores, Quaque tibi nupsit, Valeriane, face. Quo fugis infelix? me mille pericula terrent, {{Versus|60}}Et vagus in curas pectora versat amor. Est tabula appictum quae nobis exhibiet orbem Illo saepe tuas quaerimus orbe vias. Prima statim subeunt oculos Tybris ostia: puppi Unde reor sine me tradita vela tuae. {{Versus|65}}Prospicio, tanquam fugientia vela viderem; Et retinet vultus ista tabella meos. Saepius exclamo: nimis, o! velociter exit, Cymbaque Tyrrheno labitur illa mari, Crudeles Venti, male tensis parcite velis: {{Versus|70}}Una deest numero, quam vehat ista ratis. Quo properas fluctus inter periturus, ''Alexi''? Cur sic insanae te male credis aquae Consule, Tarsensi<ref>Prophetas Jonas cum Deo refractarius navigaret in Tarsis, tempestate interceptus est, cujus cum ipse causa esset, in mare praecipitatur. ''Jonae i.''</ref> qui navigat aequore, Jonam; Ille tibi dicet, quo periturus abis? {{Versus|75}}Nempe fidem violasse nocet portumque subire. Perfidiae poenas exigit iste locus. Quae vehit et crimen, quamvis patientior undae, Spe bibit falsas naufraga puppis aqua, Flecte ratem, dum tempus habes, Romamque revise: {{Versus|80}}Hic reducem quae, te sospitet, uxor erit. Talia nequidquam pictae fero verba tabellae; Et madet a lacrimis saepius illa meis. Quidquid id est, picta dum sic male navigo charta; Te dubium pelagus, me mea Roma tenet. {{Versus|85}}Forsan et hic etiam quid agam, rescisse juvabit; Flemus; habes vitae facta, modumque meae. Aut modo cum socru de te, fugitive, susurro: Quaeque tuum, miror, causa suasit iter, Aut modo contrectant male coepti pignus amoris. {{Versus|90}}Corripio verbis haec tua dona meis. Annule, quid fidum (dico) mentiris ''Alexim''; Nil praeter vacuae murmura vocis habet. Saepius hunc volui digito deponere; semper Hoc vetuit, constans qui tibi pugnat amor. {{Versus|95}}Ergo mihi de te nisi tantum injuria restat? Donaque pollicitis inferiora tuis? Fallimur: et gemitus restant, lacrimaque per ora, Deque meis oculis in tua dona cadunt. At tibi quam meliis caderent in pectus ''Alexi''? {{Versus|100}}Mollirentque tuas in mea vota fibras; Quid referam, quoties votiva supplico cera; Humescit lacrimis quaelibet ara meis. Heu! quam dissimiles? dum tu male forsitan erras, Erramus puro per loca sacra pede. {{Versus|105}}Nam modo porticibus spatior, quibus addita moles Vaticana<ref>Templum S. Petri in Vaticano.</ref> suis incubat alta jugis Nunc propiora sequens, sacram properamus in aedem; Sive Sabina<ref name="pr">Templa SS. Sabinae et Priscae.</ref>, tuam; seu bona Prisca<ref name="pr" /> tuam. Trans Tybrim interdum nostras quoque defero flammas, {{Versus|110}}Fons tibi non una Salvius<ref>Templum S. Pauli trans Tyberim ad aquas Salvias: ubi scilicet tres fontes ex triplici subsultu sacri capitis abscissi miraculo scaturiere.</ref> exit aqua. Nunc subiens templum gradibus sublime Mariae Exiguo dixi talia verba sono. Deficimus, Virgo scis causam: fugit ''Alexis'': Meque sine ignotas corripit ille vias. {{Versus|115}}Si face praeluces sulcantibus aequora nautis, Fac teneat portus haec quoque cymba suos. Ipsa ego sum portus: neu fors nunc devia fallat, Lumen in aspectu nocte, diuque gero. Interea patrii dum moestae occludimur aula, {{Versus|120}}Conveniunt matres, Romulidesque nurus. Quid, ''Polidora'', gemis? quin splendes murice, dicunt, Et tunica formae conveniente tuae? Scilicet ipsa tegar saturata murice veste, Vix lacero panno tectus ''Alexis'' erit? {{Versus|125}}Ipsa comas pectam? pluvia caput ipse madescat Sponsaque sim sponso decolor usque meo? Non erit hoc; squallore tuos imitata labores Dicar, et ista fugae tempora tristis agam. Nec male jam coepi: moeret domus obsita luctu; {{Versus|130}}Atque intus speciem funeris esse putes. Credor in hoc etiam? media jam psittacus aula Dedidicit solito tristior ore loqui. Nempe meos gemitus suspiria nostra resumit: Et tanquam adgemeret, clamat: ''Alexi'', redi. {{Versus|135}}O fugitive redi, si te caelestia tangunt: Si qua tibi pietas, o fugitive redi. Si reditum excusas, latites qua parte, moneto? Illuc me cursu praepete ducet Amor. Seu pedibus, carpenda via est, talaria nectet: {{Versus|140}}Seu mare sulcandum, diriget ille, ratem. Foemina sim quamvis natura mollis et annis: Te duce condiscam fortis acerba pati. Attamen hoc potius; Latiam remeabis ad urbem; {{Versus|145}}Neu dubites quonam tramite, facta via est. Forsitan adjicias, quod sis metuentior undae, Expertumque prius nunc vereare fretum. Ne metue, infidis mare formidabile nautis: Si redeas, nullum jam tibi crimen erit. {{Versus|150}}Tunc (reor) implebunt spirantes lintea venti, Tutaque pacata cymba recurret aqua. Ut venti desint, suspiria nostra juvabunt: Aspirant omni scilicet illa die. Ipse movebit Amor remo yeloque, phaselum, {{Versus|155}}Instruet et cursus ad mea vota tuos, Huc ergo fugitive redi, sponsamque revise: Quae modo sic tecum, quilibet esse feret. Sin minus, ah nimiis cedam moeroribus impar: A nobis profugus non potes esse diu, {{Versus|160}}Te levis umbra sequar: forsan terrebere visu, Et mortis, dices, huic ego causa fui: Ipsa tamen parcam: quin tu quoque discis amanti Parcere, et exemplo mitior esse meo? Quod si sacra placent, si sanctior esse laboras; {{Versus|165}}Sic fugiens, certe non sapienter agis. Qui vagus ignotas peregrinus obambulat oras; Sordescit longae saepius ille via. Ergo redi, patriaeque domus penetralia serva: Ille locus templi pondus et instar habet. {{Versus|170}}Hic bene si degas, quamvis sub limine primo, Crede mihi, nusquam sanctior hospes erit. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Theodora Didymo.== ''Argumentum'' Theodora ''Virgo Alexandrina, stirpe nobili cum ad impurum carcerem damnata raperetur, quo aut pudicitiam,.aut fidem amitteret: novo prorsus atque inusitato facinore injuriam evasit. Siquidem juvenis miles, cui ''Didymo'' nomen erat, illud primus omnium, swd casto pede animoque, quippe Theodoram liberaturus penetravit. Illum cum Virgine ita colloquentem inducit Divus Ambrosius. ''Ne quaeso paveas, soror: Frater huc veni salvare animam, non perdere. Vestimenta mutemus: conveniunt mihi tua, et mea tibi. Sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciat: mea te virginem. ''Hac inter chlamydem exuit, ''traditque habitum, ''uti argute idem Ambrosius ait; ''qui abscondebat foeminam; accepit qui consecrabat Martyrem. ''Igitur sic mutato, confusoque inter se amictu Theodora carcere elabitur. ''Didymus'' vero qui isthic veste muliebri dissimulatus remanserat: post paulo patefacta fraude ad tribunal raptus est. Quod ubi rescivit ''Theodora'' hanc ad eum Epistolam scribendi occasionem arripuit; quae primum ei gratias agit de conservata pudicitia. Sed cum inter scribendum nuntium accepisset de lata in eum capitis sententia: vehementer dolet, contenditque iterato hic mutandas esse vices. Postremo ad constantiam hortatur, spondetque se mox adfuturam, uti cum eo martyrium subeat: quod et accidit: ''D. Ambros. lib. 2. de Virgin. Surius Tom. 2. Martyrologium Rom. 28. Aprilis. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theodora Didymo symbolum.jpg|450px]] Cygnus castimoniam hic adumbrat, et ab ipsa albedine spectabilis, plenusque illicii. Porro quod duos expressimus ''Theodorae'' ac ''Didymi'' imaginem dare placuit: in quibus niveos mores inspicias, neque postea vel fuso sanguine inficiendos. Scilicet recte cum Poeta dixeris: </poem> <hr> ''Venus hic rubet una cruore. '' <hr> <poem> Quam legis, a salva Theodora littera venit, Officii gratas exhibitura vices. Nempe quod illaeso fugi mala tecta pudore, Sunt ea militiae, ''Diddyme'', facta tuae. {{Versus|5}}Eloquar an sileam? primas quoque criminis umbras Cor pavet, et coeptum paene relinquit opus. Quae loca pes tetigit, non audet scribere dextra: Quamvis sint lacrimis illa piata meis. Pro me scribat Amor, bene qui servavit amantem. {{Versus|10}}Et castam impuro jussit abire loco. Ille mihi tunc, cum Veneris spelaea subirem, Quid fles? hic casto corpore, dixit, eris. Consule pacatis habitata leonibus antra, Et non laesuros corpora nuda rogos. {{Versus|15}}Pura specum introiit, sed purior, exiit Agnes: Hae mihi, sunt vires, hoc et Amoris opus. Ergo age, neu primi formides militis ora, Ille meo missus nomine, tutor erit: Caesarie quamvis vultuque oculisque decorum {{Versus|20}}Vestiat attonsis prima juventa genis. Veste super fulvum quamvis suspenderit ensem: Pictus et hunc Phrygia balteus ornet arcu. Nil tamen hic, ''Theodora'' tibi, quod tere timendum; ''Diddymus'' est, castris militat ille meis. {{Versus|25}}Dixerat haec; subitoque mihi fiducia crevit: Spurca tamen lacrimas antra bibere meas. Quin etiam, dixi, lacrimas consistite: carcer Ille meo melius sanguine lotus erit. Sunt mihi, quae stricto pateant praecordia ferro, {{Versus|30}}Impuras nunquam ferre sueta faces, Christe, per has lacrimas oro, (quando ire paratus Suffosso nondum pectore sanguis abit.) Vel fer opem, vel dede neci: superabimus illa: Servandae vires virginitatis habet. {{Versus|35}}Haec ego dum meditor, subito succedis in antrum Ausus es et casto sic prior ore loqui, Pone metum, ''Theodora'', tuo pugnamus amori, Virginea tecum stringimus arma manu. Non ego sum, quem reris, amans: succurro sorori {{Versus|40}}Frater, habes animi sensa, notamque mei. Mutemus tunicas, fraus haec juvat; altera fiam Hic THEODORA; foris DIDDYMUS alter eris. Nec mora depositos humeris mihi tradis amictus,0 Aptaque versandis pallia laxa dolis. {{Versus|45}}Involvor tunica: coguntur vertice crines: Virgineumque premunt non mea tela latus. Egredior, pressoque caput velata galero. Irisolita cupidos fallimus arte viros. Qualiter accipitris laxo fugit ungue columba; {{Versus|50}}Aut excisa avidi dentibus agna lupi: Aut sic, <small>''(omissum aliquid?)''</small> etiam fugi magis: ursit amantem Et plantis alas addidit ipse timor. Ah! quoties vultus, pallentiaque ora reflexi, Ne coeptum a tergo curreret hostis iter. {{Versus|55}}Crede mihi, si quod passa est male Lothica.<ref>Uxor Lothi, quae quia oculis retroactis incendium Sodomae et Gomorrhae spectavit, in statuam salis versa est. ''Gen. 19.''</ref> conjux, Pone Gomorrheos linquere jussa rogos. Hoc ego passa forem: multus lapis esset ubique, Et nova per medias stantia signa vias. Mox ubi lapsa fuga, tuta statione resedi, {{Versus|60}}Converti plausus in tua facta meos. Vivat jo (dixi) qui sic certamina miscet ''Diddymus'', et lauro tempora vinctus eat. Spectandus curru venias sublimis eburno. Virginea resonent parta, trophaea tuba. {{Versus|65}}Pone Venus subiens, manibusque Cupido revinctis, Lugeat attritas et sine luce faces. Blanditiae comites captae ducantur, et omnis Quaecunque Idaliae gens famulatur herae. Ipsa regam currus, populo clamante triumphum: {{Versus|70}}Quaeque prius belli, pars quoque laudis ero. Quid tamen haec jacto? scribenti nuntia venit Littera, te tunicae fraude perire meae. Hei mihi: quid feci? cur letho indebita cedas Victima, pro casta Virgine castus amans? {{Versus|75}}Quid moror; iniusto procumbas hostia ferro, Ipsaque supplicii causa superstes ero? Hocce meo lacrimae, fluat isto corpore sanguis? Dumque fluet, lacrimas provocet ille meas? Provocet usque licet: dabimus quoque sanguinis undas, {{Versus|80}}Et decet: huc enses, lictor, et arma para Ante quidem fugi; sed fugi damna pudoris: Quam peto, mors damno est quaelibet ipsa minor. Ibimus, adverso pectus praebebimus ensi, Hic ubi casta prius vulnera fecit Amor. {{Versus|85}}Dum loquor, heu! stricto forsan mucrone satelles Exerit armatas in tua colla manus. Ah! nimium properas: ferrum compesce, satelles: Altera, quae tollas, jam tibi colla dabo. ''Diddyme'', fac dicas etiam, cum videris ensem, {{Versus|90}}Siste precor, miles, jam ''Theodora'' venit. Illa cupit nostri testis certaminis esse: Illa madere suo sanguinis imbre cupit. Utque sit hoc verum, transactae somnia noctis. Sinceram faciunt in mea vota fidem. {{Versus|95}}Namque sub auroram, cum jam morientibus umbris Disparent primo sidera pulsa die. Qua vada Nilus habet fluvialibus oblitus herbis. Flebile nescio quid clangere visus olor. Clanxerat: ecce tibi candore simillimus alter {{Versus|100}}Adnatat, et sociam ferre laborat opem. Fit via per juncos, prior enatat: alter in alga Haeret, et occlusis septus oberrat aquis. Nulla mota est; circum telis metuendus et arcu Flumineae miles fata minatur avi. {{Versus|105}}Protinus evigilo, et castam miserata volucrem Visa mihi clara dicere voce: cave. Si qua fides somnis; ista sub imagine disco, Quae te etiam captum fata, malumque premunt, Scilicet ipse petis, cygno formosior albo, {{Versus|110}}Dum sociam servas candidus ales avem. Quidquid erit; merito sculpentur marmora versu, Ante tamen lacrimis mollia facta meis. Diddymus ''hic recubat: mutata veste sorori, '' ''Quam mortem frater distulit, ipse tulit.'' {{Versus|115}}At male vaticinor: visi sub imagine somni Alter in alterius fata recurrit olor. Funera junguntur: prima cadit ille sagitta: Inque cruentatas mergitur alter aquas. Debetur, nostris haec duplex gloria fatis: {{Versus|120}}Quos agit, hos una funere junget Amor. Quin etiam fundus tumulo componet eodem, Causaque versiculis scripta duobus erit, Diddymus ''hoc tumulo'' Theodorae ''jungitur, illa'' ''Quod fugit Virgo, quod tulit alter opem.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Alena Phosphoriano.== ''Argumentum'' Alena ''Lewoldi et Hildegardis, qui Diebbetani in Brabantia tractus dominio floruere sub Annum 661. filia: eum Gentilitiis erroribus apud parentes irretita, tandem de fide usuque sacrorum apud Christianos quidpiam inaudiisset, nova religionis cupiditas ejus animum incessit. Quamobrem Forestum sive Worstiam (pagus est primo ad Bruxellam lapide, ad Zennam fluvium) cogitat: quo et insciis parentibus noctu cum famula proficisci statuit. Quod ubi succedit, primis statim fidei elementis imbui, tum et salutaribus aquis lustrari, denique eo frequentius itare coepit. Verum cum nocte quadam intercepta fuisset a famulo, et ad patrem delata (quanquam prius cum sedem famulo ampla mercede silentium pacta esset) gravem patres iram incurrit: qui et filiam domi, ceu carcere, adhibitis etiam custodiis diligenter attineri jussit. Igitur ''Alena'' cum nullatenus exire posset: hanc Epistolam ad ''Phosphorianum'' (sic enim Wostiani sacelli praesidem appellare visum est) scribit. In qua illum de iis, quae accidissent, commonefacit; asserens fore, ut posthabitis parentum, minis elusisque custodum eo rursus evolare intendat. Regat ergo uti faculam ex more de turri praetendat: itemque (su quid ei sinistri in via per violentiam acciderit) ut corpus suum in Worstium deferri curet, nonnulla de martyrio suo, et iis, quae post mortem evenire, vaticinando assequitur. '' Ex antiquis Regisris et MS.anno 661. Molanus ex Natalibus, SS. Belgii, 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Alena Phosphoriano symbolum.jpg|450px]] Mola, quam spectas, in alis ventum habet, intus triticum molit. ''Alenam'' hinc disce, et eam quidem ex corporis habitu cultuque Gentilem ut antea, at animo Christianam. Pius dolus est, sicubi alterum ad salutem fallis: de ''Alena'', juxta, ac mola apposite asseras: </poem> <hr> ''Plus intus, quam foris. '' <hr> <poem> Mittit ''Alena'' novam, quam mallet ferre salutem Si sinat ira patris, ''Phosphoriane'', tibi: Si mihi, quo quondam vel nostibusire liceret, Monstrabat dubias, cum mihi luna vias: {{Versus|5}}Moestus, eris, venietque tibi gravis iste libellus, Et dices: cur, cui sacra parantur, abest? Pagina scripta venit; sed scripti non venit auctor: Illa meas pretium sedulitatis erat. Hic fuimus quondam: patrio jam carcere claudor: {{Versus|10}}Meque parens saevo durior hoste premit. Occulit ille domo: neu fors occulta recedam, Non uno clausum milite servat iter. Optavi quoties coecam caligine noctem, Aptaque propositas tempora nigra fugae! {{Versus|15}}Ah quoties dixi! concurrite nubila caelo, Et madidus pluvias concitet Auster aquas Luna caput condat quantumvis faverit olim Lumine; nunc claras occulat illa faces. Utilis ante mihi resplenduit: at modo caeli {{Versus|20}}Utilior vultus nubibus ater erit. Dum tamen haec moneo: nebulosa spissior umbra Nox iit, inque meas officiosa vias. Egressura fui: nisi quod sub limine primo Latratum exciti nocte dedere canes {{Versus|25}}Protinus acclamant vigiles: ego terreor illis, Et subito trepidum moesta reduco pedem. Inde cubile petens: si fors ancilla rogatur Quid faciam? cupido discere, dormit, ait. Interea ex oculis mixtus singultibus imber {{Versus|30}}Labitur, inque meum per mea membra thorum, Interdum cubito, patulaeque innixa fenestrae, Prospecto in tenebris, si quid ab aere micat, Saepeque longinqua vigilantia lumina turre Aut videt, aut acies nostra videre putat. {{Versus|35}}Nec mora succlamo, turri meus ardor in illa est; Quoque vetor ferri corpore, mente feror. Indignor famulo, tacitas qui prodidit artes, Et pia nocturnae furta parata viae; Siccine tu, dico, mea, perfide, gaudia turbas? {{Versus|40}}Quamque prius dederas in mea pacta fidem? Si, quod promisi, minus est; majora dedissem: Libertas magno munere debet emi. Sed frustra est: genitor, dic Aeschyle<ref>Aeschylus famuli nomen, cum quo pacta fuerat Alena, ne ad patrem de clandestina fuga deferretur.</ref>, accipe nummum, Inquit: quid taciti me premis usque mora? {{Versus|45}}Aeschyle, quid tentas? verbo ''Lewoldius''<ref>Lewoldius Alenae ''(invisibilia quaedam in libro)''</ref> uno Ah quantum nescis, ipsa subibit onus? Factum aperit, prodorque patri: dabis, improbe, poenas: Ille tibi posthac sermo luendus erit! Interea dum cuncta negant aditumque fugamque: {{Versus|50}}Mente agito captae tempora prima viae. Sсilicet est aliquid (si quae fuit ante voluptas) Quod nobis tacita mente reducit opus. Nox erat in cursu: foribus cum exire paternis Virgineus castam sollicitabat Amor. {{Versus|55}}Nec mora veste levi, baculoque armata colurno<ref>Ex Corylo, quo Scipione uti solebat, de quo mox.</ref>, In tenebris audax, et nova miles eram. Egredior pede suspenso, pressisque labellis Desero sopitos nocte silente lares. Sola mihi e famulis ibat comes addita Thisbe<ref>Thisbe nomen famulae, cum qua Alena noctu Forestum itabat.</ref>: {{Versus|60}}Haec mihi solamen consiliumque fuit. Villica stramineis qua panditur area tectis Prima patet, palea caespitibusque frequens. Quam saepe extimui, subito ne clangeret anser, Improbus; et coeptam proderet ore fugam! {{Versus|65}}Ipsa ego sic tacite mecum dum forsitan irem, Qua clausus stabulo plurimus anser erat, Anser amice<ref>Anserum olim clangore exciti Romani, Gallos hostes furtive in Capitolium irrumpentes, repulere.</ref>, sile: non Gallicus irruit hostis, Tarpeoque ferox imminet ille jugo. Sola puella lares studet effugisse paternos, {{Versus|70}}Causaque nil belli, nilque timoris habet. Ergo, sile, profugamque juva; sic pabula tellus, Praebeat herbosos sic tibi Zenna<ref>Zenna fluvius, ea locorum praeterfluens et irrigans.</ref> lacus! Jamque domo egressae camporum jugura gressu Tangimus; et viridem, pascua bobus, humum. {{Versus|75}}Omnia nocte silent: stant et sine murmure sylvae; Excipe, quod streperis rivulus exit aquis. Erramus dumos inter, virgultaque ripis Consita: nec minimo corda pavore micant. Scilicet aetherio qui me succendlt ab igne, {{Versus|80}}Securam quaevis per loca ducit Amor. Quidquid id est, nuper ferali carmine bubo Stridit, ut infaustae nuntia cladis avis. Extimui primo; sic me simulacra movebant, Quae pueris fallax saepe recantat anus. {{Versus|85}}Attamen ut primum me juxta constitit Ales Ductor, in Aeolios haec abiere Notos. Et prior, ut pavidam vidit, dubiamque timore, Quid frustra vultu concidis? Ales ait, Perge aude pulchris aderit victoria coeptis: {{Versus|90}}Sive, quod ipsa paves, sive superstes eris. Quo magis accedo, propioraque worstia fiunt Culmina, praetensa lucidiora face. Plus libet ire mihi: non me Zennae alveus arcet Quin fiat tracta pes meus udus aqua. {{Versus|95}}Excipis in templum, cupidasque sacraria monstras, Et quidquid purae relligionis habes. Thura damus duraque Deum veneramur acerra. Patrius e ligno Jupiter ignis erat<ref>Idolum Jovis ligneum furtive patria domo ablatum confringitur, et igni datur.</ref>. Ardeat atque utinam reliquus, prunasque ministret: {{Versus|100}}Inque novos veniant thurea dona focos! Haec ubi, formosa quae stabat imagine Virgo: Vade, sed huc redeas, dicere, visa fuit. Quid facimus? clausa Genitor me continet aula: Ille locus saevi carceris instar habet. {{Versus|105}}Sed tamen experiar: me nulla pericula terrent. Quantumvis certas illa datura neces. Obscurus paucis tantum sit noctibus aer, Occlusum nobis experiemur iter. Aut mihi continget felix audacia salvae; {{Versus|110}}Aut mors captivi finis amoris erit. Ante, mihi fracta recidet compage lacertus, Destituam coepta quam prius ire via. Atque reor, fiet: sic mens praesaga futuri<ref>Nam ab insidiis a Patre collocatis ita raptata est, ut ei brachium etiam avulsum sit; quod Angelus facienti ad aram sacerdoti adhuc sanguinolentum attulit.</ref> Aestuat: atque intus, quo sibi plaudat, habet. {{Versus|115}}Sicubi contigerit: dilectae funus ''Alenae'' Instrue, et acceptas in mea vota preces. Fac referas corpus, socioque impone sepulcro, Et laceros artus, et mea membra, precor. Quin retiam baculum coryli de stirpe recisum {{Versus|120}}Depangi terrae, ''Phosphoriane'', velim. Scilicet ex illo corylus rediviva virebit<ref>Alena baculo in terram defixo corylus enata nucibus abundans, quas ad morbos sanandos plerique religiose colligunt.</ref>, Et multis medicas proferet illa nuces. Atque utinam moti quae quondam flamine venti<ref>Fit allusio ad fabulam de Mida Rege, quae ait defossa in terram haec verba: ''Aures Asinarias habet Rex Midas'': inde exortas arundines cum vento agitarentur, eadem haec verba reddidisse. ''Ovid. 11.Metamorph. ''</ref>, Fingitur humanos canna dedisset sonos: {{Versus|125}}Haec quoque nux crescens vel fama murmure dicat, Haec quoque aliis istud concinat arbor opus! ''Quam vivam genitor Christo rapiebat ''Alenam'', ''Occumbens Christo reddidit ipsa patrem<ref> Parentes Alenae post ejus obitum statim ad fidem Christianam conversi sunt.</ref>''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Lucia Scotiano.== ''Argumentum'' ''Fuit inter ''Lucias'' Virgines, hujusce nominis complures, uti Annales sacri recolunt, Alexandrina quaedam formae praestantia, sed magis animae dotibus praecellens. Quod hoc facinore, a quo Epistolae materies sumpta est, facile enotuit. Quippe haec ''Lucia'' Virgo, ubi se adamari a Principe, idque oculorum illicio ac venustate rescivisset: eruisse sibi oculos fertur, ne aut alium ipsa caperet, aut ab alio caperetur. Hos igitur oculos pyxide inclusos ad amatorem suum transmitit, quem a Graeco σκοτοῖς, id est, tenebris, quibus per amorem captus erat, ''Scotianum'' appellare placuit. Porro ''Lucia'' in hac Epistola primo factum denarrat, atque in oculos invehitur, utpote periculosa semper ad voluptates captandas lenocinia. Exinde culpata ''Scotiani'' cupidine, obsecrat, ut transmissum a se munus, quod utique in votis unice habuerat, aequo vultu excipiat: simul vel ex hoc discat, quam fluxa sint hujus aevi decora, quo amorem a terrenis ad caelestia traducat. Quod et ita evenisse creditur. ''Sophronius in prat. spirit. l. 1. c. 5. P. Heribertus, e Soc. Jesu, in vitis SS. Patrum. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Lucia Scotiano symbolum.jpg|450px]] Heus, Amor, quid stupes? quid vultum formamque in flumine miraris? certe ut aquae, ita formae ingenium mobile, fluxumque est. De quo eleganter ''P. Pennequinus Eleg. lib. 2. Eleg. 3.'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Natura, pictura brevis, lususque colorum,'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tormentumque oculi.'' <br>Cui etiam, ut aquae, recte istud adjeceris </poem> <hr> ''Fulgetque, fugitque'' <hr> <poem> ''Lucia'' Niliacis<ref>Niliaca terra pro Aegypto ponitur, quam Nilus fluvius irrigat, ipsamque Alexandriam urbem, ex quo Lucia oriunda erat.</ref> virgo male cognita terris, Postremas scribo caeca futura notas. Serito tibi ''Scotiane'', oculis quem laesimus: illi, Ne dubita, poenas, quas meruere dabunt. {{Versus|5}}Punitur, stricto qui corpora suffodit ense, Vulnera qui menti fecit, inultus erit? Saepe tulit furcam vicinae messor aristae; Nec latro raptas funere solvat opes? Non erit, hoc juro, fixa est sententia menti, {{Versus|10}}Vixque animus lentas continet usque manus, At prius, ut fuerim malefausta prodita pugna. Expedit et casus exposuisse meos, Nempe mihi jussus fodit qui lumina culter, Ut cernas, oculos erudit ille tuos. {{Versus|15}}Circus erat, populo scenam, ludosque daturus: (Saepius is casti damna pudoris habet!), Serica marmoreo pendebant vela theatro, Spirabant liquidos pulpita rubra crocos. Nescio ut huc veni: nisi quod sic foemina scena {{Versus|20}}Captat, ut appositos piscis in amne cibos. Constiterant populi, velisque hinc inde reductis, Spectandus scenae plurimus actor erat. Jam cornu, lituique sonant venatibus apti, Exhibet et varias sylva propinqua feras. {{Versus|25}}Parte alia nivei circum venantur Amores, Vestiti levibus corpora nuda sagis, Retia pars tendit, pars spicula tractat et arcum: Jamque levis fixa cuspide cerva cadit. Fit plausus laetosque tenens spectacula cives, {{Versus|30}}Cum nuribus pueros, cum puerisque nurus. Deme unum, facies una est, hilarisque theatri Cunctaque festivis plausibus ora sonant. Scilicet errabas oculis, ''Scotiane'', meusque, Quod tunc spectabas, nil nisi vultus erat, {{Versus|35}}Sensimus, heu! gremioque pudor dejecit ocellos. Meque ferunt rotis erubuisse genis. Caste pudor, (caetu si quid peccavimus isto) Da veniam: partem criminis error habet. Non ego sic scenam, sic ludos esse putavi, {{Versus|40}}Laedere ut aspectu tam cito pollet Amor. Caste pudor, si quid metui, non abnuo poenam: En ego do junctas in tua jura manus. Adde oculos velo; velum meruere procaces: Adde pedes vinclis, et meruere pedes. {{Versus|45}}Docta mali posthac vitabo cupidinis aulam, Et loca virgineo non adeunda pede. Sic juro testorque; ferat sic oscula charta, haec, Signaqne gentiles jussa referre notas. Haec ego dum memoro: fertur mihi littera supplex: {{Versus|50}}Scilicet a laeso littera missa viro. Confiteor, primum dubitavi tangere; ne quis Glisceret in venas, ossaque caecus amor. Sed tamen excepi: solvit signacula culter: Ne qua darem admotis oscula forte labris. {{Versus|55}}Ut legi, extimui, flamma succendimur, inquis: Inque tuis oculis procubuere mei. Hos ego depereo: dederit si ''Lucia'' quondam Quod tulit, hoc rursum Pelias<ref>Telephus hasta laesus ab Achille, ab eodem sanatus est, emplastro de rubigine confecto.</ref> hasta feret. Parce, precor, laeso: binis mihi vulnus ocellis, {{Versus|60}}Qui mea distrinxit lumina, fecit Amor, Ergone, succlamo, sic bino prodimur hoste. Qui mihi pro speculis unus et alter erant? Pellaces oculi! quem non laesistis amando? A vobis primum fluxit in orbe malum. {{Versus|65}}Publica fluxerunt viso contagia pomo<ref>''Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile'' Gen. 3.</ref>, Inque necem robur nunc quoque visus habet. Consule Jesseiden<ref>Jesseides David a Jesse Patre sic dictus.</ref> Hethaeidis<ref>Ηethaeis Bersabee, a marito Uria Hethaeo sic vocata. </ref> ardet amore: Idque oculis nudam sustinuisse fuit. Vestra quoque antiquis dicuntur Numina fastis, {{Versus|70}}Saepius aspectu damna tulisse suo. Jupiter Europam<ref name="eur">Vide Epistolam quintam Lib. primi pag. 32.</ref> quamprimum vidit ab alto: Turpis, et excusso fulmine taurus erat. Tyndareae vidit quam primum lumina Ledae<ref name="eur" />: De Iove, flumineo fonte natavit olor. {{Versus|75}}Quo raperis, ''Scotiane'', oculi quid amoribus ardes? Heu! nescis quantum vulneris ille vehit. Quid tamen interea cupidum frustremur amantem? Et trahimus longa dona petita mora? Aude anime? Et seris miranda nepotibus olim {{Versus|80}}Incipe sanguinea bella movere manu. Haec ubi: roratis stillarunt lumina guttis Vicinam cladem pertimuisse putes, Quid tamen, heu! frustra bini ploratis ocelli, Postremoque meas tingitis imbre genas? {{Versus|85}}Scimus, et a vobis qui forsan prodiit ignis Nec malus, aut Paphii militis ille fuit. Quidquid id est; satis est, juveni potuisse placere: Vos eritis culpae victima bina meae. Si pretium amissae petitis mea lumina flammae, {{Versus|90}}Non aliud forsan quam ''Scotianus'' erit. Quid? quod et aurata quae fulget cortice pyxis, Quaeque nitet radiis Indica gemma, tuis. Haec vos arca manet, liquida quam dives amomo, Tinget et Assyrio cespite pinguis Arabs. {{Versus|95}}Ibitis ad dominum, quantumvis flebili munus: Inscius et promptam porriget ille manum. Cessabant lacrimae: properabat currere sanguis: Et prope jam nobis reddita tortor eram. Obstitit alter Amor, qui pro re dimicat: ille {{Versus|100}}Ne propera, coeptum perfice, dixit, opus. Sic bene suffuso plaudetur Epistola tabo; Signatusque tua caede libellus erit. Quid contra moveam? tenebrosa meine, oculive Funera? erit clari nox ea luce prior. {{Versus|105}}Ibimus, et densae conferta per agmina turbae; Spectandas dabimus tunc sine luce genas. Nec cane, nec baculo ducam vestigia; caecae Duxque comesque mihi praevius ibit Amor. O! quoties Phariis mirabitur advena terris, {{Versus|110}}Et nostri quaeret fata modumque mali! Protinus haec referam: quam caecam conspicis hospes, Nativi non sic temporis hora tulit. Sed neque Tobiadae fimo caecavit hirundo: Morbidaque in vultus vis resoluta meos. {{Versus|115}}Fecit Amor; caecos hic semper reddit amantes: Fallimur, et mediis noctibus ille videt. Sic tibi fit missum dum fors mirabere munus, Et, vel si dicas: ''Lucia'', lumen habes. Lumen habes: cassisque, mihi quos mittis, ocellis, {{Versus|120}}Plus mihi, quam dederas luminis ante, jacis. Hei! mihi, quid feci? nimis o petulanter amavi! Ipse ego sum poenae, ''Lucia'' causa tuae? Parce precor: jam nunc video meliora, proboque: Quae nitet limo forma, caduca nitet. {{Versus|125}}Terra vale, niveique mihi quos foemina vultus Exhibet: heu! damnis officiosa meis! Scilicet illa cadunt sensim morientibus annis: Et similis fluvio, sic quoque fallit Amor. Atque utinam geminos cum pyxide videris orbes, {{Versus|130}}Accipiant lacrimas haec mea dona tuas! Assyrio certe liquor hic praestabis amomo; Hoc nostrum tingi munere munus amat. Sic erit: aeternae scripta est victoria buxo: Quodque, legas, ima pyxide carmen habes. {{Versus|135}}''Abstuleram ''Scotiano'' oculos: nunc furta rependo:'' ''Proque oculis oculos possidet ille meos.'' ''Fit sacer hinc Argus<ref>Argus πανόπτης a Graecis cognominatus, quod totus oculis scateret.</ref>: et quae viderat ante,'' ''Jam videt, amborum est illud, et illud opus. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br> Austraberta Frameildi.== ''Argumentum'' Austraberta'' Virgo ''Bateftridi'' Hedinensis Comitis in Morinis, ex ''Frameilde'' filia, cum ad ineundas nuptias importunius a parentibus urgeretur: clam e paternis aedibus cum ancilla et juniore fratre fugam arripuit. Igitur cum ad D. Audomarum Morinorum Antistitem devenisset, ac fugae causam exposuisset; ferunt ab eodem, quanquam multis et summis percibus, sacrum velum seu flammeum, (cujus gestatio pro consecratae pudicitiae tessera erat) obtinuisse; quod quidem hac Epistola ''Frameildi'' matri, quippe qui clandestino filiae discessu solicitae, aperit, simul metum ac moerorem tollit: Contendit autem maxime, ut facinoris fasti veniam impetret: addens id rei, non alio quam divino instinctu ac monitu se aggressum fuisse. Utque hujus rei fidem faciat, prodigia enarrat, quae ad id facinoris viam, simul audaciam illi fecere. Quippe viae decennis, cum super fonticulum puellari more colluderet, verticem sibi velo quasi obnubi conspexit. Dum et de Cantia flumine addit pedibus veluti solida humo tentato, pertransitoque. Quare his permota ''Frameildis'' facultatem filiae dedit Deo, ubivis locorum vellet, famulandi. Igitur ''Austraberta'' ad Portense Monasterium, quod ad Somonam fluvium assidet, divertit: ubi et sanctimonialem primo: tum et antistitem cum laude gessit. Ejus nomen adhuc in Artesia et Bononia, ubi antiqua Morinorum sedes exstitit, percelebre est: extatque sacrum eius corpus Audomaropoli Arthesiae oppido.'' P. Jacobus . Malbrancq. Soc. Jesu, lib. 3. de Morinis, cap. 33. Surius 40. Februarii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Austraberta symbolum.jpg|450px]] Tradunt poetae Narcissum juvenem formosum, dum sui imaginem in aqua intuetur, misere adamasse, et periisse. Contrarium hic habes: nam ''Austraberta'' ideo non perit, quia in fonte se videt, utique flammeo quasi velatam. Etenim speculum (ut ait ille) saepius innocens est. </poem> <hr> ''Nec aquae semper nos fallit imago.'' <hr> <poem> Quae fugiens liquit patriam ''Batefridiae''<ref>Batefridias, seu Batefridia, Austraberta sic dicitur, a Batefrido patre.</ref> aulam, Si quae culpa fuit sic abiisse, dolet. Et dolet, heu! duro matrem laesisse dolore, Cui modo placandae littera multa venit. {{Versus|5}}Parce parens, veniam nec dedignare petenti ''Austraberta'' etiam (si sinis) usque tuae. Non ego quod feci, didici puerilibus annis: Prima isthaec aetas crimine nostra vacat. Nempe latere domo, vulgique odisse choreas, {{Versus|10}}Magna pudicitiae pars fuit illa meae. Quod tamen et patriis laribus clam cessimus, acta, Et sensus animi nil reticentis habe. Cedere jussit Amor, qui me meliore sagitta Strinxerat, et flammis usserat ante suis. {{Versus|15}}Saepius ille mihi, gaude, ''Batefridia'', dixit: Casta tibi castus foedera spondet Amor. Tn thalamum imperio quamvis cogare paterno. Et sua jam moveat sacra coactus Hymen: Ne metue; ingenio, multa quoque pollet in arte, {{Versus|20}}Quem sequeris; varias condocet ire vias. Sic quondam invito fertur nupsisse marino Romulis<ref>Romulis, Caecilia Virgo Romana Valerinno nupta.</ref>, et Cypris nil timuisse faces. Hac tu perge via: sic et tibi ''Christus'' amator Libata custos virginitatis erit*, {{Versus|25}}Dixerat haec: pharetraque potens, et lucidus igni. Ad sua me pugilem castra movebat Amor. Si tamen expectas, portenta ut vocibus addam: Vera loquar, veri vix habitura fidem. Est locus, aprico quae fons perlucidus horto {{Versus|30}}Multiplici justas fonte ministrat aquas. Non illum pastor, non lapsus ab arbore ramus Sordidave immerso corpore turbat avis, Forte puellares illuc dum confero gressus, Oraque in illimi conspicienda vitro. {{Versus|35}}Protinus alba nigro fuscari tempora velo (Mira fides!) liquidas cernimus inter aquas. Disparent in fonte comae; quique auricus imis Promicat invitus, pendula gemma, lapis. Obstupeo primum: juvat usque ac usque tueri: {{Versus|40}}Aspectus species detinet illa meos. Oscula pene dedi, mersique in flumine vultum: Sic mea spectanti, nec mea forma, placet. Protinus exclamo, quid agis ''Batefridia''? ab illo, Qualis eris quondam, discere fonte potes. {{Versus|45}}''Christe'', precor liquida quam pinguis in aequore lymphae Fac tibi me talem semper adumbret amor. Plura locuturae lacrimae cecidere, simulque Turbato periit vitrea forma lacu Indignor, madidosque oculos in crimina verto: {{Versus|50}}Quod prodest aliis, hoc mihi damna movet. Interea gelidis quamquam crystallinus unda Fons riget: hac visae cor mihi servet aqua Credis et hoc? isto dimanant omnia fonte; Austraberta ignes ille dat, ille rapit. {{Versus|55}}Si superum pia jura moves, succendimur illo: Si thalamum; Paphias obruit ille faces. Saepe locum repeto, tanquam fervetur in unda Forma, iterum vultus exhibitura meos. Ex hinc vota frequens patri ad secreta sacelli {{Versus|60}}Duximus, et longae saepius illa mori. Ah! quoties lacrimae parvae miserata puellae, Cum somno? retulit vota precesque meo! Interea adversis nequidquam navigo ventis: Nil nisi connubium patria testa sonant. {{Versus|65}}Quod nostras murmur quam primum perculit aures: Perculit et subitus pallida membra timor Non aliter fons ipse tremit, cum stringitur aura, Aut levis in madida canna palustris humo. Fors aderat frater septennis parvulus annis, {{Versus|70}}Ille puer vobis insidiator iit. Jamque silens valvas secreta stabat ad aulae, Multus ubi de me sermo maritus erat. Hinc mihi clamat? abi soror optima: ni fugis; inquit, Connubio domus haec jam tibi carcer erit. {{Versus|75}}Obrigui auditu: subito tamen excita surgo: Nam torpere diu non sinit ipse timor. Quid faciam? quo sola ferar? pavidaeque puellae Monstrabit dubium quis mihi sidus iter? Ingenium stimulabat Amor: quin aufugis? inquit {{Versus|80}}Me duce, carpe viam, me duce pelle metus. Egredior tectis, famula comitata fideli, Fratreque, quem social traximus inde manu, Nox erat et caelo fulgebat luna sereno, Ut fida in nostris duxque comesque vias. {{Versus|85}}Hanc ego suspiciens, mea scis suspiria, dixi. Huc profugam; sic tu lucida semper eas! Venimus ad fluvium: quid vana obstacula fingis Ne metue, et voto serviet ille meo. Cancia<ref>Cancia flumen, est in finibus Artesiae, quod Hedinium Monstroliumque alluens, brevi tractu per stapulas oceano Britannico se commiscet.</ref> flumen erat, nivibus cum forte solutis {{Versus|90}}Ponte super tumidas, volveret altus aqua? Non illic aderat ripae; spes ulla tenendae, Quaeque ultra jacto cymba rudente vehat. Quid facerem? ter caelo oculos, palmisque tetendi Ter tacito tales pressimus ore sonos {{Versus|95}}''Christi'', qui heu! patrios juvat effugisse penates, Si profugam objecta Cancia sistit aqua? Quo me duxit Amor? tumida cur separor unda? Frigida cur flammis invidet illa meis? Praecipe, ''Christe'', (potes) depressus, ut alveus undas {{Versus|100}}Colligat; inceptum nec mihi rumpat iter. Aut quia lata tuo subsidunt aequora nutu, Da mihi liquidas currere posse vias, Nec precor hoc frustra: nuper sic Bertilis<ref>Aldegundis Virgo, a Bertilia matre, quae et ipsa nuptias aufugiens, sicco vestigio Sambram fluvium transmisit: et Malbodii delituit, ubi illustre Canonissarum, ut vocant, Collegium condere aggressa est.</ref> ivit. Qua Sambra<ref>Sambra Hannoniae fluvius.</ref> Hannoniis humidus errat agris. {{Versus|105}}Haec ubi: praetentamus aquam; vestigia porta Auguritimque fugae Cancia flumen habet. Si nescis, genitrix, solida stant aequora fluctu, Mollities liquidae quo tibi cedat aquae. Ergo age, quid cessas? tantum dic, filia, perge: {{Versus|110}}Quam bene vovisti, sic bene redde fidem. Quidquid amas, placeat; quoniam placet ante Tonanti: Talis eris mater, si modo mater eris. Hoc probat Audomarus opus, ne forsitan errem: Materiam culpae detrahit ille meae, {{Versus|115}}Si quid ego tamen admisi cum fratre piandum; Verbera ego, frater suavia sola ferat. Vaticinor facies: libet hic applaudere coeptis? Et tibi fausta bono dicere verba die. ''Egregii ''Frameilda'', sinis natam ire; parentis'' {{Versus|120}}''Nobilibus primo nomine nomen habes.'' Addet et hoc aliquis, postquam me viderit illic, Quo pridem castus pergere jussit Amor. ''Altera ab alterius claret virtutibus: ambas, '' ''Palma decet pugiles: hac tulit, illa dedit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Barbara Dioscoro.== ''Argumentum'' Dioscorus ''vir fuit ex Nicomedia Bithyniae oppido gentilis ac praedives: cui cum ex matrimonio filia unica obtigisset, quam ''Barbaram'' appellavit, elegantissima forma; eam, ne promiscue hominum aspectibus et desideriis patesceret, praealta turri inclusit. Verum ''Barbara'' cum in eo carcere Idololatriae tenebras divino lumine excussisset, et Christianis dogmatibus ab Angelo imbuta esset, pudicitiam Deo vovit. Quod ubi pater agnovit, qui filiam jam desponderat, vehementer excanduit: tum et nuptias abnuentem cogere, et fugientem insequi coepit: donec apprehensam castello, ubi balneum erat, includeret. ''Barbara'' igitur ex hoc balnei carcere ad patrem scribit de ejus saevitia conquerens: foreque pollicens, quidquid ipsae agitaret, ut nunquam a pudicitia servanda proposito, quam Christo voverat, abduceretur. Additque in eum finem paratam se, vel gladio paterno jugulum praebere, mortemque oppetere: quod utique postea, duplicata Virginitatis et Martyrii laurea, evenisse scribunt'' D. Damascenus, Metaphrastes, Surius Tom. 6. Martyrol. Rom. 4. Decembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Barbara Dioscoro symbolum.jpg|450px]] Viden’ cervam? viden’ ut eximio candore, floreoque ad collum serto enitet? hinc, si nescis, pro victima est, cultro cessura. Talis est ''Barbara'' ipsius aevi, ac juventae flore amabilis, dum pertinacius nuptias rejicit, quas parens in votis habet, urgetque. Adeo et hic verum istud: </poem> <hr> '' Interdum gratia laedit.'' <hr> <poem> Alloquor iratum patrem: si scribere durum ''Barbara'': duri rem nominis ille tenet. Quae legis, ex illo, genitor,tibi carcere mitto, Hic ubi me clausam saevior hoste premis, {{Versus|5}}Nec tamen indignor: quis enim submurmuret irae Si nocuisse volens utilis ira fuit? Quam modo vera loquor, turris sat conscia novit Utilis hic carcer (crede) duobus erat, Carcer erat nostri custosque obsesque pudoris. {{Versus|10}}Arcebat cupidos janua clausa procos Ah! quoties ista latitans incognita turri: Sic genitor (dixi) quod sibi plaudat, habet; De facie metuit: facies celabitur: illa Testa tibi turris, filia, dixit, erunt. {{Versus|15}}Risit Amor, castis coeunt cui foedera palmis, Humanique expers corporis albus Hymen ''Barbara'' quid dubitas? turrim secura subito, Illa tuae custos virginitatis erit, Non ego claustra moror: summo delabor Οlympo {{Versus|20}}Ut subeam turrim, sola fenestra sat est. Sed tibi tres dabimus magni simulacra Tonantis<ref>Tres fenestrae in turri apertae, ad honorem sanctissimae Trinitatis.</ref> Turris in aspectu semper habebis, ait Nec mora? condit opus, lateresque bitumine jungit Proque una triplex facta fenestra patet {{Versus|25}}Quin etiam faxo<ref>Per latera rupis prodigio diducta viam invenit, quo e paternis manibus elabatur.</ref>, ceu mollis in aequore сerae Impressit fidei publica signa, crucem, Addidit et formam cultus: et imagine coram Procubuit curvo terque quaterque genu. Quid mihi tunc animi, credis votique fuisse: {{Versus|30}}Cum sacra me coram signa notaret Amor? Confestim (quid enim sileam) juravimus illi: Non alius, dixi, quo cremer, ignis erit. I genitor, thalamique faces, Paphiasque sagittas Ingere: meque atra (si potes) abde specu. {{Versus|35}}Libera mens semper caelo spatiabitur alto, Et carpet liquidas ad sua vota vias. Interea sensim currentibus ordine fatis, Uxor in Idalium poscor itura thorum. Abnuimus primo: non sum tam ''Barbara'' dixi, {{Versus|40}}Ut mihi, qui prior est sponsus, inanis eat. Tolle procul decepte faces, Hymenaee, maritas: Quam genitor cogit nubere, Christus habet. Protinus ora tibi pariter cum voce tumescunt: Mistaque flagra tuis pene fuere minis. {{Versus|45}}Nil tamen ista movent; cujus sum, et dicar oportet; Utque feror, semper sponsa Tonantis ero. Haec ubi: capto fugam; sequeris vestigia natae: Jamque pede patrius pes mihi junctus erat. Saxea sublimi prostabat culmine rupes; {{Versus|50}}Coepta meae rupes implicitura fugae At subito (quis credat?) Amor penetravit; et illa Ceu liquidae moles pervia cellit aquae Quid facis, ah genitor? didicit mollescere saxum: Et tibi cor saxo durius esse potest? {{Versus|55}}Nil agimus; captam vincis, vinctamque relegas, Qui prope Mygdoniis<ref>Mygdonia, idem est ac Bithynia, regio ex qua Barbara oriunda erat.</ref> terra madescit aquis. Est illic castrum vario de marmore; circum Fossa duplex: aditum ponte ministrat opus. Intus forma decens, pictoque emblemate muri, {{Versus|60}}Quos tegit et Phrygia pendulus arte tapes. Plurimus hic circum nitidi fons exilit unda, Et stratam vario marmore tingit humum. Quid tamen inde mihi grater? spectabile castri Tolle decus tantum cetera carcer habet. {{Versus|65}}Hac ego clausa domo teneor: thalamusque jugalis Quo solvar, miserae janua sola patet. Hac ego diffugiam? vitiato corpore, Virgo Quae fueram, patrio cogar abire loco? Mors habeat limen; certum est; transibimus illud? {{Versus|70}}Sic peream, possim dummodo casta mori. Neu metuam patris cultros, ensesque, minasque; Me sacer adversus spicula fingit Amor. Interea quid agam, patrio dum carcere claudor, Accipe, sed vera nuntia missa fide. {{Versus|75}}Saepe gemens liquidi prospecto balnea fontis, Castaque Mygdonia membra lavamus aqua: Hac inter lacrimae stillant, augentque liquorem, Atque isto melius forsitan imbre lavor. Interdum durum precibusy lacrimisque parentem {{Versus|80}}Arguo, qui natae damna probanda putat. Saepius exclamo: felici funere, mater, Cessisti, conjux si tibi talis erat! Quin etiam insidia forsan tibi condidit aegrae Quaque fidem, virus tradidit ille manu. {{Versus|85}}Ah! quoties dixti, moriens quoque, ''Barbara'', vive, Et mea fac terrae molliter ossa cubent. Qui superest Genitor: (nullum sit in omine pondus) Forte tibi, timeo, nil nisi tortor erit. Hunc tamen obsequio tenta mollire: ferusque {{Versus|90}}Quam mihi, tam mitis sit precor ille tibi. Hoc ego tentavi; caruit successibus: illo, Quo placui vultu, nunc rea cladis agor. Sed sic sim praestat, quam non placuisse Tonanti: Non piget immunes labis habere manus. {{Versus|95}}Stabat (et hoc referam, ne sim tibi parcior ore, Et calamo lucris invida forte tuis) Stabat in arboreo suffixus stipite CHRISTUS, Effigies multo sanguine picta fuit. Hanc ego suspiciens, manibusque plexa figuram, {{Versus|100}}Effudi tales protinus ore sonos. Christe, quid hic agimus? dudum suspiria ducor Et tibi vel jungi funere poscit Amor. Eia age rumpe moras, thalamo quoque suffice bustum, Haec instar magnae mors mihi dotis erit. {{Versus|105}}Audiit; et mota leviter cervice precanti Annuit: huc enses, lictor, et arma move. Neve morer forsan patrio succumbere ferro: In patrias venio sponte, volensque manus. Attamen hic modicum tempus spatiumque requiram, {{Versus|110}}Quo jungam vobis ultima vota meis. Scilicet orabo,<ref>Obtinuit Barbara ante mortem a Deo id beneficii, ut qui eam invocaverit, ex hac vitam graturus non sit absque peccatorum Sacramentali expiatione.</ref> ne mors super ingruat illi, Cui fuero solita saepe vocata prece. Despuet hoc genitor: dolor heu! tonat igneus aether<ref>Dioscorus Barbarae pater statim a parricidio in filia perpetrato fulmine percussus interiit.</ref> Jamque volant toto fulmina sparsa polo, {{Versus|115}}Ah pater! ah! periture, cave; praedicimus illa: Hic solet eventus facta cruenta sequi. Quidquid erit, tumulo luctus, lacrimasque viator Addet, et haec memori carmina scripta nota. Barbara ''virgo jacet durum sine crimine nomen; {{Versus|120}}Quo plexa est, genitor Barbarus ille fuit''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> =Liber III.= ==Epistola I. <br>Loiolis Ignatio.== ''Argumentum'' Ignatius de Lojola ''(qui Societatis Jesu Auctor ac parens extitit) absoluto Parisiis studiorum curriculo: cum ex valetudine frequentius afflictaretur, Medicorum consilio ac jussu in Hispaniam rediit ibidem caeli bonitate in quo primum editus erat ad salutem usurus. Quod ubi ''Bertrandus de Lojola Ignatii'' ex Garcia fratre nepos intellexisset, redeunti honoris ergo obviam processit: multisque institit, ut ad paternas aedes et ''Lojoleae'' familiae castellum diverteret. Sed cum frustra id tentasset, digresso ad publicum Xenodochium (uti pro more habebat) ''Ignatio'', et stipem quotidie ostiatim sibi corrogante: minari omnes, et subinique ferre ''Bertrandus'' cum familia. Quocirca ejus uxor, quam ''Loiolim'' sive ''Loiolida'' a gentilitio matri cognomine hic vocamus, hanc ad ''Ignatium'' Epistolam scribit: in qua illum ex Xenodochio in domum paternam elicere nititur: propositis ad id, quas amor, et honoris humani cupiditas suggerebat rationibus. Primo siquidem nonnulla ''Loioleae'' familiae decora commemorando (uti homines solent) inustam veluti generi maculam arguit: tum et insinuat Christianae disciplinae, quae mortalium animis ingerebat, dogmata, potissimum ea domesticis tradenda esse: Postremo valetudinis et virium pericula objicit, quo ab itinere Romano deterreat: quo quidem proficisci, una cum sociis, antequam Lutetia discederent, pacti erant. Sed cum frustra id eniteretur, aut certe ita secum reputaret, ad calcem Epistolae abituro valedicit, et fausta illi totique Ecclesiae apprecatur.'' Ribadeneira lib. 3. vitae cap. 5. Mattaeius lib. 2. cap. 1. Orlandinus Hist. Societatis lib. I. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus: Loiolis symbolum.jpg|450px]] Quod equus generosum animal belloque aptum, hoc animi affectus in homine: siquidem violentior uterque est, nisi fraenum adhibeas. Fecit ''Ignatius'', ad quem equi domiti, et in gyrum coacti lemma merito pertineri affirmes: </poem> <hr> ''Regitur nec aberrat eundo.'' <hr> <poem> ''Loiolis'' externis dudum tibi dissita terris, Nunc etiam, quanquam proxima facta, queror; Nec queror incassum: causis urgemur honestis: Quod mecum doleat jure, maritus habet. {{Versus|5}}Hei mihi! quo fereris pannosa Patrue, veste! Heu! ubi nunc, quondam qui tibi cultus erat? Seu Dux, Hispano cum Pampelonia<ref>Pampelonae arcem, quam Pompeiopolim quidam vocant, regni Navarrae primariam, contra Gallorum insultum egregie defendit Ignatius.</ref> Regi Moenia servares, voce manuque potens. Sive ferocis equi regeres cum colla decorus, {{Versus|10}}Sessor, et in galea sic quoque fortis eques: Sive duces inter gladioque fagoque niteres: Tunc bene vel sola fronte verendus eras. Nunc humilis, pannisque attrito gausape tectus Quisquilias inter stare, trophaea putas? {{Versus|15}}Bella fugis (scimus) quondam violenter amata: Ferque aras Christi te novus ardor agit. Hoc ego nec carpo, damno minus: altera bello; Praemia, deque aris altera captat honos. Si tamen exoso bellum, discedere castris {{Versus|20}}Mens tibi tunc melior, consiliumque fuit: Debueras alto sacrata ad culmina nisu Tendere; et huc magnis nempe vocaris avis, Pro quoties! (memini) suspiria ''Garcia''<ref>Garsias de Loiola Ignatii frater natu maximus, Bertrandi parens: qui Ignatium, ne domo paterna excederet, impedire conatus est.</ref> duxit! Qui mihi jure socer, qui tibi frater erat. {{Versus|25}}Quid rerum moliris, ait, germane? paternos Quid cupis ignotus deseruisse lares? Parce, precor, domui, tibi quae decora ministrat, Et jubet ex merito scire, quid ista velint. ''Loiolidum'' sanguis Regi devotus Ibero<ref>Iberus fluvius Hispaniae apud Cantabros ita dictus, teste Eustachio, a Rege ejusdem nominis.</ref>, {{Versus|30}}Edidicit nunquam sordida castra sequi. Nequidquam excurHs: fallendo ponis amictum, Ignotusque novae signa cohortis agis. Jamque sacer miles Serratae ad Virginis sedem In nova devotas porrigis arma manus. {{Versus|35}}Cannaba vestis erant, praecindii funibus artus: Inque manu peditis fraxina virga fuit. Inque gradu propero Manresae fusus in urbem Diceris: ille tibi quam locus asper erit? Hei mihi! qualis eras? quantam diversus ab illo, {{Versus|40}}Cum premeres Gallos Marte favente duces. Caesaries spisso stabat neglectta capillo: Sordidaque oblongo creverat ungue manus, Terra totus vel stramen erat: scutella, supellex: Fercula, quaesit voce precante cibi. {{Versus|45}}Quin etiam parco fregisse severior esu Diceris, et longa pollida membra siti? Adde flagris laceros artus, taboque fluentes, Membraque vulneribus sanguinolenta suis, Caetera quid memorem? potuit fregisse gigantem {{Versus|50}}Poena: tibi levior, quod male credis, erit? Scilicet hinc stomachi dolor ingruit; inde petuntur Semina morborum, qui tibicunque nocent. Sed bene consuluit ''Loiolae'' mitis Ibero Gallia: non iras semper et arma movet. {{Versus|55}}Mitteris huc, patrii vocat indulgentia caeli: Desine jam varias morbidus ire vias. Hoc socii suadent, suadent oracula Divum; Hoc et iter Divus carpere jussit amor. Jamque propinquabas Bojani<ref>Bajona, quam veteres Aquas Augustas appellabant, Galliae portus, Cantabriae, quae Ignatii patria erat, adjacens.</ref> ad littora portus, {{Versus|60}}Qua jacet opposito Cantabris ora solo, Ivit in occursum conjux comitante caterva: Nil tamen occursu praestitit ille suo. Scilicet obsistis, prece inexorabilis ulla, ''(versus deest?)'' {{Versus|65}}Quid facis? heu! morbi quid, Patrue, semina nutris? Ille locus sanis pestifer esse solet. Huc (rogo) flecte gradum, patriosque revise penates: Et tibi si non vis parcere, parce tuis. Quid (nisi te reddas) tellus jactabitit Ibera? {{Versus|70}}Quid de te poterit patria tota loqui? Hinc ''Loioleae'' nigrescent stemmate cerae, Turpiter admissa deteriora nota. Dicetur: domus Heroes quae praebuit olim: Heu! modo quam viles sustinet illa viros! {{Versus|75}}Quod si vana queror; si certo currere fixum est, Quaque subis rapido subdere calcar equo. Patrue, pone modum: peregrinos excute sensus: Hic certe, quo sis officiosus, habes. Sunt mihi, quos fudi partu felice gemelli {{Versus|80}}''Lojolae'': gemini, qui doceantur, erunt. Quam mihi dulcis erit certaminis hujus imago, Cui stimulum pugnae parva tabella dabit. Ille Dei praecepta decem numerabit: et ille Crimina Septeno jure timenda sono. {{Versus|85}}Si tibi tantus amor,pueris prodesse: docendi Cur ista careat parvulus arte nepos? Quin etiam quando patientis imagine Christi Tangeris, Solymi nuper ab urbe redux. Nos dabimus, quod ames: et moesta picta tabella {{Versus|90}}Septenis flebunt patria septa locis. Te duce visemus positas ex ordine sedes: Combibet et lacrimas qualibet ara meas. Qualis ero, Patrui quando narrantis ab ore Pendebo, et mecum tota paterna domus? {{Versus|95}}Monstrabis Christique vias, collesque propinquos, Et loca postremo pressa, repressa pede. Hic oleis qua surgit apex, orare solebat: Dormiit hic Simon proditor inde ruit. Proximus hinc urbi stat Golgotha collis: in illa {{Versus|100}}Ah meus, o! (dices) colle pependit Amor. Siccine, pro facinus! Christus rapiatur ad aram? Hostia pro culpis concidat ista meis? Parce precor, Jesu: peccavit ''Lojola'' crimen Sed tua vox illo diluit omne loco. {{Versus|105}}Forsitan adjicies, quod Olivi vertice montis Videris impressos dum subit astra, pedes. Quin etiam qua stent dextrae vestigia plantae, Spectet ut occiduas planta sinistra plagas. Quid mihi tunc animi? quae non incendia volves? {{Versus|110}}Si mihi nunc lacrymas haec, quoque scripta movent. Plurima forte premes: nec enim quid feceris isthic, Nec mihi, quae passus dura, referre voles. Sed bene, quod, dubio quantumvis murmure, ferris Exceptus<ref>Dum ad montem Olivarum redit Christi pedum vestigia accuratius inspecturus, a Barbaro duriter inde retrahitur.</ref> dura, sicut ab hoste, manu. {{Versus|115}}Attamen ut levius sentires verbera Christus Anteibat rigidae luxque fomesque viae. Hoc mihi (sic nescis) facit indulgentia Jesu: Cum reditum instrueres, ipse praeibat iter. Adde quod Solymis quae te raris extulit oris, {{Versus|120}}Quae caperet portum de tribus una fuit<ref>In reditu parva et male compacta navi vectus Hispaniae portum attigit, duabus altis, a quibus repulsus fuerat, naufragium passis.</ref>. Altera vesano subsidit naufraga ponto, Altera arenosis cessit adacta vadis, Nil agimus? frustrane mihi sic militet aether? Militet et saeva turbidus Auster aqua? {{Versus|125}}Flecte animum, modicumque indulge, Patrue, nepti: Cur modo vis patrii cedere rursus humo? Italiam denos tecum pepigisse sodales Asseris; haec voti meta terenda tui. Quo ruis? obstat hyems: gravidos nive conspice montes, {{Versus|130}}Et juga securo non adeunda pede. Huc quoties oculos verto, (vertoque frequenter) Frigidior glacie serpit in ossa pavor: Quid? quod, ut et pelagus suadet retinacula solvi: Multa tamen Medius<ref>Mare Medtterraneum, per quod navigans non sine periculo Venetias appulit.</ref> tristia pontus habet, {{Versus|135}}Incubat classis<ref>Aenobarbus Turca ea loca, et littorum flexus piratica infestabat.</ref> metuendo Turcica ponto: Heu! quantum saevi turbinis ilia vehit! Utque tibi nil Turca mali moveatque, feratve. Saepe illic versas concitat Eurus aquas. Palleo, venturi<ref>Tempestate coorta, lacera et quassata fluctibus navi difficulter evadit Ignatius.</ref>, quantumvis ignara pericli: {{Versus|140}}Paeneque cum dextra charta tremente tremit. Quicquid id est, (precor o!) si stat victoria tecum, I, quo te Dius, patrue, ducit Amor. Agnosco, crimenque fuit voluisse morari, Propositum duce quod Numine carpis iter. {{Versus|145}}Da veniam fassae: quamvis et caetera desint, Fas mihi sic saltem dicere Voce, Vale. Interea mecum conjux, prolesque gemella, Sospes ut evadas, ut valeasque, rogant. Atque utinam, patriis quoniam te sedibus effers: {{Versus|150}}Dicaris toto maximus orbe Pater! </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Xaverias Jasso parenti.== ''Argumentum'' ''Cum ''Franciscus Xaverius'' Lutetiae Parisiorum operam studiis daret, scientiarum simul tuenda apud aequales nobilitatis avidus, extra modum sumptu prodiret: factum est, ut ejus parens ''Joannes Jassus'', qui eum ex ''Maria Xaveria'' nobilissima conjuge postremum liberorum tulerat, de eo abs studiis revocando apud se statuerit. Quod ubi primum ''Xaverii'' soror, quam ''Xaveriadem'' hic vocamus (agebat autem ea Gandiae sacrarum Virginum Antistitam, quas ob summam vitae asperitatem Discalceatas appellant) intellexisset: ad patrem ''Jassum'' hanc Epistolam scribit. In qua illum operose monet, obsecratque, uti ''Francisco'' fratri Parisiis ingenium maximis scientiae artibus excolenti, affatim omnia suppeditet.Quippe edoctae divinitus (nam et ob eximiae sanctimoniae meritum prophetico spiritu a Deo donata erat) illum ''Ignatio'' duce, Novi orbis, ultimique Orientis Apostolum destinatum: per occasionem de iis, quae ''Xaverius'' postmodo in India acturus, passurusque erat, praecipua quaedam edisserit. Movere hac simul quam de filiae sanctitate conceperat opinio, parentis animum: impulitque ut nulla in re ''Francisco'' in studiis agenti deesset, uti nec defuit. Extant hae litterae in Xaverio Castello, utique vaticinationis testes quam suo tempore comprobavit eventus. Turselinus lib. i. vitae cap. 2. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Xaverias symbolum.jpg|450px]] Ut antliae aqua eo largius confluit, quo tunditur: sic et liberalitas ''Jassi'' Parentis in Franciscum filium, olim familiae, atque orbi ingentem fructum datura est: siquidem ab his ''Xaverii'' studiis salus Japonum, Indorumque pendebat, Jure igitur hic apponas, quod antliae: </poem> <hr> '' Semper major erit: quantum se effunderit unda.'' <hr> <poem> Quae tibi nunc Genitor reddetur Epistola claustris Prodiit; et licita prodiit illa via. Ire coegit Amor, fratrisque, hominumque, Deique, Tu natae frater vota sororis habet. {{Versus|5}}Nostin’? an, heu! ''Xaveriados'' mihi nomina quondam Exciderint animo forsitan illa tuo. Perlege, ''Jasse'', parens: amico et perlege vultu, Quod tibi fratris amans filia mittit opus. Fama<ref> Lutetiae Parisiorum urbs celeberrima, ubi studiis vacabat Xaverius.</ref> Lutetiaca nuper properavit ab urbe {{Versus|10}}Fausta quidem, at votis durior illa tuis. ''Xaverius'' Sophiae per amata cacumma tendit: At patrias una largius haurit opes. Nunc petit ex aliis alias: quo volvimur; inquis, Pauperies illa saepius arte subit. {{Versus|15}}Non ego tot Sophiam nummis, opibusque requiro: Nec dubito doctus, dives an esse velim. Stat juvenem revocare: patrisque haec littera sensus Perferat, et modica transvolet ille mora. O! dolor, o! quid agis? cela Pater optime, quantae {{Versus|20}}Pauca per has nescis damna petantur opes! Forsitan hic summos cleri mediteris honores, Quodque vehit secum sacra tiara decus? Falleris: ah! sese frater maioribus aptat: Nuntius ille novi, victor et orbis erit. {{Versus|25}}Neve putes tantum vanae praeconia votis; Accipe, sed tanquam vaticinantis opus. Transierat (memini) ter senis messibus aestas, Et ter sena novo fluxerat uva lacu. Annorum fratri fuit haec mensura: colorque, {{Versus|30}}Ut species mentis, candidus oris erat. Veste nova, sed quae corpusque animumque deceret: Si quis quid Gallis mandat, abimus, ait, Quin etiam claustris tum proximus, ultima frater Adjecit verbis haec quoque verba meis. {{Versus|35}}Chara soror, fratris si quae tibi cura supersit, Si remanet nostri non abiturus amor. In mea fer lacrimas conamina, vota, precesque; His Germana tibi saepe juvandus ero. Dixerat haec abiens: abeuntem prosequor ore: {{Versus|40}}Excipit hinc fusas saepius ara preces. Hic ego cum starem nuper sub solis obortum: Cum pallent primo sidera pulsa die. Altaque conceptis sine corpore gaudia formis Mens sibi fingendo carperet intus iter. {{Versus|45}}Nescio quae visa est dubiae sub imagine lucis Extendi in longas area lata vias. Pro segete in campis circum crescebat oriza<ref> Orizae satio et usus apud Indos pro frumento est.</ref>, Plurimaque ignoti stirpitis arbor erat: Tecta levi cultu: tectisque simillima templa {{Versus|50}}Horrida per fumos haec quoque facta suos, Hic Pagodum<ref name="amida"> Nomina idolorum, quae apud Indos et Japones celebrantur.</ref> sedes, Fotoci<ref name="amida" />, Xace<ref name="amida" />, Amidaeque<ref name="amida" />: Nomina sunt ipso barbariora loco. Plurima gens illic circum fuligine tincta. Ad fuligineos tendere visa lacus {{Versus|55}}Ut vidi, indolui: tacitoque pectore dixi; Turba virum lacrimas exigit illa meas. Exigit illa preces: cur sic ruit acta sub umbras Ut miseros nossem, Japon et Indus erant. Haec ego dum meditor sensum fugere tenebrae {{Versus|60}}Nox quoque suffuso cedere visa die: Lucis id accessu (liceat mihi visa referre) ''Xaverius'' primo limine frater erat. Hinc tranare amnes, latisque excurrere campis Coepit, et in varias concitus ire vias. {{Versus|65}}Illinc et pueros tinnitu cogere nolae<ref> Xaverius per plateas pueros campanula ad Catechismum cogebat.</ref> Coepit et insolitas spargere fontis aquas. Nunc aras raptare solo, Pagodasque cremare, Caeteraque aggestis lignea signa focis. Et (bene si memini) ''Franciscum'' tota sonabat {{Versus|70}}India? cum nuptis, cum senibusque puer. Haec ubi: Germano votis gratamur, et illuc Moturo placidas esse precamur aquas. Quidquid id est, longo concurritur aequore: multa Quaeque feras (dixi) tristia, frater, habes. {{Versus|75}}Nec retuli falso: curvo te corpore vidi: Sarcina<ref> Saepe sibi visus est per quietem morionem Indum suis gestare humeris.</ref> cui dorso decolor Indus erat. Qualis eras, Germane, ista sub mole! ferebas, (Si bene conjicio) teque ferebat onus<ref>Fit allusio ad dictum D. Aug. lib. 3. Confess. c. 9. ''Amor meus pondus meum: eo feror, quocunque feror.''</ref>; Tela, arcum, pharetramque gerit niger iste Cupido: {{Versus|80}}Postmodo sed lotus Candidus, alter erit. Te quoque<ref> Ad Molucas Insulas naufragium patitur.</ref> conspexi diffracta puppe per undas Jactantem tumido brachia lenta mari. Nec tibi caussa metus gens Maurica<ref>Barbaros atque efferatos Mauricensium animos excolit, spreto veneni ac vitae periculo.</ref> spargere quamvis Dicitur infida dira venena manu. {{Versus|85}}Heu! Pagodas<ref> Multis Pagodarum sagittis appetitus per prodigium illaesus servatur.</ref> timeo: gens est feralis ab arcu: Sed fugies jussum missa sagitta locum. Saepe sub ambusta sudantem vidimus ora; Saepe gelu<ref> Itinere Meacensi in Japonia.</ref> nudos diriguisse pedes. Utque fit hoc verum, Genitor: praedicere casu {{Versus|90}}Attinet, et certa dicta probare nota. Pendula ''Xaverio''<ref> Crucifixi in arce Xaveriana effigies prodigiose sudat, quoties Xaverius in India laboribus solito amplius exercetur.</ref> Christi stat lignea Castro Effigies patriae laus pietasque domus. Saepius hoc coram ''Franciscus'' voce manuque Dicitur et flexo vota tulisse genu. {{Versus|95}}Crede mihi plus est, quam quod videatur imago, Mistaque cum Christo symbola frater habet. Nam quoties mediis frater cruciabitur Indis, Et Christi toties perpluet ora liquor. Tempora fac numeres: quoties fuderit imago, {{Versus|100}}''Xaverii'' toties signa dolentis erunt. Plura quid attexo; geminus quantumlibet orbis, Non tantum, ut tantus condoceatur, habet; Damna quid ergo tuae Genitor, vereare crumenae? Mitte, precor, missae sic bene dantur opes. {{Versus|105}}Nec tibi sola isto venio pra munere supplex: En jacet ante tuos India tota pedes, Consule dilutis<ref> Parvuli, quos baptismo lustratos ad caelum transmisit.</ref> quid turba minutula noxis Mussitet: hic nobis erudiendus, ait Sic faveant Superi! Sic oret Japon et Indus {{Versus|110}}Adjungant votis et sua vota meis. Sic bene ''Franciscus'' totum circum ambiat orbem: Nec (''satis est'')<ref> Satis est Domine, satis est: ita subinde ob caelestium deliciarum abundantiam exclamare solitus Xaverius.</ref> genitor, proferat ille ''Satis''. Interea frater carae memor usque sororis Vive, licet varias usque ferare plagas, {{Versus|115}}Ibis? (et hoc vereor) patrios, Germane, penates Curaque nec matrem<ref> Indiam petens, ne matrem quidem salutare dignatus est, quamvis mn non longe a paternis aedibus iter caperet.</ref> visere forsan erit. Quidquid erit, genitor, magnae praeconia famae Totus et exiguo pendet ab aere Japon. Incipe sic sacras titulis augere tabellas, {{Versus|120}}Inque fidem versus quatuor una ferat. ''Xaverius ''victor'', ''victorem'' Lojola ''fecit'': ''Jassaeus''que parens, ''Xaverias''que soror. '' Lojolides ''pugilem castris adscripsit Jesu'': ''Ille dedit nummos, addidit illa preces''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Francisca de Jesu Borgiae. == ''Argumentum'' Franciscus Borgia ''ex Marchione Lombasii Dux Gandiae Quartus, inito cum Leonora Castria, illustrissima ex Lusitanorum genere femina, conjugio: multa prole et honoribus apud Carolum Quintum Imperatorem auctus est. Sed cum ad funus Isabellae Imperatricis, cujus Toleto Granatam transvehendi cura commissa erat, divinitus tactus, jamque rerum humanarum, et gloriae fluxae pertaesus, nova Deo serviendi consilia captaret: ferunt a Matertera, quae ad Coenobium S. Clarae Gandiensis commigraverat, ibique Antistitam gerebat, per Epistiolam commonitum, ut constanter ageret. Et vero ne incassum haec movisse plerique existimarent, constat eam divina revelatione atque ostento didicisse, quidquid ''Francisco'' Duce ac Nepote, ad Caesarei cadaveris conspectum gestum fuit. Quod ipsum hac Epistola significat; qua et eum multis rationibus cohortatur ad propositi constantiam: simul praedicens fere, ut Societati Jesu, cujus ''Ignatius'' auctor ac parens erat, nomen adjiceret: inultaque ad praeclara in eo ordine pro Dei gloria, et proximorum salute aggrederetur. Attingit autem et Aviae obitum, quae pariter inter Coenobii Gandiensis claustra ''Mariae Gabrielae'' nomen asctitaverat: cujus affectu monitusque salutaribus ipsemet ''Borgia'' multo maxime profecisse saepe testatus est. Materterae nomen, quod ante Isabellae fuerat, ''Franciscae de Jesu'' concessit: quo et hic utimur. Neque vero eorum, qua supra de ''Francisco'' attigi, eventus fefellit. Quippe in Societatem primo indeque ad summum in ea imperium et Praefecturam assumptus, Praepositi Generalis Tertii titulum praeclaris editis facinoribus implevit. Accessit Santcimoniae non vulgaris fama, qua etiam miraculis inclaruit: quo factum est, ut ab ''Urbano VIII.'' Pont. Max. Beatorum numero solemni ritu adscriptus sit. ''Anno 1624. Ribadeneira lib. i. vitae ejus cap. 7. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Francisca de Jesu symbolum.jpg|450px]] Formositas oris, quam multi misere depereunt, nihil aliud quam larva est. Hanc in Isabellae Imperatricis funere agnoscit ''Borgia'', ingenti suo bono. Quippe hinc doctus verissimum etiam hic esse, quod ad larvae naturam spectat. </poem> <hr> ''Altera proponit conspectibus, altera celat.'' <hr> <poem> Gandia quae sacras claustris fovet alba columbas, Hoc consanguinei mittit amoris opus. Perlegis? inque tuos successit Epistola vultus? Perlege: quod cupias, quodque sequaris, habes. {{Versus|5}}Scilicet ipsa tuam didici Matertera mentem Cum tibi Caesarei funeris horror erat. Vera loquor, paucisque tibi perscribimus acta: Insolitus quando pectora flexit Amor. Lux<ref>Toleti Ηispaniae urbe in Tarraconensi tractus, ubi per id temporis comitia Regia, non sine plausu ac laetitia ab Imperatore agitabantur.</ref> fera Caesareis surrepserat orta triumphis {{Versus|10}}Formosum tenebris implicitura caput. Morbus adest (dolor, o!) carae insidiator Elisae<ref> Elisa idem ac Isabella, quod nomen erat Impetatricis.</ref>: Ille tibi, Caesar, quam ferus hostis erit! Nec mora, grassatur: torrentur febribus artus; Regiaque extremus corpora languor habet. {{Versus|15}}Ergo ubi succubuit: gemebundo pectore Caesar ''Lambaside''<ref>Lambasides a Lambasio Marchionatu, a quo Borgia primam appellationem sortitus est.</ref>, conjux optima vixit! ait. Tu funus curato celer, patrioque sepulcro Defunctae carum conjugis effer onus. Pergis: et ut primum Granatae<ref>Granata urbs in Hispania ejusdem Regni Metropolis, nec non Regum sepulcro nobilis.</ref> constitit oris {{Versus|20}}Claudendum aggesta triste cadaver humo. Jamque fides<ref>Juramentum sollemne, quo cadaveris Regii fides adstruerur.</ref> petitur, corpusque exangue patescit: Exuvias carae vix bene noscis Herae. Scilicet ora prius nivibus certantia primis, Labraque purpureas vincere nata rosas. {{Versus|25}}Exedit livor, taboque liquentia putrent? Nec remanet formae, qui fuit ante, decor. Quid facias? ''Francisce''? stupes: lacrimisque coortis, Diceris in coepto ter siluisse sono. Postque morae modicum: quid enim jurabimus? inquis: {{Versus|30}}Abstulit haec sensus tristis imago meos. Quicquid id est, Isabella fuit! dolor obstruit ora? Et tua vix lacrimas lumina jussa tenent. Mox ubi fas, actae post Justa sacerrima pompae, Interiora domus, et sine teste, subis. {{Versus|35}}Ipsa ego te (credat quisquam) te subsequor isthuc: Mente tamen, vultus non aditura tuos. Omnia clarescunt, nullus fovet angulus umbras: Et tua (crede mihi!) pectora nuda patent. Mensa fuit, stabatque Dei pendentis imago {{Versus|40}}Tristis et obtusis sanguinolenta genis. Protinus hac coram labiisque oculisque solutis? Diceris in tales prosiluisse sonos. Quid facimus, pie Christe? cui placuisse laboro? Quae modo servitiis meta, modusque meis? {{Versus|45}}Ergo etiam magnis pereunt de Regibus orti? Summa nec Austriacos Justa verentur avos? Heu! Ego te qualem vidi, Regina: decore Quae prius illicium totius orbis eras. Nunc ubi frons,oculi, facies? ubi lactea cervix? {{Versus|50}}Binaque purpureis picta labella rosis? Quo decor omnis iit? spectavi corpus: in illo Qui fuit, ah! vultus non erat ille tuus. Ergo sic morimur? sic Regum purpura livet? Inque redit putrem Caesaris uxor humum? {{Versus|55}}Serviimus quondam; sed et hac peccavimus arte: Caesaribus potior Christus habendus erat. Parce precor, pie Christe arctis quem stringimus ulnis: Pectoreque affusus quod modo stringit Amor, Parce precor, binosque oculis, sine currere fontes: {{Versus|60}}Saepe per has ingens culpa lavatur aquas. Poenitet admissi: tuus o! tuus optime Christe ''Franciscus'' semper, ''Borgia'' semper erit. Talia dicebas: praesens quoque mente precabar, Et tua sum votis vota secuta meis. {{Versus|65}}Eloquar? an sileam? nec scribere cuncta licebit? Inque tua aspectus flectere vota meos? Eloquar: ut tacito demissa Modestia vultu Abnuat; indulgens scribere cogit Amor. Cum sic perfusus lacrimis, gemituque jaceres, {{Versus|70}}Et premeres posito frigida faxa genu. Adstitit in rubea spectandus imagitne Christus, Et tibi porrectam tradidit ille manum. Quin etiam ostentans plures sua castra secutos: ''Borgia'', pone metum, tuque sequeris, ait. {{Versus|75}}Quid te mors cruciat? quid carae funus Elisae? Vivit<ref>Cognovit Francisci Matertera Imperatricis animam expiatoriis ignibus celeriter ereptam, ad caelum evolasse.</ref>, et ultrices transiit illa rogos. Dixerat: atque oculis blanda nictantibus arsit, Et novus a Christo fluxit in ora rubor. Ergo agedum, ''Francisce'', animum majoribus apta, {{Versus|80}}Lojolides facti nobilis auctor erit. Ille reget, flectetque animos, modicoque libello<ref>Libello exerciciorum cujus ipsemet Borgia approbationem a Paulo III. Pontifice impetravit anno 1548.</ref> Erudiet promptas ad nova bella manus Neve reformides Veneris perrumpere castra, Castaque seposito bella movere toro. {{Versus|85}}Concedet Leonora<ref>Leonora Borgia conjux fato eripitur, quo ipse in religione Deo servire possit.</ref> tibi, quam diligis, uxor: Quin etiam fatis officiosa suis. Flebis, et extinctum lacrimis dignabere corpus? Et mortis, dices, huic ego causa fui. Sed volet hoc pietas, et qui tibi militat ardor: {{Versus|90}}Invidiam noxae detrahet ille tuae. Quidnam agimus? bellone pigrum Matertera flectit? An contra admisso tergora pulsat equo? Ut fuerit, faciam: dum Christo proelia cedant, Et sacer egregio Marte triumphet Amor. {{Versus|95}}Care nepos, propiorque mihi jam nomine<ref> Quippe qua Isabellae nomen Franciscae de Jesu commutaverat.</ref> factus, I bone, quo Jesu te pius ignis agit. Mente licet Stygios verseris saepe per ignes, Flamma<ref>B. Borgia frequens erat in meditatione inferni: ajebatque se ad istum rogum, amoris in se divini ignem accendere.</ref> rogi flammas aggeret illa tuas Haec mea sunt, sed et haec aviae<ref>Maria Henriquez, quae exinde Coenobio itidem D. Clarae Gandiensis adscripta, Mariae Gabrielae cognomentum sibi adscivit.</ref> pia vota fuere, {{Versus|100}}Qux tibi praeceptrix, quae tibi mater erat. Ah! quoties monitis annos tibi sedula finxit? Seu puer, aut juvenis, virque, paterque fores. Nec siluit moriens: uda si fusus in herba Fluminis ad ripam concinit albus olor. {{Versus|105}}Ergo age, sume animos: magni patet area belli: Injice non timidos in nova castra pedes. Si nescis, isto crescit quoque laurus in horto. Vinctura emeritas, nec sine luce, comas. Neu mala sim vates: quod dat tibi Gandia nomen, {{Versus|110}}Vincetur, meritis (et sinet illa) tuis. Illa Ducem Quartum te redidit ordine Castris<ref>Fuit enim quartus Gandiae Dux, et tertius Generalis Praepositus Societ. Jesu.</ref> Loiolidum tu Dux Tertius alter eris. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Honovinga Canisio.== ''Argumentum'' ''Habet Belgium quoque, quod de hoc Societatis primo saeculo glorietur: quippe et istud statim a principio illustravit ''Petrus Canisius'', vir doctrinae juxta ac sanctimoniae laude percelebris. Natus is fuit Noviomagi Provinciae Gueldriae, quam olim Sicambriam dictam volunt, primaria civitate anno salutis humanae 1521. eo scilicet, quo B. Ignatius de Loiola Societatis Jesu parens ad severiorem vitam conversus, militiae sacrae relicta profana sese tradidit: quam et ''Canisius'' tertio Confirmati Ordinis ingressus est. Puer matre orbatus cui ''Aegidiae Honovingae'' nomen erat, in Materterae (quam abs sorore ''Honovingam'' hic appello) curam concessit. Et vero haec multis precibus et consultis saepe eum juvit: quae compendio per Epistolam hic exhibemus, in qua ''Canisio'' nepoti de statu vitae consilium agitanti, nec non inter illecebras Noviomagi apud suos, ubi tunc erat, primam intra juventam, dubio, stimulum addit, jubetque bono esse animo, praedicens fore, ut brevi in novum quendam Sacerdotum Ordinem assumatur. Operae pretium mihi videtur majoris fidei ergo, ea verba hic addere, quibus, illa, etiam ante Societatis iis in partibus auditum nomen, divino Spiritu illustrata cum nepote contendit. ''Tu'', inquit, ''fili, cooptaberis in novum quendam Sacerdotum Ordinem, quem in Ecclesia sua ad reformationem ejus, ac multorum salutem parat Deus. Ego eos per visum vidi, et te ad eos adjungi. Graves erunt viri, docti, modesti, Deo pleni, animarum caritate praediti. Bono igitur fac sis animo et spe hujuscemodi te sustenta. Nam brevi potieris hoc dono''. Quaesitis ergo ad haec rationibus, imo et ejusdem ''Canisii'' primae pueritiae gestis, simul postea gerendis adhortatur, ut iis viris Christo vacaturus se adjungat: quod et fecit captato P. Fabri colloquio, qui Moguntiae tunc agebat.'' Orlandinus Hist. Societatis lib. 4. Sacchinus in ejus vita lib. 1. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Honovinga Canisio symbolum.jpg|450px]] Per canem vigilantiam, ac fidelitatem veteres Aegyptii significabant: interdum quoque impudentiam, juxta Homeri: κυνὸς ὄμματ' ἔχων. Tales et hi luridi ex haeretico grege, quos ''Canisius'' invadit, et fugat. Quam Verum de illo, quo de cane fideli! </poem> <hr> ''Damnum latratibus arcet. '' <hr> <poem> Qua prope te Vahalis<ref>Vahalis fluvius Noviomagum alluens Canisii patriam.</ref>, qua me prope Rhenus<ref>Rhenus fluvius, ad cujus ripam Arnhemium adjacet Gueldriae oppidum, ubi tum Honovinga Canisii Matertera habitabat secundo abs Noviomago lapide.</ref> oberrat, Vicinasque trahunt alter et alter aquas. Scribitur haec reddenda tibi mox littera: quamvis Forsan et a lacrimis humida facta meis. {{Versus|5}}Scilicet audieram dubium tibi pectoris aestum: Aestus et in lacrimas fluxerat ille meas. Attamen apposito chartam siccavimus igni, Quique meo flagrat pectore, juvit Amor. Scribe, ait, ''Honovinga'': tibi qui morte parentis {{Versus|10}}Transiit in curas, et tua jussa puer. Nunc juvenis vario, dubioque ''Canisius'' aestu Nutat, ut incerto puppis itura mari. Fac constet: nuperque tibi quae visa fuere, Deferat haec prompta scripta tabella nota {{Versus|15}}Protinus arripio calamum, mihi proximus adstat, Et face scribentem dirigit ales Amor, Tempus erat, lassos quo primam somnus in artus Serpit: et accensis ignibus astra micant. Adstabam clauso, mecumque relicta, cubili {{Versus|20}}Mox vespertinas compositura preces. Cum subito coram visa est descendere nubes, Candidus et nubi praevius Ales erat. In manibus frondes oleae, risusque per ora, Pacificum scires quod meditatur opus. {{Versus|25}}Hic ubi vibrati nebulam discussit oliva: Obstupui subitos ora tulisse viros. Insolita his facies, attonsi fronte capilli: Velabant imos pallia nigra pedes. Quemque vocent aliae vultum rigidumque trucemque: {{Versus|30}}Judice me, mixta sorte modestus erat. In dextra calami (calamos hastilia tradant) Jamque parant scriptis bella movere suis. Cuique sacrum ''Jesu'' rutilabat pectore nomen Igniti species pectoris illa fuit, {{Versus|35}}O! quantum gens illa factis operabitur aris, Cultoresque novos, officiosa dabit, His foedae fugient sub Tartara nigra phalanges, Virginitasque albis laeta redibit equis, Seu calamo fuerint, agitandave praelia voce: {{Versus|40}}Et calami, et doctae praelia vocis erunt. Quid? quod nostra istis vinces Germania castris, Colla gemens duro succubuisse jugo? Haec ego dum specto: subito se in lumine vidi Ad primos Mystae procubuisse pedes. {{Versus|45}}Primus erat turma (quantum reminiscor) in ista Nomine, Theiologo nec minus arte, Faber<ref>Petrus Faber primus Ignatii socius, qui tum per Germaniam tum per Germaniam animarum saluti vacabat: quem Moguntiae agentem, primum Canisius adiit, ut in argumento dictum est.</ref>, Hunc petis amplexu: pullaque in veste sodalis Pullatos auges ad nova bella viros, Ergo age, perge nepos istis te jungere castris, {{Versus|50}}Devotaque move fortia bella manu. Si heue conjicio magnae praeludia pugnae, Et faciles aditus prima juventa dedit. Scilicet annorum prima, incunabula Christus Surripuit, versus ad pia facta jocis {{Versus|55}}Nil tibi cum nucibus, longae nec arundinis usu: Nec teretes cura est exagitare trochos. Privatas pictis aras decorare tabellis, Saepius et Mystam fingere, lusus erat. Parvula sacra facis, dicisque precantia verba: {{Versus|60}}Accumulant jussas turba pusilla preces Et modo voce puer, pueros modo fonte piabas: Ista rudimenti signa fuere tui. Quid? quod et in teneros saevisti funibus artus Membraque portandas didicere cruces? {{Versus|65}}Caetera cur sileam? nec enim meminisse nocebit, Patrasti parvus qualiacunque puer Saepe, orbi quando jejunia verna redibant, Cum furit Ogygio<ref>Ogygius Bacchus dictus est ab Ovidio, et temulentiae Deus a Poetis habitus. Noviomagum reversus ad nuptias contrahendas sollicitatur: proposita Juris Civilis, in quo parens ejus Iacobus Canisius excelluerat, agitatione.</ref> concita turba Deo: Cum passim turpesque joci, madidaeque popinae, {{Versus|70}}Et resonant foedis compita fracta sonis. Tunc ego te didici solis radicibus usum. Oraque gustato continuisse mero. Increpuit mater: quid agis? quid saevior, inquit, Dura, ''Canisiade'', nec tua bella moves? {{Versus|75}}Haec permitte viris, quibus est robustior aetas? Ossa tibi, puri caetera lactis habes. Protinus illacrimans scelus ah! scelus optima mater, (Si nescis) caecos ducit in arma viros. Arma illis Bacchus positus ferventia mensis: {{Versus|80}}Arma illis Paphiae tela facesque deae. Ipse ego non plorem? dapibus neque parcius utar? Nec mihi sit fuso gratior unda mero? Da veniam, mater; licitae patet area pugnae; Hic puer, et miles, victor et esse potest. {{Versus|85}}Talis eras: quid nunc dubio certamine nutas: Si pridem est puero laurea parta tibi? Scimus: blandus Hymen tacitis tibi siccat ocellis. Propositoque Themis<ref>Themis Justitiae praeses habita; nam teste Festo θέμις idem quod fas.</ref> te trahit alba foro. Crede mihi, latet hic fallacia saepe sub herba, {{Versus|90}}Saepe per et placidas saxa petuntur aquas, Ergo age, quaere viro: illis te junge Sodalem: Materiem, qua sis obsequiosus, habes. Nec male vaticinor: totos saevire per agros, Fama est, et rabidas ire, redire feras. {{Versus|95}}Infremure lupi circum praesepia! Rhenus<ref>Rhenus Germaniae fluvius.</ref> Audiit, et gelidis palluit Ister<ref>Ister sive Danubius amnis celebratissimus Germaniam longo tractu, Austriamque alluens.</ref> aquis. Quid cessas? Stygias urge latratibus umbras: Inque fidem veram Nominis<ref>Canisius juxta nominis Etymon et gesta ''Canis Austriacus'' ab Haereticus dictus. Sacchinus in vita lib. I, n. 10.</ref> adde notam. Usque reor, facies: istud Matertera poscit; {{Versus|100}}Haec in te titulum, juraque matris habet. Illa mihi moriens, soror o! soror optima, dixit, Abstrahor: appliciti foedera junge manu. Quem (rogo) nunc parvum patrique tibique nepotem Linquimus, in curas transeat ille tuas. {{Versus|105}}Scilicet ille tibi, caste, Germana, MARIAE In castas artes erudiendus erit. Annuimus voto, lacrimisque per ora profusis, Nil illi potui dicere, praeter, erit. Ex hinc vota frequens, et verba frequentia fudi, {{Versus|110}}Et tibi quod mater debuit esse, fui. Caetera dent Superi; pullo sic nubis amictu Virginei<ref>Perpetuam atque illibatam virginitatem coluit.</ref> castas corporis abde nives. Scribere plura libet: tibi sed scribenda relinquo. Hinc calamo trames saepe terendus erit. {{Versus|115}}Cumque tibi tarde supremam neverit horam Stamine nec pullo, de tribus una soror. Forsitan hoc aliquis signabit marmora versu, Accola quem Rheni, posteritasque leget: ''Hac jacet exanimis, recubatque'' Canisius ''urna'' {{Versus|120}}''Quem stupuit gelidus Rhenus et ister aquis.'' ''Depositos cineres lugens Germania servat,'' ''Ingenium libri: spiritus astra tenet.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Kostka Deiparae.== ''Argumentum'' ''Stanislaus Kostka illustri apud Polonos genere oriundus, cum adulescens in Societatem Iesu admissus esset, primo ipso tyrocinio tanto animi sensu actuque in divina ferri coepit, ut saepe saepius inter orandum madefacta lintea aestuanti pectori applicanda forent; porro crescente in dies amoris incendio idque impatientius iam ferventi Stanislao evenit, ut sub festum Assumptae in caelum Virginis (quam ut matrem tenerrime amabat) mira animum hinc migrandi ad caelum cupiditas incesserat. Quocirca composita hac epistola Mariam orat, ne desiderium suum ultra differat frustreturve; quominus proximis apud caelites triumphis intersit. Neque profecto incassum vota recidere: quippe post paulo febre correptus est; quae tametsi lenta primum, eo tamen sensim paucosque intra dies invaluit, ut de tantis (?) visceribus adolescentem anno aetatis circiter vigesimo terris ereptum caelo transmiserit ipsa Assumptae in caelum Virginis sacra nocte anno Christi 1569.'' Franciscus Sacchinus in eius vita. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Kostka symbolum.jpg|450px]] </poem> Quid navem sagittamque tenso funi laxatam intueris? Illa in portum, haec in caelum tendit: non aliter Kostka amore igniti impatiens ima detrectat, caelumque animo petit; quo Maria, quam, ut Matrem, unice diligebat, recepta est. Adeo de tribus istis verum quod cecinit Vates: <hr> ''Nequeunt laxata teneri''. <hr> <poem> Da veniam, caeli decus augustale, MARIA, Si tibi nunc a me littera scripta venit. Scribere jussit Amor (caelo licet omnia noris.) Impulit is timidas ad sua jussa manus. {{Versus|5}}Substitimus primo: calamum pudor ipse retentans, Quid tibi nunc tandem, Kostka, paratur, ait. Verte alio mentem, precibus contexe coronam; Gratior est Dominae texta corona tuae, Quid faciam? adversum hinc amor, hinc reverentia pugnant; {{Versus|10}}Haec calami cursum supprimit, ille movet. Ut scribam; vereor praefigere, Kostka Parenti. Sis mihi cara licet, plusque parente parens. Urimur? O bona Diva, et (si licet) o bona Mater, Urimur: o! quanto pectus ab igne calet, {{Versus|15}}Lintea traduntur frigentibus humida lymphis Lintea sed flammas non domitura meas Quod facitis, dixi, gratum est, sed inutile nobis, Non profecturas quid mihi fertis aquas; Exterius gelido corpus perfunditis imbre: {{Versus|20}}Attamen interius, quo cremor, ignis adest. Optavi quoties velut igni lampas edace, Deficere ante aras, o mea Diva, tuas! Optavi quoties, ut, quae tibi sacra micabat Taeda, foret vitae terminus ille meae! {{Versus|25}}Optasse hoc licuit: taedae consumitur ignis: Majus at in nostro pectore robur habet. Eloquar? an nostrae nunc est opus indice flammae? Nec tibi sat noster cognitus extat amor? Proxima lux oritur purae spectabilis aurae: {{Versus|30}}Suscitat ardores proxima pompa meos. Haec tibi, qua fugeres terras, fuit ultima, Virgo: Qua caelum peteres, prima sed illa fuit. Fingo animo plausus, laetoque sonantia caelo Tympana: mille tubas audio, mille fides. {{Versus|35}}Aligeri circum volitant fulgentque ministri. Et fervet tota caelica pompa via. Pars Arabum complet nebuloso compita fumo, Pars liquidum strato lumine vestit iter. Emicat ante alios juvenum lectissima turba: {{Versus|40}} (Sic nobis pompae fingitur umbra tuae) Caesaries, illis purum flavescit in aurum, Oraque formoso candidiora die. Ornat palma manus, humeros bombycina vestis. Pallaque non tactas vincere jussa nives. {{Versus|45}}Pone subis: vivis certat tua palla pyropis, Et superat, quidquid gemmifer orbis habet. Fallimur: hoc oculi vitium est: abscedite gemmae: Plus fatis aurata conspicienda coma es. Illic, castus Amor pulchra statione moratur. {{Versus|50}}Aurea deque tuo spicula crine legit. Quid referam, quali raperis super aethera curru? Qualis hic auriga est, talis an alter erit? Non sic vectus iit, voluit cum splendidus aura Davides<ref>Salomon a Davide Patre, qui sibi ferculum seu rhetam triumphalem magnificentissime extruxit, et hoc, ut habet Scriptura Textus Cant. 3. propter Jerusalem.</ref> Solymas conciliare nurus. {{Versus|55}}Non sic aerio raptus qui turbine<ref> Elias Propheia, qui curru igneo in caelum raptus est, Lib. 4. Reg. cap. 3.</ref> vates Dicitur ignitis isse per alta rotis. Nempe humero Matri Natus subit: ille parentem Sustinet, et famula ducit ad astra manu. Quidquid id est; farine licet? tuus ille lacunam {{Versus|60}} (Si nescis) aliqua parte triumphus habet Scilicet alta patent domitis Capitolia turbis: Captivo sine me, me sine, mater, abis? Ille ego sum: dulces haerent in corde sagittae, Meque tuos stricta compede vincis Amor. {{Versus|65}}Jamque per aethereos ferris Regina penates, Sub pedibusque micant sidera pressa tuis, Empyrei, qui summa patent penetralia, caeli Panditur occursu janua laxa tuo. O! ibi quot plausus! tibi quae praeconia certant? {{Versus|70}}Deficit hoc uno littera nostra loco. Dicite, vos nitidae, caeli gens aurea, Mentes, Dicite: adhuc ima Kostka tenetur humo. Saepe tamen, spectare juvat mea gaudia caelum, Fallor: et hoc uno pectora nostra dolent! {{Versus|75}}Nam quoties specto, toties incendia crescunt, Nequidquam lacrimis imminuenda meis. Scribimus interea: quid enim si temperet ignem, Leniat et quaestus dextera mota meis. At quanto mallem, cum scriberet, illa triumpho {{Versus|80}}Spargeret Elysias officiosa rosas! Aut etiam Angelicae quae promicat agmine turbae, Facundum digitis sollicitaret ebur? Disserimur votis, et adhuc tellure moramur? Munera ferre tamen qualiacunque juvat {{Versus|85}}Est locus extremo qua te formosior horto, Pendulaque aestivam vitis opacat humum, Illic formosa te sistis imagine, Virgo, Et quiddam templi textilis instar habes. Illic Loiolidum<ref> Νovitii Societatis Jesu; utique Loiolides, abs Ignatio de Loiola Fundatore dicti</ref> turba exiguissima laudes {{Versus|90}}Assolet et Dominae reddere vota suae. Vidi ego, qui violas qui candida lilia ferret, Plenaque purpureis rubra canistra rosis. Ivimus, et ternam Divae lustravimus aedem: Aede sub hac etiam plurimus hospes eram, {{Versus|95}}Esto veris honor spatioso floreat horto: At mihi prae reliquis angulus ille placet. Illic succrescunt dulcem maturius uvae, Mercedemque suae proximitatis habent. Quid? quod aves ista dicuntur saepe sub umbra, {{Versus|100}}Dulcius assueto perstrepuisse sono? Hic philomela, sacram starem cum nuper ad aram, Virgineos certans evoluisse globos: Non ego falsa loquor, celeri dum garrula voce Turbinat introrsum, poene canebat, Ave {{Versus|105}}Qulcquid id est, modici geritur res tota tabella? Altera sunt cantus, altera dona rosae Quin majora sequor'? caeloque effundor aperto Aurea, qua rutilum pompa praeivit iter? Mens petit alta quidem, sed corpore deprimor uno: {{Versus|110}}Ut levis aspersa pluma residit aqua. Angela, quisquis amas, et quisquis in aera<ref>Habacuc Propheta, qui e Palestina in Babyloniam per unum crinem capitis ab Angelo delatus est: prandium Danieli, qui in fovea attinebatur, laturus. Dan* 14.</ref> Vatem Diceris aetherea surripuisse via, Me quoque tolle precor, gravis haud ego sarcina: namque Aligerum Kostkam jam prope fecit Amor. {{Versus|115}}Si satis esse nequit, quo tollar in aethera, crinis: Me toto, si vis, corpore ferre potes. Annuit ille quidem: Dominae sed jussa morantur, Inquit: fac votis annuat illa tuis. Ergo ad te redeunt mea vota novissima Mater; {{Versus|120}}Quam nequeunt alii, tu potes, affer opem. Cur ego spectator vestrae non advolo pompae, Unus ut e multis pone pedester eam. Insequerer plausus, et longa per atria caeli Angelicum humani voce sonaret Ave. {{Versus|125}}Quin etiam Dominae, qua fas,vicinior irem, Et premerem sacrum Virginis usque latus. Quod si forte aliquis pompa spectator in illa, Quo propior tendit, diceret, ille puer? Crediderim ut dicas, mea Diva, suaviter illi: {{Versus|130}}Mitte queri, KOSTKA est: est meus iste puer. Parce tamen, voto si fors peccavimus isto: Non patitur fraenos, qui violenter amat. Quid? quod nec voto tantum, peccamus et ira, Quae mihi nescio quo pectus amantis agit. {{Versus|135}}Saepe (fatebor enim ) qui me nunc urit, Amorem, Comendi justas non habuisse faces. Ecquid amor (dixi) quid vitae flamina differs? Caetera concedunt ignibus, ista manent: Quin exile mihi, teneor quo corpore filum {{Versus|140}}Admoto propius lampadis, igne cremas? Saepius indignor repetitis ora madere Fletibus, lacrimas criminor ipse meas, Staminibus modicis astringor, aranea, texit Qualia, vel picti qualia Seres<ref> Seres Syriae Asiaticae populi qui ex arboribus tenuissimis filis detexunt, conficiuntque id genus panni, quod Sericum vocamus.</ref> habent, {{Versus|145}}Totque oculis fundo dudum lacrimantibus imbres Nec pereunt vita fila minuta meae! An quia vita mihi primo pubescit in aevo, Huc parcit saeva Parca<ref>Parcae, per Antiphrasin sic dictae, quod minimi parcant, tres sunt, quae mortalium vitae stamina dispensant, ut Poetae fabulati sunt; quarum nomina et officia hoc dicto circumferuntur: <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clotho colum bajulat, Lachesis net et Atropos occat. <br>Easdem Hesiodus canit, mortalibus, sive nascentibus hominibus conferre bonum et malum. <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; θνητοῖς ἀνθρώποισιν ἔχειν ἀγαθόν τε κακόν τε.</ref> tulisse manu Inferat: atque utinam ferali forsice telam. {{Versus|150}}Et resecet media flamina rapta colo. Et prope, ut invideam pubentis floribus horti, Quaque cito tenerae carpitur ungue rosae. Ipse ego permissa quoties hanc colligo dextra: Flos utinam vitae (dico) sit ille meae! {{Versus|155}}Cur sic non legitur primaevi Kostka juventa? Cur numerum lectis non facit ille rosis? Decerpi lucrum est: qui primo mane virebat Flosculus, interdum vespere laesus obit Vel gravis hunc aestas, vel turbidus opprimit imber: {{Versus|160}}Hei mihi! ne simili vulnere Kostka gemam; Cetera cur taceo? nuper, mea Diva, nitebas Flore novo castas impediente comas, Candida virgineo gestabas lilia serto, Quaeque regis domini, caelica sceptra manu. {{Versus|165}}Ut vidi, ingemui! tacitoque in pectore dixi: Certa, precor, fati sint ea signa mei! Dummodo sic, duro succumbat Kostka tyranno Japoniamque premat sanguinolentus humum. Sed facienda loquor: vellem quae facta fuere, {{Versus|170}}In nostras possent illa redire manus. Quid mihi, si natum dederis, velut ante dedisti, Deliciasque tuas, deliciasque meas? Non foret ille tibi pretio reddendus eodem; Nec lata quamvis (crede) rediret ope. {{Versus|175}}Amplexus premerem plusquam languente lacerto, Plusque Viennaea<ref>Adolescens Viennae Austriae dum studiis vacat, in morbum incidit; a quo tamen Virginis patrocinio, quae ei apparuit, et puerulum Jesum in ulnas tradit, brevi convaluit.</ref> vincula blanda mori. Caedere si vellet, contra violentior irem: Verbaque suppetias viribus ista darent. Vel duc me ad matrem; vel te, puer auree, sistam: {{Versus|175}}Non aliae nobis lege solutus eris. Scribere plura libet: sed qui mihi depluit imber, Impedit, et lacrimis humida charta meis. Caetera qui dicat Laurentius<ref>S. Laurentius Martyr, qui ei ex sortione menstrua Patronus obtigerat.</ref> inter ovantes Facundus pro me nuntius alter erit. {{Versus|180}}Scit bene, quid flammae, quid magna incendia possunt; Scit bene, quas vires ignis amoris habet. Ergo age: sique faves Kostkae, pia Mater, amanti, Accipe cum votis ultima verba meis. Nil mihi rescribas, tua sit sed Epistola morbus: {{Versus|185}}Quamque tulisti olim, nunc mihi redde febrem. Scilicet haec melius, quam quaevis littera dicet, Venarum pulsu languidiore, veni. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Aloysius Aquavivae.== ''Argumentum'' ''FERDINANDUS GONZAGA Imperii Princeps et Castillionis Stiverorum in Gallia Cisalpina Marchio, ex Mantua, Ducibus, cum ex MARTHAFANA SANTENIA illustrissima apud Taurinos foemina, ALOYSIUM natu inter liberos maximum tulisset: nihil antiquius habuit, quam ut eundem statim a prima juventa Nobilium exercitiis erudiret, sperans fore, uti prosapiae splendori, iis gradibus ad gloriam niteretur. Sed cυm e diverso Deus juvenem divinarum rerum illiciis captum Societati sensim initiaret, gravis concertatio exorta est: ALOYSIO hinc abeundi facultatem, inde parente Marchione repulsam pertinaciter agitantibus. Cum igitur ALOYSIUS frustra captatas et occlusas precibus paternas aures animadverteret, jamque voti fui impatientior ad CLAUDIUM AQUAVIVAM, qui per id tempus Societatem universam cum supremo Imperio Romae administrabat, hanc Epistolam scribit. In qua animi sui assessum votumque aperit quo Societati sese addixerat; vetare autem parentem obstinacius, quo tamen nequidquam pensi habito, postulas in Societatem admitti. Inflexit hic adolescenis ardor, non modo AQUAVIVAM, sed et parentis animum; adeoque factum, ut Societati <?> paulo adscriberetur; in qua interea sexennium, quod vixit, ita ad virtutem sese exercuit, ut vita functus ac miraculorum fama clarus, ''Beati'' et ''Angelici'' nominibus, Summorum Pontificum auctoritate, insignitus fuerit. Obiit Romae Anno Christi 1591''. P. Virgilius Cepario, in eius vita. SYMBOLUM <poem> [[Fasciculus:Gonzaga symbolum.jpg|450px]] </poem> Cervus hic ad fontem, ut vides, cursu emicans, pro ingenti desiderio est: ita enim et suum prodidit Vates Regius Ps. 41. Neque in Aloysio id desideres, qui per Epistolam ad Aquavivam accedere festinat. Quare bene de utroque: <hr> ''Vivit, si repperit undam.'' <hr> <poem> Mittit Aloysius, quam non habet ipse, salutem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et nisi Romani non habiturus ope. Mittit aquae sitiens violento torridus aestu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quam nec, si cupiat, dissimulare potest. {{Versus|5}}Attamen ut scripto prodam mea vota libello, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et calamo nigra: vix fluit humor aquae. Sed bene, quod nostros ut scribere possit amores? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quoque fluat, lacrimas combibit ille meas. Scribimus, atque utinam quo scribimus ire liceret, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Proque manu, pedibus conficeretur opus: Tunc ego, cerve, velim rapido te vincere cursu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ad gelidas quando curris anhelus aquas, Novimus et fontes, et quae sic currere cogit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Majus nostra sitis, quam tua, calcar habet, {{Versus|15}}Differor interea: solum brevis iste libellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Romanum pro me carpere gestit iter. Haec ego dum scribo: pernix i littera, dixi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Pro penna, meus hic, quem geris, ignis erit. I, licet: ad Latios propera, mea pagina, fontes, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Puraque Romani quaere fluenta soli. Sed cave fallaris: neque primi fluminis undas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedandis aquas ignibus esse puta. Nil tibi cum Tibri: mediam licet influat urbem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spumantique vado turgidus arva riget. {{Versus|25}}Est qui felici<ref name="b">Praecipui urbis Romae fontes, vulgo dicti: ''Aqua Felice, Aqua Virgine''.</ref> fons illic labitur unda, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est qui Virgineas<ref name="b"></ref> egerit alter aquas. Ah! moneo, ne te speciosa haec nomina fallant: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non facit ad flammas ille, nec ille meas. Sed prope qua primo surgunt Capitolia clivo, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Jesus<ref>Templum Domus Professae Societatis Jesu, quod antea Maria de Strada appellabatur.</ref> Matris nomine templa tenet. Illic, quas petimus lymphas, ''Aquaviva'' ministrat, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non alio nostra est fonte levanda sitis. Hei mihi! jam toto currunt ea flumina mundo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quosque bibat rivos Indus, et Indus habet. {{Versus|35}}Jam novos insolitas Japon miratur aristas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Germinaque ex istis non sua cernit aquis. Maurica (sic fama est) isto quoque fonte rigata, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Edidicit culto mollior esse solo. Castilio tamen aret adhuc, neque littora circum. {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod laeto viream cespite, lympha fuit! Jam scio, reddiderint cur pareas jugera messes &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non terrae vitium, fluminis illud erat. Interea dum vana queror, fons irrigat urbem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illuc sunt animi vota ferenda mei. {{Versus|45}}Vera loqui certum est: nec enim, Pater optime, fallit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui calet in nostro pectore verus amor. Ad nova bella vocat, quorum est IGNATIUS auctor, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Duxque ciet fortes ad nova signa viros. Saepius ille (alto seu sol micat igneus orbe, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu vaga nocturnis Cynthia fulget equis.) Saepius ille mihi, ''Gonzaga'', susurrat in aurem &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quando novus Jesu nomine miles eris? Quid tibi cum titulis? quid magna palatia prosunt? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid tibi, quod claras Mantua donat avos? {{Versus|55}}Pars quota laudis erit, varia si Marchio lingua &nbsp; &nbsp; &nbsp; Castilionaei diceris esse soli? Respice ''Lojolam'': titulorum insignia ponit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Major ut abjecta nobilitate foret. Dic age: cur illo nondum duce tendis in hostem {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Adstringisque tuas ad sua bella manus? Haec ubi fatus Amor, lateri se junxit amicum: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primaque militiae signa fuere novae Neve recusarem, tedis ardentibus urget, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et sacro totas occupat igne fibras, {{Versus|65}}Quid facis? exclamo: ''Gonzagam'' mitius ure: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigimus victas in tua jura manus, Aut ego succumbam prosperati vulnere lethi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aut ego ''Lojola'' sub duce miles ero. Si tempus petitur, quo primum exsarsimus, aetas {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Incaluit flammis jam prope quinta meis. Aspice, ''Lojolidum''<ref>Impetrat a parente Marchione, ut Ecclesiastico habitu utatur.</ref> juvat ut praeludere castris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Praecingunt nostrum pallia nigra latus. Scilicet ex illo, quo nunc quoque carpimur igne? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Purpura (crede) mihi nil nisi visa rubor. {{Versus|75}}Adde, quod et Christo castum<ref>Octennis castitatem Deo et Mariae vovet.</ref> mea corpora munus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tradiderim, Paphia non violanda face. Lilia Virgineis inerant tum forsitan aris; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illa mei, dixi, signa pudoris erunt. Hinc flos ille placet, istisque coloribus olim {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque mei pingi lilia<ref>Cum liliis depingi solitus est.</ref> casta manu. Nec tamen idcirco fulgor mihi displicet ostri, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sertaque purpurei sanguinolenta rosae. Nimirum, quod amo, nomen bene pingitur illa, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguineo ''Jesu'' convenit iste color. {{Versus|85}}Milite me crescat ''Loiolae'' exercitus uno: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dignaque sanguinea bella movebo rosa. Sive jubes, visam postremis Japonas oris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sive jubes, Brasilae barbara tesqua plagae. Audacem me fecit Amor: sit copia tantum, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clausa petam rigida Sinici regna fera. Riccius<ref> Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in Sinense regnum penetrat anno 1582.</ref> hos Italo perrupit robore vectes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ut sequar, hic justa plus mihi parte favet. Nec vereor tepidis stillantia funera cultris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est mihi, qui fosso pectore sanguis eat. {{Versus|95}}Si Japon Italo de sanguine crescere debet, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Crescat: at ille mea sanguine crescat ager. Extera quid memoro? me bella domestica cingunt: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non expectato septus ab hoste premor. Nam pater immeriti clausum me detinet ira, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vixque pedem primo limine ferre sinit, Credideram certe flecti potuisse rogando: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu prece, seu lacrimis aggrederemur opus. Ivimus in blandas demisso poplite voces: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Mollior at nostra non fuit ille prece. {{Versus|105}}Addidimus lacrimas: lacrimae volvuntur inanes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Excipe, quod flammas haec alit unda meas. Sic ego detineor patriis sine crimine septis? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec video faciles inde, nec inde vias. Ah! utinam verum, quod primis mater in annis {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saepe mihi puero vaticinata fuit? Angele mi, (sic me puerum vocitare solebat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Angele mi, puris Angele digne rosis. Scilicet ut patrio de carcere liber abirem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jam foret optatae penna parata fugae. {{Versus|115}}Defererem patrios, septa invidiosa, penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aeria properans ad mea vota via Et licet effusis stagnet Benacus<ref>Benacus, vulgo ''Lago di garda'': lacus est prope Castilionem.</ref> in undis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tranarem liquidum jam novus ales iter. Non ego formido, ne lapsus ab aethere signem {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nomine ''Aloysius'' naufragus alter aquas. Daedalus Icarias<ref>Daedalus Atheniensis faber egregius fuit, quem Poetae fabulantur, alas cera sibi finxisse ad volandum , ut e Creta, ubi cum filio attinebatur, fugeret. Cum autem Icarus altius volaret, ardore solis liquefacta alarum cera in mare decidit, quod ex eo Icarium mare dictum est. De quo Ovid. lib. III Tristium: Icarus Icarias nomine fecit aquas.</ref> cera male finxerat alas? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non metuunt solvi, quas mihi finxit Amor, Sed fateor, locus hic tales non efficit: at quo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tendimus, ''Angelicos''<ref> Angelici Juvenis titulo a Gregerio XV Pontifice auctus est, anno 1612.</ref> efficit iste locus, {{Versus|125}}Quid referam, quoties volui, cum nascerer infans, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima mihi tenuem testa fuisse casam? Quid referam, quoties ''Gonzagae'' nomina gentis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Esse queror votis invidiosa meis? I nunc, quisquis amas; magno de sanguine nasci: {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Poena mihi, magnos quod numeremus avos. Interea toto quid versem tempore, quaeras &nbsp; &nbsp; &nbsp; Forsitan et patria dum vetor ire domo? Saepe fuga meditor: nec enim sic fugero primus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fecit et hoc nobis ''Kostka''<ref> Stanislaus Kostka Vienna, ubi operam litteris dabat, occulte in Italiam profectus est, quo Societati se traderet, per iter multis favoribus ab Angelis et B. Maria cumulatus.</ref> Polonus iter, {{Versus|135}}Austriaca fertur juvenis fugisse Vienna, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Latii ignotas corripuisse yias; Ne tamen incerto captaret devia gressu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Lampade succensa praevius ibat Amor. Nec fratrem impediit frarer, licet usque secutus, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit abrupta praeda retenta fuga Sic fugiturus ego nuper quoque (vera fatebor) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ni fratrem frater praepediisse, eram. Quid, Rudolphe, paras? quid contra niteris? inquam: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Obsistis votis quid puer ipse tuis? {{Versus|145}}Ah! sine me, quo ducit Amor: ditabere facto: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Grande fugae pretium, Marchio, frater eris. Nequidquam fugit ille citus, meditataque prodit. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fortius occlusa praepedienda domo. Interea causis non apparentibus aeger, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nescid quis dudum corpora languor habet. Saepe dapes inter, gemitus sine voce profundo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Miscentur lacrirms pocula saepe meis. Quosque imbres oculos vino impluit, ora resorbent? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne desit pluviae vena perennis aquae {{Versus|155}}Prima mihi genitrix, inquit, ''Gonzaga'', laboras? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima malam febrem dixit: amoris erat. Accitur Medicus, tentatur pollice νena: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jussaque dilutae potio fertur aquae. Quid facitis? (dixi, si me tenet ignea febris, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedare hos aestus unica lympha potest. Parce Parens, natum medico corrumpere potu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanus erit; tantum, quo cupit ire, sine. Sic mihi lux agitur, neque noctis amicior hora est, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec minus est lacrimis fertilis illa meis. {{Versus|165}}Ut quid enim toties deludor imagine somni, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dum subit irrepens lumina fessa sopor. Nam prope nunc videor Latios accedere muros &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunc ''Lojolaeas'', tecta cupita, fores. Jam videre sacra describere nomen in albo, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et circum pulli corpore veste tegi, Est etiam, qui me suspiria ducere narret, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Verbaque cum somnis mista ciere meis. Jam fontem, ''Gonzaga'', tenes: (ita dicere narrat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Plenaque jam ''vivae'' pocula sumis ''Aquae''. {{Versus|175}}Ah! utinam media dicamus talia Roma, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec toties, sensus fallat imago meos! Certe ego cum somno linquor, seu mane rubente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu subito casu, lumina nostra madent. Vel quia sopitos luserunt gaudia sensus: {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vel quia cum somno rapta fuere meo. Est mihi funerei pendentis ab arbore Christi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Effigies rubeis<ref>Solitus fuit Aloysius secreto in cubili coram Crucifixi imagine saepius orare et flagellis acriter se caedere.</ref> conspiciendi notis. Illi saepe meos commendo moestus amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Accipit amplexus saepius villa meos. {{Versus|185}}Christi, per has lacrimas, per et haec suspiria dico: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fac, precor, o! socium me tibi jungat Amor. Nec labor efficere est: similes prope dicimur ambo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tu cruce, detineor carcere fixus ego. Effundis lacrimas, oculis rorantibus asto? {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine membra rubes, et mihi sanguis abit. Ite flagra in fontem, rubicundi currite rivi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo mea sanguineis culpa lavetur aquis. Et sitio, exclamas: sitio quoque: scilicet intus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo cremor; ad ''Vivas'' ignis anhelat ''Aquas''. {{Versus|195}}Ulterius nihil est, nisi tecum ut dicere possim, &nbsp; &nbsp; &nbsp; (Et cupio) Natum deseris ergo Pater? Deserat, o! utinam, quem sic male servat et odit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ah! precor, admissi poena sit illa mei. Haec ego: sed quoties Christo damus oscula: meque {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Applicitum blandi crux fovet ista mora. Nescio, quae mihi vox taciti demissa per aurem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid ''Gonzaga'', times? Tu meus, inquit, eris. Fac tantam ut constes: Romam tua vota ferantur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Postmodo cum votis ipse ferere tuis. {{Versus|205}}Altera vox vera est: Romam mea vota feruntur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Altera sed mallem vox modo vera foret. Quis prohibet? jubet ire Deus: mea dextra, siste: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Caetera sunt pedibus conficienda meis. Fallimur? an toties duro placuisse parenti, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae meruit pietas praemia, carcer erit? Huc adhibe vultus, poenae solamen, Alexi<ref name="byra"> Ambo enim paternos penates reliquerunt, ut Deo vacarent.</ref>, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tuque fave coeptis, o! Calibyra<ref name="byra"></ref>, meis. Grande rudimentum posui, neque vicimus hostem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine quo propior, fortius ille nocet. {{Versus|215}}Ah! melius, redeat prisci bona temporis aetas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et faveat, vobis qui bene favit Amor. Tu quoque ''Kostka'' fave, cupidumque amplectere fratrem; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si pater ille mihi, qui tibi frater erat<ref>Claudius Aquaviva, cui quondam Stanislaus Kostka in Tyrocinio Romano convixerat.</ref>. Quid? quod jam caelo MARIAE jungeris? illinc, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod cupio auxilium, tu mihi ferre potes. Dic age, si profugus praeeunti jungar Jesu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Judice vel tanto quod mihi crimen erit? Hunc Solyme vidit sine matre, et crimine: quamvis &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Mariae'' madidas viderit illa genas. {{Versus|225}}Cur sic non fugio? non hoc ego defero matrem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit haec victas in mea vota manus. Attamen expecto, donec, pater optime, Roma &nbsp; &nbsp; &nbsp; Des mihi captandae signa cupita viae. Inde velim dicas, quam jussa capessere promptus: {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et, precor, ut tantae sint ea lucra morae. Ergo fave, longas neque gaudia differ in horas: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sed cito, (namque potes,) me properare jube, Per lacrimas oro (quoniam tibi scribimus illis) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aspice, in hoc pallent quam mea scripta loco. {{Versus|235}}Per sacros Nati, per castos Matris amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Utraque visceribus nomina scripta meis. Per si quid terris usquam post sacra, Deumque, &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidum'' populo charius esse potest. Da mihi te facilem, nec duro perlege vultu. {{Versus|240}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae postrema meus verba libellus habet. Uror, ut accenso peritura bitumine cera &nbsp; &nbsp; &nbsp; Liquor, ut expressa de nive manat aqua. Adde meas socio lacrimas, ''Aquaviva'', fluente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et domitor flammae sis, ''Aquaviva'', meae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Berchmannus B. Virgini Aspricollensi.== <i>Argumentum. </i> <i>Joannes Berchmannus Belga, Diesthemii Brabantiae oppido natus honestis parentibus, cum a prima pueritia virtutem coluisset: tandem B. Virginis patrocinio, quam eximie ac singulariter semper in amoribus et cultu habuit, in Societatem admissus est, Meihliniae Anno Christi 1616, aetatis circiter 18. Cum autem absoluto Tyrocinio inde Romam missus esset ad Philosophica studia; mirum quanto illic animo, litteris juxta et virtuti incubuerit. Quippe crescente in dies erga Deiparam Virginem ejusque immaculatam Conceptionem affectu eo tandem processit, uti venerabili Sacramento, ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam propugnandi, qua voce, qua stylo, votum, etiam scripta syngrapha nuncupavit. Hanc igitur cum Epistola ad B. Virginem Aspricollensem in Belgio, ubi puer ex Diesthemii vicinia frequentior, primosque ad virtutem igniculos conceperat, ab eo transmitti hic fingimus, inter alia ejusdem Sacelli anathemata et donaria, appendendam. Porro in hac Epistola varia commemorat beneficia, qua privatim sibi ipsi, publiceque Societati a B. Virgine collata praedicat: atque eo animum erigit ad ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam, quicumque terrarum mittatur, propugnandi: et scriptis etiam posterorum memoriae afferendi. Sed eo Berchmanni affectu Deus ipse, ac Deipara contenti fuere: siquidem post paulo annos duntaxat 22. natus Romae obiit. Et relicta non exiguae sanctitatis opinione, anno Christi 1621. Idibus Augusti.</i> P. Virgil. Cepario in ejus vita parte 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Berchmannus symbolum.jpg|450px]] </poem> Aegyptii ciconia et cane gratitudinem exprimebant: nos eisdem Berchmanni gratum animum, quo Virgini, quidquid boni possidet, acceptum refert. Ne igitur mirere, expressam in Symbolo celeritatem: bene enim in referendis gratiis aut curritur, aut volatur. <hr> ''Ne fors oblivia culpent.'' <hr> <poem> Diva cui ''Montis'' culmen sacratur ''Acuti'' &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qua tibi vicinas Demera<ref>Demera fluvius Sichemium alluens, juxta quod Aspricollensis Virgo colitur.</ref> volvit aquas: Da veniam, et parvae cursum permitte tabellae: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Natalem repetit<ref>Diesthemium oppidum, Berchmanni patria, milliario parvi Sichemio distans.</ref> scilicet illa locum. {{Versus|5}}Nec tamen illa venit patrios visura penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Missaque ab Ausoniis Belga futura plagis. Te petit, et pictis tua templa micantia votis. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec illi captat causa fuere vita. Exigui (fateor) constant mea munera charta: {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Charta tamen flammas continet illa meas, Nempe mihi, tacitis dum texo rosaria labris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vultu, et palla constitit albus Amor. Casta placent: cultu sic te quoque visimus,inquit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primoque Mariae tempora casta placent. {{Versus|15}}Haec ubi: templa petit, manibusque prehensat amicis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Moxque Deo coram plura loquemur, ait. Vix loca contigeram, qua devenerandus in ara &nbsp; &nbsp; &nbsp; Triticeo Jesus conditus orbe latet. Cum subito, ecquid adhuc dubitas subscribere, dixit: {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Scribe: Deus voti testis et auctor adest. Scribo igitur, movet ille manum; juramus uterque. &nbsp; &nbsp; &nbsp; O, Amor! ah! voti fida tabella mei. Jamque parabat iter, prope qua Sichemia tellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit umbroso templa colenda jugo. {{Versus|25}}I felix (dixi) pia pagina: nomina tolle, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec locus hic ''Asper'', nec tibi durus erat: Saepe jugum scandi faxis acclive? nec nunquam &nbsp; &nbsp; &nbsp; Laeserunt teneros aspera saxa pedes. Quin meminisse juvat, facilisque recursat imago, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Cum puer huc socia matre sequebar iter. Mane erat, et vitreas Aurorae semina guttas &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sparserat irriguo Lucifer ortus equo. Protinus egredior portis, circum undique sylvae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Perque viam molli gutture cantat avis. {{Versus|35}}Crediderim, didicisse meos de Virgine sensus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tibi, Diva, sacros instituisse choros. Interdum quoties effingimus ore ''Mariam'', &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et silet, et flexo poplite plaudit avis. Ipse ego de globulis (globulos tua serta tenebam) {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Permistas cupidis passibus addo preces. Mox ubi conspecta est primum domus addita colli, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Auget et haec animos; ut properemque, facit. Ah! quoties (recolo) cura studioque videndi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Proruit, et summam pes male fixit humum! {{Versus|45}}Templa tenebamus: tua me rapiebar imago &nbsp; &nbsp; &nbsp; Querna; sed ad flammas cerea facta meas, Hic ego Berchmanni (dicebam) Virgo clientis &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si memor es, vultu nec minus aure fave Parvus amans quamvis, magno tamen igne peruri {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Optat, et in cultus fortiter ire tuos, Scis, mea lux, inquam, materna<ref>Sabbato natus est Berchmannus, eodemque Societatem ingressus, ac demum eodem sepultus.</ref> ut fusus ab alvo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Concessi in titulos, et tua jura puer Sabbata lucebant niveo splendentia cultu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ille dies vitae candidus augur erat. {{Versus|55}}Non ego diffiteor, sensi tua spicula, sensi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spicula Virginei tunc bene facta manu. Nec eruor hoc fluxit de vulnere, lacrima fluxit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et pueri molles immaduere genae. His mihi crescebant repetitis corpora votis, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Mensque mihi pariter fortior intus erat Pestifer invidit, sed castis viribus Orcus; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non profecturas induit ille minas. Scilicet a sacris Laribus fortasse redibam, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vagus implexo calle viator eram. {{Versus|65}}Cum nigra<ref>Revertens ab aede Virginis, et per sylvam errabundus, subito atque horribili tonitru percellitur maleficio sagae, quae specie felis ad pedes ejus evanuit tonitru ipso ac fulgure, intra fragorem ac metum saevientibus.</ref> nox caelo praetexitur, humida nimbis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tonitru rutilas mox paritura faces, Saga fuit (memini) sic, sic, o perfida, dixi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Bella cie, stimulos nil nisi felis habes. Vix ea fatus eram: cum lapso fulmine, felis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Ungue minax nostros, corruit ante pedes, Interea, Virgo, castris adscribor Jesu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit hoc sine te praesidioque tuo. Prima rudimenti tellus Mechlinia<ref>Mechlinia Brabantiae urbs super alia Concilio Regio nobilis; in qua Domus probationis Provinciae Flandrobelgicae Societatis Jesu.</ref> testis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec mores vidit composuitque meos. {{Versus|75}}Imus in Ausoniam: (sed quid tamen omnia narrem) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et comes ad Latias sis mihi, Diva, plagas. Ah! quoties sensi pluvio data vincula caelo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne rueret subitis turbidus imber aquis. Te duce concretas nivibus transcendimus Alpes<ref>Alpes montes altissimi et perpetuis nivibus operti, Italiam a Gallia separantes.</ref>, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saxaque nocturno lubrica facta gelu Nec tamen obrigui, cecidi minus: arcuit isthaec, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui tuus in nostro pectore flagrat amor. Mox ubi Lauretae tandem successimus aedi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sensi me totis incaluisse fibris. {{Versus|85}}Scilicet intus<ref>Pridie Natalitiorum Christi Lauretum appulit, ubi totam noctem magno aestu animique solatio transegit.</ref> eras, sed erat quoque parvulus intus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jactabas geminas tuque puerque faces. Hinc Latiae postquam penetravi moenia Romae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Templaque polluto non adeunda pede, Nescio qui memet ''Ferrati''<ref>Templum B. Virginis Romae, quod vocant ''Di grotta Ferrata''; prodigiose a S. Nilo, ubi ejusdem etiam corpus asservatur, conditum: ad quem locum magnus est populi concursus eoque itare soletus Berchmannus.</ref> nominis aedes {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nilaeaeque rapit relligionis opus. ''Aspera'' cesserunt, redeunt ''Ferrata'': sed ambo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sub duro blandum nomine pondus habent. ''Aspera'' sic nunquam, sic nunquam ''Ferrea ''Virgo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Este solet, votis semper amica meis; {{Versus|95}}Quid tamen haec memoro? ''Loiolae'' plura ministras, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae post in natos dividit ille suos. Testis eris<ref>P. Martinus Guttierez Hispanus coactam sub toga B. Virginis Societatem universam conspicit.</ref>, Guttiere, cui testata Mariae &nbsp; &nbsp; &nbsp; Foedera Virgineus prodere jussit Amor, Forsitan orabas primo calefactus Eoo {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque tuis oculis Virginis ara fuit. Da veniam, Mater, votis traducimus, inquis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae tibi cura mei, discere gestit Amor. Integra fovisti maternas castra sub ulnas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunquid et exiguae cura Cohortis erit: {{Versus|105}}Dixerat haec: subitoque in lumina Diva refulsit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Virgineum laxo pectus operta sinu. Et prior: ecquid adhuc dubitas, Guttiere? vereri &nbsp; &nbsp; &nbsp; Desiste, ''Loiolae'' castra fovemus, ait, Nec mora: laxa togae subter confinia, totus {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidae'' populus Virginis hospes erat. Hac mihi sub palla quae non fiducia crescit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et rapit obstrictas ad pia bella manus? Vincimus hinc, Mater: nudoque<ref>Berchmannus rosario B. Virginis collo imposito cubare et dormire solitus.</ref> rosaria collo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Erudiunt somnos in mea lucra meos. {{Versus|115}}Si quis (ut in somno) furvus surrepserit hostis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Turbidaque ignavis sensibus arma movet. Protinus appositi pavefactus imagine serti &nbsp; &nbsp; &nbsp; Diffugit obscuri noctis in antra fuga. Quid moror hic, Virgo! tuus o! Berchmannus ad Indos {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Gestit et extremos orbis adire Sinas. Quique nigris Brasilus Phoebea lampade membris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Horret, et humanam dicitur esse dapem, Proruet huc velox, motique citatior aura: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nil hunc barbaries, nil fera tela movent. {{Versus|125}}Candida Virgineis agitabit praelia signis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Candidus et nivea te duce victor erit. Quin et te ''Puram'' cum toto edixerit orbe, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Impressis figet<ref>Votum emittit, primum librum (si edere contingat) de Immaculata Virginis Conceptione scribendi.</ref> casta trophaea typis. Interea dum crescit adhuc, et fingitur aetas, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Pendeat ad postes ista tabella tuos: Berchmannus ''puros'' Divae ''tutabitur ortus: '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Sic amat et scripto testificante vovet. '' ''Tu quoque fac, mea Diva, nigro quam carus amictu, '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tam tibi sit niveo pectore carus amans. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Societas JESU filiis suis anno suo saeculari.== ''Argumentum'' ''Cum hactenus hoc Tertio Epistolarum Libro nonnulla tractaverim, quae ad Societatem pertinebant: placuit hic quasi corollarii in modum, ejusdem Societatis, quam per prosopopoeiam hic inducimus,Epistolam addere. Scribit autem illa ad ''Suos'', qui in acie, et campo (ut ita loquar) caeteris ad caelestes palmas admissis, adhuc decertant. Et vero consentaneum visum est, quando annum Saecularem fundata ab ''Ignatio Societatis'' agimus: praeclara facinora commemorare quae Majores nostri ad Dei gloriam, salutemque animarum patraverunt. Quod ipsum hac Epistola attingere studui; ''Societatem'' ipsam ''Suis'' scribentem inducendo, eisque Majorum exempla ad virtutum veluti imaginem quandam exhibendo, acrius stimuletur, accendaturque ad imitandum. Porro neque inter scribendum rationes alias omisimus, quibus momenti aliquid inesse videri poterat ad suasionem: tametsi ad animatos suapte ''Socios'' sermo sit; neque enim vetitum, quod vulgato proverbio dicimus. ''Currentibus addere calcar. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:SI filiis symbolum.jpg|500px]] Palma arbor et phoenix avis saecula patiuntur: nihilo secius ''Societas'' centum jam annos adulta, et florens. Quippe ut Palma adversorum pondere pressa, at non oppressa: et supra Phoenicis annos senectam ignorat, nedum exuit. Quam ergo jure, faventibus caelo, terraque, ejusdem postibus affixeris! </poem> <hr> ''A Saeculo et usque in Saeculum. '' <hr> <poem> Illa ego transmissis coelo notissima turmis, ''Loiolae'' proles, ''Loiolidumque'' parens Pauca ''Meis'' scribo, quos Magni castra Tonantis, Exercent, et adhuc infimus orbis habet. {{Versus|5}}Scribendi aeque causa levis: centesima messus Exiit, et nivibus cana cucurrit hyems: Ex quo Romani sacras ad Praesulis<ref>Pauli Tertii Pontificis Maximi, anno 1540 DD. Consimae et Damiano sacris feriis, 27. Septembis. <small>''(locus notae certus in editione perditus est.)''</small></ref> arces, ''Loiolidas'' coepi Mater habere viros. Est aliquid, Phoenix toto cum vivida saeclo, {{Versus|10}}Instruit aggestos in sua busta crocos. Est aliquid palmae, centum crevisse per annos Totque hyemes nitidi sustinuisse coma. Talis ego: talem chari spectate Nepotes, ''Loiolidae'' peperit quos mihi fortis Amor. {{Versus|15}}Noscimur? an quoniam mihi littera fulgurat auro, Nescitur praesens unde movetur opus? Illa ego fum, Magni qui Nomine dicor Jesu Semper in hostiles fortis itura globos, Forsan at hic aliquis motus novitate requirat, {{Versus|20}}Cur mea sit rutili scripta tabella nota, Laetitia prodendus amor, victoria luce: Non facit ad palmas littera nigra meas. Sic quoque ''Loiolides''<ref>Solebat Ignatius Sanctorum res gestas vario picturae genere, et quam clarissimis litteris in codicem referre. ''Maffeius lib. 1. c. 3.</ref> rutilo pinxisse colore Fertur, caelitibus quod bene cessit opus. {{Versus|25}}Inspice quae scribo, proles mea, disce parentem: Materies oculos exigit illa tuos. Mons fuit, Empyreo similem prope dixeris: illi Diffusum toto vertice lumen erat Huc ego, centenus vixdum diluxerat annus, {{Versus|30}}Rapta fui, Natos intuitura meos, Scilitet exceptam passa me sustulit ala Peniger, et Jesu nomine pictus Amor. O! ibi quid vidi! fas sit mihi visa referre, Nec pigeat scriptis quaeque norare meis. {{Versus|35}}Montis in ascensu, primique ad limina clivi, Qua structus rutila fronte micabat apex. Aliger occurrit vultuque, habituque decorus, Atque prior: Genitrix Optima, vivis? ait. Bis tibi lustra decem partu fluxere secundo, {{Versus|40}}Nec tamen hinc ulli facta videris anus. Non tibi dens putris, non foedo pupula fluxu? Infecit castas non tibi ruga genas. Junge manum, et quantis caelum depinxeris astris, Quaeque illi dederis sidera, visa dabo. {{Versus|45}}Dixerat haec, junxique manum, rapidoque volatu Constitimus claras protinus ante fores. Aurea gemmati prostabant limina valuis, Ostiaque appicto splendidiora Deo<ref>Nomine ''Jesu'' quod Societatis Symbolum, atque insigne est.</ref>. Protinus agnovi, tacitoque in pectore dixi; {{Versus|50}}''Loiolidae'' populum continet iste locus. Mox mihi diducto patuerunt atria poste, Atria conspectus detinuere meos. Et stupor invasit: nec sic tamen ille nocebat, Quin fierent oculis pervia quaeque meis. {{Versus|55}}Scilicet haec aderant Natorum longa meorum Agmina, perque gradus stantia cuncta suos. Parte loci summi claros ''Loiola'' per ignes, Ut bello, palma sic quoque primus erat. Pone pares cura, quos vidit Roma quaternos<ref>Quatuor Praepofiti Generales, qui S. Ignatium in admintstranda Societate exceperunt, videlicet, Jacobus Lainius et Franciscus Borgia, Everordus Mercurianus, Claudius Aquaviva.</ref> {{Versus|60}}Flectere solliciti publica lora manu. Stabat et hic, sed parva cohors, quos Insula cinxit<ref>Societas enim voto se obstringit non admittendi honores, aut praelaturam Ecclesiasticam, nisi summi Pontificis imperio: quo pacto creati Cardinales Toletus et Bellarminus, et Patriarchae Aethiopiae Andreas Ovideo et Joannes Nugnes Barretus, aliique pauci Episcopi.</ref>, Abstulerantque meo maxima jussa sinu, Caeteraque Imperiis gens didita neve lateret, Tradabant docta jusque, piumque manu. {{Versus|65}}Parte alia domitis stabat ''Xaverius'' Indis, Primaque Japonicae faxque, salusque plagae. Plurimus hunc populus circumque minutula turba<ref>Infantes innumeri, quos sacro baptismate alluit, caeloque transmisit.</ref> Constiterat, sacris lota recenter aquis. Candidulae vestes illis, meliorque parentum {{Versus|70}}Sanguine formoso lacteus ore color. ''Riccius''<ref>Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in regnum Sinense penetrat.</ref> hic etiam, Sinas qui primus in oras Venit, et a Batavis ''Barzius''<ref>Caspar Barzaeus Hollandus, mira in Indiis operatur.</ref> ortus aquis. Vidimus et claros ''Anchietae''<ref>Joseph Anchieta Brasiliae Apostolus, et sui temporis Thaumaturgus: cui aliquando aves marinae advolarunt eum a solis arboribus obtensis alis defensurae.</ref> ad lumina vultus, Cui quondam aequoreas vela dedistis aves. {{Versus|75}}Quid reliquos memorem, perstringere crimina doctos, Faustaque pacificis bella movere tubis? Hic ''Strada''<ref>Franciscus Strada Hispanus.</ref>, ''Barradas''<ref>Sebasitianus Barradius Lusitanus.</ref>, facundi ''Palmius''<ref>Benedictus Palmius Italus.</ref> oris, ''Augerio''<ref>Edmundus Augerius, et</ref> comes hac parte ''Cotonus''<ref>Petrus Cotonus Galli, eximiique divini Verbi praecones.</ref> erat, Hic etiam, quondam qui Nomine<ref>Itemque Petrus Canisius Belga Noviomagensis Germaniae Apostolus.</ref> notus, et ore {{Versus|80}}Dicitur impuros perdomuisse canes. Inde per et sedes, qua se aurea pulpita tollunt, Vicimus aggestis lucida castra libris. ''Suarius''<ref>Franciscus Suarez Lusitanus.</ref> hic aderat, sed et hic quoque 17 ''Lessius''<ref>Leonardus Lessius Belga, insignes Theologi.</ref>: et tu Ausus es immunda qui sacer ire via<ref>Thomas Sanchez, vitae Sanctitate et Castimonia clarus, qui de Sacramento Matrimonii ingentem librum composuit.</ref>. {{Versus|85}}''Pazius''<ref>Jacobus Alvarez de Paz, Theodidactus a B. Virg. Latinae linguae usum accipit, et libros scribens in ecstasim rapitur.</ref> oratas clarus quoque nomine Divae, Aptabat Latios ad sua scripta modos. Caetera quid referam? longum est memorare quot illic Spectandos dederint aurea castra duces. Interea medio qua se locus explicat ignes {{Versus|90}}In liquidas circum visus abire faces: Prostabant rutili Heroes, queis purpura testis, Cingebatque sacras laurea vitra comas. Ante alios isthic ''Antonius''<ref>Antonius Criminalis, domo Parmensis, ad cujus nomen fit allusio, primus Sociorum Martyrium subit.</ref> emicat: illi Heu! male quam nomen criminis horror erat. {{Versus|95}}Pone enses, fractaeque rotae, palique jacebunt, Lignaque in arsuros non reditura rogos. Vidimus affusam deno quater ordine turmam<ref>Ignatius Azebedius dum in Brasiliam navigat, cum 40. Sociis, ab Haeretico Pirata capiuntur, et in odium fidei occiduntur.</ref>, Quae fuso aequoreas sanguine tinxit aquas, Vidimus ''Henricum''<ref>Ηenricus Garnettus, dum ab Haereticis in Anglia suspendio intermittitur: spica sanguine ejus conspersa, Martyris vultum prodigiose exhibit.</ref> pictoque in sanguine vultus, {{Versus|100}}Quos orbi quondam spica Britanna tulit. Plurimus hic etiam Japon<ref>Plurimi Martyres in Japonia e Societate, uti Carolus Spinola Italus et alii, lento igne adusti. Nonnulli violenta aqua infusion novo tormento excruciati.</ref>, seu clarior igni, Fortior aut pota saepe superstes aqua. Has ego dum coram lucentes conspicor umbras, Visaque ''Mastrilli''<ref>Franciscus Mastrillus Neapoli 3. Jan. 1634. a S. Xaverio prodigiose sanatus, invitatusque ad conversionem Gentilium, Nangasachi in Japonia pro fide occiditur 1637.</ref> Martyris umbra fuit, {{Versus|105}}Scilicet a collo restis pendebat Imago<ref>lmago, ad S. Xaverii, qua apparuerat, speciem depicta, multis terra marique prodigiis inclaruit: Uti hoc anno saeculari Societatis 1640. Atrebati, in Philippo Penantio Adolescente, qui atrocibus morbis agitatus, eadem imagine sanitatem recuperavit. Quod P. Pennoquius lib. 3. Eleg. Anni Saecularis Societatis Jesu, quinque Elegiis eleganter expressit.</ref>, Saepius extremis facta medela malis Quid? quod et his fulgent argentea lilia turmis. Quae properus casto pollice legit Amor, Hic ''Kostka Gonzagae'' comes, flos additus albet, {{Versus|110}}Quique ''Brabantino'' prodiit alter agro<ref>Joannes Berchmannus Belga Romam missus, ubi sanctissime obiit anno aetatis 22 Christi 1621.</ref>. Plurima praetereo: vos facto insistite calli, Si patrum virtus, si pia facta movent. Neu frustra moneam: locus est quoque plurimus illis: Elige, quo demum quisque manere velis. {{Versus|115}}Audior? an contra studiis frigentibus, edat Dissimilis proavo facta pudenda nepos? Fallimur o! certum est, sensu peccavimus isto: ''Loiolides'' nullus degener esse potest. Utque fit hoc verum: tabulae servatur imago, {{Versus|120}}Est ubi promissi littera scripta memor. Scripsisti, certum est: hoc saltem parce negare? Loiolidae ''proles, tu mihi mater eris.'' Quin etiam (memini) dixisti saepe: ''videbit ''(Hoc voveo) ignavum me quoque nulla dies.'' {{Versus|125}}''Per probra detur iter: probris ientabimus ire:'' ''Materies pugnae convenit illa meae.'' ''Cur (rogo) sacratos dum Jesu sector amores,'' ''Illius renuam signa, probrumque sequi?'' Hoc, quisquis Meus es, vovisti: cur modo solvit {{Versus|130}}Te metus, aut repens in tua facta pudor. Eia age, pone metum: duce quo nova proelia captas. Is tecum innumeri militis instar erit. Huc igitur properate mei, gens aemula, Nati: Nec mea mobilibus tradite verba Notis. {{Versus|135}}Paucis multa fero: montes vitate propinquos: Ist locus crebro fulminis igne tonat. Tutius est imas gressu percurrere valles: Aureus hoc vobis calle praeivit Amor. Si tamen et formam fors expediatis? et unde, {{Versus|140}}Quove modo coeptum conficiatis iter ''Loiolides'' vobis, ne quid peccetis eundo, ''Xaverius'' vobis saepe legendus erit. Ite igitur, totoque alacres excurrite mundo: Sic bene vos ''Jesus Divaque'' semper ament. {{Versus|145}}Sic bene conceptis crescant incendia flammis, Perque male affusas non minuantur aquas<ref>B. Franciscus Borgia dicere solitus erat, Societatem tamdiu florentem fore, quamdiu obtrectatorum calumniis impeteretur.</ref>. Interea saeclo primum, labente, secundi Dux etiam vobis ''Mutius''<ref>''(Videtur haec nota in editione perdita esse.)''</ref> alter eat. Ille novos cunctis feliciter inchoet annos, {{Versus|150}}Impicat, et ferus quae canat acta, nepos. Cumque sibi tarde venientibus ordine fatis, Supremum emoriens clanxerit albus olor: Addemus tumulo: ''Rexit feliciter omnes,'' ''Nec me, quamquam auctam prole, reliquit anum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> F I N I S 3gr9zgf5l105i6ewi9d21n28enwxixu 286661 286659 2026-11-05T23:20:14Z Demetrius Talpa 13304 /* Epistola V. Dorothea Theophilo. */ 286661 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor=Ioannes Vincartius |OperaeTitulus= Sacrarum Heroidum epistolae |Annus=1639 |Genera=epistulae, elegi |Fons=[[Liber:IoannisVincartiiSacrarumHeroidumEpistolae.pdf|liber]] |Editio=Moguntiae 1737 }} <poem> <big>''R. P. Joannis Vincartii Gallobelgae Insulani''</big> <big>''e Societate Jesu ''</big> <big>'''Sacrarum Heroidum epistolae'''</big> editio novissima Moguntiae sumptibus Joannis Friderici Krebsii, bibliopol. academici, anno MDCCXXXVII </poem> =Liber I.= ==Epistola I. <br>Maria Christo.== ''Argumentum'' ''Cum Hebraeis lege sancitum esset, ter anno Jerosolymam templum adirent; eoque Joseph, ex more cum MARIA et puero JESU jam duodenni, profectus esset in Paschate, qui dies apud Judaeos praecipuae observantiae, et cultus erat: accidit, ut Jesus clam parentibus, facta ablatione Nazarethum revertentibus, Jerosolymae remanserit. Quod statim MARIA, ad primam scilicet reditus vesperam animadvertit: siquidem puerum antehac viris permistum arbitrata, qui diversam a feminis viam tenebant: subito vi ingentis doloris saucia, filio requirendo animum pedesque convertit. Verum cum Jerosolymae diem jam tertium partim labore itineris, partim luctu atque angore fatigata, frustra impenderet; hanc Epistolam ad eum scribit, mittitque per Angelum. In hac autem quidquid questus et lacrymarum maternus amor exprimit, operose adhibet: tum et rationum momenta precesque aggerit, quibus amissum profugumque inducat, ut quantocyus revertatur, seseque matri afflictissimae restituat'', Luc. 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] Turtur hic et ''Virgo'' uti loco proximae, ita et simul gemunt: turturi enim id proprium esse docet ''Plinius'' et ''Virg''. Eclog. 1. ::Nec gemere aeria cessabit turtur ab ulmo. Si causam inquiras, certe ut turturi amissum comparem, ita et ''Mariae'' Filium lugenti, merito adscripseris. </poem> <hr> ''Quia sola.'' <hr> <poem> Mittitur a Solymis, ubi te, mea gaudia, Fili, Perdidimus, luctus nuntia charta mei: Ut te non lateat: tamen haec tibi Mater, Jesu, Tradidit Aligeri verba ferenda manu. {{Versus|5}}Ad questus pia turba meos properavit? amicam Et notus Gabriel obtulit ales opem. Attamen, heu! quantum diversam vidit ab illa, Cum tu visceribus conciperere meis! Qui mihi tunc niveo candebat lumine vultus, {{Versus|10}}Fuscabat madidas nubilus imbre genas. Nec male: venturi solis mihi nuntius ille Obtigit; amissi nuntius alter erat. Quod facit hoc gratum est: I protinus, Angele, dixi: Longa mihi damni vel brevis hora mei. {{Versus|15}}Nectuntur scribendo morae? suffecerit istud Dicere vel sola, voce: MARIA dolet. Scribo tamen; sic cogit Amor: quamtumlibet udis Luminibus calami praepediatur opus, Quascunque aspicies charta squallente lituras, {{Versus|20}}Perlege; materna pondera vocis habent. Tertius affusas sol mundo eliminat umbras, Et madidam sparso lumine siccat humum. Cum mihi, sed frustra pedus suspiria rumpunt, Et Solyma amissus quereris urbe puer. {{Versus|25}}Sive diem numeres, seu tardae tempora noctis; Non caruit lacrimis ille, nec illa meis Saepe locum incusans, qui nos acceperat ambos, Venimus (exclamo) si duo, redde duos. Vel nato matrem, vel natum redde parenti: {{Versus|30}}Quodlibet hospitium, dulce duobus erit. Cur animis juncti tecto non jungimur uno? Heu! ubi pars nostri maxima, ''Christe'', lates. Haec ego dum gemebunda queror, subnixa fenestrae, Pallidaque aspiciens sidera, tristis eram. {{Versus|35}}Nimirum ut tacito pallentia sidera mundo Eniteant, summae fluminis unus abes, Pene (fatebor enim): caelo convicia feci, Ausaque sum verbis astra ferire meis, Astra, quid? inclamo: Reges duxistis Eoos<ref> Eous, matutinus, sive Orientalis; Graecis enim ἥως et ἕως ''aurora'' dicitur.</ref> {{Versus|40}}Ad cunas pueri, qui mihi natus erat: Ducite nunc matrem; nec enim male debita posco? Utque reor, parvum est, quod praeeatis iter Vix ea finieram, caelo indoluisse putabis Sidera, nube luas occuluere faces. {{Versus|45}}Ite, licet, stellae; confundite nubibus ora, Non regitur vestro lumine noster amor. Sidera bina tui, ''Jesu'', quaeruntur ocelli, Sidera maternam ducere docta ratem. Caetera quid memorem? seu primi vesperis umbras, {{Versus|50}}Seu loco tristitiae conscia facta meae? Reddita erant Solymo Paschalia munera templo, Coeperat et nota quisque redire via. Josephus comes inde viris, comes inde redibam Matribus: incertum, cui comes ipse fores. {{Versus|55}}Credula res amor est; male sed conjecimus ambo Inter et isse viros, inter et isse nurus Interea Ramae Gabaeque<ref>Rama et Gabaa sive Gabe, urbes, quae Hierosolyma Nazarethum revertentibus primae occurrunt: et Gabaa quidem Saulis.</ref> relinquimus urbes, Cissaeaque<ref> Filii Cis ortu, ac postea regio domicilio nobilis.</ref>, olim regia tecta, domos, Jamque propinquabam Macmas<ref> Macmus oppdulum quinto abs Jerosolyma lapide: quo vero simile est Mariam ac Josephum prima reditu vespera pervenisse.</ref>, fistique jubebat {{Versus|60}}Ultima pars lucis, primaque noctis iter. Cum mihi nescio qua subito formidine tactae, Incerto moestum vulnere pectus erat. Nec tenui gemitum: stabat quae proxima nobis, Quid subiti casus pectora turbat? ait. {{Versus|65}}Ipsa ego nil aliud quam formidare locuta; Suppressi lacrimis caetera verba meis. Scilicet hinc aberas, frustra quaerendus, JESU, Sive viros inter postmodo, sive nurus Fit clamor: gemitusque: feror circum anxia mater: {{Versus|70}}Acta est in lacrimis nos mihi: quanta fuit! Mane erat; egredimur flentes, Solymamque redimus! Tempestiva meis, heu, nimis illa malis! Quid facis o Solyme? quo te vesania raptat? Quo mihi commisso durior esse potes? {{Versus|75}}Infantem<ref>In purificatione quando ex lege oblatura filium in Jerusalem detulit.</ref> quondam dedimus tibi; furta rependis: Heu! mala perfidiae nuntia prima tuae! Dura sed est Solyme, nec nostris surda querelis Tangitur immiti condita rupe Sion. Affer opem, Jesu, incestamque revise parentem: {{Versus|80}}Pius mora quam lethum, te sine, fellis habet. Confiteor , quondam peregrinas visimus oras, Qua prope limosis Nilus<ref>Nilus Aegypti fluvius, qui et eandem alluvione sua oblimat fecundatque.</ref> oberrat aquis. Dulce tamen sic ire fuit, comes additus ibas; Exulis et nati mater et exul eram. {{Versus|85}}Sarcina pendebas collo, brevibusque lacertis Quam premeres matrem, tam leve pondus eras. At modo qua Solymae profugus statione moreris. Nec mihi, quae subeas limina, scire licet. Hinc Josephus abit; feror huc; clamatur, Jesu, {{Versus|90}}Sed loca, quod reddant, nil nisi nomen habent. Est aliquid (fateor) nobis locus adgemit: ille, Quam differs, matri ferre videtur opem. Interea, quas calco, viae ploratibus hument, Combibit et lacrimas quaelibet herba meas. {{Versus|95}}Ventum erat ad portas: qui stabat miles in armis, Multa mihi de te, multa rogatur anus, Addimus et faciles (si te modo viderit usquam) Quo citius nobis repperiare, notas. Bisseno puer est anno, violacea vestis, {{Versus|100}}De tenui filo; textile matris opus. Caesaries illi crispum flavescit in aurum, Depingit niveas purpura viva genas. Laetitiam vultu spirat; cognoscitur illa: Tolle fugam, nulla parte dolendus erit. {{Versus|105}}Illa libi visum templi circum atria, narrat: Egressum muris, altera narrat anus. Accrescunt curae: nunc huc, nunc dividor illuc: Ardor inexpertum nil sinit esse meus. Et modo per Solymae vicos, templique recessus, {{Versus|110}}Et modo mactandas quaereris inter oves, Excurro, surgunt oleis<ref>Mons olivarum.</ref> qua culmina: vel quae Golgotheus<ref> Golgotheus Calvariae mons ab Hebraeo Golgotha.</ref> siccis ossibus albet apex. Quin Zachariadae<ref>Zachariades Joannes Baptista a Zacharia patre.</ref> quoties latebrosa recursant Tesqua, illuc etiam me novus ardor agit: {{Versus|115}}Quis scit enim, mores num fors pertaesus iniquos, Ponere vis ista bis duo lustra casa? Effice, quidquid erit; partes veniamus in illas? Possumus et nuda ponere corpus humo. Et mihi mella placent, quernis sudantia truncis; {{Versus|120}}Quique litim gelidae proluit humor aquae. Ipsa comes veniam; nec me spelaea movebunt, Antrave crudeles sueta fovere lupus Nimirum sylva, si quis lupus accubat ista, Hospitio accepit mitior esse tuo. {{Versus|125}}Nec nocet hic serpens, nec virus lusibus apta Vipera<ref>Habitabit lupus cum agno, et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis, et in caverna reguli qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Isa., 8. ''Quod quidam ad tempus referunt, impletumque aiunt ad litteram in Joanne Baptista, qui puer in desertis habitans, leonibus ac serpentibus innoxie colludere solitus fertur''.</ref>, quo quemquam laedere possit, habet, Ipsa ego poma legam, summis pendentia ramis Et plenae carpam dulcia fraga manu. Sic agimur votis: quantus, dulcissime, nosti, {{Versus|130}}Sis mihi nunc Solyma perditus Urbe, dolor, Et dolor et timor est: auget timor ipse dolorem, Dum tam falsa animus, quam mala certa timet? Seu quis Pontificis, seu Praesidis atria narret: Haec mihi sunt ipso nomina dura sono. {{Versus|135}}Seu quis Maltacidem<ref>12. Maltacides Archelaus, Herodis Infanticidae ex Maltace conjuge filius.</ref> Solymaea viderit aula: Maltacides nostri causa timoris erat. Interdum timui, ne quod sine matre vagaris, Causa tuae fuerim forsitan ipsa fugae. Parce precor, puerum tractavi viribus impar; {{Versus|140}}Caetera femineae non valuere manus Quod primum gelidae sensisti frigora brumae, Straminea recubans vix bene natus humo: Quid potui genitrix? genitor sic jusserat edi, Idque tuum fuerat jussa sequentis opus, {{Versus|145}}Attamen et madidos siccavi flentis ocellos, Et tepido fovi membra tenella sinu. Lac quoque molle dedi: panem crescentibus annis, Et quidquid potui reddere mater opis. Debueras aliam, puer, ascivisse parentem: {{Versus|150}}Ancillae officio vix bene digna fui. Atque utinam ancillas inter modo! forte petenti Porrigerem prompti candida liba manu. Haecque tibi tradens, puer et pulcherrime, matre Quo sine, subjicerem, quo sine matre fugis? {{Versus|155}}Hic remane paullum, matremque accersero; dicar Hoc, ancillarum quae tibi cunque favet! Interea lacrimis, dum scribo, perpluor oras Vixque capit jussas uda tabella notas: Solatur Joseph (socio nam scribimus illo) {{Versus|160}}Mox erimus plures: nec puto, fallor, ait, Effice nos plures, lacrimis, precibusque petite, Et penitus toto corde recepte mihi. Sic faveant Genii, caeli laetissima turba, Sed proe jam lacrimas maesta videre meas, {{Versus|165}}Sic mihi succrescant majora ad vulnera vires, Golgotheo quando monte sequendus eris. Sic mihi parcat Amor, donec te funere perdam, Deque tuo nostrum, transeat hasta latus. Sic mea supremo claudatur Epistola voto. {{Versus|170}}Quod cupiam vultu matris amante legi. Vel puer ad matrem fugitive revertere: vel me, Quo properas, Domini more venire jube. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Jephtias Jephte.== ''Argumentum'' Jephte ''Galaadites qui Ducis inter Israeliticos nomen famamque obtinuit, cum adversus Ammonitas dubio Marte pugnaret, victoriam voto pactus est. Deo scilicet immolandi, quemcunque primum, a caso stratoque hoste revertens obvium habent. Accidit autem, ut filia ejus unica (quam quidam ''Seilam'' appellant: nobis autem a patre ''Jephtiada'': seu ''Jephtin'' appellare placet) prima in occursum parenti victori gratulabunda processerit. Quod ubi advertit ''Jephte'', gravis eum subito dolor et poenitudo invasit, utique voto, de quo jam memoravi, obnoxiam. ''Quamobrem contravenire non ausus, de nece et victima, quam in sacrificium, atque obtenta victoria pretium erat, filiam admonet: similiter haec religione paterni voti aucta, pareti sese ultro permittit. Nihilominus binos menses postulat, obtinetque, quibus per Sylvas errabunda cum sodalibus, primum juventa sua florem, propero fato occupandum, deploret. Dum haec agitat, sensimque dies elabuntur: sub extremum mensis secundi hanc Epistolam ad patrem scribit: in qua infortunium suum exagitans rationes adfert, quibus paternum animum emolliat et de cruenta sententia retrahat. Caeterum utut fuerit, statuto tempore venturam se pollicetur, jugulumque ferro oblaturam, ut nova victima ad aram procumbat'', Judic. 11. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Jephtias Jephte symbolum.jpg|450px]] Lepus, timidum natura animal, atque adeo in fugam pronum. In hoc ''Jephtiadem'' agnosce, nemora inter et saltus pavidam: sibique mortis effugium per Epistolam quasi captantem, utrique lemma convenit. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; — Si forte salutem''<br> ''Cursus meta ferat. '' <hr> <poem> Quae tibi ''Jephtiadis'' signatur Epistola voto, Venit ab umbrosis Galaad<ref>Galaad regio trans Jordanem, ipsiusque terrae promissae limes. Ad orientem, montosus, ac nemorosus: quem Jephte e tribu Manasse oriundus incoluit, unde et Galaadites dictus est.</ref> illa jugis. Causa viae justa est: venit oratura salutem, Quae nunquam insonti jure negata fuit, {{Versus|5}}Forsitan incultam mirabere fronte papyrum? Albaque pulvereas vellera passa notas. Da veniam genitor: fatis agitamur iniquis: Quam trahimus, vitae convenit iste color. Nimirum occursat lethi feralis imago, {{Versus|10}}Pallidaque in vultus transvolat usque meos. Otia seu sylvis, seu fontibus otia captem, Fata mihi sylvae, fata loquuntur aquae. Est locus, unde tibi nunc scribimus, obsitus umbrae: Plurima quae viridem taxus opacat humum. {{Versus|15}}Alta quies illic, circumque silentia lucum Horrificant: nullas esse putabis aves. Sola sibi raucum defuncto compare turtur Adgemit: ut media caetera nocte silent. Illa suo, nostro sed et adgemit illa dolori, {{Versus|20}}Erudit et gemitus ad mea fata suos. Ah! quoties dixi: turtur gemebunda, quid usque Concinis infaustum praefica carmen avis<ref>Praefica apud antiquos mulieres erant conductitia ad lamentabilem cantum ciendum in funeribus.</ref>? Scimus, et ille mihi cantus fatum occinit; ille Sanguinolenta mei vota parentis habet. {{Versus|25}}Interea quamvis lethi niger ingruat horror, Sylvque conspestus terreat atra meos; Saxa tamen miserata meas sine crimine poenas, Molliri nostris edidicere malis. Nam quoties clamo, toties nemus, antrique clamant; {{Versus|30}}Meque silente silent, meque gemente gemunt, Ero etiam durae plangant mea funera cautes? Cautibus ipse pater durior unus erit? ''Jephtias'' infelix! meliori digna parente, Si tam saxosum pectore robur habet! {{Versus|35}}Vincimus? an contra necdum pater exuit iram? Et revocat patrias in sua jura fibras; Vincimus, o genitor: succedunt taedia voti, In tua quae charus pectora versat amor. Forsan et absenti succlamas: filia vive: {{Versus|40}}Vive, nec unius funere perde duos. Cum fatis conjux cessit, tibi, teque relicta Dimidia genitor parte superstes eram. Quo rapimur? culpa est, caedem voluisse: quid ultra Urgemus pavidas ad fera jussa manus? {{Versus|45}}Novimus Abramidem<ref>Abramides Isaac ab Abramo, sive Abrahamo patre ita dictus.</ref>; jugulum mali praebuit ensi; Quod pater incepit, rescidit Ales<ref>Gen. 22.</ref> opus. Quid facis? exclamat: vibratae parce securi: Sta, voluisse sat est, nuntius Ales ait: Fundere quem properas, non haec sitit ara cruorem; {{Versus|50}}Respice, quae petitur victima, dumus habet, Constitit hic aries implexus cornua dumo: Hic jussam effuso sanguine tinget humum, Non ego sum tanti: verum hac sub imagine mortis Erigor, et votis blandior ipsa meis. {{Versus|55}}Namque sub occasum lucis, cum forte vagarer, Qua prope Masphatico<ref>Maspha sive Masphath, regio trans Jordanem, ad radicem montis Hermon Jephte patria, ''Judic. 11.''</ref> sylva recedit agro, Protinus exiliens nemoroso cerva recessu, Me petere adversam; nec hostis erat: ''<small>(vocabulum in hoc versu omissum?)</small>'' Constitit ut propius, juvit spectasse: ditique {{Versus|60}}Detinuit vultus molliter illa meos. Circum colla fuit maculosi velleris; illam Excipias labem, caetera lactis erant. Hanc ego cum primo dubitarem stringere: Jephti, Stringito, de nostris una sodalis, ait. {{Versus|65}}Quis scit, an haec patrium tinctura est sanguine cultrum? Nempe quod olim aries, hoc quoque cerva potest: Stringo feram; sequitur non indignata, ligari; Mollius ut traherem, serica zona fuit, Ex hoc (crede mihi) sacros nutritur in usus, {{Versus|70}}Si quando letho sufficienda meo est, Ah! quoties blandae dum tergora mulceo cervae, Implevi lacrimis talia verba meis! Indoleo, pia cerva, tibi! qua parte minetur, Quaque ruet, nescis, in tua colla mucro! {{Versus|75}}Quod tibi sit cervix collo maculosa, futuri Indicium certe vulneris ille gerit. Grande tamen caedis pretium tibi: crimina tolles: Quaeque insons per se filia vivat, erit. Quidquid id est, timeo: lacrimaeque per ora cadentes {{Versus|80}}Vicini tacitum funeris omen habent, Perditus es, genitor: quid voto crimen obumbras Esse pius, fuso sanguine, nemo potest. Consule, quas leges naturae scripserit ordo: Ille mihi justa plus quoque parte favet {{Versus|85}}Fallimur? an casus populum servaverit hostis; Unaque, quam perdat, Galaaditis ero? Profuerit pater externis; ego filia caedar? Reddita victori cantica, crimen erunt? Ah! utinam tunc, cum tectis exire paternis {{Versus|90}}Mens fuit, haesisset pes mihi fixus humo! Artubus aut lassis violenta febre stetissent Languida virgineo tunc mea membra thoro: Quae male fefliva pulsavi tympana dextra, Debuerant bellis insonuisse tuis. {{Versus|95}}Non erat ille sonus victi praenuntius hostis: Ille sonus vere bella moventis erat. Nec tamen aversor mortem, votumque retracto Sufficit exiguae copia facta morae. Quam gero, non tumulum, connubia postulat aetas: {{Versus|100}}Carpitur ante fuum flosculus iste diem, Si mihi ''Jephtiades'' patria colluderet aula, Fortia qui magni facta referret avi: Depolitis certe majori parte querelis, Inciperet noster mitior esse dolor. {{Versus|105}}Viveret o utinam mater! fera jussa parentis Molliret lacrimis forsitan illa suis. Sed frustra est: perstat dura sententia patri: Sanguine, quo facta est, dissoluenda fides. Nulla mora est, genitor: venio tibi victima: tinget, {{Versus|110}}Quem mihi donasti, jam tua tela cruor. Ante oculos araeque meos, cultrique nefandi; Ante meos oculos in patre tortor adest. Deprecor hoc unum, tibi cum nova victima sistar, Casura ad patrios sanguinolenta pedes. {{Versus|115}}Ultima plectendae libes pater oscula natae, Lenibunt poenas scilicet illa meas. Forsan et adjicies jam formidabilis ense: Quod facio, constans filia, perfer opus? Quem prius ira tulit, pietas nunc sustulit ensem; {{Versus|120}}Ammonibus<ref>Ammon, unde Ammonitae populi erant Israelis adversarii, ex Loth et minore ejus filia oriundi, quos Jephte profligavit.</ref> gravis hic, hic tibi mollis erit: Viderit iste Deus, qui nunc mea pectora versat Atque umbrae placidus fit precor ille tuae. Forsitan ista refers, lacrimis tingentibus ora, Et gemitu medios impediente sonos: {{Versus|125}}Ipsa ego disponor; reditumque ad patria tecta Apparo, tecta oculis mox rapienda meis. Interea Nymphae, charaeque valete sodales, Admisse memores sed tamen este mei. Excurrisse domo, nimium fatale puellis: {{Versus|130}}Altera Jacobias<ref>Jacobias, Dina a Jacob patre ita appellata: qua progressa ad Ludorum spectacula, a Sichemo Hemoris Hevas principis filio oppressa est. ''Gen. 4''.</ref>, altera plector ego, Hoc ades o Thamarilla<ref name="b">Thamarylla et Aegle pro nominibus sociarum filiae Jephte hic sumuntur.</ref>, meis comes addita fatis, Et fida sepeli corpora caesa manu. Tu quoque postremis consors ploratibus Aegle<ref name="b" /> Huc confer lacrimas, ultima dona, tuas. {{Versus|135}}Pluraque vaticinor; venient huc moesta, puellae, Agmina, Galadii flosque decusque soli: Pars calatho violas, pars candida lilia fundet: Pars teneri sparget nostra sepulcra rosa, Quaque per umbrosas valles protenditur Hermon<ref>Hermon mons Galaaditidi regioni adiacens, amoenis hinc inde vallibus.</ref> {{Versus|140}}Ibitur in tristes, annua festa<ref>''Exinde enim'' (ait sacer Textus) ''mos increbuit in Israel, et consuetudo servata est, ut post anni circulum conveniant in unum filiasIsrael, et plangant filiam Jephte Galaaditae diebus quatuor,'' Judic. 11.</ref>, choros Tympana pulsabunt, male quae pulsavimus olim: Conveniunt fatis scilicet illa meis. Populus est illic denso pulcherrima ramo; Illa meum scripto cortice nomen habet. {{Versus|145}}Popule, vive precor mea post quoque funera: quamvis Tristior atrata conspicienda coma. Quaeque udo inscripsi funebria carmina libro, Fac crescant titulis officiosa meis, Atque utinam sylva quoties spatiabitur illa, {{Versus|150}}Scripta Manassaeus<ref>Posteri Jephtae ex tribu Manasse oriundi.</ref> perlegat ista nepos. ''Jephtias infelix, florenti nubilis aevo,'' ''Concidit ad patrios victima caesa pedes.'' ''Fecit et hoc genitor, fecit quoque filia: causam'' ''Haec necis occursu praebuit, ille manum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Anna Tobiae. == ''Argumentum'' ''Fuit ex tribu Nephtali ''Tobias'' vir fidei ac pietatis, quam fortunae pertinacia clarior: quippe qui subacta Palestina a Salmanasaro Assyriorum Rege, ita in exilium cessit, urbemque Ninivem incoluit: ut contra infortunium validus, nunquam animum ab eo, quod aequum justumque erat, deflexerit. Caeterum caecitate ad summam rei familiaris inopiam adjecta, cum pecuniae meminissit, quam alias apud Gabelum contribulem deposuerat, eo filium Tobiam mittere statuit. Cum autem Gabelus in Rages civitate Medorum domicilium haberet, quaerendusque viae ductor et comes esset; Historia prodit Raphaelem Angelum sese ad id muneris obtulisse, talemque se gessisse, quanquam simulato nomine, habituque. Igitur rebus constitutis dant se in iter: sed cum ambo tardius quam promiserant, reverterentur (siquidem Tobias cum Sara consobrina Raguelis filia matrimonium contraxerat) parentes de ejus salute solliciti varie agitari, tum vero maxime ejus mater ''Anna irremediabilibus lacrimis flere coepit''. Quae quidem hac Epistola angores suos et lacrimas filio exhibet, simul oblectat, ut, si quid penes eum pietatis adhuc supersit, parentes anxios omni metu eximat, et quam primum expeditis negotiis domum revertatur.'' Tob. 10. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anna Tobiae symbolum.jpg|450px]] Vinea, quam aspicis effractis avulsisque fulcris humi repentem, ''Tobiae'' parentes exhibet, luctu prostratos: emisso videlicet, nec adhuc reduce filio, quem ''senctutis suae baculum'' vocitabant. Quam utrobique verum! </poem> <hr> ''Sine stipite languet. '' <hr> <poem> Te tua, ''Tobiade'', mater lacrimabilis ''Anna'', Ultra pollicitum tempus abesse queror: Limine cum primo stares abiturus, et illic Exciperes verbis ultima jussa meis, {{Versus|5}}O mea lux! dixi; si te pia cura parentis Tangit, fac redeas ad mea vota celer. Tu quoque complexus inter, lacrimasque parentis Exiguo dixti talia verba sono: Nec dubita, mater, reditus me cura lacessit, {{Versus|10}}Et tuus huc etiam sponte reducet amor. Tempora fac numeres: cum plena coiverit orbe Luna, viae finis, quae modo coeptat, erit. Luna, semel, totoque iterum semel orbe coivit; Nullaque de reditu nuntia fama tuo. {{Versus|15}}Ah melius, qui te peregrinas nummus in oras Expulit, intacta delituisset humo. Non tibi quas absens calamo, transmitto, querelae, Coepissent tantas in mea damna moras. Aureus ut multis fuerit, qui protulit aurum; {{Versus|20}}At nobis certe ferreus ille fuit. Cur sileam? gemino currunt mihi lumina fonte, Inque abeunt similes ora soluta modos. Heu! ubi lentus abes? Cur te dimisimus unquam Nate, dolor matris; nate, parentis amor? {{Versus|25}}Non erat, infelix repetenda pecunia tanto Pignore; tu nobis omnia solus eras. Quid faciam? quo sola ferar? caecove parenti Te sine quis posthac suppeditabit opem? Mater anus, seniorque pater, sine viribus ambo; {{Versus|30}}Ille suum fatum sustinet, illa suum. An tibi vis scribam, quis pectora concitet aestus, Udaque quam crebris ora rigentur aquis? Finge tibi, matrem scissa tunicaque comaque Lugentem nati funera? talis ego. {{Versus|35}}Adde quod et genitor, quantumvis lumine cassus, Plus solito affligi se quoque nocte gemit. Scilicet exul abes: quem cum domus una teneret Jucundi nobis luminis instar eras. Ah! quoties pater exclamat: quid fecimus ipsi; {{Versus|40}}Divitiis potior natus habendus erat. Vive, licet, quamvis rapuisti lumen, hirundo: Magna, sed antiqui signa doloris habes. Plus mihi ''Tobiades''<ref>Tobias ab hirundine obcaecatus est, de quo sic habes c. 2. ''Contingit autem, ut quadam die fatigatus a sepultura, veniens in domum jactasset se juxta parietem et obdormisset. Et ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super oculos ejus, fieretque caecus.''</ref> absens nocet: ille tenebras Condensat; nostrum surripit ille diem. {{Versus|45}}Haec genitor: justa mater turbatior ira Condemno nimia credulitate senem, Quid facis? inclamo: nunc nunc circumspice mente. Quo per distractas spes tua venit opes, Funera curabas, vivos ut condere posses; {{Versus|50}}Heu miser! illa tui meta laboris erat: Fortior ille tamen redituri tempora nati Praecipit: et questus temperat ille meos: ''Anna'', quid in luctum fereris lacrimabilis? inquit: Cur sic immodicis fletibus ora rigas? {{Versus|55}}Mitte queri, quem sic frustra ploratibus urges, (Singultus Precor o! comprime) vivit, ait. Nec reor hoc falso: ductoris provida certe, Ut credam virtus, sedulitasque facit. Quin et vaticinans, venturaque tempora doctus {{Versus|60}}Longa tibi vita: stamina nenda canit. Nimirum stabili properantibus ordine fatis Ille meos oculos comprimet, ille tuos. Interea tamen usque tui me cura fatigat, Et placidam dubius non sinit esse dolor. {{Versus|65}}Non aliter flatu turbantibus aequora ventis, Fluctuat incerta quassa phaselus aqua, Non aliter validis segetes Aquilonibus horrent, Et laevis in madidi canna palude tremit. Quid quod scire avidus causamque modumque morarum {{Versus|770}}Multa sibi fingit suspiciosus amor? Nam modo Gabelum mordacibus increpo verbis, Nec prohibet reditus forsitan ille tuos. Forsitan at fato Gabelus cessit, et inde Cogeris incertas ire, redire vias. {{Versus|75}}Fallimur? an Sarae<ref>Sara Raguelis filia et consobrtna Tobiae septem viris tradita fuerat. Qui prima nuptiarum nocte ab Asmodaeo daemonio strangulati sunt. ''cap. 6.''</ref> forsan connubia captas: Heu mihi funesta flebiliora tuba! ''Tobiade'', moneo: Sarae connubia vita; Ne sanguineus funera jungat Hymen. Urgeat hoc ductor quam vis, Raguelque: parentem {{Versus|80}}Fas mihi sit, dicas, consuluisse prius. Interdum timui, ne, dum transmittitis amnes, Ore necaturas acciperetis aquas. Nec timui frustra: juvenem prope fluctibus haustum Nuper fama fuit: quique referret, erat. {{Versus|85}}Membra lavaturus juvenis descenderat, inquit, Qua Tigris<ref>Tigris fluvius Assyriam perluens, a velocitate sic dictus: quod cum feram vel sagittam, quam etiam Medi Tigrim appellant, fluctuum rapacitate imitari videatur.</ref> primas porrigit amnis aquas. Cum subito exiliens metuendo corpore piscis, Ore minax, praedae visus hiare tuae. Extimuit juvenis, totoque expalluit ore, {{Versus|90}}Frigidior tacta tunc quoque factus aqua. Et periturus erat, sociam nisi protinus alter, Qui comes astabat, voce tulisset opem. Addidit et fellis<ref>Fel piscis a Tobia sepositum Archangeli jussu, ''fel'' enim ''valet ad ungendos oculos, in quibus fuerit albugo, sanabuntur,'' cap. 6.</ref> tractas de viscere partes, Lenimen castis utile luminibus. {{Versus|95}}Subjeci tacite mecum: opportuna marito Fellea quantumvis, ista medela foret. Erigor interdum, nostrisque offensa querelis Accuso lacrymas fortior ipsa meas. Saepe videns caelum puro spectabile Phoebo, {{Versus|100}}''Tobiades'' dico, si valet, ipse redit. Et cur non valeat? subdit pater: ah! valet, inquit, Et reducem media suspicor esse via. Talibus erigimur dictis primasque subinde Capto tui reditus officiosa notas. {{Versus|105}}Monte minor collis, campis sublimior aequis Stat prope, qui Medium<ref>In Rages civitatem Medorum.</ref> Niniva<ref>Ninive urbs Assyriorum, in qua Tobias exul domicilium habebat.</ref> pandit iter. Hunc ego conscendens molli proclinor in herba. Lataque prospectu metior arva meo. Nec lacrimae prohibent, illis quantumlibet uda {{Versus|110}}Longius assueto lumina nostra vident. Inde ego quas longe venientes conspicor umbras, ''Tobiadem'' credo protinus esse meum. Fallimur ah! quoties! quoties mendacia dixi, Exemploque nocens sum prope facta tuo! {{Versus|115}}Vidimus hesterni sub primam vesperis horam Ire canem, Domini signa sequentis erant. Ut vidi, ut solita coepi compellere voce, Laetaque complosae ligna dedere manus! Constitit attonitus: falsam me denique sensi! {{Versus|120}}Qui tecum exierat<ref>Sic enim cap. 6. ''Profectus est Tobias, et canis secutus est eum'' et cap. 11. ''Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat.''</ref>, non fuit ille canis. Indignor, fallique pudet: jam jamque parabam. Quae solet iratus promere verba dolor. En canis hoc timuit; vel ut hoc timuisse putarem, Obliqua fugit longius ille via, {{Versus|125}}Sic ubi fera dies fusco decedit Olympo, Claraque lassatis sol juga demit equis: Moesta domum repeto: suspiria crebra sequuntur, Quamque premo, lacrimis humet arena meis. Utque domus tetigi primum moestissima limen, {{Versus|130}}Et strepitum inserti clave dedere fores. Obvius accurrit genitor, gressuque labascens: ''Anna'' quid? (exclamat) quid precor ''Anna'' refers? ''Tobiades'' rediit? suspiria reddimus? illa Nempe negaturae pondera vocis habent. {{Versus|135}}Nec mora, congemimus, lacrimaeque per ora cadentes Inque sinum, rigui fluminis instar eunt, Et tu lentus abes; nec te promissa reducunt, Quique tuo forsan pectore friget amor? Huc revoca gressus: precor o miserere tuorum, {{Versus|140}}Per lacrimas oro, per mea jura patrum. Rumpe moras vel dede neci? par poena parenti est, Seu mors, seu longae, quas trahis usque, morae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Mariamna Herodi.== ''Argumentum'' Herodes ''Ascalonita domo Idumaeus, cum per Mariamnae nuptias, quae ex Assamonaeis, et Machabaeis genus ducebat, Judaico sceptro inhiaret; idque initio aliquamdiu vafre dissimulasset, tandem gloriae et sanguinis appetens animus, virus, quod fovebat, nec sine crudelitatis facinore profudit. Nam primo Hyrcanum annis gravem, ac Pontificem summum apud Judaeos, nec non ''Mariamnae''avum ex Alexandra filia interfici jubet. Tum Aristobulum ''Mariamnae'' fratrem primam adhuc intra juventam: Hyrcani in Pontificatu successorem per insidias aquis suffocat. Exinde vero ''Mariamnam'' quoque conjugem, quasi veneficii accusatam carceri mancipat, morte postea, uti contigit, mulctandam. Cum igitur ''Mariamna'' id per satellitem intellexisset, ex carcere hanc ad ''Herodem'' Epistolam scribit, in qua ferociam ejus ac barbariem accusando, graviter conqueritur. Filiorum item Alexandri et Aristobuli, quos ex eo tulerat, et juniores relinquebat, infortunium deplorat: lugetque tam barbaro patre natos, a quo ipsimet quoque postea in judicium et capitis poenam accersendi forent. Ut ut sit affirmat, se quidem libenter, quando ita necesse esset (quamquam per summum nefas) mortem oppetere. Denique ''Herodi'' infelicem exitum a diras non tam imprecatur quam veluti vaticinando denunciat: quod utique evenit, turpi atque infelici morte defuncto, ''Josephus Salianus tom. 6. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Mariamna Herodi symbolum.jpg|450px]] Cupido sive Hymenams, qui Nuptiarum Deus apud veteres habitus est, seposita ad latus taeda et arcu, lanium hic agit: simulque ''Herodem'' exhibet, ''Mariamnae'', quam sibi conjugio copulaverat, interfectorem. Quippe etiam interdum in amore dolus est; et ne fallaris. </poem> <hr> ''Stringunt quoque serica fauces.'' <hr> <poem> Perlegis? an feritas prohibet tua? perlege, sunt haec Ultima damnatae verba notata manu. Infelix ''Mariamna'' tibi male nupta marito, Judice te moriens in tua facta queror. {{Versus|5}}Nec queror; humana quod te prece posse moveri Forte putem; pectus tigridis intus habes. Da veniam pietas animi vetus hospita; cogit Si modo succensens aspera verba dolor. Proderis, ''Herodes'': tua te per facta revelas, {{Versus|10}}Semina sanguineae nil nisi mentis alis. Non te terra tulit, qui sylvis horret Idume: Te rupes, saevae te genuere ferae. Pene manus calamum excussit: quid inania, dixi, Et frustra duro scribimus ista viro? {{Versus|15}}Sed cum perdiderim sceptrum, fratremque<ref>Aristobulum.</ref> patremque<ref>Alexandrum, vel si mavis Hyrcanum Pontificem Mariamnae avum.</ref>: Mox etiam vitam; perdere verba leve est. Scribimus, atque utinam venis mucrone reclulis, Exiret jussus in mea scripta cruor! Nimirum quam mitto, meo livere cruore {{Versus|20}}Debuit, et factis charta rubere tuis. Da breve scribendi spatium, scelerate; rubebit Tinctus et a nuptae caede libellus erit. Sed male quo rapior? quo me dolor ultimus urget; Tempestas animo non sedet aequa meo. {{Versus|25}}Illa dies nocuit, qua juncta foedera dextra Contraxi, in thalamos uxor itura tuos Non aliter saevo accipitri sine felle columba. Non aliter rapto jungitur agna lupo, Non ego peccavi: suasit connubia mater, {{Versus|30}}Et male succensas praetulit illa faces. Quid? quod et Hyrcanus mitra gravis auctor, et annis Annuit; arbitrium neptis habebat avus. Tuque fefellisti, blandis sermonibus usus: Quem gereres, vultus non erat ille tuus. {{Versus|35}}Scilicet occulti genialis imagine taedae, Prcensabas avida regia sceptra manu. Quidquid id est (fateor) pudor est placuisse tyranno, Teque feram verbis detinuisse meis. Vos quoque, vos mecum Solymae peccastis amicae. {{Versus|40}}Quae mihi porrecta membra locastis aqua Cum gemmas digitis, cum tortile crinibus aurum, Festaque nubenti vota daretis herae: Saepius illacrimans (memini) suspiria traxi: Nec mihi, nec patriae candidus Hymen erat. {{Versus|45}}Quod petit, ''Herodes'', nil est nisi regia Judae, (Veraque sum vates) sceptra cruorque meus. Nec differre diu placuit, quin sanguine fuso Pollueres foedi non tua sceptra manu Prima secuturas intercadis hostia caedes {{Versus|50}}Hyrcane<ref>Hyrcanum Pontificem per calumniam necat Herodes; quasi scilicet fugam meditantem, et regnum, Malesi Arabis ope ambientem.</ref>, et nudam sanguine tingis humum, Inde, scelus; (justo desunt sua verba dolori!) Occidis et patriae, frater adempte<ref>Aristobulus Mariamnae frater anno aetatis 17. dum juveniltur sese balneo oblectat jussu Herodis, sed quasi per ludum, aquis suffocatur.</ref>, meae. Aestus erat; gelidae formoso gurgite lymphae Apta nataturo stagna locumque dabant, {{Versus|55}}Hunc petis infelix, viridisque in margine ripae Ponis humi vestem: corpora flumen habet Heu! male quo ferris? latet isto proditor amne, Et tenet occultas insidiator aquas. Scilicet occumbis: liquidi sub imagine ludi; {{Versus|60}}Et crevit lacrimis alveus iste meis. Quid referam, quoties thalamos suffoderis astu. Reddiderint viduas et tua jussa nurus<ref>Plurimos Nobilium e medio tollit.</ref>? Ah! quoties dixi: stricto praeluditur ense Si nescis, fatis, o ''Mariamna'', tuis. {{Versus|65}}Cum ferit hinc sepem, circumque arbusta feturis Quod libi nunc timeat proxima myrtus, habet; Forte aderant nati<ref>Alexander et Aristobulus Herodis ex Mariamna filii.</ref>: feci et hi, dolor! hostia vivunt Casura in fraudes sanguinolenta tuas. Quid facimus? moestae charissima pignora matri, {{Versus|70}}Materies lacrimis sola pianda meis. Quid facimus? stabant strictis amplexibus ambo; Cum matri abreptos, longius ire jubes. Perfide, et hac etiam saevis pietate? quid illis Heu! sine matre pater? nil nisi tortor erit, {{Versus|75}}Flent gemini: rapimur, genitrix charissima, clamant: Senserunt duri perfida jussa patris. Nec mora complexu, madidisque recepimus ulnis, Strinximus et tepido corpora bina sinu, Ite boni, et memores matris, jussique paterni {{Versus|80}}Inferias animae justaque ferte meae. Attamen, heu! vereor (Superi removete, quod intus Cor pavet, et dubio succutit ossa metu) Ite boni, et si quid properantius ordine fati Vos etiam turbo patre furente petat. {{Versus|85}}Matris ad exemplum generosae occumbite morti, Et vita et regno clarius istud erit Flecteris, ''Herodes''? an, quo mox omnia vultu Excipis, et siccis perlegis ista genis? Cur dubitem, arescunt oculi tibi, pumicis instar: {{Versus|90}}Et cor, quod silices saxaque vincat, habes, Regius interea vultu moerente satelles Venit, et oppositae lumina fixit humi, Protinus agnovi, quid moesta silentia ferrent; Occultus tunica ferreus ensis erat. {{Versus|95}}His mea muneribus connubia regia donas? Sic tibi sum vilis, sic tibi visa nocens? Qua merui culpa virus sparsisse putari, Felleaque infida pocla dedisse manu? Ipse tibi virus; te praeter, causa nocendi {{Versus|100}}Nulla; venenato cor tibi felle natat. Ah utinam? dolor est, sic saevo occumbere letho. Et turpem titulum mortis habere meae. Nec tamen ita moror: sic Judas<ref>Judas Machabaeus cum fratribus varia ab hostibus per dolum passus est.</ref> praelia movit: Et similis magnis area cessit avis. {{Versus|105}}Aspice: sic Jonathas<ref>''Jonathas'' per speciem amicitiae exceptus, Ptolomaide a Tryphone interficitur.</ref> occulto proditur hoste, Inque Tryphoniacas incidit ille manus. Notus et Abobides<ref>Ptolomaeus filius Abobi Simonis gener, cum Judaeae regnum affectaret, socerum cum filiis convivio exceptos interemit.</ref> socerum fratresque necavit, Sanguine constructas inficiente dapes. Est ego nunc, ne forte parum Assamonia<ref>Utique ex Assamonaeis et Machabaeis oriunda.</ref> credar, {{Versus|110}}In patrias clades ultima gentis eo, Quidquid erit, moriar: sed, ut altae prodiga mentis Pectora, queis victor, quo fremat hostis, habet, Insequar auctorem (sic me volet ire Tonantis Ultio) sanguineis umbra timenda comis. {{Versus|115}}Percurres<ref>Herodes a Mariamnae conjugis morte in furorem actus est.</ref> pavidos lymphata voce penates, Ut solet affuso currere Baccha Deo. Clamabis modo tolle faces, modo vulnera tolle: Sum reus, oppressae conjugis ultor adest, Attamen incassum; nil proficientia fundes {{Versus|120}}Verba, stat immota vindicis ira manu. Jamque minuta parant<ref>Obiit enim foetenti ac pediculari morbo; suis omnibus gravis juxta atque exosus. </ref>; ibi foedam examina mortem: Debetur vitae terminus ille tuae. Forsan et in tumulo pereat ne fama sepulti, Aut hoc, aut simili carmine notus eris. {{Versus|125}}''Hic jacet ''Herodes'': tumulum execrare Viator:'' ''Despue, foetorem nil nisi terra tegit'' ''Neu lethi mirere genus: qui funere multos'' ''Mersit, et a multis jure necandus erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Dorothea Theophilo.== ''Argumentum'' ''Saeviente in Christianos Maximiano, ferunt Caesareae, Cappadociae oppido ''Dorotheam'' virginem extitisse prosapia nobili: quae, quid in hominem supra aeatem et sexum virtus posset, egregie ostendit; nam tum ab Apricio Praeside Diis sacrificare juberetur, eo usque processit, ut nec deliciis, nec suppliciis tentata, a fide recesserit. Et vero inter cruciatus dixisse affirmant, eapropter tormenta nihil se habere: quod iis videlicet, aditus sibi in coelestes hortos at vireta patesceret, ubi pomis at rosis deliciaretur. Cum autem id temporis, utique Februario mense, aspero gelu solum rigeret, plures id joculari risu excepere: quos inter ''Theophilus'' juvenis Causidicus dixisse fertur: Transmitteret ad se, quas jactabat hortorum delicias ac fruges, si veras. Adpromisit ''Dorothea''. Quare jam capitis damnata, cum ad supplicii locum raptaretur: Angelus Ephebi in habitu cultuque recentes ei rosas ac poma obtulit. Illum ergo ''Dorothea'' cum hac Epistola ad ''Theophilum'' mittit: adhortans, uti ex munere reddito, fidem ipse quoque capesseret: quod et fecit, adeoque constanter, ut et mortem pro eo (''Dorotheae'' exemplum secutus) eodemque die, quo ipsa capite plexa est, generose ac fortiter obiverit.'' Surius Tom. I. Martyrol. Rom. 6. Febr.'' SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Maria symbolum.jpg|450px]] ''Theophilus'' ad oblatam rosam sine mora in ''Dorotheae'' fidem concedit, ex Fuco mutatus quasi in Apem; quam scripsit Plinius ''lib.'' 21. ''cap.'' 11. rosis maxime allici et delectari. </poem> <hr> ::::'' — — — Tantus utrinque'' ''Urget mellis amor.'' <hr> <poem> Quae nova ''Theiophilo'' transmittit charta salutem, ''Dorotheae'' casti pignus amoris habet, Perlege quodcunque est, et aperto tange canistro Elysias inter mitia poma rosas. {{Versus|5}}Neve reformides hybernae tempora brumae; Neu dicas magicae, quod damus, artis opus. Pone metum; tortis hic nulla venefica rhombis Saevaque Thessalico<ref> Thessali Graeciae populi, incantationibus at veneficiis olim famosi.</ref> carmine fallit anus. Esto, aer gelidis Aquilonis inhorreat alis, {{Versus|10}}Duratamque alta sub nive claudat humum. Hoc terrae vitium est: facies nitet altera caelo Nec nive, nec duro laeditur illa gelu. Illic purpurei circum pascuntur Amores, Vernaque pacatis otia rebus agunt. {{Versus|15}}Illic perpetuo vestitur gramine campus, Nec riget excussi spina relicta rosa, Credere si dubitas, quae mittimus inspice poma, Quaeque tibi Angelica dona feruntur ope. Nam quid ego sileam? capitis damnata trahebar, {{Versus|20}}Inque meis oculis lictor et ensis erant. Cum subito cuneos inter, turbamque frementem Aliger aspectus constitit ante meos. Candida vestis erat, picto circumdata lymbo, Arte velut Phrygia<ref>Phryges minoris Asiae populi, pingendi acu olim peritissimi: unde et similium vestium artifices Phrygiones appellati.</ref> sutilis ornat acus. {{Versus|25}}Aurea subductam mordebat fibula pallam, Qualis ad excursus pingitur ales Amor, Lactea frons illi, compti sine lege capilli, Transierat pomi fusus in ora rubor. Et prior ille mihi dubitanti scribere, dixit, {{Versus|30}}Scribe: dabit victas id tua jura manus. Novimus hunc; plus est quam nomine<ref> Theophilus, id est, amans Deum.</ref> notus amator. Mollia pacatae femina mentis alit, Utque iit hoc verum (quantum reminiscor) habebas Jam tunc ora sacro nomine digna tegi. {{Versus|35}}Da veniam, primae si scribimus acta juventae: Forsan et hic aliquid, quod juvat, esse potest. Vix mihi bissenas messes numeraverat annus, Cum prima incipiens corda momordit Amor. Nec malus ille fuit: caelesti scilicet arcu {{Versus|40}}Quae mihi distrinxit tela, salutis erant. Ex hinc foeminei coeperunt taedia cultus: Taedia singultu saepe notata meo. Nil mihi cum speculo, cultu formosa videri, Ista inter multas ultima cura fuit. {{Versus|45}}Clausa domo, laterique latus conjuncta parentis, Davidicam<ref> S. Hieronymus Psalmos Davidicos valde Virginibus commendabat: hinc ad Laetam de institutione filiae, ''Turpia'' inquit, ''verba non intelligat, Cantica mundi ignoret: adhuc tenera lingua Psalmis dulcibus imbuatur.''</ref> didici sollicitare chelym. O quoties medios rupi singultibus hymnos: Verbaque per lacrymas haec sonuere meas! Urimur, o Jesu! carpunt praecordia flammae {{Versus|50}}Inque tuos thalamos me sacer ardor agit. Quando erit, ut niveis Hymen cireumstrepat alis, Meque tibi casto foedere jungat Amor? Audierat mater: feliciter ureris, inquit, Filia; sed monitis cautior esto meis. {{Versus|55}}Tuta late; juvenesque procul vitare, memento: Et cave ''Theiophili'' nomine quisquis erit. Ut formae illicium, speciosaque nomina gestet; Adversum Christo subdolus urget iter: Credis et hoc nobis? optavi supplice voto, {{Versus|60}}Ut tuus ex vero nominis esset honor. Falleris, adjeci; quem nobis rere timendum, Adde morae modicum, mater, amandus erit. Nomina<ref> Theophilus, id est, amans Deum, uti supra annotavi; Dorothea vero, id est, donum Dei.</ref> junguntur, quondam jungemur et ipsi. Sic meus hinc nobis omnia captat Amor. {{Versus|65}}Ludor: an adversis incumbis navita remis? Inque necaturas praecipitaris aquas? Quo ruis infelix? quo te malus abripit aestus! Siste ratem, vento non volat illa suo, Verbosas lites, clamosa negotia tractas, {{Versus|70}}Censerique ista primus in arte cupis. Quid tibi cum caulis, causa si deficis una, Quae rigido sursum discutienda foro est: Mitte malas lites suntne ista negotia tanti, Ut, dum alios servas, ipse perire velis? {{Versus|75}}Inspice: sanguinea pendentis ab arbore Christi Quae nova concipias jura, volumen habet. Nec tibi turpe puta, Christum coluisse: cruento Quantumvis trunco vile pependit onus. Turpe Jovem coluisse fuit: cui turpiter usto {{Versus|80}}Cum Veneris placuit crimen, adulter erat. Scilicet in stuprum simulato arsisse juvenco Dicitur, et nivea factus adulter ave<ref>Poetae fabulantur, Iovem in taurum transformatum Europam Phoenicum Regis filiam, et in cygnum Ledam Laconii Regis uxorem corrupisse.</ref>. Vincimus? an monitis necdum tractabile pectus. Duraque quod filicum robora vincat, habes? {{Versus|85}}Christe, tuo tinctas rupisti sanguine cautes: Unum non poteris perdomuisse virum: ''Theiophite'' ah! quid ages? quae mittimus, inspice poma, Ingrati maculi pectoris illa rubent, Caetera quid referam? jurantia scribere verba {{Versus|90}}Pene animus malo, quo caperere, fuit. Sic quondam inscripto Cydippe<ref> Cydippe Virgo astu Acontii, se illi in uxorem pacifici visa est perlecto carmine, quod pulcherrimo pomo Acontius inscripserat: hi autem duo versus inscripti traduntur: ::''Juro tibi sane per mystica sacra Dianae,'' ::''Me tibi venturam comitem, sponsamque futuram.''</ref> prodita pomo, Venit in Idalias praeda cupita plagas. Haec ego vel cultro, liquido vel desuper auro Scripsissem faustas inter habenda notas. {{Versus|95}}Dorothea, ''hoc juro: vanas Jovis execror aras'' ''Quodque colis Numen, hoc mihi Numen erit. '' Jura licet contra moveas: laudata redirem Te conservato si rea fraudis agat. Scilicet est aliquid, meditatis fraudibus uti; {{Versus|100}}Si, quem tu fallas, perdere nolle fuit. Interea dum scribo,fremit mugitibus aer; Excussa est gremio littera pene meo, Quid facis, o Borea? violentos comprime flatus, Si nescis, una plus mihi parte noces. {{Versus|105}}Justa peto? motam retinet moderantius auram Annuit et votis mitior ille meis. Quin etiam obducto scribentem velat amictus Aliger, et coeptum perfice, dixit opus Nil tibi sic venti, quamvis per nubila currant, {{Versus|110}}Officient, pluvia nec gravis imber aqua, ''Theiophile'', ah! quid agis? nullum sit in omine pondus: Frangor, et articulo dextra tremente labat. Nimirum quoties mihi nomen Apritius exit; Terreor, et tacitus succutit olla pavor. {{Versus|115}}Nempe tibi si fingis aprum, truculentior illo est: Fulmineo quamvis dente timendus aper. Hic gladios, hic tela rotat, tonat igneus ore: Hic, quo te possis, perdere, fulmen habet. At cur haec paveas? cur lethi territus umbra {{Versus|120}}Castra fugis, primo vix bene tacta pede? Femina si potui ferrum superare tyranni, Tu vir ad exiguas commoveare minas? Pone metum: nostris mersus cervicibus ensis, Idem acie posita jam tibi mollis erit, {{Versus|125}}Forsiran et victrix adero cervice cruenta; Ocurramque oculis umbra benigna tuis. ''Theiophile'', ecquid adhuc dubitas succedere? dicam: Purpureis halat semita tota rosis. Quacumque ingredior, rident caelestia Tempe, {{Versus|130}}Laetaque perpetuo gramine floret humus. Da mihi te socium; dextram committe sorori Frater, et aeterni foederis adde fidem Hic ubi constiteris; non sunt mendacia, dices: Ille locus fuerat sanguine dignus emi. {{Versus|135}}Scribere plura cupit, quo nunc tibi scribimus, ardor: Sed brevis, heu! fati praepedit hora mei. Dextra tenet calamum, sed nudo lictor in ense Imperat abrumpi, quod modo tractat opus, Imperat et collo sparsos deducere crines; {{Versus|140}}Ne sistant gladii percutientis iter. Nuda humeros, genibusque minor, nova victima caeli, Libratam expedio mox ferienda manum, Haec est ''Dorotheae'' tibi nunc scribentis imago: Caetera qui scribat, ferreus ensis erit, {{Versus|145}}Atque utinam mortis nostrae spectator adesses, Inque tuis oculis exigeretur opus! Ut pius es, placidamque foves sub pectore mentem, Spectares madidis funera nostra genis. Et (puto) suspirans ipso mucronis in ictu; {{Versus|150}}Quae cadit, (adjiceres) vivere digna fuit. Vivere digna quidem, sed dignior ense recidi, Sicque Deo fusos evoluisse suos. Quod precor, hoc summum est, det ut oblita caede papyrus, Haec tibi sanguineis verba legenda notis. {{Versus|155}}''Lacte<ref> Lacteus orbis sive circulus, quem Graeci γαλαξίαν vocant, a lactis candore, sive stellis albicantibus. De quo Ovid. I. Metam. ::''Est via sublimis coelo manifesta sereno,'' ::''Lactea nomen habet, candore notabilis ipso.''</ref> olim caeli modo limina sanguine rorant;'' ''Quo noster praeiit calle sequendus Amor.'' Dorothea ''hac ivit et hac penetravit eadem'' Theiophilus: ''dux haec funeris, ille comes.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Elapis Iacobo.== ''Argumentum'' ''Habet amor laesus, maxime cum virtutis via ad Deum nititur, etiam in femina suos et gravissimos aculeos. Documentum hac Epistola traditur. Quippe Isdegerde Persarum Dynasta, Idolorum cultum qua blanditiis qua minationibus ac tormentis urgente ferunt: Nobilibus quempiam, cui ''Jacobo'' nomen, eo vecordia processisse, ut fidem, quam Christo et conjugi juraverat, regiae amicitiae posthabuerit. Quod statim atque uxor ejus, ampli animi foemina intellexit: vi doloris et facinoris atrocitate saucia, una cum socru hanc Epistolam scribere aggressa est. Atque in hac primo levitatis ac perfidiae maritum coarguit: divortiumque intenta, nisi facti poenitentia ad saniorem mentem redeat. In eum finem rationes proponit, quas amor conjugalis, praesertim laesus suggerit. Neque profecti incassum. Siquidem haec Epistola ita ''Jacobi'' mentem perculit, ut sine mora Rege adito, facinus retractaverit: etiam martyrium pro fide passus. Nam saeviente tyranno, quod se illusum cerneret, membratim caeditur, unde et ''Intercisus'' dictus est. Historia uxoris nomen subticet: sed quia ambo ex Elape civitate Persidis oriundi erant: hanc ''Elapim'', illum vero ''Elapidem'' versu appellare placuit. ''Niceph. lib. 14. Hist. Surius Tom. 7. Martyrol. Rom. 27. Novembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Elapis Iacobo symbolum.jpg|450px]] Veteribus fax accensa, conjugii, extincta vero seu inversa, repudii signum erat; per hoc patet ''Elapidis'' animas in maritum, quem Deo sibique pariter perfidum rejicit, sed felici eventu. </poem> <hr> ''Inversa premit, conversa resuscitat ignem.'' <hr> <poem> Scribimus ''Elapidae'' nuper dominoque viroque! Nunc tibi quo scribam nomen utrumque perit. Ne dominum appellem, servum te regia fecit. Admissumque virum, quem fleat, uxor habet. {{Versus|5}}Ah! utinam primum cum coepi scire quis esses, Admisique tuas nupta futura preces! Mors mihi pro thalamo funebria ligna dedisset, Pro cythara, moesta carmina ducta tuba. Quae fuit alba mihi nascenti, debuit hora {{Versus|10}}Ah! potius letho nigra fuisse meo: Ecquid enim tecum senos mihi profuit annos Vivere, si laesus crimine cessat amor? Dum tibi tradebar (memini) nova nupta marito; Fulgeretque sua lampade noster Hymen. {{Versus|15}}Fulgeat: o utinam! dixi; quoque ardet ab igne Non extinguendas nutriat ille faces. Tu quoque dicebas inter jurantia verba Cumque foret dextrae dextra juncta meae, ''Elapis'', hoc voveo, nostrum dum vivet uterque, {{Versus|20}}Ipse tuus semper, tu mea semper eris. Vivimus, ''Elapide''; nec sum tua: nec meus esse Ipse reus sceleris, perfidiaeque potes. Mentior? an falsum, spreta quod Numinis ara Diceris Arsacidis<ref>Arsacidae Persae olim dicti ab Arsace Rege.</ref> thura dedisse Diis? {{Versus|25}}Dicat in hoc utinam mendax, et crimine falsa Et nimium praeceps insimulasse virum! Sed non sum mendax; calami neque criminis nostri, Sed tua sunt lacrimis crimina flenda meis. Venit, Achaemenia<ref>Itemque Achaemenii ab Achaemene primo eorum Rege.</ref> tibi qui comes iverat aula, {{Versus|30}}Murcius, et tactum vix bene limen erat, ''Elapides'', dixi, quid agit meus? ille pudore Constitit, effusis ora rigatus aquis. Indolui pavitans, quamvis incerta quid esset: Sed quod tunc dolui, quodque verebar, erat. {{Versus|35}}Namque ubi detersis oculorum fletibus ora Solvit probrosos rettulit ille sonos. Rettulit, ut plena populis libantibus aula Arsere invitis impia thura focis. Alta nigrescebant nebuloso compita fumo: {{Versus|40}}Non thuris, fumus criminis ille fuit. Singula dum narrat, gemitusque in verba profundit: Eliciunt gemitus singula verba meos. Urgemus tamen effati: lacrimosa quid urges: Subdidit: o forti nubere digna viro! {{Versus|45}}Protinus exilui; et subito (sensisse putares) Annulus a digitis excidit ipse meis. Scilicet exosus fictae perjuria linguae, Proditor exemplo noluit esse tuo. Heu! ubi pacta fides? exclamo: ubi praestita Christo {{Versus|50}}Vota, sub arsuros vota ferenda rogos? Quo ruis, ''Elapide''? lacrimis tingentibus ora. Caetera me dicunt non potuisse loqui. Quin etiam exanguem, tenebrisque repente subortis Succiduo ad terram procubuisse genu. {{Versus|55}}Accurrunt famulae, gelidique aspergimur unda? Semianimem socrus sustinet ipsa nurum. Et mihi vive nurus, nurus o charissima, dixit; Jam (puto) perfidiae corrigit acta suae, Mortua (crede mihi) tamen ista voce revixi, {{Versus|60}}Redditaque est oculis lux, velut ante, meis. Quid tamen hoc prodest, oculis si laedor apertis, Et vel sic telum, quo feriamur, habent? Parvus ''Jacobides'', formosus imagine patris, Haerebat gremio sarcina moesta meo. {{Versus|65}}Inde per amplexus nostras effusus in ulnas; Quae tibi nunc, mater, funera flentur? ait, An pater occubuit? licuisset dicere recte! Proque sacro occubuit Numine; quanta forem! Ast alia in luctum causa deducimur: illa {{Versus|70}}Qua vivis, moesti funeris instar habet. Interea cupido tua facta ediscere nato, Reddidimus tristi talia verba sono. Mollis, ''Jacobide'', pater est tibi: jussa parentis Corrige: sic illi degener esse velis! {{Versus|75}}Quid fles? blande puer, meliori digne parente! Sunt tibi praestantes, quos imiteris, avi. Corpore parvus adhuc, sed sanguine crescis eodem. Errorem patris diluat iste cruor. Audiit, et nivei posito velamine colli, {{Versus|80}}Chara parens non me vox tua terret, ait. Ibimus, o mater: jugulum praebebimus ensi, Qui bene per patris pectus iturus erat. Est mihi, qui fosso currat de pedlore sanguis, Et bene non tinctam qui bene tingit humum, {{Versus|85}}Quid mihi tunc animi fuerit, cognoscere certe, Ni modo defleris tu pater esse, potes. Brachia miscuimus, blandeque per oscula nexi, Confudi lacrimas illius, ille meas: Quin age, chare puer, primis quoque fortior annis, {{Versus|90}}Quae pater extimuit vulnera, disce pati. Atque utinam mater jungat tibi! quoque maritus Non cecidit ferro, nupta puerque cadant. Plura quid hic referam? vellem cognoscere posses Quas modo sit nostrae forma, tenorque domus. {{Versus|95}}Flent famulae, moesta feriunt sibi pectora dextra, Inque domo lacrimas angulus omnis habet. Heu mihi! quam largus scribenti decidit imber? Illo, quem spectas imbre, litura venit. Quid facitis lacrimae? crimen delete mariti: {{Versus|100}}Quid mea non jussis charta madescit aquis: Scribere cessabam: cum nobis proxima socrus Accumulat socia tristia verba nota? Scribere, quid hic cessas, nurus o lacrimabilis? inquit: Scribe, ferat questus haec quoque charta meos. {{Versus|105}}Nate, dolor matris, malefausti praeda timoris, Quo tuus in ventos tam cito fugit amor? Haeccine sunt nostra solatia danda senectae; Haeccine sunt curis praemia danda meis, Parvus eras (memini) cum ficti fulmine belli. {{Versus|110}}Martyrio nobis erudiendus eras. O! quoties nudos tibi cum monstravimus enses, Risisti armatas militis ense manus. Ipsa ego te vidi, quo fortia fata subires, Ante aram curvo vota tulisse genu. {{Versus|115}}Qua bene coepisti, cur nunc male cedis arena? Cur tam dissimiles hic vir, et ille puer? Si fuit errandum, si sic: nobisque futura Non fuerant culpa fata priora tua. Ah! melius tibi prima dies, tibi summa fuisset: {{Versus|120}}Nate, fuit cunis aptior urna tuis. Scilicet innocuis artus, sine crimine membra, Et luctus fontem clauderet illa mei. Sic queritur mater, justoque armata dolore Sollicitat questus in tua facta meos. {{Versus|125}}Mobilis ''Elapide'', quo te tuus abstulit error? Verbaque promissis inferiora tuis? Qui meus hinc, cur non etiam meus inde redisti: Nuptaque sum reducis, sicut euntis eram? Tene feram pariterque reum, pariterque maritum? {{Versus|130}}Dicar ut infidi conjugis uxor ego? Devorer ante, precor, subito telluris hiatu, Ante vel excussi fulminis igne cadam. At melius! dextrum mihi cor salit? altera saepe Quod perdit, revehit altera saepe dies. {{Versus|135}}Quod Petrus admisit crimen, quas Magdala noxas, Ille suis lacrimis lavit, et illa suis. Nec tu primus eris, qui viso expalluit ense, Quem post visceribus condidit ipse suis. Auguror, hoc facies: isto mihi littera voto {{Versus|140}}Promicat in laudes ambitiosa tuas. Neu tibi servato titulos, praetiosaque fingas Nomina. ''Truncato''<ref>Fit allusio ad ''Intercisi'' nomen, quod illi a martyrio, uti supra in argumento memoravi, inditum est.</ref> gloria major erit. Sic nobis geminas crescent praeconia famae: ''Elapis Elapidae'' Martyris uxor ero. {{Versus|145}}At cupiam potius vibrato occurrere ferro, In tua cum saevus pectora lictor aget. Et mihi (si nescis) bullit sub pectore sanguis Et prope jam bellis invidet ille tuis. Ipsa ego, quando tuo stillantia tela cruore {{Versus|150}}Videro, clamabo: non satis illa rubent. Huc in nos veniant, et nuptae tangere donent Corpora ''Truncati'' sanguinolenta viri. Tunc erit, ut dicunt morientia conjugis ora, Verus Hymen nobis ultimus iste dies, {{Versus|155}}Fallor? an ambobus pulchro certamine fundis Augebit caesus funera bina puer? Augeas ah utinam! nobisque haec funera portet Candidus admisso Lucifer ortus equo! Si tamen is patri vivat, matrique superstes; {{Versus|160}}Qui socio tumulo corpora condat, erit. Ille memor causae; pro qua defungimur ambo; Inscribet titulo nostra sepulcra brevi. ''Hoc jacet ''Elapides ''tumulo, jacet ''Elapis'': ambos'' ''Edidit unus amor, condidit unus amor.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Theopista Eustachio.== ''Argumentum'' Eustachius ''(cui et ''Placido'' nomen ante baptismum) vir extitit subTrajano Imperatore, domi militiaeque clarus in paucis. Verum, ut se habent res humanae, cum bonorum omnium jacturam fecisset, statuit cum ''Theopista'' conjuge parvulisque liberis ''Agapito'', et ''Theopisto'' ex Italia in Aegyptum navigare, privatam illic vitam acturus. Sed ecce in via gravior et acerbior illum casus invadit. Si quidem ''Theopista'' primum perfidia naucleri illo surripitiur: tum et duo ejus filii in trajectione fluminiis leoni, ac lupo in praedam cedunt: qui tamen a pastoribus erepti deinceps intra eorum mapalia adolevere. Similiter ''Theopista'' lenoni impuro per caelestis vindictae prodigium surrepta est: quae exinde pro famula apud heram rusticanam, quindecim ipsos annos sese locavit; gessitque. Haec igitur cum de ''Placido'' quidpiam inaudisset, quem Caessar conquiri in Ducem adversus Barbaros jubebat: hanc Epistolam ad eum exarat; in qua quidquid sibi a raptu accederat, recenset. Tum et de filiis nonnulla attexit: quos primo a bestiis laceratos, ac ereptos postea obscura fama intellexerat. Hortatur ergo, ut exercitum moveat contra Barbaros, prius tamen se in laborum, imo et Martyrii (quod vaticinio assequitur) sociam adscisci poslulat. Nec vero fefellit eventus: Quippe procedente tempore ''Eustachius'', et ''Theopista'', itemque, filii qui sub patris vexillis merebant, cum in mutuam notitiam venissent: primo vincula cum et mortem pro fide, tauro aeneo candentique inclusi,fortiter oppetiere. ''Baronius Tom. 2. Martyrolog. Rom. 20. Septembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theopista Eustachio symbolum.jpg|450px]] Pes circini, unde digressus, revertitur, et orbiculum fingit; quo veteres Aegyptii Deum significabant. Sic ''Eustachius'' cum conjuge et liberis distracti primo, tum deinde rursus in unum coeunt; Deo utique per igneum taurum sacrandi. Bene illis, </poem> <hr> ''Redit labor actus in Orbem.'' <hr> <poem> Missa venit Phariis<ref>Pharus Aegypti insula.</ref>, male quas tentavimus oris Haec tibi captiva littera scripta manu Vix illa ''Theopista'' tibi noscetur; amictu Fortunae antiquum dissimulante decus. {{Versus|5}}Sed tua sum, quamvis versis ad tristia fatis: Et tua (quod superest temporis) esse volo, Perlege, nec grave sit nostros ediscere casus Scilicet hoc veri pondus, amoris habet. Nox erat in cursu, cum te praeeunte jubebar {{Versus|10}}Cedere possessae fihibus Italiae. Jussa domo cessi, natis comitata duobus, Qui mihi conjugii summa superstes erant. Quos eo non gemitus quae non suspiria fudi, Respiciens patrios, dum licet usque, lares! {{Versus|15}}Vcninius ad portum, navem conscendimus aegre Linquebat Latiam pes mihi tardus humum. Quo ruimus? tacito mecum sub pectore dixi: Quid Libycum infausta puppe paramus iter? Nauta fuit (memini) sed falso nomine nauta: {{Versus|20}}Fleverunt nati; perfidus hostis erat. Jamque ferebamur vento, quo parte Canopi Niliacas pomo devehit unda rates? Nescio qua subitos causa faciente timores, Qui fuit in fluctu, constitit ore color. {{Versus|25}}Scilicet infidus petitur mea forma simulque Panditur in curas area longa tuas. Exieram navi, positis in littore natis; Jamque manum nobis exhibiturus eras. Cum subito incumbens projecto navita conto, {{Versus|30}}Longius a ripa provehit ille ratem; Abstrahor, ''Eustachide'', clamo: sed turbidus aufert Nequidquam fusas ventus et unda preces. Perfide quid tentas? non sum sine vindice; fulmen, Quo superi castam me tueantur, habent. {{Versus|35}}Surdior ille freto nequidquam adversa moventem Pertraxit laceris in sua tecta comis. Ne metue: ex digitis aurum quod forte micabat Abstulit: ulterius nil habet ille mei. Quin scelus hoc rapuisse fuit: subitoque propinquam, {{Versus|40}}Quam pede tangebat, corpore planxit humum. Quid tamen hoc nobis frustra grateris? ab illo, Quod duxi vitae, tempore poena fuit. Nimirum famulas inter, damnata labori Brachia barbaricae pensa locandus herae. {{Versus|45}}Ah! quoties, madida dum torquo stamina dextra, Insoitae fusos comminuere manus! Ah! quoties saturis expressimus ubera vaccis! Et somnum pastas cepimus inter oves! Viderat hoc aliquis perculsusque illice forma, {{Versus|50}}Plus hic quam famulam vultus obumbrat, ait, Nec mora, conjugii sibi spem facit: ast ego contra, Quid tentas? quam vis jungere, junxit. Hymen. ''Eustachidae'' conjux dum prospera fata manebant: ''Eustachidae'' conjux exulis exul ero. {{Versus|55}}Interea dum pensa gravant, excudimus hymnos, Et varia duras fallimus arte moras, Est horti ad clivum vitro perlucidus amnis, Quem cingit densa populus alba coma. Saepe greges illic inter, subque arboris umbra, {{Versus|60}}Lassatae mollem praebuit herba thorum. Hic ego cum placidi starem prope fluminis undam, Heu! prope sum vultu territa facta meo. Et niger est; et habet, quod nux male saucia tingit, Cortice contractas inficiente manus. {{Versus|65}}Si me nunc videas, quae sim fortasse requires; Pauperis aut Mopsi forte putabor anus. Adde, quod et miserae ne fors minus esse liceret, Auxerunt curas pignora bina meas. Scilicet hic aliquis (redeunt ad lumina fletus) {{Versus|70}}Narrabat moesti tristia damna patris. Venerat; heu! genitor sub iniquo fidere natus, Et sua qui longum funera portet! ait. Venerat ad flumen, quod cum transmittere tentat, Atque efferre isto pignora bina vado. {{Versus|75}}Protinus inde lupum, sed et hinc properasse leonem Rettulit: in mediis dum pater erat aquis. Quid faciat? puer iste lupi, puer ille leonis Praeda fit; et frustra clamat uterque patrem. Non tenui lacrimas, castique exterrita, dixi: {{Versus|80}}Diripiunt avidae viscera nostra ferae! Falleris, adjunxit; morti sublatus uterque est, Et pastorali crescit uterque casa. Crescat, et hinc olim bellis majoribus apti, Ille meos luctus sistat, et ille tuos. {{Versus|85}}Hactenus exitium: sed nunc vaga fama susurrat: Caesareum castris te rediisse ducem. Imperat hoc Caesar<ref>Caesar, Traianus Imperator. </ref>, duc te perrumpere castra Sperat, et hostili vellere signa manu. Arma cape, ''Eustachide''; sed me prius ante vocata: {{Versus|90}}Non ego sum bellis surripienda tuis. Ibimus, et nudos tecum curremus in enses, Dignaque magnanimo conjuge nupta ferar. Quid tamen haec moveo? majores molior ausus, Pulsanda est magnis area major equis. {{Versus|95}}Neu me forte putes solo de nomine vatem, Accipe sincera dicta relata fide. Est locus, umbrosae qua se domus ultima valli Permittit, Fagis, Ilicibusque frequens. Haec ego cum nuper pastas de montibus agnas {{Versus|100}}Ad solitos adigo sole cadente lares. Substitimus pro more, crucis qua cortice Fagus Exhibet inscriptas relligiosa notas. Nec mora, nuda premens adductis pectora palmis Herbosamque genu supplicis instar humum {{Versus|105}}Ergone (succlamo) luctus et funera jungam? Virque mihi dempto fine carendus erit? Christe, per hoc uda quod crescit in arbore signum, Fac veniat votis mollior aura meis. Nec precor, ut niveo glomerentur stamina fuso; {{Versus|110}}Aureaque in longos fila trahenda dies! Redde mihi ''Eustachiden'', et si vis funera junge; Ille mihi melius funere junctus erit. Finieram: subitoque arbor mihi visa precantem Audisse, et mota dicta tulisse coma, {{Versus|115}}Quin etiam tacitam sensi lugentis in aurem Demitti blando talia verba sono. Mitte queri, ''Theopista'' prope est, quem voce requiris: Perfer; erit poenae meta modusque tuae; ''Eustachides'' vivit: vivunt duo pignora, nati: {{Versus|120}}Et modo sub patriis legibus arma gerunt. Arma gerunt? quando dabitur concurrere, et una Si fas non fuerit vivere, posse mori? Praecipit hoc animus: taurum<ref>Supplicium quo interiere, taurus fuit aeneus, igne succensus.</ref> succende, satelles: Debetur nostrae torridus ille neci. {{Versus|125}}Prima bovem insiliam, plusquam per cornua sacrum, Cujus terribilis spiritus ignis erit. Inde ego clamabo: laeti succedite: taurus, Igneus hic quamvis, nil tamen igne nocet. Atque aliquis posthac recolens haec funera, dicet: {{Versus|130}}(Sic mihi, nec falso vaticinatur amor.) ''Dispereunt nati, genitrix pater; attamen illic'' Sic periisse semel non periisse fuit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Ursula Cordulae.== ''Argumentum'' Ursula ''Dionoci Cornubiae regis apud Britannos filia, cum instructa classe ad Armoricos, Galliae populos,, qua oceano Occidentali alluitur, navigaret: secumque undecim millia Virginum duceret, contractis ibidem nuptiis, populum plusquam virorum facitura; alio derepente, seu maris aestu, seu potius Dei providentia, navigationis cursum et consilia divertit. Quippe naves vi tempestatis ejectae ad littus, qua Germanico mari Rhenus fluvius se affundit: cum in Molgam Pictorum, et Caunum Hunnorum piratas ad duces incidissent; gravis subito dimicatio coorta est: illis impure et hostiliter , his vero fortiter pro pudicitia, et fide certantibus. Quo factum, uti ad ferrum usque (dum utrinque pertinacia bellum geritwur) imo et ad internecionem res processerit. Cum autem has inter Virgines Cordula reliquis meticulosior sese pugnae et martyrio subduxissst; idque ''Ursula'' jam caelo cum Sodalibus recepta comperisset: hac Epistola illam ad constantiam hortatur. Quocirca adductis in medium palmis, quas reportarunt, hortatur, ut quam primum hostibus generose se prodat, neque oblatam arreptamque victoriae laurum, sibi aut eripi, aut in manibus effringi patiatur. Quod, utique die insequenti, ut optaverat ''Ursula'' evenisse scribit'' Baronius Tom. 4. Annal. Martyrol. Rom. 21. Octobris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Ursula Cordulae symbolum.jpg|450px]] Ovem viridi ostenso ramusculo allici trahique solitam scribit D. ''August. Tract.'', 26. ''in Joan. '' CORDULAM inspice, et haec virentibus Sociarum palmis attrahitur, ut impavida se morti offerat. Quam vere utrimque: </poem> <hr> ''Suaviter et fortiter'' <hr> <poem> Ursula mittit ovans de tot modo millibus uni: Caetera felici funere turba jacet, Fallimur, ah! summa caeli micat aurea turri: Cui modo desertae scribimus, illa jacet. {{Versus|5}}Perlege, quid dubitas? caelestes inspice laurus, Quodque auro scriptum nunc tibi venit opus. Nempe niger, castam calamo tingente papyrum Quo premitis, caelo non fluit iste liquor. Omnia luminibus, vel puro scribimus auro, {{Versus|10}}Quae tabo fusus scripserat ante cruor. ''Cordula'', quo raperis? juvat hic edicere casus, Castaque Virginea praelia gesta manu. Soluerat a portu ventis elata secundis Foeminea Armorico classis itura mari, {{Versus|15}}Jamque ferebatur remis, velisque per aequor Perque fatigatas fortior ibat aquas. Aeole, conclamo: fugientes siste carinas: Quem cupiunt naturae, non ego, ventus agit, Ventus agit nautis aptus, non aptus amanti {{Versus|20}}Candida servandae signa pudicitia? Vana peto, precibusque meis obmurmurat Auster. Et nimium placida prosperitate nocet. Fors aderat Divae effigies quod puppe ferebar, Ut facilis dubio duxque comesque mari. {{Versus|25}}Saepius hanc supplex, quo nos averteret aestus, Sum prece, accensis devenerata focis. Odimus ah! thalamos; ''Virgo'', da funera, dixi; Funeribus jungi noster anhelat amor. Irruat in classem Boreas, notusque procellis {{Versus|30}}Africus, et mediis cymba dehiscat aquis. Dulce erit, effracta pelago sub sidere puppe, Obruat impuras quo Cytheraea faces. Audiit, et subito discussam turbine classem Littore ab Armorico ventus et unda tulit. {{Versus|35}}Pro thalamo in gladios et funera mittimur omnes, Qua prope Rhenanas<ref>Rhenus fluvius Coloniam Agrippinam alluens, indeque circa Batavorum fines in tria cornua divisus, totidem ostiis in Germanicum Oceanum influit.</ref> dividit aequor aquas. Hunnorum<ref name="hun">Hunni et Picti piratae, qui Virgines in fide et pudicitia stabiles contrucidarunt: ad hos sit allusio in versu.</ref> hic acies, Pictorumque<ref name="hun" /> emicat ensis, Et plusquam pictos exhibet ille metus. Bella movent; missis resonat clamoribus aether: {{Versus|40}}Praedaque carnivoris cedit ovile lupis. Prima ego, quid frustra saevis, o barbare, dixi: In nos non blandus, ferreus esse potes. Haec ubi: vibratis densantur funera telis Et nova littoream victima plangit humum. {{Versus|45}}Pars ferrum media capulo tenus excipit ulna. Pars minor abscisso vertice caesa cadit. Est, cui districto patuerunt pectora telo: Est, cui virgineum transiit hasta latus. Erubuit Rhenus tumidusque a sanguine nostro {{Versus|50}}Currere purpureis in mare coepit aquis, Forsitan hoc aliquis, dum captat arundine pisces. Vidit et incoeptum dextra relinquit opus. Hoc igitur terris: agitur res altera caelo? Illic, quae meruit praemia, quaeque refert. {{Versus|55}}Palladia<ref name="pall">Nomina quarundam Virginum, quae cum Ursula martyrium subiere.</ref> accepto micat ille pulchrior ostro; Hic Saulae<ref name="pall" /> graditur juncta Britulla <ref name="pall" /> comes; Vidimus et lauros, sacro quas Marte relatas, Verenae<ref>Verena cum Essario juvene consanguineo navigaverat; quem et ipsa in caede pavidum verbo exemploque animavit, impulitque ad mortem fortiter obeundam. ''Lib. 4. Revel. S. Elisabethae Virg. c. 2.''</ref> divus suppeditabat Amor. Quid reliquas memorem, nivei quas codice libri {{Versus|60}}Spectavi rutilis emicuisse notis? Cum tamen evolvo, spatium sine nomine vidi? Nimirum summae funeris una deest Fert male castus Amor jacturam mortis in una; Et queritur factum sanguinis esse parum. {{Versus|65}}''Cordula'', quid dubitas? metus hic tib saevior hoste est: Heu! ubi, quam dederas in mea jura fides? Flesti discedens: flentemque animasse recordor; Cum mihi coepisti sic prior ore loqui. ''Ursula'', quo rapimur? thalami quid quaerimus ignem? {{Versus|70}}Ignis hic aequorea plus mihi friget aqua. Quam modo pro thalamo vellem succederet ensis! Virgineas caperent casta sepulcra comas. Hoc dixisse fuit: primo tamen agmine cedis: Solaque detractas fortia bella pati. {{Versus|75}}Ima puppe lates, quo te timor egit inertem: I nunc, et cupidae nomen amantis habe. Credor in hoc etiam? dum nos proscindret hostis. Huc illic media nave cucurrit Amor. ''Cordula'', quid latitas? cur sic bellum effugis inquit: {{Versus|80}}Jam Sociae palmam quam modo perdis, habent. Saevierant hostes, defunctaque corpora bello Tingebat fusus semisepulta cruor. Candidus emicuit rubris exercitus alis, Et tenues vitae; caetera nubis erant. {{Versus|85}}Ducimur extemplo magni sub tecta Tonantis. Et ''Virgo'' castas excipit ipsa nurus. Ardua luminibus clarescunt atria, et auro Cuilibet accincto lampades igne micant. Vulgus Hymen Hymenaee canit; pars, Io triumphe: {{Versus|90}}Pars liquidum accenso thure vaporat iter, Quaeque prius rigido tractarunt praelia ferro, Exornat fortes aurea palma manus, Nec deerunt terris sua gaudia: nempe supersunt Mittenda in varias ossa verenda plagas {{Versus|95}}Credis et hoc? maduit nostro quae sanguine tellus, Alterius<ref><small>''(omissa est nota?)''</small> </ref> nunquam funeris hospes erit. Ergo age, rumpe moras, vanumque expelle timorem. Ad sua te revocat praelia castus Amor. Quin et venturi felix certaminis augur. {{Versus|100}}Dimidia pinxit nomina scripta nota. Cor pinxit: reliqui fac nominis ordo sequatur: Fulgeat aurato ''Cordula'' tota libro. Sic erit: impatiens Amor aureus emicat astris, Qua tinxit liquidas barbarus hostis aquas. {{Versus|105}}Quid? quod et ille tibi chartam, laurumque virentem Deferet, ut palmae nuntia certa tuae. Nec mora, consistens tepefactae sanguine ripae Concinet Elysia fortia <small>''(vocabulum deest?)''</small> tuba. Cordula ''Virgineae plusquam millesima turbae'' {{Versus|110}}''Pars decies, domito laeta pavore redit, '' ''Plaudite hic reduci, geminavit ''Cordula'' festum: '' ''Paverat illa minus, fecerat illa minus.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ''Finis Libri primi. '' =Liber II.= ==Epistola I. <br>Aglaë Bonifacio.== ''Argumentum'' Aglaë ''Romanas inter nurus formae elegantia ac divitiis praepollens, cum primam juventam ''Bonifacii'' (quem ut oeconomum domi alebat) amoribus atque illecebris implicuisset: vita in melius mutata, conquirendis diligentissime Martyrum reliquiis operam suam, et opes locare coepit. Igitur ''Bonifacium'', tradita illi ingenti vi pecuniae in Ciliciam misit: regio haec est minoris Asiae, ubi Simplicianus Praefectus quotidiana in Christianos ferocia exasperabat. Verum cum diutius illic, quam abiens promiserat, haereret: hanc ad eum Epistolam scribit, in qua conqueritur de nimia tarditate. Cum autem inter scribendum edocta fuisset ab Angelo, ''Bonifacium'' fidei Christianae accusatum attineri in carcere, eundem ad constantiam et martyrium hortatur. Inter alia vero illud maxime rogat, uti corpus suum Romam deferri curet per suos: quod ipsum quoque comitibus.ac famulis, qui cum eo discesserant, sedulo commendat. Nec spes ea, et votum frustra fuit. Quippe ''Aglae'' et ''Bonifacii'' corpus recepit, et eidem templum ac sepulcrum, prout ante voverat, magnificentissimum condidit: delecta sibi ad ejusdem Martyris corpus sepultura.'' Surius Tom. 3. Martyrologium Rom. 14. Maji. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Aglae Bonifacio symbolum.jpg|450px]] Excifam trunco arborem abs radice nouo virgulto pullulare vides? Et vides Martyrem in funere validum, ipsa videlicet injuria lucro, et gloriae cedente. Quocirca recte illi attribuas, quod arbori Lyricus vates Lib. 4. Ode 4. </poem> <hr> ''&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ab ipso'' ''Ducit opes, animumque ferro.'' <hr> <poem> Gratulor, incolumi Cilicas adiisse carina: Plus aequo reditum sustinuisse, queror. Scilicet hunc primo signarat Cynthia cornu, Et prope jam plenis tota refulsit equis. {{Versus|5}}Quidquid id est, paterer; si, pro quo mitteris isthuc. Quis mea, nescires, pectora torquet amor. Ah! nimium mora longa mihi, quae gaudia differt. Et figenda sacris oscula Martyribus! Accidit dubius nostris moeroribus angor, {{Versus|10}}Quae possit tantae causa subesse morae. Quid statuam ignoro: vetuit fortasse quod opto Miles? an istius nil ibi mercis erat, Non semper leporem capias, venatibus apta Quamquam adigas celeres per juga summa canes, {{Versus|15}}Saepeque nec piscem; quamvis humentia lina, Et tibi piscosis pendeat hamus aquis. Fallimur, o! Tarso<ref>Tarsus urbs Ciliciae caput, ubi Bonifacius a Simpliciano praefecto primum captus, tum deinde martyrio affectus est.</ref> quam primum es redditus urbi, Ille locus tabo sanguinolentus erat. Interdum timeo, quamvis exosus utrique, {{Versus|20}}Ne te foeminea compede nectat amor. Ah! peream potius, quam me haec injuria laedat Dicar et infido foemina lusa viro, Quid? damnata prius rursum te praelia vincant? Et quod jurasti, ventus et aura feret? {{Versus|25}}Tune peregrinae dum fors blandiris amicae, Dissipet illa meas, quae male dantur, opes? Dona ego transmittam; donis peregrina fruetur? Vilior et turpi pellice Martyr erit? Quid facis? heu! castae frustra operare sorori? {{Versus|30}}Cor dolet, atque ira mistus abundat amor! Quid tamen haec moveo? melioribus uteris armis, Et spolium de te nulla Cilissa<ref>Cilissa, mulier e Cilicia ortu.</ref> tulit. Utque si hoc verum, clausa servatur in arca Promissa testis scripta tabella tui. {{Versus|35}}''Hactenus insanisse sat est'' (hoc pagina signat) ''Turpiaque Idalio colla dedisse jugo. '' ''Hoc, ''Aglae'' voveo nullus, qui pectora nobis'' ''Quam Christi posthac ignis adurat, erit. '' Haec ego dum relego, scriptae do basia chartae, {{Versus|40}}Saepe sono tenui, dico; tabella, places. Neu dubitem, subito praeterquam murmure famae Constitit Angelico teste relata fides. Ut vidi, ut sensi pavidum sub sidere pectus! Mobile sic placidis sternitur aequor aquis. {{Versus|45}}Vincimus, exclamo: quem coram cernimus Ales (Nec fallor) palmas praecinit ille tuas, Hic rate te Cilicas tetigisse fideliter oras; Et Tarso exceptum, nuntius Ales ait. Ardua prostabant furnis tabulata theatris, {{Versus|50}}Moestaque sanguineo pegmata structa foro. Circum ences, cultrique; ferus circum undique lictor; Et nova sub gladio Victima Martyr erat. Ausus es amplecti, pulchroque fluentia tabo Pectora, complexu pressa fovere tuo. {{Versus|55}}Quin etiam tepidum labris suxisse cruorem Diceris, et sacris erubuisse notis. O! mihi qualis eras hoc timidus murice: talis Fac redeas; ''Aglae'' congruit iste color. Aliger hic contra; faciet ''Bonifacius'', inquit: {{Versus|60}}Et novus effuso sanguine Martyr erit. Martyr eris? vellem tecum licuisset adire Sic bene casaro victima juncta forem. Quin melius fosso flueret de pectore sanguis. Quam lacrima in culpas rursus itura meas! {{Versus|65}}Et mihi sunt vires, structo concurrere ferro: Plus me, quam quisquam crederet, urget amor. Nil moror aut dentes ferrati pectinis, aut quas Lictor suffossis unguibus urget acus. Nec pice, nec rutilo succensos igne lebetes {{Versus|70}}Cor pavet, aut quidquid Praesidis ira coquit. Interea quoniam te solum haec praelia poscunt, Incipe, sed forti; bella movere manu. Perfer et obdura: metuendae cuspidis hastas. Mollia ceu plumae verba, portat Amor. {{Versus|75}}Quin facito ut dicas quoties mucrone Satelles Saeviet; hoc ''Aglae'' jussit obire modo. At potius ''Christus'' jussit, fusoque cruore Suscitat ignavas ad sua bella manus. Quod si forte tibi reddatur Epistola, quando {{Versus|80}}Lictores inter sanguinolentus eris: Hanc cupiam tepido perfundi sanguine: pactam Adstruet haec melius rubra litura fidem. Ipsa ego cum manibus, labrisque adpressero, dicam: Pro Christo fusus quam bene sanguis olet! {{Versus|85}}Interea famuli comites, quos misimus una, Este, precor, vestne turba fidelis herae. Compolsitum corpus ''Bonifaci'' insternite puppi, Quam Phrygia illusus vestiat arte tapes. Addite purpureis carchesia candida velis. {{Versus|90}}Perque ratem liquidus munere fudet Arabs. Ut venti aspirent, remis quoque pellite navim? Et facite, ut modici denatet illa mora. Ipsa ego procurrens, qua se Tybris<ref>Tyberis seu Tybris celeberrimus Italiae fluvius, qui urbem Romam praeterfluens, exinde duobus ostiis modico spatio diremptis, in mare mediterraneum evolvitur.</ref> ostia pandunt, Spectabo placitae signa notamque ratis. {{Versus|95}}Et quaecunque procul venientia, videro vela? Vela tamen rubea conspicienda nota: Clamabo, meus est navi ''Bonifacius'' ista: Jam vehitur Martyr, qui prius emptor erat. Nec mora, votivis ardebunt cinnama flammis; {{Versus|100}}Ibit et in longas excita Roma vias. Cum prope constitero, sacros affusa per artus Adjiciam modici talia verba prece: Da veniam, frater; caeloque recepte sororem Respice, et aeterna foedera junge fide. {{Versus|105}}Jactabas abiens te Martyra; risimus illud: Corrigitat risus exitus ipse meos. Nec deere votis sublimibus alta columnis Templa, tibi Paria construet arte labor. Ardebunt illic prascindae lampades auro, {{Versus|110}}Inque laboratis thura cremata focis. Tunc tibi subjiciam, ''Bonifaci'', has incole sedes, Sed mea fac tecum molliter ossa cubent, Quin etiam inscripto lucentia marmora versu Ultima defuncti Martyris acta ferent, {{Versus|115}}''Siste, Viator, iter: jacet hac ''Bonifacius'' urna'' ''Occubuit Martyr, qui prius emptor erat.'' Hic Aglae vicina, fuit peccasse quod olim,'' ''Corrigit hoc tumulo frater, et illa soror.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Anthusa Chrysostomo.== ''Argumentum.'' Ioannes ''cui cognomentum'' Chrysostomo'', ob auream in dicendo facundiam inditum fuit, cum sanctioris vitae desiderio teneretur: deserta Antiochia et forensibus negotiis, ubi viduarum causas agitabat, matrem viduam ac sororem juvenculam relinquere statuit. Quod cum fecisset imo et in abditiora quaedam loca penetrasset, asperioris vitae gratia: ejus soror, quam hic ex matris nomine ''Anthusam'' sive ''Anthusen'' vocamus, hanc ad illum Epistolam scribit. In qua primum matris orbitatem et lacrimas suas exponit: tum deinde in nimias ejus corporis afflictationes invehitur: rogans ut sibi temperet, seque cogitet non solitudini, sed publico natum esse; unde et sibi Chrysostomi cognomentum adsciscere aliquando debeat. Quamobrem hortatur, ut relicta solitudine quam primum Antiochiam, ad rerum magnarum captandas occasiones revertatur.'' Metaphr. Niceph. lib 3. c. 2. Martyrol. Rom. 14. Septembris et 17. Januarii: quo die Translationis ejusdem festum praecipuo cultu observatur. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Anthusa Chrysostomo symbolum.jpg|450px]] Ut leonem Chrysostomus cruce in terram depacta domat: ita et ipsum morbus; pertinacior. Nam ex eo secessum? publico mutare cogitur, exinde ''Chrysostomi'' nomen concionando habiturus. Adeo, hic quoque verum quod sane <small>''(?)''</small> quidam dixit: ''plumbeam esse sanitatem, morbum aureum''. Sive quod Poeta cecinit: </poem> <hr> ''Dant vulnera vitam.'' <hr> <poem> Quos questus, germane, dolens fert pagina, mittit Hos tibi eum chara matre relicta soror, Tesqua petis certe viduis invisa, diserto Ante quibus studio mite levamen eras. {{Versus|5}}Profuerint doctae quidnam, modo scimus, Athenae: Ut fugerent, solos erudiere pedes. Qua prodesse parens voluit, male proditur arte, Et patitur telis vulnera facta suis. Quo fugis, ah frater: cur sic modo deseris urbem? {{Versus|10}}Et saxa<small>''(?)''</small> sylvosis rupibus antra petis? Si lacrimas quaeris, latebra male quaeris in ista: Exhibet has animi nuntia charta mei. Collige, sic melius qui nobis depluit imber, Inque tuos vultus, et tua saxa cadat. {{Versus|15}}Interea quae prima sequar, vix anxia novi: Multa dolenda soror, plurima mater habet, Illa mihi nuper lecto subnixa jugali (Forsitan at vobis excidit iste locus) Singultus ducens, oculis quoque tristior udis {{Versus|20}}Materno tales edidit ore sonos. Durus<small>''(?)''</small>, ''Anthuse'', frater tibi: durior idem (Fas sit vera queri<small>''(?)''</small>) filius iste mihi est. Nempe ''Secundiadem''<ref>Secundiades Chrysostomus hic dicitur, a Secundo patre: ad cujus nomen fit allusio.</ref> mentitur nomine: nobis Dum vixit conjux, ille ''Secundus'' erat, {{Versus|25}}Ille ''Secundus'' erat, quo fortunata marito Perstabat patriae forsque decusque domus Laedimur, ''Anthuse'', potuit succurere frater: Sed mihi quam dederat, prodidit ille fidem. Confiteor , volui retinere; at abire volentem {{Versus|30}}Nec potui lacrimis continuisse meis. Addidimus precibus thalamum quoque: nempe sedebam Quo me nunc thalamo, nata sedere vides. Indeque suspirans multoque interlita fletu, Admovi validas in mea jura preces. {{Versus|35}}Ibis? et o cui me miseram, cui nate, relinques. Desertae posthac quis mihi fautor erit. Quas ego tunc lacrimas, quae non suspiria fudi! Quam patuit curis area lata meis! Constitimus tamen: et curarum pondera, pro te {{Versus|40}}Maternus viduam ferre coegit amor. Saepe mihi quando thalami simulacra redibant Tolle tuas, dixi, pronuba turba faces. Qui mihi natus adest, vultuque animoque parentem Sustinet: ille mihi conjugis instar erit. {{Versus|45}}Fallimur, heu nimium! conjux prius orba marito, Nunc etiam nato deseror orba parens. Fleste feros animos; puerum quo fovimus, uber, Non te tam duri pectoris esse sinit. Da breve maternis spatium ploratibus; illos {{Versus|50}}Mox ubi desiero fundere, funus ero. Corpore ab exangui, fugiunt viresque, colorque Vitaque plus justa dimidiata colo est, Surdior ille tamen, faxo quoque durior omni Restitit, et potuit dicere triste vale. {{Versus|55}}Dixerat haec: gemitus successit; flevimus ambae. Si me amas, lacrimas finge videre meas. Sr me amas (nec enim solita meus ire moratur Lege dolor) lacrimis dum capiare meis. Quid? quod et hae nobis plus uno flumine currunt? {{Versus|60}}Has profugus frater, has mea damna movent, Nam quid ego referam crescentia prima juventae Tempora, praeceptis instituenda tuis? Quid Paphias artes memorem, queis saepe doloso Protulit in salebras tractus ab hoste pudor? {{Versus|65}}Nos sumus imbelles, doctas neque, frater, Athenas Vidimus, aut Pauli grande tenemus opus. Tu mihi dicebas: (memini) soror optima, cautum, (Livet iter glacie) ferre memento pedem. Quam sapies! pietas si casta instruxerit annos, {{Versus|70}}In tua virgineas ferre sepulcra comas! Confiteor, verba haec animum movere sororis: Castaque jam nobis tela vibrabat amor. Quid tamen hoc prodest, si te privata magistro, Quid faciam ignorem, quodve sequamur opus, {{Versus|75}}Interea dum lentus abes, servatur imago Tradita, fraternas pignus amicitiae. Lilia stant circum pictis fulgentia limbis: In medio magnae Virginis ora nitent. Hanc specto, teneoque manu, pressisque labellis {{Versus|80}}Solvimus in tales saepius ora sonos: Diva, precor (quam saepe!) tuis qui militat aris, Frater, fac voto militet ille meo. Quid procul excurrit? redeat: monstrabimus hostem, Clarior unde suo Marte triumphus eat. {{Versus|85}}Hic matris dolor est, timor hic meus: hostis uterque: Sed reditu fratris victus uterque cadet. Sunt, quos ille domet tota felicius urbe: Plus et Orontaea<ref>Orontes fluvius Antiochiam alluens.</ref> quos bene tingat aqua. Hunc repetit damnosus ager, qua Cassia<ref>Casius mons idolorum cultu et superstitionibus famosus, quem Chrysostomus concionibus suis expurgavit.</ref> circum {{Versus|90}}Stant juga, barbarico Numine sueta coli. At forsan dum scribo, magisque magisque recedis, Antraque dumetis horridiora tenes. Est rupes praerupta, cui specus accubat, isthaec Diceris invisi saxa subisse laris. {{Versus|95}}Hei mihi! quam vereor, ne sic novus incola saxi, Tam lapis evadas, quam lapis ipsa casa est. Saxa super recubas: pluvio caput imbre madescis: Carpis et aestivum vertice nudus iter. Adde, quod herbarum summas depascere frondes {{Versus|100}}Diceris, et gelidae nil nisi potus aquae. Jam stomachi<ref>Stomachi doloribus, quos in dia et frigida potu contraxerat, per totam vitam afflictatus est.</ref> vis fracta labat, renuitque medelam; Heu! ne commissi poena fit illa tui, Genua labant, macies exsuccos contrahit artus: Si videam, qui sis forsan, et unde, rogem. {{Versus|105}}Interdum timeo: mediis vagus incola sylvis, Ne fias rabidas forsitan esca ferae. Quid tamen haec moveo? quid saevos ungue leones, Fulmineove truces dente veremur apros; Te viso fugiunt, forsan squallore figurae: {{Versus|110}}Forte (putem) quod et his plus feritate noces. Parce tamen: dolor illa movet, germane paternus Non sinit esse ubi tam fera corda vigor. Exierat sylvis<ref>Ferocientem leonem sola cruce in terram depacta domat, et interimit.</ref> nuper leo dente cruentus, Vicinam late depopulatus humum. {{Versus|115}}Incultus squallebat ager; circumque jacebant Ossa cruentato semisepulta solo. Ausus es ire tamen metuendaque bella ciere Stipite, transversa cui trabe robur erat. Crux fuit una tibi, ferroque potentior ensis {{Versus|120}}Hanc panxisse, feram perdomuisse fuit. Et fera praesensit, rugitu fassa dolorem. Strataque signatam corpore planxit humum. At cruce depacta saevum stravisse leonem Quid juvat, in mores si redit ille tuos? {{Versus|125}}Qui tecum male saevii amor, leo dictur ille Maternas fibras diripit, ille meas. Plura quid attexam? calamum lassata premendo Est manus, et vires subtrahit ipse timor Matrem, nate, juva: frater succurre sorori? {{Versus|130}}Instant officio nomina bina tuo, Non agitur de me tantum; majoribus angor: Sollicitat reditus publica cura tuos. ''Aurea''<ref>Fit allusio ad nomtn Chrysostomi.</ref> quid tituli laudumque insignia calcas? Et pergis longi Saxeus esse mora? {{Versus|135}}Morbe, veni<ref>Joannes ob morbum Monasterium repetiit, indeque Antiochiam, ubi Presbyter concionibus habendis vacare coepit, tanta in dicendo eloquentia, ut jure Chrysostomi cognomentum sibi atterserit.</ref>, profugumque reduc ad publica fratrem, Te sine jam proprii funeris auctor erit. Cantabo reduci: ''morbi est haec palma; carendus'' ''Perpetuo frater, ni doluisset, erat.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Polydora Alexio.== ''Argumentum'' ''Euphemianus et Aglaë, par nobile conjugum et patriciae apud Romanos nobilitatis, cum tandem ex matrimonio, post crebra ad Deum vota prolem tulissent, cui et ''Alexio'' nomen indidere: eundem jam adultum ad nuptias urserunt. Verum ''Alexius'' cum castitatis amore, simul ejusdem voto teneretur: neque interea parentum imperio refragari auderet: ''Polydoram'', Virginem, cui formae ac morum elegantia supra natalium splendorem decus ad''<small>fe</small>''сtebat, in conjugem admisit. Sed habet miras et innoxias fallendi artes divinus Amor, cui omnia ex commento licent. Quippe prima nuptiarum nocte, ''Alexius Polydoram'' pio dolo circumventam clam deseruit, satius opinans, ab igne longius recedere, quam apud eundem sedendo quotidie periclitari. Igitur Roma egressus, Edessam primo Syriae oppidum profectus est, ubi annos plures delituit. Cum autem ex ea urbe Tarsum Ciliciae navigaret, adverso vento in Italiam indeque Romam delatus est: obtento intrat paternarum aedium septa tuguriolo stipe victitans, ad obitum usque incognitus, miro sanctitatis et constantiae exemplo perseveravit. Interea vero temporis ''Polydora'' cum se ab eo derelictam lugeret, et frustra missis ad diversa loca nuntiis requireret: hanc Epistolam adjicit, ei per famulam reddendam, ubicumque locorum inveniretur. Porro in hac Epistola primum de ejus fuga conqueritur: tum luctum et angorem, quem de ejus salute caperet, exponit denique variis persuasionibus, id efficere studet, ut quam primum Romam, unde diffugerat, revertatur.'' Surius Tom. 4. Metaphr. Martyrologium Rom. 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Polydora Alexio symbolum.jpg|450px]] Captivus hic Amor trahitur, quem frustra naturae affectio, ceu canis quidam importunior lacessit, allatratque. Quippe hunc ''Alexius'' ad paternos Lares reducit, sed ibidem veluti carcere afflicturus. Usque eo ut de utrovis vere dici possis, </poem> <hr> ''Hospes, et exul. '' <hr> <poem> Quam male nupta tibi mitto ''Polydora'' salutem, Sola mihi tribui te redeunte potest. Luctus adest, et falsus amor pro conjuge vero: Materies Elegis sola relicta meis {{Versus|5}}Hei mihi! cur unquam socialia junximus ambo Foedera, promissa non coitura fide? Cur ego non dixi, cum sponsum mater ''Alexim'' Obtulit: ille mihi (nolo) dolendus erit. Utilis ah! nobis, et vates vera fuissem: {{Versus|10}}Nec biberet lacrimas noxque diesque meas! Sed quaeror incassum: miror magis, omnia furto Seruisse, inque tuos officiosa dolos. Nox erat apta fugae (memini) nam luna latebat Moerorem vultus fassa tegendo suos. {{Versus|15}}Stillabant pluvio pendentia nubila caelo: Dixisses nostris illacrimare malis. Ipsa ego, quis credat? fueram tunc jussa precari, Pro facinus! precibus prodat ut ipsa meis: Proder: namque preces inter mihi lumina somnus {{Versus|20}}Corripit: hic nobis ''<small>(versus para altera invisibilis)</small>'' Nec mora, secedens sopitam linquis amantem, Suspensoque fugis patria tecta pede. Quae tibi nunc patuit fugienti janua, quantos Heu! nobis ludus janua saeva tulit. {{Versus|25}}Debuerat rauco collidi cardine postes, Debuerat clausa porta manere sera. Debuerant latrasse canes, famulosque ciere Nempe reus furti, sic fugitivus, eras. Pro dolor! in nostram jurarunt omnia cladem: {{Versus|30}}Prodita sum multis una puella modis, Excitor interea nostrumque vocamus ''Alexim'': Nullus erat: resonant atria; nullus erat. Protinus adducta sonuerunr pectora palma: Ora nec a lacrimis sicca fuere meis. {{Versus|35}}Quin et sopitae turbare silentia Romae, Perque urbis vicos impetus ire fuit. Sed flentem socrus, flens acrius ipsa repressit: Saeviit occlusa tota procella domo. Dum sic congemimus, famuli penetralia lustrant. {{Versus|40}}Quasque domus latebras, arcaque coeca tegit: Neve putes Latiis id agi tantummodo terris: Longinquo certe quaereris orbe procul. Misimus Aeoliam Thyrrhenaque<ref>Aeoliae insulae, sive Vulcaniae in mari Tyrrheno ad Siciliam.</ref> littora circum Finitimis nulla est fama remissa locis. {{Versus|45}}Misimus et Solymen, et Solyme quoque nescia veri. Quas habitas terras? quo vagus orbe fugis? Quis scit; an Edessae<ref>Edessa Syriae oppidum, ubi aliquandiu latuit.</ref>? servum quoque misimus illuc''<small>(?; male visibile)</small>''! Quamque tibi reddat, tradita charta fuit. O! si quando tuae reddatur Epistola dextrae, {{Versus|50}}Perlege: fert animi nuntia verba mei. Quo fugis infelix? cur sic me linquis, ''Alexi'': Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest: Si tibi simplicitas visa est mea (vera fatebor:) Simplicitas justo digna favore fuit. {{Versus|55}}Si tibi virginitas placuit libata Tonanti: Virgineo potui vivere nupta thoro. Caeciliae castos non ignoramus amores, Quaque tibi nupsit, Valeriane, face. Quo fugis infelix? me mille pericula terrent, {{Versus|60}}Et vagus in curas pectora versat amor. Est tabula appictum quae nobis exhibiet orbem Illo saepe tuas quaerimus orbe vias. Prima statim subeunt oculos Tybris ostia: puppi Unde reor sine me tradita vela tuae. {{Versus|65}}Prospicio, tanquam fugientia vela viderem; Et retinet vultus ista tabella meos. Saepius exclamo: nimis, o! velociter exit, Cymbaque Tyrrheno labitur illa mari, Crudeles Venti, male tensis parcite velis: {{Versus|70}}Una deest numero, quam vehat ista ratis. Quo properas fluctus inter periturus, ''Alexi''? Cur sic insanae te male credis aquae Consule, Tarsensi<ref>Prophetas Jonas cum Deo refractarius navigaret in Tarsis, tempestate interceptus est, cujus cum ipse causa esset, in mare praecipitatur. ''Jonae i.''</ref> qui navigat aequore, Jonam; Ille tibi dicet, quo periturus abis? {{Versus|75}}Nempe fidem violasse nocet portumque subire. Perfidiae poenas exigit iste locus. Quae vehit et crimen, quamvis patientior undae, Spe bibit falsas naufraga puppis aqua, Flecte ratem, dum tempus habes, Romamque revise: {{Versus|80}}Hic reducem quae, te sospitet, uxor erit. Talia nequidquam pictae fero verba tabellae; Et madet a lacrimis saepius illa meis. Quidquid id est, picta dum sic male navigo charta; Te dubium pelagus, me mea Roma tenet. {{Versus|85}}Forsan et hic etiam quid agam, rescisse juvabit; Flemus; habes vitae facta, modumque meae. Aut modo cum socru de te, fugitive, susurro: Quaeque tuum, miror, causa suasit iter, Aut modo contrectant male coepti pignus amoris. {{Versus|90}}Corripio verbis haec tua dona meis. Annule, quid fidum (dico) mentiris ''Alexim''; Nil praeter vacuae murmura vocis habet. Saepius hunc volui digito deponere; semper Hoc vetuit, constans qui tibi pugnat amor. {{Versus|95}}Ergo mihi de te nisi tantum injuria restat? Donaque pollicitis inferiora tuis? Fallimur: et gemitus restant, lacrimaque per ora, Deque meis oculis in tua dona cadunt. At tibi quam meliis caderent in pectus ''Alexi''? {{Versus|100}}Mollirentque tuas in mea vota fibras; Quid referam, quoties votiva supplico cera; Humescit lacrimis quaelibet ara meis. Heu! quam dissimiles? dum tu male forsitan erras, Erramus puro per loca sacra pede. {{Versus|105}}Nam modo porticibus spatior, quibus addita moles Vaticana<ref>Templum S. Petri in Vaticano.</ref> suis incubat alta jugis Nunc propiora sequens, sacram properamus in aedem; Sive Sabina<ref name="pr">Templa SS. Sabinae et Priscae.</ref>, tuam; seu bona Prisca<ref name="pr" /> tuam. Trans Tybrim interdum nostras quoque defero flammas, {{Versus|110}}Fons tibi non una Salvius<ref>Templum S. Pauli trans Tyberim ad aquas Salvias: ubi scilicet tres fontes ex triplici subsultu sacri capitis abscissi miraculo scaturiere.</ref> exit aqua. Nunc subiens templum gradibus sublime Mariae Exiguo dixi talia verba sono. Deficimus, Virgo scis causam: fugit ''Alexis'': Meque sine ignotas corripit ille vias. {{Versus|115}}Si face praeluces sulcantibus aequora nautis, Fac teneat portus haec quoque cymba suos. Ipsa ego sum portus: neu fors nunc devia fallat, Lumen in aspectu nocte, diuque gero. Interea patrii dum moestae occludimur aula, {{Versus|120}}Conveniunt matres, Romulidesque nurus. Quid, ''Polidora'', gemis? quin splendes murice, dicunt, Et tunica formae conveniente tuae? Scilicet ipsa tegar saturata murice veste, Vix lacero panno tectus ''Alexis'' erit? {{Versus|125}}Ipsa comas pectam? pluvia caput ipse madescat Sponsaque sim sponso decolor usque meo? Non erit hoc; squallore tuos imitata labores Dicar, et ista fugae tempora tristis agam. Nec male jam coepi: moeret domus obsita luctu; {{Versus|130}}Atque intus speciem funeris esse putes. Credor in hoc etiam? media jam psittacus aula Dedidicit solito tristior ore loqui. Nempe meos gemitus suspiria nostra resumit: Et tanquam adgemeret, clamat: ''Alexi'', redi. {{Versus|135}}O fugitive redi, si te caelestia tangunt: Si qua tibi pietas, o fugitive redi. Si reditum excusas, latites qua parte, moneto? Illuc me cursu praepete ducet Amor. Seu pedibus, carpenda via est, talaria nectet: {{Versus|140}}Seu mare sulcandum, diriget ille, ratem. Foemina sim quamvis natura mollis et annis: Te duce condiscam fortis acerba pati. Attamen hoc potius; Latiam remeabis ad urbem; {{Versus|145}}Neu dubites quonam tramite, facta via est. Forsitan adjicias, quod sis metuentior undae, Expertumque prius nunc vereare fretum. Ne metue, infidis mare formidabile nautis: Si redeas, nullum jam tibi crimen erit. {{Versus|150}}Tunc (reor) implebunt spirantes lintea venti, Tutaque pacata cymba recurret aqua. Ut venti desint, suspiria nostra juvabunt: Aspirant omni scilicet illa die. Ipse movebit Amor remo yeloque, phaselum, {{Versus|155}}Instruet et cursus ad mea vota tuos, Huc ergo fugitive redi, sponsamque revise: Quae modo sic tecum, quilibet esse feret. Sin minus, ah nimiis cedam moeroribus impar: A nobis profugus non potes esse diu, {{Versus|160}}Te levis umbra sequar: forsan terrebere visu, Et mortis, dices, huic ego causa fui: Ipsa tamen parcam: quin tu quoque discis amanti Parcere, et exemplo mitior esse meo? Quod si sacra placent, si sanctior esse laboras; {{Versus|165}}Sic fugiens, certe non sapienter agis. Qui vagus ignotas peregrinus obambulat oras; Sordescit longae saepius ille via. Ergo redi, patriaeque domus penetralia serva: Ille locus templi pondus et instar habet. {{Versus|170}}Hic bene si degas, quamvis sub limine primo, Crede mihi, nusquam sanctior hospes erit. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Theodora Didymo.== ''Argumentum'' Theodora ''Virgo Alexandrina, stirpe nobili cum ad impurum carcerem damnata raperetur, quo aut pudicitiam,.aut fidem amitteret: novo prorsus atque inusitato facinore injuriam evasit. Siquidem juvenis miles, cui ''Didymo'' nomen erat, illud primus omnium, swd casto pede animoque, quippe Theodoram liberaturus penetravit. Illum cum Virgine ita colloquentem inducit Divus Ambrosius. ''Ne quaeso paveas, soror: Frater huc veni salvare animam, non perdere. Vestimenta mutemus: conveniunt mihi tua, et mea tibi. Sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciat: mea te virginem. ''Hac inter chlamydem exuit, ''traditque habitum, ''uti argute idem Ambrosius ait; ''qui abscondebat foeminam; accepit qui consecrabat Martyrem. ''Igitur sic mutato, confusoque inter se amictu Theodora carcere elabitur. ''Didymus'' vero qui isthic veste muliebri dissimulatus remanserat: post paulo patefacta fraude ad tribunal raptus est. Quod ubi rescivit ''Theodora'' hanc ad eum Epistolam scribendi occasionem arripuit; quae primum ei gratias agit de conservata pudicitia. Sed cum inter scribendum nuntium accepisset de lata in eum capitis sententia: vehementer dolet, contenditque iterato hic mutandas esse vices. Postremo ad constantiam hortatur, spondetque se mox adfuturam, uti cum eo martyrium subeat: quod et accidit: ''D. Ambros. lib. 2. de Virgin. Surius Tom. 2. Martyrologium Rom. 28. Aprilis. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Theodora Didymo symbolum.jpg|450px]] Cygnus castimoniam hic adumbrat, et ab ipsa albedine spectabilis, plenusque illicii. Porro quod duos expressimus ''Theodorae'' ac ''Didymi'' imaginem dare placuit: in quibus niveos mores inspicias, neque postea vel fuso sanguine inficiendos. Scilicet recte cum Poeta dixeris: </poem> <hr> ''Venus hic rubet una cruore. '' <hr> <poem> Quam legis, a salva Theodora littera venit, Officii gratas exhibitura vices. Nempe quod illaeso fugi mala tecta pudore, Sunt ea militiae, ''Diddyme'', facta tuae. {{Versus|5}}Eloquar an sileam? primas quoque criminis umbras Cor pavet, et coeptum paene relinquit opus. Quae loca pes tetigit, non audet scribere dextra: Quamvis sint lacrimis illa piata meis. Pro me scribat Amor, bene qui servavit amantem. {{Versus|10}}Et castam impuro jussit abire loco. Ille mihi tunc, cum Veneris spelaea subirem, Quid fles? hic casto corpore, dixit, eris. Consule pacatis habitata leonibus antra, Et non laesuros corpora nuda rogos. {{Versus|15}}Pura specum introiit, sed purior, exiit Agnes: Hae mihi, sunt vires, hoc et Amoris opus. Ergo age, neu primi formides militis ora, Ille meo missus nomine, tutor erit: Caesarie quamvis vultuque oculisque decorum {{Versus|20}}Vestiat attonsis prima juventa genis. Veste super fulvum quamvis suspenderit ensem: Pictus et hunc Phrygia balteus ornet arcu. Nil tamen hic, ''Theodora'' tibi, quod tere timendum; ''Diddymus'' est, castris militat ille meis. {{Versus|25}}Dixerat haec; subitoque mihi fiducia crevit: Spurca tamen lacrimas antra bibere meas. Quin etiam, dixi, lacrimas consistite: carcer Ille meo melius sanguine lotus erit. Sunt mihi, quae stricto pateant praecordia ferro, {{Versus|30}}Impuras nunquam ferre sueta faces, Christe, per has lacrimas oro, (quando ire paratus Suffosso nondum pectore sanguis abit.) Vel fer opem, vel dede neci: superabimus illa: Servandae vires virginitatis habet. {{Versus|35}}Haec ego dum meditor, subito succedis in antrum Ausus es et casto sic prior ore loqui, Pone metum, ''Theodora'', tuo pugnamus amori, Virginea tecum stringimus arma manu. Non ego sum, quem reris, amans: succurro sorori {{Versus|40}}Frater, habes animi sensa, notamque mei. Mutemus tunicas, fraus haec juvat; altera fiam Hic THEODORA; foris DIDDYMUS alter eris. Nec mora depositos humeris mihi tradis amictus,0 Aptaque versandis pallia laxa dolis. {{Versus|45}}Involvor tunica: coguntur vertice crines: Virgineumque premunt non mea tela latus. Egredior, pressoque caput velata galero. Irisolita cupidos fallimus arte viros. Qualiter accipitris laxo fugit ungue columba; {{Versus|50}}Aut excisa avidi dentibus agna lupi: Aut sic, <small>''(omissum aliquid?)''</small> etiam fugi magis: ursit amantem Et plantis alas addidit ipse timor. Ah! quoties vultus, pallentiaque ora reflexi, Ne coeptum a tergo curreret hostis iter. {{Versus|55}}Crede mihi, si quod passa est male Lothica.<ref>Uxor Lothi, quae quia oculis retroactis incendium Sodomae et Gomorrhae spectavit, in statuam salis versa est. ''Gen. 19.''</ref> conjux, Pone Gomorrheos linquere jussa rogos. Hoc ego passa forem: multus lapis esset ubique, Et nova per medias stantia signa vias. Mox ubi lapsa fuga, tuta statione resedi, {{Versus|60}}Converti plausus in tua facta meos. Vivat jo (dixi) qui sic certamina miscet ''Diddymus'', et lauro tempora vinctus eat. Spectandus curru venias sublimis eburno. Virginea resonent parta, trophaea tuba. {{Versus|65}}Pone Venus subiens, manibusque Cupido revinctis, Lugeat attritas et sine luce faces. Blanditiae comites captae ducantur, et omnis Quaecunque Idaliae gens famulatur herae. Ipsa regam currus, populo clamante triumphum: {{Versus|70}}Quaeque prius belli, pars quoque laudis ero. Quid tamen haec jacto? scribenti nuntia venit Littera, te tunicae fraude perire meae. Hei mihi: quid feci? cur letho indebita cedas Victima, pro casta Virgine castus amans? {{Versus|75}}Quid moror; iniusto procumbas hostia ferro, Ipsaque supplicii causa superstes ero? Hocce meo lacrimae, fluat isto corpore sanguis? Dumque fluet, lacrimas provocet ille meas? Provocet usque licet: dabimus quoque sanguinis undas, {{Versus|80}}Et decet: huc enses, lictor, et arma para Ante quidem fugi; sed fugi damna pudoris: Quam peto, mors damno est quaelibet ipsa minor. Ibimus, adverso pectus praebebimus ensi, Hic ubi casta prius vulnera fecit Amor. {{Versus|85}}Dum loquor, heu! stricto forsan mucrone satelles Exerit armatas in tua colla manus. Ah! nimium properas: ferrum compesce, satelles: Altera, quae tollas, jam tibi colla dabo. ''Diddyme'', fac dicas etiam, cum videris ensem, {{Versus|90}}Siste precor, miles, jam ''Theodora'' venit. Illa cupit nostri testis certaminis esse: Illa madere suo sanguinis imbre cupit. Utque sit hoc verum, transactae somnia noctis. Sinceram faciunt in mea vota fidem. {{Versus|95}}Namque sub auroram, cum jam morientibus umbris Disparent primo sidera pulsa die. Qua vada Nilus habet fluvialibus oblitus herbis. Flebile nescio quid clangere visus olor. Clanxerat: ecce tibi candore simillimus alter {{Versus|100}}Adnatat, et sociam ferre laborat opem. Fit via per juncos, prior enatat: alter in alga Haeret, et occlusis septus oberrat aquis. Nulla mota est; circum telis metuendus et arcu Flumineae miles fata minatur avi. {{Versus|105}}Protinus evigilo, et castam miserata volucrem Visa mihi clara dicere voce: cave. Si qua fides somnis; ista sub imagine disco, Quae te etiam captum fata, malumque premunt, Scilicet ipse petis, cygno formosior albo, {{Versus|110}}Dum sociam servas candidus ales avem. Quidquid erit; merito sculpentur marmora versu, Ante tamen lacrimis mollia facta meis. Diddymus ''hic recubat: mutata veste sorori, '' ''Quam mortem frater distulit, ipse tulit.'' {{Versus|115}}At male vaticinor: visi sub imagine somni Alter in alterius fata recurrit olor. Funera junguntur: prima cadit ille sagitta: Inque cruentatas mergitur alter aquas. Debetur, nostris haec duplex gloria fatis: {{Versus|120}}Quos agit, hos una funere junget Amor. Quin etiam fundus tumulo componet eodem, Causaque versiculis scripta duobus erit, Diddymus ''hoc tumulo'' Theodorae ''jungitur, illa'' ''Quod fugit Virgo, quod tulit alter opem.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Alena Phosphoriano.== ''Argumentum'' Alena ''Lewoldi et Hildegardis, qui Diebbetani in Brabantia tractus dominio floruere sub Annum 661. filia: eum Gentilitiis erroribus apud parentes irretita, tandem de fide usuque sacrorum apud Christianos quidpiam inaudiisset, nova religionis cupiditas ejus animum incessit. Quamobrem Forestum sive Worstiam (pagus est primo ad Bruxellam lapide, ad Zennam fluvium) cogitat: quo et insciis parentibus noctu cum famula proficisci statuit. Quod ubi succedit, primis statim fidei elementis imbui, tum et salutaribus aquis lustrari, denique eo frequentius itare coepit. Verum cum nocte quadam intercepta fuisset a famulo, et ad patrem delata (quanquam prius cum sedem famulo ampla mercede silentium pacta esset) gravem patres iram incurrit: qui et filiam domi, ceu carcere, adhibitis etiam custodiis diligenter attineri jussit. Igitur ''Alena'' cum nullatenus exire posset: hanc Epistolam ad ''Phosphorianum'' (sic enim Wostiani sacelli praesidem appellare visum est) scribit. In qua illum de iis, quae accidissent, commonefacit; asserens fore, ut posthabitis parentum, minis elusisque custodum eo rursus evolare intendat. Regat ergo uti faculam ex more de turri praetendat: itemque (su quid ei sinistri in via per violentiam acciderit) ut corpus suum in Worstium deferri curet, nonnulla de martyrio suo, et iis, quae post mortem evenire, vaticinando assequitur. '' Ex antiquis Regisris et MS.anno 661. Molanus ex Natalibus, SS. Belgii, 17 Julii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Alena Phosphoriano symbolum.jpg|450px]] Mola, quam spectas, in alis ventum habet, intus triticum molit. ''Alenam'' hinc disce, et eam quidem ex corporis habitu cultuque Gentilem ut antea, at animo Christianam. Pius dolus est, sicubi alterum ad salutem fallis: de ''Alena'', juxta, ac mola apposite asseras: </poem> <hr> ''Plus intus, quam foris. '' <hr> <poem> Mittit ''Alena'' novam, quam mallet ferre salutem Si sinat ira patris, ''Phosphoriane'', tibi: Si mihi, quo quondam vel nostibusire liceret, Monstrabat dubias, cum mihi luna vias: {{Versus|5}}Moestus, eris, venietque tibi gravis iste libellus, Et dices: cur, cui sacra parantur, abest? Pagina scripta venit; sed scripti non venit auctor: Illa meas pretium sedulitatis erat. Hic fuimus quondam: patrio jam carcere claudor: {{Versus|10}}Meque parens saevo durior hoste premit. Occulit ille domo: neu fors occulta recedam, Non uno clausum milite servat iter. Optavi quoties coecam caligine noctem, Aptaque propositas tempora nigra fugae! {{Versus|15}}Ah quoties dixi! concurrite nubila caelo, Et madidus pluvias concitet Auster aquas Luna caput condat quantumvis faverit olim Lumine; nunc claras occulat illa faces. Utilis ante mihi resplenduit: at modo caeli {{Versus|20}}Utilior vultus nubibus ater erit. Dum tamen haec moneo: nebulosa spissior umbra Nox iit, inque meas officiosa vias. Egressura fui: nisi quod sub limine primo Latratum exciti nocte dedere canes {{Versus|25}}Protinus acclamant vigiles: ego terreor illis, Et subito trepidum moesta reduco pedem. Inde cubile petens: si fors ancilla rogatur Quid faciam? cupido discere, dormit, ait. Interea ex oculis mixtus singultibus imber {{Versus|30}}Labitur, inque meum per mea membra thorum, Interdum cubito, patulaeque innixa fenestrae, Prospecto in tenebris, si quid ab aere micat, Saepeque longinqua vigilantia lumina turre Aut videt, aut acies nostra videre putat. {{Versus|35}}Nec mora succlamo, turri meus ardor in illa est; Quoque vetor ferri corpore, mente feror. Indignor famulo, tacitas qui prodidit artes, Et pia nocturnae furta parata viae; Siccine tu, dico, mea, perfide, gaudia turbas? {{Versus|40}}Quamque prius dederas in mea pacta fidem? Si, quod promisi, minus est; majora dedissem: Libertas magno munere debet emi. Sed frustra est: genitor, dic Aeschyle<ref>Aeschylus famuli nomen, cum quo pacta fuerat Alena, ne ad patrem de clandestina fuga deferretur.</ref>, accipe nummum, Inquit: quid taciti me premis usque mora? {{Versus|45}}Aeschyle, quid tentas? verbo ''Lewoldius''<ref>Lewoldius Alenae ''(invisibilia quaedam in libro)''</ref> uno Ah quantum nescis, ipsa subibit onus? Factum aperit, prodorque patri: dabis, improbe, poenas: Ille tibi posthac sermo luendus erit! Interea dum cuncta negant aditumque fugamque: {{Versus|50}}Mente agito captae tempora prima viae. Sсilicet est aliquid (si quae fuit ante voluptas) Quod nobis tacita mente reducit opus. Nox erat in cursu: foribus cum exire paternis Virgineus castam sollicitabat Amor. {{Versus|55}}Nec mora veste levi, baculoque armata colurno<ref>Ex Corylo, quo Scipione uti solebat, de quo mox.</ref>, In tenebris audax, et nova miles eram. Egredior pede suspenso, pressisque labellis Desero sopitos nocte silente lares. Sola mihi e famulis ibat comes addita Thisbe<ref>Thisbe nomen famulae, cum qua Alena noctu Forestum itabat.</ref>: {{Versus|60}}Haec mihi solamen consiliumque fuit. Villica stramineis qua panditur area tectis Prima patet, palea caespitibusque frequens. Quam saepe extimui, subito ne clangeret anser, Improbus; et coeptam proderet ore fugam! {{Versus|65}}Ipsa ego sic tacite mecum dum forsitan irem, Qua clausus stabulo plurimus anser erat, Anser amice<ref>Anserum olim clangore exciti Romani, Gallos hostes furtive in Capitolium irrumpentes, repulere.</ref>, sile: non Gallicus irruit hostis, Tarpeoque ferox imminet ille jugo. Sola puella lares studet effugisse paternos, {{Versus|70}}Causaque nil belli, nilque timoris habet. Ergo, sile, profugamque juva; sic pabula tellus, Praebeat herbosos sic tibi Zenna<ref>Zenna fluvius, ea locorum praeterfluens et irrigans.</ref> lacus! Jamque domo egressae camporum jugura gressu Tangimus; et viridem, pascua bobus, humum. {{Versus|75}}Omnia nocte silent: stant et sine murmure sylvae; Excipe, quod streperis rivulus exit aquis. Erramus dumos inter, virgultaque ripis Consita: nec minimo corda pavore micant. Scilicet aetherio qui me succendlt ab igne, {{Versus|80}}Securam quaevis per loca ducit Amor. Quidquid id est, nuper ferali carmine bubo Stridit, ut infaustae nuntia cladis avis. Extimui primo; sic me simulacra movebant, Quae pueris fallax saepe recantat anus. {{Versus|85}}Attamen ut primum me juxta constitit Ales Ductor, in Aeolios haec abiere Notos. Et prior, ut pavidam vidit, dubiamque timore, Quid frustra vultu concidis? Ales ait, Perge aude pulchris aderit victoria coeptis: {{Versus|90}}Sive, quod ipsa paves, sive superstes eris. Quo magis accedo, propioraque worstia fiunt Culmina, praetensa lucidiora face. Plus libet ire mihi: non me Zennae alveus arcet Quin fiat tracta pes meus udus aqua. {{Versus|95}}Excipis in templum, cupidasque sacraria monstras, Et quidquid purae relligionis habes. Thura damus duraque Deum veneramur acerra. Patrius e ligno Jupiter ignis erat<ref>Idolum Jovis ligneum furtive patria domo ablatum confringitur, et igni datur.</ref>. Ardeat atque utinam reliquus, prunasque ministret: {{Versus|100}}Inque novos veniant thurea dona focos! Haec ubi, formosa quae stabat imagine Virgo: Vade, sed huc redeas, dicere, visa fuit. Quid facimus? clausa Genitor me continet aula: Ille locus saevi carceris instar habet. {{Versus|105}}Sed tamen experiar: me nulla pericula terrent. Quantumvis certas illa datura neces. Obscurus paucis tantum sit noctibus aer, Occlusum nobis experiemur iter. Aut mihi continget felix audacia salvae; {{Versus|110}}Aut mors captivi finis amoris erit. Ante, mihi fracta recidet compage lacertus, Destituam coepta quam prius ire via. Atque reor, fiet: sic mens praesaga futuri<ref>Nam ab insidiis a Patre collocatis ita raptata est, ut ei brachium etiam avulsum sit; quod Angelus facienti ad aram sacerdoti adhuc sanguinolentum attulit.</ref> Aestuat: atque intus, quo sibi plaudat, habet. {{Versus|115}}Sicubi contigerit: dilectae funus ''Alenae'' Instrue, et acceptas in mea vota preces. Fac referas corpus, socioque impone sepulcro, Et laceros artus, et mea membra, precor. Quin retiam baculum coryli de stirpe recisum {{Versus|120}}Depangi terrae, ''Phosphoriane'', velim. Scilicet ex illo corylus rediviva virebit<ref>Alena baculo in terram defixo corylus enata nucibus abundans, quas ad morbos sanandos plerique religiose colligunt.</ref>, Et multis medicas proferet illa nuces. Atque utinam moti quae quondam flamine venti<ref>Fit allusio ad fabulam de Mida Rege, quae ait defossa in terram haec verba: ''Aures Asinarias habet Rex Midas'': inde exortas arundines cum vento agitarentur, eadem haec verba reddidisse. ''Ovid. 11.Metamorph. ''</ref>, Fingitur humanos canna dedisset sonos: {{Versus|125}}Haec quoque nux crescens vel fama murmure dicat, Haec quoque aliis istud concinat arbor opus! ''Quam vivam genitor Christo rapiebat ''Alenam'', ''Occumbens Christo reddidit ipsa patrem<ref> Parentes Alenae post ejus obitum statim ad fidem Christianam conversi sunt.</ref>''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Lucia Scotiano.== ''Argumentum'' ''Fuit inter ''Lucias'' Virgines, hujusce nominis complures, uti Annales sacri recolunt, Alexandrina quaedam formae praestantia, sed magis animae dotibus praecellens. Quod hoc facinore, a quo Epistolae materies sumpta est, facile enotuit. Quippe haec ''Lucia'' Virgo, ubi se adamari a Principe, idque oculorum illicio ac venustate rescivisset: eruisse sibi oculos fertur, ne aut alium ipsa caperet, aut ab alio caperetur. Hos igitur oculos pyxide inclusos ad amatorem suum transmitit, quem a Graeco σκοτοῖς, id est, tenebris, quibus per amorem captus erat, ''Scotianum'' appellare placuit. Porro ''Lucia'' in hac Epistola primo factum denarrat, atque in oculos invehitur, utpote periculosa semper ad voluptates captandas lenocinia. Exinde culpata ''Scotiani'' cupidine, obsecrat, ut transmissum a se munus, quod utique in votis unice habuerat, aequo vultu excipiat: simul vel ex hoc discat, quam fluxa sint hujus aevi decora, quo amorem a terrenis ad caelestia traducat. Quod et ita evenisse creditur. ''Sophronius in prat. spirit. l. 1. c. 5. P. Heribertus, e Soc. Jesu, in vitis SS. Patrum. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Lucia Scotiano symbolum.jpg|450px]] Heus, Amor, quid stupes? quid vultum formamque in flumine miraris? certe ut aquae, ita formae ingenium mobile, fluxumque est. De quo eleganter ''P. Pennequinus Eleg. lib. 2. Eleg. 3.'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Natura, pictura brevis, lususque colorum,'' <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tormentumque oculi.'' <br>Cui etiam, ut aquae, recte istud adjeceris </poem> <hr> ''Fulgetque, fugitque'' <hr> <poem> ''Lucia'' Niliacis<ref>Niliaca terra pro Aegypto ponitur, quam Nilus fluvius irrigat, ipsamque Alexandriam urbem, ex quo Lucia oriunda erat.</ref> virgo male cognita terris, Postremas scribo caeca futura notas. Serito tibi ''Scotiane'', oculis quem laesimus: illi, Ne dubita, poenas, quas meruere dabunt. {{Versus|5}}Punitur, stricto qui corpora suffodit ense, Vulnera qui menti fecit, inultus erit? Saepe tulit furcam vicinae messor aristae; Nec latro raptas funere solvat opes? Non erit, hoc juro, fixa est sententia menti, {{Versus|10}}Vixque animus lentas continet usque manus, At prius, ut fuerim malefausta prodita pugna. Expedit et casus exposuisse meos, Nempe mihi jussus fodit qui lumina culter, Ut cernas, oculos erudit ille tuos. {{Versus|15}}Circus erat, populo scenam, ludosque daturus: (Saepius is casti damna pudoris habet!), Serica marmoreo pendebant vela theatro, Spirabant liquidos pulpita rubra crocos. Nescio ut huc veni: nisi quod sic foemina scena {{Versus|20}}Captat, ut appositos piscis in amne cibos. Constiterant populi, velisque hinc inde reductis, Spectandus scenae plurimus actor erat. Jam cornu, lituique sonant venatibus apti, Exhibet et varias sylva propinqua feras. {{Versus|25}}Parte alia nivei circum venantur Amores, Vestiti levibus corpora nuda sagis, Retia pars tendit, pars spicula tractat et arcum: Jamque levis fixa cuspide cerva cadit. Fit plausus laetosque tenens spectacula cives, {{Versus|30}}Cum nuribus pueros, cum puerisque nurus. Deme unum, facies una est, hilarisque theatri Cunctaque festivis plausibus ora sonant. Scilicet errabas oculis, ''Scotiane'', meusque, Quod tunc spectabas, nil nisi vultus erat, {{Versus|35}}Sensimus, heu! gremioque pudor dejecit ocellos. Meque ferunt rotis erubuisse genis. Caste pudor, (caetu si quid peccavimus isto) Da veniam: partem criminis error habet. Non ego sic scenam, sic ludos esse putavi, {{Versus|40}}Laedere ut aspectu tam cito pollet Amor. Caste pudor, si quid metui, non abnuo poenam: En ego do junctas in tua jura manus. Adde oculos velo; velum meruere procaces: Adde pedes vinclis, et meruere pedes. {{Versus|45}}Docta mali posthac vitabo cupidinis aulam, Et loca virgineo non adeunda pede. Sic juro testorque; ferat sic oscula charta, haec, Signaqne gentiles jussa referre notas. Haec ego dum memoro: fertur mihi littera supplex: {{Versus|50}}Scilicet a laeso littera missa viro. Confiteor, primum dubitavi tangere; ne quis Glisceret in venas, ossaque caecus amor. Sed tamen excepi: solvit signacula culter: Ne qua darem admotis oscula forte labris. {{Versus|55}}Ut legi, extimui, flamma succendimur, inquis: Inque tuis oculis procubuere mei. Hos ego depereo: dederit si ''Lucia'' quondam Quod tulit, hoc rursum Pelias<ref>Telephus hasta laesus ab Achille, ab eodem sanatus est, emplastro de rubigine confecto.</ref> hasta feret. Parce, precor, laeso: binis mihi vulnus ocellis, {{Versus|60}}Qui mea distrinxit lumina, fecit Amor, Ergone, succlamo, sic bino prodimur hoste. Qui mihi pro speculis unus et alter erant? Pellaces oculi! quem non laesistis amando? A vobis primum fluxit in orbe malum. {{Versus|65}}Publica fluxerunt viso contagia pomo<ref>''Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile'' Gen. 3.</ref>, Inque necem robur nunc quoque visus habet. Consule Jesseiden<ref>Jesseides David a Jesse Patre sic dictus.</ref> Hethaeidis<ref>Ηethaeis Bersabee, a marito Uria Hethaeo sic vocata. </ref> ardet amore: Idque oculis nudam sustinuisse fuit. Vestra quoque antiquis dicuntur Numina fastis, {{Versus|70}}Saepius aspectu damna tulisse suo. Jupiter Europam<ref name="eur">Vide Epistolam quintam Lib. primi pag. 32.</ref> quamprimum vidit ab alto: Turpis, et excusso fulmine taurus erat. Tyndareae vidit quam primum lumina Ledae<ref name="eur" />: De Iove, flumineo fonte natavit olor. {{Versus|75}}Quo raperis, ''Scotiane'', oculi quid amoribus ardes? Heu! nescis quantum vulneris ille vehit. Quid tamen interea cupidum frustremur amantem? Et trahimus longa dona petita mora? Aude anime? Et seris miranda nepotibus olim {{Versus|80}}Incipe sanguinea bella movere manu. Haec ubi: roratis stillarunt lumina guttis Vicinam cladem pertimuisse putes, Quid tamen, heu! frustra bini ploratis ocelli, Postremoque meas tingitis imbre genas? {{Versus|85}}Scimus, et a vobis qui forsan prodiit ignis Nec malus, aut Paphii militis ille fuit. Quidquid id est; satis est, juveni potuisse placere: Vos eritis culpae victima bina meae. Si pretium amissae petitis mea lumina flammae, {{Versus|90}}Non aliud forsan quam ''Scotianus'' erit. Quid? quod et aurata quae fulget cortice pyxis, Quaeque nitet radiis Indica gemma, tuis. Haec vos arca manet, liquida quam dives amomo, Tinget et Assyrio cespite pinguis Arabs. {{Versus|95}}Ibitis ad dominum, quantumvis flebili munus: Inscius et promptam porriget ille manum. Cessabant lacrimae: properabat currere sanguis: Et prope jam nobis reddita tortor eram. Obstitit alter Amor, qui pro re dimicat: ille {{Versus|100}}Ne propera, coeptum perfice, dixit, opus. Sic bene suffuso plaudetur Epistola tabo; Signatusque tua caede libellus erit. Quid contra moveam? tenebrosa meine, oculive Funera? erit clari nox ea luce prior. {{Versus|105}}Ibimus, et densae conferta per agmina turbae; Spectandas dabimus tunc sine luce genas. Nec cane, nec baculo ducam vestigia; caecae Duxque comesque mihi praevius ibit Amor. O! quoties Phariis mirabitur advena terris, {{Versus|110}}Et nostri quaeret fata modumque mali! Protinus haec referam: quam caecam conspicis hospes, Nativi non sic temporis hora tulit. Sed neque Tobiadae fimo caecavit hirundo: Morbidaque in vultus vis resoluta meos. {{Versus|115}}Fecit Amor; caecos hic semper reddit amantes: Fallimur, et mediis noctibus ille videt. Sic tibi fit missum dum fors mirabere munus, Et, vel si dicas: ''Lucia'', lumen habes. Lumen habes: cassisque, mihi quos mittis, ocellis, {{Versus|120}}Plus mihi, quam dederas luminis ante, jacis. Hei! mihi, quid feci? nimis o petulanter amavi! Ipse ego sum poenae, ''Lucia'' causa tuae? Parce precor: jam nunc video meliora, proboque: Quae nitet limo forma, caduca nitet. {{Versus|125}}Terra vale, niveique mihi quos foemina vultus Exhibet: heu! damnis officiosa meis! Scilicet illa cadunt sensim morientibus annis: Et similis fluvio, sic quoque fallit Amor. Atque utinam geminos cum pyxide videris orbes, {{Versus|130}}Accipiant lacrimas haec mea dona tuas! Assyrio certe liquor hic praestabis amomo; Hoc nostrum tingi munere munus amat. Sic erit: aeternae scripta est victoria buxo: Quodque, legas, ima pyxide carmen habes. {{Versus|135}}''Abstuleram ''Scotiano'' oculos: nunc furta rependo:'' ''Proque oculis oculos possidet ille meos.'' ''Fit sacer hinc Argus<ref>Argus πανόπτης a Graecis cognominatus, quod totus oculis scateret.</ref>: et quae viderat ante,'' ''Jam videt, amborum est illud, et illud opus. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br> Austraberta Frameildi.== ''Argumentum'' Austraberta'' Virgo ''Bateftridi'' Hedinensis Comitis in Morinis, ex ''Frameilde'' filia, cum ad ineundas nuptias importunius a parentibus urgeretur: clam e paternis aedibus cum ancilla et juniore fratre fugam arripuit. Igitur cum ad D. Audomarum Morinorum Antistitem devenisset, ac fugae causam exposuisset; ferunt ab eodem, quanquam multis et summis percibus, sacrum velum seu flammeum, (cujus gestatio pro consecratae pudicitiae tessera erat) obtinuisse; quod quidem hac Epistola ''Frameildi'' matri, quippe qui clandestino filiae discessu solicitae, aperit, simul metum ac moerorem tollit: Contendit autem maxime, ut facinoris fasti veniam impetret: addens id rei, non alio quam divino instinctu ac monitu se aggressum fuisse. Utque hujus rei fidem faciat, prodigia enarrat, quae ad id facinoris viam, simul audaciam illi fecere. Quippe viae decennis, cum super fonticulum puellari more colluderet, verticem sibi velo quasi obnubi conspexit. Dum et de Cantia flumine addit pedibus veluti solida humo tentato, pertransitoque. Quare his permota ''Frameildis'' facultatem filiae dedit Deo, ubivis locorum vellet, famulandi. Igitur ''Austraberta'' ad Portense Monasterium, quod ad Somonam fluvium assidet, divertit: ubi et sanctimonialem primo: tum et antistitem cum laude gessit. Ejus nomen adhuc in Artesia et Bononia, ubi antiqua Morinorum sedes exstitit, percelebre est: extatque sacrum eius corpus Audomaropoli Arthesiae oppido.'' P. Jacobus . Malbrancq. Soc. Jesu, lib. 3. de Morinis, cap. 33. Surius 40. Februarii. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Austraberta symbolum.jpg|450px]] Tradunt poetae Narcissum juvenem formosum, dum sui imaginem in aqua intuetur, misere adamasse, et periisse. Contrarium hic habes: nam ''Austraberta'' ideo non perit, quia in fonte se videt, utique flammeo quasi velatam. Etenim speculum (ut ait ille) saepius innocens est. </poem> <hr> ''Nec aquae semper nos fallit imago.'' <hr> <poem> Quae fugiens liquit patriam ''Batefridiae''<ref>Batefridias, seu Batefridia, Austraberta sic dicitur, a Batefrido patre.</ref> aulam, Si quae culpa fuit sic abiisse, dolet. Et dolet, heu! duro matrem laesisse dolore, Cui modo placandae littera multa venit. {{Versus|5}}Parce parens, veniam nec dedignare petenti ''Austraberta'' etiam (si sinis) usque tuae. Non ego quod feci, didici puerilibus annis: Prima isthaec aetas crimine nostra vacat. Nempe latere domo, vulgique odisse choreas, {{Versus|10}}Magna pudicitiae pars fuit illa meae. Quod tamen et patriis laribus clam cessimus, acta, Et sensus animi nil reticentis habe. Cedere jussit Amor, qui me meliore sagitta Strinxerat, et flammis usserat ante suis. {{Versus|15}}Saepius ille mihi, gaude, ''Batefridia'', dixit: Casta tibi castus foedera spondet Amor. Tn thalamum imperio quamvis cogare paterno. Et sua jam moveat sacra coactus Hymen: Ne metue; ingenio, multa quoque pollet in arte, {{Versus|20}}Quem sequeris; varias condocet ire vias. Sic quondam invito fertur nupsisse marino Romulis<ref>Romulis, Caecilia Virgo Romana Valerinno nupta.</ref>, et Cypris nil timuisse faces. Hac tu perge via: sic et tibi ''Christus'' amator Libata custos virginitatis erit*, {{Versus|25}}Dixerat haec: pharetraque potens, et lucidus igni. Ad sua me pugilem castra movebat Amor. Si tamen expectas, portenta ut vocibus addam: Vera loquar, veri vix habitura fidem. Est locus, aprico quae fons perlucidus horto {{Versus|30}}Multiplici justas fonte ministrat aquas. Non illum pastor, non lapsus ab arbore ramus Sordidave immerso corpore turbat avis, Forte puellares illuc dum confero gressus, Oraque in illimi conspicienda vitro. {{Versus|35}}Protinus alba nigro fuscari tempora velo (Mira fides!) liquidas cernimus inter aquas. Disparent in fonte comae; quique auricus imis Promicat invitus, pendula gemma, lapis. Obstupeo primum: juvat usque ac usque tueri: {{Versus|40}}Aspectus species detinet illa meos. Oscula pene dedi, mersique in flumine vultum: Sic mea spectanti, nec mea forma, placet. Protinus exclamo, quid agis ''Batefridia''? ab illo, Qualis eris quondam, discere fonte potes. {{Versus|45}}''Christe'', precor liquida quam pinguis in aequore lymphae Fac tibi me talem semper adumbret amor. Plura locuturae lacrimae cecidere, simulque Turbato periit vitrea forma lacu Indignor, madidosque oculos in crimina verto: {{Versus|50}}Quod prodest aliis, hoc mihi damna movet. Interea gelidis quamquam crystallinus unda Fons riget: hac visae cor mihi servet aqua Credis et hoc? isto dimanant omnia fonte; Austraberta ignes ille dat, ille rapit. {{Versus|55}}Si superum pia jura moves, succendimur illo: Si thalamum; Paphias obruit ille faces. Saepe locum repeto, tanquam fervetur in unda Forma, iterum vultus exhibitura meos. Ex hinc vota frequens patri ad secreta sacelli {{Versus|60}}Duximus, et longae saepius illa mori. Ah! quoties lacrimae parvae miserata puellae, Cum somno? retulit vota precesque meo! Interea adversis nequidquam navigo ventis: Nil nisi connubium patria testa sonant. {{Versus|65}}Quod nostras murmur quam primum perculit aures: Perculit et subitus pallida membra timor Non aliter fons ipse tremit, cum stringitur aura, Aut levis in madida canna palustris humo. Fors aderat frater septennis parvulus annis, {{Versus|70}}Ille puer vobis insidiator iit. Jamque silens valvas secreta stabat ad aulae, Multus ubi de me sermo maritus erat. Hinc mihi clamat? abi soror optima: ni fugis; inquit, Connubio domus haec jam tibi carcer erit. {{Versus|75}}Obrigui auditu: subito tamen excita surgo: Nam torpere diu non sinit ipse timor. Quid faciam? quo sola ferar? pavidaeque puellae Monstrabit dubium quis mihi sidus iter? Ingenium stimulabat Amor: quin aufugis? inquit {{Versus|80}}Me duce, carpe viam, me duce pelle metus. Egredior tectis, famula comitata fideli, Fratreque, quem social traximus inde manu, Nox erat et caelo fulgebat luna sereno, Ut fida in nostris duxque comesque vias. {{Versus|85}}Hanc ego suspiciens, mea scis suspiria, dixi. Huc profugam; sic tu lucida semper eas! Venimus ad fluvium: quid vana obstacula fingis Ne metue, et voto serviet ille meo. Cancia<ref>Cancia flumen, est in finibus Artesiae, quod Hedinium Monstroliumque alluens, brevi tractu per stapulas oceano Britannico se commiscet.</ref> flumen erat, nivibus cum forte solutis {{Versus|90}}Ponte super tumidas, volveret altus aqua? Non illic aderat ripae; spes ulla tenendae, Quaeque ultra jacto cymba rudente vehat. Quid facerem? ter caelo oculos, palmisque tetendi Ter tacito tales pressimus ore sonos {{Versus|95}}''Christi'', qui heu! patrios juvat effugisse penates, Si profugam objecta Cancia sistit aqua? Quo me duxit Amor? tumida cur separor unda? Frigida cur flammis invidet illa meis? Praecipe, ''Christe'', (potes) depressus, ut alveus undas {{Versus|100}}Colligat; inceptum nec mihi rumpat iter. Aut quia lata tuo subsidunt aequora nutu, Da mihi liquidas currere posse vias, Nec precor hoc frustra: nuper sic Bertilis<ref>Aldegundis Virgo, a Bertilia matre, quae et ipsa nuptias aufugiens, sicco vestigio Sambram fluvium transmisit: et Malbodii delituit, ubi illustre Canonissarum, ut vocant, Collegium condere aggressa est.</ref> ivit. Qua Sambra<ref>Sambra Hannoniae fluvius.</ref> Hannoniis humidus errat agris. {{Versus|105}}Haec ubi: praetentamus aquam; vestigia porta Auguritimque fugae Cancia flumen habet. Si nescis, genitrix, solida stant aequora fluctu, Mollities liquidae quo tibi cedat aquae. Ergo age, quid cessas? tantum dic, filia, perge: {{Versus|110}}Quam bene vovisti, sic bene redde fidem. Quidquid amas, placeat; quoniam placet ante Tonanti: Talis eris mater, si modo mater eris. Hoc probat Audomarus opus, ne forsitan errem: Materiam culpae detrahit ille meae, {{Versus|115}}Si quid ego tamen admisi cum fratre piandum; Verbera ego, frater suavia sola ferat. Vaticinor facies: libet hic applaudere coeptis? Et tibi fausta bono dicere verba die. ''Egregii ''Frameilda'', sinis natam ire; parentis'' {{Versus|120}}''Nobilibus primo nomine nomen habes.'' Addet et hoc aliquis, postquam me viderit illic, Quo pridem castus pergere jussit Amor. ''Altera ab alterius claret virtutibus: ambas, '' ''Palma decet pugiles: hac tulit, illa dedit.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Barbara Dioscoro.== ''Argumentum'' Dioscorus ''vir fuit ex Nicomedia Bithyniae oppido gentilis ac praedives: cui cum ex matrimonio filia unica obtigisset, quam ''Barbaram'' appellavit, elegantissima forma; eam, ne promiscue hominum aspectibus et desideriis patesceret, praealta turri inclusit. Verum ''Barbara'' cum in eo carcere Idololatriae tenebras divino lumine excussisset, et Christianis dogmatibus ab Angelo imbuta esset, pudicitiam Deo vovit. Quod ubi pater agnovit, qui filiam jam desponderat, vehementer excanduit: tum et nuptias abnuentem cogere, et fugientem insequi coepit: donec apprehensam castello, ubi balneum erat, includeret. ''Barbara'' igitur ex hoc balnei carcere ad patrem scribit de ejus saevitia conquerens: foreque pollicens, quidquid ipsae agitaret, ut nunquam a pudicitia servanda proposito, quam Christo voverat, abduceretur. Additque in eum finem paratam se, vel gladio paterno jugulum praebere, mortemque oppetere: quod utique postea, duplicata Virginitatis et Martyrii laurea, evenisse scribunt'' D. Damascenus, Metaphrastes, Surius Tom. 6. Martyrol. Rom. 4. Decembris. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Barbara Dioscoro symbolum.jpg|450px]] Viden’ cervam? viden’ ut eximio candore, floreoque ad collum serto enitet? hinc, si nescis, pro victima est, cultro cessura. Talis est ''Barbara'' ipsius aevi, ac juventae flore amabilis, dum pertinacius nuptias rejicit, quas parens in votis habet, urgetque. Adeo et hic verum istud: </poem> <hr> '' Interdum gratia laedit.'' <hr> <poem> Alloquor iratum patrem: si scribere durum ''Barbara'': duri rem nominis ille tenet. Quae legis, ex illo, genitor,tibi carcere mitto, Hic ubi me clausam saevior hoste premis, {{Versus|5}}Nec tamen indignor: quis enim submurmuret irae Si nocuisse volens utilis ira fuit? Quam modo vera loquor, turris sat conscia novit Utilis hic carcer (crede) duobus erat, Carcer erat nostri custosque obsesque pudoris. {{Versus|10}}Arcebat cupidos janua clausa procos Ah! quoties ista latitans incognita turri: Sic genitor (dixi) quod sibi plaudat, habet; De facie metuit: facies celabitur: illa Testa tibi turris, filia, dixit, erunt. {{Versus|15}}Risit Amor, castis coeunt cui foedera palmis, Humanique expers corporis albus Hymen ''Barbara'' quid dubitas? turrim secura subito, Illa tuae custos virginitatis erit, Non ego claustra moror: summo delabor Οlympo {{Versus|20}}Ut subeam turrim, sola fenestra sat est. Sed tibi tres dabimus magni simulacra Tonantis<ref>Tres fenestrae in turri apertae, ad honorem sanctissimae Trinitatis.</ref> Turris in aspectu semper habebis, ait Nec mora? condit opus, lateresque bitumine jungit Proque una triplex facta fenestra patet {{Versus|25}}Quin etiam faxo<ref>Per latera rupis prodigio diducta viam invenit, quo e paternis manibus elabatur.</ref>, ceu mollis in aequore сerae Impressit fidei publica signa, crucem, Addidit et formam cultus: et imagine coram Procubuit curvo terque quaterque genu. Quid mihi tunc animi, credis votique fuisse: {{Versus|30}}Cum sacra me coram signa notaret Amor? Confestim (quid enim sileam) juravimus illi: Non alius, dixi, quo cremer, ignis erit. I genitor, thalamique faces, Paphiasque sagittas Ingere: meque atra (si potes) abde specu. {{Versus|35}}Libera mens semper caelo spatiabitur alto, Et carpet liquidas ad sua vota vias. Interea sensim currentibus ordine fatis, Uxor in Idalium poscor itura thorum. Abnuimus primo: non sum tam ''Barbara'' dixi, {{Versus|40}}Ut mihi, qui prior est sponsus, inanis eat. Tolle procul decepte faces, Hymenaee, maritas: Quam genitor cogit nubere, Christus habet. Protinus ora tibi pariter cum voce tumescunt: Mistaque flagra tuis pene fuere minis. {{Versus|45}}Nil tamen ista movent; cujus sum, et dicar oportet; Utque feror, semper sponsa Tonantis ero. Haec ubi: capto fugam; sequeris vestigia natae: Jamque pede patrius pes mihi junctus erat. Saxea sublimi prostabat culmine rupes; {{Versus|50}}Coepta meae rupes implicitura fugae At subito (quis credat?) Amor penetravit; et illa Ceu liquidae moles pervia cellit aquae Quid facis, ah genitor? didicit mollescere saxum: Et tibi cor saxo durius esse potest? {{Versus|55}}Nil agimus; captam vincis, vinctamque relegas, Qui prope Mygdoniis<ref>Mygdonia, idem est ac Bithynia, regio ex qua Barbara oriunda erat.</ref> terra madescit aquis. Est illic castrum vario de marmore; circum Fossa duplex: aditum ponte ministrat opus. Intus forma decens, pictoque emblemate muri, {{Versus|60}}Quos tegit et Phrygia pendulus arte tapes. Plurimus hic circum nitidi fons exilit unda, Et stratam vario marmore tingit humum. Quid tamen inde mihi grater? spectabile castri Tolle decus tantum cetera carcer habet. {{Versus|65}}Hac ego clausa domo teneor: thalamusque jugalis Quo solvar, miserae janua sola patet. Hac ego diffugiam? vitiato corpore, Virgo Quae fueram, patrio cogar abire loco? Mors habeat limen; certum est; transibimus illud? {{Versus|70}}Sic peream, possim dummodo casta mori. Neu metuam patris cultros, ensesque, minasque; Me sacer adversus spicula fingit Amor. Interea quid agam, patrio dum carcere claudor, Accipe, sed vera nuntia missa fide. {{Versus|75}}Saepe gemens liquidi prospecto balnea fontis, Castaque Mygdonia membra lavamus aqua: Hac inter lacrimae stillant, augentque liquorem, Atque isto melius forsitan imbre lavor. Interdum durum precibusy lacrimisque parentem {{Versus|80}}Arguo, qui natae damna probanda putat. Saepius exclamo: felici funere, mater, Cessisti, conjux si tibi talis erat! Quin etiam insidia forsan tibi condidit aegrae Quaque fidem, virus tradidit ille manu. {{Versus|85}}Ah! quoties dixti, moriens quoque, ''Barbara'', vive, Et mea fac terrae molliter ossa cubent. Qui superest Genitor: (nullum sit in omine pondus) Forte tibi, timeo, nil nisi tortor erit. Hunc tamen obsequio tenta mollire: ferusque {{Versus|90}}Quam mihi, tam mitis sit precor ille tibi. Hoc ego tentavi; caruit successibus: illo, Quo placui vultu, nunc rea cladis agor. Sed sic sim praestat, quam non placuisse Tonanti: Non piget immunes labis habere manus. {{Versus|95}}Stabat (et hoc referam, ne sim tibi parcior ore, Et calamo lucris invida forte tuis) Stabat in arboreo suffixus stipite CHRISTUS, Effigies multo sanguine picta fuit. Hanc ego suspiciens, manibusque plexa figuram, {{Versus|100}}Effudi tales protinus ore sonos. Christe, quid hic agimus? dudum suspiria ducor Et tibi vel jungi funere poscit Amor. Eia age rumpe moras, thalamo quoque suffice bustum, Haec instar magnae mors mihi dotis erit. {{Versus|105}}Audiit; et mota leviter cervice precanti Annuit: huc enses, lictor, et arma move. Neve morer forsan patrio succumbere ferro: In patrias venio sponte, volensque manus. Attamen hic modicum tempus spatiumque requiram, {{Versus|110}}Quo jungam vobis ultima vota meis. Scilicet orabo,<ref>Obtinuit Barbara ante mortem a Deo id beneficii, ut qui eam invocaverit, ex hac vitam graturus non sit absque peccatorum Sacramentali expiatione.</ref> ne mors super ingruat illi, Cui fuero solita saepe vocata prece. Despuet hoc genitor: dolor heu! tonat igneus aether<ref>Dioscorus Barbarae pater statim a parricidio in filia perpetrato fulmine percussus interiit.</ref> Jamque volant toto fulmina sparsa polo, {{Versus|115}}Ah pater! ah! periture, cave; praedicimus illa: Hic solet eventus facta cruenta sequi. Quidquid erit, tumulo luctus, lacrimasque viator Addet, et haec memori carmina scripta nota. Barbara ''virgo jacet durum sine crimine nomen; {{Versus|120}}Quo plexa est, genitor Barbarus ille fuit''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> =Liber III.= ==Epistola I. <br>Loiolis Ignatio.== ''Argumentum'' Ignatius de Lojola ''(qui Societatis Jesu Auctor ac parens extitit) absoluto Parisiis studiorum curriculo: cum ex valetudine frequentius afflictaretur, Medicorum consilio ac jussu in Hispaniam rediit ibidem caeli bonitate in quo primum editus erat ad salutem usurus. Quod ubi ''Bertrandus de Lojola Ignatii'' ex Garcia fratre nepos intellexisset, redeunti honoris ergo obviam processit: multisque institit, ut ad paternas aedes et ''Lojoleae'' familiae castellum diverteret. Sed cum frustra id tentasset, digresso ad publicum Xenodochium (uti pro more habebat) ''Ignatio'', et stipem quotidie ostiatim sibi corrogante: minari omnes, et subinique ferre ''Bertrandus'' cum familia. Quocirca ejus uxor, quam ''Loiolim'' sive ''Loiolida'' a gentilitio matri cognomine hic vocamus, hanc ad ''Ignatium'' Epistolam scribit: in qua illum ex Xenodochio in domum paternam elicere nititur: propositis ad id, quas amor, et honoris humani cupiditas suggerebat rationibus. Primo siquidem nonnulla ''Loioleae'' familiae decora commemorando (uti homines solent) inustam veluti generi maculam arguit: tum et insinuat Christianae disciplinae, quae mortalium animis ingerebat, dogmata, potissimum ea domesticis tradenda esse: Postremo valetudinis et virium pericula objicit, quo ab itinere Romano deterreat: quo quidem proficisci, una cum sociis, antequam Lutetia discederent, pacti erant. Sed cum frustra id eniteretur, aut certe ita secum reputaret, ad calcem Epistolae abituro valedicit, et fausta illi totique Ecclesiae apprecatur.'' Ribadeneira lib. 3. vitae cap. 5. Mattaeius lib. 2. cap. 1. Orlandinus Hist. Societatis lib. I. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus: Loiolis symbolum.jpg|450px]] Quod equus generosum animal belloque aptum, hoc animi affectus in homine: siquidem violentior uterque est, nisi fraenum adhibeas. Fecit ''Ignatius'', ad quem equi domiti, et in gyrum coacti lemma merito pertineri affirmes: </poem> <hr> ''Regitur nec aberrat eundo.'' <hr> <poem> ''Loiolis'' externis dudum tibi dissita terris, Nunc etiam, quanquam proxima facta, queror; Nec queror incassum: causis urgemur honestis: Quod mecum doleat jure, maritus habet. {{Versus|5}}Hei mihi! quo fereris pannosa Patrue, veste! Heu! ubi nunc, quondam qui tibi cultus erat? Seu Dux, Hispano cum Pampelonia<ref>Pampelonae arcem, quam Pompeiopolim quidam vocant, regni Navarrae primariam, contra Gallorum insultum egregie defendit Ignatius.</ref> Regi Moenia servares, voce manuque potens. Sive ferocis equi regeres cum colla decorus, {{Versus|10}}Sessor, et in galea sic quoque fortis eques: Sive duces inter gladioque fagoque niteres: Tunc bene vel sola fronte verendus eras. Nunc humilis, pannisque attrito gausape tectus Quisquilias inter stare, trophaea putas? {{Versus|15}}Bella fugis (scimus) quondam violenter amata: Ferque aras Christi te novus ardor agit. Hoc ego nec carpo, damno minus: altera bello; Praemia, deque aris altera captat honos. Si tamen exoso bellum, discedere castris {{Versus|20}}Mens tibi tunc melior, consiliumque fuit: Debueras alto sacrata ad culmina nisu Tendere; et huc magnis nempe vocaris avis, Pro quoties! (memini) suspiria ''Garcia''<ref>Garsias de Loiola Ignatii frater natu maximus, Bertrandi parens: qui Ignatium, ne domo paterna excederet, impedire conatus est.</ref> duxit! Qui mihi jure socer, qui tibi frater erat. {{Versus|25}}Quid rerum moliris, ait, germane? paternos Quid cupis ignotus deseruisse lares? Parce, precor, domui, tibi quae decora ministrat, Et jubet ex merito scire, quid ista velint. ''Loiolidum'' sanguis Regi devotus Ibero<ref>Iberus fluvius Hispaniae apud Cantabros ita dictus, teste Eustachio, a Rege ejusdem nominis.</ref>, {{Versus|30}}Edidicit nunquam sordida castra sequi. Nequidquam excurHs: fallendo ponis amictum, Ignotusque novae signa cohortis agis. Jamque sacer miles Serratae ad Virginis sedem In nova devotas porrigis arma manus. {{Versus|35}}Cannaba vestis erant, praecindii funibus artus: Inque manu peditis fraxina virga fuit. Inque gradu propero Manresae fusus in urbem Diceris: ille tibi quam locus asper erit? Hei mihi! qualis eras? quantam diversus ab illo, {{Versus|40}}Cum premeres Gallos Marte favente duces. Caesaries spisso stabat neglectta capillo: Sordidaque oblongo creverat ungue manus, Terra totus vel stramen erat: scutella, supellex: Fercula, quaesit voce precante cibi. {{Versus|45}}Quin etiam parco fregisse severior esu Diceris, et longa pollida membra siti? Adde flagris laceros artus, taboque fluentes, Membraque vulneribus sanguinolenta suis, Caetera quid memorem? potuit fregisse gigantem {{Versus|50}}Poena: tibi levior, quod male credis, erit? Scilicet hinc stomachi dolor ingruit; inde petuntur Semina morborum, qui tibicunque nocent. Sed bene consuluit ''Loiolae'' mitis Ibero Gallia: non iras semper et arma movet. {{Versus|55}}Mitteris huc, patrii vocat indulgentia caeli: Desine jam varias morbidus ire vias. Hoc socii suadent, suadent oracula Divum; Hoc et iter Divus carpere jussit amor. Jamque propinquabas Bojani<ref>Bajona, quam veteres Aquas Augustas appellabant, Galliae portus, Cantabriae, quae Ignatii patria erat, adjacens.</ref> ad littora portus, {{Versus|60}}Qua jacet opposito Cantabris ora solo, Ivit in occursum conjux comitante caterva: Nil tamen occursu praestitit ille suo. Scilicet obsistis, prece inexorabilis ulla, ''(versus deest?)'' {{Versus|65}}Quid facis? heu! morbi quid, Patrue, semina nutris? Ille locus sanis pestifer esse solet. Huc (rogo) flecte gradum, patriosque revise penates: Et tibi si non vis parcere, parce tuis. Quid (nisi te reddas) tellus jactabitit Ibera? {{Versus|70}}Quid de te poterit patria tota loqui? Hinc ''Loioleae'' nigrescent stemmate cerae, Turpiter admissa deteriora nota. Dicetur: domus Heroes quae praebuit olim: Heu! modo quam viles sustinet illa viros! {{Versus|75}}Quod si vana queror; si certo currere fixum est, Quaque subis rapido subdere calcar equo. Patrue, pone modum: peregrinos excute sensus: Hic certe, quo sis officiosus, habes. Sunt mihi, quos fudi partu felice gemelli {{Versus|80}}''Lojolae'': gemini, qui doceantur, erunt. Quam mihi dulcis erit certaminis hujus imago, Cui stimulum pugnae parva tabella dabit. Ille Dei praecepta decem numerabit: et ille Crimina Septeno jure timenda sono. {{Versus|85}}Si tibi tantus amor,pueris prodesse: docendi Cur ista careat parvulus arte nepos? Quin etiam quando patientis imagine Christi Tangeris, Solymi nuper ab urbe redux. Nos dabimus, quod ames: et moesta picta tabella {{Versus|90}}Septenis flebunt patria septa locis. Te duce visemus positas ex ordine sedes: Combibet et lacrimas qualibet ara meas. Qualis ero, Patrui quando narrantis ab ore Pendebo, et mecum tota paterna domus? {{Versus|95}}Monstrabis Christique vias, collesque propinquos, Et loca postremo pressa, repressa pede. Hic oleis qua surgit apex, orare solebat: Dormiit hic Simon proditor inde ruit. Proximus hinc urbi stat Golgotha collis: in illa {{Versus|100}}Ah meus, o! (dices) colle pependit Amor. Siccine, pro facinus! Christus rapiatur ad aram? Hostia pro culpis concidat ista meis? Parce precor, Jesu: peccavit ''Lojola'' crimen Sed tua vox illo diluit omne loco. {{Versus|105}}Forsitan adjicies, quod Olivi vertice montis Videris impressos dum subit astra, pedes. Quin etiam qua stent dextrae vestigia plantae, Spectet ut occiduas planta sinistra plagas. Quid mihi tunc animi? quae non incendia volves? {{Versus|110}}Si mihi nunc lacrymas haec, quoque scripta movent. Plurima forte premes: nec enim quid feceris isthic, Nec mihi, quae passus dura, referre voles. Sed bene, quod, dubio quantumvis murmure, ferris Exceptus<ref>Dum ad montem Olivarum redit Christi pedum vestigia accuratius inspecturus, a Barbaro duriter inde retrahitur.</ref> dura, sicut ab hoste, manu. {{Versus|115}}Attamen ut levius sentires verbera Christus Anteibat rigidae luxque fomesque viae. Hoc mihi (sic nescis) facit indulgentia Jesu: Cum reditum instrueres, ipse praeibat iter. Adde quod Solymis quae te raris extulit oris, {{Versus|120}}Quae caperet portum de tribus una fuit<ref>In reditu parva et male compacta navi vectus Hispaniae portum attigit, duabus altis, a quibus repulsus fuerat, naufragium passis.</ref>. Altera vesano subsidit naufraga ponto, Altera arenosis cessit adacta vadis, Nil agimus? frustrane mihi sic militet aether? Militet et saeva turbidus Auster aqua? {{Versus|125}}Flecte animum, modicumque indulge, Patrue, nepti: Cur modo vis patrii cedere rursus humo? Italiam denos tecum pepigisse sodales Asseris; haec voti meta terenda tui. Quo ruis? obstat hyems: gravidos nive conspice montes, {{Versus|130}}Et juga securo non adeunda pede. Huc quoties oculos verto, (vertoque frequenter) Frigidior glacie serpit in ossa pavor: Quid? quod, ut et pelagus suadet retinacula solvi: Multa tamen Medius<ref>Mare Medtterraneum, per quod navigans non sine periculo Venetias appulit.</ref> tristia pontus habet, {{Versus|135}}Incubat classis<ref>Aenobarbus Turca ea loca, et littorum flexus piratica infestabat.</ref> metuendo Turcica ponto: Heu! quantum saevi turbinis ilia vehit! Utque tibi nil Turca mali moveatque, feratve. Saepe illic versas concitat Eurus aquas. Palleo, venturi<ref>Tempestate coorta, lacera et quassata fluctibus navi difficulter evadit Ignatius.</ref>, quantumvis ignara pericli: {{Versus|140}}Paeneque cum dextra charta tremente tremit. Quicquid id est, (precor o!) si stat victoria tecum, I, quo te Dius, patrue, ducit Amor. Agnosco, crimenque fuit voluisse morari, Propositum duce quod Numine carpis iter. {{Versus|145}}Da veniam fassae: quamvis et caetera desint, Fas mihi sic saltem dicere Voce, Vale. Interea mecum conjux, prolesque gemella, Sospes ut evadas, ut valeasque, rogant. Atque utinam, patriis quoniam te sedibus effers: {{Versus|150}}Dicaris toto maximus orbe Pater! </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola II. <br>Xaverias Jasso parenti.== ''Argumentum'' ''Cum ''Franciscus Xaverius'' Lutetiae Parisiorum operam studiis daret, scientiarum simul tuenda apud aequales nobilitatis avidus, extra modum sumptu prodiret: factum est, ut ejus parens ''Joannes Jassus'', qui eum ex ''Maria Xaveria'' nobilissima conjuge postremum liberorum tulerat, de eo abs studiis revocando apud se statuerit. Quod ubi primum ''Xaverii'' soror, quam ''Xaveriadem'' hic vocamus (agebat autem ea Gandiae sacrarum Virginum Antistitam, quas ob summam vitae asperitatem Discalceatas appellant) intellexisset: ad patrem ''Jassum'' hanc Epistolam scribit. In qua illum operose monet, obsecratque, uti ''Francisco'' fratri Parisiis ingenium maximis scientiae artibus excolenti, affatim omnia suppeditet.Quippe edoctae divinitus (nam et ob eximiae sanctimoniae meritum prophetico spiritu a Deo donata erat) illum ''Ignatio'' duce, Novi orbis, ultimique Orientis Apostolum destinatum: per occasionem de iis, quae ''Xaverius'' postmodo in India acturus, passurusque erat, praecipua quaedam edisserit. Movere hac simul quam de filiae sanctitate conceperat opinio, parentis animum: impulitque ut nulla in re ''Francisco'' in studiis agenti deesset, uti nec defuit. Extant hae litterae in Xaverio Castello, utique vaticinationis testes quam suo tempore comprobavit eventus. Turselinus lib. i. vitae cap. 2. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Xaverias symbolum.jpg|450px]] Ut antliae aqua eo largius confluit, quo tunditur: sic et liberalitas ''Jassi'' Parentis in Franciscum filium, olim familiae, atque orbi ingentem fructum datura est: siquidem ab his ''Xaverii'' studiis salus Japonum, Indorumque pendebat, Jure igitur hic apponas, quod antliae: </poem> <hr> '' Semper major erit: quantum se effunderit unda.'' <hr> <poem> Quae tibi nunc Genitor reddetur Epistola claustris Prodiit; et licita prodiit illa via. Ire coegit Amor, fratrisque, hominumque, Deique, Tu natae frater vota sororis habet. {{Versus|5}}Nostin’? an, heu! ''Xaveriados'' mihi nomina quondam Exciderint animo forsitan illa tuo. Perlege, ''Jasse'', parens: amico et perlege vultu, Quod tibi fratris amans filia mittit opus. Fama<ref> Lutetiae Parisiorum urbs celeberrima, ubi studiis vacabat Xaverius.</ref> Lutetiaca nuper properavit ab urbe {{Versus|10}}Fausta quidem, at votis durior illa tuis. ''Xaverius'' Sophiae per amata cacumma tendit: At patrias una largius haurit opes. Nunc petit ex aliis alias: quo volvimur; inquis, Pauperies illa saepius arte subit. {{Versus|15}}Non ego tot Sophiam nummis, opibusque requiro: Nec dubito doctus, dives an esse velim. Stat juvenem revocare: patrisque haec littera sensus Perferat, et modica transvolet ille mora. O! dolor, o! quid agis? cela Pater optime, quantae {{Versus|20}}Pauca per has nescis damna petantur opes! Forsitan hic summos cleri mediteris honores, Quodque vehit secum sacra tiara decus? Falleris: ah! sese frater maioribus aptat: Nuntius ille novi, victor et orbis erit. {{Versus|25}}Neve putes tantum vanae praeconia votis; Accipe, sed tanquam vaticinantis opus. Transierat (memini) ter senis messibus aestas, Et ter sena novo fluxerat uva lacu. Annorum fratri fuit haec mensura: colorque, {{Versus|30}}Ut species mentis, candidus oris erat. Veste nova, sed quae corpusque animumque deceret: Si quis quid Gallis mandat, abimus, ait, Quin etiam claustris tum proximus, ultima frater Adjecit verbis haec quoque verba meis. {{Versus|35}}Chara soror, fratris si quae tibi cura supersit, Si remanet nostri non abiturus amor. In mea fer lacrimas conamina, vota, precesque; His Germana tibi saepe juvandus ero. Dixerat haec abiens: abeuntem prosequor ore: {{Versus|40}}Excipit hinc fusas saepius ara preces. Hic ego cum starem nuper sub solis obortum: Cum pallent primo sidera pulsa die. Altaque conceptis sine corpore gaudia formis Mens sibi fingendo carperet intus iter. {{Versus|45}}Nescio quae visa est dubiae sub imagine lucis Extendi in longas area lata vias. Pro segete in campis circum crescebat oriza<ref> Orizae satio et usus apud Indos pro frumento est.</ref>, Plurimaque ignoti stirpitis arbor erat: Tecta levi cultu: tectisque simillima templa {{Versus|50}}Horrida per fumos haec quoque facta suos, Hic Pagodum<ref name="amida"> Nomina idolorum, quae apud Indos et Japones celebrantur.</ref> sedes, Fotoci<ref name="amida" />, Xace<ref name="amida" />, Amidaeque<ref name="amida" />: Nomina sunt ipso barbariora loco. Plurima gens illic circum fuligine tincta. Ad fuligineos tendere visa lacus {{Versus|55}}Ut vidi, indolui: tacitoque pectore dixi; Turba virum lacrimas exigit illa meas. Exigit illa preces: cur sic ruit acta sub umbras Ut miseros nossem, Japon et Indus erant. Haec ego dum meditor sensum fugere tenebrae {{Versus|60}}Nox quoque suffuso cedere visa die: Lucis id accessu (liceat mihi visa referre) ''Xaverius'' primo limine frater erat. Hinc tranare amnes, latisque excurrere campis Coepit, et in varias concitus ire vias. {{Versus|65}}Illinc et pueros tinnitu cogere nolae<ref> Xaverius per plateas pueros campanula ad Catechismum cogebat.</ref> Coepit et insolitas spargere fontis aquas. Nunc aras raptare solo, Pagodasque cremare, Caeteraque aggestis lignea signa focis. Et (bene si memini) ''Franciscum'' tota sonabat {{Versus|70}}India? cum nuptis, cum senibusque puer. Haec ubi: Germano votis gratamur, et illuc Moturo placidas esse precamur aquas. Quidquid id est, longo concurritur aequore: multa Quaeque feras (dixi) tristia, frater, habes. {{Versus|75}}Nec retuli falso: curvo te corpore vidi: Sarcina<ref> Saepe sibi visus est per quietem morionem Indum suis gestare humeris.</ref> cui dorso decolor Indus erat. Qualis eras, Germane, ista sub mole! ferebas, (Si bene conjicio) teque ferebat onus<ref>Fit allusio ad dictum D. Aug. lib. 3. Confess. c. 9. ''Amor meus pondus meum: eo feror, quocunque feror.''</ref>; Tela, arcum, pharetramque gerit niger iste Cupido: {{Versus|80}}Postmodo sed lotus Candidus, alter erit. Te quoque<ref> Ad Molucas Insulas naufragium patitur.</ref> conspexi diffracta puppe per undas Jactantem tumido brachia lenta mari. Nec tibi caussa metus gens Maurica<ref>Barbaros atque efferatos Mauricensium animos excolit, spreto veneni ac vitae periculo.</ref> spargere quamvis Dicitur infida dira venena manu. {{Versus|85}}Heu! Pagodas<ref> Multis Pagodarum sagittis appetitus per prodigium illaesus servatur.</ref> timeo: gens est feralis ab arcu: Sed fugies jussum missa sagitta locum. Saepe sub ambusta sudantem vidimus ora; Saepe gelu<ref> Itinere Meacensi in Japonia.</ref> nudos diriguisse pedes. Utque fit hoc verum, Genitor: praedicere casu {{Versus|90}}Attinet, et certa dicta probare nota. Pendula ''Xaverio''<ref> Crucifixi in arce Xaveriana effigies prodigiose sudat, quoties Xaverius in India laboribus solito amplius exercetur.</ref> Christi stat lignea Castro Effigies patriae laus pietasque domus. Saepius hoc coram ''Franciscus'' voce manuque Dicitur et flexo vota tulisse genu. {{Versus|95}}Crede mihi plus est, quam quod videatur imago, Mistaque cum Christo symbola frater habet. Nam quoties mediis frater cruciabitur Indis, Et Christi toties perpluet ora liquor. Tempora fac numeres: quoties fuderit imago, {{Versus|100}}''Xaverii'' toties signa dolentis erunt. Plura quid attexo; geminus quantumlibet orbis, Non tantum, ut tantus condoceatur, habet; Damna quid ergo tuae Genitor, vereare crumenae? Mitte, precor, missae sic bene dantur opes. {{Versus|105}}Nec tibi sola isto venio pra munere supplex: En jacet ante tuos India tota pedes, Consule dilutis<ref> Parvuli, quos baptismo lustratos ad caelum transmisit.</ref> quid turba minutula noxis Mussitet: hic nobis erudiendus, ait Sic faveant Superi! Sic oret Japon et Indus {{Versus|110}}Adjungant votis et sua vota meis. Sic bene ''Franciscus'' totum circum ambiat orbem: Nec (''satis est'')<ref> Satis est Domine, satis est: ita subinde ob caelestium deliciarum abundantiam exclamare solitus Xaverius.</ref> genitor, proferat ille ''Satis''. Interea frater carae memor usque sororis Vive, licet varias usque ferare plagas, {{Versus|115}}Ibis? (et hoc vereor) patrios, Germane, penates Curaque nec matrem<ref> Indiam petens, ne matrem quidem salutare dignatus est, quamvis mn non longe a paternis aedibus iter caperet.</ref> visere forsan erit. Quidquid erit, genitor, magnae praeconia famae Totus et exiguo pendet ab aere Japon. Incipe sic sacras titulis augere tabellas, {{Versus|120}}Inque fidem versus quatuor una ferat. ''Xaverius ''victor'', ''victorem'' Lojola ''fecit'': ''Jassaeus''que parens, ''Xaverias''que soror. '' Lojolides ''pugilem castris adscripsit Jesu'': ''Ille dedit nummos, addidit illa preces''. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola III. <br>Francisca de Jesu Borgiae. == ''Argumentum'' Franciscus Borgia ''ex Marchione Lombasii Dux Gandiae Quartus, inito cum Leonora Castria, illustrissima ex Lusitanorum genere femina, conjugio: multa prole et honoribus apud Carolum Quintum Imperatorem auctus est. Sed cum ad funus Isabellae Imperatricis, cujus Toleto Granatam transvehendi cura commissa erat, divinitus tactus, jamque rerum humanarum, et gloriae fluxae pertaesus, nova Deo serviendi consilia captaret: ferunt a Matertera, quae ad Coenobium S. Clarae Gandiensis commigraverat, ibique Antistitam gerebat, per Epistiolam commonitum, ut constanter ageret. Et vero ne incassum haec movisse plerique existimarent, constat eam divina revelatione atque ostento didicisse, quidquid ''Francisco'' Duce ac Nepote, ad Caesarei cadaveris conspectum gestum fuit. Quod ipsum hac Epistola significat; qua et eum multis rationibus cohortatur ad propositi constantiam: simul praedicens fere, ut Societati Jesu, cujus ''Ignatius'' auctor ac parens erat, nomen adjiceret: inultaque ad praeclara in eo ordine pro Dei gloria, et proximorum salute aggrederetur. Attingit autem et Aviae obitum, quae pariter inter Coenobii Gandiensis claustra ''Mariae Gabrielae'' nomen asctitaverat: cujus affectu monitusque salutaribus ipsemet ''Borgia'' multo maxime profecisse saepe testatus est. Materterae nomen, quod ante Isabellae fuerat, ''Franciscae de Jesu'' concessit: quo et hic utimur. Neque vero eorum, qua supra de ''Francisco'' attigi, eventus fefellit. Quippe in Societatem primo indeque ad summum in ea imperium et Praefecturam assumptus, Praepositi Generalis Tertii titulum praeclaris editis facinoribus implevit. Accessit Santcimoniae non vulgaris fama, qua etiam miraculis inclaruit: quo factum est, ut ab ''Urbano VIII.'' Pont. Max. Beatorum numero solemni ritu adscriptus sit. ''Anno 1624. Ribadeneira lib. i. vitae ejus cap. 7. Orlandinus Hist. Societatis lib. i. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Francisca de Jesu symbolum.jpg|450px]] Formositas oris, quam multi misere depereunt, nihil aliud quam larva est. Hanc in Isabellae Imperatricis funere agnoscit ''Borgia'', ingenti suo bono. Quippe hinc doctus verissimum etiam hic esse, quod ad larvae naturam spectat. </poem> <hr> ''Altera proponit conspectibus, altera celat.'' <hr> <poem> Gandia quae sacras claustris fovet alba columbas, Hoc consanguinei mittit amoris opus. Perlegis? inque tuos successit Epistola vultus? Perlege: quod cupias, quodque sequaris, habes. {{Versus|5}}Scilicet ipsa tuam didici Matertera mentem Cum tibi Caesarei funeris horror erat. Vera loquor, paucisque tibi perscribimus acta: Insolitus quando pectora flexit Amor. Lux<ref>Toleti Ηispaniae urbe in Tarraconensi tractus, ubi per id temporis comitia Regia, non sine plausu ac laetitia ab Imperatore agitabantur.</ref> fera Caesareis surrepserat orta triumphis {{Versus|10}}Formosum tenebris implicitura caput. Morbus adest (dolor, o!) carae insidiator Elisae<ref> Elisa idem ac Isabella, quod nomen erat Impetatricis.</ref>: Ille tibi, Caesar, quam ferus hostis erit! Nec mora, grassatur: torrentur febribus artus; Regiaque extremus corpora languor habet. {{Versus|15}}Ergo ubi succubuit: gemebundo pectore Caesar ''Lambaside''<ref>Lambasides a Lambasio Marchionatu, a quo Borgia primam appellationem sortitus est.</ref>, conjux optima vixit! ait. Tu funus curato celer, patrioque sepulcro Defunctae carum conjugis effer onus. Pergis: et ut primum Granatae<ref>Granata urbs in Hispania ejusdem Regni Metropolis, nec non Regum sepulcro nobilis.</ref> constitit oris {{Versus|20}}Claudendum aggesta triste cadaver humo. Jamque fides<ref>Juramentum sollemne, quo cadaveris Regii fides adstruerur.</ref> petitur, corpusque exangue patescit: Exuvias carae vix bene noscis Herae. Scilicet ora prius nivibus certantia primis, Labraque purpureas vincere nata rosas. {{Versus|25}}Exedit livor, taboque liquentia putrent? Nec remanet formae, qui fuit ante, decor. Quid facias? ''Francisce''? stupes: lacrimisque coortis, Diceris in coepto ter siluisse sono. Postque morae modicum: quid enim jurabimus? inquis: {{Versus|30}}Abstulit haec sensus tristis imago meos. Quicquid id est, Isabella fuit! dolor obstruit ora? Et tua vix lacrimas lumina jussa tenent. Mox ubi fas, actae post Justa sacerrima pompae, Interiora domus, et sine teste, subis. {{Versus|35}}Ipsa ego te (credat quisquam) te subsequor isthuc: Mente tamen, vultus non aditura tuos. Omnia clarescunt, nullus fovet angulus umbras: Et tua (crede mihi!) pectora nuda patent. Mensa fuit, stabatque Dei pendentis imago {{Versus|40}}Tristis et obtusis sanguinolenta genis. Protinus hac coram labiisque oculisque solutis? Diceris in tales prosiluisse sonos. Quid facimus, pie Christe? cui placuisse laboro? Quae modo servitiis meta, modusque meis? {{Versus|45}}Ergo etiam magnis pereunt de Regibus orti? Summa nec Austriacos Justa verentur avos? Heu! Ego te qualem vidi, Regina: decore Quae prius illicium totius orbis eras. Nunc ubi frons,oculi, facies? ubi lactea cervix? {{Versus|50}}Binaque purpureis picta labella rosis? Quo decor omnis iit? spectavi corpus: in illo Qui fuit, ah! vultus non erat ille tuus. Ergo sic morimur? sic Regum purpura livet? Inque redit putrem Caesaris uxor humum? {{Versus|55}}Serviimus quondam; sed et hac peccavimus arte: Caesaribus potior Christus habendus erat. Parce precor, pie Christe arctis quem stringimus ulnis: Pectoreque affusus quod modo stringit Amor, Parce precor, binosque oculis, sine currere fontes: {{Versus|60}}Saepe per has ingens culpa lavatur aquas. Poenitet admissi: tuus o! tuus optime Christe ''Franciscus'' semper, ''Borgia'' semper erit. Talia dicebas: praesens quoque mente precabar, Et tua sum votis vota secuta meis. {{Versus|65}}Eloquar? an sileam? nec scribere cuncta licebit? Inque tua aspectus flectere vota meos? Eloquar: ut tacito demissa Modestia vultu Abnuat; indulgens scribere cogit Amor. Cum sic perfusus lacrimis, gemituque jaceres, {{Versus|70}}Et premeres posito frigida faxa genu. Adstitit in rubea spectandus imagitne Christus, Et tibi porrectam tradidit ille manum. Quin etiam ostentans plures sua castra secutos: ''Borgia'', pone metum, tuque sequeris, ait. {{Versus|75}}Quid te mors cruciat? quid carae funus Elisae? Vivit<ref>Cognovit Francisci Matertera Imperatricis animam expiatoriis ignibus celeriter ereptam, ad caelum evolasse.</ref>, et ultrices transiit illa rogos. Dixerat: atque oculis blanda nictantibus arsit, Et novus a Christo fluxit in ora rubor. Ergo agedum, ''Francisce'', animum majoribus apta, {{Versus|80}}Lojolides facti nobilis auctor erit. Ille reget, flectetque animos, modicoque libello<ref>Libello exerciciorum cujus ipsemet Borgia approbationem a Paulo III. Pontifice impetravit anno 1548.</ref> Erudiet promptas ad nova bella manus Neve reformides Veneris perrumpere castra, Castaque seposito bella movere toro. {{Versus|85}}Concedet Leonora<ref>Leonora Borgia conjux fato eripitur, quo ipse in religione Deo servire possit.</ref> tibi, quam diligis, uxor: Quin etiam fatis officiosa suis. Flebis, et extinctum lacrimis dignabere corpus? Et mortis, dices, huic ego causa fui. Sed volet hoc pietas, et qui tibi militat ardor: {{Versus|90}}Invidiam noxae detrahet ille tuae. Quidnam agimus? bellone pigrum Matertera flectit? An contra admisso tergora pulsat equo? Ut fuerit, faciam: dum Christo proelia cedant, Et sacer egregio Marte triumphet Amor. {{Versus|95}}Care nepos, propiorque mihi jam nomine<ref> Quippe qua Isabellae nomen Franciscae de Jesu commutaverat.</ref> factus, I bone, quo Jesu te pius ignis agit. Mente licet Stygios verseris saepe per ignes, Flamma<ref>B. Borgia frequens erat in meditatione inferni: ajebatque se ad istum rogum, amoris in se divini ignem accendere.</ref> rogi flammas aggeret illa tuas Haec mea sunt, sed et haec aviae<ref>Maria Henriquez, quae exinde Coenobio itidem D. Clarae Gandiensis adscripta, Mariae Gabrielae cognomentum sibi adscivit.</ref> pia vota fuere, {{Versus|100}}Qux tibi praeceptrix, quae tibi mater erat. Ah! quoties monitis annos tibi sedula finxit? Seu puer, aut juvenis, virque, paterque fores. Nec siluit moriens: uda si fusus in herba Fluminis ad ripam concinit albus olor. {{Versus|105}}Ergo age, sume animos: magni patet area belli: Injice non timidos in nova castra pedes. Si nescis, isto crescit quoque laurus in horto. Vinctura emeritas, nec sine luce, comas. Neu mala sim vates: quod dat tibi Gandia nomen, {{Versus|110}}Vincetur, meritis (et sinet illa) tuis. Illa Ducem Quartum te redidit ordine Castris<ref>Fuit enim quartus Gandiae Dux, et tertius Generalis Praepositus Societ. Jesu.</ref> Loiolidum tu Dux Tertius alter eris. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola IV. <br>Honovinga Canisio.== ''Argumentum'' ''Habet Belgium quoque, quod de hoc Societatis primo saeculo glorietur: quippe et istud statim a principio illustravit ''Petrus Canisius'', vir doctrinae juxta ac sanctimoniae laude percelebris. Natus is fuit Noviomagi Provinciae Gueldriae, quam olim Sicambriam dictam volunt, primaria civitate anno salutis humanae 1521. eo scilicet, quo B. Ignatius de Loiola Societatis Jesu parens ad severiorem vitam conversus, militiae sacrae relicta profana sese tradidit: quam et ''Canisius'' tertio Confirmati Ordinis ingressus est. Puer matre orbatus cui ''Aegidiae Honovingae'' nomen erat, in Materterae (quam abs sorore ''Honovingam'' hic appello) curam concessit. Et vero haec multis precibus et consultis saepe eum juvit: quae compendio per Epistolam hic exhibemus, in qua ''Canisio'' nepoti de statu vitae consilium agitanti, nec non inter illecebras Noviomagi apud suos, ubi tunc erat, primam intra juventam, dubio, stimulum addit, jubetque bono esse animo, praedicens fore, ut brevi in novum quendam Sacerdotum Ordinem assumatur. Operae pretium mihi videtur majoris fidei ergo, ea verba hic addere, quibus, illa, etiam ante Societatis iis in partibus auditum nomen, divino Spiritu illustrata cum nepote contendit. ''Tu'', inquit, ''fili, cooptaberis in novum quendam Sacerdotum Ordinem, quem in Ecclesia sua ad reformationem ejus, ac multorum salutem parat Deus. Ego eos per visum vidi, et te ad eos adjungi. Graves erunt viri, docti, modesti, Deo pleni, animarum caritate praediti. Bono igitur fac sis animo et spe hujuscemodi te sustenta. Nam brevi potieris hoc dono''. Quaesitis ergo ad haec rationibus, imo et ejusdem ''Canisii'' primae pueritiae gestis, simul postea gerendis adhortatur, ut iis viris Christo vacaturus se adjungat: quod et fecit captato P. Fabri colloquio, qui Moguntiae tunc agebat.'' Orlandinus Hist. Societatis lib. 4. Sacchinus in ejus vita lib. 1. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Honovinga Canisio symbolum.jpg|450px]] Per canem vigilantiam, ac fidelitatem veteres Aegyptii significabant: interdum quoque impudentiam, juxta Homeri: κυνὸς ὄμματ' ἔχων. Tales et hi luridi ex haeretico grege, quos ''Canisius'' invadit, et fugat. Quam Verum de illo, quo de cane fideli! </poem> <hr> ''Damnum latratibus arcet. '' <hr> <poem> Qua prope te Vahalis<ref>Vahalis fluvius Noviomagum alluens Canisii patriam.</ref>, qua me prope Rhenus<ref>Rhenus fluvius, ad cujus ripam Arnhemium adjacet Gueldriae oppidum, ubi tum Honovinga Canisii Matertera habitabat secundo abs Noviomago lapide.</ref> oberrat, Vicinasque trahunt alter et alter aquas. Scribitur haec reddenda tibi mox littera: quamvis Forsan et a lacrimis humida facta meis. {{Versus|5}}Scilicet audieram dubium tibi pectoris aestum: Aestus et in lacrimas fluxerat ille meas. Attamen apposito chartam siccavimus igni, Quique meo flagrat pectore, juvit Amor. Scribe, ait, ''Honovinga'': tibi qui morte parentis {{Versus|10}}Transiit in curas, et tua jussa puer. Nunc juvenis vario, dubioque ''Canisius'' aestu Nutat, ut incerto puppis itura mari. Fac constet: nuperque tibi quae visa fuere, Deferat haec prompta scripta tabella nota {{Versus|15}}Protinus arripio calamum, mihi proximus adstat, Et face scribentem dirigit ales Amor, Tempus erat, lassos quo primam somnus in artus Serpit: et accensis ignibus astra micant. Adstabam clauso, mecumque relicta, cubili {{Versus|20}}Mox vespertinas compositura preces. Cum subito coram visa est descendere nubes, Candidus et nubi praevius Ales erat. In manibus frondes oleae, risusque per ora, Pacificum scires quod meditatur opus. {{Versus|25}}Hic ubi vibrati nebulam discussit oliva: Obstupui subitos ora tulisse viros. Insolita his facies, attonsi fronte capilli: Velabant imos pallia nigra pedes. Quemque vocent aliae vultum rigidumque trucemque: {{Versus|30}}Judice me, mixta sorte modestus erat. In dextra calami (calamos hastilia tradant) Jamque parant scriptis bella movere suis. Cuique sacrum ''Jesu'' rutilabat pectore nomen Igniti species pectoris illa fuit, {{Versus|35}}O! quantum gens illa factis operabitur aris, Cultoresque novos, officiosa dabit, His foedae fugient sub Tartara nigra phalanges, Virginitasque albis laeta redibit equis, Seu calamo fuerint, agitandave praelia voce: {{Versus|40}}Et calami, et doctae praelia vocis erunt. Quid? quod nostra istis vinces Germania castris, Colla gemens duro succubuisse jugo? Haec ego dum specto: subito se in lumine vidi Ad primos Mystae procubuisse pedes. {{Versus|45}}Primus erat turma (quantum reminiscor) in ista Nomine, Theiologo nec minus arte, Faber<ref>Petrus Faber primus Ignatii socius, qui tum per Germaniam tum per Germaniam animarum saluti vacabat: quem Moguntiae agentem, primum Canisius adiit, ut in argumento dictum est.</ref>, Hunc petis amplexu: pullaque in veste sodalis Pullatos auges ad nova bella viros, Ergo age, perge nepos istis te jungere castris, {{Versus|50}}Devotaque move fortia bella manu. Si heue conjicio magnae praeludia pugnae, Et faciles aditus prima juventa dedit. Scilicet annorum prima, incunabula Christus Surripuit, versus ad pia facta jocis {{Versus|55}}Nil tibi cum nucibus, longae nec arundinis usu: Nec teretes cura est exagitare trochos. Privatas pictis aras decorare tabellis, Saepius et Mystam fingere, lusus erat. Parvula sacra facis, dicisque precantia verba: {{Versus|60}}Accumulant jussas turba pusilla preces Et modo voce puer, pueros modo fonte piabas: Ista rudimenti signa fuere tui. Quid? quod et in teneros saevisti funibus artus Membraque portandas didicere cruces? {{Versus|65}}Caetera cur sileam? nec enim meminisse nocebit, Patrasti parvus qualiacunque puer Saepe, orbi quando jejunia verna redibant, Cum furit Ogygio<ref>Ogygius Bacchus dictus est ab Ovidio, et temulentiae Deus a Poetis habitus. Noviomagum reversus ad nuptias contrahendas sollicitatur: proposita Juris Civilis, in quo parens ejus Iacobus Canisius excelluerat, agitatione.</ref> concita turba Deo: Cum passim turpesque joci, madidaeque popinae, {{Versus|70}}Et resonant foedis compita fracta sonis. Tunc ego te didici solis radicibus usum. Oraque gustato continuisse mero. Increpuit mater: quid agis? quid saevior, inquit, Dura, ''Canisiade'', nec tua bella moves? {{Versus|75}}Haec permitte viris, quibus est robustior aetas? Ossa tibi, puri caetera lactis habes. Protinus illacrimans scelus ah! scelus optima mater, (Si nescis) caecos ducit in arma viros. Arma illis Bacchus positus ferventia mensis: {{Versus|80}}Arma illis Paphiae tela facesque deae. Ipse ego non plorem? dapibus neque parcius utar? Nec mihi sit fuso gratior unda mero? Da veniam, mater; licitae patet area pugnae; Hic puer, et miles, victor et esse potest. {{Versus|85}}Talis eras: quid nunc dubio certamine nutas: Si pridem est puero laurea parta tibi? Scimus: blandus Hymen tacitis tibi siccat ocellis. Propositoque Themis<ref>Themis Justitiae praeses habita; nam teste Festo θέμις idem quod fas.</ref> te trahit alba foro. Crede mihi, latet hic fallacia saepe sub herba, {{Versus|90}}Saepe per et placidas saxa petuntur aquas, Ergo age, quaere viro: illis te junge Sodalem: Materiem, qua sis obsequiosus, habes. Nec male vaticinor: totos saevire per agros, Fama est, et rabidas ire, redire feras. {{Versus|95}}Infremure lupi circum praesepia! Rhenus<ref>Rhenus Germaniae fluvius.</ref> Audiit, et gelidis palluit Ister<ref>Ister sive Danubius amnis celebratissimus Germaniam longo tractu, Austriamque alluens.</ref> aquis. Quid cessas? Stygias urge latratibus umbras: Inque fidem veram Nominis<ref>Canisius juxta nominis Etymon et gesta ''Canis Austriacus'' ab Haereticus dictus. Sacchinus in vita lib. I, n. 10.</ref> adde notam. Usque reor, facies: istud Matertera poscit; {{Versus|100}}Haec in te titulum, juraque matris habet. Illa mihi moriens, soror o! soror optima, dixit, Abstrahor: appliciti foedera junge manu. Quem (rogo) nunc parvum patrique tibique nepotem Linquimus, in curas transeat ille tuas. {{Versus|105}}Scilicet ille tibi, caste, Germana, MARIAE In castas artes erudiendus erit. Annuimus voto, lacrimisque per ora profusis, Nil illi potui dicere, praeter, erit. Ex hinc vota frequens, et verba frequentia fudi, {{Versus|110}}Et tibi quod mater debuit esse, fui. Caetera dent Superi; pullo sic nubis amictu Virginei<ref>Perpetuam atque illibatam virginitatem coluit.</ref> castas corporis abde nives. Scribere plura libet: tibi sed scribenda relinquo. Hinc calamo trames saepe terendus erit. {{Versus|115}}Cumque tibi tarde supremam neverit horam Stamine nec pullo, de tribus una soror. Forsitan hoc aliquis signabit marmora versu, Accola quem Rheni, posteritasque leget: ''Hac jacet exanimis, recubatque'' Canisius ''urna'' {{Versus|120}}''Quem stupuit gelidus Rhenus et ister aquis.'' ''Depositos cineres lugens Germania servat,'' ''Ingenium libri: spiritus astra tenet.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola V. <br>Kostka Deiparae.== ''Argumentum'' ''Stanislaus Kostka illustri apud Polonos genere oriundus, cum adulescens in Societatem Iesu admissus esset, primo ipso tyrocinio tanto animi sensu actuque in divina ferri coepit, ut saepe saepius inter orandum madefacta lintea aestuanti pectori applicanda forent; porro crescente in dies amoris incendio idque impatientius iam ferventi Stanislao evenit, ut sub festum Assumptae in caelum Virginis (quam ut matrem tenerrime amabat) mira animum hinc migrandi ad caelum cupiditas incesserat. Quocirca composita hac epistola Mariam orat, ne desiderium suum ultra differat frustreturve; quominus proximis apud caelites triumphis intersit. Neque profecto incassum vota recidere: quippe post paulo febre correptus est; quae tametsi lenta primum, eo tamen sensim paucosque intra dies invaluit, ut de tantis (?) visceribus adolescentem anno aetatis circiter vigesimo terris ereptum caelo transmiserit ipsa Assumptae in caelum Virginis sacra nocte anno Christi 1569.'' Franciscus Sacchinus in eius vita. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Kostka symbolum.jpg|450px]] </poem> Quid navem sagittamque tenso funi laxatam intueris? Illa in portum, haec in caelum tendit: non aliter Kostka amore igniti impatiens ima detrectat, caelumque animo petit; quo Maria, quam, ut Matrem, unice diligebat, recepta est. Adeo de tribus istis verum quod cecinit Vates: <hr> ''Nequeunt laxata teneri''. <hr> <poem> Da veniam, caeli decus augustale, MARIA, Si tibi nunc a me littera scripta venit. Scribere jussit Amor (caelo licet omnia noris.) Impulit is timidas ad sua jussa manus. {{Versus|5}}Substitimus primo: calamum pudor ipse retentans, Quid tibi nunc tandem, Kostka, paratur, ait. Verte alio mentem, precibus contexe coronam; Gratior est Dominae texta corona tuae, Quid faciam? adversum hinc amor, hinc reverentia pugnant; {{Versus|10}}Haec calami cursum supprimit, ille movet. Ut scribam; vereor praefigere, Kostka Parenti. Sis mihi cara licet, plusque parente parens. Urimur? O bona Diva, et (si licet) o bona Mater, Urimur: o! quanto pectus ab igne calet, {{Versus|15}}Lintea traduntur frigentibus humida lymphis Lintea sed flammas non domitura meas Quod facitis, dixi, gratum est, sed inutile nobis, Non profecturas quid mihi fertis aquas; Exterius gelido corpus perfunditis imbre: {{Versus|20}}Attamen interius, quo cremor, ignis adest. Optavi quoties velut igni lampas edace, Deficere ante aras, o mea Diva, tuas! Optavi quoties, ut, quae tibi sacra micabat Taeda, foret vitae terminus ille meae! {{Versus|25}}Optasse hoc licuit: taedae consumitur ignis: Majus at in nostro pectore robur habet. Eloquar? an nostrae nunc est opus indice flammae? Nec tibi sat noster cognitus extat amor? Proxima lux oritur purae spectabilis aurae: {{Versus|30}}Suscitat ardores proxima pompa meos. Haec tibi, qua fugeres terras, fuit ultima, Virgo: Qua caelum peteres, prima sed illa fuit. Fingo animo plausus, laetoque sonantia caelo Tympana: mille tubas audio, mille fides. {{Versus|35}}Aligeri circum volitant fulgentque ministri. Et fervet tota caelica pompa via. Pars Arabum complet nebuloso compita fumo, Pars liquidum strato lumine vestit iter. Emicat ante alios juvenum lectissima turba: {{Versus|40}} (Sic nobis pompae fingitur umbra tuae) Caesaries, illis purum flavescit in aurum, Oraque formoso candidiora die. Ornat palma manus, humeros bombycina vestis. Pallaque non tactas vincere jussa nives. {{Versus|45}}Pone subis: vivis certat tua palla pyropis, Et superat, quidquid gemmifer orbis habet. Fallimur: hoc oculi vitium est: abscedite gemmae: Plus fatis aurata conspicienda coma es. Illic, castus Amor pulchra statione moratur. {{Versus|50}}Aurea deque tuo spicula crine legit. Quid referam, quali raperis super aethera curru? Qualis hic auriga est, talis an alter erit? Non sic vectus iit, voluit cum splendidus aura Davides<ref>Salomon a Davide Patre, qui sibi ferculum seu rhetam triumphalem magnificentissime extruxit, et hoc, ut habet Scriptura Textus Cant. 3. propter Jerusalem.</ref> Solymas conciliare nurus. {{Versus|55}}Non sic aerio raptus qui turbine<ref> Elias Propheia, qui curru igneo in caelum raptus est, Lib. 4. Reg. cap. 3.</ref> vates Dicitur ignitis isse per alta rotis. Nempe humero Matri Natus subit: ille parentem Sustinet, et famula ducit ad astra manu. Quidquid id est; farine licet? tuus ille lacunam {{Versus|60}} (Si nescis) aliqua parte triumphus habet Scilicet alta patent domitis Capitolia turbis: Captivo sine me, me sine, mater, abis? Ille ego sum: dulces haerent in corde sagittae, Meque tuos stricta compede vincis Amor. {{Versus|65}}Jamque per aethereos ferris Regina penates, Sub pedibusque micant sidera pressa tuis, Empyrei, qui summa patent penetralia, caeli Panditur occursu janua laxa tuo. O! ibi quot plausus! tibi quae praeconia certant? {{Versus|70}}Deficit hoc uno littera nostra loco. Dicite, vos nitidae, caeli gens aurea, Mentes, Dicite: adhuc ima Kostka tenetur humo. Saepe tamen, spectare juvat mea gaudia caelum, Fallor: et hoc uno pectora nostra dolent! {{Versus|75}}Nam quoties specto, toties incendia crescunt, Nequidquam lacrimis imminuenda meis. Scribimus interea: quid enim si temperet ignem, Leniat et quaestus dextera mota meis. At quanto mallem, cum scriberet, illa triumpho {{Versus|80}}Spargeret Elysias officiosa rosas! Aut etiam Angelicae quae promicat agmine turbae, Facundum digitis sollicitaret ebur? Disserimur votis, et adhuc tellure moramur? Munera ferre tamen qualiacunque juvat {{Versus|85}}Est locus extremo qua te formosior horto, Pendulaque aestivam vitis opacat humum, Illic formosa te sistis imagine, Virgo, Et quiddam templi textilis instar habes. Illic Loiolidum<ref> Νovitii Societatis Jesu; utique Loiolides, abs Ignatio de Loiola Fundatore dicti</ref> turba exiguissima laudes {{Versus|90}}Assolet et Dominae reddere vota suae. Vidi ego, qui violas qui candida lilia ferret, Plenaque purpureis rubra canistra rosis. Ivimus, et ternam Divae lustravimus aedem: Aede sub hac etiam plurimus hospes eram, {{Versus|95}}Esto veris honor spatioso floreat horto: At mihi prae reliquis angulus ille placet. Illic succrescunt dulcem maturius uvae, Mercedemque suae proximitatis habent. Quid? quod aves ista dicuntur saepe sub umbra, {{Versus|100}}Dulcius assueto perstrepuisse sono? Hic philomela, sacram starem cum nuper ad aram, Virgineos certans evoluisse globos: Non ego falsa loquor, celeri dum garrula voce Turbinat introrsum, poene canebat, Ave {{Versus|105}}Qulcquid id est, modici geritur res tota tabella? Altera sunt cantus, altera dona rosae Quin majora sequor'? caeloque effundor aperto Aurea, qua rutilum pompa praeivit iter? Mens petit alta quidem, sed corpore deprimor uno: {{Versus|110}}Ut levis aspersa pluma residit aqua. Angela, quisquis amas, et quisquis in aera<ref>Habacuc Propheta, qui e Palestina in Babyloniam per unum crinem capitis ab Angelo delatus est: prandium Danieli, qui in fovea attinebatur, laturus. Dan* 14.</ref> Vatem Diceris aetherea surripuisse via, Me quoque tolle precor, gravis haud ego sarcina: namque Aligerum Kostkam jam prope fecit Amor. {{Versus|115}}Si satis esse nequit, quo tollar in aethera, crinis: Me toto, si vis, corpore ferre potes. Annuit ille quidem: Dominae sed jussa morantur, Inquit: fac votis annuat illa tuis. Ergo ad te redeunt mea vota novissima Mater; {{Versus|120}}Quam nequeunt alii, tu potes, affer opem. Cur ego spectator vestrae non advolo pompae, Unus ut e multis pone pedester eam. Insequerer plausus, et longa per atria caeli Angelicum humani voce sonaret Ave. {{Versus|125}}Quin etiam Dominae, qua fas,vicinior irem, Et premerem sacrum Virginis usque latus. Quod si forte aliquis pompa spectator in illa, Quo propior tendit, diceret, ille puer? Crediderim ut dicas, mea Diva, suaviter illi: {{Versus|130}}Mitte queri, KOSTKA est: est meus iste puer. Parce tamen, voto si fors peccavimus isto: Non patitur fraenos, qui violenter amat. Quid? quod nec voto tantum, peccamus et ira, Quae mihi nescio quo pectus amantis agit. {{Versus|135}}Saepe (fatebor enim ) qui me nunc urit, Amorem, Comendi justas non habuisse faces. Ecquid amor (dixi) quid vitae flamina differs? Caetera concedunt ignibus, ista manent: Quin exile mihi, teneor quo corpore filum {{Versus|140}}Admoto propius lampadis, igne cremas? Saepius indignor repetitis ora madere Fletibus, lacrimas criminor ipse meas, Staminibus modicis astringor, aranea, texit Qualia, vel picti qualia Seres<ref> Seres Syriae Asiaticae populi qui ex arboribus tenuissimis filis detexunt, conficiuntque id genus panni, quod Sericum vocamus.</ref> habent, {{Versus|145}}Totque oculis fundo dudum lacrimantibus imbres Nec pereunt vita fila minuta meae! An quia vita mihi primo pubescit in aevo, Huc parcit saeva Parca<ref>Parcae, per Antiphrasin sic dictae, quod minimi parcant, tres sunt, quae mortalium vitae stamina dispensant, ut Poetae fabulati sunt; quarum nomina et officia hoc dicto circumferuntur: <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clotho colum bajulat, Lachesis net et Atropos occat. <br>Easdem Hesiodus canit, mortalibus, sive nascentibus hominibus conferre bonum et malum. <br>&nbsp; &nbsp; &nbsp; θνητοῖς ἀνθρώποισιν ἔχειν ἀγαθόν τε κακόν τε.</ref> tulisse manu Inferat: atque utinam ferali forsice telam. {{Versus|150}}Et resecet media flamina rapta colo. Et prope, ut invideam pubentis floribus horti, Quaque cito tenerae carpitur ungue rosae. Ipse ego permissa quoties hanc colligo dextra: Flos utinam vitae (dico) sit ille meae! {{Versus|155}}Cur sic non legitur primaevi Kostka juventa? Cur numerum lectis non facit ille rosis? Decerpi lucrum est: qui primo mane virebat Flosculus, interdum vespere laesus obit Vel gravis hunc aestas, vel turbidus opprimit imber: {{Versus|160}}Hei mihi! ne simili vulnere Kostka gemam; Cetera cur taceo? nuper, mea Diva, nitebas Flore novo castas impediente comas, Candida virgineo gestabas lilia serto, Quaeque regis domini, caelica sceptra manu. {{Versus|165}}Ut vidi, ingemui! tacitoque in pectore dixi: Certa, precor, fati sint ea signa mei! Dummodo sic, duro succumbat Kostka tyranno Japoniamque premat sanguinolentus humum. Sed facienda loquor: vellem quae facta fuere, {{Versus|170}}In nostras possent illa redire manus. Quid mihi, si natum dederis, velut ante dedisti, Deliciasque tuas, deliciasque meas? Non foret ille tibi pretio reddendus eodem; Nec lata quamvis (crede) rediret ope. {{Versus|175}}Amplexus premerem plusquam languente lacerto, Plusque Viennaea<ref>Adolescens Viennae Austriae dum studiis vacat, in morbum incidit; a quo tamen Virginis patrocinio, quae ei apparuit, et puerulum Jesum in ulnas tradit, brevi convaluit.</ref> vincula blanda mori. Caedere si vellet, contra violentior irem: Verbaque suppetias viribus ista darent. Vel duc me ad matrem; vel te, puer auree, sistam: {{Versus|175}}Non aliae nobis lege solutus eris. Scribere plura libet: sed qui mihi depluit imber, Impedit, et lacrimis humida charta meis. Caetera qui dicat Laurentius<ref>S. Laurentius Martyr, qui ei ex sortione menstrua Patronus obtigerat.</ref> inter ovantes Facundus pro me nuntius alter erit. {{Versus|180}}Scit bene, quid flammae, quid magna incendia possunt; Scit bene, quas vires ignis amoris habet. Ergo age: sique faves Kostkae, pia Mater, amanti, Accipe cum votis ultima verba meis. Nil mihi rescribas, tua sit sed Epistola morbus: {{Versus|185}}Quamque tulisti olim, nunc mihi redde febrem. Scilicet haec melius, quam quaevis littera dicet, Venarum pulsu languidiore, veni. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VI. <br>Aloysius Aquavivae.== ''Argumentum'' ''FERDINANDUS GONZAGA Imperii Princeps et Castillionis Stiverorum in Gallia Cisalpina Marchio, ex Mantua, Ducibus, cum ex MARTHAFANA SANTENIA illustrissima apud Taurinos foemina, ALOYSIUM natu inter liberos maximum tulisset: nihil antiquius habuit, quam ut eundem statim a prima juventa Nobilium exercitiis erudiret, sperans fore, uti prosapiae splendori, iis gradibus ad gloriam niteretur. Sed cυm e diverso Deus juvenem divinarum rerum illiciis captum Societati sensim initiaret, gravis concertatio exorta est: ALOYSIO hinc abeundi facultatem, inde parente Marchione repulsam pertinaciter agitantibus. Cum igitur ALOYSIUS frustra captatas et occlusas precibus paternas aures animadverteret, jamque voti fui impatientior ad CLAUDIUM AQUAVIVAM, qui per id tempus Societatem universam cum supremo Imperio Romae administrabat, hanc Epistolam scribit. In qua animi sui assessum votumque aperit quo Societati sese addixerat; vetare autem parentem obstinacius, quo tamen nequidquam pensi habito, postulas in Societatem admitti. Inflexit hic adolescenis ardor, non modo AQUAVIVAM, sed et parentis animum; adeoque factum, ut Societati <?> paulo adscriberetur; in qua interea sexennium, quod vixit, ita ad virtutem sese exercuit, ut vita functus ac miraculorum fama clarus, ''Beati'' et ''Angelici'' nominibus, Summorum Pontificum auctoritate, insignitus fuerit. Obiit Romae Anno Christi 1591''. P. Virgilius Cepario, in eius vita. SYMBOLUM <poem> [[Fasciculus:Gonzaga symbolum.jpg|450px]] </poem> Cervus hic ad fontem, ut vides, cursu emicans, pro ingenti desiderio est: ita enim et suum prodidit Vates Regius Ps. 41. Neque in Aloysio id desideres, qui per Epistolam ad Aquavivam accedere festinat. Quare bene de utroque: <hr> ''Vivit, si repperit undam.'' <hr> <poem> Mittit Aloysius, quam non habet ipse, salutem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et nisi Romani non habiturus ope. Mittit aquae sitiens violento torridus aestu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quam nec, si cupiat, dissimulare potest. {{Versus|5}}Attamen ut scripto prodam mea vota libello, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et calamo nigra: vix fluit humor aquae. Sed bene, quod nostros ut scribere possit amores? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quoque fluat, lacrimas combibit ille meas. Scribimus, atque utinam quo scribimus ire liceret, {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Proque manu, pedibus conficeretur opus: Tunc ego, cerve, velim rapido te vincere cursu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ad gelidas quando curris anhelus aquas, Novimus et fontes, et quae sic currere cogit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Majus nostra sitis, quam tua, calcar habet, {{Versus|15}}Differor interea: solum brevis iste libellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Romanum pro me carpere gestit iter. Haec ego dum scribo: pernix i littera, dixi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Pro penna, meus hic, quem geris, ignis erit. I, licet: ad Latios propera, mea pagina, fontes, {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Puraque Romani quaere fluenta soli. Sed cave fallaris: neque primi fluminis undas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedandis aquas ignibus esse puta. Nil tibi cum Tibri: mediam licet influat urbem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spumantique vado turgidus arva riget. {{Versus|25}}Est qui felici<ref name="b">Praecipui urbis Romae fontes, vulgo dicti: ''Aqua Felice, Aqua Virgine''.</ref> fons illic labitur unda, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est qui Virgineas<ref name="b"></ref> egerit alter aquas. Ah! moneo, ne te speciosa haec nomina fallant: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non facit ad flammas ille, nec ille meas. Sed prope qua primo surgunt Capitolia clivo, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Jesus<ref>Templum Domus Professae Societatis Jesu, quod antea Maria de Strada appellabatur.</ref> Matris nomine templa tenet. Illic, quas petimus lymphas, ''Aquaviva'' ministrat, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non alio nostra est fonte levanda sitis. Hei mihi! jam toto currunt ea flumina mundo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quosque bibat rivos Indus, et Indus habet. {{Versus|35}}Jam novos insolitas Japon miratur aristas, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Germinaque ex istis non sua cernit aquis. Maurica (sic fama est) isto quoque fonte rigata, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Edidicit culto mollior esse solo. Castilio tamen aret adhuc, neque littora circum. {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod laeto viream cespite, lympha fuit! Jam scio, reddiderint cur pareas jugera messes &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non terrae vitium, fluminis illud erat. Interea dum vana queror, fons irrigat urbem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illuc sunt animi vota ferenda mei. {{Versus|45}}Vera loqui certum est: nec enim, Pater optime, fallit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui calet in nostro pectore verus amor. Ad nova bella vocat, quorum est IGNATIUS auctor, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Duxque ciet fortes ad nova signa viros. Saepius ille (alto seu sol micat igneus orbe, {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu vaga nocturnis Cynthia fulget equis.) Saepius ille mihi, ''Gonzaga'', susurrat in aurem &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quando novus Jesu nomine miles eris? Quid tibi cum titulis? quid magna palatia prosunt? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid tibi, quod claras Mantua donat avos? {{Versus|55}}Pars quota laudis erit, varia si Marchio lingua &nbsp; &nbsp; &nbsp; Castilionaei diceris esse soli? Respice ''Lojolam'': titulorum insignia ponit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Major ut abjecta nobilitate foret. Dic age: cur illo nondum duce tendis in hostem {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Adstringisque tuas ad sua bella manus? Haec ubi fatus Amor, lateri se junxit amicum: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primaque militiae signa fuere novae Neve recusarem, tedis ardentibus urget, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et sacro totas occupat igne fibras, {{Versus|65}}Quid facis? exclamo: ''Gonzagam'' mitius ure: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigimus victas in tua jura manus, Aut ego succumbam prosperati vulnere lethi: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aut ego ''Lojola'' sub duce miles ero. Si tempus petitur, quo primum exsarsimus, aetas {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Incaluit flammis jam prope quinta meis. Aspice, ''Lojolidum''<ref>Impetrat a parente Marchione, ut Ecclesiastico habitu utatur.</ref> juvat ut praeludere castris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Praecingunt nostrum pallia nigra latus. Scilicet ex illo, quo nunc quoque carpimur igne? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Purpura (crede) mihi nil nisi visa rubor. {{Versus|75}}Adde, quod et Christo castum<ref>Octennis castitatem Deo et Mariae vovet.</ref> mea corpora munus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tradiderim, Paphia non violanda face. Lilia Virgineis inerant tum forsitan aris; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Illa mei, dixi, signa pudoris erunt. Hinc flos ille placet, istisque coloribus olim {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque mei pingi lilia<ref>Cum liliis depingi solitus est.</ref> casta manu. Nec tamen idcirco fulgor mihi displicet ostri, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sertaque purpurei sanguinolenta rosae. Nimirum, quod amo, nomen bene pingitur illa, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguineo ''Jesu'' convenit iste color. {{Versus|85}}Milite me crescat ''Loiolae'' exercitus uno: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dignaque sanguinea bella movebo rosa. Sive jubes, visam postremis Japonas oris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sive jubes, Brasilae barbara tesqua plagae. Audacem me fecit Amor: sit copia tantum, {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Clausa petam rigida Sinici regna fera. Riccius<ref> Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in Sinense regnum penetrat anno 1582.</ref> hos Italo perrupit robore vectes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ut sequar, hic justa plus mihi parte favet. Nec vereor tepidis stillantia funera cultris: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Est mihi, qui fosso pectore sanguis eat. {{Versus|95}}Si Japon Italo de sanguine crescere debet, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Crescat: at ille mea sanguine crescat ager. Extera quid memoro? me bella domestica cingunt: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non expectato septus ab hoste premor. Nam pater immeriti clausum me detinet ira, {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vixque pedem primo limine ferre sinit, Credideram certe flecti potuisse rogando: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu prece, seu lacrimis aggrederemur opus. Ivimus in blandas demisso poplite voces: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Mollior at nostra non fuit ille prece. {{Versus|105}}Addidimus lacrimas: lacrimae volvuntur inanes: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Excipe, quod flammas haec alit unda meas. Sic ego detineor patriis sine crimine septis? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec video faciles inde, nec inde vias. Ah! utinam verum, quod primis mater in annis {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saepe mihi puero vaticinata fuit? Angele mi, (sic me puerum vocitare solebat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Angele mi, puris Angele digne rosis. Scilicet ut patrio de carcere liber abirem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jam foret optatae penna parata fugae. {{Versus|115}}Defererem patrios, septa invidiosa, penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aeria properans ad mea vota via Et licet effusis stagnet Benacus<ref>Benacus, vulgo ''Lago di garda'': lacus est prope Castilionem.</ref> in undis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tranarem liquidum jam novus ales iter. Non ego formido, ne lapsus ab aethere signem {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nomine ''Aloysius'' naufragus alter aquas. Daedalus Icarias<ref>Daedalus Atheniensis faber egregius fuit, quem Poetae fabulantur, alas cera sibi finxisse ad volandum , ut e Creta, ubi cum filio attinebatur, fugeret. Cum autem Icarus altius volaret, ardore solis liquefacta alarum cera in mare decidit, quod ex eo Icarium mare dictum est. De quo Ovid. lib. III Tristium: Icarus Icarias nomine fecit aquas.</ref> cera male finxerat alas? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non metuunt solvi, quas mihi finxit Amor, Sed fateor, locus hic tales non efficit: at quo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tendimus, ''Angelicos''<ref> Angelici Juvenis titulo a Gregerio XV Pontifice auctus est, anno 1612.</ref> efficit iste locus, {{Versus|125}}Quid referam, quoties volui, cum nascerer infans, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima mihi tenuem testa fuisse casam? Quid referam, quoties ''Gonzagae'' nomina gentis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Esse queror votis invidiosa meis? I nunc, quisquis amas; magno de sanguine nasci: {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Poena mihi, magnos quod numeremus avos. Interea toto quid versem tempore, quaeras &nbsp; &nbsp; &nbsp; Forsitan et patria dum vetor ire domo? Saepe fuga meditor: nec enim sic fugero primus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fecit et hoc nobis ''Kostka''<ref> Stanislaus Kostka Vienna, ubi operam litteris dabat, occulte in Italiam profectus est, quo Societati se traderet, per iter multis favoribus ab Angelis et B. Maria cumulatus.</ref> Polonus iter, {{Versus|135}}Austriaca fertur juvenis fugisse Vienna, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et Latii ignotas corripuisse yias; Ne tamen incerto captaret devia gressu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Lampade succensa praevius ibat Amor. Nec fratrem impediit frarer, licet usque secutus, {{Versus|140}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit abrupta praeda retenta fuga Sic fugiturus ego nuper quoque (vera fatebor) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ni fratrem frater praepediisse, eram. Quid, Rudolphe, paras? quid contra niteris? inquam: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Obsistis votis quid puer ipse tuis? {{Versus|145}}Ah! sine me, quo ducit Amor: ditabere facto: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Grande fugae pretium, Marchio, frater eris. Nequidquam fugit ille citus, meditataque prodit. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fortius occlusa praepedienda domo. Interea causis non apparentibus aeger, {{Versus|150}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nescid quis dudum corpora languor habet. Saepe dapes inter, gemitus sine voce profundo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Miscentur lacrirms pocula saepe meis. Quosque imbres oculos vino impluit, ora resorbent? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne desit pluviae vena perennis aquae {{Versus|155}}Prima mihi genitrix, inquit, ''Gonzaga'', laboras? &nbsp; &nbsp; &nbsp; Prima malam febrem dixit: amoris erat. Accitur Medicus, tentatur pollice νena: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jussaque dilutae potio fertur aquae. Quid facitis? (dixi, si me tenet ignea febris, {{Versus|160}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sedare hos aestus unica lympha potest. Parce Parens, natum medico corrumpere potu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanus erit; tantum, quo cupit ire, sine. Sic mihi lux agitur, neque noctis amicior hora est, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec minus est lacrimis fertilis illa meis. {{Versus|165}}Ut quid enim toties deludor imagine somni, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Dum subit irrepens lumina fessa sopor. Nam prope nunc videor Latios accedere muros &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunc ''Lojolaeas'', tecta cupita, fores. Jam videre sacra describere nomen in albo, {{Versus|170}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et circum pulli corpore veste tegi, Est etiam, qui me suspiria ducere narret, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Verbaque cum somnis mista ciere meis. Jam fontem, ''Gonzaga'', tenes: (ita dicere narrat) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Plenaque jam ''vivae'' pocula sumis ''Aquae''. {{Versus|175}}Ah! utinam media dicamus talia Roma, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec toties, sensus fallat imago meos! Certe ego cum somno linquor, seu mane rubente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Seu subito casu, lumina nostra madent. Vel quia sopitos luserunt gaudia sensus: {{Versus|180}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Vel quia cum somno rapta fuere meo. Est mihi funerei pendentis ab arbore Christi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Effigies rubeis<ref>Solitus fuit Aloysius secreto in cubili coram Crucifixi imagine saepius orare et flagellis acriter se caedere.</ref> conspiciendi notis. Illi saepe meos commendo moestus amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Accipit amplexus saepius villa meos. {{Versus|185}}Christi, per has lacrimas, per et haec suspiria dico: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Fac, precor, o! socium me tibi jungat Amor. Nec labor efficere est: similes prope dicimur ambo: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tu cruce, detineor carcere fixus ego. Effundis lacrimas, oculis rorantibus asto? {{Versus|190}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine membra rubes, et mihi sanguis abit. Ite flagra in fontem, rubicundi currite rivi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo mea sanguineis culpa lavetur aquis. Et sitio, exclamas: sitio quoque: scilicet intus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quo cremor; ad ''Vivas'' ignis anhelat ''Aquas''. {{Versus|195}}Ulterius nihil est, nisi tecum ut dicere possim, &nbsp; &nbsp; &nbsp; (Et cupio) Natum deseris ergo Pater? Deserat, o! utinam, quem sic male servat et odit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ah! precor, admissi poena sit illa mei. Haec ego: sed quoties Christo damus oscula: meque {{Versus|200}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Applicitum blandi crux fovet ista mora. Nescio, quae mihi vox taciti demissa per aurem, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quid ''Gonzaga'', times? Tu meus, inquit, eris. Fac tantam ut constes: Romam tua vota ferantur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Postmodo cum votis ipse ferere tuis. {{Versus|205}}Altera vox vera est: Romam mea vota feruntur: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Altera sed mallem vox modo vera foret. Quis prohibet? jubet ire Deus: mea dextra, siste: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Caetera sunt pedibus conficienda meis. Fallimur? an toties duro placuisse parenti, {{Versus|210}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae meruit pietas praemia, carcer erit? Huc adhibe vultus, poenae solamen, Alexi<ref name="byra"> Ambo enim paternos penates reliquerunt, ut Deo vacarent.</ref>, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Tuque fave coeptis, o! Calibyra<ref name="byra"></ref>, meis. Grande rudimentum posui, neque vicimus hostem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sanguine quo propior, fortius ille nocet. {{Versus|215}}Ah! melius, redeat prisci bona temporis aetas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et faveat, vobis qui bene favit Amor. Tu quoque ''Kostka'' fave, cupidumque amplectere fratrem; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si pater ille mihi, qui tibi frater erat<ref>Claudius Aquaviva, cui quondam Stanislaus Kostka in Tyrocinio Romano convixerat.</ref>. Quid? quod jam caelo MARIAE jungeris? illinc, {{Versus|220}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quod cupio auxilium, tu mihi ferre potes. Dic age, si profugus praeeunti jungar Jesu, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Judice vel tanto quod mihi crimen erit? Hunc Solyme vidit sine matre, et crimine: quamvis &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Mariae'' madidas viderit illa genas. {{Versus|225}}Cur sic non fugio? non hoc ego defero matrem: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit haec victas in mea vota manus. Attamen expecto, donec, pater optime, Roma &nbsp; &nbsp; &nbsp; Des mihi captandae signa cupita viae. Inde velim dicas, quam jussa capessere promptus: {{Versus|230}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Et, precor, ut tantae sint ea lucra morae. Ergo fave, longas neque gaudia differ in horas: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sed cito, (namque potes,) me properare jube, Per lacrimas oro (quoniam tibi scribimus illis) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Aspice, in hoc pallent quam mea scripta loco. {{Versus|235}}Per sacros Nati, per castos Matris amores: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Utraque visceribus nomina scripta meis. Per si quid terris usquam post sacra, Deumque, &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidum'' populo charius esse potest. Da mihi te facilem, nec duro perlege vultu. {{Versus|240}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae postrema meus verba libellus habet. Uror, ut accenso peritura bitumine cera &nbsp; &nbsp; &nbsp; Liquor, ut expressa de nive manat aqua. Adde meas socio lacrimas, ''Aquaviva'', fluente, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et domitor flammae sis, ''Aquaviva'', meae. </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VII. <br>Berchmannus B. Virgini Aspricollensi.== <i>Argumentum. </i> <i>Joannes Berchmannus Belga, Diesthemii Brabantiae oppido natus honestis parentibus, cum a prima pueritia virtutem coluisset: tandem B. Virginis patrocinio, quam eximie ac singulariter semper in amoribus et cultu habuit, in Societatem admissus est, Meihliniae Anno Christi 1616, aetatis circiter 18. Cum autem absoluto Tyrocinio inde Romam missus esset ad Philosophica studia; mirum quanto illic animo, litteris juxta et virtuti incubuerit. Quippe crescente in dies erga Deiparam Virginem ejusque immaculatam Conceptionem affectu eo tandem processit, uti venerabili Sacramento, ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam propugnandi, qua voce, qua stylo, votum, etiam scripta syngrapha nuncupavit. Hanc igitur cum Epistola ad B. Virginem Aspricollensem in Belgio, ubi puer ex Diesthemii vicinia frequentior, primosque ad virtutem igniculos conceperat, ab eo transmitti hic fingimus, inter alia ejusdem Sacelli anathemata et donaria, appendendam. Porro in hac Epistola varia commemorat beneficia, qua privatim sibi ipsi, publiceque Societati a B. Virgine collata praedicat: atque eo animum erigit ad ejusdem Virginis Conceptionem Immaculatam, quicumque terrarum mittatur, propugnandi: et scriptis etiam posterorum memoriae afferendi. Sed eo Berchmanni affectu Deus ipse, ac Deipara contenti fuere: siquidem post paulo annos duntaxat 22. natus Romae obiit. Et relicta non exiguae sanctitatis opinione, anno Christi 1621. Idibus Augusti.</i> P. Virgil. Cepario in ejus vita parte 2. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:Berchmannus symbolum.jpg|450px]] </poem> Aegyptii ciconia et cane gratitudinem exprimebant: nos eisdem Berchmanni gratum animum, quo Virgini, quidquid boni possidet, acceptum refert. Ne igitur mirere, expressam in Symbolo celeritatem: bene enim in referendis gratiis aut curritur, aut volatur. <hr> ''Ne fors oblivia culpent.'' <hr> <poem> Diva cui ''Montis'' culmen sacratur ''Acuti'' &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qua tibi vicinas Demera<ref>Demera fluvius Sichemium alluens, juxta quod Aspricollensis Virgo colitur.</ref> volvit aquas: Da veniam, et parvae cursum permitte tabellae: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Natalem repetit<ref>Diesthemium oppidum, Berchmanni patria, milliario parvi Sichemio distans.</ref> scilicet illa locum. {{Versus|5}}Nec tamen illa venit patrios visura penates, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Missaque ab Ausoniis Belga futura plagis. Te petit, et pictis tua templa micantia votis. &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec illi captat causa fuere vita. Exigui (fateor) constant mea munera charta: {{Versus|10}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Charta tamen flammas continet illa meas, Nempe mihi, tacitis dum texo rosaria labris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vultu, et palla constitit albus Amor. Casta placent: cultu sic te quoque visimus,inquit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Primoque Mariae tempora casta placent. {{Versus|15}}Haec ubi: templa petit, manibusque prehensat amicis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Moxque Deo coram plura loquemur, ait. Vix loca contigeram, qua devenerandus in ara &nbsp; &nbsp; &nbsp; Triticeo Jesus conditus orbe latet. Cum subito, ecquid adhuc dubitas subscribere, dixit: {{Versus|20}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Scribe: Deus voti testis et auctor adest. Scribo igitur, movet ille manum; juramus uterque. &nbsp; &nbsp; &nbsp; O, Amor! ah! voti fida tabella mei. Jamque parabat iter, prope qua Sichemia tellus &nbsp; &nbsp; &nbsp; Porrigit umbroso templa colenda jugo. {{Versus|25}}I felix (dixi) pia pagina: nomina tolle, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec locus hic ''Asper'', nec tibi durus erat: Saepe jugum scandi faxis acclive? nec nunquam &nbsp; &nbsp; &nbsp; Laeserunt teneros aspera saxa pedes. Quin meminisse juvat, facilisque recursat imago, {{Versus|30}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Cum puer huc socia matre sequebar iter. Mane erat, et vitreas Aurorae semina guttas &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sparserat irriguo Lucifer ortus equo. Protinus egredior portis, circum undique sylvae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Perque viam molli gutture cantat avis. {{Versus|35}}Crediderim, didicisse meos de Virgine sensus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tibi, Diva, sacros instituisse choros. Interdum quoties effingimus ore ''Mariam'', &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et silet, et flexo poplite plaudit avis. Ipse ego de globulis (globulos tua serta tenebam) {{Versus|40}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Permistas cupidis passibus addo preces. Mox ubi conspecta est primum domus addita colli, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Auget et haec animos; ut properemque, facit. Ah! quoties (recolo) cura studioque videndi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Proruit, et summam pes male fixit humum! {{Versus|45}}Templa tenebamus: tua me rapiebar imago &nbsp; &nbsp; &nbsp; Querna; sed ad flammas cerea facta meas, Hic ego Berchmanni (dicebam) Virgo clientis &nbsp; &nbsp; &nbsp; Si memor es, vultu nec minus aure fave Parvus amans quamvis, magno tamen igne peruri {{Versus|50}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Optat, et in cultus fortiter ire tuos, Scis, mea lux, inquam, materna<ref>Sabbato natus est Berchmannus, eodemque Societatem ingressus, ac demum eodem sepultus.</ref> ut fusus ab alvo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Concessi in titulos, et tua jura puer Sabbata lucebant niveo splendentia cultu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ille dies vitae candidus augur erat. {{Versus|55}}Non ego diffiteor, sensi tua spicula, sensi &nbsp; &nbsp; &nbsp; Spicula Virginei tunc bene facta manu. Nec eruor hoc fluxit de vulnere, lacrima fluxit: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et pueri molles immaduere genae. His mihi crescebant repetitis corpora votis, {{Versus|60}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Mensque mihi pariter fortior intus erat Pestifer invidit, sed castis viribus Orcus; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Non profecturas induit ille minas. Scilicet a sacris Laribus fortasse redibam, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et vagus implexo calle viator eram. {{Versus|65}}Cum nigra<ref>Revertens ab aede Virginis, et per sylvam errabundus, subito atque horribili tonitru percellitur maleficio sagae, quae specie felis ad pedes ejus evanuit tonitru ipso ac fulgure, intra fragorem ac metum saevientibus.</ref> nox caelo praetexitur, humida nimbis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et tonitru rutilas mox paritura faces, Saga fuit (memini) sic, sic, o perfida, dixi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Bella cie, stimulos nil nisi felis habes. Vix ea fatus eram: cum lapso fulmine, felis {{Versus|70}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Ungue minax nostros, corruit ante pedes, Interea, Virgo, castris adscribor Jesu: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nec fuit hoc sine te praesidioque tuo. Prima rudimenti tellus Mechlinia<ref>Mechlinia Brabantiae urbs super alia Concilio Regio nobilis; in qua Domus probationis Provinciae Flandrobelgicae Societatis Jesu.</ref> testis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Haec mores vidit composuitque meos. {{Versus|75}}Imus in Ausoniam: (sed quid tamen omnia narrem) &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et comes ad Latias sis mihi, Diva, plagas. Ah! quoties sensi pluvio data vincula caelo, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ne rueret subitis turbidus imber aquis. Te duce concretas nivibus transcendimus Alpes<ref>Alpes montes altissimi et perpetuis nivibus operti, Italiam a Gallia separantes.</ref>, {{Versus|80}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Saxaque nocturno lubrica facta gelu Nec tamen obrigui, cecidi minus: arcuit isthaec, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Qui tuus in nostro pectore flagrat amor. Mox ubi Lauretae tandem successimus aedi, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sensi me totis incaluisse fibris. {{Versus|85}}Scilicet intus<ref>Pridie Natalitiorum Christi Lauretum appulit, ubi totam noctem magno aestu animique solatio transegit.</ref> eras, sed erat quoque parvulus intus: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Jactabas geminas tuque puerque faces. Hinc Latiae postquam penetravi moenia Romae, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Templaque polluto non adeunda pede, Nescio qui memet ''Ferrati''<ref>Templum B. Virginis Romae, quod vocant ''Di grotta Ferrata''; prodigiose a S. Nilo, ubi ejusdem etiam corpus asservatur, conditum: ad quem locum magnus est populi concursus eoque itare soletus Berchmannus.</ref> nominis aedes {{Versus|90}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Nilaeaeque rapit relligionis opus. ''Aspera'' cesserunt, redeunt ''Ferrata'': sed ambo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sub duro blandum nomine pondus habent. ''Aspera'' sic nunquam, sic nunquam ''Ferrea ''Virgo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Este solet, votis semper amica meis; {{Versus|95}}Quid tamen haec memoro? ''Loiolae'' plura ministras, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae post in natos dividit ille suos. Testis eris<ref>P. Martinus Guttierez Hispanus coactam sub toga B. Virginis Societatem universam conspicit.</ref>, Guttiere, cui testata Mariae &nbsp; &nbsp; &nbsp; Foedera Virgineus prodere jussit Amor, Forsitan orabas primo calefactus Eoo {{Versus|100}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Inque tuis oculis Virginis ara fuit. Da veniam, Mater, votis traducimus, inquis: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Quae tibi cura mei, discere gestit Amor. Integra fovisti maternas castra sub ulnas; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nunquid et exiguae cura Cohortis erit: {{Versus|105}}Dixerat haec: subitoque in lumina Diva refulsit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Virgineum laxo pectus operta sinu. Et prior: ecquid adhuc dubitas, Guttiere? vereri &nbsp; &nbsp; &nbsp; Desiste, ''Loiolae'' castra fovemus, ait, Nec mora: laxa togae subter confinia, totus {{Versus|110}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Loiolidae'' populus Virginis hospes erat. Hac mihi sub palla quae non fiducia crescit, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Et rapit obstrictas ad pia bella manus? Vincimus hinc, Mater: nudoque<ref>Berchmannus rosario B. Virginis collo imposito cubare et dormire solitus.</ref> rosaria collo &nbsp; &nbsp; &nbsp; Erudiunt somnos in mea lucra meos. {{Versus|115}}Si quis (ut in somno) furvus surrepserit hostis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Turbidaque ignavis sensibus arma movet. Protinus appositi pavefactus imagine serti &nbsp; &nbsp; &nbsp; Diffugit obscuri noctis in antra fuga. Quid moror hic, Virgo! tuus o! Berchmannus ad Indos {{Versus|120}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Gestit et extremos orbis adire Sinas. Quique nigris Brasilus Phoebea lampade membris, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Horret, et humanam dicitur esse dapem, Proruet huc velox, motique citatior aura: &nbsp; &nbsp; &nbsp; Nil hunc barbaries, nil fera tela movent. {{Versus|125}}Candida Virgineis agitabit praelia signis, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Candidus et nivea te duce victor erit. Quin et te ''Puram'' cum toto edixerit orbe, &nbsp; &nbsp; &nbsp; Impressis figet<ref>Votum emittit, primum librum (si edere contingat) de Immaculata Virginis Conceptione scribendi.</ref> casta trophaea typis. Interea dum crescit adhuc, et fingitur aetas, {{Versus|130}}&nbsp; &nbsp; &nbsp; Pendeat ad postes ista tabella tuos: Berchmannus ''puros'' Divae ''tutabitur ortus: '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Sic amat et scripto testificante vovet. '' ''Tu quoque fac, mea Diva, nigro quam carus amictu, '' &nbsp; &nbsp; &nbsp; ''Tam tibi sit niveo pectore carus amans. '' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> ==Epistola VIII. <br>Societas JESU filiis suis anno suo saeculari.== ''Argumentum'' ''Cum hactenus hoc Tertio Epistolarum Libro nonnulla tractaverim, quae ad Societatem pertinebant: placuit hic quasi corollarii in modum, ejusdem Societatis, quam per prosopopoeiam hic inducimus,Epistolam addere. Scribit autem illa ad ''Suos'', qui in acie, et campo (ut ita loquar) caeteris ad caelestes palmas admissis, adhuc decertant. Et vero consentaneum visum est, quando annum Saecularem fundata ab ''Ignatio Societatis'' agimus: praeclara facinora commemorare quae Majores nostri ad Dei gloriam, salutemque animarum patraverunt. Quod ipsum hac Epistola attingere studui; ''Societatem'' ipsam ''Suis'' scribentem inducendo, eisque Majorum exempla ad virtutum veluti imaginem quandam exhibendo, acrius stimuletur, accendaturque ad imitandum. Porro neque inter scribendum rationes alias omisimus, quibus momenti aliquid inesse videri poterat ad suasionem: tametsi ad animatos suapte ''Socios'' sermo sit; neque enim vetitum, quod vulgato proverbio dicimus. ''Currentibus addere calcar. SYMBOLUM. <poem> [[Fasciculus:SI filiis symbolum.jpg|500px]] Palma arbor et phoenix avis saecula patiuntur: nihilo secius ''Societas'' centum jam annos adulta, et florens. Quippe ut Palma adversorum pondere pressa, at non oppressa: et supra Phoenicis annos senectam ignorat, nedum exuit. Quam ergo jure, faventibus caelo, terraque, ejusdem postibus affixeris! </poem> <hr> ''A Saeculo et usque in Saeculum. '' <hr> <poem> Illa ego transmissis coelo notissima turmis, ''Loiolae'' proles, ''Loiolidumque'' parens Pauca ''Meis'' scribo, quos Magni castra Tonantis, Exercent, et adhuc infimus orbis habet. {{Versus|5}}Scribendi aeque causa levis: centesima messus Exiit, et nivibus cana cucurrit hyems: Ex quo Romani sacras ad Praesulis<ref>Pauli Tertii Pontificis Maximi, anno 1540 DD. Consimae et Damiano sacris feriis, 27. Septembis. <small>''(locus notae certus in editione perditus est.)''</small></ref> arces, ''Loiolidas'' coepi Mater habere viros. Est aliquid, Phoenix toto cum vivida saeclo, {{Versus|10}}Instruit aggestos in sua busta crocos. Est aliquid palmae, centum crevisse per annos Totque hyemes nitidi sustinuisse coma. Talis ego: talem chari spectate Nepotes, ''Loiolidae'' peperit quos mihi fortis Amor. {{Versus|15}}Noscimur? an quoniam mihi littera fulgurat auro, Nescitur praesens unde movetur opus? Illa ego fum, Magni qui Nomine dicor Jesu Semper in hostiles fortis itura globos, Forsan at hic aliquis motus novitate requirat, {{Versus|20}}Cur mea sit rutili scripta tabella nota, Laetitia prodendus amor, victoria luce: Non facit ad palmas littera nigra meas. Sic quoque ''Loiolides''<ref>Solebat Ignatius Sanctorum res gestas vario picturae genere, et quam clarissimis litteris in codicem referre. ''Maffeius lib. 1. c. 3.</ref> rutilo pinxisse colore Fertur, caelitibus quod bene cessit opus. {{Versus|25}}Inspice quae scribo, proles mea, disce parentem: Materies oculos exigit illa tuos. Mons fuit, Empyreo similem prope dixeris: illi Diffusum toto vertice lumen erat Huc ego, centenus vixdum diluxerat annus, {{Versus|30}}Rapta fui, Natos intuitura meos, Scilitet exceptam passa me sustulit ala Peniger, et Jesu nomine pictus Amor. O! ibi quid vidi! fas sit mihi visa referre, Nec pigeat scriptis quaeque norare meis. {{Versus|35}}Montis in ascensu, primique ad limina clivi, Qua structus rutila fronte micabat apex. Aliger occurrit vultuque, habituque decorus, Atque prior: Genitrix Optima, vivis? ait. Bis tibi lustra decem partu fluxere secundo, {{Versus|40}}Nec tamen hinc ulli facta videris anus. Non tibi dens putris, non foedo pupula fluxu? Infecit castas non tibi ruga genas. Junge manum, et quantis caelum depinxeris astris, Quaeque illi dederis sidera, visa dabo. {{Versus|45}}Dixerat haec, junxique manum, rapidoque volatu Constitimus claras protinus ante fores. Aurea gemmati prostabant limina valuis, Ostiaque appicto splendidiora Deo<ref>Nomine ''Jesu'' quod Societatis Symbolum, atque insigne est.</ref>. Protinus agnovi, tacitoque in pectore dixi; {{Versus|50}}''Loiolidae'' populum continet iste locus. Mox mihi diducto patuerunt atria poste, Atria conspectus detinuere meos. Et stupor invasit: nec sic tamen ille nocebat, Quin fierent oculis pervia quaeque meis. {{Versus|55}}Scilicet haec aderant Natorum longa meorum Agmina, perque gradus stantia cuncta suos. Parte loci summi claros ''Loiola'' per ignes, Ut bello, palma sic quoque primus erat. Pone pares cura, quos vidit Roma quaternos<ref>Quatuor Praepofiti Generales, qui S. Ignatium in admintstranda Societate exceperunt, videlicet, Jacobus Lainius et Franciscus Borgia, Everordus Mercurianus, Claudius Aquaviva.</ref> {{Versus|60}}Flectere solliciti publica lora manu. Stabat et hic, sed parva cohors, quos Insula cinxit<ref>Societas enim voto se obstringit non admittendi honores, aut praelaturam Ecclesiasticam, nisi summi Pontificis imperio: quo pacto creati Cardinales Toletus et Bellarminus, et Patriarchae Aethiopiae Andreas Ovideo et Joannes Nugnes Barretus, aliique pauci Episcopi.</ref>, Abstulerantque meo maxima jussa sinu, Caeteraque Imperiis gens didita neve lateret, Tradabant docta jusque, piumque manu. {{Versus|65}}Parte alia domitis stabat ''Xaverius'' Indis, Primaque Japonicae faxque, salusque plagae. Plurimus hunc populus circumque minutula turba<ref>Infantes innumeri, quos sacro baptismate alluit, caeloque transmisit.</ref> Constiterat, sacris lota recenter aquis. Candidulae vestes illis, meliorque parentum {{Versus|70}}Sanguine formoso lacteus ore color. ''Riccius''<ref>Matthaeus Ricci Italus, primus Sociorum in regnum Sinense penetrat.</ref> hic etiam, Sinas qui primus in oras Venit, et a Batavis ''Barzius''<ref>Caspar Barzaeus Hollandus, mira in Indiis operatur.</ref> ortus aquis. Vidimus et claros ''Anchietae''<ref>Joseph Anchieta Brasiliae Apostolus, et sui temporis Thaumaturgus: cui aliquando aves marinae advolarunt eum a solis arboribus obtensis alis defensurae.</ref> ad lumina vultus, Cui quondam aequoreas vela dedistis aves. {{Versus|75}}Quid reliquos memorem, perstringere crimina doctos, Faustaque pacificis bella movere tubis? Hic ''Strada''<ref>Franciscus Strada Hispanus.</ref>, ''Barradas''<ref>Sebasitianus Barradius Lusitanus.</ref>, facundi ''Palmius''<ref>Benedictus Palmius Italus.</ref> oris, ''Augerio''<ref>Edmundus Augerius, et</ref> comes hac parte ''Cotonus''<ref>Petrus Cotonus Galli, eximiique divini Verbi praecones.</ref> erat, Hic etiam, quondam qui Nomine<ref>Itemque Petrus Canisius Belga Noviomagensis Germaniae Apostolus.</ref> notus, et ore {{Versus|80}}Dicitur impuros perdomuisse canes. Inde per et sedes, qua se aurea pulpita tollunt, Vicimus aggestis lucida castra libris. ''Suarius''<ref>Franciscus Suarez Lusitanus.</ref> hic aderat, sed et hic quoque 17 ''Lessius''<ref>Leonardus Lessius Belga, insignes Theologi.</ref>: et tu Ausus es immunda qui sacer ire via<ref>Thomas Sanchez, vitae Sanctitate et Castimonia clarus, qui de Sacramento Matrimonii ingentem librum composuit.</ref>. {{Versus|85}}''Pazius''<ref>Jacobus Alvarez de Paz, Theodidactus a B. Virg. Latinae linguae usum accipit, et libros scribens in ecstasim rapitur.</ref> oratas clarus quoque nomine Divae, Aptabat Latios ad sua scripta modos. Caetera quid referam? longum est memorare quot illic Spectandos dederint aurea castra duces. Interea medio qua se locus explicat ignes {{Versus|90}}In liquidas circum visus abire faces: Prostabant rutili Heroes, queis purpura testis, Cingebatque sacras laurea vitra comas. Ante alios isthic ''Antonius''<ref>Antonius Criminalis, domo Parmensis, ad cujus nomen fit allusio, primus Sociorum Martyrium subit.</ref> emicat: illi Heu! male quam nomen criminis horror erat. {{Versus|95}}Pone enses, fractaeque rotae, palique jacebunt, Lignaque in arsuros non reditura rogos. Vidimus affusam deno quater ordine turmam<ref>Ignatius Azebedius dum in Brasiliam navigat, cum 40. Sociis, ab Haeretico Pirata capiuntur, et in odium fidei occiduntur.</ref>, Quae fuso aequoreas sanguine tinxit aquas, Vidimus ''Henricum''<ref>Ηenricus Garnettus, dum ab Haereticis in Anglia suspendio intermittitur: spica sanguine ejus conspersa, Martyris vultum prodigiose exhibit.</ref> pictoque in sanguine vultus, {{Versus|100}}Quos orbi quondam spica Britanna tulit. Plurimus hic etiam Japon<ref>Plurimi Martyres in Japonia e Societate, uti Carolus Spinola Italus et alii, lento igne adusti. Nonnulli violenta aqua infusion novo tormento excruciati.</ref>, seu clarior igni, Fortior aut pota saepe superstes aqua. Has ego dum coram lucentes conspicor umbras, Visaque ''Mastrilli''<ref>Franciscus Mastrillus Neapoli 3. Jan. 1634. a S. Xaverio prodigiose sanatus, invitatusque ad conversionem Gentilium, Nangasachi in Japonia pro fide occiditur 1637.</ref> Martyris umbra fuit, {{Versus|105}}Scilicet a collo restis pendebat Imago<ref>lmago, ad S. Xaverii, qua apparuerat, speciem depicta, multis terra marique prodigiis inclaruit: Uti hoc anno saeculari Societatis 1640. Atrebati, in Philippo Penantio Adolescente, qui atrocibus morbis agitatus, eadem imagine sanitatem recuperavit. Quod P. Pennoquius lib. 3. Eleg. Anni Saecularis Societatis Jesu, quinque Elegiis eleganter expressit.</ref>, Saepius extremis facta medela malis Quid? quod et his fulgent argentea lilia turmis. Quae properus casto pollice legit Amor, Hic ''Kostka Gonzagae'' comes, flos additus albet, {{Versus|110}}Quique ''Brabantino'' prodiit alter agro<ref>Joannes Berchmannus Belga Romam missus, ubi sanctissime obiit anno aetatis 22 Christi 1621.</ref>. Plurima praetereo: vos facto insistite calli, Si patrum virtus, si pia facta movent. Neu frustra moneam: locus est quoque plurimus illis: Elige, quo demum quisque manere velis. {{Versus|115}}Audior? an contra studiis frigentibus, edat Dissimilis proavo facta pudenda nepos? Fallimur o! certum est, sensu peccavimus isto: ''Loiolides'' nullus degener esse potest. Utque fit hoc verum: tabulae servatur imago, {{Versus|120}}Est ubi promissi littera scripta memor. Scripsisti, certum est: hoc saltem parce negare? Loiolidae ''proles, tu mihi mater eris.'' Quin etiam (memini) dixisti saepe: ''videbit ''(Hoc voveo) ignavum me quoque nulla dies.'' {{Versus|125}}''Per probra detur iter: probris ientabimus ire:'' ''Materies pugnae convenit illa meae.'' ''Cur (rogo) sacratos dum Jesu sector amores,'' ''Illius renuam signa, probrumque sequi?'' Hoc, quisquis Meus es, vovisti: cur modo solvit {{Versus|130}}Te metus, aut repens in tua facta pudor. Eia age, pone metum: duce quo nova proelia captas. Is tecum innumeri militis instar erit. Huc igitur properate mei, gens aemula, Nati: Nec mea mobilibus tradite verba Notis. {{Versus|135}}Paucis multa fero: montes vitate propinquos: Ist locus crebro fulminis igne tonat. Tutius est imas gressu percurrere valles: Aureus hoc vobis calle praeivit Amor. Si tamen et formam fors expediatis? et unde, {{Versus|140}}Quove modo coeptum conficiatis iter ''Loiolides'' vobis, ne quid peccetis eundo, ''Xaverius'' vobis saepe legendus erit. Ite igitur, totoque alacres excurrite mundo: Sic bene vos ''Jesus Divaque'' semper ament. {{Versus|145}}Sic bene conceptis crescant incendia flammis, Perque male affusas non minuantur aquas<ref>B. Franciscus Borgia dicere solitus erat, Societatem tamdiu florentem fore, quamdiu obtrectatorum calumniis impeteretur.</ref>. Interea saeclo primum, labente, secundi Dux etiam vobis ''Mutius''<ref>''(Videtur haec nota in editione perdita esse.)''</ref> alter eat. Ille novos cunctis feliciter inchoet annos, {{Versus|150}}Impicat, et ferus quae canat acta, nepos. Cumque sibi tarde venientibus ordine fatis, Supremum emoriens clanxerit albus olor: Addemus tumulo: ''Rexit feliciter omnes,'' ''Nec me, quamquam auctam prole, reliquit anum.'' </poem> ===Notae=== <small><references /></small> F I N I S qzgtbbi6of5t6pqhxuldophtcnr0unb 104 79981 286631 258036 2026-11-05T14:54:14Z Sjgallagher2 29663 /* Bis lecta */ 286631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Sjgallagher2" />{{Rh||{{sc|''Epistola Dedicatoria.''}}|}}</noinclude>L{{Graeca|ει}}turgiam, cum per ''Levitas'', qui sub sacrificiis Messiam docebant, tum per ''Cantores'', qui viva et instrumentali cantione eundem Christum celebrabant. In Novo Testamento exstat Apostoli ex tot Psalmis petita, ad L{{Graeca|ει}}turgiæ {{Graeca|διδασκαλίαν καὶ νουθεσίαν}} exhortatio, ''Eph. 5. Coloss. 3.'' In primitiva Ecclesia post Apostolorum tempora observatione L{{Graeca|ει}}turgiæ æmula exarserunt Christiani Imperatores, Reges, Episcopi, Patres, Doctoresque Ecclesiarum. L{{Graeca|ει}}turgiæ cultu nomen obtinuerunt immortale ''Theodosius'', ''Constantinus'', ''Pipinus'', ''Carolus Magnus'', ''Ludovicus'' etc. qui L{{Graeca|ει}}turgiis in honorem Maiestatis divinæ vacantes, sese choris psallentium iunxerunt cum devotione intima. Ex quibus {{sc|Constantinus}} ille {{sc|Magnus}} pie et graviter pronunciabat, ad se spectare curam cum Religionis, tum {{Errata|Religionis|Regionis|Pagina:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu/538}}, cum Regni, tum Ecclesiæ: cuius non intra eam, ut Sacerdotes, sed extra eam a Deo constitutus esset Episcopus: {{sc|Ludovicus iii}}. Dux Bavariæ dicere solitus est: ''Malo in templo concinere, quam precularum murmure, quas nullus Superum, ne Ego quidem {{Errata|intelligo.|intelligo,|Pagina:PRAETORIUS,_Michael_-_Syntagma_musicum_1.djvu/538}} Divum aures obtundere, et Deum ad iracundiam invitare.'' (''H. Henningus'' in Geneal.) Quo nomine laudem meriti sunt insignem ''Flacianus'', ''Diodorus'', ''Damasus'', ''Ambrosius'', ''Gregorius'', ''Vitalianus'' aliique plures; quorum pietas in L{{Graeca|ει}}turgiæ cantu instituendo et confirmando, cum ex præfationibus meæ L{{Graeca|ει}}turgodiæ (nimirum Missodiæ, Hymnodiæ, Megalynodiæ et Eulogodiæ) tum ex Syntagmatis Musici Ecclesiastica hac parte passim et sparsim occurret cognoscenda,<noinclude>{{smallrefs|group="errata"}}</noinclude> 9eascwr9iwnim6dm1mg34avsqhoqas6 2 86137 286628 286625 2026-11-05T14:38:53Z Sjgallagher2 29663 286628 wikitext text/x-wiki Salve, my name is Sam, I'm a history of science and mathematics enthusiast who translates and annotates Latin and French, mostly from Early Modern sources. I have a website at [https://histomathsci.blogspot.com/ histomathsci.blogspot.com]. '''Projects started:''' * Sacrobosco, [[De Sphaera Mundi]] - Complete * Gauss, [[Theoria interpolationis methodo nova tractata]] - Complete * Cotes, [[Logometria]] - Complete (but other parts of the Harmonia Mensurarum are still incomplete) * Leibniz, [[Historia inventionis phosphori]] - Complete * Leibniz, [[Annotatio de quibusdam Ludis|Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaeque Scachici & Latrundulorum, & novo genere Ludi Navalis]] - Complete * Leibniz, Annotatio de quibusdam Ludis, [https://en.wikisource.org/wiki/Translation:Remarks_on_Certain_Games English translation] - Complete * Leibniz, [[Quod Ens Perfectissimum existit]] (1676) - Short essay; critical notes excluded * Leibniz, Quod Ens Perfectissimum existit, [https://en.wikisource.org/wiki/Translation:That_a_Most_Perfect_Being_Exists English translation] - Complete * Vieta, [[Liber:Francisci_Vietae_in_artem_analyticem_isagoge.pdf]] - Complete * Schott, [[Cursus Mathematicus]] - Large, already transcribed by Camena project, slowly adding those pages and formatting them * Edwardes, [[De Indiciis Praecognitionibus]], adapted from the facsimile reproduction included in the Project Gutenberg [https://www.gutenberg.org/cache/epub/59357/pg59357-images.html Introduction to Anatomy], expanded abbreviations and formatted '''Projects of Interest:''' * Praetorius, [[Syntagma_musicum/Tomus_primus|Syntagma musicum I]] - Second reading * More, [[Utopia]], [[Liber:Utopia,_More,_1518.djvu]] * Descartes, [[Principia philosophiae]] - Needs a scan * Descartes, [[Meditationes de prima philosophia]], [[Liber:Cartesius_-_Meditationes_de_prima_philosophia.djvu]] * Created proofread version of [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio]] and [[In Verrem/Actio I]] based on this [[Liber:M._Tulli_Ciceronis_Orationes-_Divinatio_in_Q._Caecilium._In_C._Verrem_(IA_abr4565.0001.001.umich.edu).pdf|1916 version]] '''Wish List:''' * Gilbert, De Magnete ([https://archive.org/details/GuilielmiGilber00Gilb/mode/2up scan example]). Significant for the history of science and electromagnetism, English text available on en.wikisource. * Niccolo Cabeo, Philosophia Magnetica ([https://www.google.com/books/edition/Philosophia_magnetica_in_qua_magnetis_na/xbUgm6wKklkC scan example]). Follow-up work to Gilbert, expands on his ideas. 3uv15iy6lt4s1eh4yr0vv6fj9sqolf1 286630 286628 2026-11-05T14:43:52Z Sjgallagher2 29663 286630 wikitext text/x-wiki Salve, my name is Sam, I'm a history of science and mathematics enthusiast who translates and annotates Latin and French, mostly from Early Modern sources. I have a website at [https://histomathsci.blogspot.com/ histomathsci.blogspot.com]. '''Projects started:''' * Sacrobosco, [[De Sphaera Mundi]] - Complete * Gauss, [[Theoria interpolationis methodo nova tractata]] - Complete * Cotes, [[Logometria]] - Complete (but other parts of the Harmonia Mensurarum are still incomplete) * Leibniz, [[Historia inventionis phosphori]] - Complete * Leibniz, [[Annotatio de quibusdam Ludis|Annotatio de quibusdam Ludis; inprimis de Ludo quodam Sinico, differentiaeque Scachici & Latrundulorum, & novo genere Ludi Navalis]] - Complete * Leibniz, Annotatio de quibusdam Ludis, [https://en.wikisource.org/wiki/Translation:Remarks_on_Certain_Games English translation] - Complete * Leibniz, [[Quod Ens Perfectissimum existit]] (1676) - Short essay; critical notes excluded * Leibniz, Quod Ens Perfectissimum existit, [https://en.wikisource.org/wiki/Translation:That_a_Most_Perfect_Being_Exists English translation] - Complete * Vieta, [[Liber:Francisci_Vietae_in_artem_analyticem_isagoge.pdf]] - Complete * Schott, [[Cursus Mathematicus]] - Large, already transcribed by Camena project, slowly adding those pages and formatting them * Edwardes, [[De Indiciis Praecognitionibus]], adapted from the facsimile reproduction included in the Project Gutenberg [https://www.gutenberg.org/cache/epub/59357/pg59357-images.html Introduction to Anatomy], expanded abbreviations and formatted '''Projects of Interest:''' * Praetorius, [[Syntagma_musicum/Tomus_primus|Syntagma musicum I]] - Second reading * More, [[Utopia]], [[Liber:Utopia,_More,_1518.djvu]] * Descartes, [[Principia philosophiae]] - Needs a scan * Descartes, [[Meditationes de prima philosophia]], [[Liber:Cartesius_-_Meditationes_de_prima_philosophia.djvu]] * Created proofread version of [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio]] and [[In Verrem/Actio I]] based on this [[Liber:M._Tulli_Ciceronis_Orationes-_Divinatio_in_Q._Caecilium._In_C._Verrem_(IA_abr4565.0001.001.umich.edu).pdf|1916 version]] '''Wish List:''' * Gilbert, De Magnete ([https://archive.org/details/GuilielmiGilber00Gilb/mode/2up scan example]). Significant for the history of science and electromagnetism, English text available on en.wikisource. * Niccolo Cabeo, Philosophia Magnetica ([https://www.google.com/books/edition/Philosophia_magnetica_in_qua_magnetis_na/xbUgm6wKklkC scan example]). Follow-up work to Gilbert, expands on his ideas. * Libavius, Alchymia (1506, [https://archive.org/details/BIUSante_00180 scan 1], [https://www.google.com/books/edition/Alchimia_recognita_emendata_et_aucta/HNI-AAAAcAAJ scan 2], [https://www.google.com/books/edition/Alchymia_Andre%C3%A6_Libavii_recognita_emend/pWGdskRWabgC scan 3]) or Alchemia (1597) ([https://archive.org/details/BIUSante_pharma_res011314x01/page/n5/mode/2up scan 1], [https://archive.org/details/BIUSante_pharma_res011314x02 scan 2]) jhyrd192lelisbjp2vdep30a6j8i1fj 104 86817 286632 283628 2026-11-05T19:25:30Z Saumache 27923 /* Emendata */ 286632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|390|PRISCIANI INST.}}</noinclude>et sciendum, quod in activis etiam et passivis verbis multa absolute sine coniunctione casus alicuius solent proferri, ut si dicam ‘deo volente sanus sum et animo et corpore, nam et sapio bene et video et audio acute’; quamvis enim nullum casum his adiunxi, plenam tamen sententiam demonstravi. hoc etiam in passivis, si dicam ‘perturbor’ et ‘angor’ et ‘findor’ et ‘rumpor’, et non addam a quo. Sunt quaedam in o terminantia, quae, cum sint activa, pro passivis quoque solent poni, ut ‘lavo’, ‘tondeo’, ‘duro’, ‘calceo’ pro ‘lavor’ et ‘tondeor’ et ‘duror’ et ‘calceor’. sed haec magis per ellipsin consuetudo proferre tradidit. quod poetae quoque solent facere, ut: {{wl|Q1398|{{spatium||Virgilius}}}} in {{spatium||III {{wl|Q674439|georgicon}}}}:<poem>{{gap|18em}}{{spatium||incanaque menta {{gap|4em}}Cinyphii tondent hirc}}i<ref>[[Georgicon (Greenough)/Liber III#310|Georgicon 3.311–312]]</ref></poem>pro ‘tondentur’. idem in {{spatium||I}}I {{wl|60220|{{spatium||Aeneido}}s}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Accingunt omnes operi pedibusque rotarum {{gap|4em}}Subiciunt lapsu}}s,<ref>[[Aeneis/Liber II#5|Aeneis 2.235–236]]</ref></poem>pro ‘accinguntur’ vel ‘accingunt se’. idem in {{spatium||I}}I:<poem>{{gap|17em}}{{spatium||et a nox humida caelo {{gap|4em}}Praecipita}}t,<ref>[[Aeneis/Liber II#5|Aeneis 2.8–9]]</ref></poem>pro ‘praecipitatur’ vel ‘praecipitat se’. {{l|24}}Sunt quaedam, quae, cum sint passiva, sine dubio tamen inveniuntur ab auctoribus pro activis: prolata, ut {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}}:<poem>{{gap|14em}}{{spatium||bellantur Amazones armi}}s,<ref>[[Aeneis/Liber XI#660|Aeneis 11.660]]</ref></poem>pro ‘bellant’. idem in {{spatium||II {{wl|Q674439|georgicon}}}}:<poem>{{gap|4em}}{{spatium||Hoc pinguem et placitam Paci nutritor oliva}}m,<ref>[[Georgicon (Greenough)/Liber II#425|Georgicon 2.425]]</ref></poem>pro ‘nutrito’. vetustissimi autem multa sic protulerunt confusa {{pt|termina}}<noinclude></noinclude> t6vjc3jwc9iez25u9rl69pk7dni4jh7 104 87009 286654 284107 2026-11-05T22:17:00Z Miguel angel cuno llutari 33115 286654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) * 3.-Λεκτέον τοίνυν πρώτον, τίνας οὐ δεῖ χειροτονεῖσθαι. [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] § 4.-᾿Απελευθερικοῖς ὀρφανοῖς εὐγενεῖς οὐ δώσουσιν οἱ ἄρχοντες ἐπιτρόπους ἡ κουράτορας, πλὴν εἰ μὴ παντελής (2) ἀπορία κατὰ τὸν τόπον ἀπελευθέρων ἐστίν· ἀπελευθερικοῖς γὰρ ἀπελευθέρους μόνους δεῖν δίδοσθαι τοὺς ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ὄντας, θείου Μάρκου δρατίων κελεύει. Ἐὰν δὲ δοθῆ, ὁ θειότατος Σεβῆρος τῶν ἀρηλίκων προνοούμενος, ὑπεύθυνον αὐτὸν εἶναι τῇ ἐπιτροπῇ, ἐὰν μὴ ἐμπροθέ σμως δικαιολογήσηται (3), ἀντέγραψεν. [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; li- bertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] § 5.--Οὐκ ἐξεστιν κουρατορεύειν μνηστῆρα μνηστῆς, ὡς ἡ σύγ κλητος λέγει· χειροτονηθεὶς δὲ ὁ τοιοῦτος ἀπολυθησεται. [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-'Αφίενται ἐπι- τροπῆςκαὶ κουρατορίαςκαὶ οἱ ἑβδομήκοντα ἔτη πεπληρωκότες· ὑπερβεβηκέναι δὲ δεῖ (4) τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ἐν ὦ χειροτονεῖται , ἢ ἐν ᾧ τῆ κληρονομία προςέρχεταί τις, ἢ ἐν ᾧ ἡ αίρεσις, ἡ τὴ διαθήκη προσγραφεῖσα πεπλήρωται, οὐκ ἐντὸς τῶν son nombrados, ó en que adió uno la herencia, ó χρόνων τῆς παραιτήσεως . [Excusantur a tutela et curatoria, qui septua- ginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, non intra (5) tempora excusationis .] § 1.-Ἡ δὲ ἡλικία δείκνυται ἡ ἐκ παιδογραφιῶν, ἢ ἐξ ἑτέρων ἀποδείξεων νομίμων. [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] § 2.–᾿Αφίησιν ἐπιτροπῆς καὶ κουρατορίας καὶ πολυπαιδία. (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et libero- rum multitudo. ] § 3. --Νομίμους δὲ παῖδας εἶναι δεῖ πάντας, κἂν μὴ ὦσιν ἐν ἐξουσία . [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] § 4.-Δεῖ δὲ εἶναι (6) τοὺς παῖδας, ὅτε οἱ πατέρες δίδονται ἐπίτροποι· οἱ γὰρ πρὶν τελευτήσαντες οὐ συναριθμοῦνται, οὔτε πάλιν βλάπτουσιν οἱ μετὰ τοῦτο ἀποθανόντες· καὶ ταῦτά φησι διάταξις τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui § 3. Mas los hijos deben ser todos legitimos, aunque no esten bajo la potestad. posteamoriuntur; et hoc ita inquit Constitutio Divi Severi.] § 5.-Τοῦτο δὲ δοκεῖ μὲν εἰρῆσθαι περὶ τοῦ κατὰ διαθήκας δοθέντος ἐπιτρόπου· ἁρμόζοι δὲ ἂν καὶ ἐπὶ παντὸς ἑτέρου. [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] § 6.-Ὁ δὲ ἐν τῇ γαστρὶ ὧν, εἰ καὶ ἐν πολλοῖς μέρεσιν τοῦ νόμου συγκρίνεται τοῖςἤδη γεγενημένοις, ὅμως οὔτε ἐν τῇ παρούση ζητήσει, οὔτε ἐν ταῖς λοιπαῖς πολιτικαῖς λειτουργίαις συναίρεται τῷ πατρί· καὶ τοῦτο εἴρηται διατάξει τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multis partibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/> (2) παντελῶς , Hervag . la (1) ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, học desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, en vez de ut dicendorum-praebeamus, Ant. Agust.-N. del Tr. ( 3) Taur.según corrección del códice Fl.; δικαιολογήσεται , escritura original, Br. (4) χρή, Hervag. (5) infra, Hal. ( 6) ζῶντας , inserta Hervag.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 30hexh2x8wr45q6r4ulk77ljxe3swsz 286655 286654 2026-11-05T22:23:50Z Miguel angel cuno llutari 33115 286655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) * 3.-Λεκτέον τοίνυν πρώτον, τίνας οὐ δεῖ χειροτονεῖσθαι. [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] § 4.-᾿Απελευθερικοῖς ὀρφανοῖς εὐγενεῖς οὐ δώσουσιν οἱ ἄρχοντες ἐπιτρόπους ἡ κουράτορας, πλὴν εἰ μὴ παντελής (2) ἀπορία κατὰ τὸν τόπον ἀπελευθέρων ἐστίν· ἀπελευθερικοῖς γὰρ ἀπελευθέρους μόνους δεῖν δίδοσθαι τοὺς ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ὄντας, θείου Μάρκου δρατίων κελεύει. Ἐὰν δὲ δοθῆ, ὁ θειότατος Σεβῆρος τῶν ἀρηλίκων προνοούμενος, ὑπεύθυνον αὐτὸν εἶναι τῇ ἐπιτροπῇ, ἐὰν μὴ ἐμπροθέ σμως δικαιολογήσηται (3), ἀντέγραψεν. [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; li- bertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] § 5.--Οὐκ ἐξεστιν κουρατορεύειν μνηστῆρα μνηστῆς, ὡς ἡ σύγ κλητος λέγει· χειροτονηθεὶς δὲ ὁ τοιοῦτος ἀπολυθησεται. [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-'Αφίενται ἐπι- τροπῆςκαὶ κουρατορίαςκαὶ οἱ ἑβδομήκοντα ἔτη πεπληρωκότες· ὑπερβεβηκέναι δὲ δεῖ (4) τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ἐν ὦ χειροτονεῖται , ἢ ἐν ᾧ τῆ κληρονομία προςέρχεταί τις, ἢ ἐν ᾧ ἡ αίρεσις, ἡ τὴ διαθήκη προσγραφεῖσα πεπλήρωται, οὐκ ἐντὸς τῶν son nombrados, ó en que adió uno la herencia, ó χρόνων τῆς παραιτήσεως . [Excusantur a tutela et curatoria, qui septua- ginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, non intra (5) tempora excusationis .] § 1.-Ἡ δὲ ἡλικία δείκνυται ἡ ἐκ παιδογραφιῶν, ἢ ἐξ ἑτέρων ἀποδείξεων νομίμων. [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] § 2.–᾿Αφίησιν ἐπιτροπῆς καὶ κουρατορίας καὶ πολυπαιδία. (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et libero- rum multitudo. ] § 3. --Νομίμους δὲ παῖδας εἶναι δεῖ πάντας, κἂν μὴ ὦσιν ἐν ἐξουσία . [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] § 4.-Δεῖ δὲ εἶναι (6) τοὺς παῖδας, ὅτε οἱ πατέρες δίδονται ἐπίτροποι· οἱ γὰρ πρὶν τελευτήσαντες οὐ συναριθμοῦνται, οὔτε πάλιν βλάπτουσιν οἱ μετὰ τοῦτο ἀποθανόντες· καὶ ταῦτά φησι διάταξις τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui § 3. Mas los hijos deben ser todos legitimos, aunque no esten bajo la potestad. posteamoriuntur; et hoc ita inquit Constitutio Divi Severi.] § 5.-Τοῦτο δὲ δοκεῖ μὲν εἰρῆσθαι περὶ τοῦ κατὰ διαθήκας δοθέντος ἐπιτρόπου· ἁρμόζοι δὲ ἂν καὶ ἐπὶ παντὸς ἑτέρου. [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] § 6.-Ὁ δὲ ἐν τῇ γαστρὶ ὧν, εἰ καὶ ἐν πολλοῖς μέρεσιν τοῦ νόμου συγκρίνεται τοῖςἤδη γεγενημένοις, ὅμως οὔτε ἐν τῇ παρούση ζητήσει, οὔτε ἐν ταῖς λοιπαῖς πολιτικαῖς λειτουργίαις συναίρεται τῷ πατρί· καὶ τοῦτο εἴρηται διατάξει τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multis partibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 52ymo986sja24t1jqmetu789nxfjeti 286656 286655 2026-11-05T22:38:49Z Miguel angel cuno llutari 33115 286656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) * 3.-Λεκτέον τοίνυν πρώτον, τίνας οὐ δεῖ χειροτονεῖσθαι. [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] § 4.-᾿Απελευθερικοῖς ὀρφανοῖς εὐγενεῖς οὐ δώσουσιν οἱ ἄρχοντες ἐπιτρόπους ἡ κουράτορας, πλὴν εἰ μὴ παντελής (2) ἀπορία κατὰ τὸν τόπον ἀπελευθέρων ἐστίν· ἀπελευθερικοῖς γὰρ ἀπελευθέρους μόνους δεῖν δίδοσθαι τοὺς ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ὄντας, θείου Μάρκου δρατίων κελεύει. Ἐὰν δὲ δοθῆ, ὁ θειότατος Σεβῆρος τῶν ἀρηλίκων προνοούμενος, ὑπεύθυνον αὐτὸν εἶναι τῇ ἐπιτροπῇ, ἐὰν μὴ ἐμπροθέ σμως δικαιολογήσηται (3), ἀντέγραψεν. [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; li- bertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] § 5.--Οὐκ ἐξεστιν κουρατορεύειν μνηστῆρα μνηστῆς, ὡς ἡ σύγ κλητος λέγει· χειροτονηθεὶς δὲ ὁ τοιοῦτος ἀπολυθησεται. [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-'Αφίενται ἐπι- τροπῆςκαὶ κουρατορίαςκαὶ οἱ ἑβδομήκοντα ἔτη πεπληρωκότες· ὑπερβεβηκέναι δὲ δεῖ (4) τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ἐν ὦ χειροτονεῖται , ἢ ἐν ᾧ τῆ κληρονομία προςέρχεταί τις, ἢ ἐν ᾧ ἡ αίρεσις, ἡ τὴ διαθήκη προσγραφεῖσα πεπλήρωται, οὐκ ἐντὸς τῶν son nombrados, ó en que adió uno la herencia, ó χρόνων τῆς παραιτήσεως . [Excusantur a tutela et curatoria, qui septua- ginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, non intra (5) tempora excusationis .] § 1.-Ἡ δὲ ἡλικία δείκνυται ἡ ἐκ παιδογραφιῶν, ἢ ἐξ ἑτέρων ἀποδείξεων νομίμων. [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] § 2.–᾿Αφίησιν ἐπιτροπῆς καὶ κουρατορίας καὶ πολυπαιδία. (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et libero- rum multitudo. ] § 3. --Νομίμους δὲ παῖδας εἶναι δεῖ πάντας, κἂν μὴ ὦσιν ἐν ἐξουσία . [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] § 4.-Δεῖ δὲ εἶναι (6) τοὺς παῖδας, ὅτε οἱ πατέρες δίδονται ἐπίτροποι· οἱ γὰρ πρὶν τελευτήσαντες οὐ συναριθμοῦνται, οὔτε πάλιν βλάπτουσιν οἱ μετὰ τοῦτο ἀποθανόντες· καὶ ταῦτά φησι διάταξις τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui § 3. Mas los hijos deben ser todos legitimos, aunque no esten bajo la potestad. posteamoriuntur; et hoc ita inquit Constitutio Divi Severi.] § 5.-Τοῦτο δὲ δοκεῖ μὲν εἰρῆσθαι περὶ τοῦ κατὰ διαθήκας δοθέντος ἐπιτρόπου· ἁρμόζοι δὲ ἂν καὶ ἐπὶ παντὸς ἑτέρου. [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] § 6.-Ὁ δὲ ἐν τῇ γαστρὶ ὧν, εἰ καὶ ἐν πολλοῖς μέρεσιν τοῦ νόμου συγκρίνεται τοῖςἤδη γεγενημένοις, ὅμως οὔτε ἐν τῇ παρούση ζητήσει, οὔτε ἐν ταῖς λοιπαῖς πολιτικαῖς λειτουργίαις συναίρεται τῷ πατρί· καὶ τοῦτο εἴρηται διατάξει τοῦ θειοτάτου Σεβήρου. [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multis partibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref>(1) ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> kbk4b1vgmdte2enik4awuuvslxworcx 286657 286656 2026-11-05T22:40:23Z Miguel angel cuno llutari 33115 286657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; li- bertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-'Αφίενται ἐπι- son nombrados, ó en que adió uno la herencia, ó χρόνων τῆς παραιτήσεως . [Excusantur a tutela et curatoria, qui septua- ginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, non intra (5) tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et libero- rum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui § 3. Mas los hijos deben ser todos legitimos, aunque no esten bajo la potestad. [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] § 6.-Ὁ δὲ ἐν τῇ γαστρὶ ὧν, εἰ καὶ ἐν πολλοῖς μέρεσιν τοῦ [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multis partibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref>(1) ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> iag4bgcplftht9a90d0f4r3t3tlnct2 286667 286657 2026-11-06T00:25:48Z Miguel angel cuno llutari 33115 286667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; li- bertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.- son nombrados, ó en que adió uno la herencia, ó χρόνων τῆς παραιτήσεως . [Excusantur a tutela et curatoria, qui septua- ginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, non intra (5) tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et libero- rum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui § 3. Mas los hijos deben ser todos legitimos, aunque no esten bajo la potestad. [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] § 6.-Ὁ δὲ ἐν τῇ γαστρὶ ὧν, εἰ καὶ ἐν πολλοῖς μέρεσιν τοῦ [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multis partibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref>(1) ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> tmvvmw5yqkxdmyyby14wslwk8oswezx 286669 286667 2026-11-06T02:38:10Z Miguel angel cuno llutari 33115 286669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra (5) tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref>(1) ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> bemhwmt1tr993zggy7i4fmjkfp15lw8 286670 286669 2026-11-06T02:55:24Z Miguel angel cuno llutari 33115 286670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] (1) [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra (5) tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref>- <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> j6fhbezgiyim2hzbfhi3n7bfkmqu70s 286671 286670 2026-11-06T02:57:33Z Miguel angel cuno llutari 33115 286671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, tal será eximido . ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra (5) tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref>- <ref>(2) κεντελῶς, Hervag.</ref> <ref>(3) Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <ref>(4) γρῆ, Hervag.</ref> <ref>(5) ἴδρυ, Ital.</ref> <ref>(6) ζῶντας, inserta Hervag.</ref><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dsj89f700vxnzq42wnxz8lafgpuxdsg 286672 286671 2026-11-06T03:07:48Z Miguel angel cuno llutari 33115 286672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.]<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> qt0xhp70vt6dmq2x8f2si19iyxz7r26 286673 286672 2026-11-06T03:16:44Z Miguel angel cuno llutari 33115 286673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.]<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sz1jcdary8on7l65ks4nzl6tllo3clr 286674 286673 2026-11-06T03:18:26Z Miguel angel cuno llutari 33115 286674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.]<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> atlira8do3r2snktaeiiafej6x6l2q3 286675 286674 2026-11-06T03:21:35Z Miguel angel cuno llutari 33115 286675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.]<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> skqqnmx5fqyjfk1kf32sbox8yqwhhdo 286678 286675 2026-11-06T03:40:02Z Miguel angel cuno llutari 33115 286678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> [§ 1.-Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jjzni5jwsxx1eonjyg5aqo0pqrz62mq 286679 286678 2026-11-06T03:50:35Z Miguel angel cuno llutari 33115 286679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">§ 1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> oqdfgrywjony3s9ly3lhvmmxc5e9u8m 286680 286679 2026-11-06T03:52:55Z Miguel angel cuno llutari 33115 286680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> (§ 2.-Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] [§ 3.-Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] [§ 4.-Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> [§ 5. Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] [§ 6. Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> t0a9x77p8mx5fc4j235qz13sj8o7bnl 286681 286680 2026-11-06T03:57:10Z Miguel angel cuno llutari 33115 286681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 2.- Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> [§ 3. Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> [§ 4.- Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> [§ 5.-Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] <div style="text-indent: 2em;">[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] <div style="text-indent: 2em;">[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8we9z9dutgs91mfv8tc5evc3qqa10g6 286683 286681 2026-11-06T04:01:05Z Miguel angel cuno llutari 33115 286683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§4Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.—Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] 2. IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] <div style="text-indent: 2em;">[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] <div style="text-indent: 2em;">[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> pwqp0xx7gxj2gxnbid5haf5zf4p7jhn 286684 286683 2026-11-06T04:02:30Z Miguel angel cuno llutari 33115 286684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§4Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.—Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] <div style="text-indent: 2em;">'''2.''' IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] <div style="text-indent: 2em;">[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] <div style="text-indent: 2em;">[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> najgepb9k8nps962ka7apivbqohl02z 286685 286684 2026-11-06T04:03:07Z Miguel angel cuno llutari 33115 286685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><div style="text-indent: 2em;">[§2.—Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin les prestemos también utilidad, si necesitaren simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§4Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.—Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] <div style="text-indent: 2em;">'''2.''' IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] <div style="text-indent: 2em;">[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] <div style="text-indent: 2em;">[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> hbtzkgj5duyowgwp0qn2qj8p5rugzmp 286686 286685 2026-11-06T04:06:41Z Miguel angel cuno llutari 33115 286686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude><div style="text-indent: 2em;">[§2.—Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] <ref> ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] <ref> κεντελῶς, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§4Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] <ref> Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.—Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.] <div style="text-indent: 2em;">'''2.''' IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] <ref> γρῆ, Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] <ref> ἴδρυ, Ital.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ] <div style="text-indent: 2em;">[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.] <div style="text-indent: 2em;">[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui <ref> ζῶντας, inserta Hervag.</ref> <div style="text-indent: 2em;">[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.] <div style="text-indent: 2em;">[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.] <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 84tssyqvy957wujtx62vpmcq7bz0gbp 104 87010 286676 284121 2026-11-06T03:31:08Z Miguel angel cuno llutari 33115 286676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 7. Non solum autem filii remissionem tute- lae tribuuntet filiae, sed etiam nepotes ex filiis masculis nati, masculi et feminae. Auxiliantur autem tum, quando patre eorum mortuo illius lo- cum supplent avo. Quotcunque autem nepotes fue- rint ex uno filio, pro uno filio numerantur. Haec autem ex Constitutionibus, quae de liberis loquuntur, possunt colligi; nusquam enim facile est invenire, ubi de filiis loquatur Constitutio, sed de liberis; appellatio autemhaec et ad nepotes extenditur.] [§ 8.-Numerum autem liberorum determinatum Constitutionibus esse oportet unicuiquetunc, quum creatur <ref> non et si post creationem generentur, antequam iura remissionis praestentur; inserta acertadamente Hal.</ref>; nam si post creationem generantur, non auxiliantur, ut Constitutio inquit Severi et Antonini. ] [§ 9.-Amplius autem et qui habet tres tutelas, ratelas; y que esto es asi lo enseña la Constitución aut tres curatorias, aut commixtim tres curatorias et tres tutelas, et adhuc manentes, hoc est nondum excedentibus aetatem minoribus, hi excusantur (3) ad tutelam vel curatoriam vocati . Sed tamen et si curator quis fuerit non impuberis, sed furiosi, seu prodigi (4), in numerum curarum et haec computabitur curatoria; quod sic se habere docet Constitutio Severi et Antonini. Dicit autem haec et no- bilis (5) Ulpianus de tribus tutelis:] 3. ULPIANUS libro singulari de Officio Praetoris tutelaris. (6)-tria onera tutelarum dant excu- sationem. Tria autem onera sic sunt accipienda, utnon numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimoniorum separatio; et ideo qui tribus fratribus tutor datus est, qui indivisum patrimo- nium haberent, vel quibusdam tutor, quibusdam curator, unam tutelam suscepisse creditur. 4. MODESTINUS libro II. Excusationum. -- que apela de la tercera, pero que pendiente la ex(1) nonet si post creationem generentur, antequam iura remissionis praebeantur; inserta acertadamente Hal. (2) Taur. según corrección del códice Fl .; εἰς τε γὰρ τὴν, la escritura original, Br . (3) remittuntur, Hal. (4) seu prodigi, omítelas acertadamente Hal. (5) optimus. Hal. (6) Véanse los Fragmentos Vatic. §. 186. (7) Taur, según la escritura original; παραλείψη , corrección del códice Fl . , Br .<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 8j6tmydeyfmfugl710bk2xw6l7v54qq 286677 286676 2026-11-06T03:39:29Z Miguel angel cuno llutari 33115 286677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Miguel angel cuno llutari" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> [§ 7. Non solum autem filii remissionem tute- lae tribuuntet filiae, sed etiam nepotes ex filiis masculis nati, masculi et feminae. Auxiliantur autem tum, quando patre eorum mortuo illius lo- cum supplent avo. Quotcunque autem nepotes fue- rint ex uno filio, pro uno filio numerantur. Haec autem ex Constitutionibus, quae de liberis loquuntur, possunt colligi; nusquam enim facile est invenire, ubi de filiis loquatur Constitutio, sed de liberis; appellatio autemhaec et ad nepotes extenditur.] [§ 8.-Numerum autem liberorum determinatum Constitutionibus esse oportet unicuiquetunc, quum creatur <ref> non et si post creationem generentur, antequam iura remissionis praestentur; inserta acertadamente Hal.</ref>; nam si post creationem generantur, non auxiliantur, ut Constitutio inquit Severi et Antonini. ] [§ 9.-Amplius autem et qui habet tres tutelas, ratelas; y que esto es asi lo enseña la Constitución aut tres curatorias, aut commixtim tres curatorias et tres tutelas, et adhuc manentes, hoc est nondum excedentibus aetatem minoribus, hi excusantur (3) ad tutelam vel curatoriam vocati . Sed tamen et si curator quis fuerit non impuberis, sed furiosi, seu prodigi (4), in numerum curarum et haec computabitur curatoria; quod sic se habere docet Constitutio Severi et Antonini. Dicit autem haec et no- bilis (5) Ulpianus de tribus tutelis:] 3. ULPIANUS libro singulari de Officio Praetoris tutelaris. (6)-tria onera tutelarum dant excu- sationem. Tria autem onera sic sunt accipienda, utnon numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimoniorum separatio; et ideo qui tribus fratribus tutor datus est, qui indivisum patrimo- nium haberent, vel quibusdam tutor, quibusdam curator, unam tutelam suscepisse creditur. 4. MODESTINUS libro II. Excusationum. -- que apela de la tercera, pero que pendiente la ex(1) nonet si post creationem generentur, antequam iura remissionis praebeantur; inserta acertadamente Hal. (2) Taur. según corrección del códice Fl .; εἰς τε γὰρ τὴν, la escritura original, Br . (3) remittuntur, Hal. (4) seu prodigi, omítelas acertadamente Hal. (5) optimus. Hal. (6) Véanse los Fragmentos Vatic. §. 186. (7) Taur, según la escritura original; παραλείψη , corrección del códice Fl . , Br . <references/><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4hziazuhvpfud4llb4qrlrfe6espj9y 106 87558 286629 285472 2026-11-05T14:40:16Z Sjgallagher2 29663 286629 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=[[In Artem Analyticem Isagoge]] |Language=la |Volume= |Author=[[Scriptor:Franciscus Vieta|Franciscus Vieta]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |Publisher= |Address=Tours |Year=1591 |Source= |Image=6 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= |Header= |Footer= }} [[Categoria:Mathematica]] 8obzrbnflsvyurdxabv71b8cdo5bbpg 104 88000 286647 286296 2026-11-05T21:23:03Z Sjgallagher2 29663 Update anchors 286647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c| {{x-larger|M. TVLLI CICERONIS}}<br/>{{xx-larger|IN C. VERREM ACTIO PRIMA}} }} {{left sidenote|{{x-larger|1}}}}{{pn|1}}{{sc|Qvod}} erat optandum maxime, iudices, et quod unum ad invidiam vestri ordinis infamiamque iudiciorum sedandam maxime pertinebat, id non humano consilio sed prope divinitus datum atque oblatum {{tooltip|vobis|nobis G1}} summo rei publicae tempore videtur. Inveteravit enim iam opinio perniciosa rei publicae vobisque periculosa, quae {{tooltip|non modo apud nos sed apud exteras nationes|non modo apud nos sed apud exteras nationes Harl. 5428 (A. D. 1470): non modo Romae sed et (etiam Halm) apud ext. nat. Naugerius, vulg. (cf. iv §58) : non modo apud populum Romanum sed etiam ext. nat. edit. Iunt. secuti Baiter, Kayser, Mueller. Habent non modo apud ext. nat., mediis omissis, Dp et codd. praeter r et Burn. 158, in quibus est (itemque in ed. Ven. 1483) non modo apud ext. nat. sed omnium sermone fort. recte; Cl. Rev. xvii. 199}} omnium sermone percrebruit, his iudiciis quae nunc sunt pecuniosum hominem, quamvis sit nocens, neminem posse damnari. {{pn|2}}Nunc in ipso discrimine ordinis iudiciorumque vestrorum, cum sint parati qui contionibus et legibus hanc invidiam senatus inflammare conentur, reus in iudicium adductus est C. Verres, homo vita atque factis omnium iam opinione damnatus, pecuniae magnitudine sua spe et praedicatione absolutus. huic ego causae, iudices, cum summa voluntate et exspectatione populi Romani actor accessi, non ut augerem invidiam ordinis, sed ut infamiae communi succurrerem. adduxi enim hominem in quo reconciliare existimationem iudiciorum amissam, redire in gratiam cum populo Romano, satis facere exteris nationibus possetis, depeculatorem aerari,<noinclude></noinclude> o363a4bgxi7sv4ylprghlsxqgywu813 286649 286647 2026-11-05T21:46:09Z Sjgallagher2 29663 Update critical notes 286649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>{{c| {{x-larger|M. TVLLI CICERONIS}}<br/>{{xx-larger|IN C. VERREM ACTIO PRIMA}} }} {{left sidenote|{{x-larger|1}}}}{{pn|1}}{{sc|Qvod}} erat optandum maxime, iudices, et quod unum ad invidiam vestri ordinis infamiamque iudiciorum sedandam maxime pertinebat, id non humano consilio sed prope divinitus datum atque oblatum {{tooltip|vobis|nobis G1}} summo rei publicae tempore videtur. Inveteravit enim iam opinio perniciosa rei publicae vobisque periculosa, quae non modo apud nos sed apud exteras nationes<ref>non modo apud nos sed apud exteras nationes Harl. 5428 (A. D. 1470): non modo Romae sed et (etiam Halm) apud ext. nat. Naugerius, vulg. (cf. iv §58) : non modo apud populum Romanum sed etiam ext. nat. edit. Iunt. secuti Baiter, Kayser, Mueller. Habent non modo apud ext. nat., mediis omissis, Dp et codd. praeter r et Burn. 158, in quibus est (itemque in ed. Ven. 1483) non modo apud ext. nat. sed omnium sermone fort. recte; Cl. Rev. xvii. 199</ref> omnium sermone percrebruit, his iudiciis quae nunc sunt pecuniosum hominem, quamvis sit nocens, neminem posse damnari. {{pn|2}}Nunc in ipso discrimine ordinis iudiciorumque vestrorum, cum sint parati qui contionibus et legibus hanc invidiam senatus inflammare conentur, reus in iudicium adductus est C. Verres, homo vita atque factis omnium iam opinione damnatus, pecuniae magnitudine sua spe et praedicatione absolutus. huic ego causae, iudices, cum summa voluntate et exspectatione populi Romani actor accessi, non ut augerem invidiam ordinis, sed ut infamiae communi succurrerem. adduxi enim hominem in quo reconciliare existimationem iudiciorum amissam, redire in gratiam cum populo Romano, satis facere exteris nationibus possetis, depeculatorem aerari,<noinclude></noinclude> 263zse7un0jl5p56c1r7ukgdaozp7r3 104 88001 286648 286295 2026-11-05T21:25:10Z Sjgallagher2 29663 Update anchors 286648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sjgallagher2" /></noinclude>vexatorem Asiae atque Pamphyliae, praedonem {{tooltip|iuris urbani|iuris urbani πb, Asc.: iuris Dψ: urbis W. Paul (cf. De Domo, §140) An huius urbis? Cl. Rev. xvii. 200}}, labem atque perniciem provinciae Siciliae. {{pn|3}}De quo si vos severe {{tooltip|ac|atque G2Kδ}} religiose iudicaveritis, auctoritas ea quae in vobis remanere debet haerebit; sin istius ingentes divitiae iudiciorum religionem veritatemque perfregerint, ego hoc tamen adsequar, ut iudicium potius rei publicae quam aut reus iudicibus aut accusator reo defuisse videatur. {{left sidenote|{{x-larger|2}}}}Equidem ut de me confitear, iudices, cum multae mihi a C. Verre insidiae terra marique factae sint, quas partim mea diligentia devitarim, partim amicorum studio officioque reppulerim, numquam tamen neque tantum periculum mihi adire visus sum neque tanto opere pertimui ut nunc in ipso iudicio. {{pn|4}}Neque tantum me exspectatio accusationis meae concursusque tantae multitudinis, quibus ego rebus vehementissime perturbor, commovet quantum istius insidiae nefariae, quas uno tempore mihi, vobis, M'. Glabrioni, {{tooltip|populo Romano|populo r. πK: p. r. D al.: praetori δ. Fort. Glabrioni praetori, populo Romano: Cl. Rev. l. c.}}, sociis, exteris nationibus, ordini, nomini denique senatorio facere conatur; qui ita dictitat, iis esse metuendum qui quod ipsis solis satis esset surripuissent, se tantum {{tooltip|eripuisse|rapuisse bδ}} ut id multis satis esse {{tooltip|possit|possit codd.: posset coni. Muell. (Div. §55)}}; nihil esse tam sanctum quod non violari, nihil tam munitum quod non expugnari pecunia possit. {{pn|5}}Quodsi quam audax est ad conandum tam esset obscurus in agendo, fortasse aliqua in re nos aliquando fefellisset; verum hoc adhuc percommode cadit, quod cum incredibili eius audacia singularis stultitia coniuncta est; nam ut apertus in corripiendis pecuniis fuit, sic in spe corrumpendi iudici perspicua sua consilia conatusque omnibus fecit. Semel ait se in vita pertimuisse,—tum cum {{tooltip|primum|primus pδ: primo L: om. Asc. reus a me b Schol. Gronov.}} a me reus factus sit; quod, cum e provincia recens esset, invidiaque et infamia non<noinclude></noinclude> iyvnwzz1vu6z50mx73qiy6risis10q6 104 88059 286651 286449 2026-11-05T21:59:35Z Camimichi 33114 286651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Si fidei eius, qui dolum admisit, commissum est, ut hereditatem restitueret, ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. 3. PAPINIANUS libro XV. <ref>Taur. según corrección del códice FL.; libro quinto responsorum decimo, la escritura original, Br.</ref> Responsorum.—Virum, qui non per vim, nec dolum, quominus uxor contra eum mutata voluntate codicillos faceret, intercesserat, sed, ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone placaverat, in crimen non incidisse respondi, nec ei, quod testamento fuerat datum, auferendum. <big><center>TIT. VII<big><center> <center>DE IURE CODICILLORUM<center> <center>[Cf. Cod. VI. 36.]<center> 1. ULPIANUS ''libro IV. Disputationum.''—Saepissime rescriptum et constitutum est, eum, qui testamentum facere opinatus est, nec voluit quasi codicillos id valere, videri nec codicillos fecisse; ideoque quod in illo testamento scriptum est, licet quasi in codicillis poterit valere, tamen non debetur. 2. IULIANUS ''libro XXXVII. Digestorum.''—Si ei, qui post testamentum factum et ante codicillos scriptos natus esset, codicillis per fideicommissum aliquid daretur, utile est. § 1.—Quodsi ei, qui post testamentum factum, et antequam codicilli scriberentur, mortuus esset, datum esset, pro non scripto habetur. § 2.—Codicillorum ius singulare est, ut, quaecunque in his scribentur, perinde haberentur, ac si in testamento scripta esset. Ideoque servo, qui testamenti facti tempore testatoris fuisset, codicillorum tempore alienus, non recte libertas directa datur. Et contra, si, quum testamentum fiebat, alienus esset, codicillorum tempore testatoris, intelligitur alieno servo libertas data. Et ideo licet directae libertates deficiunt, attamen ad fideicommissarias eundum est. § 3.—Furiosus non intelligitur codicillos facere, quia nec aliud quidquam agere intelligitur, quum per omnia et in omnibus absentis vel quiescentis loco habetur. § 4.—Hereditas testamento inutiliter data non potest codicillis quasi hereditas confirmari, sed ex fideicommisso petitur salva ratione legis Falcidiae. 3. IDEM ''libro XXXIX. Digestorum.''—Si quis, quum testamentum nullum habebat, codicillis fideicomissa hoc modo dedit: «quisquis mihi heres erit bonorumve possessor, eius fidei committo», fideicommissa praestari debent, quia paterfamilias, qui testamenti factionem habet, et codicillos facit<ref>Hal.; faceret, el códice Fl.</ref>, perinde haberi debet, ac si omnes heredes eius essent, ad quos legitima eius hereditas vel bonorum possessio perventura esset.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2z7k2zpw7mg4rmut456xcmg0fs3e3kn 286652 286651 2026-11-05T22:01:57Z Camimichi 33114 286652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Si fidei eius, qui dolum admisit, commissum est, ut hereditatem restitueret, ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. 3. PAPINIANUS libro XV. <ref>Taur. según corrección del códice FL.; libro quinto responsorum decimo, la escritura original, Br.</ref> Responsorum.—Virum, qui non per vim, nec dolum, quominus uxor contra eum mutata voluntate codicillos faceret, intercesserat, sed, ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone placaverat, in crimen non incidisse respondi, nec ei, quod testamento fuerat datum, auferendum. <nowiki><big><center>TIT. VII<center><big> <center>DE IURE CODICILLORUM<center> <center>[Cf. Cod. VI. 36.]<center></nowiki> 1. ULPIANUS ''libro IV. Disputationum.''—Saepissime rescriptum et constitutum est, eum, qui testamentum facere opinatus est, nec voluit quasi codicillos id valere, videri nec codicillos fecisse; ideoque quod in illo testamento scriptum est, licet quasi in codicillis poterit valere, tamen non debetur. 2. IULIANUS ''libro XXXVII. Digestorum.''—Si ei, qui post testamentum factum et ante codicillos scriptos natus esset, codicillis per fideicommissum aliquid daretur, utile est. § 1.—Quodsi ei, qui post testamentum factum, et antequam codicilli scriberentur, mortuus esset, datum esset, pro non scripto habetur. § 2.—Codicillorum ius singulare est, ut, quaecunque in his scribentur, perinde haberentur, ac si in testamento scripta esset. Ideoque servo, qui testamenti facti tempore testatoris fuisset, codicillorum tempore alienus, non recte libertas directa datur. Et contra, si, quum testamentum fiebat, alienus esset, codicillorum tempore testatoris, intelligitur alieno servo libertas data. Et ideo licet directae libertates deficiunt, attamen ad fideicommissarias eundum est. § 3.—Furiosus non intelligitur codicillos facere, quia nec aliud quidquam agere intelligitur, quum per omnia et in omnibus absentis vel quiescentis loco habetur. § 4.—Hereditas testamento inutiliter data non potest codicillis quasi hereditas confirmari, sed ex fideicommisso petitur salva ratione legis Falcidiae. 3. IDEM ''libro XXXIX. Digestorum.''—Si quis, quum testamentum nullum habebat, codicillis fideicomissa hoc modo dedit: «quisquis mihi heres erit bonorumve possessor, eius fidei committo», fideicommissa praestari debent, quia paterfamilias, qui testamenti factionem habet, et codicillos facit<ref>Hal.; faceret, el códice Fl.</ref>, perinde haberi debet, ac si omnes heredes eius essent, ad quos legitima eius hereditas vel bonorum possessio perventura esset.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> lxnk96v0mra4czosnu0p0rng22wtps4 286653 286652 2026-11-05T22:13:02Z Camimichi 33114 286653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Si fidei eius, qui dolum admisit, commissum est, ut hereditatem restitueret, ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. 3. PAPINIANUS libro XV. <ref>Taur. según corrección del códice FL.; libro quinto responsorum decimo, la escritura original, Br.</ref> Responsorum.—Virum, qui non per vim, nec dolum, quominus uxor contra eum mutata voluntate codicillos faceret, intercesserat, sed, ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone placaverat, in crimen non incidisse respondi, nec ei, quod testamento fuerat datum, auferendum. <big><center>TIT. VII</center></big> <center>DE IURE CODICILLORUM</center> <center>[Cf. Cod. VI. 36.]</center> 1. ULPIANUS ''libro IV. Disputationum.''—Saepissime rescriptum et constitutum est, eum, qui testamentum facere opinatus est, nec voluit quasi codicillos id valere, videri nec codicillos fecisse; ideoque quod in illo testamento scriptum est, licet quasi in codicillis poterit valere, tamen non debetur. 2. IULIANUS ''libro XXXVII. Digestorum.''—Si ei, qui post testamentum factum et ante codicillos scriptos natus esset, codicillis per fideicommissum aliquid daretur, utile est. § 1.—Quodsi ei, qui post testamentum factum, et antequam codicilli scriberentur, mortuus esset, datum esset, pro non scripto habetur. § 2.—Codicillorum ius singulare est, ut, quaecunque in his scribentur, perinde haberentur, ac si in testamento scripta esset. Ideoque servo, qui testamenti facti tempore testatoris fuisset, codicillorum tempore alienus, non recte libertas directa datur. Et contra, si, quum testamentum fiebat, alienus esset, codicillorum tempore testatoris, intelligitur alieno servo libertas data. Et ideo licet directae libertates deficiunt, attamen ad fideicommissarias eundum est. § 3.—Furiosus non intelligitur codicillos facere, quia nec aliud quidquam agere intelligitur, quum per omnia et in omnibus absentis vel quiescentis loco habetur. § 4.—Hereditas testamento inutiliter data non potest codicillis quasi hereditas confirmari, sed ex fideicommisso petitur salva ratione legis Falcidiae. 3. IDEM ''libro XXXIX. Digestorum.''—Si quis, quum testamentum nullum habebat, codicillis fideicomissa hoc modo dedit: «quisquis mihi heres erit bonorumve possessor, eius fidei committo», fideicommissa praestari debent, quia paterfamilias, qui testamenti factionem habet, et codicillos facit<ref>Hal.; faceret, el códice Fl.</ref>, perinde haberi debet, ac si omnes heredes eius essent, ad quos legitima eius hereditas vel bonorum possessio perventura esset.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> dnst5f3pzx2ir3olyj7xxqfd1shdncv 104 88086 286633 286627 2026-11-05T19:29:31Z Saumache 27923 286633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Saumache" />{{rh||DE CONTRARIIS GENERIBVS VERBORVM. VII.|87}}</noinclude><poem>{{font-size|85%|{{gap|4em}}malo hércle magno suo convivat sine modo.}} {{gap|2em}}{{sc|mirabis}}. Pomponius Patruo: {{font-size|85%|{{gap|4em}}fácies fátue, mirum si stud nímium mirabís diu.}} {{gap|2em}}{{sc|vrinantvr}}. Cicero in Academicorum lib. II: siquando enim {{l|474.30|30}}nos demersimus, ut qui urinantur, aut nihil superum aut obscure admodum cernimus. {{gap|2em}}{{sc|miserete}}. Ennius Hecuba: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|12.5em}}miseréte, manu {{gap|4em}}date férrum, qui me animá privem!</div>{{l|474.35|35}}{{gap|2em}}{{sc|opino}}, pro opinor. Plautus Bacchidibus: {{font-size|85%|{{gap|4em}}Praénestinum opíno esse: ita erat glóriosus!}} {{l|475.1}}{{gap|2em}}Pacuvius Chryse: {{font-size|85%|{{gap|4em}}invéni, opino [esse optumum], Oréstes uter essét tamen.}} {{gap|2em}}Ennius Eumenidibus: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|4em}}''ego'' sapére opino esse óptumum [et] pro viribus: {{l|475.5|5}}{{gap|4em}}tacére ac fabulári tute nóveris.</div>{{gap|2em}}Caecilius Asoto: {{font-size|85%|{{gap|4em}}níl fore opino intér me adque illum.}} {{gap|2em}}{{sc|promeres}}, pro promereris. Plautus in Trinummo: {{font-size|85%|{{gap|8em}}nam retinérei nequeo, quín dicam ea quae prómeres.}}</poem><!--{{regula|5em|locus=sinistra}} 27 Pomponius Patruo || 29 Cicero Academ. II || 32 Ennius Hecuba [1 36 Plautus Bacchidibus || 1 Pacuvius Chryse || 3 Ennius Eumenidibus || 6 Caecilius Asoto II 8 III, 2, 15. {{regula|5em|locus=sinistra}} 26 raagno suo Bothius; suo magno cdd. — idem instituit diverhium hoc: 'malo hercle magno suo convivat.' — *sine modo.' — convivant Lugd. — 28 facies fatue, mirum M; mirum facies, fatue (vocativ. vel adverb.) v. — mirum; h. e. quod tibi videtur mirum. — stud nimium Lachmann. comm. Lucr. pg. 197; studium (fatues istudium Ho, ; P) cdd. — istud studium Vossius; f. recte. — 29 Academicorum M; achademicis (acad. H^; G; Bamb.) cdd. — 30 ut nihil snper huma ut i,. — 32 ecuba cdd. — 33 miserete; ete in ras. L. — manu M; manus (unum punctum infra m, duo supra erasa in L) cdd. — anuis non bene in scriptore tam antiquo Scal., qui metrum agnovit. — debehat certe esse anuos. — 36 cf. Spengel. de cant. Flaut. pg. 275. — Bitschelius et Goetzius tetrametrum hacchiacum instituerunt ; quo numero sane constant quae praecedunt. — erat ed. princ; erat (erit) cdd. appendicis libri XI vel X VI Prisc. (I, 575 ed. Eertz.) ; errat C, Bamb. — 1 Chrisse Gs; Chrysae rell. — 2 opinio Gs. — illud esse optumum e v. 4 huc illatum intellexit Bihheckius. — 2 — 4 Orestes — esse optumum om. Bamb. — 3 uter esset Bothius; ut heres sed cdd. — tamen pro tandem. — 4. 5 ego sapere opino — tacere ac M; et ita Bothius exc. quod scribit: sapere esse opinor; f. tacere et; cdd.: tacere opino (opinio pr. L) — sapere atque (adque L^; atquea JT,). — optutum G. — et pro cdd.; et del. Bothius. — fabularitate noveris Bamb. — 6 Asato Bamb. — 7 nihil cdd. — opinio Bamb. — atque cdd. pr. L^. — me H^; Ald.; mea C pr. H^; ma Bamh. — 8 pro om. cdd. pr. H^. — in om. Bamb. — 9 retineri cdd. Pl.; retinere Non.--><noinclude></noinclude> d0vq3f6hx6a4e344mzhv5rvbab7kozx 286636 286633 2026-11-05T19:40:43Z Saumache 27923 /* Emendata */ 286636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh||DE CONTRARIIS GENERIBVS VERBORVM. VII.|87}}</noinclude><poem>{{font-size|85%|{{gap|4em}}malo hércle magno suo convivat sine modo.}} {{gap|2em}}{{sc|mirabis}}. Pomponius Patruo: {{font-size|85%|{{gap|4em}}fácies fátue, mirum si stud nímium mirabís diu.}} {{gap|2em}}{{sc|vrinantvr}}. Cicero in Academicorum lib. II: siquando enim {{l|474.30|30}}nos demersimus, ut qui urinantur, aut nihil superum aut obscure admodum cernimus. {{gap|2em}}{{sc|miserete}}. Ennius Hecuba: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|12.5em}}miseréte, manu {{gap|4em}}date férrum, qui me animá privem!</div>{{l|474.35|35}}{{gap|2em}}{{sc|opino}}, pro opinor. Plautus Bacchidibus: {{font-size|85%|{{gap|4em}}Praénestinum opíno esse: ita erat glóriosus!}} {{l|475.1}}{{gap|2em}}Pacuvius Chryse: {{font-size|85%|{{gap|4em}}invéni, opino [esse optumum], Oréstes uter essét tamen.}} {{gap|2em}}Ennius Eumenidibus: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|4em}}''ego'' sapére opino esse óptumum [et] pro viribus: {{l|475.5|5}}{{gap|4em}}tacére ac fabulári tute nóveris.</div>{{gap|2em}}Caecilius Asoto: {{font-size|85%|{{gap|4em}}níl fore opino intér me adque illum.}} {{gap|2em}}{{sc|promeres}}, pro promereris. Plautus in Trinummo: {{font-size|85%|{{gap|8em}}nam retinérei nequeo, quín dicam ea quae prómeres.}}</poem><!--{{regula|5em|locus=sinistra}} 27 Pomponius Patruo || 29 Cicero Academ. II || 32 Ennius Hecuba [1 36 Plautus Bacchidibus || 1 Pacuvius Chryse || 3 Ennius Eumenidibus || 6 Caecilius Asoto II 8 III, 2, 15. {{regula|5em|locus=sinistra}} 26 raagno suo Bothius; suo magno cdd. — idem instituit diverhium hoc: 'malo hercle magno suo convivat.' — *sine modo.' — convivant Lugd. — 28 facies fatue, mirum M; mirum facies, fatue (vocativ. vel adverb.) v. — mirum; h. e. quod tibi videtur mirum. — stud nimium Lachmann. comm. Lucr. pg. 197; studium (fatues istudium Ho, ; P) cdd. — istud studium Vossius; f. recte. — 29 Academicorum M; achademicis (acad. H^; G; Bamb.) cdd. — 30 ut nihil snper huma ut i,. — 32 ecuba cdd. — 33 miserete; ete in ras. L. — manu M; manus (unum punctum infra m, duo supra erasa in L) cdd. — anuis non bene in scriptore tam antiquo Scal., qui metrum agnovit. — debehat certe esse anuos. — 36 cf. Spengel. de cant. Flaut. pg. 275. — Bitschelius et Goetzius tetrametrum hacchiacum instituerunt ; quo numero sane constant quae praecedunt. — erat ed. princ; erat (erit) cdd. appendicis libri XI vel X VI Prisc. (I, 575 ed. Eertz.) ; errat C, Bamb. — 1 Chrisse Gs; Chrysae rell. — 2 opinio Gs. — illud esse optumum e v. 4 huc illatum intellexit Bihheckius. — 2 — 4 Orestes — esse optumum om. Bamb. — 3 uter esset Bothius; ut heres sed cdd. — tamen pro tandem. — 4. 5 ego sapere opino — tacere ac M; et ita Bothius exc. quod scribit: sapere esse opinor; f. tacere et; cdd.: tacere opino (opinio pr. L) — sapere atque (adque L^; atquea JT,). — optutum G. — et pro cdd.; et del. Bothius. — fabularitate noveris Bamb. — 6 Asato Bamb. — 7 nihil cdd. — opinio Bamb. — atque cdd. pr. L^. — me H^; Ald.; mea C pr. H^; ma Bamh. — 8 pro om. cdd. pr. H^. — in om. Bamb. — 9 retineri cdd. Pl.; retinere Non.--><noinclude></noinclude> rzlm7do3fvrcwg58p9mlv3fzsg0pff0 106 88087 286634 2026-11-05T19:31:00Z Saumache 27923 Paginam instituit, scribens '.plainlinks { float: left !important; text-align: right; margin-left: -9em; width: 8em; }' 286634 sanitized-css text/css .plainlinks { float: left !important; text-align: right; margin-left: -9em; width: 8em; } q06mgiql9knz929zomzj53o6eezab4h 104 88088 286635 2026-11-05T19:40:24Z Saumache 27923 /* Emendata */ 286635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|88|NONIVS MARCELLVS}}</noinclude><poem>{{r|475.10|10}}{{gap|2em}}{{sc|opitula}}. Livius Equo Troiano: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|12em}}dá mihi hasce opes, {{gap|4em}}quás petó, quás precór, pórrige, opitula.</div>{{gap|2em}}{{sc|fite}}, imperativo modo. Cato de praeda militum dividenda: tum dites fite. — Crassus lib. XVI Iliados: {{r|475.15|15}}{{font-size|85%|{{gap|4em}}''o'' socii, nunc fite viri.}} {{gap|2em}}Livius Odyssia: {{font-size|85%|{{gap|4em}}síc quoqué fitumst.}} {{gap|2em}}{{sc|paenitebvnt}}. Pacuvius Armorum iudicio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}próloqui non paénitebunt líbere ingrato éx loco?}} {{r|20}}{{gap|2em}}{{sc|partiret}}, pro partiretur. Afranius Divortio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}cum téstamento pátria partirét bona.}} {{gap|2em}}Lucilius lib. III: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|4em}}tu partem laudis caperes, tu gaudia mecum {{gap|4em}}partisses.</div></poem><!--10 Livius Equo Troiano || 13 Cato de praeda militum dividenda; cf. comm. II 14 Crassus Iliad. XVI || 16 Livius Odyssia || 18 Pacuvius Armorum iudicio I 20 Afranius Divortio || 22 Lucilius L III. 11. 12 cf. Spengel. de cantic. Plaut. pg . 68 sq.; quem ego sum secutus. — Bibbeckius in priore editione tetrametros creticos instituerat sic: da mihi | hasce opes, quas peto, quas precor: porrige, ) opitula; in quibus tamen finalis bis in hiatu posita eademque parum validum sonans displicet. — elegantiores commendat Spengelius hos: da mi hasce opes, | quas peto, quas precor, porrige atque opitula. — asce pro hasce L^. — porrige cd. N . Fabri; corrige G, Bamb. — 13 — 19 ut in fine huius capitis turbatum admixtis, quae ad partem IX pertinerent, ita hic et compluries infra illatis, quae ad tractatum de mutatis coniugationibus essent referenda. — 13 militum ; ita et pg. 510 s. l . avariter; militibus recte Gell. XI, 18, 18. — 14 tum dites Quicheratus; tu dives cdd. — site, ut vid., L^. — tu dives fito Lauremberg.; f. recte. nec enim semper in hoc capite lemma praefixum ad primum pertinet exemplum. — fito Crassus. — Cn. Mattius Struvius. — Cr.; Ninnius Crassus; qui Homeri Iliadem latine vertit; ut puto etiam illam, quae vocatur Cypria. — a Nonio venit: Iliados lib. XVI . — 16 o add. lun.; nunc minus bene Seal.; cf. II . XVI, 270: avsQsg sars, cpiloi. — 16 luvius pr. JS. — 17 sic Hermannus; fit cdd.; cf. Odyss. XIII, 40. — minus bene, ut puto, scandetur: sfc quoque fitumst. — 18 Poenitebunt Quicheratus; neque quidquam notat Onionsius; Paenitebant L; G; Poenitebat Bamb.; Penitebunt Hs; Penite- bant P. — 19 proloqui non Hermannus; prologo nunc cdd. — tantum Terentii fabularum prologos aliquando memorat Nonius. — penitebunt H; Bamb. — libere M (liberi Hermannus, alii) ingrato Hermannus; libunt (bibunt pr. G) liberi (biberi pr. G) grato cdd. — de captivis Troianorum agitur, quos iudices Aiacis et Vlixis facinorum destinaverant Graeci; cf. Odyss. XI, 547. — interrogandi signum add. M. — 20 cf 472, 9. — Partiret H^; ed. princ; Partire rell. — 21 partiret M propter lemma; partis et Bamb.; partisset C; v. — 24 partissis L^; Bamb. --><noinclude></noinclude> 3gxqjyngejw9dn6as93xh6xptk55kg4 286637 286635 2026-11-05T19:43:13Z Saumache 27923 286637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|88|NONIVS MARCELLVS}}</noinclude><poem>{{r|475.10|10}}{{gap|2em}}{{sc|opitula}}. Livius Equo Troiano: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|12.5em}}dá mihi hasce opes, {{gap|4em}}quás petó, quás precór, pórrige, opitula.</div>{{gap|2em}}{{sc|fite}}, imperativo modo. Cato de praeda militum dividenda: tum dites fite. — Crassus lib. XVI Iliados: {{r|475.15|15}}{{font-size|85%|{{gap|4em}}''o'' socii, nunc fite viri.}} {{gap|2em}}Livius Odyssia: {{font-size|85%|{{gap|11em}}síc quoqué fitumst.}} {{gap|2em}}{{sc|paenitebvnt}}. Pacuvius Armorum iudicio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}próloqui non paénitebunt líbere ingrato éx loco?}} {{r|20}}{{gap|2em}}{{sc|partiret}}, pro partiretur. Afranius Divortio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}cum téstamento pátria partirét bona.}} {{gap|2em}}Lucilius lib. III: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|4em}}tu partem laudis caperes, tu gaudia mecum {{gap|4em}}partisses.</div></poem><!--10 Livius Equo Troiano || 13 Cato de praeda militum dividenda; cf. comm. II 14 Crassus Iliad. XVI || 16 Livius Odyssia || 18 Pacuvius Armorum iudicio I 20 Afranius Divortio || 22 Lucilius L III. 11. 12 cf. Spengel. de cantic. Plaut. pg . 68 sq.; quem ego sum secutus. — Bibbeckius in priore editione tetrametros creticos instituerat sic: da mihi | hasce opes, quas peto, quas precor: porrige, ) opitula; in quibus tamen finalis bis in hiatu posita eademque parum validum sonans displicet. — elegantiores commendat Spengelius hos: da mi hasce opes, | quas peto, quas precor, porrige atque opitula. — asce pro hasce L^. — porrige cd. N . Fabri; corrige G, Bamb. — 13 — 19 ut in fine huius capitis turbatum admixtis, quae ad partem IX pertinerent, ita hic et compluries infra illatis, quae ad tractatum de mutatis coniugationibus essent referenda. — 13 militum ; ita et pg. 510 s. l . avariter; militibus recte Gell. XI, 18, 18. — 14 tum dites Quicheratus; tu dives cdd. — site, ut vid., L^. — tu dives fito Lauremberg.; f. recte. nec enim semper in hoc capite lemma praefixum ad primum pertinet exemplum. — fito Crassus. — Cn. Mattius Struvius. — Cr.; Ninnius Crassus; qui Homeri Iliadem latine vertit; ut puto etiam illam, quae vocatur Cypria. — a Nonio venit: Iliados lib. XVI . — 16 o add. lun.; nunc minus bene Seal.; cf. II . XVI, 270: avsQsg sars, cpiloi. — 16 luvius pr. JS. — 17 sic Hermannus; fit cdd.; cf. Odyss. XIII, 40. — minus bene, ut puto, scandetur: sfc quoque fitumst. — 18 Poenitebunt Quicheratus; neque quidquam notat Onionsius; Paenitebant L; G; Poenitebat Bamb.; Penitebunt Hs; Penite- bant P. — 19 proloqui non Hermannus; prologo nunc cdd. — tantum Terentii fabularum prologos aliquando memorat Nonius. — penitebunt H; Bamb. — libere M (liberi Hermannus, alii) ingrato Hermannus; libunt (bibunt pr. G) liberi (biberi pr. G) grato cdd. — de captivis Troianorum agitur, quos iudices Aiacis et Vlixis facinorum destinaverant Graeci; cf. Odyss. XI, 547. — interrogandi signum add. M. — 20 cf 472, 9. — Partiret H^; ed. princ; Partire rell. — 21 partiret M propter lemma; partis et Bamb.; partisset C; v. — 24 partissis L^; Bamb. --><noinclude></noinclude> 7ven1h5yksy13k3j0sqqdi3gw3652a9 286638 286637 2026-11-05T19:43:38Z Saumache 27923 286638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saumache" />{{rh|88|NONIVS MARCELLVS}}</noinclude><poem>{{r|475.10|10}}{{gap|2em}}{{sc|opitula}}. Livius Equo Troiano: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|12.5em}}dá mihi hasce opes, {{gap|4em}}quás petó, quás precór, pórrige, opitula.</div>{{gap|2em}}{{sc|fite}}, imperativo modo. Cato de praeda militum dividenda: tum dites fite. — Crassus lib. XVI Iliados: {{r|475.15|15}}{{font-size|85%|{{gap|4em}}''o'' socii, nunc fite viri.}} {{gap|2em}}Livius Odyssia: {{font-size|85%|{{gap|11em}}síc quoqué fitumst.}} {{gap|2em}}{{sc|paenitebvnt}}. Pacuvius Armorum iudicio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}próloqui non paénitebunt líbere ingrato éx loco?}} {{r|475.20|20}}{{gap|2em}}{{sc|partiret}}, pro partiretur. Afranius Divortio: {{font-size|85%|{{gap|4em}}cum téstamento pátria partirét bona.}} {{gap|2em}}Lucilius lib. III: <div style=font-size:85%;line-height:125%>{{gap|4em}}tu partem laudis caperes, tu gaudia mecum {{gap|4em}}partisses.</div></poem><!--10 Livius Equo Troiano || 13 Cato de praeda militum dividenda; cf. comm. II 14 Crassus Iliad. XVI || 16 Livius Odyssia || 18 Pacuvius Armorum iudicio I 20 Afranius Divortio || 22 Lucilius L III. 11. 12 cf. Spengel. de cantic. Plaut. pg . 68 sq.; quem ego sum secutus. — Bibbeckius in priore editione tetrametros creticos instituerat sic: da mihi | hasce opes, quas peto, quas precor: porrige, ) opitula; in quibus tamen finalis bis in hiatu posita eademque parum validum sonans displicet. — elegantiores commendat Spengelius hos: da mi hasce opes, | quas peto, quas precor, porrige atque opitula. — asce pro hasce L^. — porrige cd. N . Fabri; corrige G, Bamb. — 13 — 19 ut in fine huius capitis turbatum admixtis, quae ad partem IX pertinerent, ita hic et compluries infra illatis, quae ad tractatum de mutatis coniugationibus essent referenda. — 13 militum ; ita et pg. 510 s. l . avariter; militibus recte Gell. XI, 18, 18. — 14 tum dites Quicheratus; tu dives cdd. — site, ut vid., L^. — tu dives fito Lauremberg.; f. recte. nec enim semper in hoc capite lemma praefixum ad primum pertinet exemplum. — fito Crassus. — Cn. Mattius Struvius. — Cr.; Ninnius Crassus; qui Homeri Iliadem latine vertit; ut puto etiam illam, quae vocatur Cypria. — a Nonio venit: Iliados lib. XVI . — 16 o add. lun.; nunc minus bene Seal.; cf. II . XVI, 270: avsQsg sars, cpiloi. — 16 luvius pr. JS. — 17 sic Hermannus; fit cdd.; cf. Odyss. XIII, 40. — minus bene, ut puto, scandetur: sfc quoque fitumst. — 18 Poenitebunt Quicheratus; neque quidquam notat Onionsius; Paenitebant L; G; Poenitebat Bamb.; Penitebunt Hs; Penite- bant P. — 19 proloqui non Hermannus; prologo nunc cdd. — tantum Terentii fabularum prologos aliquando memorat Nonius. — penitebunt H; Bamb. — libere M (liberi Hermannus, alii) ingrato Hermannus; libunt (bibunt pr. G) liberi (biberi pr. G) grato cdd. — de captivis Troianorum agitur, quos iudices Aiacis et Vlixis facinorum destinaverant Graeci; cf. Odyss. XI, 547. — interrogandi signum add. M. — 20 cf 472, 9. — Partiret H^; ed. princ; Partire rell. — 21 partiret M propter lemma; partis et Bamb.; partisset C; v. — 24 partissis L^; Bamb. --><noinclude></noinclude> ms78wsjzged7denkohmz3r7ok021zwb 1 88089 286640 2026-11-05T20:06:37Z Saumache 27923 /* anchors */ nova pars 286640 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchoring over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) qza7cp9bgwd71i8rxjc7vu25hu5aze8 286641 286640 2026-11-05T20:08:33Z Saumache 27923 /* anchors */ 286641 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchoring over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. Also, I wasn't privy to this use of [[:Formula:Tooltip]], is this standard? [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) nlz6lzed8r3fwxk9pzstdlc5kgg6d8n 286642 286641 2026-11-05T21:10:58Z Sjgallagher2 29663 /* anchors */ Reply 286642 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchoring over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. Also, I wasn't privy to this use of [[:Formula:Tooltip]], is this standard? [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) :@[[Usor:Saumache|Saumache]] Yes I can change those anchors, apologies for any breaking changes, somehow I hadn't thought of the impact on cross-referencing from changing all those anchors, dumb on my part. :For the tooltip, I haven't seen it elsewhere, that was just an idea I had to improve the user experience while reading. I only did this on Actio I, but not [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio|Divinatio in Caecilium oratio]], where I used footnotes to save on effort. I can switch Actio I to footnotes as well if we want to avoid that sort of use? [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 21:10, 5 Novembris 2026 (UTC) dieh3pi1svllzf48nx0dspm1fy6vazp 286645 286642 2026-11-05T21:21:35Z Saumache 27923 /* anchors */ Reply 286645 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchoring over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. Also, I wasn't privy to this use of [[:Formula:Tooltip]], is this standard? [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) :@[[Usor:Saumache|Saumache]] Yes I can change those anchors, apologies for any breaking changes, somehow I hadn't thought of the impact on cross-referencing from changing all those anchors, dumb on my part. :For the tooltip, I haven't seen it elsewhere, that was just an idea I had to improve the user experience while reading. I only did this on Actio I, but not [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio|Divinatio in Caecilium oratio]], where I used footnotes to save on effort. I can switch Actio I to footnotes as well if we want to avoid that sort of use? [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 21:10, 5 Novembris 2026 (UTC) ::@[[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] I'd prefer we defaulted to using footnotes if this tooltip use is not regular, and I couldn't make the text appear on mobile. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:21, 5 Novembris 2026 (UTC) 1ocxiv0z93hf0oku8cwrdlxrn1f3p6j 286646 286645 2026-11-05T21:22:50Z Saumache 27923 /* anchors */ 286646 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchorings over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. Also, I wasn't privy to this use of [[:Formula:Tooltip]], is this standard? [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) :@[[Usor:Saumache|Saumache]] Yes I can change those anchors, apologies for any breaking changes, somehow I hadn't thought of the impact on cross-referencing from changing all those anchors, dumb on my part. :For the tooltip, I haven't seen it elsewhere, that was just an idea I had to improve the user experience while reading. I only did this on Actio I, but not [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio|Divinatio in Caecilium oratio]], where I used footnotes to save on effort. I can switch Actio I to footnotes as well if we want to avoid that sort of use? [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 21:10, 5 Novembris 2026 (UTC) ::@[[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] I'd prefer we defaulted to using footnotes if this tooltip use is not regular, and I couldn't make the text appear on mobile. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:21, 5 Novembris 2026 (UTC) 0t3kngzni7gnzn9hdfmpwhgysjpyt0q 286650 286646 2026-11-05T21:50:21Z Sjgallagher2 29663 /* anchors */ Reply 286650 wikitext text/x-wiki == anchors == @[[Usor:Sjgallagher2]] Hi! thanks for the good work, would you mind changing primary sections to <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|foo}}}}</nowiki> or <nowiki>{{left sidenote|{{x-larger|{{ancora|foo}}}}}}</nowiki> and secondary sections to <nowiki>{{pn|foo}}</nowiki>. I was in the habit of not anchoring together sections in works whose levelled sections are not depending on each other; this messed with many anchorings over at [[:Wiktionary:]], not mentioning the not so pretty big and blue sidenotes. Also, I wasn't privy to this use of [[:Formula:Tooltip]], is this standard? [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 20:06, 5 Novembris 2026 (UTC) :@[[Usor:Saumache|Saumache]] Yes I can change those anchors, apologies for any breaking changes, somehow I hadn't thought of the impact on cross-referencing from changing all those anchors, dumb on my part. :For the tooltip, I haven't seen it elsewhere, that was just an idea I had to improve the user experience while reading. I only did this on Actio I, but not [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio|Divinatio in Caecilium oratio]], where I used footnotes to save on effort. I can switch Actio I to footnotes as well if we want to avoid that sort of use? [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 21:10, 5 Novembris 2026 (UTC) ::@[[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] I'd prefer we defaulted to using footnotes if this tooltip use is not regular, and I couldn't make the text appear on mobile. [[Usor:Saumache|Saumache]] ([[Disputatio Usoris:Saumache|disputatio]]) 21:21, 5 Novembris 2026 (UTC) :::I've made those changes on the first page: [[Pagina:M. Tulli Ciceronis Orationes- Divinatio in Q. Caecilium. In C. Verrem (IA abr4565.0001.001.umich.edu).pdf/51]] :::Unfortunately the critical notes can look very cluttered, see e.g. [[In Verrem/Divinatio in Caecilium oratio]]. So many little number links! But I'm not sure of a better way except tooltips. I'm also open to suggestions, feel free to experiment with the first of the proofread pages. When we have a good format I'll go through and reformat everything. [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 21:50, 5 Novembris 2026 (UTC) oexmsc6bgxmi6mwjllmet6n48x29frw 104 88090 286662 2026-11-05T23:29:48Z Camimichi 33114 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'non profertur, quum eo quoque suspenso crimine recte petatur. Aliud Senatui placuit, quum a familia dominus necatus dicitur, servorum videlicet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia negligi necesse est. {{sec}} 1.—Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius, interfectam sciens, non defenderat; fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepte debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit, dolus e... 286662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non profertur, quum eo quoque suspenso crimine recte petatur. Aliud Senatui placuit, quum a familia dominus necatus dicitur, servorum videlicet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia negligi necesse est. {{sec}} 1.—Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius, interfectam sciens, non defenderat; fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepte debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit, dolus enim heredis punitus est; si autem negligentia mulier emolumentum bonorum amiserit, fideicommissum esse retinendum integrato iure debiti, rationis est. {{sec}} 2.—Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis, heredibus, qui non defunctorie <ref>Perfunctorie, Hal.</ref> debitum officium impleverant, quamvis non provocassent, hereditatem auferri non oportere, visum est. 22. PAULUS ''libro XVI. Responsorum.'' —Caius Seius, quum languesceret, questus est, se veneno occidi a servo suo, et sic exspiravit; cui heres extitit Lucia Titia soror, et mortem eius exsequi neglexit, et ipsa post annum decimum decessit; extitit, qui bona nuntiaret Caii Seii; quaero, an morte Titiae extinctum sit crimen? Paulus respondit, causam, de qua quaeritur, quum sit pecuniaria, morte ingratae heredis extinctam non videri. 23. MAECIANUS ''libro XIII. Fideicommissorum.'' —Si, antequam patefieret, testatorem occisum, tabulae testamenti apertae essent, deinde innotuisset, id admissum esse, causa cognita, puto, compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et ex Trebelliano Senatusconsulto restituere. 24. ULPIANUS ''libro L. ad Edictum.''—Si quis quasi suspectam hereditatem coactus adit, non tenetur Edictuto. 25. GAIUS ''libro XVII. ad Edictum Provinciale.''—Lege Cornelia cavetur de praemio accusatoris, qui requisivit et renuntiavit eos servos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos servos, quos convicerit, quinque aureos ex bonis occisi, aut si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat; quod praemium non in omnes servos, qui sub eodem tecto locove fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. § 1.—Praeterea cavetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inveniantur, lege de sicariis iudicium fiat, ita ut ex vinculis causam dicant, et convicti perinde, ac servi puniantur, et el, qui convicerit, deni aurei praemii nomine dentur <ref>Hal.; darentur, el códice Fl.</ref> ex bonis damnati.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> m94q1weojlwzs2h9opld9jz26bry02t 286663 286662 2026-11-05T23:30:31Z Camimichi 33114 286663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>non profertur, quum eo quoque suspenso crimine recte petatur. Aliud Senatui placuit, quum a familia dominus necatus dicitur, servorum videlicet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia negligi necesse est. § 1.—Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius, interfectam sciens, non defenderat; fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepte debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit, dolus enim heredis punitus est; si autem negligentia mulier emolumentum bonorum amiserit, fideicommissum esse retinendum integrato iure debiti, rationis est. § 2.—Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis, heredibus, qui non defunctorie <ref>Perfunctorie, Hal.</ref> debitum officium impleverant, quamvis non provocassent, hereditatem auferri non oportere, visum est. 22. PAULUS ''libro XVI. Responsorum.'' —Caius Seius, quum languesceret, questus est, se veneno occidi a servo suo, et sic exspiravit; cui heres extitit Lucia Titia soror, et mortem eius exsequi neglexit, et ipsa post annum decimum decessit; extitit, qui bona nuntiaret Caii Seii; quaero, an morte Titiae extinctum sit crimen? Paulus respondit, causam, de qua quaeritur, quum sit pecuniaria, morte ingratae heredis extinctam non videri. 23. MAECIANUS ''libro XIII. Fideicommissorum.'' —Si, antequam patefieret, testatorem occisum, tabulae testamenti apertae essent, deinde innotuisset, id admissum esse, causa cognita, puto, compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et ex Trebelliano Senatusconsulto restituere. 24. ULPIANUS ''libro L. ad Edictum.''—Si quis quasi suspectam hereditatem coactus adit, non tenetur Edictuto. 25. GAIUS ''libro XVII. ad Edictum Provinciale.''—Lege Cornelia cavetur de praemio accusatoris, qui requisivit et renuntiavit eos servos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos servos, quos convicerit, quinque aureos ex bonis occisi, aut si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat; quod praemium non in omnes servos, qui sub eodem tecto locove fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. § 1.—Praeterea cavetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inveniantur, lege de sicariis iudicium fiat, ita ut ex vinculis causam dicant, et convicti perinde, ac servi puniantur, et el, qui convicerit, deni aurei praemii nomine dentur <ref>Hal.; darentur, el códice Fl.</ref> ex bonis damnati.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fvtzkktrlbegmej19wu83ppuwtbe9an 104 88091 286664 2026-11-05T23:41:20Z Camimichi 33114 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 2.—Ex hoc Edicto actio proficiscitur contra eum, qui adversus Edictum Praetoris tabulas testamenti aperuisse dicetur, vel si quid aliud fecisse dicetur; nam, ut ex supradictis apparet, plura sunt, propter quae poena Edicti constituta est. Palam est autem, popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur; et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine se daturum Praetor pollicetur, par... 286664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Ex hoc Edicto actio proficiscitur contra eum, qui adversus Edictum Praetoris tabulas testamenti aperuisse dicetur, vel si quid aliud fecisse dicetur; nam, ut ex supradictis apparet, plura sunt, propter quae poena Edicti constituta est. Palam est autem, popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur; et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine se daturum Praetor pollicetur, partem in publicum redacturam. '''26.''' SCAEVOLA ''libro XXXIV. Digestorum.''—Fideicommissum, quod ex testamento fratris patruelis Caius Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit; quaesitum est, quum necem Caii Seii heredes eius non vindicaverint, an Titius <ref>Taur. según corrección del códice Fl.; an, inserta la escritura original, Br.</ref> nihilominus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non vindicaverint, nec obsit ei, quod ab iisdem fideicommissum ex testamento fratris patruelis consecutus sit; respondit, nihil proponi, cur obstaret. '''27.''' CALLISTRATUS ''libro I. de iure fisci.''—Si de pluribus heredibus quibusdam renutantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas, qui culpa carent. <big><center>TIT. VI</center></big> <center>SI QUIS ALIQUEM TESTARI PROHIBUERIT, VEL COEGERIT</center> <center>[Cf. Cod. VI. 84.]</center><noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 4vmxgbc0mj1cj6aqfpby6ryc4ifcowu 286665 286664 2026-11-05T23:49:11Z Camimichi 33114 286665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 2.—Ex hoc Edicto actio proficiscitur contra eum, qui adversus Edictum Praetoris tabulas testamenti aperuisse dicetur, vel si quid aliud fecisse dicetur; nam, ut ex supradictis apparet, plura sunt, propter quae poena Edicti constituta est. Palam est autem, popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur; et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine se daturum Praetor pollicetur, partem in publicum redacturam. '''26.''' SCAEVOLA ''libro XXXIV. Digestorum.''—Fideicommissum, quod ex testamento fratris patruelis Caius Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit; quaesitum est, quum necem Caii Seii heredes eius non vindicaverint, an Titius <ref>Taur. según corrección del códice Fl.; an, inserta la escritura original, Br.</ref> nihilominus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non vindicaverint, nec obsit ei, quod ab iisdem fideicommissum ex testamento fratris patruelis consecutus sit; respondit, nihil proponi, cur obstaret. '''27.''' CALLISTRATUS ''libro I. de iure fisci.''—Si de pluribus heredibus quibusdam renutantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas, qui culpa carent. <big><big><center>TIT. VI</center></big></big> <center>SI QUIS ALIQUEM TESTARI PROHIBUERIT, VEL COEGERIT</center> <center>[Cf. Cod. VI. 84.]</center> '''1.''' ULPIANUS ''libro XLVIII. ad Edictum.''—Qui, dum captat hereditatem legitimam vel ex testamento, prohibuit testamentum introire, volente eo facere testamentum, vel mutare, Divus Hadrianus constituit, denegari ei debere actiones, denegatisque ei actionibus fisco locum fore. § 1.—Si dominus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, in quo servus eius scriptus erat, quamvis manumissus adierit hereditatem, actiones ei denegantur, quum et liberis eius, si quid fuerit datum, denegari debeat, etsi non fuerint in potestate. Sed si legatum ei relictum sit, idque restituere sit rogatus, consequens erit dicere, admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset <ref>habiturus esset, Hal.</ref>, sed ad alium sit translaturus. § 2.—Si plures heredes instituti sint, et omnes dolo fecerint, quominus testamentum mutaretur, dicendum est, actiones omnibus denegari, quia omnes dolo fecerunt. '''2.''' PAULUS ''libro XLIV. ad Edictum.''—Si quis dolo malo fecerit, ut testes non veniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei, qui dolo fecerit, sive legitimus heres sit, sive priore testamento scriptus. § 1.—Fratris autem factum fratri non nocet.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> ffpr2kwykh8wqcrfjtlf4jznakvviie 104 88092 286666 2026-11-06T00:23:35Z Camimichi 33114 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '§ 1. Sed et si post codicillos factos natus quis esset proximus agnatus, vel suus heres, fideicommissum praestare debebit; intelligitur enim is quoque heres scriptus, et ideo non perinde habendus est, ac si rupisset hos codicillos. § 2.—Testamento facto, etiamsi codicilli in eo confirmati non essent, vires tamen ex eo capient. Denique si ex testamento hereditas adita non fuisset, fideicommissum ex huiusmodi codicillis nullius momenti erit.... 286666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>§ 1. Sed et si post codicillos factos natus quis esset proximus agnatus, vel suus heres, fideicommissum praestare debebit; intelligitur enim is quoque heres scriptus, et ideo non perinde habendus est, ac si rupisset hos codicillos. § 2.—Testamento facto, etiamsi codicilli in eo confirmati non essent, vires tamen ex eo capient. Denique si ex testamento hereditas adita non fuisset, fideicommissum ex huiusmodi codicillis nullius momenti erit. '''4.''' IDEM ''libro LXIII. Digestorum.''—Eum, qui codicillorum tempore solvendo sit, recte libertatem dare placuit, quamvis testamenti facti tempore solvendo non fuerit. '''5.''' PAPINIANUS ''libro VII. Responsorum.''—Ante tabulas testamenti codicilli facti non aliter valent, quam si testamento, quod postea factum est, vel codicillis confirmentur, aut voluntas eorum quocunque indicio <ref>iudicio, la Vulg.</ref> retineatur; sed non servabuntur ea, de quibus aliter defunctus novissime iudicavit. '''6.''' ''MARCIANUS libro VII. Institutionum.''—Divi <ref>Divus, Hal.</ref> Severus et Antoninus rescripserunt, nihil egisse matrem, quae, quum pure liberos suos heredes instituerit, conditionem emancipationis codicillis adiecit, quia neque conditionem heredi instituto codicillis adiicere, neque substituere directo potest. § 1.—Codicillos et <ref>Taur. según corrección del códice Fl.; codicillos, inserta la escritura original, Br.</ref> plures quis facere potest, et ipsius manu neque scribi, neque signari necesse est. § 2.—Licet in confirmatione codicillorum paterfamilias adiecerit, ut non alias valere velit, quam sua manu signatos et subscriptos, tamen valent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati, neque manu eius scripti fuerint; nam ea, quae postea geruntur, prioribus derogant. § 3.—Codicillos is demum facere potest, qui et testamentum facere potest. § 4.—Si post testamentum factum mortuo codicillis quis legaverit, licet testamento confirmatis, pro non scripto legatum fit. '''7.''' IDEM ''libro II. Regularum.''—Quaedam non referuntur ad confirmationem codicillorum, veluti si ante captivitatem quis codicillos confirmaverit, et in captivitate codicillos scribat, nam non valent; idem est, si aliquo modo ius testamenti faciendi desierit habere. § 1.—Praeterea in illis, quae non iuris, sed facti sunt, non est perinde habendum, quod codicillis scribitur, atque si, ubi confirmatio <ref>confirmantur, Hal.</ref>, scriptum fuisset, veluti si ita in codicillis scriptum erit: «vetem, quae mea est», codicillorum tempus spectandum, non quo confirmantur. Item: «si Titius vivus est», vel: «si tot annis est», codicillis legavit Seio; tempus codicillorum, non quo tempore fit testamentum, spectandum.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 3mv3ab182osq0pmeeygkor5qrbzh5ns 104 88093 286668 2026-11-06T00:54:32Z Camimichi 33114 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ''''8.''' PAULUS ''libro singulari de iure codicillorum.''—Conficiuntur codicilli quatuor modis, aut enim in futurum confirmatur, aut in praeteritum, aut per fideicommissum testamento facto, aut sine testamento. § 1.—Sed ideo fideicommissa dari possunt ab intestato succedentibus, quoniam creditur paterfamilias sponte sua his relinquere legitimam hereditatem. § 2.—Codicilli toties valent, quoties quis testamentum quoque facere possit. Non tam... 286668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Camimichi" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>'''8.''' PAULUS ''libro singulari de iure codicillorum.''—Conficiuntur codicilli quatuor modis, aut enim in futurum confirmatur, aut in praeteritum, aut per fideicommissum testamento facto, aut sine testamento. § 1.—Sed ideo fideicommissa dari possunt ab intestato succedentibus, quoniam creditur paterfamilias sponte sua his relinquere legitimam hereditatem. § 2.—Codicilli toties valent, quoties quis testamentum quoque facere possit. Non tamen hoc ita intelligemus, ut exigamus, potuisse eum eo tempore, quo scribit eos codicillos, testamentum facere,—quid enim, si sufficientium testium facultatem non habuit?—sed si iure testamenti factionem habuit. § 3.—Si post factum testamentum codicillos quis confirmaverit, deinde arrogandum se praebuerit, et ibi codicillos fecerit, atque ita emancipatus decesserit, quaeritur, an ex codicillis legata debeantur, nam et <ref>nec, por et, Hal.</ref>testamentum valet, sed eo tempore cos fecit, quo testamenti factionem non habuit, nec similis est muto, qui recte codicillos confirmaverit; licet enim is testamentum facere non possit, tamen testamentum, quod ante fecerat, in eodem statu est, huius autem testamentum sublatum est, et de alienis quodammodo rebus testatur. Sed dicemus, codicillos valere, nam etsi postumus natus ruperit testamentum, et decesserit, nihilominus codicilli valent. § 4.—Si miles testamentum quidem ante militiam, sed codicillos in militia fecerit, an iure militari valeant codicilli, quaeritur, quoniam testamentum iure communi valet, quod ante fecerat, nisi si militiae tempore signavit <ref>resignaverit, Hal.</ref>, vel quaedam adiecerit. Certe codicilli militiae tempore facti non debent referri ad testamentum, sed iure militari valeut. § 5.—Si ei servo, qui testamento legatum acceperit, libertas codicillis detur, utile legatum esse dicemus, quasi ab initio constiterit legatum. § 6.—Si quis certi generis codicillos confirmaverit, puta: «quos novissimos fecero», non utique statim, quae codicillis dantur, subsistere videbuntur, quamdiu alii quoque fieri possint, et ideo, si alii postea fiant, legata in prioribus data non valebunt. '''9.''' MARCELLUS <ref>Martianus, Hal. </ref> ''libro IX. Digestorum.''—Aristo negavit, valere codicillos ab eo factos, qui paterfamilias, necne esset, ignorasset. Ulpianus notat: nisi veteranus fuit, tunc enim et testamentum valebit. '''10.''' PAPINIANUS ''libro XV. Quaestionum.''—Quod per manus traditum est, codicillis hereditatem dari non posse, rationem illam habet, ne per codicillos. qui ex testamento valerent, ipsum testamentum, quod vires per institutionem heredum accipit, confirmari videretur.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> jl77az16ts0z40k5tn1jhtz1e5hbgnk 104 88094 286682 2026-11-06T04:01:04Z ABEL GRIMALDO 33173 /* Emendata */ 286682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ABEL GRIMALDO" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quamvis nihil dolo fecisset, quominus solvendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine, in qua dolum fecisset, atque si doli eius factum esset, quominus facere possit. Ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomi- ne quasi maritus habet, praestandas mulleri, vel- uti furti, vel damni iniuriae. 19. [20.] ULPIANUS libro XXXVI. (1) ad Sabi- num.—Si mulier diverterit, et iudicio de dote con- testato reversa fuerit in matrimonium, redinte- grato matrimonio exspirat iudicium, et omnis in statu pristino manent. 20. [21.] PAULUS libro VII. ad Sabinum.— Quamvis mulier non in hoc accipiat constante ma- trimonio dotem, ut aes alienum solvat, aut prae- diis idonea emat, sed ut liberis ex alio viro egen- tibus, aut fratribus, aut parentibus consuleret, vel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non videtur male accipere; et ideo re- rete ei solvitur, idque et in filiafamilias observatur. 21. [22.] ULPIANUS libro III. Disputatio- num. (2)—Sed et si ideo maritus ex dote expen- dit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas, vel ut mulier vinculis vindicet de neces- sariis suis aliquem, reputatur ei id, quod expen- sum est; sive pars dotis sit, pro ea parte, sive tota dos sit, actio dotis evanescit. Et multo magis idem dicendum est, si socrer agat de dote, debere ratio- nem haberi eius, quod in ipsum impensum est, sive ipse maritus hoc fecit, sive filiae, ut faciat, dedit. Sed etsi non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum; quum enim doli exceptio insit de dote actioni, ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso videtur, inesse hunc sumtum actioni de dote, maxime si ex voluntate filiae fa- ctus sit. 22. [23.] IDEM libro XXXIII. ad Edictum.— Si, quum dotem daret pater vel extraneus pro mu- liere, in unum casum pepigit, vel in divortium, vel in mortem, in unum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem. § 1.—Si post solutum matrimonium filiafamilias citra patris voluntatem exactam communem do- tem consumat, patri et viva ea, et mortua actio superest, ut dos ipsi solvatur. Quod ita verum est, si perditurae solvatur (3); ceterum si non perdi- turae, et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio, sed mortuo patre nec etiam heredes agent, nec mulier. § 2.—Si mulier soluto matrimonio egentem reum ___________ (1) XXXV., Hal. (2) XXXIV. ad edictum, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> fsh5ml9wpklwroe8grc2rcckmp99pe8 286687 286682 2026-11-06T04:14:01Z ABEL GRIMALDO 33173 286687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ABEL GRIMALDO" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quamvis nihil dolo fecisset, quominus solvendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine, in qua dolum fecisset, atque si doli eius factum esset, quominus facere possit. Ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomi- ne quasi maritus habet, praestandas mulleri, vel- uti furti, vel damni iniuriae. <div style="text-indent: 2em;">19. [20.] ULPIANUS libro XXXVI. (1) ad Sabi- num.—Si mulier diverterit, et iudicio de dote con- testato reversa fuerit in matrimonium, redinte- grato matrimonio exspirat iudicium, et omnis in statu pristino manent. 20. [21.] PAULUS libro VII. ad Sabinum.— Quamvis mulier non in hoc accipiat constante ma- trimonio dotem, ut aes alienum solvat, aut prae- diis idonea emat, sed ut liberis ex alio viro egen- tibus, aut fratribus, aut parentibus consuleret, vel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non videtur male accipere; et ideo re- rete ei solvitur, idque et in filiafamilias observatur. 21. [22.] ULPIANUS libro III. Disputatio- num. (2)—Sed et si ideo maritus ex dote expen- dit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas, vel ut mulier vinculis vindicet de neces- sariis suis aliquem, reputatur ei id, quod expen- sum est; sive pars dotis sit, pro ea parte, sive tota dos sit, actio dotis evanescit. Et multo magis idem dicendum est, si socrer agat de dote, debere ratio- nem haberi eius, quod in ipsum impensum est, sive ipse maritus hoc fecit, sive filiae, ut faciat, dedit. Sed etsi non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum; quum enim doli exceptio insit de dote actioni, ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso videtur, inesse hunc sumtum actioni de dote, maxime si ex voluntate filiae fa- ctus sit. 22. [23.] IDEM libro XXXIII. ad Edictum.— Si, quum dotem daret pater vel extraneus pro mu- liere, in unum casum pepigit, vel in divortium, vel in mortem, in unum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem. § 1.—Si post solutum matrimonium filiafamilias citra patris voluntatem exactam communem do- tem consumat, patri et viva ea, et mortua actio superest, ut dos ipsi solvatur. Quod ita verum est, si perditurae solvatur (3); ceterum si non perdi- turae, et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio, sed mortuo patre nec etiam heredes agent, nec mulier. § 2.—Si mulier soluto matrimonio egentem reum ___________ (1) XXXV., Hal. (2) XXXIV. ad edictum, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> sc8u6j3cwrpxg8jdifbcszw69xy13ce 286688 286687 2026-11-06T04:16:19Z ABEL GRIMALDO 33173 286688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ABEL GRIMALDO" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>quamvis nihil dolo fecisset, quominus solvendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine, in qua dolum fecisset, atque si doli eius factum esset, quominus facere possit. Ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomi- ne quasi maritus habet, praestandas mulleri, vel- uti furti, vel damni iniuriae. <div style="text-indent: 2em;">19. [20.] ULPIANUS libro XXXVI. (1) ad Sabi- num.—Si mulier diverterit, et iudicio de dote con- testato reversa fuerit in matrimonium, redinte- grato matrimonio exspirat iudicium, et omnis in statu pristino manent. <div style="text-indent: 2em;">20. [21.] PAULUS libro VII. ad Sabinum.— Quamvis mulier non in hoc accipiat constante ma- trimonio dotem, ut aes alienum solvat, aut prae- diis idonea emat, sed ut liberis ex alio viro egen- tibus, aut fratribus, aut parentibus consuleret, vel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non videtur male accipere; et ideo re- rete ei solvitur, idque et in filiafamilias observatur. <div style="text-indent: 2em;">21. [22.] ULPIANUS libro III. Disputatio- num. (2)—Sed et si ideo maritus ex dote expen- dit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas, vel ut mulier vinculis vindicet de neces- sariis suis aliquem, reputatur ei id, quod expen- sum est; sive pars dotis sit, pro ea parte, sive tota dos sit, actio dotis evanescit. Et multo magis idem dicendum est, si socrer agat de dote, debere ratio- nem haberi eius, quod in ipsum impensum est, sive ipse maritus hoc fecit, sive filiae, ut faciat, dedit. Sed etsi non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum; quum enim doli exceptio insit de dote actioni, ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso videtur, inesse hunc sumtum actioni de dote, maxime si ex voluntate filiae fa- ctus sit. <div style="text-indent: 2em;">22. [23.] IDEM libro XXXIII. ad Edictum.— Si, quum dotem daret pater vel extraneus pro mu- liere, in unum casum pepigit, vel in divortium, vel in mortem, in unum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem. <div style="text-indent: 2em;">§ 1.—Si post solutum matrimonium filiafamilias citra patris voluntatem exactam communem do- tem consumat, patri et viva ea, et mortua actio superest, ut dos ipsi solvatur. Quod ita verum est, si perditurae solvatur (3); ceterum si non perdi- turae, et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio, sed mortuo patre nec etiam heredes agent, nec mulier. <div style="text-indent: 2em;">§ 2.—Si mulier soluto matrimonio egentem reum ___________ (1) XXXV., Hal. (2) XXXIV. ad edictum, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 5i6krjrt7jwz74c8hnd1c28am4itiym 104 88095 286689 2026-11-06T04:30:09Z ABEL GRIMALDO 33173 /* Emendata */ 286689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ABEL GRIMALDO" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dotis per novationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit. <div style="text-indent: 2em;">§ 3.—Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, sive patri heres extiterit, sive in legato tan- tum acceperit, quantum dotis (1) satis esset. Et ita Iulianus pluribus locis scribit, compensandum ei in dotem, quod a patre datur; lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito, qui patri solvit. <div style="text-indent: 2em;">§ 4.—Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caveat, ratam rem pa- trem habiturum. <div style="text-indent: 2em;">§ 5.—Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestatur. Secundum haec, si filia dicat se patri consentire, et ante litis conte- stationem mutaverit voluntatem, vel etiam eman- cipata sit, frustra pater aget. <div style="text-indent: 2em;">§ 6.—Nec non illud quoque probamus, quod Labeo probat, nonnumquam patri denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut ve- rendum sit, ne acceptam dotem consumat; ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae, et patri competenter consuletur (2). Sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, sed causa cognita. Quid enim, si filia verecunde per absentiam patri contradicat (3), cur non dicamus, patri non esse dandan actionem? Quodsi is pater sit, cui omni- modo consentire filiam decet, hoc est vitae proba- tae, filia levis mulier, vel admodum iuvenis, vel nimia circa maritum non merentem, dicendum est, patri potius acquiescere Praetorem oportere, da- reque ei actionem. <div style="text-indent: 2em;">§ 7.—Si maritus vel uxor constante matrimonio furere coeperint, quid faciendum sit, tractamus; et illud quidem dubio procul observatur, eam per- sonam, quae furore detenta est, quia sensum non habet, nuntium mittere non posse; an autem illa repudianda est, considerandum est. Et si quidem intervallum furor habeat, vel perpetuus quidem morbus est, tamen ferendus his, qui circa eam sunt, tunc nullo modo oportet dirimi matrimo- nium; sciente ea persona, quae, quum compos mentis esset, et ita furenti, quemadmodum dixi- mus, nuntium miserit, culpa sua nuptias esse di- remtas. Quid enim tam humanum est, quam ut (4) fortuitis casibus mulieris maritum, vel uxorem viri participem esse? Sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan alte- ra persona (5) vel propter saevitiam furoris, vel quia liberos non habet, procreandae sobolis cupi- dine tenta est (6), licentia erit compos mentis per- sonae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa ___________ (1) doti, Hal. (2) consulatur, Hal. Vulg. (3) Taur. ad margem; condicat, en el texto.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 59xchvoyw9pfv9lxyw5ojvwdochundm 102 88096 286697 2026-11-06T08:01:43Z Demetrius Talpa 13304 nova 286697 wikitext text/x-wiki {{Scriptor |IndicisNomen=Edguardus, David }} ==Opera== * [[De Indiciis Praecognitionibus]] 10r4lizl7nq9ne86fcajfnysybhfcp9 14 88097 286698 2026-11-06T08:08:24Z Demetrius Talpa 13304 nova 286698 wikitext text/x-wiki {{Vide:Scriptor:David Edguardus}} [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Edguardus, David]] 51m3g8su3vqun87nsjylsdpm1sx7rc2 286699 286698 2026-11-06T08:08:39Z Demetrius Talpa 13304 286699 wikitext text/x-wiki {{Vide|Scriptor:David Edguardus}} [[Categoria:Opera per scriptores digesta|Edguardus, David]] t9w1p0jjo29we5b7auw91qomkn4zf93