Utopia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>lawikisource</dbname>
    <base>https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicifons</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicifontis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Scriptor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Disputatio Scriptoris</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Disputatio Paginae</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Liber</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Disputatio Libri</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Utopia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1374</id>
    <revision>
      <id>287076</id>
      <parentid>286539</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Update TOC to exclude subsections not present in most editions</comment>
      <origin>287076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="77006yy03hrkasr1gvwhx4bebnqr0ur" xml:space="preserve">{{TextQuality|75%}}{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= De optimo statu reipublicae deque nova insula Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Liber=Utopia, More, 1518.djvu
|SubTitulus= 
|Annus= 1516
|Genera=Philosophia
|Editio= Thomae Mori Utopia, ed. Ladislaus J. Bolchazy, Gregory Gichan et Frederick Theobald; Basiliae, apud Io. Frobenium, 1518;
}}

[[File:MoreUtopiaTitlePage.jpg|center]]

==Index==
* [[Utopia/Epistulae Praefatoriae|Epistulae Praefatoriae]]
* [[Utopia/Carmen|Carmen]]
* [[Utopia/Utopiensium Alphabetum|Utopiensium Alphabetum]]
* [[Utopia/Praefatio|Praefatio]]
* [[Utopia/Liber I|Liber I]]
** [[Utopia/Liber I/Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus|Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus]]
** [[Utopia/Liber I/Peregrinationes Raphaelis|Peregrinationes Raphaelis]]
** [[Utopia/Liber I/Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum|Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum]]
** [[Utopia/Liber I/Colloquium de optimo statu reipublicae|Colloquium de optimo statu reipublicae]]
* [[Utopia/Liber II|Liber II]]
** [[Utopia/Liber II/De Utopiensium insula|De Utopiensium insula]]
** [[Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto|De urbibus, ac nominatim de Amauroto]]
** [[Utopia/Liber II/De magistratibus|De magistratibus]]
** [[Utopia/Liber II/De artificiis|De artificiis]]
** [[Utopia/Liber II/De commerciis mutuis|De commerciis mutuis]]
** [[Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium|De peregrinatione Utopiensium]]
** [[Utopia/Liber II/De seruis|De seruis]]
** [[Utopia/Liber II/De re militari|De re militari]]
** [[Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium|De religionibus Utopiensium]]

[[File:More Utopia 1518 Frontispiece BW.jpg|center|Utopia, Ambrosii Holbenii imago ligno incisa, 1518]]

{{finis}}

[[en:Utopia]]
[[es:Utopía]]
[[fr:L’Utopie]]
[[it:L'Utopia]]
[[ko:유토피아]]</text>
      <sha1>77006yy03hrkasr1gvwhx4bebnqr0ur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287081</id>
      <parentid>287076</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Combine subsections to better agree with original text and chapters in other languages</comment>
      <origin>287081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="anb7pmej7dj6f7mhi7i39dlod7evwab" xml:space="preserve">{{TextQuality|75%}}{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= De optimo statu reipublicae deque nova insula Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Liber=Utopia, More, 1518.djvu
|SubTitulus= 
|Annus= 1516
|Genera=Philosophia
|Editio= Thomae Mori Utopia, ed. Ladislaus J. Bolchazy, Gregory Gichan et Frederick Theobald; Basiliae, apud Io. Frobenium, 1518;
}}

[[File:MoreUtopiaTitlePage.jpg|center]]

==Index==
* [[Utopia/Epistulae Praefatoriae|Epistulae Praefatoriae]]
* [[Utopia/Carmen|Carmen]]
* [[Utopia/Utopiensium Alphabetum|Utopiensium Alphabetum]]
* [[Utopia/Praefatio|Praefatio]]
* [[Utopia/Liber I|Liber I]]
* [[Utopia/Liber II|Liber II]]
** [[Utopia/Liber II/De Utopiensium insula|De Utopiensium insula]]
** [[Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto|De urbibus, ac nominatim de Amauroto]]
** [[Utopia/Liber II/De magistratibus|De magistratibus]]
** [[Utopia/Liber II/De artificiis|De artificiis]]
** [[Utopia/Liber II/De commerciis mutuis|De commerciis mutuis]]
** [[Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium|De peregrinatione Utopiensium]]
** [[Utopia/Liber II/De seruis|De seruis]]
** [[Utopia/Liber II/De re militari|De re militari]]
** [[Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium|De religionibus Utopiensium]]

[[File:More Utopia 1518 Frontispiece BW.jpg|center|Utopia, Ambrosii Holbenii imago ligno incisa, 1518]]

{{finis}}

[[en:Utopia]]
[[es:Utopía]]
[[fr:L’Utopie]]
[[it:L'Utopia]]
[[ko:유토피아]]</text>
      <sha1>anb7pmej7dj6f7mhi7i39dlod7evwab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2790</id>
    <revision>
      <id>287068</id>
      <parentid>129663</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59495-06</username>
        <id>33673</id>
      </contributor>
      <comment>Fixed links for proper WS-Export function</comment>
      <origin>287068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="cu19m2z9sm25433gff1buosubw4frxe" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Gaius Plinius Caecilius Secundus
|OperaeTitulus= Epistularum Libri Decem
|OperaeWikiPagina= Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)
|Annus= Saeculo I
|SubTitulus= &lt;!-- SubTitulus --&gt;
|Genera=Epistulae
}}
&lt;div class=text&gt;
'''INDEX'''

*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber I|Epistularum liber I]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber II|Epistularum liber II]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber III|Epistularum liber III]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber IV|Epistularum liber IV]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber V|Epistularum liber V]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber VI|Epistularum liber VI]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber VII|Epistularum liber VII]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber VIII|Epistularum liber VIII]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber IX|Epistularum liber IX]]
*[[Epistularum Libri Decem (Gaius Plinius Caecilius Secundus)/Liber X|Epistularum liber X]]
&lt;/div&gt;
{{finis}}</text>
      <sha1>cu19m2z9sm25433gff1buosubw4frxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XVI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7000</id>
    <revision>
      <id>286998</id>
      <parentid>194664</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <origin>286998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3130" sha1="h3ta4bhr29fna9wj8kfftmp1ryhh4l5" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=Decimus Iunius Iuvenalis
|OperaeTitulus=Saturae
|OperaeWikiPagina=Saturae (Iuvenalis, Bucheler)
|Annus=
|SubTitulus=Satura XVI
}}
&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
{{Liber
|Ante=Satura XV
|AnteNomen=Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XV}}
&lt;poem&gt;
Quis numerare queat felicis praemia, Galli,{{a|0}}
militiae? nam si subeuntur prospera castra
{{ast}}
me pauidum excipiat tironem porta secundo
sidere. plus etenim fati ualet hora benigni
quam si nos Veneris commendet epistula Marti {{r|5}}
et Samia genetrix quae delectatur harena.
     commoda tractemus primum communia, quorum
haut minimum illud erit, ne te pulsare togatus
audeat, immo, etsi pulsetur, dissimulet nec
audeat excussos praetori ostendere dentes {{r|10}}
et nigram in facie tumidis liuoribus offam
atque oculum medico nil promittente relictum.
Bardaicus iudex datur haec punire uolenti
calceus et grandes magna ad subsellia surae
legibus antiquis castrorum et more Camilli {{r|15}}
seruato, miles ne uallum litiget extra
et procul a signis. 'iustissima centurionum
cognitio est +igitur+ de milite, nec mihi derit
ultio, si iustae defertur causa querellae.'
tota cohors tamen est inimica, omnesque manipli {{r|20}}
consensu magno efficiunt curabilis ut sit
uindicta et grauior quam iniuria. dignum erit ergo
declamatoris mulino corde Vagelli,
cum duo crura habeas, offendere tot caligas, tot
milia clauorum. quis tam procul adsit ab urbe {{r|25}}
praeterea, quis tam Pylades, molem aggeris ultra
ut ueniat? lacrimae siccentur protinus, et se
excusaturos non sollicitemus amicos.
'da testem' iudex cum dixerit, audeat ille
nescio quis, pugnos qui uidit, dicere 'uidi,' {{r|30}}
et credam dignum barba dignumque capillis
maiorum. citius falsum producere testem
contra paganum possis quam uera loquentem
contra fortunam armati contraque pudorem.
     praemia nunc alia atque alia emolumenta notemus {{r|35}}
sacramentorum. conuallem ruris auiti
improbus aut campum mihi si uicinus ademit
et sacrum effodit medio de limite saxum,
quod mea cum patulo coluit puls annua libo,
debitor aut sumptos pergit non reddere nummos {{r|40}}
uana superuacui dicens chirographa ligni,
expectandus erit qui lites incohet annus
totius populi. sed tum quoque mille ferenda
taedia, mille morae; totiens subsellia tantum
sternuntur, iam facundo ponente lacernas {{r|45}}
Caedicio et Fusco iam micturiente parati
digredimur, lentaque fori pugnamus harena.
ast illis quos arma tegunt et balteus ambit
quod placitum est ipsis praestatur tempus agendi,
nec res atteritur longo sufflamine litis. {{r|50}}
     solis praeterea testandi militibus ius
uiuo patre datur. nam quae sunt parta labore
militiae placuit non esse in corpore census,
omne tenet cuius regimen pater. ergo Coranum
signorum comitem castrorumque aera merentem {{r|55}}
quamuis iam tremulus captat pater; hunc fauor aequus
prouehit et pulchro reddit sua dona labori.
ipsius certe ducis hoc referre uidetur
ut, qui fortis erit, sit felicissimus idem,
ut laeti phaleris omnes et torquibus, omnes {{r|60}}
&lt;/poem&gt;
{{Liber
|Ante=Satura XV
|AnteNomen=Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XV}}
&lt;/div&gt;
{{finis}}</text>
      <sha1>h3ta4bhr29fna9wj8kfftmp1ryhh4l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7290</id>
    <revision>
      <id>287075</id>
      <parentid>88374</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Update index header style</comment>
      <origin>287075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="l7n08g7j13008as2rhwkyxgkoz2i67o" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=Liber I
}}
{{Liber
|Ante = Praefatio
|AnteNomen = Utopia/Praefatio
|Post = Liber II
|PostNomen = Utopia/Liber II
}}

== Index ==

* [[Utopia/Liber I/Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus|Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus]]
* [[Utopia/Liber I/Peregrinationes Raphaelis|Peregrinationes Raphaelis]]
* [[Utopia/Liber I/Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum|Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum]]
* [[Utopia/Liber I/Colloquium de optimo statu reipublicae|Colloquium de optimo statu reipublicae]]
{{Liber
|Ante = Praefatio
|AnteNomen = Utopia/Praefatio
|Post = Liber II
|PostNomen = Utopia/Liber II
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 1]]
[[es:Utopía: Libro primero]]
[[fr:L’Utopie/Livre 1]]</text>
      <sha1>l7n08g7j13008as2rhwkyxgkoz2i67o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287078</id>
      <parentid>287075</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Combine subsections to better agree with original text and chapters in other languages</comment>
      <origin>287078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="lhbid24153a6knck29oztt3n8h8s23l" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=Liber I
}}
{{Liber
|Ante = Praefatio
|AnteNomen = Utopia/Praefatio
|Post = Liber II
|PostNomen = Utopia/Liber II
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=26 to =30 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=30 to =32 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=32 to =53 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=53 to =70 fromsection=&quot;p2&quot;/&gt;

&lt;!--
== Index ==

* [[Utopia/Liber I/Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus|Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus]]
* [[Utopia/Liber I/Peregrinationes Raphaelis|Peregrinationes Raphaelis]]
* [[Utopia/Liber I/Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum|Colloquium apud Cardinalem Ioannem Mortonum]]
* [[Utopia/Liber I/Colloquium de optimo statu reipublicae|Colloquium de optimo statu reipublicae]]

--&gt;
{{Liber
|Ante = Praefatio
|AnteNomen = Utopia/Praefatio
|Post = Liber II
|PostNomen = Utopia/Liber II
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 1]]
[[es:Utopía: Libro primero]]
[[fr:L’Utopie/Livre 1]]</text>
      <sha1>lhbid24153a6knck29oztt3n8h8s23l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7291</id>
    <revision>
      <id>287074</id>
      <parentid>88380</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Update TOC to exclude subsections not present in most editions</comment>
      <origin>287074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="puqfkqix5xkg9zf12in5eeq00pxhre3" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=Liber II
}}
{{Liber
|Ante = Liber I
|AnteNomen = Utopia/Liber I
|Post = 
|PostNomen = 
}}

== Index ==

* [[Utopia/Liber II/De Utopiensium insula|De Utopiensium insula]]
* [[Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto|De urbibus, ac nominatim de Amauroto]]
* [[Utopia/Liber II/De magistratibus|De magistratibus]]
* [[Utopia/Liber II/De artificiis|De artificiis]]
* [[Utopia/Liber II/De commerciis mutuis|De commerciis mutuis]]
* [[Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium|De peregrinatione Utopiensium]]
* [[Utopia/Liber II/De seruis|De seruis]]
* [[Utopia/Liber II/De re militari|De re militari]]
* [[Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium|De religionibus Utopiensium]]
{{Liber
|Ante = Liber I
|AnteNomen = Utopia/Liber I
|Post = 
|PostNomen = 
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>puqfkqix5xkg9zf12in5eeq00pxhre3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber I/Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7292</id>
    <revision>
      <id>287077</id>
      <parentid>285545</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Add (commented) remaining pages for subsections not present in most editions</comment>
      <origin>287077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="5m1xom7wlnd74tl5nhw1oltjap87z47" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber I|Liber I]]&lt;br /&gt;Homo peregrinans Raphael Hythlodaeus
}}
{{Liber
|Ante = Index Libri I
|AnteNomen = Utopia/Liber I
|Post = Peregrinationes Raphaelis
|PostNomen = Utopia/Liber I/Peregrinationes Raphaelis
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=26 to =30 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;!--
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=30 to =32 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=32 to =53 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=53 to =70 fromsection=&quot;p2&quot;/&gt;
--&gt;

{{Liber
|Ante = Index Libri I
|AnteNomen = Utopia/Liber I
|Post = Peregrinationes Raphaelis
|PostNomen = Utopia/Liber I/Peregrinationes Raphaelis
}}

{{finis}}</text>
      <sha1>5m1xom7wlnd74tl5nhw1oltjap87z47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De Utopiensium insula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7296</id>
    <revision>
      <id>287024</id>
      <parentid>241822</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="8ze0y45b4vcphljroubbbcjov58gvdx" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De Utopiensium insula
}}
{{Liber
|Ante = Index Libri II
|AnteNomen = Utopia/Liber II
|Post = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|PostNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=71 to=75 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = Index Libri II
|AnteNomen = Utopia/Liber II
|Post = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|PostNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
}}
{{finis}}
[[es:Utopía: Introducción]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2]]
[[it:L'Utopia/Introduzione]]</text>
      <sha1>8ze0y45b4vcphljroubbbcjov58gvdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287073</id>
      <parentid>287024</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Add English translation link</comment>
      <origin>287073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="706" sha1="0e0bypw95m4c7iuu1s44h7u990lm6i7" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De Utopiensium insula
}}
{{Liber
|Ante = Index Libri II
|AnteNomen = Utopia/Liber II
|Post = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|PostNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=71 to=75 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = Index Libri II
|AnteNomen = Utopia/Liber II
|Post = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|PostNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 1]]
[[es:Utopía: Introducción]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2]]
[[it:L'Utopia/Introduzione]]</text>
      <sha1>0e0bypw95m4c7iuu1s44h7u990lm6i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7297</id>
    <revision>
      <id>287025</id>
      <parentid>88382</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="cq11o5je7u5n1dhutklofu9dah5u6y3" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De urbibus, ac nominatim de Amauroto
}}
{{Liber
|Ante = De Utopiensium insula
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De Utopiensium insula
|Post = De magistratibus
|PostNomen = Utopia/Liber II/De magistratibus
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=75 to=78 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De Utopiensium insula
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De Utopiensium insula
|Post = De magistratibus
|PostNomen = Utopia/Liber II/De magistratibus
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 2]]
[[es:Utopía: Las ciudades y en particular Amaurota]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 1]]
[[it:L'Utopia/De le città, e specialmente di Amauroto]]</text>
      <sha1>cq11o5je7u5n1dhutklofu9dah5u6y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De magistratibus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7298</id>
    <revision>
      <id>287026</id>
      <parentid>88383</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="756" sha1="krcnwidqpuhbcvwc8y5xajs7tol51d9" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De magistratibus
}}
{{Liber
|Ante = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|Post = De artificiis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De artificiis
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=78 to=80 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto
|Post = De artificiis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De artificiis
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 3]]
[[es:Utopía: Los magistrados]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 2]]
[[it:L'Utopia/Dei magistrati]]</text>
      <sha1>krcnwidqpuhbcvwc8y5xajs7tol51d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De artificiis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7299</id>
    <revision>
      <id>287029</id>
      <parentid>88384</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="21g9q0nv4aiugtecdiw4xbx73kuoel2" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De artificiis
}}
{{Liber
|Ante = De magistratibus
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De magistratibus
|Post = De commerciis mutuis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=80 to=87 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De magistratibus
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De magistratibus
|Post = De commerciis mutuis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 4]]
[[es:Utopía: Las artes y los oficios]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 3]]
[[it:L'Utopia/Degli artefici]]</text>
      <sha1>21g9q0nv4aiugtecdiw4xbx73kuoel2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De commerciis mutuis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7300</id>
    <revision>
      <id>287049</id>
      <parentid>88385</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="jiez2bidbhx6c47pdcflidslvkx9kzu" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De commerciis mutuis
}}
{{Liber
|Ante = De artificiis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De artificiis
|Post = De peregrinatione Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=87 to=93 fromsection=&quot;p2&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De artificiis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De artificiis
|Post = De peregrinatione Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 5]]
[[es:Utopía: Las relaciones públicas entre los utopianos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 4]]
[[it:L'Utopia/Del comercio tra i cittadini]]</text>
      <sha1>jiez2bidbhx6c47pdcflidslvkx9kzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7301</id>
    <revision>
      <id>287050</id>
      <parentid>88386</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="756" sha1="0j19tebk80j1r4mupznjdx0by6pnbqf" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De peregrinatione Utopiensium
}}
{{Liber
|Ante = De commerciis mutuis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
|Post = De aequatione ubertatis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De aequatione ubertatis
}}


&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=94 to=95 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De commerciis mutuis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
|Post = De aequatione ubertatis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De aequatione ubertatis
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 6]]
[[es:Utopía: Los viajes de los utopianos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 5]]
[[it:L'Utopia/Pellegrinaggi degli Utopiensi]]</text>
      <sha1>0j19tebk80j1r4mupznjdx0by6pnbqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287067</id>
      <parentid>287050</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T18:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Combine subsections to better agree with original text and chapters in other languages</comment>
      <origin>287067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="877" sha1="kt3n6fu1odx6fbjnqzx8wn23jy0dop2" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De peregrinatione Utopiensium
}}
{{Liber
|Ante = De commerciis mutuis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
|Post = De seruis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De seruis
}}


&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=94 to=95 tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=95 to=102 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=102 to=120 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De commerciis mutuis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De commerciis mutuis
|Post = De seruis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De seruis
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 6]]
[[es:Utopía: Los viajes de los utopianos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 5]]
[[it:L'Utopia/Pellegrinaggi degli Utopiensi]]</text>
      <sha1>kt3n6fu1odx6fbjnqzx8wn23jy0dop2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De aequatione ubertatis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7302</id>
    <revision>
      <id>287051</id>
      <parentid>88387</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="6tjroq9htphsxoztpxsl4bxryp74p3e" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De aequatione ubertatis
}}
{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post =De educatione et artibus
|PostNomen = Utopia/Liber II/De educatione et artibus
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=95 to=102 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post =De educatione et artibus
|PostNomen = Utopia/Liber II/De educatione et artibus
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>6tjroq9htphsxoztpxsl4bxryp74p3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De educatione et artibus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7303</id>
    <revision>
      <id>287052</id>
      <parentid>88388</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="cdnseklixea5fec1kldqz8fstntabjz" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De educatione et artibus
}}
{{Liber
|Ante = De aequatione ubertatis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De aequatione ubertatis
|Post = De seruis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De seruis
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=102 to=120 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De aequatione ubertatis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De aequatione ubertatis
|Post = De seruis
|PostNomen = Utopia/Liber II/De seruis
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>cdnseklixea5fec1kldqz8fstntabjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De seruis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7304</id>
    <revision>
      <id>287054</id>
      <parentid>88389</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="89zi20c3p9ha4xoa9ipmxd6xei0atjh" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De seruis
}}
{{Liber
|Ante = De educatione et artibus
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De educatione et artibus
|Post = De legibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 fromsection=&quot;p2&quot; to=120  tosection=&quot;p2&quot;/&gt;


{{Liber
|Ante = De educatione et artibus
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De educatione et artibus
|Post = De legibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 7]]
[[es:Utopía: Los esclavos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 6]]
[[it:L'Utopia/Dei servi]]</text>
      <sha1>89zi20c3p9ha4xoa9ipmxd6xei0atjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287069</id>
      <parentid>287054</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Combine subsections to better agree with original text and chapters in other languages</comment>
      <origin>287069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="843" sha1="fqk8sgbjf2ugvdbuvx0oiyk4x3rc1xq" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De seruis
}}
{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post = De legibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 fromsection=&quot;p2&quot; to=120  tosection=&quot;p2&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 fromsection=&quot;p3&quot; to=130  tosection=&quot;p1&quot;/&gt;


{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post = De legibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 7]]
[[es:Utopía: Los esclavos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 6]]
[[it:L'Utopia/Dei servi]]</text>
      <sha1>fqk8sgbjf2ugvdbuvx0oiyk4x3rc1xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287070</id>
      <parentid>287069</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Update Liber template with new Post</comment>
      <origin>287070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="05uzel0ds19efythydxb27uugnjivxk" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De seruis
}}
{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post = De re militari
|PostNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 fromsection=&quot;p2&quot; to=120  tosection=&quot;p2&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 fromsection=&quot;p3&quot; to=130  tosection=&quot;p1&quot;/&gt;


{{Liber
|Ante = De peregrinatione Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De peregrinatione Utopiensium
|Post = De re militari
|PostNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 7]]
[[es:Utopía: Los esclavos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 6]]
[[it:L'Utopia/Dei servi]]</text>
      <sha1>05uzel0ds19efythydxb27uugnjivxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7305</id>
    <revision>
      <id>287055</id>
      <parentid>88390</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="540" sha1="qup7avqarha7s92vu1saobu3758v8m2" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De legibus Utopiensium
}}
{{Liber
|Ante = De seruis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De seruis
|Post = De re militari
|PostNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=120 to=130 fromsection=&quot;p3&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;


{{Liber
|Ante = De seruis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De seruis
|Post = De re militari
|PostNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>qup7avqarha7s92vu1saobu3758v8m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De re militari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7306</id>
    <revision>
      <id>287056</id>
      <parentid>88391</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="0zx3buxt9lrkgcnzoob4hyf10j4lz96" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De re militari
}}
{{Liber
|Ante = De legibus Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
|Post = De religionibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=130 to=141 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De legibus Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium
|Post = De religionibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 8]]
[[es:Utopía: El arte de la guerra]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 7]]
[[it:L'Utopia/De la guerra]]</text>
      <sha1>0zx3buxt9lrkgcnzoob4hyf10j4lz96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287072</id>
      <parentid>287056</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Update Liber template with new Ante</comment>
      <origin>287072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="707" sha1="6i7fcot044g84ua57t81psrg5zio8wl" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De re militari
}}
{{Liber
|Ante = De seruis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De seruis
|Post = De religionibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=130 to=141 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De seruis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De seruis
|Post = De religionibus Utopiensium
|PostNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 8]]
[[es:Utopía: El arte de la guerra]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 7]]
[[it:L'Utopia/De la guerra]]</text>
      <sha1>6i7fcot044g84ua57t81psrg5zio8wl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7307</id>
    <revision>
      <id>287062</id>
      <parentid>88392</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="qt47g2kel480qpby84caqd080zioyd3" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De religionibus Utopiensium
}}
{{Liber
|Ante = De re militari
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De re militari
|Post = Laus reipublicae Utopiensis
|PostNomen = Utopia/Liber II/Laus reipublicae Utopiensis
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=141 to=157 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De re militari
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De re militari
|Post = Laus reipublicae Utopiensis
|PostNomen = Utopia/Liber II/Laus reipublicae Utopiensis
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 9]]
[[es:Utopía: Religiones de los utopianos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 8]]
[[it:L'Utopia/De le religioni degli Utopiensi]]</text>
      <sha1>qt47g2kel480qpby84caqd080zioyd3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287071</id>
      <parentid>287062</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T19:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Combine subsections to better agree with original text and chapters in other languages</comment>
      <origin>287071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="7holeyoy4hd7srm4u78arznq0gyph9c" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;De religionibus Utopiensium
}}
{{Liber
|Ante = De re militari
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=141 to=157 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=157 to=162 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=162 to=163 fromsection=&quot;p2&quot; /&gt;

{{Liber
|Ante = De re militari
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De re militari
}}
{{finis}}
[[en:Utopia/Chapter 9]]
[[es:Utopía: Religiones de los utopianos]]
[[fr:L’Utopie/Livre 2/Titre 8]]
[[it:L'Utopia/De le religioni degli Utopiensi]]</text>
      <sha1>7holeyoy4hd7srm4u78arznq0gyph9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/Laus reipublicae Utopiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7308</id>
    <revision>
      <id>287063</id>
      <parentid>88393</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="592" sha1="aa7wfl4bmapmuzy9vt56y45dgzjwxwy" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;Laus reipublicae Utopiensis
}}
{{Liber
|Ante = De religionibus Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
|Post = Epilogus
|PostNomen = Utopia/Liber II/Epilogus
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=157 to=162 fromsection=&quot;p2&quot; tosection=&quot;p1&quot;/&gt;

{{Liber
|Ante = De religionibus Utopiensium
|AnteNomen = Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium
|Post = Epilogus
|PostNomen = Utopia/Liber II/Epilogus
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>aa7wfl4bmapmuzy9vt56y45dgzjwxwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utopia/Liber II/Epilogus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7309</id>
    <revision>
      <id>287064</id>
      <parentid>88394</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Replace main text with proofread text</comment>
      <origin>287064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="326zwprp9oxko5pd4d6mn9cwz1nnw9i" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Thomas Morus
|OperaeTitulus= Utopia
|OperaeWikiPagina= Utopia
|Annus= 1516
|SubTitulus=[[Utopia/Liber II|Liber II]]&lt;br /&gt;Epilogus
}}
{{Liber
|Ante = Laus reipublicae Utopiensis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/Laus reipublicae Utopiensis
|Post =
|PostNomen =
}}

&lt;pages index=&quot;Utopia, More, 1518.djvu&quot; from=162 to=163 fromsection=&quot;p2&quot; /&gt;

{{Liber
|Ante = Laus reipublicae Utopiensis
|AnteNomen = Utopia/Liber II/Laus reipublicae Utopiensis
|Post =
|PostNomen =
}}
{{finis}}</text>
      <sha1>326zwprp9oxko5pd4d6mn9cwz1nnw9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Utopia</title>
    <ns>1</ns>
    <id>7310</id>
    <revision>
      <id>287087</id>
      <parentid>54016</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Combined subsections */ nova pars</comment>
      <origin>287087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="dx9u51dtkgb6skh28rr7dkov6uxxk45" xml:space="preserve">{{OperisInfo
|Editio=Thomae Mori Utopia, &lt;br /&gt;ed. Ladislaus J. Bolchazy, Gregory Gichan et Frederick Theobald
|Fons= {{cite web|title=Bibliotheca Augustana|url=http://www.ewf-europe.net/~harsch/Chronologia/Lspost16/Morus/mor_u000.html|deadurl=yes}}
|Alii Fontēs= scans: [http://www.ub.uni-bielefeld.de/diglib/more/utopia/ Universitätsbibliothek Bielefeld]
|Conlationes= [[Usor:Caton|Caton]], [[Usor:Kronin|Kronin]], [[Usor:Doug|Doug]]
|Qualitas= [[Imago:75%.svg]] Perfectus et paratus
|Nota=
|Bislectus=
}}

== Scans ==
I've got scans: [[:File:Utopia, More, 1518.djvu]] (jpeg is uploaded too), but we're currently missing the OCR.  Working on it.--[[Usor:Doug|Doug.]]&lt;sup&gt;([[Disputatio Usoris:Doug|Disputatio]] &lt;small&gt;•&lt;/small&gt; [[Specialis:Conlationes/Doug|Conlationes]])&lt;/sup&gt; 18:57, 20 Februarii 2011 (UTC)

== Edition? ==
Do we know whether this is the 1516 Leuven edition or the 1518 Basle edition?  The scans are for the Basle edition.--[[Usor:Doug|Doug.]]&lt;sup&gt;([[Disputatio Usoris:Doug|Disputatio]] &lt;small&gt;•&lt;/small&gt; [[Specialis:Conlationes/Doug|Conlationes]])&lt;/sup&gt; 18:55, 3 Martii 2011 (UTC)

== Combined subsections ==
I've taken the liberty of combining the subsections for books 1 and 2 into the organization which aligns with most editions in Latin and in translation. Book 1 has been combined into a single page. Book 2 has had several subsections combined. For all, I left them with paragraph separations where the old subsections used to be, and the transclusion is performed by section, in case the action should be preferred undone. The pages themselves still exist but should now be orphaned. This is part of an on-going effort to bring the text up to the standard of the 1518 Basle edition [[Liber:Utopia,_More,_1518.djvu]]. [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 20:27, 9 Novembris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dx9u51dtkgb6skh28rr7dkov6uxxk45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio Libri:Utopia, More, 1518.djvu</title>
    <ns>107</ns>
    <id>12472</id>
    <revision>
      <id>287085</id>
      <parentid>286528</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>/* Higher quality scan */ Reply</comment>
      <origin>287085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1580" sha1="n0vwluq44o7jw7ipvci7zawqtlenhxj" xml:space="preserve">== OCR Layer broken ==
I'm working with [[Usor:Inductiveload]] ([[:en:User:Inductiveload]]) to get a new OCR on these scans, they came with an OCR layer but they were two pages on one scan, splitting them resulted in losing the layer.  The layer hadn't been very good and we are hoping to train tesseract to obtain a better layer.  Then we will match and split to the [[Utopia|existing 1518 text]].--[[Usor:Doug|Doug.]]&lt;sup&gt;([[Disputatio Usoris:Doug|Disputatio]] &lt;small&gt;•&lt;/small&gt; [[Specialis:Conlationes/Doug|Conlationes]])&lt;/sup&gt; 10:15, 8 Martii 2011 (UTC)

== Higher quality scan ==
For help with transcription and extracting images, a higher quality scan of the 1518 edition can found on the Internet Archive: https://archive.org/details/deoptimoreipstat00more. A transcription with good quality OCR can be found in an 1895 reprinting of the 1518 edition: https://www.google.com/books/edition/The_Utopia_of_Sir_Thomas_More/rsKHA1coyxcC This includes additional texts like the introductory epistles. The transcription of that reprinting still needs to be corrected slightly to be consistent with punctuation and symbols (e.g. &amp; instead of et, æ instead of ae) [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 14:08, 3 Novembris 2026 (UTC)

:For reference and comparison, the 1516 edition is accurately transcribed with corrections here: https://www.google.com/books/edition/The_Utopia_of_Sir_Thomas_More/-Bo7AAAAYAAJ?hl=en&amp;gbpv=0 [[Usor:Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[Disputatio Usoris:Sjgallagher2|disputatio]]) 20:23, 9 Novembris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>n0vwluq44o7jw7ipvci7zawqtlenhxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>13843</id>
    <revision>
      <id>287005</id>
      <parentid>286576</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="1h18x319zxhz1jzdjy6druougsz9wey" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;diuitiæ suæ, uelut obicem aceruandæ pecuniæ tantæ, quanta faceret inopiam eius in populo. Nempe eum thesaurum uidebat suffecturum, siue regi aduersus rebelleis, siue regno aduersus hostium incursiones esset confligendum. Cæterum minorem esse quam ut animos faciat inuadendi aliena. quæ potissima condendæ legis causa fuit. Proxima quod sic prospectum putauit, ne desit pecunia, quæ in quotidiana ciuium commutatione uersetur, &amp;amp; quum regi necesse est erogare, quicquid thesauro supra legitimum accreuit modum, non quæsiturum censuit occasiones iniuriæ. Talis rex &amp;amp; malis erit formidini, &amp;amp; a bonis amabitur. Hæc ergo atque huiusmodi si ingererem apud homines in contrariam partem uehementer inclinatos, {{right sidenote|Prouerbium}}quam surdis essem narraturus fabulam! Surdissimis inquam, haud dubie. neque hercule miror, neque mihi uidentur (ut uere dicam) huiusmodi sermones ingerendi, aut talia danda consilia, quæ certus sis nunquam admissum iri. Quid enim prodesse possit, aut quomodo in illorum pectus influere sermo tam insolens, quorum præoccupauit animos, atque insedit penitus diuersa persuasio! Apud amiculos in familiari colloquio non insuauis est hæc philosophia scholastica. {{right sidenote|Philosophia scholastica.}}Cæterum in consilijs principum, ubi res magnæ magna autoritate aguntur, non est his rebus locus. Hoc est, inquit ille, quod dicebam non esse apud principes locum philosophiæ. Imo inquam est uerum, non huic scholasticæ, quæ quiduis putet ubiuis conuenire, sed est alia philosophia ciuilior,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1h18x319zxhz1jzdjy6druougsz9wey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16126</id>
    <revision>
      <id>287006</id>
      <parentid>286415</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="lw06g9cvskr2xxovzm2jndqf9efm0ds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;terstitio {{right sidenite|Locus natura tutus unico præsidio defenditur.}}una rupes eminet, eoque innoxia, cui inædificatam turrim præsidio tenent, cæteræ latentes &amp; insidiosæ. Canales solis ipsis noti, atque ideo non temere accidit, uti exterus quisquam hunc in sinum, nisi Utopiano duce, penetret, ut in quem uix ipsis tutus ingressus est, nisi signis quibusdam e litore uiam regentibus. His in diuersa translatis loca, hostium quamlibet numerosam classem facile in perniciem traherent. {{right sidenote|Stratagema ex mutatis signis}}Ab altera parte non infrequentes portus. At ubique descensus in terram ita natura munitus, aut arte, ut ingentes copiæ paucis inde queant propugnatoribus arceri. Cæterum uti fertur, utique ipsa loci facies præ se fert, ea tellus olim non ambiebatur mari. {{right sidenote|Vtopia insula ab Vtopo duce.}}Sed Vtopus cuius utpote uictoris nomen refert insula, Nam ante id temporis Abraxa dicebatur, quique rudem atque agrestem turbam ad id quo nunc cæteros propè mortales antecellit cultus, humanitatisque perduxit, primo protinus appulsu uictoria potitus, passuum milia quindecim, {{right sidenote|Hoc erat quam Isthmum perfodere. Facile fertur quod omnibus commune est.}}qua parte tellus continenti adhæsit, exscindendum curauit, ac mare circum terram duxit. Quumque ad id operis non incolas modo cœgisset (ne contumeliæ loco laborem ducerent) sed suos præterea milites omnes adiungeret, in tantam hominum multitudinem opere distributo incredibili celeritate res perfecta, finitimos (qui initio uanitatem incœpti riserant) admiratione successus ac terrore perculerit. {{right sidenote|Oppida Vtopiæ insulæ.}}Insula ciuitates habet quatuor &amp; quinquaginta spatiosas omnes ac magni-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lw06g9cvskr2xxovzm2jndqf9efm0ds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287007</id>
      <parentid>287006</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="tb2fu0b7q8713akvzinnxwc7o94mipa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;terstitio {{right sidenote|Locus natura tutus unico præsidio defenditur.}}una rupes eminet, eoque innoxia, cui inædificatam turrim præsidio tenent, cæteræ latentes &amp; insidiosæ. Canales solis ipsis noti, atque ideo non temere accidit, uti exterus quisquam hunc in sinum, nisi Utopiano duce, penetret, ut in quem uix ipsis tutus ingressus est, nisi signis quibusdam e litore uiam regentibus. His in diuersa translatis loca, hostium quamlibet numerosam classem facile in perniciem traherent. {{right sidenote|Stratagema ex mutatis signis}}Ab altera parte non infrequentes portus. At ubique descensus in terram ita natura munitus, aut arte, ut ingentes copiæ paucis inde queant propugnatoribus arceri. Cæterum uti fertur, utique ipsa loci facies præ se fert, ea tellus olim non ambiebatur mari. {{right sidenote|Vtopia insula ab Vtopo duce.}}Sed Vtopus cuius utpote uictoris nomen refert insula, Nam ante id temporis Abraxa dicebatur, quique rudem atque agrestem turbam ad id quo nunc cæteros propè mortales antecellit cultus, humanitatisque perduxit, primo protinus appulsu uictoria potitus, passuum milia quindecim, {{right sidenote|Hoc erat quam Isthmum perfodere. Facile fertur quod omnibus commune est.}}qua parte tellus continenti adhæsit, exscindendum curauit, ac mare circum terram duxit. Quumque ad id operis non incolas modo cœgisset (ne contumeliæ loco laborem ducerent) sed suos præterea milites omnes adiungeret, in tantam hominum multitudinem opere distributo incredibili celeritate res perfecta, finitimos (qui initio uanitatem incœpti riserant) admiratione successus ac terrore perculerit. {{right sidenote|Oppida Vtopiæ insulæ.}}Insula ciuitates habet quatuor &amp; quinquaginta spatiosas omnes ac magni-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tb2fu0b7q8713akvzinnxwc7o94mipa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16127</id>
    <revision>
      <id>287008</id>
      <parentid>286416</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="g0ghsw2cidiuf6s4yml5r6jpcvckaoq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ficas lingua, moribus, institutis, legibus, prorsus ijsdem, idem situs omnium, {{left sidenote|Similitudo concordiam facit. Vrbium inter se medicore interuallum.}}eadem ubique quatenus per locum licet, rerum facies. Harum quæ proximæ inter se sunt millia quatuor ac uiginti separant. Nulla rursus est tam deserta, e qua non ad aliam urbem pedibus queat unius itinere diei perueniri. Ciues quaque ex urbe terni senes ac rerum periti tractatum de rebus insulæ communibus, quotannis conueniunt Amaurotum. Nam (ea urbs quod tanquam in umbilico terræ sita maxime iacet omnium partium legatis opportuna) prima, princepsque habetur. {{left sidenote|Distributio agrorum.}}Agri ita commode ciuitatibus assignati sunt, ut ab nulla parte minus soli quam duodecim passuum millia una quæuis habeat. {{left sidenote|At hinc hodie pestis rerump. omnium.}}ab aliqua multo etiam amplius, uidelicet qua parte longius urbes inter se disiunguntur. Nulli urbi cupido promouendorum finium. Quippe quos habent agricolas magis eorum se, quam dominos putant. Habent ruri per omnes agros commode dispositas domos, rusticis instrumentis instructas. {{left sidenote|prima cura agricolationis.}}Hæ habitantur ciuibus per uices eo commigrantibus. Nulla familia rustica in uiris mulieribusque pauciores habet, quam quadraginta præter duos ascriptitios seruos, quibus pater materque familias graues ac maturi præficiuntur, &amp;amp; singulis tricenis familijs phylarchus unus. E quaque familia uiginti quotannis in urbem remigrant, hi qui biennium ruri compleuere. In horum locum totidem recentes ex urbe subrogantur, ut ab his qui annum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0ghsw2cidiuf6s4yml5r6jpcvckaoq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287009</id>
      <parentid>287008</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="m92aso191v95vv42ozg82i2otwgny6g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ficas lingua, moribus, institutis, legibus, prorsus ijsdem, idem situs omnium, {{left sidenote|Similitudo concordiam facit. Vrbium inter se medicore interuallum.}}eadem ubique quatenus per locum licet, rerum facies. Harum quæ proximæ inter se sunt millia quatuor ac uiginti separant. Nulla rursus est tam deserta, e qua non ad aliam urbem pedibus queat unius itinere diei perueniri. Ciues quaque ex urbe terni senes ac rerum periti tractatum de rebus insulæ communibus, quotannis conueniunt Amaurotum. Nam (ea urbs quod tanquam in umbilico terræ sita maxime iacet omnium partium legatis opportuna) prima, princepsque habetur. {{left sidenote|Distributio agrorum.}}Agri ita commode ciuitatibus assignati sunt, ut ab nulla parte minus soli quam duodecim passuum millia una quæuis habeat. {{left sidenote|At hinc hodie pestis rerump. omnium.}}ab aliqua multo etiam amplius, uidelicet qua parte longius urbes inter se disiunguntur. Nulli urbi cupido promouendorum finium. Quippe quos habent agricolas magis eorum se, quam dominos putant. Habent ruri per omnes agros commode dispositas domos, rusticis instrumentis instructas. {{left sidenote|Prima cura agricolationis.}}Hæ habitantur ciuibus per uices eo commigrantibus. Nulla familia rustica in uiris mulieribusque pauciores habet, quam quadraginta præter duos ascriptitios seruos, quibus pater materque familias graues ac maturi præficiuntur, &amp;amp; singulis tricenis familijs phylarchus unus. E quaque familia uiginti quotannis in urbem remigrant, hi qui biennium ruri compleuere. In horum locum totidem recentes ex urbe subrogantur, ut ab his qui annum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m92aso191v95vv42ozg82i2otwgny6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16128</id>
    <revision>
      <id>287011</id>
      <parentid>286491</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1604" sha1="l99mupqid7om9tihq5oq4ft4tpj5ptf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ibi fuere. atque ideo rusticarum peritiores rerum, instituantur, alios anno sequente docturi, ne si pariter omnes ibi noui, agricolationisque rudes essent, aliquid in annona per imperitiam peccaretur. Is innouandorum agricolarum mos, &amp;amp; si solennis sit, ne quisquam inuitus asperiorem uitam cogatur continuare diutius, multi tamen quos rusticæ rei studium natura delectat, plures sibi annos impetrant. {{right sidenote|Agricolarum officia.}}Agricolæ terram colunt, nutriunt animalia, ligna comparant, atque in urbem qua commodum est, terra, mariue conuehunt. Pullorum infinitam educant multitudinem, mirabili artificio. {{right sidenote|Mira ratio fouendi oua}}Neque enim incubant oua gallinæ, sed magnum eorum numerum calore quodam æquabili fouentes animant, educantque, hi simul atque e testa prodiere, homines, uice matrum comitantur, &amp;amp; agnoscunt. {{right sidenote|Vsus equorum.}}Equos alunt perquam paucos, nec nisi ferocientes, neque alium in usum quam exercendæ rebus equestribus iuuentuti. {{right sidenote|Vsus boum.}}Nam omnem, seu colendi, seu uehendi laborem, boues obeunt, quos (ut fatentur) equis impetu cedere, sic patientia uincere, nec tot obnoxios morbis putant, ad hæc minore impendio, &amp;amp; operæ, &amp;amp; sumptus ali, ac denique laboribus emeritos, in cibum tandem usui esse. Semente in solum panem utuntur. {{right sidenote|Cibus ac potus.}}Nam aut uuarum uinum bibunt, aut pomorum, pirorumue, aut denique aquam nonnunquam meram, sæpe etiam, qua mel, aut glycyrizam incoxerint, cuius haud exiguam habent copiam. Quum exploratum habeant (habent enim certis-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l99mupqid7om9tihq5oq4ft4tpj5ptf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287022</id>
      <parentid>287011</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="mwj3v9x8ed6h8fxxpjswia1lil07oly" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ibi fuere. atque ideo rusticarum peritiores rerum, instituantur, alios anno sequente docturi, ne si pariter omnes ibi noui, agricolationisque rudes essent, aliquid in annona per imperitiam peccaretur. Is innouandorum agricolarum mos, &amp;amp; si solennis sit, ne quisquam inuitus asperiorem uitam cogatur continuare diutius, multi tamen quos rusticæ rei studium natura delectat, plures sibi annos impetrant. {{right sidenote|Agricolarum officia.}}Agricolæ terram colunt, nutriunt animalia, ligna comparant, atque in urbem qua commodum est, terra, mariue conuehunt. Pullorum infinitam educant multitudinem, mirabili artificio. {{right sidenote|Mira ratio fouendi oua}}Neque enim incubant oua gallinæ, sed magnum eorum numerum calore quodam æquabili fouentes animant, educantque, hi simul atque e testa prodiere, homines, uice matrum comitantur, &amp;amp; agnoscunt. {{right sidenote|Vsus equorum.}}Equos alunt perquam paucos, nec nisi ferocientes, neque alium in usum quam exercendæ rebus equestribus iuuentuti. {{right sidenote|Vsus boum.}}Nam omnem, seu colendi, seu uehendi laborem, boues obeunt, quos (ut fatentur) equis impetu cedere, sic patientia uincere, nec tot obnoxios morbis putant, ad hæc minore impendio, &amp;amp; operæ, &amp;amp; sumptus ali, ac denique laboribus emeritos, in cibum tandem usui esse. Semente in solum panem utuntur. {{right sidenote|Cibus ac potus.}}Nam aut uuarum uinum bibunt, aut pomorum, pirorumue, aut denique aquam nonnunquam meram, sæpe etiam, qua mel, aut glycyrizam incoxerint, cuius haud exiguam habent copiam. Quum exploratum habeant (habent enim certissimum)&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mwj3v9x8ed6h8fxxpjswia1lil07oly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16129</id>
    <revision>
      <id>287012</id>
      <parentid>286492</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1498" sha1="icni1mhskircg87lxciji7xmfks5awh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;simum) {{left sidenote|Modus sementis.}}quantum annonæ consumat urbs, &amp;amp; circuniectus urbi conuentus, tamen multo amplius &amp;amp; sementis faciunt, &amp;amp; pecudum educant, quam quod in suos usus sufficiat, reliquum impartituri finitimis. Quibuscunque rebus opus est, quæ res ruri non habentur, eam suppellectilem omnem ab urbe petunt, &amp;amp; sine ulla rerum commutatione, à magistratibus urbanis nullo negocio consequuntur. Nam illò singulo quoque mense, plerique ad festum diem conueniunt. Quum frumentandi dies instat, magistratibus urbanis agricolarum phylarchi denunciant, {{left sidenote|Mutua opera quantum ualeat.}}quantum ciuium numerum ad se mitti conueniat, quæ multitudo frumentatorum, quum ad ipsum diem opportune adsit, uno prope sereno die tota frumentatione defunguntur.

&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De urbibus, ac nominatim de Amauroto--&gt;

{{c|
DR VRBIBVS, AC NOMINA&lt;br/&gt;TIM DE AMVROTO.
}}

{{dropinitial|V}}Rbium qui unam norit, omnes nouerit, ita sunt inter se (quatenus loci natura non obstat) omnino similes. Depingam igitur unam quampiam (neque enim admodum refert quam) {{left sidenote|Amauroti primariæ Vtopiensium urbis descriptio.}}Sed quam potius, quam Amaurotum! qua nec ulla dignior est, quippe cui senatus gratia reliquae deferunt, nec ulla mihi notior, ut in qua annos quinque perpetuos uixerim. Situm est igitur Amaurotum, in leni deiectu montis, figura fere quadrata. Nam latitudo eius paulo infra collis incoepta uerticem, milli-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>icni1mhskircg87lxciji7xmfks5awh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287023</id>
      <parentid>287012</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="b989xocqfcug2pkad4xsz76axvnuj0w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot; /&gt;
{{left sidenote|Modus sementis.}}quantum annonæ consumat urbs, &amp;amp; circuniectus urbi conuentus, tamen multo amplius &amp;amp; sementis faciunt, &amp;amp; pecudum educant, quam quod in suos usus sufficiat, reliquum impartituri finitimis. Quibuscunque rebus opus est, quæ res ruri non habentur, eam suppellectilem omnem ab urbe petunt, &amp;amp; sine ulla rerum commutatione, à magistratibus urbanis nullo negocio consequuntur. Nam illò singulo quoque mense, plerique ad festum diem conueniunt. Quum frumentandi dies instat, magistratibus urbanis agricolarum phylarchi denunciant, {{left sidenote|Mutua opera quantum ualeat.}}quantum ciuium numerum ad se mitti conueniat, quæ multitudo frumentatorum, quum ad ipsum diem opportune adsit, uno prope sereno die tota frumentatione defunguntur.
&lt;section end=&quot;p1&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot; /&gt;

{{c|
DR VRBIBVS, AC NOMINA&lt;br/&gt;TIM DE AMVROTO.
}}

{{dropinitial|V}}Rbium qui unam norit, omnes nouerit, ita sunt inter se (quatenus loci natura non obstat) omnino similes. Depingam igitur unam quampiam (neque enim admodum refert quam) {{left sidenote|Amauroti primariæ Vtopiensium urbis descriptio.}}Sed quam potius, quam Amaurotum! qua nec ulla dignior est, quippe cui senatus gratia reliquae deferunt, nec ulla mihi notior, ut in qua annos quinque perpetuos uixerim. Situm est igitur Amaurotum, in leni deiectu montis, figura fere quadrata. Nam latitudo eius paulo infra collis incoepta uerticem, milli-
&lt;section end=&quot;p2&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b989xocqfcug2pkad4xsz76axvnuj0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287079</id>
      <parentid>287023</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>287079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1425" sha1="8b9ejg3wc2fgsat1d6a848cuejnk7pp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;## p1 ##

{{left sidenote|Modus sementis.}}quantum annonæ consumat urbs, &amp;amp; circuniectus urbi conuentus, tamen multo amplius &amp;amp; sementis faciunt, &amp;amp; pecudum educant, quam quod in suos usus sufficiat, reliquum impartituri finitimis. Quibuscunque rebus opus est, quæ res ruri non habentur, eam suppellectilem omnem ab urbe petunt, &amp;amp; sine ulla rerum commutatione, à magistratibus urbanis nullo negocio consequuntur. Nam illò singulo quoque mense, plerique ad festum diem conueniunt. Quum frumentandi dies instat, magistratibus urbanis agricolarum phylarchi denunciant, {{left sidenote|Mutua opera quantum ualeat.}}quantum ciuium numerum ad se mitti conueniat, quæ multitudo frumentatorum, quum ad ipsum diem opportune adsit, uno prope sereno die tota frumentatione defunguntur.
## p2 ##


{{c|
DE VRBIBVS, AC NOMINA&lt;br/&gt;TIM DE AMVROTO.
}}

{{dropinitial|V}}Rbium qui unam norit, omnes nouerit, ita sunt inter se (quatenus loci natura non obstat) omnino similes. Depingam igitur unam quampiam (neque enim admodum refert quam) {{left sidenote|Amauroti primariæ Vtopiensium urbis descriptio.}}Sed quam potius, quam Amaurotum! qua nec ulla dignior est, quippe cui senatus gratia reliquae deferunt, nec ulla mihi notior, ut in qua annos quinque perpetuos uixerim. Situm est igitur Amaurotum, in leni deiectu montis, figura fere quadrata. Nam latitudo eius paulo infra collis incoepta uerticem, milli-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8b9ejg3wc2fgsat1d6a848cuejnk7pp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287080</id>
      <parentid>287079</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem [[Special:Diff/287079|287079]] ab usore [[Special:Contributions/Sjgallagher2|Sjgallagher2]] ([[User talk:Sjgallagher2|Disputatio]])</comment>
      <origin>287080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="n993gzx3w2hs8rf0cl5x6twvgcd1s26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot; /&gt;
{{left sidenote|Modus sementis.}}quantum annonæ consumat urbs, &amp;amp; circuniectus urbi conuentus, tamen multo amplius &amp;amp; sementis faciunt, &amp;amp; pecudum educant, quam quod in suos usus sufficiat, reliquum impartituri finitimis. Quibuscunque rebus opus est, quæ res ruri non habentur, eam suppellectilem omnem ab urbe petunt, &amp;amp; sine ulla rerum commutatione, à magistratibus urbanis nullo negocio consequuntur. Nam illò singulo quoque mense, plerique ad festum diem conueniunt. Quum frumentandi dies instat, magistratibus urbanis agricolarum phylarchi denunciant, {{left sidenote|Mutua opera quantum ualeat.}}quantum ciuium numerum ad se mitti conueniat, quæ multitudo frumentatorum, quum ad ipsum diem opportune adsit, uno prope sereno die tota frumentatione defunguntur.
&lt;section end=&quot;p1&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot; /&gt;

{{c|
DE VRBIBVS, AC NOMINA&lt;br/&gt;TIM DE AMVROTO.
}}

{{dropinitial|V}}Rbium qui unam norit, omnes nouerit, ita sunt inter se (quatenus loci natura non obstat) omnino similes. Depingam igitur unam quampiam (neque enim admodum refert quam) {{left sidenote|Amauroti primariæ Vtopiensium urbis descriptio.}}Sed quam potius, quam Amaurotum! qua nec ulla dignior est, quippe cui senatus gratia reliquae deferunt, nec ulla mihi notior, ut in qua annos quinque perpetuos uixerim. Situm est igitur Amaurotum, in leni deiectu montis, figura fere quadrata. Nam latitudo eius paulo infra collis incoepta uerticem, milli-
&lt;section end=&quot;p2&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n993gzx3w2hs8rf0cl5x6twvgcd1s26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16130</id>
    <revision>
      <id>287013</id>
      <parentid>286493</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1598" sha1="28tcd2kwwnxpd6mh9xavs1meyq02vtv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bus passuum duobus ad flumen Anydrum pertinet, secundum ripam aliquanto longior. {{right sidenote|Anydri fluminis descriptio.}}Oritur Anydrus milibus octoginta supra Amaurotum, modico fonte, sed aliorum occursu fluminum, atque in his duorum etiam mediocrium auctus, ante urbem ipsam, quingentos in latum passus extenditur, mox adhuc amplior, sexaginta milia prolapsus, excipitur oceano. Hoc toto spacio, quod urbem ac mare interiacet, ac supra urbem quoque aliquot milia, sex horas perpetuas influens æstus, ac refluus alternat celeri flumine. {{right sidenote|Idem fit apud Anglos in flumine Thamysi.}}Quum sese pelagus infert, triginta in longum milia, totum Anydri alueum suis occupat undis, profligato retrorsum fluuio. Tum aliquanto ultra liquorem eius salsugine corrumpit, dehinc paulatim dulcescens amnis, syncerus urbem perlabitur, ac refugientem uicissim purus &amp;amp; incorruptus, ad ipsas prope fauces insequitur. {{right sidenote|Et in hoc Londinum cum Amauroto conuenit.}}Urbs aduersæ fluminis ripæ, non pilis ac sublicibus ligneis, sed ex opere lapideo, egregie arcuato ponte, commissa est, ab ea parte, quæ longissime distat a mari, quo naues totum id latus urbis possint inoffensæ præteruehi. Habent alium præterea fluuium, haud magnum quidem illum, sed perquam placidum, ac iucundum. Nam ex eodem scaturiens monte, in quo ciuitas collocatur, mediam illam per deuexa perfluens Anydro miscetur. Eius fluuij caput, fontemque, quod paulo extra urbem nascitur, munimentis amplexi, Amaurotani iunxerunt oppido. {{right sidenote|Vsus aquæ potabilis.}}ne si qua uis ho-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28tcd2kwwnxpd6mh9xavs1meyq02vtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16132</id>
    <revision>
      <id>287014</id>
      <parentid>286494</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="g87v4ct06tpz26mwbvmwvdstiskc02b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;stium ingruat, intercipi, atque auerti aqua, neue corrumpi queat. Inde canalibus coctilibus, diuersim ad inferiores urbis partes aqua diriuatur, id sicubi locus fieri uetat, cisternis capacibus, collecta pluuia, tantundem usus adfert. {{left sidenote|Mœnium munimenta.}}Murus altus, ac latus oppidum cingit, turribus, ac propugnaculis frequens, arida fossa, sed alta, lataque ac ueprium sepibus impedita tribus ab lateribus circumdat mœnia, quarto flumen ipsum pro fossa est. {{left sidenote|Plateæ cuiusmodi.}}Plateæ cum ad uecturam, tum aduersus uentos descriptæ, commode ædificia neutiquam sordida, quorum longa, &amp;amp; totum per uicum, perpetua series, {{left sidenote|Aedificia.}}aduersa domorum fronte conspicitur. has uicorum frontes uia distinguit pedes uiginti lata. Posterioribus ædium partibus, quanta est uici longitudo, hortus adiacet, latus, &amp;amp; uicorum tergis undique circumseptus. {{left sidenote|Horti ædibus adhærentes.}}Nulla domus est, quæ non ut hostium in plateam, ita posticum in hortum habeat. Quin bifores quoque facili tractu manus apertiles, ac dein sua sponte cœuntes, quemuis intromittunt, ita nihil usquam priuati est. {{left sidenote|Hæc sapiunt communitatem Platonis.}}Nam domos ipsas uno quoque decennio sorte commutant. Hos hortos magnifaciunt. in his uineas, fructus, herbas, flores habent. tanto nitore, cultuque, ut nihil fructuosius usquam uiderim, nihil elegantius. qua in re studium eorum, non ipsa uoluptas modo, {{left sidenote|Vtilitas hortorum etiam Moroni prædicta.}}sed uicorum quoque inuicem de suo cuiusque horti cultu certamen accendit. &amp;amp; certe non aliud quicquam temere urbe tota reperias, siue ad usum ciuium, siue ad uoluptatem commodius. eoque&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g87v4ct06tpz26mwbvmwvdstiskc02b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16133</id>
    <revision>
      <id>287015</id>
      <parentid>286496</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="4cqu7af590mmw0hq5myg4ahpk2iqat7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
nullius rei, quam huiusmodi hortorum, maiorem habuisse curam uidetur is qui condidit. Nam totam hanc urbis figuram, iam inde ab initio descriptam ab ipso Utopo ferunt. Sed ornatum, cæterumque cultum, quibus unius ætatem hominis haud suffecturam uidit, posteris adijciendum reliquit. Itaque scriptum in annalibus habent, quos ab capta usque insula, mille septingentorum, ac sexaginta annorum complectentes historiam, diligenter &amp;amp; religiose perscriptos adseruant, ædes initio humiles, ac ueluti casas, &amp;amp; tuguria fuisse, e quolibet ligno temere factas, parietes luto obductos, culmina in aciem fastigiata stramentis operuerant. At nunc omnis domus uisenda forma tabulatorum trium, parietum facies, aut silice, aut cementis, aut latere coctili constructæ, in aluum introrsus congesto rudere. Tecta in planum subducta, quæ intritis quibusdam insternunt. nullius impendij, sed ea temperatura, quæ nec igni obnoxia sit, &amp;amp; tolerandis tempestatum iniurijs plumbum superet. {{right sidenote|Vitreæ aut linteatæ fenestræ.}}Ventos à fenestris uitro (nam eius ibi creberrimus usus est) expellunt. Interim etiam lino tenui, quod perlucido oleo, aut succino perlinunt, gemino nimirum commodo. Siquidem ad eum modum fit, ut &amp;amp; plus lucis transmittat, &amp;amp; uentorum minus admittat.

&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE MAGISTRATIBVS.
}}

{{dropinitial|T}}Riginta quæque familiæ magistratum sibi quotannis eligunt, quem sua prisca lingua Syphograntum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4cqu7af590mmw0hq5myg4ahpk2iqat7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16134</id>
    <revision>
      <id>287016</id>
      <parentid>286497</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1727" sha1="he665j7d2a6ii6i04ujhk3rsbkmchwu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;uocant, recentiore phylarchum, Syphograntis decem cum suis familijs {{left sidenote|Traniborus Vtopiensium lingua sonat præfectum primarium.}}Traniborus olim, nunc protophylarchus dictus præficitur. Demum Syphogranti omnes, qui sunt ducenti, iurati lecturos sese, quem maxime censent utilem, suffragijs occultis renunciant principem unum uidelicet ex his quatuor, quos eis populus nominauit. {{left sidenote|Mira ratio creandi magistratus.}}Nam a quaque urbis quarta parte, selectus unus commendatur senatui. Principis magistratus perpetuus est in omnem illius uitam, nisi tyrannidis affectatæ suspicio impediat. Traniboros quotannis eligunt. Cæterum haud temere commutant. {{left sidenote|Tyrannis in uisa bene institutæ reipu. Cito dirimendæ controuersiæ quas nunc data opera in immensum prorogrant.}}Reliqui magistratus omnes annui. Tranibori tertio quoque die, interdum si res postulat sæpius, in consilium cum principe ueniunt. De republica consultant controuersias priuatorum (si quæ sunt) quæ perquam paucæ sunt, mature dirimunt. Syphograntos semper in senatum duos adsciscunt, atque omni die diuersos. cautumque {{left sidenote|Nihil subito statuendum.}}ut ne quid ratum sit quod ad rempublicam pertineat, de quo non tribus in senatu diebus ante agitatum, quam decretum sit. Extra senatum, aut comitia publica de rebus communibus inire consilia capitale habetur. Hæc eo ferunt instituta, ne procliue esset, coniuratione principis, ac Tranibororum, oppresso per tyrannidem populo, statum reipublicæ mutare. Atque ideo quicquid magni momenti iudicatur, ad Syphograntorum comitia defertur, qui cum suis familijs communicata re, post inter se consultant, ac suum consilium renunciant senatui. In-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>he665j7d2a6ii6i04ujhk3rsbkmchwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287018</id>
      <parentid>287016</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="35wb90tkaxpige4mil4is52as7dcuvs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;uocant, recentiore phylarchum, Syphograntis decem cum suis familijs {{left sidenote|Traniborus Vtopiensium lingua sonat præfectum primarium.}}Traniborus olim, nunc protophylarchus dictus præficitur. Demum Syphogranti omnes, qui sunt ducenti, iurati lecturos sese, quem maxime censent utilem, suffragijs occultis renunciant principem unum uidelicet ex his quatuor, quos eis populus nominauit. {{left sidenote|Mira ratio creandi magistratus.}}Nam a quaque urbis quarta parte, selectus unus commendatur senatui. Principis magistratus perpetuus est in omnem illius uitam, nisi tyrannidis affectatæ suspicio impediat. Traniboros quotannis eligunt. Cæterum haud temere commutant. {{left sidenote|Tyrannis in uisa bene institutæ reipu. Cito dirimendæ controuersiæ quas nunc data opera in immensum prorogrant.}}Reliqui magistratus omnes annui. Tranibori tertio quoque die, interdum si res postulat sæpius, in consilium cum principe ueniunt. De republica consultant controuersias priuatorum (si quæ sunt) quæ perquam paucæ sunt, mature dirimunt. Syphograntos semper in senatum duos adsciscunt, atque omni die diuersos. cautumque {{left sidenote|Nihil subito statuendum.}}ut ne quid ratum sit quod ad rempublicam pertineat, de quo non tribus in senatu diebus ante agitatum, quam decretum sit. Extra senatum, aut comitia publica de rebus communibus inire consilia capitale habetur. Hæc eo ferunt instituta, ne procliue esset, coniuratione principis, ac Tranibororum, oppresso per tyrannidem populo, statum reipublicæ mutare. Atque ideo quicquid magni momenti iudicatur, ad Syphograntorum comitia defertur, qui cum suis familijs communicata re, post inter se consultant, ac suum consilium renunciant senatui. Interdum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35wb90tkaxpige4mil4is52as7dcuvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16135</id>
    <revision>
      <id>287017</id>
      <parentid>286498</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="kq60ry9s3ii0z4xtjj9cyps53p2koft" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
ad totius insulæ consilium res defertur. Quin id quoque moris habet senatus, ut nihil, quo die primum proponitur, eodem disputetur. sed in sequentem senatum differatur, ne quis ubi quod in buccam primum uenerit, temere effutierit, ea potius excogitet postea, quibus decreta tueatur sua, quam quæ ex reipublicæ usu sint. malitque salutis publicæ, quam opinionis de se iacturam facere, peruerso quodam ac præpostero pudore, ne initio parum prospexisse uideatur. Cui prospiciendum initio fuit, ut consulto potius, quam cito loqueretur.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE ARTIFICIIS.
}}

{{dropinitial|A}}Rs una est omnibus uiris, mulieribusque promiscua agricultura, cuius nemo est expers. Hac a pueritia erudiuntur omnes, partim in schola traditis præceptis, partim in agros uiciniores urbi, quasi per ludum educti, non intuentes modo, sed per exercitandi corporis occasionem tractantes etiam. Præter agriculturam (quæ est omnibus, ut dixi, communis) quilibet unam quampiam, tanquam suam docetur, ea est fere aut lanificium, aut operandi lini studium, aut cementariorum, aut fabri, seu ferrarij, seu materiarij artificium. Neque enim aliud est opificium ullum, quod numerum aliquem, dictu dignum occupet illic. Nam uestes, quarum, nisi quod habitu sexus discernitur, &amp;amp; cælibatus a coniugio, una per totam insulam forma est, eademque per omne æuum perpetua, nec ad oculum indecora, &amp;amp; ad corporis motum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kq60ry9s3ii0z4xtjj9cyps53p2koft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287021</id>
      <parentid>287017</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="mh29ijwv9ygrp7e7mvlcz6djh9eemj5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
ad totius insulæ consilium res defertur. Quin id quoque moris habet senatus, ut nihil, {{right sidenote|Vtinam idem hodie fiat in nostris consilijs.}}quo die primum proponitur, eodem disputetur. sed in sequentem senatum differatur, ne quis ubi quod in buccam primum uenerit, temere effutierit, ea potius excogitet postea, quibus decreta tueatur sua, quam quæ ex reipublicæ usu sint. {{right sidenote|Hoc sibi uolebat uetus prouerbium {{Greek|ἐν νυκτὶ βουλή}}}}malitque salutis publicæ, quam opinionis de se iacturam facere, peruerso quodam ac præpostero pudore, ne initio parum prospexisse uideatur. Cui prospiciendum initio fuit, ut consulto potius, quam cito loqueretur.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE ARTIFICIIS.
}}

{{dropinitial|A}}Rs {{right sidenote|Agricolatio communis ominum quam nunc in paucos contemptos rijcimus.}}una est omnibus uiris, mulieribusque promiscua agricultura, cuius nemo est expers. Hac a pueritia erudiuntur omnes, partim in schola traditis præceptis, partim in agros uiciniores urbi, quasi per ludum educti, non intuentes modo, sed per exercitandi corporis occasionem tractantes etiam. {{right sidenote|Artes ad necessitatem non ad luxum discendæ.}}Præter agriculturam (quæ est omnibus, ut dixi, communis) quilibet unam quampiam, tanquam suam docetur, ea est fere aut lanificium, aut operandi lini studium, aut cementariorum, aut fabri, seu ferrarij, seu materiarij artificium. Neque enim aliud est opificium ullum, quod numerum aliquem, dictu dignum occupet illic. {{right sidenote|Cultus similitudo.}}Nam uestes, quarum, nisi quod habitu sexus discernitur, &amp;amp; cælibatus a coniugio, una per totam insulam forma est, eademque per omne æuum perpetua, nec ad oculum indecora, &amp;amp; ad corporis motum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mh29ijwv9ygrp7e7mvlcz6djh9eemj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287030</id>
      <parentid>287021</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1829" sha1="i226l1uvz9qk62elk8fagdjtw1exmjg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
ad totius insulæ consilium res defertur. Quin id quoque moris habet senatus, ut nihil, {{right sidenote|Vtinam idem hodie fiat in nostris consilijs.}}quo die primum proponitur, eodem disputetur. sed in sequentem senatum differatur, ne quis ubi quod in buccam primum uenerit, temere effutierit, ea potius excogitet postea, quibus decreta tueatur sua, quam quæ ex reipublicæ usu sint. {{right sidenote|Hoc sibi uolebat uetus prouerbium {{Greek|ἐν νυκτὶ βουλή}}}}malitque salutis publicæ, quam opinionis de se iacturam facere, peruerso quodam ac præpostero pudore, ne initio parum prospexisse uideatur. Cui prospiciendum initio fuit, ut consulto potius, quam cito loqueretur.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE ARTIFICIIS.
}}

{{dropinitial|A}}Rs {{right sidenote|Agricolatio communis ominum quam nunc in paucos contemptos rijcimus.}}una est omnibus uiris, mulieribusque promiscua agricultura, cuius nemo est expers. Hac a pueritia erudiuntur omnes, partim in schola traditis præceptis, partim in agros uiciniores urbi, quasi per ludum educti, non intuentes modo, sed per exercitandi corporis occasionem tractantes etiam. {{left sidenote|Artes ad necessitatem non ad luxum discendæ.}}Præter agriculturam (quæ est omnibus, ut dixi, communis) quilibet unam quampiam, tanquam suam docetur, ea est fere aut lanificium, aut operandi lini studium, aut cementariorum, aut fabri, seu ferrarij, seu materiarij artificium. Neque enim aliud est opificium ullum, quod numerum aliquem, dictu dignum occupet illic. {{right sidenote|Cultus similitudo.}}Nam uestes, quarum, nisi quod habitu sexus discernitur, &amp;amp; cælibatus a coniugio, una per totam insulam forma est, eademque per omne æuum perpetua, nec ad oculum indecora, &amp;amp; ad corporis motum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i226l1uvz9qk62elk8fagdjtw1exmjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287031</id>
      <parentid>287030</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="rgd4qmkq9qz0gs82oc755vx8xe3y7ob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
ad totius insulæ consilium res defertur. Quin id quoque moris habet senatus, ut nihil, {{right sidenote|Vtinam idem hodie fiat in nostris consilijs.}}quo die primum proponitur, eodem disputetur. sed in sequentem senatum differatur, ne quis ubi quod in buccam primum uenerit, temere effutierit, ea potius excogitet postea, quibus decreta tueatur sua, quam quæ ex reipublicæ usu sint. {{right sidenote|Hoc sibi uolebat uetus prouerbium {{Greek|ἐν νυκτὶ βουλή}}}}malitque salutis publicæ, quam opinionis de se iacturam facere, peruerso quodam ac præpostero pudore, ne initio parum prospexisse uideatur. Cui prospiciendum initio fuit, ut consulto potius, quam cito loqueretur.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE ARTIFICIIS.
}}

{{dropinitial|A}}Rs {{right sidenote|Agricolatio communis ominum quam nunc in paucos contemptos reijcimus.}}una est omnibus uiris, mulieribusque promiscua agricultura, cuius nemo est expers. Hac a pueritia erudiuntur omnes, partim in schola traditis præceptis, partim in agros uiciniores urbi, quasi per ludum educti, non intuentes modo, sed per exercitandi corporis occasionem tractantes etiam. {{left sidenote|Artes ad necessitatem non ad luxum discendæ.}}Præter agriculturam (quæ est omnibus, ut dixi, communis) quilibet unam quampiam, tanquam suam docetur, ea est fere aut lanificium, aut operandi lini studium, aut cementariorum, aut fabri, seu ferrarij, seu materiarij artificium. Neque enim aliud est opificium ullum, quod numerum aliquem, dictu dignum occupet illic. {{right sidenote|Cultus similitudo.}}Nam uestes, quarum, nisi quod habitu sexus discernitur, &amp;amp; cælibatus a coniugio, una per totam insulam forma est, eademque per omne æuum perpetua, nec ad oculum indecora, &amp;amp; ad corporis motum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rgd4qmkq9qz0gs82oc755vx8xe3y7ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16136</id>
    <revision>
      <id>287032</id>
      <parentid>286499</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1628" sha1="rc0s8uvst90z57my5ll9gujz5dq9c3w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;habilis, tum ad frigoris æstusque rationem apposita. {{left sidenote|Nemo ciuium expers artificij.}}Eas inquam, quæque sibi familia conficit. Sed ex alijs illis artibus unusquisque aliquam discit, nec uiri modo, sed mulieres etiam. cæterum hæ uelut imbecilliores, leuiora tractant. lanam fere, linumque operantur. uiris artes reliquæ magis laboriosæ mandantur, maxima ex parte quisque in patrijs artibus educatur. nam eo plerique natura feruntur, {{left sidenote|Ad quam quisquam natura sit appositus, eam discat artem.}}quod si quem animus alio trahat, in eius opificij, cuius capitur studio, familiam quampiam adoptione traducitur, cura non a patre modo eius, sed magistratibus etiam præstita, ut graui, atque honesto patrifamilias mancipetur. Quin si quis unam perdoctus artem, aliam præterea cupiuerit, eodem modo permittitur. Utramque nactus, utram uelit exercet, nisi alterutra ciuitas magis egeat. Syphograntorum, præcipuum ac prope unicum negocium est, curare, ac prospicere, ne quisquam desideat ociosus, sed uti suæ quisque arti sedulo incumbat, nec ab summo mane tamen, {{left sidenote|Ociosi pellendi e Republica.}}ad multam usque noctem perpetuo labore, uelut iumenta, fatigatus. nam ea plusquam seruilis erumna est, quæ tamen ubique fere opificum uita est, exceptis Vtopiensibus, qui cum in horas uigintiquatuor æquales, diem connumerata nocte diuidant, {{left sidenote|Moderandus opificum labor}}sex duntaxat operi deputant, tres ante meridiem, a quibus prandium ineunt, atque a prandio duas pomeridianas horas, quum interquieuerint, tres deinde rursus labori datas, cœna claudunt. Quum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rc0s8uvst90z57my5ll9gujz5dq9c3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16137</id>
    <revision>
      <id>287033</id>
      <parentid>286500</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287033</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="t8qjse4bqsdootc94klam7dqxijehe5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;primam horam ab meridie numerent; sub octauam cubitum eunt. horas octo somnus uendicat. Quicquid inter operis horas ac somni cibique medium esset, id suo cuiusque arbitrio permittitur, non quo per luxum, aut segnitiem abutatur, sed quod ab opificio suo liberum, ex animi sententia in aliud quippiam studij bene collocet. has intercapedines plerique impendunt literis. Solenne est enim publicas cotidie lectiones haberi, antelucanis horis, quibus ut intersint, ij dumtaxat adiguntur, qui ad literas nominatim selecti sunt. Cæterum ex omni ordine mares simul, ac fœminæ multitudo maxima ad audiendas lectiones, alij alias, prout cuiusque fert natura confluit. {{right sidenote|Studia literarum.}}Hoc ipsum tempus tamen, si quis arti suæ malit insumere quod multis usu uenit (quorum animus in nullius contemplatione disciplinæ consurgit) haud prohibetur, quin laudatur quoque, ut utilis reipublicæ. {{right sidenote|Lusus in cœnis.}}Super cœnam tum unam horam ludendo producunt, æstate in hortis, hyeme in aulis illis communibus, in quibus comedunt. Ibi aut musicen exercent, aut se sermone recreant. {{right sidenote|At nunc alca principum lusus est.}}Aleam atque id genus ineptos ac perniciosos ludos ne cognoscunt quidem, cæterum duos habent in usu ludos, latrunculorum ludo non dissimiles. Alterum numerorum pugnam, in qua numerus numerum prædatur. Alterum in quo collata acie cum uirtutibus uitia confligunt. {{right sidenote|Lusus utiles quoque.}}Quo in ludo perquam scite ostenditur &amp;amp; uitiorum inter se dissidium, &amp;amp; aduersus uirtutes concordia. item quæ uitia qui-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8qjse4bqsdootc94klam7dqxijehe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16138</id>
    <revision>
      <id>287034</id>
      <parentid>286501</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="s02jmyhmicus4ebgcikwfw8iln27a7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bus se uirtutibus opponant, quibus uiribus aperte oppugnent, quibus machinamentis ab obliquo adoriantur, quo præsidio, uirtutes uitiorum uires infringant, quibus artibus eorum conatus eludant, quibus denique modis alterutra pars uictoriæ compos fiat. Sed hoc loco, ne quid erretis quiddam pressius intuendum est. Etenim quod sex dumtaxat horas in opere sunt, fieri fortasse potest, ut inopiam aliquam putes, necessariarum rerum sequi. Quod tam longe abest ut accidat, ut id temporis ad omnium rerum copiam quæ quidem ad uitæ uel necessitatem requirantur {{left sidenote|Ociosorum hominum genera.}}uel commoditatem non sufficiat modo, sed supersit etiam, id quod uos quoque intelligetis si uobiscum reputetis apud alias gentes, quam magna populi pars iners degit. primum mulieres fere omnes, totius summæ dimidium, aut sicubi mulieres negociosæ sunt, ibi ut plurimum, earum uice, uiri stertunt. ad hæc, sacerdotum ac religiosorum, quos uocant, quanta quamque ociosa turba, adijce diuites omnes maxime prædiorum dominos, quos uulgo generosos appellant ac nobiles, {{left sidenote|{{Greek|δορυφόρημα}} nobilium.}}his adnumera ipsorum famulitium, totam uidelicet illam cetratorum nebulonum colluuiem. robustos denique ac ualentes mendicos adiunge, morbum quempiam prætexentes inertiæ, multo certe pauciores esse quam putaras inuenies eos, quorum labore constant hæc omnia quibus mortales utuntur. {{left sidenote|Prudentissime dictum.}}Expende nunc tecum ex his ipsis quam pauci in necessarijs opificijs uersantur. Siquidem&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s02jmyhmicus4ebgcikwfw8iln27a7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16139</id>
    <revision>
      <id>287035</id>
      <parentid>286502</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="b7b1air7dhqz8bn66xej7jr4fxxc77n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ubi omnia pecunijs metimur, multas artes necesse est exerceri inanes prorsus ac superfluas, luxus tantum ac libidinis ministras. nam hæc ipsa multitudo quæ nunc operatur, si partiretur in tam paucas artes, quam paucas commodus naturæ usus postulat; in tanta rerum abundantia; quantam nunc esse necesse sit, precia nimirum uiliora forent, quam ut artifices inde uitam tueri suam possent. At si isti omnes quos nunc inertes artes distringunt; ac tota insuper ocio ac desidia languescens turba, quorum unus quiuis earum rerum quæ aliorum laboribus suppeditantur; quantum duo earundem operatores consumit; in opera uniuersi atque eadem utilia collocarentur, facile animaduertis; quantulum temporis ad suppeditanda omnia; quæ uel necessitatis ratio; uel commoditatis efflagitet (adde uoluptatis etiam quæ quidem uera sit ac naturalis) abunde satis superque foret. atque id ipsum in Utopia res ipsa perspicuum facit. Nam illic in tota urbe cum adiacente uicinia uix homines quingenti ex omni uirorum ac mulierum numero, quorum ætas ac robur operi sufficit, uacatio permittitur. In hijs {{right sidenote|Ne magistratus quidem ab opere cessant.}}Syphogranti (quamquam leges eos labore soluerunt) ipsi tamen sese non eximunt; quo facilius exemplo suo reliquos ad labores inuitent. Eadem immunitate gaudent hi; quos commendatione sacerdotum, persuasus populus occultis Syphograntorum suffragijs ad perdiscendas disciplinas perpetuam uacationem indulget. Quorum si quis conceptam de se spem&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7b1air7dhqz8bn66xej7jr4fxxc77n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287036</id>
      <parentid>287035</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <comment>Typo</comment>
      <origin>287036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1502" sha1="0011ad9lk24zyelb1ez8rykiiqjay8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ubi omnia pecunijs metimur, multas artes necesse est exerceri inanes prorsus ac superfluas, luxus tantum ac libidinis ministras. nam hæc ipsa multitudo quæ nunc operatur, si partiretur in tam paucas artes, quam paucas commodus naturæ usus postulat; in tanta rerum abundantia; quantam nunc esse necesse sit, precia nimirum uiliora forent, quam ut artifices inde uitam tueri suam possent. At si isti omnes quos nunc inertes artes distringunt; ac tota insuper ocio ac desidia languescens turba, quorum unus quiuis earum rerum quæ aliorum laboribus suppeditantur; quantum duo earundem operatores consumit; in opera uniuersi atque eadem utilia collocarentur, facile animaduertis; quantulum temporis ad suppeditanda omnia; quæ uel necessitatis ratio; uel commoditatis efflagitet (adde uoluptatis etiam quæ quidem uera sit ac naturalis) abunde satis superque foret. atque id ipsum in Utopia res ipsa perspicuum facit. Nam illic in tota urbe cum adiacente uicinia uix homines quingenti ex omni uirorum ac mulierum numero, quorum ætas ac robur operi sufficit, uacatio permittitur. In hijs {{right sidenote|Ne magistratus quidem ab opere cessant.}}Syphogranti (quamquam leges eos labore soluerunt) ipsi tamen sese non eximunt; quo facilius exemplo suo reliquos ad labores inuitent. Eadem immunitate gaudent hi; quibus commendatione sacerdotum, persuasus populus occultis Syphograntorum suffragijs ad perdiscendas disciplinas perpetuam uacationem indulget. Quorum si quis conceptam de se spem&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0011ad9lk24zyelb1ez8rykiiqjay8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16140</id>
    <revision>
      <id>287037</id>
      <parentid>286503</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1591" sha1="8eibwdnvh6ykm172tooan1kg15iisex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;fefellerit; ad opifices retruditur, contraque non rarenter usu uenit; ut mechanicus quispiam, subcisiuas illas horas tam gnauiter impendat literis, tantum diligentia proficiat, ut opificio suo exemptus, in literatorum classem prouehatur.  {{left sidenote|Soli literati ad magistratus uocantur.}}Ex hoc literatorum ordine legati, sacerdotes, Tranibori ac ipse denique deligitur princeps, quem illi prisca ipsorum lingua Barzanem, recentiore Ademum appellant. Reliqua fere multitudo omnis; quum neque ociosa sit; nec inutilibus opificijs occupata, procliuis æstimatio est, quam paucæ horæ quantum boni operis pariant. ad ea quæ commemoraui, hoc præterea facilitatis accedit quod in necessarijs plerisque artibus, minore opera quam aliæ gentes, opus habent. {{left sidenote|Quomodo uitentur impensæ in ædificijs.}}Nam primum ædificiorum, aut structura; aut refectio ideo tam multorum assiduam ubique requirit operam, quod quæ pater ædificauit; hæres parum frugi, paulatim dilabi sinit, ita quod minimo tueri potuit; successor eius de integro impendio magno cogitur instaurare. quin frequenter etiam quæ domus alij ingenti sumptu stetit, hanc alius delicato animo contemnit, eaque neglecta; atque ideo breui collapsa; aliam alibi impensis non minoribus extruit. At apud Utopienses compositis rebus omnibus; &amp;amp; constituta republica rarissime accidit; uti noua collocandis ædibus area deligatur &amp;amp; non modo remedium celeriter præsentibus uitijs adhibetur, sed etiam imminentibus occurritur. Ita fit, ut minimo labore, diutissime perdurent ædificia, &amp;amp; id ge-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8eibwdnvh6ykm172tooan1kg15iisex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16141</id>
    <revision>
      <id>287038</id>
      <parentid>286504</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287038</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="dpohfcd12rgfkoe9qrg95v09wciui5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nus opifices uix habeant interdum quod agant; nisi quod materiam dolare domi &amp;amp; lapides interim quadrare atque aptare iubentur, quo (si quod opus incidat) maturius possit exurgere. Iam in uestibus uide, quam paucis operis egeant; primum dum in opere sunt; corio neglectim aut pellibus amiciuntur, {{right sidenote|Quomodo in amictu.}}quæ in septennium durent. quum procedunt in publicum, superinduunt chlamydem uestem, quæ rudiores illas uestes contegat; eius per totam insulam unus color est, atque is natiuus. Itaque lanei panni, non modo multo minus quam usquam alibi sufficit, uerum is ipse quoque multo minoris impendij est, at lini minor est labor, eoque usus crebrior, sed in lineo solus candor, in laneo sola mundicies conspicitur, nullum tenuioris fili precium est. Itaque fit, ut quum alibi nusquam, uni homini quatuor aut quinque togæ laneæ diuersis coloribus, ac totidem sericiæ tunicæ sufficiant, delicatioribus paulo ne decem quidem, ibi una quisque contentus est, plerunque in biennium. Quippe nec causa est ulla cur plures affectet, quas consecutus neque aduersus frigus esset munitior, neque uestitu uideretur uel pilo cultior. Quamobrem quum &amp;amp; omnes utilibus sese artibus exerceant, &amp;amp; ipsarum etiam opera pauciora sufficiant, fit nimirum, ut abundante rerum omnium copia, interdum in reficiendas (si quæ detritæ sunt) uias publicas immensam multitudinem educant, persæpe etiam quum nec talis cuiuspiam operis usus occurrat, pauciores horas&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpohfcd12rgfkoe9qrg95v09wciui5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16142</id>
    <revision>
      <id>287027</id>
      <parentid>286505</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1460" sha1="3t8hbdyf8fjni50rxvt9g854cl42xgc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
operandi publice denuntient. neque enim superuacaneo labore ciues inuitos exercent magistratus; quandoquidem eius reipublicæ institutio hunc unum scopum in primis respicit; ut quoad per publicas necessitates licet; quam plurimum temporis ab seruitio corporis ad animi libertatem cultumque ciuibus uniuersis asseratur. In eo enim sitam uitæ felicitatem putant.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE COMMERCIIS MVTVIS.
}}
{{dropinitial|S}}Ed iam quo pacto sese mutuo ciues utantur; quæ populi inter se commercia; quæque sit distribuendarum rerum forma uidetur explicandum. Quum igitur ex familijs constet ciuitas; familias ut plurimum, cognationes efficiunt. Nam fœminæ (ubi maturuerint) collocatæ maritis; in ipsorum domicilia concedunt. at masculi filij, ac deinceps nepotes; in familia permanent, &amp;amp; parentum antiquissimo parent. nisi præ senecta mente parum ualuerit. tunc enim ætate proximus ei sufficitur. Uerum ne ciuitas aut fieri infrequentior; aut ultra modum possit increscere, cauetur, ne ulla familia, quarum millia sex, quæque ciuitas, excepto conuentu, complectitur; pauciores quam decem; pluresue quam sexdecim puberes habeat. Impuberum enim nullus præfiniri numerus potest. Hic modus facile seruatur, transcriptis hijs in rariores familias, qui in plenioribus excrescunt. At si quando in totum plus iusto abundauerit; aliarum urbium suarum infrequentiam sarciunt
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3t8hbdyf8fjni50rxvt9g854cl42xgc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287028</id>
      <parentid>287027</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="q0iot99i108dwghljlkm80359vvp5mq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
operandi publice denuntient. neque enim superuacaneo labore ciues inuitos exercent magistratus; quandoquidem eius reipublicæ institutio hunc unum scopum in primis respicit; ut quoad per publicas necessitates licet; quam plurimum temporis ab seruitio corporis ad animi libertatem cultumque ciuibus uniuersis asseratur. In eo enim sitam uitæ felicitatem putant.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|
DE COMMERCIIS MVTVIS.
}}
{{dropinitial|S}}Ed iam quo pacto sese mutuo ciues utantur; quæ populi inter se commercia; quæque sit distribuendarum rerum forma uidetur explicandum. Quum igitur ex familijs constet ciuitas; familias ut plurimum, cognationes efficiunt. Nam fœminæ (ubi maturuerint) collocatæ maritis; in ipsorum domicilia concedunt. at masculi filij, ac deinceps nepotes; in familia permanent, &amp;amp; parentum antiquissimo parent. nisi præ senecta mente parum ualuerit. tunc enim ætate proximus ei sufficitur. {{left sidenote|Numerus ciuium.}}Verum ne ciuitas aut fieri infrequentior; aut ultra modum possit increscere, cauetur, ne ulla familia, quarum millia sex, quæque ciuitas, excepto conuentu, complectitur; pauciores quam decem; pluresue quam sexdecim puberes habeat. Impuberum enim nullus præfiniri numerus potest. Hic modus facile seruatur, transcriptis hijs in rariores familias, qui in plenioribus excrescunt. At si quando in totum plus iusto abundauerit; aliarum urbium suarum infrequentiam sarciunt
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0iot99i108dwghljlkm80359vvp5mq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16143</id>
    <revision>
      <id>286929</id>
      <parentid>102049</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="2uyoc805x1pmxgruvry8pi5ilo5dt49" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ciunt. Quod si forte per totam insulam plus æquo moles intumuerit, tum ex qualibet urbe descriptis ciuibus in continente proximo ubicumque indigenis agri multum superest, &amp;amp; cultu uacat; coloniam suis ipsorum legibus propagant, ascitis una terræ indigenis si conuiuere secum uelint. Cum uolentibus coniuncti in idem uitæ institutum; eosdemque mores, facile coalescunt, idque utriusque populi bono. efficiunt enim suis institutis, ut ea terra, utrisque abunda sit; quæ alteris ante parca ac maligna uidebatur. Renuentes ipsorum legibus uiuere, propellunt his finibus quos sibi ipsi describunt. Aduersus repugnantes, bello confligunt. nam eam iustissimam belli causam ducunt, quum populus quispiam eius soli quo ipse non utitur, sed uelut inane ac uacuum possidet, alijs tamen qui ex naturæ præscripto inde nutriri debeant, usum ac possessionem interdicat. Si quando ullas ex suis urbibus aliquis casus, eousque imminuerit, ut ex alijs insulæ partibus seruato suo cuiusque urbis modo, resarciri non possint (quod bis dumtaxat ab omni æuo pestis grassante sæuitia fertur contigisse) remigrantibus e colonia ciuibus replentur. Perire enim colonias potius patiuntur, quam ullam ex insulanis urbibus imminui. Sed ad conuictum ciuium reuertor. Antiquissimus (ut dixi) præest familæ. Ministri sunt uxores maritis, &amp;amp; liberi parentibus, atque in summa minores natu maioribus. Ciuitas omnis in quatuor æquales partes diuiditur. In medio cuiusque&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uyoc805x1pmxgruvry8pi5ilo5dt49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16144</id>
    <revision>
      <id>286926</id>
      <parentid>102050</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T13:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="2uyoc805x1pmxgruvry8pi5ilo5dt49" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ciunt. Quod si forte per totam insulam plus æquo moles intumuerit, tum ex qualibet urbe descriptis ciuibus in continente proximo ubicumque indigenis agri multum superest, &amp;amp; cultu uacat; coloniam suis ipsorum legibus propagant, ascitis una terræ indigenis si conuiuere secum uelint. Cum uolentibus coniuncti in idem uitæ institutum; eosdemque mores, facile coalescunt, idque utriusque populi bono. efficiunt enim suis institutis, ut ea terra, utrisque abunda sit; quæ alteris ante parca ac maligna uidebatur. Renuentes ipsorum legibus uiuere, propellunt his finibus quos sibi ipsi describunt. Aduersus repugnantes, bello confligunt. nam eam iustissimam belli causam ducunt, quum populus quispiam eius soli quo ipse non utitur, sed uelut inane ac uacuum possidet, alijs tamen qui ex naturæ præscripto inde nutriri debeant, usum ac possessionem interdicat. Si quando ullas ex suis urbibus aliquis casus, eousque imminuerit, ut ex alijs insulæ partibus seruato suo cuiusque urbis modo, resarciri non possint (quod bis dumtaxat ab omni æuo pestis grassante sæuitia fertur contigisse) remigrantibus e colonia ciuibus replentur. Perire enim colonias potius patiuntur, quam ullam ex insulanis urbibus imminui. Sed ad conuictum ciuium reuertor. Antiquissimus (ut dixi) præest familæ. Ministri sunt uxores maritis, &amp;amp; liberi parentibus, atque in summa minores natu maioribus. Ciuitas omnis in quatuor æquales partes diuiditur. In medio cuiusque&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uyoc805x1pmxgruvry8pi5ilo5dt49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>286930</id>
      <parentid>286926</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="1lsisakv1mj3gdafuj5997s6s3uurpb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;partis forum est omnium rerum. Eo in certas domos opera cuiusque familiæ conuehuntur, atque in horrea singulæ seorsum species distributæ sunt. Ab hijs quilibet paterfamilias quibus ipse suique opus habent, petit, ac sine pecunia, sine omni prorsus hostimento quicquid petierit, aufert. Quare enim negetur quicquam! quum &amp;amp; omnium rerum abunde satis sit nec timor ullus subsit, ne quisquam plusquam sit opus, flagitare uelit! Nam cur superuacua petiturus putetur is, qui certum habeat, nihil sibi unquam defuturum! Nempe auidum ac rapacem, aut timor carendi facit, in omni animantum genere, aut in homine sola reddit superbia, quæ gloriæ sibi ducit, superflua rerum ostentatione cæteros antecellere, quod uitij genus in Utopiensium institutis nullum omnino locum habet. Adiuncta sunt foris (quæ commemoraui) fora cibaria, in quæ non olera modo, arborumque fructus &amp;amp; panes comportantur, sed pisces præterea quadrupedumque &amp;amp; auium quicquid esculentum est, extra urbem locis appositis ubi fluento tabum ac sordes eluantur. Hinc deportant pecudes occisas depuratasque manibus famulorum (nam neque suos ciues patiuntur assuescere laniatu animalium, cuius usu, clementiam humanissimum naturæ nostræ affectum paulatim deperire putant, neque sordidum quicquam atque immundum, cuius putredine corruptus ær morbum posset inuehere) perferri in urbem sinunt. Habet præterea quilibet uicus, aulas quasdam capaces, æquali ab sese inuicem&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1lsisakv1mj3gdafuj5997s6s3uurpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16145</id>
    <revision>
      <id>286927</id>
      <parentid>102051</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T13:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="k08gmmdcz281nfrbh8nl5p5cxoarx1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;partis forum est omnium rerum. Eo in certas domos opera cuiusque familiæ conuehuntur, atque in horrea singulæ seorsum species distributæ sunt. Ab hijs quilibet paterfamilias quibus ipse suique opus habent, petit, ac sine pecunia, sine omni prorsus hostimento quicquid petierit, aufert. Quare enim negetur quicquam! quum &amp;amp; omnium rerum abunde satis sit nec timor ullus subsit, ne quisquam plusquam sit opus, flagitare uelit! Nam cur superuacua petiturus putetur is, qui certum habeat, nihil sibi unquam defuturum! Nempe auidum ac rapacem, aut timor carendi facit, in omni animantum genere, aut in homine sola reddit superbia, quæ gloriæ sibi ducit, superflua rerum ostentatione cæteros antecellere, quod uitij genus in Utopiensium institutis nullum omnino locum habet. Adiuncta sunt foris (quæ commemoraui) fora cibaria, in quæ non olera modo, arborumque fructus &amp;amp; panes comportantur, sed pisces præterea quadrupedumque &amp;amp; auium quicquid esculentum est, extra urbem locis appositis ubi fluento tabum ac sordes eluantur. Hinc deportant pecudes occisas depuratasque manibus famulorum (nam neque suos ciues patiuntur assuescere laniatu animalium, cuius usu, clementiam humanissimum naturæ nostræ affectum paulatim deperire putant, neque sordidum quicquam atque immundum, cuius putredine corruptus ær morbum posset inuehere) perferri in urbem sinunt. Habet præterea quilibet uicus, aulas quasdam capaces, æquali ab sese inuicem interuallo&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k08gmmdcz281nfrbh8nl5p5cxoarx1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>286931</id>
      <parentid>286927</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="04bqoin9n36727kct6on4fcgw0wnid7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;interuallo distantes, nomine quanque suo cognitas. Has colunt Syphogranti, quarum unicuique triginta familiæ uidelicet ab utroque latere quindecim sunt adscriptæ, cibum ibi sumpturæ. Obsonatores cuiusque aulæ, certa hora conueniunt in forum, ac relato suorum numero, cibum petunt. Sed prima ratio ægrotorum habetur, qui in publicis hospitijs curantur. Nam quatuor habent in ambitu ciuitatis hospitia, paulo extra muros tam capacia ut totidem oppidulis æquari possint, tum ut neque ægrotorum numerus quamlibet magnus anguste collocaretur, &amp;amp; per hoc incommode, tum quo hij qui tali morbo tenerentur, cuius contagio solet ab alio ad alium serpere, longius ab aliorum cœtu semoueri possint. Hæc hospitia ita sunt instructa, atque omnibus rebus quæ ad salutem conferant referta, tum tam tenera ac sedula cura adhibetur, tam assidua medicorum peritissimorum præsentia, ut quum illuc nemo mittatur inuitus, nemo tamen fere in tota urbe sit, qui aduersa ualetudine laborans, non ibi decumbere quam domi suæ præferat. Quum ægrotorum obsonator cibos ex medicorum præscripto receperit, deinceps optima quæque inter aulas æquabiliter pro suo cuiusque numero distribuuntur, nisi quod principis, pontificis, &amp;amp; Tranibororum respectus habetur, ac legatorum etiam, &amp;amp; exterorum omnium (si qui sunt, qui pauci ac raro sunt) sed hijs quoque cum adsunt, domicilia certa atque instructa parantur, Ad has aulas prandij, cœnæque statis horis tota&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>04bqoin9n36727kct6on4fcgw0wnid7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16146</id>
    <revision>
      <id>286932</id>
      <parentid>102052</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="gnnahz4bm8zm5adn9oavmbku3hk640p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Syphograntia conuenit, æneæ tubæ clangore commonefacta, nisi qui aut in hospitijs, aut domi decumbunt. quanquam nemo prohibetur, postquam aulis est satis factum e foro domum cibum petere. sciunt enim neminem id temere facere, nam &amp;amp; si domi prandere nulli uetitum sit, nemo tamen hoc libenter facit, cum neque honestum habeatur, &amp;amp; stultum sit deterioris parandi prandij sumere laborem, cum lautum atque opiparum præsto apud aulam, tam propinquam sit. In hac aula ministeria omnia in quibus paulo plus sordis, aut laboris est, obeunt serui. Cæterum coquendi, parandique cibi officium, &amp;amp; totius denique instruendi conuiuij solæ mulieres exercent, cuiusque uidelicet familiæ per uices. Tribus, pluribusue mensis pro numero conuiuarum discumbitur. Uiri ad parietem, fœminæ exterius collocantur, ut si quid his subiti oboriatur mali, quod uterum gerentibus interdum solet accidere, imperturbatis ordinibus exurgant, atque inde ad nutrices abeant. Sedent illæ quidem seorsum cum lactentibus in cœnaculo quodam ad id destinato, nunquam sine foco atque aqua munda, nec absque cunis interim, ut &amp;amp; reclinare liceat infantulos, &amp;amp; ad ignem cum uelint exemptos fascijs libertate ac ludo reficere. suæ quæque soboli nutrix est, nisi aut mors, aut morbus impediat. id cum accidit, uxores Syphograntorum propere nutricem quærunt, nec id difficile est. Nam quæ id præstare possunt, nul-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gnnahz4bm8zm5adn9oavmbku3hk640p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16147</id>
    <revision>
      <id>286933</id>
      <parentid>102053</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="kmzw5e9ghhu73utycga7dp3ag1tlvc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;li officio sese offerunt libentius, quoniam &amp;amp; omnes eam misericordiam laude prosequuntur, &amp;amp; qui educatur, nutricem parentis agnoscit loco. In antro nutricum, considunt pueri omnes, qui primum lustrum non expleuere. cæteri impuberes, quo in numero ducunt quicumque sexus alterius utrius intra nubiles annos sunt, aut ministrant discumbentibus, aut qui per ætatem nondum ualent, adstant tamen, atque id summo cum silentio. utrique quod a sedentibus porrigitur, eo uescuntur, nec aliud discretum prandendi tempus habent. In medio primæ mensæ, qui summus locus est, &amp;amp; cui ($nam ea mensa suprema in parte cœnaculi transuersa est) totus conuentus conspicitur, Syphograntus cum uxore considet. His adiunguntur duo ex natu maximis. Sedent enim per omnes mensas quaterni. At si templum in ea Syphograntia situm est, sacerdos, eiusque uxor ita cum Syphogranto sedent ut præsideant. Ab utraque parte collocantur iuniores, post senes rursus, atque hoc pacto per totam domum, &amp;amp; æquales inter se iunguntur, &amp;amp; dissimilibus tamen immiscentur, quod ideo ferunt institutum, ut senum grauitas ac reuerentia (quum nihil ita in mensa fieri, diciue potest, ut eos ab omni parte uicinos effugiat) iuniores ab improba uerborum, gestuumque licentia cohibeat. Ciborum fercula non a primo loco deinceps apponuntur, sed senioribus primum omnibus (quorum insignes&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kmzw5e9ghhu73utycga7dp3ag1tlvc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16148</id>
    <revision>
      <id>286934</id>
      <parentid>102054</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="a8t23bck5sudp9kotdpyvocqtih1qbp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;loci sunt) optimus quisque cibus infertur. deinde reliquis æqualiter ministratur. At senes lautitias suas (quarum non tanta erat copia, ut posset totam per domum affatim distribui) pro suo arbitratu circunsedentibus impartiuntur. Sic &amp;amp; maioribus natu suus seruatur honos, &amp;amp; commodi tantundem tamen, ad omneis peruenit. Omne prandium, cœnamque ab aliqua lectione auspicantur, quæ ad mores faciat, sed breui tamen ne fastidio sit. Ab hac seniores, honestos sermones, sed neque tristes, nec infacetos ingerunt. At nec longis logis totum occupant prandium, quin audiunt libenter iuuenes quoque atque adeo de industria prouocant, quo &amp;amp; indolis cuiusque &amp;amp; ingenij per conuiuij libertatem prodentis sese, capiant experimentum. Prandia breuiuscula sunt, cœnæ largiores, quod labor illa, has somnus &amp;amp; nocturna quies excipit, quam illi ad salubrem concoctionem magis efficacem putant. Nulla cœna sine musica transigitur. nec ullis caret secunda mensa bellarijs. odores incendunt, &amp;amp; unguenta spargunt. nihilque non faciunt, quod exhilarare conuiuas possit. sunt enim hanc in partem aliquanto procliuiores, ut nullum uoluptatis genus (ex quo nihil sequatur incommodi) censeant interdictum. Hoc pacto igitur in urbe conuiuunt, at ruri, qui longius ab sese dissiti sunt, omnes domi quisque suæ comedunt. nulli enim familiæ quicquam ad uictum deest, quippe a quibus id totum uenit, quo uescantur urbici.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8t23bck5sudp9kotdpyvocqtih1qbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16149</id>
    <revision>
      <id>286935</id>
      <parentid>102055</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1471" sha1="iimhgc74r10ox294ess9b7xeg06ixpt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|DE PEREGRINATIONE VTOPIENSIVM.}}

{{dropinitial|A}}T si quos aut amicorum alia in urbe commorantium, aut ipsius etiam uidendi loci desyderium cœperit, a Syphograntis ac Traniboris suis ueniam facile impetrant, nisi si quis usus impediat. Mittitur ergo simul, numerus aliquis cum epistola principis, quæ &amp;amp; datam peregrinandi copiam testatur, &amp;amp; reditus diem præscribit. Uehiculum datur cum seruo publico, qui agat boues &amp;amp; curet. cæterum nisi mulieres in cœtu habeant, uehiculum uelut onus &amp;amp; impedimentum, remittitur. Toto itinere cum nihil secum efferant, nihil defit tamen, ubique enim domi sunt. Si quo in loco diutius uno die commorentur, suam ibi quisque artem exercet, atque ab artis eiusdem opificibus, humanissime tractantur. Si semet autore quisquam extra suos fines uagetur, deprehensus sine principis diplomate, contumeliose habitus, pro fugitiuo reducitur, castigatus acriter. idem ausus denuo, seruitute plectitur. Quod si quem libido incessat per suæ ciuitatis agros palandi, uenia patris &amp;amp; consentiente coniuge, non prohibetur. Sed in quodcunque rus peruenerit, nullus ante cibus datur, quam ante meridianum operis pensum, (aut quantum ante cœnam ibi laborari solet) absoluerit. Hac lege quouis intra suæ urbis fines ire licet. Erit enim non minus utilis urbi, quam si in urbe esset. Iam uidetis quam nulla sit usquam ociandi licentia, nullus inertiæ prætextus, nulla taberna uinaria, nulla ceruisiaria, nusquam&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iimhgc74r10ox294ess9b7xeg06ixpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16150</id>
    <revision>
      <id>286936</id>
      <parentid>102056</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="jn2vzts4e8s4p7tfozwxk5hqnv3jb8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;lupanar, nulla corruptelæ occasio, nullæ latebræ, conciliabulum nullum, sed omnium præsentes oculi necessitatem aut consueti laboris, aut ocij non inhonesti faciunt.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De æquatione ubertatis--&gt;
Quem populi morem necesse est omnium rerum copiam sequi. atque ea quum æquabiliter ad omnes perueniat, fit nimirum, ut inops esse nemo aut mendicus possit. In senatu Amaurotico (quem uti dixi terni quotannis omni ex urbe frequentant) ubi primum constiterit; quæ res quoque loco abundet, rursum cuius alicubi malignior prouentus fuerit, alterius inopiam, alterius protinus ubertas explet, atque id gratuito faciunt, nihil uicissim ab his recipientes quibus donant. Sed quæ de suis rebus unicuipiam urbi dederint, nihil ab ea repetentes, ab alia cui nihil impenderunt, quibus egent accipiunt. Ita tota insula uelut una familia est. At postquam satis prouisum ipsis est, (quod non antea factum censent, quam in biennium propter anni sequentis euentum prospexerint) tum ex his quæ supersunt magnam uim frumenti, mellis, lanæ, lini, ligni, cocci, &amp;amp; conchyliorum, uellerum, ceræ, seui, corij, ad hæc animalium quoque in alias regiones exportant. quarum rerum omnium, septimam partem inopibus eius regionis dono dant, reliquam precio mediocri uenditant, quo ex commercio, non eas modo merces, quibus domi egent, (nam id fere nihil est præter ferrum) sed argenti atque auri præterea, magnam uim in patriam reportant. Cuius rei diutina consuetudine, su-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jn2vzts4e8s4p7tfozwxk5hqnv3jb8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287041</id>
      <parentid>286936</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1522" sha1="ny60kzhmsoyaxxxep427ngbu843y9qw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
lupanar, nulla corruptelæ occasio, nullæ latebræ, conciliabulum nullum, sed omnium præsentes oculi necessitatem aut consueti laboris, aut ocij non inhonesti faciunt.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;
Quem populi morem necesse est omnium rerum copiam sequi. atque ea quum æquabiliter ad omnes perueniat, fit nimirum, ut inops esse nemo aut mendicus possit. In senatu Amaurotico (quem uti dixi terni quotannis omni ex urbe frequentant) ubi primum constiterit; quæ res quoque loco abundet, rursum cuius alicubi malignior prouentus fuerit, alterius inopiam, alterius protinus ubertas explet, atque id gratuito faciunt, nihil uicissim ab his recipientes quibus donant. Sed quæ de suis rebus unicuipiam urbi dederint, nihil ab ea repetentes, ab alia cui nihil impenderunt, quibus egent accipiunt. Ita tota insula uelut una familia est. At postquam satis prouisum ipsis est, (quod non antea factum censent, quam in biennium propter anni sequentis euentum prospexerint) tum ex his quæ supersunt magnam uim frumenti, mellis, lanæ, lini, ligni, cocci, &amp;amp; conchyliorum, uellerum, ceræ, seui, corij, ad hæc animalium quoque in alias regiones exportant. quarum rerum omnium, septimam partem inopibus eius regionis dono dant, reliquam precio mediocri uenditant, quo ex commercio, non eas modo merces, quibus domi egent, (nam id fere nihil est præter ferrum) sed argenti atque auri præterea, magnam uim in patriam reportant. Cuius rei diutina consuetudine, 
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ny60kzhmsoyaxxxep427ngbu843y9qw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16151</id>
    <revision>
      <id>286937</id>
      <parentid>102057</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1424" sha1="madxrqndnkzm1v1amwnrkanu2cjrw6a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;pra quàm credi possit, ubique iam earum rerum copia abundant. Itaque nunc parum pensi habent, præsente ne pecunia, an in diem uendant, multoque maximam partem habeant in nominibus, in quibus tamen faciendis non priuatorum unquam, sed confectis ex more instrumentis, publicam urbis fidem sequuntur. Ciuitas ubi solutionis dies aduenerit, a priuatis debitoribus exigit creditum, atque in ærarium redigit, eiusque pecuniæ quoad ab Utopiensibus repetatur, usura fruitur. Illi maximam partem nunquam repetunt. Nam quæ res apud se nullum habet usum, eam ab his auferre, quibus usui est, haud æquum censent. Cæterum si res ita poscat, ut eius aliquam partem alij populo mutuam daturi sint, tum demum poscunt, aut quum bellum gerendum est, quam in rem unam totum illum thesaurum quem habent domi seruant, uti aut extremis in periculis, aut in subitis præsidio sit. potissimum quo milites externos (quos libentius quam suos ciues obijciunt discrimini) immodico stipendio conducant, gnari multitudine pecuniæ hostes ipsos plerunque mercabiles, &amp;amp; uel proditione, uel infestis etiam signis inter se committi. Hanc ob causam inæstimabilem thesaurum seruant, at non ut thesaurum tamen, sed ita habent, quomodo me narrare profecto deterret pudor, metuentem ne fidem oratio non sit habitura, quod eo iustius uereor, quo magis mihi sum conscius, nisi uidissem præsens, quam ægre potuissem ipse perduci, ut alte-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>madxrqndnkzm1v1amwnrkanu2cjrw6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287042</id>
      <parentid>286937</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287042</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="s7zienmurirz4oextuz1vzk7j2w7ace" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;supra quàm credi possit, ubique iam earum rerum copia abundant. Itaque nunc parum pensi habent, præsente ne pecunia, an in diem uendant, multoque maximam partem habeant in nominibus, in quibus tamen faciendis non priuatorum unquam, sed confectis ex more instrumentis, publicam urbis fidem sequuntur. Ciuitas ubi solutionis dies aduenerit, a priuatis debitoribus exigit creditum, atque in ærarium redigit, eiusque pecuniæ quoad ab Utopiensibus repetatur, usura fruitur. Illi maximam partem nunquam repetunt. Nam quæ res apud se nullum habet usum, eam ab his auferre, quibus usui est, haud æquum censent. Cæterum si res ita poscat, ut eius aliquam partem alij populo mutuam daturi sint, tum demum poscunt, aut quum bellum gerendum est, quam in rem unam totum illum thesaurum quem habent domi seruant, uti aut extremis in periculis, aut in subitis præsidio sit. potissimum quo milites externos (quos libentius quam suos ciues obijciunt discrimini) immodico stipendio conducant, gnari multitudine pecuniæ hostes ipsos plerunque mercabiles, &amp;amp; uel proditione, uel infestis etiam signis inter se committi. Hanc ob causam inæstimabilem thesaurum seruant, at non ut thesaurum tamen, sed ita habent, quomodo me narrare profecto deterret pudor, metuentem ne fidem oratio non sit habitura, quod eo iustius uereor, quo magis mihi sum conscius, nisi uidissem præsens, quam ægre potuissem ipse perduci, ut alte-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7zienmurirz4oextuz1vzk7j2w7ace</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16152</id>
    <revision>
      <id>286938</id>
      <parentid>102058</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="8mcen10fvf3krp1qajo0013umlyee3q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ri idem recensenti crederem. Necesse est enim fere quam quicque est ab eorum qui audiunt moribus alienum, tam idem procul illis abesse a fide. quanquam prudens rerum æstimator minus fortasse mirabitur, quum reliqua eorum instituta, tam longe ab nostris differant; si argenti quoque atque auri usus ad ipsorum potius, quam ad nostri moris rationem accommodetur. Nempe quum pecunia non utantur ipsi, sed in eum seruent euentum, qui ut potest usu uenire, ita fieri potest ut nunquam incidat. Interim aurum, argentumque (unde ea fit) sic apud se habent, ut ab nullo pluris æstimetur, quam rerum ipsarum natura meretur, qua quis non uidet quam longe infra ferrum sunt! ut sine quo non hercule magis quam absque igni atque aqua uiuere mortales queant, quum interim auro, argentoque nullum usum, quo non facile careamus, natura tribuerit, nisi hominum stultitia precium raritati fecisset. quin contra, uelut parens indulgentissima optima quæque in propatulo posuerit, ut ærem, aquam, ac tellurem ipsam, longissime uero uana ac nihil profutura semouerit. Ergo hæc metalla si apud eos in turrim aliquam abstruderentur. princeps ac senatus in suspicionem uenire posset (ut est uulgi stulta solertia) ne deluso per technam populo, ipsi aliquo inde commodo fruerentur. porro si phyalas inde aliaque id genus opera fabre excusa conficerent, si quando incidisset occasio, ut conflanda sint rursus, atque in militum eroganda stipendium, uident nimirum fore, ut&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8mcen10fvf3krp1qajo0013umlyee3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16153</id>
    <revision>
      <id>286939</id>
      <parentid>102059</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="ojruho561ghrvp8eo5tp6nvph46uj5v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ægre patiantur auelli quæ semel in delitijs habere cœpissent. His rebus uti occurrant, excogitauere quandam rationem, ut reliquis ipsorum institutis consentaneam, ita ab nostris (apud quos aurum tanti fit, ac tam diligenter conditur) longissime abhorrentem, eoque nisi peritis non credibilem. Nam quum in fictilibus e terra uitroque elegantissimis quidem illis, sed uilibus tamen edant bibantque. ex auro, atque argento non in communibus aulis modo, sed in priuatis etiam domibus, matellas passim, ac sordidissima quæque uasa conficiunt. Ad hæc catenas &amp;amp; crassas compedes, quibus cohercent seruos; ijsdem ex metallis operantur. Postremo quoscunque aliquod crimen infames facit, ab horum auribus anuli dependent aurei, digitos aurum cingit, aurea torques ambit collum, &amp;amp; caput denique auro uincitur. Ita omnibus curant modis, uti apud se aurum argentumque in ignominia sint, atque hoc pacto fit, ut hæc metalla, quæ cæteræ gentes non minus fere dolenter ac uiscera sua distrahi patiuntur, apud Utopienses, si semel omnia res postularet efferri, nemo sibi iacturam unius fecisse assis uideretur. Margaritas præterea legunt in littoribus, quin in rupibus quibusdam adamantes ac pyropos quoque; neque tamen quærunt, sed oblatos casu, perpoliunt. His ornant infantulos, qui ut primis pueritiæ annis, talibus ornamentis gloriantur, ac superbiunt; sic ubi plusculum accreuit ætatis, cum animaduertunt eiusmodi nugis non nisi pueros uti,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojruho561ghrvp8eo5tp6nvph46uj5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16154</id>
    <revision>
      <id>286940</id>
      <parentid>102060</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="gkq0zfdn36oha0x6x4b737k5xefynln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nullo parentum monitu, sed suomet ipsorum pudore deponunt. non aliter ac nostri pueri, quum grandescunt nuces, bullas, &amp;amp; pupas abijciunt. Itaque hæc tam diuersa ab reliquis gentibus instituta, quam diuersas itidem animorum affectiones pariant, nunquam æque mihi atque in Anemoliorum legatis inclaruit. Uenerunt hi Amaurotum (dum ego aderam) &amp;amp; quoniam magnis de rebus tractatum ueniebant, aduentum eorum terni illi ciues, ex qualibet urbe præuenerant, sed omnes finitimarum gentium legati, qui eo ante appulerant, quibus Utopiensium perspecti mores erant, apud quos sumptuoso uestitui nihil honoris haberi intelligebant, sericum contemptui esse, aurum etiam infame sciebant, cultu quam poterant modestissimo uenire consueuerant. At Anemolij, quod longius aberant, ac minus cum illis commercij habuerant, quum accepissent, eodem omnes, eoque rudi corporis cultu esse, persuasi non habere eos, quo non utebantur, ipsi etiam superbi magis, quam sapientes, decreuerunt apparatus elegantia, deos quosdam repræsentare, &amp;amp; miserorum oculos Utopiensium, ornatus sui splendore præstringere. Itaque ingressi sunt legati tres, cum comitibus centum, omnes uestitu uersicolori, plerique serico, legati ipsi (nam domi nobiles erant) amictu aureo, magnis torquibus, &amp;amp; inauribus aureis, ad hæc anulis aureis in manibus, monilibus insuper appensis in pileo, quæ margaritis ac gemmis affulgebant, omnibus postremo rebus ornati, quæ&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gkq0zfdn36oha0x6x4b737k5xefynln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16155</id>
    <revision>
      <id>286941</id>
      <parentid>101908</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="d4blw7mtdgomxuoo37ne7i17ni1rccc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;apud Utopienses, aut seruorum supplicia, aut infamium dedecora, aut puerorum nugamenta fuere. Itaque operæ precium erat uidere, quo pacto cristas erexerint, ubi suum ornatum cum Utopiensium uestitu (nam in plateis sese populus effuderat) contulere. contraque non minus erat uoluptatis consyderare quam longe sua eos spes expectatioque fefellerat, quamquam longe ab ea existimatione aberant, quam se consecuturos putauerant. Nempe Utopiensium oculis omnium, exceptis perquam paucis, qui alias gentes aliqua idonea de causa inuiserant, totus ille splendor apparatus pudendus uidebatur, &amp;amp; infimum quenque pro dominis reuerenter salutantes, legatos ipsos ex aurearum usu catenarum pro seruis habitos, sine ullo prorsus honore prætermiserunt. Quin pueros quoque uidisses, qui gemmas ac margaritas abiecerant, ubi in legatorum pileis affixas conspexerunt, compellare matrem ac latus fodere. En mater, quam magnus nebulo margaritis adhuc &amp;amp; gemmulis utitur, ac si esset puerulus! At parens serio etiam illa, tace inquit fili, est opinor quispiam e morionibus legatorum. Alij catenas illas aureas reprehendere, utpote nullius usus, quippe tam graciles, ut eas facile seruus infringere, tam laxas rursus, uti quum fuerit libitum possit excutere, &amp;amp; solutus ac liber quouis aufugere. Uerum legati postquam ibi unum, atque alterum diem uersati tantam auri uim in tanta uilitate conspexerunt, nec in minore contumelia, quam apud se honore habitam ui-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4blw7mtdgomxuoo37ne7i17ni1rccc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16156</id>
    <revision>
      <id>286942</id>
      <parentid>101909</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="o7uprm4fxbqnzmu42h8gjmfoxop94fd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dissent, ad hæc in unius fugitiui serui catenas compedesque plus auri, atque argenti congestum, quam totus ipsorum trium apparatus constiterat, subsidentibus pennis omnem illum cultum, quo sese tam arroganter extulerant, pudefacti, seposuerunt. Maxime uero postquam familiarius cum Utopiensibus collocuti, mores eorum atque opiniones didicere, mirantur illi siquidem quemquam esse mortalium quem exiguæ gemmulæ, aut lapilli dubius oblectet fulgor, cui quidem stellam aliquam, atque ipsum denique solem liceat intueri, aut quemquam tam insanum esse, ut nobilior ipse sibi ob tenuioris lanæ filum uideatur, siquidem hanc ipsam (quantumuis tenui filo sit) ouis olim gestauit, nec aliud tamen interim, quam ouis fuit. Mirantur item aurum suapte natura tam inutile, nunc ubique gentium æstimari tanti, ut homo ipse per quem, atque adeo in cuius usum id precij obtinuit, minoris multo quam aurum ipsum æstimetur, usque adeo ut plumbeus quispiam, &amp;amp; cui non plus ingenij sit quam stipiti, nec minus etiam improbus quam stultus, multos tamen &amp;amp; sapientes &amp;amp; bonos uiros in seruitute habeat, ob id duntaxat, quod ei magnus contigit aureorum numismatum cumulus, quem si qua fortuna, aut aliqua legum stropha (quæ nihil minus ac fortuna ipsa summis ima permiscet) ab hero illo ad abiectissimum totius familiæ suæ nebulonem transtulerit, fit nimirum paulo post, ut in famuli sui famulicium concedat, uelut appendix additamentumque numismatum. Cæ-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7uprm4fxbqnzmu42h8gjmfoxop94fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287043</id>
      <parentid>286942</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1471" sha1="eol2mwcxg48gqksjl4yiazkkacqbnoc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dissent, ad hæc in unius fugitiui serui catenas compedesque plus auri, atque argenti congestum, quam totus ipsorum trium apparatus constiterat, subsidentibus pennis omnem illum cultum, quo sese tam arroganter extulerant, pudefacti, seposuerunt. Maxime uero postquam familiarius cum Utopiensibus collocuti, mores eorum atque opiniones didicere, mirantur illi siquidem quemquam esse mortalium quem exiguæ gemmulæ, aut lapilli dubius oblectet fulgor, cui quidem stellam aliquam, atque ipsum denique solem liceat intueri, aut quemquam tam insanum esse, ut nobilior ipse sibi ob tenuioris lanæ filum uideatur, siquidem hanc ipsam (quantumuis tenui filo sit) ouis olim gestauit, nec aliud tamen interim, quam ouis fuit. Mirantur item aurum suapte natura tam inutile, nunc ubique gentium æstimari tanti, ut homo ipse per quem, atque adeo in cuius usum id precij obtinuit, minoris multo quam aurum ipsum æstimetur, usque adeo ut plumbeus quispiam, &amp;amp; cui non plus ingenij sit quam stipiti, nec minus etiam improbus quam stultus, multos tamen &amp;amp; sapientes &amp;amp; bonos uiros in seruitute habeat, ob id duntaxat, quod ei magnus contigit aureorum numismatum cumulus, quem si qua fortuna, aut aliqua legum stropha (quæ nihil minus ac fortuna ipsa summis ima permiscet) ab hero illo ad abiectissimum totius familiæ suæ nebulonem transtulerit, fit nimirum paulo post, ut in famuli sui famulicium concedat, uelut appendix additamentumque numismatum. Cæterum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eol2mwcxg48gqksjl4yiazkkacqbnoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16157</id>
    <revision>
      <id>286943</id>
      <parentid>101910</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1542" sha1="b8v2l61dmdtf9y148ho0ayyzibmybea" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;terum multo magis eorum mirantur, ac detestantur insaniam qui diuitibus illis, quibus neque debent quicquam, neque sunt obnoxij, nullo alio respectu, quam quod diuites sunt, honores tantum non diuinos impendunt, idque cum eos tam sordidos atque auaros cognoscunt, ut habeant certo certius ex tanto nummorum cumulo, uiuentibus illis ne unum quidem nummulum unquam ad se uenturum.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De educatione et artibus--&gt;
Has atque huiusmodi opiniones partim ex educatione conceperunt. in ea educti Republica cuius instituta longissime ab his stultitiæ generibus absunt, partim ex doctrina &amp;amp; literis. Nam &amp;amp; si haud multi cuiusque urbis sunt, qui cæteris exonerati laboribus soli disciplinæ deputantur. hij uidelicet in quibus a pueritia egregiam indolem, eximium ingenium, atque animum ad bonas artes propensum deprehendere, tamen omnes pueri literis imbuuntur, &amp;amp; populi bona pars, uiri, fœminæque, per totam uitam, horas illas quas ab operibus liberas diximus, in literis collocant. Disciplinas ipsorum lingua perdiscunt. est enim neque uerborum inops, nec insuauis auditu, nec ulla fidelior animi interpres est. eadem fere (nisi quod ubique corruptior, alibi aliter) magnam eius orbis plagam peruagatur. Ex omnibus his philosophis, quorum nomina sunt in hoc noto nobis orbe celebria, ante nostrum aduentum ne fama quidem cuiusquam eo peruenerat, &amp;amp; tamen in musica, dialecticaque, ac numerandi &amp;amp; metiendi scientia, eadem fere quæ nostri illi ueteres inuenere. Cæterum ut&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8v2l61dmdtf9y148ho0ayyzibmybea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287044</id>
      <parentid>286943</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1547" sha1="t4jcgtrnpta855tgfr2fbcq0afbmzzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
multo magis eorum mirantur, ac detestantur insaniam qui diuitibus illis, quibus neque debent quicquam, neque sunt obnoxij, nullo alio respectu, quam quod diuites sunt, honores tantum non diuinos impendunt, idque cum eos tam sordidos atque auaros cognoscunt, ut habeant certo certius ex tanto nummorum cumulo, uiuentibus illis ne unum quidem nummulum unquam ad se uenturum.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;
Has atque huiusmodi opiniones partim ex educatione conceperunt. in ea educti Republica cuius instituta longissime ab his stultitiæ generibus absunt, partim ex doctrina &amp;amp; literis. Nam &amp;amp; si haud multi cuiusque urbis sunt, qui cæteris exonerati laboribus soli disciplinæ deputantur. hij uidelicet in quibus a pueritia egregiam indolem, eximium ingenium, atque animum ad bonas artes propensum deprehendere, tamen omnes pueri literis imbuuntur, &amp;amp; populi bona pars, uiri, fœminæque, per totam uitam, horas illas quas ab operibus liberas diximus, in literis collocant. Disciplinas ipsorum lingua perdiscunt. est enim neque uerborum inops, nec insuauis auditu, nec ulla fidelior animi interpres est. eadem fere (nisi quod ubique corruptior, alibi aliter) magnam eius orbis plagam peruagatur. Ex omnibus his philosophis, quorum nomina sunt in hoc noto nobis orbe celebria, ante nostrum aduentum ne fama quidem cuiusquam eo peruenerat, &amp;amp; tamen in musica, dialecticaque, ac numerandi &amp;amp; metiendi scientia, eadem fere quæ nostri illi ueteres inuenere. Cæterum ut
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4jcgtrnpta855tgfr2fbcq0afbmzzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16158</id>
    <revision>
      <id>286944</id>
      <parentid>101911</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="4f1vzkutdtjfbizg6fe39il41uwx6k4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;antiquos omnibus prope rebus exæquant, ita nuperorum inuentis dialecticorum longe sunt impares. Nam ne ullam quidem regulam inuenerunt earum, quas de restrictionibus, amplificationibus, ac suppositionibus acutissime excogitatis in paruis logicalibus passim hic ediscunt pueri. Porro secundas intentiones tam longe abest ut inuestigare suffecerint, ut nec hominem ipsum in communi quem uocant, quamquam (ut scitis) plane colosseum &amp;amp; quouis gigante maiorem, tum a nobis præterea digito demonstratum, nemo tamen eorum uidere potuerit. At sunt in astrorum cursu, &amp;amp; cælestium orbium motu, peritissimi. Quin instrumenta quoque diuersis figuris solerter excogitarunt, quibus solis ac lunæ, &amp;amp; cæterorum item astrorum quæ in ipsorum horizonte uisuntur, motiones ac situs exactissime comprehensos habent. Cæterum amicitias, atque errantium dissidia syderum, ac totam denique illam ex astris diuinandi imposturam, ne somniant quidem. Imbres, uentos, ac cæteras tempestatum uicissitudines, signis quibusdam longo perspectis usu præsentiunt. Sed de causis earum rerum omnium, &amp;amp; de fluxu maris eiusque salsitate, &amp;amp; in summa de cæli mundique origine, ac natura partim eadem quæ ueteres philosophi nostri disserunt, partim ut illi inter se dissident, ita hi quoque dum nouas rerum rationes afferunt, ab omnibus illis dissentiunt, nec inter se tamen usquequaque conueniunt. In ea philosophiæ parte qua de moribus agitur, eadem illis disputantur quæ nobis, de bonis animi&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4f1vzkutdtjfbizg6fe39il41uwx6k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16159</id>
    <revision>
      <id>286945</id>
      <parentid>101912</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="h3wupvwu326cmojcmw5x1tiuf1ql6s3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;quærunt &amp;amp; corporis, &amp;amp; externis, tum utrum boni nomen omnibus his, an solis animi dotibus conueniat. De uirtute disserunt, ac uoluptate, sed omnium prima est ac princeps controuersia, quanam in re, una pluribusue sitam hominis felicitatem putent. At hac in re propensiores æquo uidentur in factionem uoluptatis assertricem, ut qua uel totam, uel potissimam felicitatis humanæ partem definiant. Et quo magis mireris ab religione quoque (quæ grauis &amp;amp; seuera est fereque tristis &amp;amp; rigida) petunt tamen sententiæ tam delicatæ patrocinium. Neque enim de felicitate disceptant unquam, quin principia quædam ex religione deprompta, tum philosophia quæ rationibus utitur coniungant, sine quibus ad ueræ felicitatis inuestigationem mancam, atque imbecillam per se rationem putant. Ea principia sunt huiusmodi. Animam esse immortalem, ac dei beneficentia ad felicitatem natam, uirtutibus ac bene factis nostris præmia post hanc uitam, flagitijs destinata supplicia. Hæc tametsi religionis sint, ratione tamen censent ad ea credenda, &amp;amp; concedenda perduci, quibus e medio sublatis, sine ulla cunctatione pronunciant neminem esse tam stupidum, qui non sentiat petendam sibi per fas ac nefas uoluptatem. hoc tantum caueret ne minor uoluptas obstet maiori, aut eam persequatur quam inuicem retaliet dolor. Nam uirtutem asperam, ac difficilem sequi, ac non abigere modo suauitatem uitæ, sed dolorem etiam sponte perpeti, cuius nullum expectes fructum (quis enim potest esse fructus si post&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h3wupvwu326cmojcmw5x1tiuf1ql6s3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16160</id>
    <revision>
      <id>286946</id>
      <parentid>101913</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="b9u8doe1a6jqio8lyn431knwasjli0m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;mortem nihil assequeris quum hanc uitam totam insuauiter hoc est misere traduxeris) id uero dementissimum ferunt. Nunc uero non in omni uoluptate felicitatem, sed in bona, atque honesta sitam putant. ad eam enim uelut ad summum bonum, naturam nostram ab ipsa uirtute pertrahi, cui sola aduersa factio felicitatem tribuit. Nempe uirtutem definiunt, secundum naturam uiuere ad id siquidem a deo institutos esse nos. Eum uero naturæ ductum sequi quisquis in appetendis fugiendisque rebus obtemperat rationi. Rationem porro, mortales primum omnium in amorem, ac uenerationem diuinæ maiestatis incendere, cui debemus, &amp;amp; quod sumus, &amp;amp; quod compotes esse felicitatis possumus, secundum id commonet, atque excitat nos ut uitam quam licet minime anxiam, ac maxime lætam ducamus ipsi, cæterisque omnibus ad idem obtinendum adiutores nos pro naturæ societate præbeamus. Neque enim quisquam unquam fuit tam tristis ac rigidus assecla uirtutis, &amp;amp; osor uoluptatis, qui ita labores, uigilias &amp;amp; squalores indicat tibi, ut non idem aliorum inopiam, atque incommoda leuare, te pro tua uirili iubeat, &amp;amp; id laudandum humanitatis nomine censeat, hominem homini saluti ac solatio esse, si humanum est maxime (qua uirtute nulla est homini magis propria) aliorum mitigare molestiam, &amp;amp; sublata tristitia uitæ iucunditati, hoc est uoluptati reddere. Quid ni natura quenque instiget ut sibimet idem præstet! Nam&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9u8doe1a6jqio8lyn431knwasjli0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16161</id>
    <revision>
      <id>286947</id>
      <parentid>101914</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="o9z2o2laf9ao3zl6wjht98427168ls3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;aut mala est uita iucunda, id est, uoluptaria, quod si est, non solum neminem ad eam debes adiutare, sed omnibus utpote noxiam ac mortiferam, quantum potes adimere, aut si conciliare alijs eam, ut bonam non licet modo, sed etiam debes, cur non tibi in primis ipsi! cui non minus propitium esse te quam alijs decet. neque enim quum te natura moneat uti in alios bonus sis, eadem te rursus iubet, in temet sæuum atque inclementem esse. Uitam ergo iucundam inquiunt, id est uoluptatem tanquam operationum omnium finem, ipsa nobis natura præscribit, ex cuius præscripto uiuere, uirtutem definiunt. At quum natura mortales inuitet ad hilarioris uitæ mutuum subsidium (quod certe merito facit. neque enim tam supra generis humani sortem quisquam est, ut solus naturæ curæ sit, quæ uniuersos ex æquo fouet, quos eiusdem formæ communione complectitur) eadem te nimirum iubet etiam atque etiam obseruare, ne sic tuis commodis obsecundes; ut aliorum procures incommoda. Seruanda igitur censent non inita solum inter priuatos pacta, sed publicas etiam leges, quas aut bonus princeps iuste promulgauit, aut populus, nec oppressus tyrannide, nec dolo circumscriptus, de partiendis uitæ commodis, hoc est materia uoluptatis, communi consensu sanxit. Hijs inoffensis legibus tuum curare commodum, prudentia est; publicum præterea, pietatis; Sed alienam uoluptatem præreptum ire, dum consequare tuam; ea uero iniuria est, contra tibi aliquid ipsi&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o9z2o2laf9ao3zl6wjht98427168ls3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16162</id>
    <revision>
      <id>286948</id>
      <parentid>101915</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1476" sha1="f85jzlpr83h8ku91qty8ol30lcws5q5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;demere, quod addas alijs, id demum est humanitatis ac benignitatis officium, quod ipsum nunquam tantum aufert commodi, quantum refert. Nam &amp;amp; beneficiorum uicissitudine pensatur, &amp;amp; ipsa benefacti conscientia, ac recordatio charitatis eorum &amp;amp; beneuolentiæ quibus benefeceris, plus uoluptatis affert animo, quam fuisset illa corporis qua abstinuisti. Postremo (quod facile persuadet animo libenter assentienti religio) breuis &amp;amp; exiguæ uoluptatis uicem, ingenti ac nunquam interituro gaudio rependit deus. Itaque hoc pacto censent, &amp;amp; excussa sedulo &amp;amp; perpensa re omnes actiones nostras, atque in his uirtutes etiam ipsas, uoluptatem tandem uelut finem, felicitatemque respicere. Uoluptatem appellant omnem corporis animiue motum statumque, in quo uersari natura duce delectet. Appetitionem naturæ, non temere addunt. Nam ut quicquid natura iucundum est, ad quod neque per iniuriam tenditur, nec iucundius aliud amittitur, nec labor succedit, non sensus modo, sed recta quoque ratio persequitur, ita quæ præter naturam dulcia sibi mortales uanissima conspiratione confingunt (tanquam in ipsis esset perinde res ac uocabula commutare) ea omnia statuunt adeo nihil ad felicitatem facere, ut plurimum officiant etiam, uel eo quod quibus semel insederunt, ne ueris ac genuinis oblectamentis usquam uacet locus, totum prorsus animum falsa uoluptatis opinione præoccupant. Sunt enim perquam multa, quæ quum suapte natura nihil contineant sua-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f85jzlpr83h8ku91qty8ol30lcws5q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16163</id>
    <revision>
      <id>286949</id>
      <parentid>101916</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1440" sha1="7chbgmm8t8apkilpx53f1t1np6wuozl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;uitatis, imo bona pars amaritudinis etiam plurimum, peruersa tum improbarum cupiditatum illecebra, non pro summis tantum uoluptatibus habeantur; uerum etiam inter præcipuas uitæ causas numerentur. In hoc adulterinæ uoluptatis genere, eos collocant, quos ante memoraui, qui quo meliorem togam habent, eo sibi meliores ipsi uidentur. qua una in re, bis errant. Neque enim minus falsi sunt, quod meliorem putant togam suam, quam quod se. Cur enim si uestis usum spectes, tenuioris fili lana præstet crassiori! at illi tamen tanquam natura non errore præcellerent, attolunt cristas, &amp;amp; sibimet quoque precij credunt inde non nihil accedere. eoque honorem, quem uilius uestiti sperare non essent ausi elegantiori togæ, uelut suo iure exigunt, &amp;amp; prætermissi negligentius indignantur. At hoc ipsum quoque, uanis &amp;amp; nihil profuturis honoribus affici, an non eiusdem inscitiæ est! Nam quid naturalis &amp;amp; ueræ uoluptatis affert nudatus alterius uertex, aut curuati poplites, hoccine tuorum poplitum dolori medebitur! aut tui capitis phrenesim leuabit! In hac fucatæ uoluptatis imagine, mirum quam suauiter insaniunt ij qui nobilitatis opinione sibi blandiuntur ac plaudunt, quod eiusmodi maioribus nasci contigerit, quorum longa series diues (neque enim nunc aliud est nobilitas) habita sit, præsertim in prædijs, nec pilo quidem minus sibi nobiles uidentur, etiam si maiores nihil inde reliquerint, aut relictum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7chbgmm8t8apkilpx53f1t1np6wuozl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16164</id>
    <revision>
      <id>286950</id>
      <parentid>101917</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="91yvmueox1sv0vjrf501c398r00c0ob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ipsi obligurierint. His adnumerant eos qui gemmis ac lapillis (ut dixi) capiuntur, ac dij quodammodo sibi uidentur facti, si quando eximium aliquem consequantur, eius præsertim generis, quod sua tempestate, maximo apud suos æstimetur; neque enim apud omnes, neque omni tempore, eadem genera sunt in precio; Sed nec nisi exemptum auro ac nudum comparant. Imo ne sic quidem, nisi adiurato uenditore, &amp;amp; præstanti cautionem, ueram gemmam ac lapidem uerum esse, tam solliciti sunt; ne oculis eorum, ueri loco adulterinus imponat. At spectaturo tibi, cur minus præbeat oblectamenti factitius, quem tuus oculus non discernit a uero! Uterque ex æquo ualere debet, tibi, non minus hercle quam cæco. Quid hij qui superfluas opes adseruant, ut nullo acerui usu, sed sola contemplatione delectentur, num ueram percipiunt; an falsa potius uoluptate luduntur! aut hi qui diuerso uitio, aurum quo nunquam sint usuri, fortasse nec uisuri amplius, abscondunt, &amp;amp; solliciti ne perdant, perdunt. quid enim aliud est, usibus demptum tuis &amp;amp; omnium fortasse mortalium, telluri reddere! &amp;amp; tu tamen abstruso thesauro, uelut animi iam securus lætitia gestis. Quem si quis furto sustulerit, cuius tu ignarus furti, decem post annis obieris, toto illo decennio, quo subtractæ pecuniæ superfuisti, quid tua retulit, surreptum an saluum fuisse! utroque certe modo tantundem usus ad te peruenit, Ad has tam ineptas lætitias, aleatores (quorum insaniam auditu, non&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91yvmueox1sv0vjrf501c398r00c0ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16165</id>
    <revision>
      <id>286951</id>
      <parentid>101918</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1497" sha1="sbg7b9ovu6m7mkb4c628opp8m4jokz2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;usu cognouere) uenatores præterea, atque aucupes, adiungunt. Nam quid habet, inquiunt, uoluptatis, talos in alueum proijcere, quod toties fecisti, ut si quid uoluptatis inesset, oriri tamen potuisset ex frequenti usu satietas! aut quæ suauitas esse potest, ac non fastidium potius in audiendo latratu, atque ululatu canum! aut qui maior uoluptatis sensus est, cum leporem canis insequitur, quam quum canis canem! nempe idem utrobique agitur, accurritur enim, si te cursus oblectet. At si te cædis spes, laniatus expectatio sub oculis peragendi retinet, misericordiam potius mouere debet, spectare, lepusculum a cane, imbecillum a ualidiore, fugacem ac timidum a feroce, innoxium denique a crudeli discerptum. Itaque Utopienses totum hoc uenandi exercitium, ut rem liberis indignam, in lanios (quam artem per seruos obire eos supra diximus) reiecerunt. infimam enim eius partem esse uenationem statuunt, reliquas eius partes &amp;amp; utiliores &amp;amp; honestiores ut quæ &amp;amp; multo magis conferant, &amp;amp; animalia necessitatis dumtaxat gratia perimant, quum uenator ab miseri animalculi cæde ac laniatu, nihil nisi uoluptatem petat, quam spectandæ necis libidinem in ipsis etiam bestijs, aut ab animi crudelis affectu censent exoriri, aut in crudelitatem denique, assiduo tam efferæ uoluptatis usu defluere. Hæc igitur &amp;amp; quicquid est eiusmodi (sunt enim innumera) quamquam pro uoluptatibus mortalium uulgus habeat, illi tamen quum natura nihil insit suaue, plane statuunt, cum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbg7b9ovu6m7mkb4c628opp8m4jokz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16166</id>
    <revision>
      <id>286952</id>
      <parentid>101919</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="5ikg1asd8y0kkfiqmc1mvlx3kv2djo1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;uera uoluptate nihil habere commercij. Nam quod uulgo sensum iucunditate perfundunt (quod uoluptatis opus uidetur) nihil de sententia decedunt. non enim ipsius rei natura, sed ipsorum peruersa consuetudo in causa est. cuius uitio fit, ut amara pro dulcibus amplectantur. Non aliter ac mulieres grauidæ picem &amp;amp; seuum, corrupto gustu, melle mellitius arbitrantur. Nec cuiusquam tamen aut morbo, aut consuetudine deprauatum iudicium, mutare naturam, ut non aliarum rerum, ita nec uoluptatis potest. Uoluptatum quas ueras fatentur, species diuersas faciunt. Siquidem alias animo, corpori alias tribuunt. Animo dant intellectum, eamque dulcedinem quam ueri contemplatio pepererit. Ad hæc suauis additur bene actæ uitæ memoria, &amp;amp; spes non dubia futuri boni. Corporis uoluptatem in duas partiuntur formas, quarum prima sit ea, quæ sensum perspicua suauitate perfundit, quod alias earum instauratione partium fit, quas insitus nobis calor exhauserit. Nam hæ cibo potuque redduntur, alias dum egeruntur illa, quorum copia corpus exuberat. hæc suggeritur, dum excrementis intestina purgamus, aut opera liberis datur, aut ullius prurigo partis frictu scalptuue lenitur. Interdum uero uoluptas oritur, nec redditura quicquam quod membra nostra desyderent, nec ademptura quo laborent; cæterum quæ sensus nostros tamen ui quadam occulta, sed illustri motu titillet afficiatque, &amp;amp; in se conuertat,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ikg1asd8y0kkfiqmc1mvlx3kv2djo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16167</id>
    <revision>
      <id>286953</id>
      <parentid>101920</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1510" sha1="b372sz17kg1ml9n0g5trq4d8ky6tb48" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;qualis ex musica nascitur. Alteram corporeæ uoluptatis formam, eam uolunt esse, quæ in quieto, atque æquabili corporis statu consistat, id est nimirum sua cuiusque nullo interpellata malo sanitas. Hæc siquidem, si nihil eam doloris oppugnet, per se ipsa delectat, etiam si nulla extrinsecus adhibita uoluptate moueatur. Quamquam enim sese minus effert, minusque offert sensui, quam tumida illa edendi bibendique libido, nihilo tamen secius multi eam statuunt uoluptatum maximam, omnes fere Utopienses magnam &amp;amp; uelut fundamentum omnium ac basim fatentur, ut quæ uel sola placidam &amp;amp; optabilem uitæ conditionem reddat, &amp;amp; qua sublata, nullus usquam reliquus sit cuiquam uoluptati locus. Nam dolore prorsus uacare, nisi adsit sanitas, stuporem certe non uoluptatem uocant. Iamdudum explosum est apud eos decretum illorum, qui stabilem &amp;amp; tranquillam sanitatem (nam hæc quoque quæstio gnauiter apud eos agitata est) ideo non habendam pro uoluptate censebant, quod præsentem non posse dicerent, nisi motu quopiam extrario sentiri. Uerum contra nunc in hoc prope uniuersi conspirant, sanitatem uel in primis uoluptati esse. Etenim quum in morbo, inquiunt, dolor sit, qui uoluptati implacabilis hostis est, non aliter, ac sanitati morbus, quid ni uicissim insit sanitatis tranquillitati uoluptas! nihil enim ad hanc rem referre putant, seu morbus dolor esse, seu morbo dolor inesse dicatur. Tantundem enim utroque modo effici. Quippe si sanitas, aut uoluptas ipsa sit, aut necessa-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b372sz17kg1ml9n0g5trq4d8ky6tb48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16168</id>
    <revision>
      <id>286954</id>
      <parentid>101921</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:12:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1425" sha1="oz2r49nro1ki6sf04xayl0tmjzncf8w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;rio uoluptatem pariat, uelut calor igni gignitur, nimirum utrobique efficitur, ut quibus immota sanitas adest his uoluptas abesse non possit. Præterea dum uescimur, inquiunt, quid aliud quam sanitas quæ labefactari cœperat, aduersus esuriem (cibo commilitone) depugnat, in qua dum paulatim inualescit, ille ipse profectus ad solitum uigorem suggerit illam, qua sic reficimur, uoluptatem. Sanitas ergo quæ in conflictu lætatur, eadem non gaudebit adepta uictoriam! Sed pristinum robur, quod solum toto conflictu petiuerat, tandem feliciter assecuta, protinus obstupescet! nec bona sua cognoscet atque amplexabitur! Nam quod non sentiri sanitas dicta est, id uero perquam procul a uero putant. Quis enim uigilans, inquiunt, sanum esse se non sentit, nisi qui non est! quemne tantus, aut stupor, aut lethargus adstringit, ut sanitatem non iucundam sibi fateatur ac delectabilem! at delectatio quid aliud quam alio nomine uoluptas est! Amplectuntur ergo in primis animi uoluptates, (eas enim primas omnium principesque ducunt) quarum potissimam partem censent ab exercitio uirtutum bonæque uitæ conscientia proficisci. Earum uoluptatum quas corpus suggerit, palmam sanitati deferunt. Nam edendi, bibendique suauitatem, &amp;amp; quicquid eandem oblectamenti rationem habet, appetenda quidem, sed non nisi sanitatis gratia statuunt. Neque enim per se iucunda esse talia, sed quatenus aduersæ ualitudini clanculum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oz2r49nro1ki6sf04xayl0tmjzncf8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16169</id>
    <revision>
      <id>286955</id>
      <parentid>101922</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="q44u06jceyue3vbzzw2yqkcv95w9t4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;surrepenti resistunt. ideoque sapienti, sicuti magis deprecandos morbos, quam optandam medicinam, &amp;amp; dolores profligandos potius, quam adsciscenda solatia, ita hoc quoque uoluptatis genere non egere quam deliniri præstiterit, quo uoluptatis genere si quisquam se beatum putet, is necesse est fateatur, se tum demum fore felicissimum, si ea uita contigerit, quæ in perpetua fame, siti, pruritu, esu, potatione, scalptu, frictuque, traducatur; quæ quam non fœda solum, sed misera etiam sit, quis non uidet! Infimæ profecto omnium hæ uoluptates sunt, ut minime synceræ, neque enim unquam subeunt, nisi contrarijs coniunctæ doloribus, Nempe cum edendi uoluptate copulatur esuries, idque non satis æqua lege. Nam ut uehementior, ita longior quoque dolor est. quippe &amp;amp; ante uoluptatem nascitur, &amp;amp; nisi uoluptate una commoriente, non extinguitur. Huiusmodi ergo uoluptates, nisi quatenus expetit necessitas, haud magni habendas putant. Gaudent tamen etiam his, gratique agnoscunt naturæ parentis indulgentiam, quæ fœtus suos ad id quod necessitatis causa tam assidue faciundum erat, etiam blandissima suauitate pelliceat. Quanto enim in tedio uiuendum erat, si ut cæteræ ægritudines quæ nos infestant rarius, ita hij quoque cotidiani famis ac sitis morbi, uenenis ac pharmacis amaris essent abigendi! At formam, uires, agilitatem, hæc ut propria, iucundaque naturæ dona libenter fouent. Quin eas quoque uoluptates, quæ per&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q44u06jceyue3vbzzw2yqkcv95w9t4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16170</id>
    <revision>
      <id>286956</id>
      <parentid>101923</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="812bejoj79gqc4a0mb96rb94majist5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;aures, oculos, ac nares admittuntur, quas natura proprias ac peculiares esse homini uoluit (neque enim aliud animantium genus, aut mundi formam pulchritudinemque suspicit, aut odorum; nisi ad cibi discrimen, ulla commouetur gratia; neque consonas inter se discordesque sonorum distantias internoscit) &amp;amp; has inquam ut iucunda quædam uitæ condimenta persequuntur. In omnibus autem hunc habent modum ne maiorem minor impediat, neu dolorem aliquando uoluptas pariat, quod necessario sequi censent, si inhonesta sit. At certe formæ decus contemnere; uires deterere, agilitatem in pigritiam uertere, corpus exhaurire ieiunijs, sanitati iniuriam facere; &amp;amp; cætera naturæ blandimenta respuere; nisi quis hæc sua commoda negligat, dum aliorum publicamue ardentius procurat, cuius laboris uice maiorem a deo uoluptatem expectet; alioquin ob inanem uirtutis umbram nullius bono, semet affligere; uel quo aduersa ferre minus moleste possit; nunquam fortasse uentura. hoc uero putant esse dementissimum, animique &amp;amp; in se crudelis; &amp;amp; erga naturam ingratissimi; cui tanquam debere quicquam dedignetur; omnibus eius beneficijs renunciat. Hæc est eorum de uirtute ac uoluptate sententia; qua nisi sanctius aliquid inspiret homini; cælitus immissa religio; nullam inuestigari credunt humana ratione ueriorem; qua in re rectene an secus sentiant, excutere nos, neque tempus patitur, neque necesse est. quippe qui narranda eorum instituta,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>812bejoj79gqc4a0mb96rb94majist5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16171</id>
    <revision>
      <id>286957</id>
      <parentid>101924</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="72kb9p5fyr2lelr7tz606f0ac2c4joo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;non etiam tuenda suscepimus. Cæterum hoc mihi certe persuadeo, utut sese habeant hæc decreta; nusquam neque præstantiorem populum, neque feliciorem esse rempublicam. Corpore sunt agili uegetoque; uirium amplius quam statura promittat nec ea tamen improcera; &amp;amp; quum neque solo sint usquequaque fertili; nec admodum salubri cælo; aduersus ærem ita sese temperantia uictus muniunt; terræ sic medentur industria; ut nusquam gentium sit frugis, pecorisque prouentus uberior; aut hominum uiuaciora corpora; paucioribusque morbis obnoxia. Itaque non ea modo quæ uulgo faciunt agricolæ; diligenter ibi administrata conspicias; ut terram natura maligniorem, arte atque opera iuuent; sed populi manibus alibi radicitus euulsam syluam, alibi consitam uideas; qua in re habita est non ubertatis; sed uecturæ ratio; ut essent ligna, aut mari, aut fluuijs, aut urbibus ipsis uiciniora, minore enim cum labore terrestri itinere, fruges quam ligna longius afferuntur. Gens facilis ac faceta, sollers, ocio gaudens, corporis laborum (quum est usus) satis patiens, Cæterum alias haudquaquam sane appetens; animi studijs infatigata. Qui quum a nobis accepissent de literis &amp;amp; disciplina Græcorum ($nam in latinis præter historias ac pœtas nihil erat quod uidebantur magnopere probaturi) mirum quanto studio contenderunt, ut eas liceret ipsis, nostra interpretatione perdiscere. Cœpimus ergo legere, magis adeo primum ne recusare laborem uideremur, quam quod&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72kb9p5fyr2lelr7tz606f0ac2c4joo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16172</id>
    <revision>
      <id>286958</id>
      <parentid>101925</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="93e0vdm12heuouun89e40e6rhzbatk2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;fructum eius aliquem speraremus. At ubi paulum processimus, ipsorum diligentia fecit, ut nostram haud frustra impendendam animo statim præciperemus. Siquidem literarum formas, tam facile imitari, uerba tam expedite pronunciare, tam celeriter mandare memoriæ, &amp;amp; tanta cum fide reddere cœperunt, ut nobis miraculi esset loco, nisi quod pleraque pars eorum, qui non sua solum sponte accensi, uerum senatus quoque decreto iussi, ista sibi discenda sumpserunt; E numero scholasticorum, selectissimis ingenijs, &amp;amp; matura ætate fuerunt. Itaque minus quam triennio nihil erat in lingua, quod requirerent bonos autores, nisi obstet libri menda, inoffense perlegerent. Eas literas ut equidem conijcio ob id quoque facilius arripuerunt, quod nonnihil illis essent cognatæ. Suspicor enim eam gentem a græcis originem duxisse; propterea quod sermo illorum cætera fere Persicus, non nulla græci sermonis uestigia seruet in urbium ac magistratuum uocabulis. Habent ex me, ($nam librorum sarcinam mediocrem loco mercium quarto nauigaturus in nauem conieci quod mecum plane decreueram nunquam potius redire quam cito) Platonis opera pleraque, Aristotelis plura, Theophrastum item de plantis, sed pluribus, quod doleo, in locis mutilum. In librum enim dum nauigabamus negligentius habitum, cercopithecus inciderat; qui lasciuiens ac ludibundus, paginas aliquot hinc atque inde euulsas lacerauit. Ex his qui scripsere grammati-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93e0vdm12heuouun89e40e6rhzbatk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16173</id>
    <revision>
      <id>286959</id>
      <parentid>101926</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="cohn098e3pepip4eqawx4v4adylj23z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;cam, Lascarem habent tantum, Theodorum enim non aduexi mecum, nec dictionarium aliquem præter Hesychium, ac Dioscoridem; Plutarchi libellos habent charissimos, &amp;amp; Luciani quoque facetijs ac lepore capiuntur. Ex pœtis habent Aristophanem, Homerum, atque Euripidem; tum Sophoclem minusculis Aldi formulis. Ex historicis Thucydidem atque Herodotum; necnon Quin Herodianum. in re medica quoque sodalis meus Tricius Apinatus aduexerat secum parua quædam Hippocratis opuscula, ac Microtechnen Galeni, quos libros magno in precio habent; siquidem &amp;amp; si omnium fere gentium, re medica minime egent, nusquam tamen in maiore honore est, uel eo ipso quod eius cognitionem numerant inter pulcherrimas atque utilissimas partes philosophiæ; cuius ope philosophiæ dum naturæ secreta scrutantur, uidentur sibi non solum admirabilem inde uoluptatem percipere; sed apud autorem quoque eius, atque opificem summam inire gratiam; quem cæterorum more artificum arbitrantur; mundi huius uisendam machinam homini (quem solum tantæ rei capacem fecit) exposuisse spectandam; eoque chariorem habere; curiosum ac sollicitum inspectorem, operisque sui admiratorem; quam eum qui uelut animal expers mentis; tantum ac tam mirabile spectaculum, stupidus immotusque neglexerit. Utopiensium itaque exercitata literis ingenia mire ualent ad inuentiones artium, quæ faciant aliquid&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cohn098e3pepip4eqawx4v4adylj23z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16174</id>
    <revision>
      <id>286960</id>
      <parentid>101927</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="86gk39py41304olmirvwkb3m4jpejrn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ad commodæ uitæ compendia. Sed duas tamen debent nobis Chalcographorum &amp;amp; faciendæ chartæ, nec solis tamen nobis sed sibi quoque bonam eius partem. Nam quum ostenderemus eis libris chartaceis impressas ab Aldo literas, &amp;amp; de chartæ faciendæ materia, ac literas imprimendi facultate loqueremur; aliquid magis quam explicaremus (neque enim quisquam erat nostrum qui alterutram calleret) ipsi statim acutissime coniecerunt rem; &amp;amp; quum ante pellibus, corticibus, ac papyro tantum scriberent, iam chartam ilico facere, &amp;amp; literas imprimere tentarunt; quæ quum primo non satis procederent, eadem sæpius experiendo, breui sunt utrumque consecuti, tantumque effecerunt, ut si essent Græcorum exemplaria librorum; codices deesse non possent. At nunc nihil habent amplius, quam a me commemoratum est, id uero quod habent impressis iam libris in multa exemplariorum millia propagauere. Quisquis eo spectandi gratia uenerit, quem insignis aliqua dos ingenij aut longa peregrinatione usum; multarum cognitio terrarum commendet (quo nomine gratus fuit noster appulsus) pronis animis excipitur. Quippe libenter audiunt, quid ubique terrarum geratur. Cæterum mercandi gratia non admodum frequenter appellitur. Quid enim ferrent; nisi aut ferrum, aut quod quisque referre mallet, aurum argentumue! Tum quæ ex ipsis exportanda sint, ea consultius putant ab se efferri quam ab alijs illinc peti,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>86gk39py41304olmirvwkb3m4jpejrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16175</id>
    <revision>
      <id>286961</id>
      <parentid>101929</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1457" sha1="f9vl9iby91c0cuupgld7gfuekwgnpwn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;quo &amp;amp; exteras undique gentes exploratiores habeant, neque maritimarum rerum usum ac peritiam oblitum eant.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De seruis--&gt;
{{c|DE SERVIS.}}

{{dropinitial|P}}Ro seruis neque bello captos habent nisi ab ipsis gesto, neque seruorum filios; neque denique quenquam quem apud alias gentes seruientem possent comparare, sed aut si cuius apud se flagitium in seruitium uertitur, aut quos apud exteras urbes (quod genus multo frequentius est) admissum facinus destinauit supplicio. Eorum enim multos, interdum æstimatos uili, sæpius etiam gratis impetratos, auferunt. Hæc seruorum genera non in opere solum perpetuo; uerum etiam in uinculis habent; sed suos durius quos eo deploratiores, ac deteriora meritos exempla censent, quod tam præclara educatione ad uirtutem egregie instructi; contineri tamen ab scelere non potuerint. Aliud seruorum genus est; quum alterius populi mediastinus quispiam laboriosus ac pauper elegerit apud eos sua sponte seruire. Hos honeste tractant ac nisi quod laboris; utpote consuetis, imponitur plusculum non multo minus clementer ac ciues habent; uolentem discedere (quod non sæpe fit) neque retinent inuitum, neque inanem dimittunt.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De legibus Utopiensium--&gt;
Aegrotantes, ut dixi, magno cum adfectu curant, nihilque prorsus omittunt quo sanitati eos, uel medicinæ uel uictus obseruatione, restituant. Quin insanabili mor-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f9vl9iby91c0cuupgld7gfuekwgnpwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287039</id>
      <parentid>286961</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1409" sha1="895mh3lk27g5pcpmbaap3t8waatgj7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
quo &amp;amp; exteras undique gentes exploratiores habeant, neque maritimarum rerum usum ac peritiam oblitum eant.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|DE SERVIS.}}

{{dropinitial|P}}Ro seruis neque bello captos habent nisi ab ipsis gesto, neque seruorum filios; neque denique quenquam quem apud alias gentes seruientem possent comparare, sed aut si cuius apud se flagitium in seruitium uertitur, aut quos apud exteras urbes (quod genus multo frequentius est) admissum facinus destinauit supplicio. Eorum enim multos, interdum æstimatos uili, sæpius etiam gratis impetratos, auferunt. Hæc seruorum genera non in opere solum perpetuo; uerum etiam in uinculis habent; sed suos durius quos eo deploratiores, ac deteriora meritos exempla censent, quod tam præclara educatione ad uirtutem egregie instructi; contineri tamen ab scelere non potuerint. Aliud seruorum genus est; quum alterius populi mediastinus quispiam laboriosus ac pauper elegerit apud eos sua sponte seruire. Hos honeste tractant ac nisi quod laboris; utpote consuetis, imponitur plusculum non multo minus clementer ac ciues habent; uolentem discedere (quod non sæpe fit) neque retinent inuitum, neque inanem dimittunt. Aegrotantes, ut dixi, magno cum adfectu curant, nihilque prorsus omittunt quo sanitati eos, uel medicinæ uel uictus obseruatione, restituant. Quin insanabili 
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>895mh3lk27g5pcpmbaap3t8waatgj7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287053</id>
      <parentid>287039</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287053</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="ef4rpan4ujeufo9bjby3ozerb0mvujd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
quo &amp;amp; exteras undique gentes exploratiores habeant, neque maritimarum rerum usum ac peritiam oblitum eant.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|DE SERVIS.}}

{{dropinitial|P}}Ro seruis neque bello captos habent nisi ab ipsis gesto, neque seruorum filios; neque denique quenquam quem apud alias gentes seruientem possent comparare, sed aut si cuius apud se flagitium in seruitium uertitur, aut quos apud exteras urbes (quod genus multo frequentius est) admissum facinus destinauit supplicio. Eorum enim multos, interdum æstimatos uili, sæpius etiam gratis impetratos, auferunt. Hæc seruorum genera non in opere solum perpetuo; uerum etiam in uinculis habent; sed suos durius quos eo deploratiores, ac deteriora meritos exempla censent, quod tam præclara educatione ad uirtutem egregie instructi; contineri tamen ab scelere non potuerint. Aliud seruorum genus est; quum alterius populi mediastinus quispiam laboriosus ac pauper elegerit apud eos sua sponte seruire. Hos honeste tractant ac nisi quod laboris; utpote consuetis, imponitur plusculum non multo minus clementer ac ciues habent; uolentem discedere (quod non sæpe fit) neque retinent inuitum, neque inanem dimittunt. 
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p3&quot;/&gt;
Aegrotantes, ut dixi, magno cum adfectu curant, nihilque prorsus omittunt quo sanitati eos, uel medicinæ uel uictus obseruatione, restituant. Quin insanabili 
&lt;section end=&quot;p3&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ef4rpan4ujeufo9bjby3ozerb0mvujd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16176</id>
    <revision>
      <id>286962</id>
      <parentid>101930</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286962</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1429" sha1="mjxkrixwir5f5qy4ww21eehyu427oay" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bo laborantes assidendo, colloquendo, adhibendo demum quæ possunt leuamenta solantur. Cæterum si non immedicabilis modo morbus sit uerumetiam perpetuo uexet atque discrutiet; tum sacerdotes ac migistratus hortantur hominem, quandoquidem omnibus uitæ munijs impar alijs molestus ac sibi grauis morti iam suæ superuiuat, ne secum statuat pestem diutius ac luem alere, neue quum tormentum ei uita sit mori dubitet, quin bona spe fretus acerba illa uita uelut carcere atque aculeo uel ipse semet eximat; uel ab alijs eripi se sua uoluntate patiatur; hoc illum quum non commoda, sed supplicium abrupturus morte sit prudenter facturum, quoniam uero sacerdotum in ea re consilijs, id est interpretum dei sit obsecuturus, etiam pie sancteque facturum. Hæc quibus persuaserint; aut inedia sponte uitam finiunt, aut sopiti sine mortis sensu soluuntur. Inuitum uero neminem tollunt nec officij erga eum quicquam imminuunt persuasos hoc pacto defungi honorificum. Alioqui qui mortem sibi consciuerit causa non probata sacerdotibus &amp;amp; senatui; hunc neque terra neque igne dignantur; sed in paludem aliquam turpiter insepultus abijcitur. Fœmina non ante annum duodeuicesimum nubit. Mas non nisi expletis quatuor etiam amplius. Ante coniugium, mas aut fœmina si conuincatur furtiuæ libidinis, grauiter in eum eamue animaduertitur; coniugioque illis in totum interdicitur, nisi uenia principis noxam remiserit, sed &amp;amp;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mjxkrixwir5f5qy4ww21eehyu427oay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287040</id>
      <parentid>286962</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="6y6nyvfehcmpxk5oy157nda28gjr5mw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;morbo laborantes assidendo, colloquendo, adhibendo demum quæ possunt leuamenta solantur. Cæterum si non immedicabilis modo morbus sit uerumetiam perpetuo uexet atque discrutiet; tum sacerdotes ac migistratus hortantur hominem, quandoquidem omnibus uitæ munijs impar alijs molestus ac sibi grauis morti iam suæ superuiuat, ne secum statuat pestem diutius ac luem alere, neue quum tormentum ei uita sit mori dubitet, quin bona spe fretus acerba illa uita uelut carcere atque aculeo uel ipse semet eximat; uel ab alijs eripi se sua uoluntate patiatur; hoc illum quum non commoda, sed supplicium abrupturus morte sit prudenter facturum, quoniam uero sacerdotum in ea re consilijs, id est interpretum dei sit obsecuturus, etiam pie sancteque facturum. Hæc quibus persuaserint; aut inedia sponte uitam finiunt, aut sopiti sine mortis sensu soluuntur. Inuitum uero neminem tollunt nec officij erga eum quicquam imminuunt persuasos hoc pacto defungi honorificum. Alioqui qui mortem sibi consciuerit causa non probata sacerdotibus &amp;amp; senatui; hunc neque terra neque igne dignantur; sed in paludem aliquam turpiter insepultus abijcitur. Fœmina non ante annum duodeuicesimum nubit. Mas non nisi expletis quatuor etiam amplius. Ante coniugium, mas aut fœmina si conuincatur furtiuæ libidinis, grauiter in eum eamue animaduertitur; coniugioque illis in totum interdicitur, nisi uenia principis noxam remiserit, sed &amp;amp;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6y6nyvfehcmpxk5oy157nda28gjr5mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16177</id>
    <revision>
      <id>286963</id>
      <parentid>101931</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:16:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="2h046ulcv8vlufl0wx1cbzsee6l91iu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;pater &amp;amp; mater familias cuius in domo admissum flagitium est; tanquam suas partes parum diligenter tutati magnæ obiacent infamiæ; id facinus ideo tam seuere uindicant, quod futurum prospiciunt, ut rari in coniugalem amorem coalescerent; in quo ætatem omnem cum uno uideant exigendam; &amp;amp; perferendas insuper quas ea res affert molestias, nisi a uago concubitu diligenter arceantur. Porro in deligendis coniugibus ineptissimum ritum (uti nobis uisum est) adprimeque ridiculum, illi serio ac seuere obseruant. Mulierem enim seu uirgo seu uidua sit, grauis &amp;amp; honesta matrona proco nudam exhibet, ac probus aliquis uir uicissim nudum puellæ procum sistit. Hunc morem quum uelut ineptum ridentes improbaremus, illi contra cæterarum omnium gentium insignem demirari stultitiam, qui quum in equuleo comparando, ubi de paucis agitur nummis, tam cauti sint, ut quamuis fere nudum nisi detracta sella tamen, omnibusque reuulsis ephippijs recusent emere, ne sub illis operculis hulcus aliquod delitesceret, in deligenda coniuge, qua ex re aut uoluptas, aut nausea sit totam per uitam comitatura, tam negligenter agant, ut reliquo corpore uestibus obuoluto, totam mulierem uix ab unius palmæ spatio (nihil enim præter uultum uisitur) æstiment adiungantque sibi non absque magno (si quid offendat postea) male cohærendi periculo. Nam neque omnes tam sapientes sunt ut solos mores respiciant, &amp;amp; in ipsorum quoque&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2h046ulcv8vlufl0wx1cbzsee6l91iu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16178</id>
    <revision>
      <id>286964</id>
      <parentid>101932</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1455" sha1="g45xzk7wet1a2u9a6qxrfzodbz1ol2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;sæpientum coniugijs, ad animi uirtutes nonnihil additamenti corporis etiam dotes adijciunt, certe tam fœda deformitas, latere sub illis potest inuolucris ut alienare prorsus animum ab uxore queat, quum corpore iam seiungi non liceat; Qualis deformitas si quo casu contingat post contractas nuptias, suam quisque sortem necesse est ferat, ante uero ne quis capiatur insidijs, legibus caueri debet, idque tanto maiore studio fuit curandum quod &amp;amp; soli illarum orbis plagarum singulis sunt contenti coniugibus; &amp;amp; matrimonium ibi haud sæpe aliter, quam morte soluitur; nisi adulterium; in causa fuerit, aut morum non ferenda molestia. Nempe alterutri sic offenso facta ab senatu coniugis mutandi uenia; alter infamem simul ac cælibem perpetuo uitam ducit. Alioquin inuitam coniugem, cuius nulla sit noxa repudiare, quod corporis obtigerit calamitas, id uero nullo pacto ferunt; nam &amp;amp; crudele iudicant, tum quenquam deseri, cum maxime eget solatio, &amp;amp; senectuti, quum &amp;amp; morbos afferat &amp;amp; morbus ipsa sit; incertam atque infirmam fidem fore. Cæterum accidit interdum ut quum non satis inter se coniugum conueniant mores repertis utrique alijs quibuscum sperent se suauius esse uicturos amborum sponte separati; noua matrimonia contrahant, haud absque senatus autoritate tamen, qui nisi causa per se atque uxores suas diligenter cognita; diuortia non admittit. Imo ne sic quidem, facile. quod rem minime utilem sciunt fir-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g45xzk7wet1a2u9a6qxrfzodbz1ol2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16179</id>
    <revision>
      <id>286965</id>
      <parentid>101933</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="jl2shd3937hfdkfxsu863eqy622ygib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;mandæ coniugum charitati, facilem nouarum nuptiarum spem esse propositam. Temeratores coniugij grauissima seruitute plectuntur, &amp;amp; si neuter erat cælebs, iniuriam passi (uelint modo) repudiatis adulteris coniugio inter se ipsi iunguntur alioquin quibus uidebitur. At si læsorum alteruter erga tam male merentem coniugem; in amore persistat; tamen uti coniugij lege non prohibetur si uelit in opera damnatum sequi; acciditque interdum ut alterius pœnitentia alterius officiosa sedulitas miserationem commouens principi, libertatem rursus impetret. Cæterum ad scelus iam relapso nex infligitur. Cæteris facinoribus nullam certam pœnam lex ulla præstituit; sed ut quodque atrox, aut contra uisum est; ita supplicium senatus decernit. Uxores mariti castigant, &amp;amp; parentes liberos; nisi quid tam ingens admiserint; ut id publice puniri, morum intersit. sed fere grauissima quæque scelera seruitutis incommodo puniuntur, id siquidem &amp;amp; sceleratis non minus triste; &amp;amp; reipublicæ magis commodum arbitrantur, quam si mactare noxios &amp;amp; protinus amoliri festinent. Nam &amp;amp; labore quam nece magis prosunt, &amp;amp; exemplo diutius alios ab simili flagitio deterrent. quod si sic habiti rebellent atque recalcitrent, tum demum uelut indomitæ beluæ. quos cohercere carcer &amp;amp; catena non potest, trucidantur. At patientibus non adimitur omnis omnino spes; quippe longis domiti&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jl2shd3937hfdkfxsu863eqy622ygib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16180</id>
    <revision>
      <id>286966</id>
      <parentid>101934</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="ikbjv72ah3uj3f03r9ouqbyt6qtbhgy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;malis si eam pœnitentiam præ se ferant, quæ peccatum testetur magis eis displicere quam pœnam, principis interdum prærogatiua; interdum suffragijs populi, aut mitigatur seruitus aut remittitur. Sollicitasse ad stuprum nihilo minus quam stuprasse periculi est. In omni siquidem flagitio certum destinatumque conatum æquant facto. neque enim id quod defuit ei putant prodesse debere; per quem non stetit; quominus nihil defuerit. Moriones in delitijs habentur, quos ut affecisse contumelia magno in probro est, ita uoluptatem ab stultitia capere non uetant. Siquidem id morionibus ipsis maximo esse bono censent, cuius qui tam seuerus ac tristis est ut nullum neque factum neque dictum rideat ei tutandum non credunt, ueriti ne non satis indulgenter curetur ab eo, cui non modo nulli usui, sed ne oblectamento quidem (qua sola dote ualet) futurus esset. Irridere deformem aut mutilum, turpe ac deforme non ei, qui ridetur, habetur, sed irrisori qui cuiquam quod in eius potestate non erat ut fugeret, id uitij loco stulte exprobret. Ut enim formam naturalem non tueri segnis atque inertis ducunt, sic adiumentum ab fucis quærere infamis apud illos insolentia est. Usu enim ipso sentiunt, quam non ullum formæ decus uxores æque ac morum probitas &amp;amp; reuerentia commendet maritis. Nam ut forma nonnulli sola capiuntur, ita nemo nisi uirtute atque obsequio retinetur. Non pœnis tantum, deterrent a flagitijs, sed&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ikbjv72ah3uj3f03r9ouqbyt6qtbhgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16181</id>
    <revision>
      <id>286967</id>
      <parentid>101935</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="4ala0bdh8c61h315sqcwgyjxel3srn6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;propositis quoque honoribus ad uirtutes inuitant, ideoque statuas uiris insignibus &amp;amp; de republica præclare meritis in foro collocant, in rerum bene gestarum memoriam, simul ut ipsorum posteris maiorum suorum gloria calcar &amp;amp; incitamentum ad uirtutem sit. Qui magistratum ullum ambierit exspes omnium redditur. Conuiuunt amabiliter, quippe nec magistratus ullus insolens, aut terribilis est; patres appellantur; &amp;amp; exhibent. ijsdem defertur; ut debet; ab uolentibus honor; non ab inuitis exigitur. Ne principem quidem ipsum, uestis aut diadema, sed gestatus frumenti manipulus discernit, ut pontificis insigne est prælatus cereus. Leges habent perquam paucas. sufficiunt enim sic institutis paucissimæ. Quin hoc in primis apud alios improbant populos, quod legum interpretumque uolumina, non infinita sufficiunt. Ipsi uero censent iniquissimum; ullos homines his obligari legibus; quæ aut numerosiores sint, quam ut perlegi queant; aut obscuriores quam ut a quouis possint intelligi; porro causidicos; qui causas tractent callide; ac leges uafre disputent; prorsus omnes excludunt. censent enim ex usu esse; ut suam quisque causam agat; eademque referat iudici; quæ narraturus patrono fuerat. Sic &amp;amp; minus ambagum fore &amp;amp; facilius elici ueritatem. dum eo dicente; quem nullus patronus fucum docuit; iudex solerter expendit singula; &amp;amp; contra uersutorum calumnias simplicioribus ingenijs opitulatur. hæc apud&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ala0bdh8c61h315sqcwgyjxel3srn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16182</id>
    <revision>
      <id>286968</id>
      <parentid>101936</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="ov7qb31fq6yk9081dauc1imldf97xnb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;alias gentes; in tanto perplexissimarum aceruo legum difficile est obseruari. Cæterum apud eos unusquisque est legis peritus. Nam &amp;amp; sunt (ut dixi) paucissimæ; &amp;amp; interpretationum præterea ut quæque est maxime crassa; ita maxime æquam censent. Nempe quum omnes leges (inquiunt) ea tantum causa promulgentur; ut ab hijs quisque sui commonefiat officij; subtilior interpretatio paucissimos admonet (pauci enim sunt qui assequantur) quum interim simplicior ac magis obuius legum sensus; omnibus in aperto sit; alioquin quod ad uulgus attinet; cuius &amp;amp; maximus est numerus &amp;amp; maxime eget admonitu; quid referat utrum legem omnino non condas; an conditam in talem interpreteris sententiam; quam nisi magno ingenio &amp;amp; longa disputatione nemo possit eruere; ad quam inuestigandam neque crassum uulgi iudicium queat attingere; neque uita in comparando uictu occupata sufficere. Hijs eorum uirtutibus incitati finitimi; qui quidem liberi sunt &amp;amp; suæ spontis ($multos enim ipsi iam olim tyrannide liberauerunt) magistratus sibi; ab illis alij quotannis; alij in lustrum impetrant; quos defunctos imperio, cum honore ac laude reducunt; nouosque secum rursus in patriam reuehunt. Atque hi quidem populi optime profecto ac saluberrime reipublicæ suæ consulunt; cuius &amp;amp; salus &amp;amp; pernicies, quum ab moribus magistratuum pendeat; quos nam potuissent elegisse prudentius, quam qui&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ov7qb31fq6yk9081dauc1imldf97xnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16183</id>
    <revision>
      <id>286969</id>
      <parentid>101937</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1448" sha1="6elg1r89n6erzxsrrsa0v94cr422vxj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;neque ullo precio queant ab honesto deduci (utpote quod breui sit remigraturis inutile) ignoti ciuibus, aut prauo cuiusquam studio aut simultate flecti! Quæ duo mala, affectus atque auaritiæ, sicubi incubuere iudicijs, illico iustitiam omnem, fortissimum reipublicæ neruum dissoluunt. Hos Utopiani populos, quibus qui imperent ab ipsis petuntur, appellant socios, cæteros quos beneficijs auxerunt amicos uocant. Fœdera quæ reliquæ inter se gentes toties ineunt; frangunt ac renouant, ipsi nulla cum gente feriunt. Quorsum enim fœdus inquiunt; quasi non hominem homini satis natura conciliet quam qui contempserit, hunc uerba scilicet putes curaturum! In hanc sententiam eo uel maxime trahuntur, quod in illis terrarum plagis, fœdera pactaque principum solent parum bona fide seruari. Etenim in Europa idque his potissimum partibus quas Christi fides &amp;amp; religio possidet, sancta est &amp;amp; inuiolabilis ubique maiestas fœderum, partim ipsa iustitia &amp;amp; bonitate principum, partim summorum reuerentia metuque pontificum, qui ut nihil in se recipiunt ipsi; quod non religiosissime præstant. ita cæteros omnes principes iubent, ut pollicitis omnibus modis immorentur, tergiuersantes uero pastorali censura &amp;amp; seueritate compellunt. Merito sane censent turpissimam rem uideri si illorum fœderibus absit fides; qui peculiari nomine fideles appellantur. At in illo nouo orbe terrarum, quem circulus æquator uix tam longe&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6elg1r89n6erzxsrrsa0v94cr422vxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16184</id>
    <revision>
      <id>286970</id>
      <parentid>101938</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1470" sha1="lw0wjl7ongrb3z0ok0pgp73ni5jdzda" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ab hoc nostro orbe semouet; quam uita moresque dissident; fœderum nulla fiducia est; quorum ut quodque plurimis ac sanctissimis ceremonijs innodatum fuerit; ita citissime soluitur inuenta facile in uerbis calumnia, quæ sic interim de industria dictant callide; ut nunquam tam firmis adstringi uinculis queant; quin elabantur aliqua, fœdusque &amp;amp; fidem pariter eludant. Quam uafriciem, imo quam fraudem dolumque; si priuatorum deprehenderent interuenisse contractui; magno supercilio rem sacrilegam; &amp;amp; furca dignam clamitarent, hi nimirum ipsi; qui eius consilij principibus dati; semet gloriantur Quo Autores. fit ut iustitia tota uideatur, aut non nisi plebea uirtus &amp;amp; humilis, quæque longo interuallo subsidat infra regale fastigium; aut uti saltem duæ sint quarum altera uulgus deceat, pedestris &amp;amp; humirepa; neue usquam septa transilire queat, multis undique restricta uinculis, altera principum uirtus, quæ sicuti sit quam illa popularis augustior; sic est etiam longo interuallo liberior, ut cui nihil non liceat nisi quod non libeat. Hos mores ut dixi principum; illic fœdera tam male seruantium puto in causa esse; ne ulla feriant Utopienses; mutaturi fortasse sententiam si hic uiuerent. Quanquam illis uidetur ut optime seruentur; male tamen inoleuisse fœderis omnino sanciendi consuetudinem qua fit, ut (perinde ac si populum populo; quos exiguo spacio, collis tantum aut riuus discriminat; nulla naturæ societas copularet)&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lw0wjl7ongrb3z0ok0pgp73ni5jdzda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16185</id>
    <revision>
      <id>286971</id>
      <parentid>101940</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1392" sha1="bjhpqidijnpjvu8b6zg9lrvqqevshp1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;hostes atque inimicos inuicem sese natos putent, meritoque in mutuam grassari perniciem, nisi fœdera prohibeant, quin his ipsis quoque initis, non amicitiam coalescere, sed manere prædandi licentiam, quatenus per imprudentiam dictandi fœderis, nihil quod prohibeat satis caute comprehensum in pactis est. At illi contra censent, neminem pro inimico habendum, a quo nihil iniuriæ profectum est. Naturæ consortium, fœderis uice esse, &amp;amp; satius, ualentiusque homines inuicem beneuolentia, quam pactis, animo quam uerbis connecti.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De re militari--&gt;
{{c|DE RE MILITARI.}}

{{dropinitial|B}}Ellum utpote rem plane beluinam, nec ulli tamen beluarum formæ in tam assiduo, atque homini est usu, summopere abominantur, contraque morem gentium ferme omnium nihil æque ducunt inglorium, atque petitam e bello gloriam. eoque licet assidue militari sese disciplina exerceant, neque id uiri modo, sed fœminæ quoque, statis diebus, ne ad bellum sint, quum exigat usus, inhabiles; non temere capessunt tamen, nisi quo aut suos fines tueantur, aut amicorum terris, infusos hostes propulsent, aut populum quempiam tyrannide pressum, miserati, (quod humanitatis gratia faciunt) suis uiribus Tyranni iugo, &amp;amp; seruitute liberent. Quanquam auxilium gratificantur amicis non semper quidem, quo se defendant, sed interdum quoque illatas reta-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjhpqidijnpjvu8b6zg9lrvqqevshp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287045</id>
      <parentid>286971</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="29g7j78lwm1fb9wnbarbbgwplo3vg4p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
hostes atque inimicos inuicem sese natos putent, meritoque in mutuam grassari perniciem, nisi fœdera prohibeant, quin his ipsis quoque initis, non amicitiam coalescere, sed manere prædandi licentiam, quatenus per imprudentiam dictandi fœderis, nihil quod prohibeat satis caute comprehensum in pactis est. At illi contra censent, neminem pro inimico habendum, a quo nihil iniuriæ profectum est. Naturæ consortium, fœderis uice esse, &amp;amp; satius, ualentiusque homines inuicem beneuolentia, quam pactis, animo quam uerbis connecti.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|DE RE MILITARI.}}

{{dropinitial|B}}Ellum utpote rem plane beluinam, nec ulli tamen beluarum formæ in tam assiduo, atque homini est usu, summopere abominantur, contraque morem gentium ferme omnium nihil æque ducunt inglorium, atque petitam e bello gloriam. eoque licet assidue militari sese disciplina exerceant, neque id uiri modo, sed fœminæ quoque, statis diebus, ne ad bellum sint, quum exigat usus, inhabiles; non temere capessunt tamen, nisi quo aut suos fines tueantur, aut amicorum terris, infusos hostes propulsent, aut populum quempiam tyrannide pressum, miserati, (quod humanitatis gratia faciunt) suis uiribus Tyranni iugo, &amp;amp; seruitute liberent. Quanquam auxilium gratificantur amicis non semper quidem, quo se defendant, sed interdum quoque illatas retalient
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29g7j78lwm1fb9wnbarbbgwplo3vg4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287046</id>
      <parentid>287045</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>287046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="ro5qn7l74ktqawwsky4yck05jmpzqf3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
hostes atque inimicos inuicem sese natos putent, meritoque in mutuam grassari perniciem, nisi fœdera prohibeant, quin his ipsis quoque initis, non amicitiam coalescere, sed manere prædandi licentiam, quatenus per imprudentiam dictandi fœderis, nihil quod prohibeat satis caute comprehensum in pactis est. At illi contra censent, neminem pro inimico habendum, a quo nihil iniuriæ profectum est. Naturæ consortium, fœderis uice esse, &amp;amp; satius, ualentiusque homines inuicem beneuolentia, quam pactis, animo quam uerbis connecti.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|DE RE MILITARI.}}

{{dropinitial|B}}Ellum utpote rem plane beluinam, nec ulli tamen beluarum formæ in tam assiduo, atque homini est usu, summopere abominantur, contraque morem gentium ferme omnium nihil æque ducunt inglorium, atque petitam e bello gloriam. eoque licet assidue militari sese disciplina exerceant, neque id uiri modo, sed fœminæ quoque, statis diebus, ne ad bellum sint, quum exigat usus, inhabiles; non temere capessunt tamen, nisi quo aut suos fines tueantur, aut amicorum terris, infusos hostes propulsent, aut populum quempiam tyrannide pressum, miserati, (quod humanitatis gratia faciunt) suis uiribus Tyranni iugo, &amp;amp; seruitute liberent. Quanquam auxilium gratificantur amicis non semper quidem, quo se defendant, sed interdum quoque illatas retalient,
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ro5qn7l74ktqawwsky4yck05jmpzqf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16186</id>
    <revision>
      <id>286972</id>
      <parentid>101941</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286972</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="7bhwyy5vda7ep8t1eca82ok1wy1vvdy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;lient, atque ulciscantur iniurias. uerum id ita demum faciunt, si re adhuc integra consulantur ipsi, &amp;amp; probata causa, repetitis ac non redditis rebus belli autores inferendi sint, quod non tunc solum decernunt, quoties hostili incursu abacta est præda, uerum tum quoque multo infestius, quum eorum negotiatores usquam gentium, uel iniquarum prætextu legum, uel sinistra deriuatione bonarum, iniustam subeunt, iustitiæ colore, calumniam. Nec alia fuit eius origo belli, quod pro Nephelogetis aduersus Alaopolitas, paulo ante nostram memoriam, Utopienses gessere, quam apud Alaopolitas Nephelogetarum mercatoribus illata prætextu iuris (ut uisum est ipsis) iniuria certe, siue illud ius, siue ea iniuria fuit, bello tam atroci est uindicata, quum ad proprias utriusque partis uires, odiaque circumiectarum etiam gentium studia atque opes adiungerentur, ut florentissimis populorum alijs concussis, alijs uehementer afflictis, orientia ex malis mala, Alaopolitarum seruitus demum, ac deditio finierit, qua in Nephelogetarum (neque enim sibi certabant Utopienses) potestatem concessere, gentis, florentibus Alaopolitarum rebus, haud quaquam cum illis conferendæ. Tam acriter Utopienses amicorum, etiam in pecunijs, iniuriam persequuntur, suas ipsorum, non item, qui sicubi circunscripti bonis excidant, modo corporibus absit uis hactenus irascuntur, uti quoad satisfactio fiat, eius commercio gentis&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bhwyy5vda7ep8t1eca82ok1wy1vvdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287047</id>
      <parentid>286972</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287047</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1411" sha1="83if5yl892efil84ykv0lmr6i6r6r6b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;atque ulciscantur iniurias. uerum id ita demum faciunt, si re adhuc integra consulantur ipsi, &amp;amp; probata causa, repetitis ac non redditis rebus belli autores inferendi sint, quod non tunc solum decernunt, quoties hostili incursu abacta est præda, uerum tum quoque multo infestius, quum eorum negotiatores usquam gentium, uel iniquarum prætextu legum, uel sinistra deriuatione bonarum, iniustam subeunt, iustitiæ colore, calumniam. Nec alia fuit eius origo belli, quod pro Nephelogetis aduersus Alaopolitas, paulo ante nostram memoriam, Utopienses gessere, quam apud Alaopolitas Nephelogetarum mercatoribus illata prætextu iuris (ut uisum est ipsis) iniuria certe, siue illud ius, siue ea iniuria fuit, bello tam atroci est uindicata, quum ad proprias utriusque partis uires, odiaque circumiectarum etiam gentium studia atque opes adiungerentur, ut florentissimis populorum alijs concussis, alijs uehementer afflictis, orientia ex malis mala, Alaopolitarum seruitus demum, ac deditio finierit, qua in Nephelogetarum (neque enim sibi certabant Utopienses) potestatem concessere, gentis, florentibus Alaopolitarum rebus, haud quaquam cum illis conferendæ. Tam acriter Utopienses amicorum, etiam in pecunijs, iniuriam persequuntur, suas ipsorum, non item, qui sicubi circunscripti bonis excidant, modo corporibus absit uis hactenus irascuntur, uti quoad satisfactio fiat, eius commercio gentis&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83if5yl892efil84ykv0lmr6i6r6r6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16187</id>
    <revision>
      <id>286973</id>
      <parentid>101942</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286973</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="ljauk1imz06oj8g0wi8cegt2td2m78g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;abstineant.  Non quod minoris sibi curæ ciues, quam socij sint, sed horum tamen pecuniam intercipi, ægrius quam suam ferunt, propterea quod amicorum negotiatores, quoniam de suo perdunt priuato, graue uulnus ex iactura sentiunt. At ipsorum ciuibus nihil nisi de publica perit. præterea quod abundabat domi, ac ueluti supererat, alioqui non emittendum foras. Quo fit uti intertrimentum citra cuiusquam sensum accidat. Quo circa nimis crudele censent id damnum multorum ulcisci mortibus, cuius damni incommodum nemo ipsorum, aut uita, aut uictu persentiscat. Cæterum si quis suorum usquam per iniuriam debilitetur, aut occidat, siue id publico factum consilio, siue priuato sit, per legatos re comperta, nisi deditis noxijs placari non possunt, quin ilico bellum denuncient. Noxæ deditos, aut morte, aut seruitio puniunt. Cruentæ uictoriæ non piget modo eos, sed pudet quoque, reputantes inscitiam esse quamlibet preciosas merces nimio emisse, arte doloque uictos, oppressos hostes impendio gloriantur, triumphumque ob eam rem publicitus agunt, &amp;amp; uelut re strennue gesta, tropheum erigunt. tunc enim demum uiriliter sese iactant, &amp;amp; cum uirtute gessisse, quoties ita uicerint, quomodo nullum animal præter hominem potuit, id est ingenij uiribus. Nam corporis inquiunt ursi, leones, apri, lupi, canes, cæteræque beluæ dimicant, quarum ut pleræque nos robore ac ferocia uincunt, ita cunctæ ingenio, &amp;amp; ratione superantur.&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ljauk1imz06oj8g0wi8cegt2td2m78g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16188</id>
    <revision>
      <id>286974</id>
      <parentid>101943</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="6tqodeasnbz4lmx9hetsmghucn7luiq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Hoc unum illi in bello spectant, uti id obtineant, quod si fuissent ante consequuti, bellum non fuerant illaturi. aut si id res uetet, tam seueram ab his uindictam expetunt, quibus factum imputant, ut idem ausuros in posterum terror absterreat. Hos propositi sui scopos destinant, quos mature petunt, at ita tamen, uti prior uitandi periculi cura, quam laudis aut famæ consequendæ sit. Itaque protinus indicto bello, schedulas ipsorum publico signo roboratas, locis maxime conspicuis hosticæ terræ, clam uno tempore multas appendi procurant, quibus ingentia pollicentur præmia, si quis principem aduersarium sustulerit, deinde minora quanquam illa quoque egregia decernunt, pro singulis eorum capitibus, quorum nomina in ijsdem literis proscribunt, hij sunt quos secundum principem ipsum, autores initi aduersus se consilij ducunt. Quicquid percussori præfiniunt, hoc geminant ei, qui uiuum e proscriptis aliquem ad se perduxerit, quum ipsos quoque proscriptos, præmijs ijsdem, addita etiam impunitate, contra socios inuitant. Itaque fit celeriter, ut &amp;amp; cæteros mortales suspectos habeant, &amp;amp; sibi inuicem ipsi, neque fidentes satis, neque fidi sint, maximoque in metu &amp;amp; non minore periculo uersentur. Nam sæpenumero constat euenisse, uti bona pars eorum &amp;amp; princeps in primis ipse ab his proderentur, in quibus maximam spem reposuerunt. Tam facile quoduis in facinus impellunt munera, quibus illi nullum exhibent mo-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tqodeasnbz4lmx9hetsmghucn7luiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16189</id>
    <revision>
      <id>286975</id>
      <parentid>101944</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1415" sha1="ldqahha4i5tusw8jtzzpozvc15un15g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dum. Sed memores in quantum discrimen hortantur, operam dant, uti periculi magnitudo beneficiorum mole compensetur. eoque non immensam modo auri uim, sed prædia quoque magni reditus in locis apud amicos tutissimis, propria ac perpetua pollicitantur, &amp;amp; summa cum fide præstant. Hunc licitandi mercandique hostis morem, apud alios improbatum, uelut animi degeneris crudele facinus illi magnæ sibi laudi ducunt, tanquam prudentes, qui maximis hoc pacto bellis, sine ullo prorsus prælio defungantur, humanique ac misericordes etiam, qui paucorum nece noxiorum, numerosas innocentium uitas redimant, qui pugnando fuerint occubituri. Partim e suis, partim ex hostibus, quorum turbam, uulgusque non minus ferme quam suos miserantur, gnari non sua sponte eos bellum capessere, sed principum ad id furijs agi. Si res hoc pacto non procedat, dissidiorum semina iaciunt, aluntque fratre principis, aut aliquo e nobilibus in spem potiundi regni perducto. Si factiones internæ languerint, finitimas hostibus gentes excitant, committuntque, eruto uetusto quopiam titulo, quales nunquam regibus desunt, suas ad bellum opes polliciti, pecuniam affluenter suggerunt. Ciues parcissime, quos tam unice habent charos, tantique sese mutuo faciunt, ut neminem sint e suis cum aduerso principe libenter commutaturi. At aurum, argentumque quoniam unum hunc in usum omne seruant, haud grauatim erogant, utpote non mi-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldqahha4i5tusw8jtzzpozvc15un15g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16190</id>
    <revision>
      <id>286976</id>
      <parentid>101945</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="cdaprq3w96tj2m6f5v1qkcu9g0g2txc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nus commode uicturi, etiam si uniuersum impenderent. Quin præter domesticas diuitias est illis foris quoque infinitus thesaurus, quo plurimæ gentes, uti ante dixi, in ipsorum ære sunt. ita milites undique conductos ad bellum mittunt, præsertim ex Zapoletis. Hic populus quingentis passuum millibus ab Utopia distat, orientem solem uersus, horridus, agrestis, ferox, syluas montesque asperos, quibus sunt innutriti, præferunt. Dura gens, æstus, frigoris, &amp;amp; laboris patiens, delitiarum expers omnium, neque agriculturæ studens, &amp;amp; cum ædificiorum tum uestitus indiligens, pecorum duntaxat curam habent. Magna ex parte uenatu &amp;amp; raptu uiuunt. Ad solum bellum nati, cuius gerendi facultatem studiose quærunt, repertam cupide amplectuntur, &amp;amp; magno numero egressi, cuiuis requirenti milites uili semet offerunt. Hanc unam uitæ artem nouerunt, qua mors quæritur, sub quibus merent, acriter pro hijs &amp;amp; incorrupta fide dimicant. Uerum in nullum certum diem sese obstringunt, sed ea lege in partes ueniunt, ut postero die, uel ab hostibus, oblato maiore stipendio sint staturi, ijsdem perendie rursus inuitati plusculo remigrant. Rarum oritur bellum, in quo non bona pars illorum in utroque sint exercitu. itaque accidit quotidie, ut sanguinis necessitudine coniuncti, qui &amp;amp; ijsdem in partibus conducti familiarissime semet inuicem utebantur, paulo post in contrarias distracti copias, hostiliter concurrant. &amp;amp; infestis ani-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cdaprq3w96tj2m6f5v1qkcu9g0g2txc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16191</id>
    <revision>
      <id>286977</id>
      <parentid>101946</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="492kzm7g2dk7ak3k86cowg528xd72bl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;mis, obliti generis, immemores amicitiæ, mutuo sese confodiant, nulla alia causa in mutuam incitati perniciem, quam quod a diuersis principibus exigua pecuniola conducti, cuius tam exactam habent rationem, ut ad diurnum stipendium unius accessione assis facile ad commutandas partes impellantur. Ita celeriter imbiberunt auaritiam, quæ tamen nulli est eis usui. Nam quæ sanguine quærunt, protinus per luxum, &amp;amp; eum tamen miserum consumunt. Hic populus Utopiensibus aduersus quosuis mortales militat, quod tanti ab hijs eorum conducatur opera quanti nusquam alibi. Utopienses siquidem ut bonos quærunt quibus utantur ita hos quoque homines pessimos quibus abutantur. quos quum usus postulat, magnis impulsos pollicitationibus, maximis obijciunt periculis, unde plerunque magna pars nunquam ad exigenda promissa reuertitur, superstitibus, quæ sunt polliciti bona fide, persoluunt, quo ad similes ausus incendantur. Neque enim pensi quicquam habent, quam multos ex eis perdant. rati de genere humano maximam merituros gratiam se, si tota illa colluuie populi tam tetri, ac nepharij orbem terrarum purgare possent. Secundum hos eorum copijs utuntur, pro quibus arma capiunt, deinde auxiliaribus cæterorum amicorum turmis. Postremo suos ciues adiungunt, e quibus aliquem uirtutis probatæ uirum, totius exercitus summæ præficiunt. Huic duos ita substituunt, uti eo incolumi,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>492kzm7g2dk7ak3k86cowg528xd72bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16192</id>
    <revision>
      <id>286979</id>
      <parentid>101947</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="49bzg275su5ut53bogiseljwo2b2i4q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ambo priuati sint, capto aut interempto, alter e duobus uelut hæreditate succedat, eique ex euentu tertius. ne (ut sunt bellorum sortes uariæ) periclitante duce totus perturbetur exercitus.  E quaque ciuitate delectus exercetur ex his, qui sponte nomen profitentur. neque enim inuitus quisquam foras in militiam truditur, quod persuasum habeant, si quis sit natura timidior, non ipsum modo nihil facturum strennue, sed metum etiam comitibus incussurum. Cæterum si quod bellum ingruat in patriam, ignauos huiusmodi, modo ualeant corpore, in naues mixtos melioribus collocant; Aut in mœnibus sparsim disponunt. unde non sit refugiendi locus. ita suorum pudor, hostis in manibus, atque adempta fugæ spes, timorem obruunt, &amp;amp; sæpe extrema necessitas in uirtutem uertitur. At sicuti ad externum bellum ex ipsis nemo protrahitur nolens, ita fœminas uolentes in militiam comitari maritos, adeo non prohibent, ut exhortentur etiam, &amp;amp; laudibus incitent, profectas cum suo quamque uiro, pariter in acie constituunt. tum sui quemque liberi affines cognati circunsistunt, ut hi de proximo sint mutuo sibi subsidio, quos maxime ad ferendas inuicem suppetias natura stimulat. In maximo probro est coniunx absque coniuge redux, aut amisso parente reuersus filius. quo fit, uti si ad ipsorum manus uentum sit modo perstent hostes, longo &amp;amp; lugubri prælio ad internitionem usque decernatur. Nempe ut omnibus cu-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>49bzg275su5ut53bogiseljwo2b2i4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16193</id>
    <revision>
      <id>286980</id>
      <parentid>101948</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="7je0v6qkoalrobiac0njcuwv6zirs06" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;rant modis ne ipsis dimicare necesse sit, modo bello possint uicaria conductitiorum manu defungi, ita quum uitari non potest quin ipsi ineant pugnam, tam intrepide capessunt, quam quoad licuit prudenter detrectabant, nec tam primo ferociunt impetu quam mora sensim &amp;amp; duratione inualescunt, tam offirmatis animis ut interimi citius quam auerti queant; Quippe uictus illa securitas quæ cuique domi est, ademptaque de posteris anxia cogitandi cura ($nam hæc solicitudo generosos ubique spiritus frangit) sublimem illis animum &amp;amp; uinci dedignantem facit. Ad hæc militaris disciplinæ peritia fiduciam præbet, postremo rectæ opiniones (quibus &amp;amp; doctrina &amp;amp; bonis reipublicæ institutis imbuti a pueris sunt) uirtutem addunt. qua neque tam uilem habent uitam, ut temere prodigant, neque tam improbe charam, ut quum honestas ponendam suadeat, auare turpiterque retineant. Dum ubique pugna maxima feruet, lectissimi iuuenes coniurati, deuotique, ducem sibi deposcunt aduersum, hunc aperte inuadunt, hunc ex insidijs adoriuntur, idem eminus idem cominus petitur, longoque ac perpetuo cuneo, summissis assidue in fatigatorum locum recentibus, oppugnatur. raroque accidit (ni sibi fuga prospiciat) ut non intereat aut uiuus in hostium potestatem ueniat. Si ab ipsis uictoria sit, haudquaquam cæde grassantur, fugatos enim comprehendunt, quam occidunt libentius. neque unquam ita persequuntur fu-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7je0v6qkoalrobiac0njcuwv6zirs06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16194</id>
    <revision>
      <id>286981</id>
      <parentid>101949</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1415" sha1="dp4x1vfudh3dw9x2lfc5k7c91j4p0rl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;gientes, ut non unam interim sub signis instructam aciem retineant, adeo nisi cæteris superati partibus, postrema acie sua uictoriam adepti sint, elabi potius hostes uniuersos sinant, quam insequi fugientes perturbatis suorum ordinibus insuescant. memores sibimet haud semel usu uenisse, ut mole totius exercitus uicta profligataque, quum hostes uictoria gestientes, hac atque illac abeuntes persequerentur, pauci ipsorum in subsidijs collocati ad occasiones intenti, dispersos ac palantes illos &amp;amp; præsumpta securitate negligentes derepente adorti, totius euentum prælij mutauerunt. extortaque e manibus tam certa &amp;amp; indubitata uictoria, uicti uictores inuicem uicerunt. Haud facile dictu est, astutiores instruendis insidijs, an cautiores ad uitandas sient. fugam parare credas, quum nihil minus in animo habent, contra quum id consilij capiunt, nihil minus cogitare putes. Nam si nimium sese sentiunt, aut numero, aut loco premi, tunc aut noctu, agmine silente, castra mouent, aut aliquo stratagemate eludunt, aut interdiu ita sensim sese referunt, tali seruato ordine, ut non minus periculi sit cedentes quam instantes adoriri. Castra diligentissime communiunt fossa prealta lataque, terra quæ egeritur introrsum reiecta, nec in eam rem opera mediastinorum utuntur, ipsorum manibus militum res agitur, totusque exercitus in opere est, exceptis qui pro uallo in armis ad subitos casus ex-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dp4x1vfudh3dw9x2lfc5k7c91j4p0rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16195</id>
    <revision>
      <id>286982</id>
      <parentid>101951</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="24cujlx0cdrjgucrav9nw5eijs4kq3g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;cubant.  Itaque tam multis adnitentibus, magna multumque amplexa loci munimenta, omni fide citius perficiunt. Armis utuntur ad excipiendos ictus, firmis, nec ad motum gestumue quemlibet ineptis, adeo ut ne natando quidem molesta sentiant. Nam armati natare inter militaris disciplinæ rudimenta consuescunt. tela sunt eminus sagittæ, quas acerrime simul &amp;amp; certissime iaculantur non pedites modo, sed ex equis etiam, cominus uero non gladij, sed secures uel acie letales uel pondere seu cæsim seu punctim feriant. Machinas excogitant solertissime, factas accuratissime cælant ne ante proditæ quam res postulet, ludibrio magis quam usui sint, in quibus fabricandis hoc in primis respiciunt, uti uectu faciles &amp;amp; habiles circumactu sint. Initas cum hostibus inducias tam sancte obseruant, ut ne lacessiti quidem uiolent. Hostilem terram non depopulantur, neque segetes exurunt, imo ne hominum equorumue pedibus, conterantur, quantum fieri potest prouident, rati in ipsorum usus crescere. Inermem neminem lædunt, nisi idem speculator sit. Deditas urbes tuentur, at nec expugnatas, diripiunt, sed per quos deditio est impedita eos enecant, cæteris defensoribus in seruitutem addictis. Imbellem turbam omnem relinquunt intactam. Si quos deditionem suasisse compererint, his e damnatorum bonis aliquam partem impartiunt, reliqua sectione auxiliares donant. Nam ipsorum&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24cujlx0cdrjgucrav9nw5eijs4kq3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16196</id>
    <revision>
      <id>286983</id>
      <parentid>101952</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="nfnkzqg97b40fjsy7qnfaw9mzz6dvtt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;nemo quicquam de præda capit. Cæterum confecto bello, non amicis impensas in quos insumpsere, sed uictis imputant, exiguntque eo nomine, partim pecuniam quam in similes bellorum usus reseruant, partim prædia quæ sint ipsis apud eos perpetua non exigui census. Huiusmodi reditus nunc apud multas gentes habent, qui uarijs ex causis paulatim nati, supra septingenta ducatorum millia in singulos annos excreuere, in quos e suis ciuibus aliquos emittunt quæstorum nomine, qui magnifice uiuant, personamque magnatum illic præ se ferant, at multum tamen superest quod inferatur ærario, nisi malint eidem genti credere, quod sæpe tantisper faciunt, quoad uti necesse sit uixque accidit unquam, ut totam reposcant. Ex his prædijs partem assignant illis, qui ipsorum hortatu tale discrimen adeunt quale ante monstraui. Si quis princeps armis aduersus eos sumptis, eorum ditionem paret inuadere, magnis illico uiribus extra suos fines occurrunt; nam neque temere in suis terris bellum gerunt, neque ulla necessitas tanta est, ut eos cogat aliena auxilia in insulam suam admittere.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/De religionibus Utopiensium--&gt;
{{c|DE RELIGIONIBVS VTOPIENSIVM.}}

{{dropinitial|R}}Eligiones sunt non per insulam modo; uerum singulas etiam urbes uariæ, alijs Solem, Lunam alijs, alijs aliud errantium syderum dei uice uenerantibus,&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfnkzqg97b40fjsy7qnfaw9mzz6dvtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287048</id>
      <parentid>286983</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1382" sha1="iotynetyz9s9t4lksq08p4jh3h5whay" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
nemo quicquam de præda capit. Cæterum confecto bello, non amicis impensas in quos insumpsere, sed uictis imputant, exiguntque eo nomine, partim pecuniam quam in similes bellorum usus reseruant, partim prædia quæ sint ipsis apud eos perpetua non exigui census. Huiusmodi reditus nunc apud multas gentes habent, qui uarijs ex causis paulatim nati, supra septingenta ducatorum millia in singulos annos excreuere, in quos e suis ciuibus aliquos emittunt quæstorum nomine, qui magnifice uiuant, personamque magnatum illic præ se ferant, at multum tamen superest quod inferatur ærario, nisi malint eidem genti credere, quod sæpe tantisper faciunt, quoad uti necesse sit uixque accidit unquam, ut totam reposcant. Ex his prædijs partem assignant illis, qui ipsorum hortatu tale discrimen adeunt quale ante monstraui. Si quis princeps armis aduersus eos sumptis, eorum ditionem paret inuadere, magnis illico uiribus extra suos fines occurrunt; nam neque temere in suis terris bellum gerunt, neque ulla necessitas tanta est, ut eos cogat aliena auxilia in insulam suam admittere.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;

{{c|DE RELIGIONIBVS VTOPIENSIVM.}}

{{dropinitial|R}}Eligiones sunt non per insulam modo; uerum singulas etiam urbes uariæ, alijs Solem, Lunam alijs, alijs aliud errantium syderum dei uice uenerantibus,
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iotynetyz9s9t4lksq08p4jh3h5whay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/142</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16197</id>
    <revision>
      <id>286984</id>
      <parentid>101953</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="tpky9zxi5tndw9qv33nfpj5s4rhryie" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;sunt quibus homo quispiam, cuius olim aut uirtus aut gloria enituit, non pro deo tantum, sed pro summo etiam deo suspicitur. At multo maxima pars, eademque longe prudentior, nihil horum, sed unum quoddam numen putant, incognitum, æternum, immensum, inexplicabile, quod supra mentis humanæ captum sit, per mundum hunc uniuersum, uirtute non mole diffusum. hunc parentem uocant. Origines, auctus, progressus, uices, finesque rerum omnium, huic acceptos uni referunt, nec diuinos honores alij præterea ulli, applicant. Quin cæteris quoque omnibus, quamquam diuersa credentibus, hoc tamen cum istis conuenit, quod esse quidem unum censent summum, cui &amp;amp; uniuersitatis opificium, &amp;amp; prouidentia debeatur, eumque communiter omnes patria lingua Mythram appellant, sed eo dissentiunt, quod idem alius apud alios habetur. Autumante quoque quicquid id sit, quod ipse summum ducit, eandem illam prorsus esse naturam, cuius unius numini ac maiestati, rerum omnium summa, omnium consensu gentium tribuitur. Cæterum paulatim omnes ab ea superstitionum uarietate desciscunt, atque in unam illam coalescunt religionem, quæ reliquas ratione uidetur antecellere. Neque dubium est quin cæteræ iam pridem euanuissent, nisi quicquid improsperum cuiquam inter mutandæ religionis consilia fors obiecisset, non id accidisse casu, sed cœlitus immissum interpreta-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tpky9zxi5tndw9qv33nfpj5s4rhryie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/143</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16198</id>
    <revision>
      <id>286985</id>
      <parentid>101954</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1340" sha1="q32v9d1s5kru0t98k9cw75dvck0o107" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;retur timor, tanquam numine, cuius relinquebatur cultus, impium contra se propositum uindicante. At posteaquam acceperunt a nobis Christi nomen, doctrinam, mores, miracula, nec minus mirandam tot martyrum constantiam, quorum sponte fusus sanguis, tam numerosas gentes in suam sectam longe lateque traduxit, non credas quam pronis in eam affectibus etiam ipsi concesserint, siue hoc secretius inspirante deo, siue quod eadem ei uisa est hæresi proxima, quæ est apud ipsos potissima, quanquam hoc quoque fuisse non paulum momenti crediderim, quod Christo communem suorum uictum audierant placuisse, &amp;amp; apud germanissimos Christianorum conuentus adhuc in usu esse. Certe quoquo id momento accidit, haud pauci nostram in religionem coierunt Lymphaque sacra sunt abluti. Uerum quoniam in nobis quatuor (totidem enim duntaxat supereramus, nam duo fatis concesserant) nemo id quod doleo, sacerdos erat. Cæteris initiati, ea tamen adhuc sacramenta desyderant, quæ apud nos non nisi sacerdotes conferunt, intelligunt tamen, optantque ita ut nihil uehementius. quin hoc quoque sedulo iam inter se disputant an sine Christiani pontificis missu quisquam e suo numero delectus sacerdotij consequatur characterem. &amp;amp; electuri, sane uidebantur. uerum quum ego discederem, nondum elegerant. Quin hi quoque religioni Christianæ, qui&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q32v9d1s5kru0t98k9cw75dvck0o107</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/144</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16199</id>
    <revision>
      <id>286986</id>
      <parentid>101955</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="hd3g9ukshee7irm7tg7s6n2xqqi7inp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;non assentiunt, neminem tamen absterrent, nullum oppugnant imbutum. Nisi quod unus e nostro cœtu me præsente cohercitus est. Is quum recens ablutus, nobis contra suadentibus, de Christi cultu publice maiore studio, quam prudentia dissereret, usque adeo cœpit incalescere, ut iam non nostra modo sacra cæteris anteferret, sed reliqua protenus uniuersa damnaret. Prophana ipsa, cultores impios ac sacrilegos, æterno plectendos igni uociferaretur. Talia diu concionantem comprehendunt, ac reum non spretæ religionis, sed excitati in populo tumultus agunt, peraguntque, damnatum, exilio mulctant, siquidem hoc inter antiquissima instituta numerant, ne sua cuiquam religio fraudi sit. Utopus enim iam inde ab initio, quum accepisset incolas ante suum aduentum de religionibus inter se assidue dimicasse, atque animaduertisset eam rem, quod in commune dissidentes, singulæ pro patria sectæ pugnabant, occasionem præstitisse sibi uincendarum omnium, adeptus uictoriam in primis sanxit, uti quam cuique religionem libeat sequi liceat, ut uero alios quoque in suam traducat, hactenus niti possit, uti placide, ac modeste suam rationibus astruat, non ut acerbe cæteras destruat, si suadendo non persuadeat, neque uim ullam adhibeat, &amp;amp; conuicijs temperet, petulantius hac de re contendentem exilio, aut seruitute&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hd3g9ukshee7irm7tg7s6n2xqqi7inp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/145</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16200</id>
    <revision>
      <id>286987</id>
      <parentid>101956</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1421" sha1="n4r3870khl9hpg6tpqs8k64clco2wlb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;mulctant. Hæc Utopus instituit non respectu pacis modo quam assiduo certamine, atque inexpiabili odio funditus uidit euerti, sed quod arbitratus est, uti sic decerneretur, ipsius etiam religionis interesse, de qua nihil est ausus temere definire, uelut incertum habens, an uarium ac multiplicem expetens cultum deus, aliud inspiret alij, certe ui ac minis exigere, ut quod tu uerum credis idem omnibus uideatur, hoc uero &amp;amp; insolens &amp;amp; ineptum censuit. tum si maxime una uera sit, cæteræ omnes uanæ, facile tamen præuidit (modo cum ratione ac modestia res agatur) futurum denique; ut ipsa per se ueri uis emergat aliquando atque emineat. sin armis &amp;amp; tumultu certetur, ut sint pessimi quique maxime peruicaces, optimam ac sanctissimam religionem ob uanissimas inter se superstitiones, ut segetes inter spinas ac frutices obrutum iri. Itaque hanc totam rem in medio posuit, &amp;amp; quid credendum putaret liberum cuique reliquit. Nisi quod sancte ac seuere uetuit, ne quis usque adeo ab humanæ naturæ dignitate degeneret, ut animas quoque interire cum corpore, aut mundum temere ferri, sublata prouidentia putet. atque ideo post hanc uitam supplicia uitijs decreta, uirtuti præmia constituta credunt. contra sentientem, ne in hominum quidem ducunt numero, ut qui sublimem animæ suæ naturam, ad pecuini corpusculi uilitatem deiecerit, tantum abest ut inter ciues ponant, quorum instituta, mo-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4r3870khl9hpg6tpqs8k64clco2wlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/146</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16201</id>
    <revision>
      <id>286988</id>
      <parentid>101957</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="lrwfub0jvk376ij9v5nn79ey3meq2bc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;resque (si per metum liceat) omnes, floccifacturus sit. Cui enim dubium esse potest, quin is publicas patriæ leges, aut arte clam eludere, aut ui nitatur infringere, dum suæ priuatim cupiditati seruiat, cui nullus ultra leges metus, nihil ultra corpus spei superest amplius. Quamobrem sic animato nullus communicatur honos, nullus magistratus committitur, nulli publico muneri præficitur. Ita passim uelut inertis, ac iacentis naturæ despicitur. Cæterum nullo afficiunt supplicio, quod persuasum habeant, nulli hoc in manu esse, ut quicquid libet, sentiat; sed nec minis adigunt ullis, animum ut dissimulet suum, nec fucos admittunt, &amp;amp; mendacia, quæ uelut proxima fraudi, mirum quam habent inuisa. Uerum ne pro sua disputet sententia prohibent, atque id duntaxat apud uulgus. Nam alioquin apud sacerdotes, grauesque uiros seorsum, non sinunt modo, sed hortantur quoque, confisi fore, ut ea tandem uesania rationi cedat. Sunt &amp;amp; alij, nec hij sane pauci, nempe improhibiti, ueluti neque ratione penitus pro se carentes, neque mali, qui uitio longe diuerso, brutorum quoque æternas esse animas opinantur. At nostris tamen neque dignitate comparandas, neque ad æquam natas felicitatem. hominum enim cuncti fere tam immensam fore beatitudinem pro certo atque explorato habent, ut morbum lamententur omnium, mortem uero nullius, nisi quem uident anxie e uita, inuitumque diuelli. Nempe hoc&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrwfub0jvk376ij9v5nn79ey3meq2bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/147</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16202</id>
    <revision>
      <id>286989</id>
      <parentid>101958</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="jr93hznicsb903vvaun57loozoywixu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;pro pessimo habent augurio, tanquam anima exspes ac male conscia, occulto quopiam imminentis pœnæ præsagio, reformidet exitum. Ad hoc haudquaquam gratum deo, eius putant aduentum fore, qui quum sit accersitus, non accurrit libens, sed inuitus ac detrectans pertrahitur. Hoc igitur mortis genus, qui intuentur horrent, itaque defunctos, mœsti ac silentes efferunt, precatique propitium manibus deum, uti eorum clementer infirmitatibus ignoscat, terra cadauer obruunt. Contra, quicunque alacriter ac pleni bona spe decesserint, hos nemo luget, sed cantu prosequuti funus, animas deo, magno commendantes affectu, corpora tandem reuerenter magis quam dolenter concremant, columnamque loco insculptis defuncti titulis erigunt. domum reuersi, mores, actaque eius recensent, nec ulla uitæ pars, aut sæpius, aut libentius, quam lætus tractatur interitus. Hanc probitatis memoriam, &amp;amp; uiuis efficacissima rentur incitamenta uirtutum, &amp;amp; gratissimum defunctis cultum putant, quos interesse quoque de se sermonibus opinantur, quanquam (ut est hebes mortalium acies) inuisibiles. Nam neque felicium sorti conueniat, libertate carere migrandi quo uelint, &amp;amp; ingratorum fuerit prorsus abiecisse desyderium amicos inuisendi suos, quibus eos dum uiuerent, mutuus amor, charitasque deuinxerat, quam bonis uiris, ut cætera bona, auctam post fata potius, quam imminutam coniectant. Mortuos ergo uersari&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jr93hznicsb903vvaun57loozoywixu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/148</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16203</id>
    <revision>
      <id>286990</id>
      <parentid>101959</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="5q1v4gklgzmn6orr9fxjsirkk3sm6cx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;inter uiuentes credunt, dictorum factorumque spectatores, eoque res agendas fidentius aggrediuntur, talibus uelut freti præsidibus, &amp;amp; ab inhonesto secreto deterret eos, credita maiorum præsentia. Auguria, cæterasque superstitionis uanæ diuinationes, quarum apud alias gentes magna est obseruatio, negligunt prorsus, atque irrident. Miracula uero, quæ nullo naturæ proueniunt adminiculo, uelut præsentis opera, testesque numinis uenerantur. qualia &amp;amp; ibi frequenter extare ferunt, &amp;amp; magnis interdum ac dubijs in rebus publica supplicatione, certa cum fiducia procurant, impetrantque. Gratum deo cultum putant naturæ contemplationem, laudemque ab ea. sunt tamen, hijque haud sane pauci, qui religione ducti, literas negligunt, nulli rerum cognitioni student, neque ocio prorsus ulli uacant, negocijs tantum, bonisque in cæteris officijs statuunt, futuram post fata felicitatem promereri. Itaque alij ægrotis inseruiunt, alij uias reficiunt, purgant fossas, pontes reparant, cespites, arenam, lapides effodiunt, arbores demoliuntur ac dissecant, bigisque ligna, fruges, item alia in urbes important, nec in publicum modo, sed priuatim quoque ministros, ac plus quam seruos agunt. Nam quicquid usquam operis est asperum, difficile, sordidum, a quo plerosque labor, fastidium, desperatio deterreat, hoc illi sibi totum libentes, hilaresque desumunt, cæteris ocium procurant, ipsi perpetuo in opere ac labore uer&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5q1v4gklgzmn6orr9fxjsirkk3sm6cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/149</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16204</id>
    <revision>
      <id>286991</id>
      <parentid>101960</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="8r7bo36ri3hc9l2sun7pdrpihnw43de" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;santur, nec imputant tamen, nec aliorum sugillant uitam, nec suam efferunt. Hij quo magis sese seruos exhibent, eo maiore apud omnes in honore sunt. Eorum tamen hæreses duæ sunt, Altera cælibum, qui non Uenere modo in totum abstinent, sed carnium esu quoque. quidam animalium etiam omnium, reiectisque penitus tamquam noxijs uitæ præsentis uoluptatibus, futuræ duntaxat, per uigilias ac sudores inhiant, eius propediem obtinendæ spe. alacres interim, uegetique. Altera laboris haud minus appetens, coniugium præfert, ut cuius nec aspernantur solatium, &amp;amp; opus, naturæ debere se, &amp;amp; patriæ liberos putant. Nullam uoluptatem refugiunt, quæ nihil eos ab labore demoretur. Carnes quadrupedum uel eo nomine diligunt, quod tali cibo se ualidiores ad opus quodque censeant. Hos Utopiani prudentiores, at illos sanctiores reputant. Quos quod cælibatum anteferunt matrimonio, asperamque uitam placidæ anteponunt, si rationibus niterentur irriderent, nunc uero quum se fateantur religione duci suspiciunt ac reuerentur. Nihil enim sollicitius obseruant, quam ne temere quicquam ulla de religione pronuncient. Huiusmodi ergo sunt, quos illi peculiari nomine sua lingua Buthrescas uocant, quod uerbum latine religiosos licet interpretari. Sacerdotes habent eximia sanctitate, eoque admodum paucos. neque enim plus quam tredecim in singulis habent urbibus pari templorum numero, nisi quum itur&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r7bo36ri3hc9l2sun7pdrpihnw43de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/150</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16205</id>
    <revision>
      <id>286992</id>
      <parentid>101961</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="rr6ypbc8vfu1fcqvlm06x8v4cumeqi1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ad bellum. tunc enim septem ex illis cum exercitu profectis totidem sufficiuntur interim, sed illi reuersi, suum quisque locum recuperat, qui supersunt, hij quoad decedentibus illis ordine succedant, comites interea sunt Nam Pontificis. unus reliquis præficitur. Eliguntur a populo, idque cæterorum ritu magistratuum, occultis, ad studia uitanda, suffragijs. electi a suo collegio consecrantur. Hij rebus diuinis præsunt, religiones curant, ac morum ueluti censores sunt, magnoque pudori ducitur ab hijs quenquam tanquam uitæ parum probatæ accersi, compellariue. Cæterum ut hortari atque admonere illorum est, ita cœrcere atque in facinorosos animaduertere principis, atque aliorum est magistratuum, nisi quod sacris interdicunt, quos improbe malos comperiunt. nec ullum fere supplicium est quod horreant magis. Nam &amp;amp; summa percelluntur infamia, &amp;amp; occulto religionis metu lacerantur, ne corporibus quidem diu futuris in tuto. quippe ni properam pœnitentiam sacerdotibus approbent, comprehensi impietatis pœnam Senatui persoluunt. Pueritia iuuentusque ab illis eruditur, nec prior literarum cura, quam morum ac uirtutis habetur, namque summam adhibent industriam, ut bonas protenus opiniones, &amp;amp; conseruandæ ipsorum reipublicæ utiles, teneris adhuc, &amp;amp; sequacibus puerorum animis instillent, quæ ubi pueris penitus insederint, uiros per totam uitam comitantur, magnamque ad tuendum publicæ rei&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rr6ypbc8vfu1fcqvlm06x8v4cumeqi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/151</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16206</id>
    <revision>
      <id>286993</id>
      <parentid>101962</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1423" sha1="gk38yhis8in8098hh7e1qvryhpa1sh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;statum (qui non nisi uitijs dilabitur, quæ ex peruersis nascuntur opinionibus) afferunt utilitatem. Sacerdotibus (ni fœminæ sint. nam neque ille sexus excluditur, sed rarius, &amp;amp; non nisi uidua, natuque grandis eligitur) uxores sunt popularium selectissimæ. Neque enim ulli apud Utopienses magistratui maior habetur honos usque adeo, ut si quid etiam flagitij admiserint, nulli publico iudicio subsint, deo tantum, ac sibi relinquuntur. Neque enim fas putant illum, quantumuis scelestum, mortali manu contingere, qui Deo tam singulari modo uelut anathema dedicatus est. Qui mos illis facilior est obseruatu, quod sacerdotes &amp;amp; tam pauci, &amp;amp; tanta cum cura deliguntur. Nam neque temere accidit, ut qui ex bonis optimus ad tantam dignitatem, solius respectu uirtutis euehitur, in corruptelam &amp;amp; uitium degeneret, &amp;amp; si iam maxime contingeret, ut est mortalium natura mutabilis, tamen qua sunt paucitate, nec ulla præter honorem potestate præditi, ad publicam certe perniciem nihil magni ab his momenti pertimescendum sit. Quos ideo tam raros atque infrequentes habent, ne dignitas ordinis, quem nunc tanta ueneratione prosequuntur, communicato cum multis honore uilesceret, præsertim quum difficile putent frequentes inuenire tam bonos, ut ei sint dignitati pares, ad quam gerendam non sufficit mediocribus esse uirtutibus. Nec eorum æstimatio apud suos magis, quam apud exteras etiam gen-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gk38yhis8in8098hh7e1qvryhpa1sh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/152</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16207</id>
    <revision>
      <id>286994</id>
      <parentid>101963</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1412" sha1="t5qd3yim43ylqfhcd53jlb7dqtncuph" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;tes habetur, quod inde facile patet, unde etiam natum puto. Nempe decernentibus prælio copijs, seorsum illi non admodum procul considunt in genibus, sacras induti uestes, tensis ad cælum palmis, primum omnium pacem, proxime, suis uictoriam, sed neutri cruentam parti comprecantur, uincentibus suis decurrunt in aciem, sæuientesque in profligatos inhibent, uidisse tantum atque appellasse præsentes ad uitam satis, diffluentium contactus uestium, reliquas quoque fortunas ab omni bellorum iniuria defendit. Qua ex re apud omnes undique gentes, tanta illis ueneratio, tantum ueræ maiestatis accessit, ut sæpe ab hostibus non minus salutis ad ciues reportarint, quam ab ipsis ad hostes attulissent. siquidem aliquando constat, inclinata suorum acie, desperatis rebus, quum ipsi in fugam uerterentur, hostes in cædem ac prædam ruerent, interuentu sacerdotum interpellatam stragem, ac diremptis inuicem copijs, pacem æquis conditionibus esse compositam atque constitutam. Neque enim unquam fuit ulla gens tam fera, crudelis ac barbara, apud quos ipsorum corpus non sacrosanctum, atque inuiolabile sit habitum. festos celebrant initialem atque ultimum cuiusque mensis diem, &amp;amp; anni item, quem in menses partiuntur, circuitu lunæ finitos, ut solis ambitus annum circinat. Primos quosque dies Cynemernos, postremos ipsorum lingua Trapemernos appellant, quæ uocabula perinde sonant, ac si pri-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5qd3yim43ylqfhcd53jlb7dqtncuph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/153</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16208</id>
    <revision>
      <id>286995</id>
      <parentid>101964</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="rsemp1wbxtet55ctreppxti714drqo9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;mifesti &amp;amp; finifesti uocentur. Delubra uisuntur egregia, utpote non operosa modo, sed quod erat in tanta ipsorum paucitate necessarium, immensi etiam populi capacia. Sunt tamen omnia subobscura, nec id ædificandi inscitia factum, sed consilio sacerdotum ferunt, quod immodicam lucem cogitationes dispergere, partiore ac uelut dubia colligi animos, &amp;amp; intendi religionem putant. quæ quoniam non est ibi apud omnes eadem, &amp;amp; uniuersæ tamen eius formæ quanquam uariæ ac multiplices, in diuinæ naturæ cultum uelut in unum finem diuersa uia commigrant. idcirco nihil in templis uisitur, auditurue, quod non quadrare ad cunctas in commune uideatur. Si quod proprium sit cuiusquam sectæ sacrum, id intra domesticos quisque parietes curat, publica tali peragunt ordine, qui nulli prorsus ex priuatis deroget. Itaque nulla deorum effigies in templo conspicitur, quo liberum cuique sit, qua forma deum uelit e summa religione concipere. nullum peculiare dei nomen inuocant, sed Mythræ duntaxat, quo uocabulo cuncti in unam diuinæ maiestatis naturam, quæcunque sit illa, conspirant, nullæ concipiuntur preces, quas non pronunciare quiuis inoffensa sua secta possit. Ad templum ergo in finifestis diebus uespere conueniunt, adhuc ieiuni, acturi deo de anno, menseue cuius id festum postremus dies est, prospere acto gratias, postero die, nam is primifestus est, mane ad templa confluitur, ut&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rsemp1wbxtet55ctreppxti714drqo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/154</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16209</id>
    <revision>
      <id>286996</id>
      <parentid>101965</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="4mmcitit7okw5pgyz7cbq0ogur72s02" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;insequentis anni, mensisue, quem ab illo auspicaturi festo sint, faustum felicemque successum comprecentur. At in finifestis antea quam templum petunt uxores, domi ad uirorum pedes, liberi ad parentum prouoluti, peccasse fatentur sese aut admisso aliquo, aut officio indiligenter obito, ueniamque errati precantur. ita si qua se nubecula domesticæ simultatis offuderat, tali satisfactione discutitur, uti animo puro ac sereno sacrificijs intersint. nam interesse turbido, religio est. eoque odij, iræue in quenquam sibi conscij, nisi reconciliati ac defecatis affectibus ad sacrificia non ingerunt sese, uindictæ celeris, magnæque metu. Eo quum ueniunt, uiri in dextram delubri partem, fœminæ seorsum in sinistram commeant. tum ita se collocant, ut cuiusque domus masculi ante patremfamilias consideant, fœminarum materfamilias agmen claudat. Ita prospicitur, uti omnes omnium gestus foris ab his obseruentur, quorum autoritate domi ac disciplina reguntur, quin hoc quoque sedulo cauent, uti iunior ibi passim cum seniore copuletur, ne pueri pueris crediti, id temporis puerilibus transigant ineptijs, in quo deberent maxime religiosum erga superos metum, maximum, ac prope unicum uirtutibus incitamentum concipere. Nullum animal in sacrificijs mactant, nec sanguine rentur, ac cædibus diuinam gaudere clementiam, qui uitam animantibus ideo est elargitus, ut uiuerent. Thus incendunt &amp;amp; alia item odoramenta, ad hæc ce-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4mmcitit7okw5pgyz7cbq0ogur72s02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/155</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16210</id>
    <revision>
      <id>286997</id>
      <parentid>101966</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="fe8672l02qf2oo40zi1pwfhvuv3k7f5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;reos numerosos præferunt, non quod hæc nesciant nihil ad diuinam conferre naturam, quippe ut nec ipsas hominum preces, sed &amp;amp; innoxium colendi genus placet, &amp;amp; hijs odoribus luminibusque, ac cæteris etiam cerimonijs nescio quomodo sese sentiunt homines erigi, atque in dei cultum animo alacriore consurgere. Candidis in templo uestibus amicitur populus, sacerdos uersicolores induitur, &amp;amp; opere &amp;amp; forma mirabiles materia non perinde preciosa. neque enim auro intextæ. aut raris coagmentatæ lapidibus, sed diueris auium plumis, tam scite, tantoque artificio laboratæ sunt, ut operis precium nullius æstimatio materiæ fuerit æquatura. Ad hoc in illis uolucrum pennis, plumisque, &amp;amp; certis earum ordinibus, quibus in sacerdotis ueste discriminantur, arcana quædam dicunt contineri mysteria, quorum interpretatione cognita (quæ per sacrificos diligenter traditur) diuinorum in se beneficiorum, suæque uicissim pietatis in deum, ac mutui quoque inter se officij admoneantur. Quum primum sacerdos ita ornatus ex adyto sese offert, cuncti protinus in terram uenerabundi procumbunt, tam alto ab omni parte silentio, ut ipsa rei facies, terrorem quemdam uelut præsentis cuiuspiam numinis incutiat. Tellure paulum morati, dato ab sacerdote signo, erigunt sese. tum laudes deo canunt, quas musicis instrumentis interstingunt, alijs magna ex parte formis, quam quæ nostro uisuntur orbe. Ex illis ple-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe8672l02qf2oo40zi1pwfhvuv3k7f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/156</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16211</id>
    <revision>
      <id>286999</id>
      <parentid>101967</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>286999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="88hfzpjt064hn3ed264lhnq5rvtcfbd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;raque sicuti quæ nobis in usu sunt, multum suauitate uincunt. ita quædam nostris ne conferenda quidem sint. Uerum una in re haud dubie longo nos interuallo præcellunt, quod omnis eorum musica, siue quæ personatur organis, siue quam uoce modulantur humana, ita naturales affectus imitatur &amp;amp; exprimit, ita sonus accommodatur ad rem, seu deprecantis oratio sit, seu læta, placabilis, turbida, lugubris, irata, ita rei sensum quendam melodiæ forma repræsentat, ut animos auditorum mirum in modum afficiat, penetret, incendat. solennes ad ultimum conceptis uerbis preces, sacerdos pariter populusque percensent, ita compositas, ut quæ simul cuncti recitant, priuatim quisque ad semet referat. In his deum &amp;amp; creationis, &amp;amp; gubernationis, &amp;amp; cæterorum præterea bonorum omnium, quilibet recognoscit autorem, tot ob recepta beneficia gratias agit. nominatim uero quod deo propitio in eam rempublicam inciderit quæ sit felicissima, eam religionem sortitus sit, quam speret esse uerissimam. Qua in re, si quid erret, aut si quid sit alterutra melius, &amp;amp; quod deus magis approbet, orare se eius bonitas efficiat, hoc ut ipse cognoscat. paratum enim sequi se quaqua uersus ab eo ducatur, sin &amp;amp; hæc Reipublicæ forma sit optima, &amp;amp; sua religio rectissima, tum uti &amp;amp; ipsi constantiam tribuat, &amp;amp; cæteros mortales omneis ad eadem instituta uiuendi, in eandem de deo opinionem perducat, nisi inscrutabilem eius uoluntatem etiam sit, quod in hac&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>88hfzpjt064hn3ed264lhnq5rvtcfbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/157</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16212</id>
    <revision>
      <id>287000</id>
      <parentid>101968</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1544" sha1="7ovs20z3yjvcc0ybyk9xo4yltw570yx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;religionum uarietate delectet. Denique precatur, ut facile defunctum exitu ad se recipiat, quam cito, seroue præfinire quidem non audere se. Quanquam quod inoffensa eius maiestate fiat, multo magis ipsi futurum cordi sit, difficillima morte obita, ad deum peruadere, quam ab eo diutius, prosperrimo uitæ cursu distineri. Hac prece dicta rursus in terram proni, pauloque post erecti, discedunt pransum, &amp;amp; quod superest diei, ludis &amp;amp; exercitio militaris disciplinæ percurrunt.
&lt;!--MARKER end--&gt;
&lt;!--MARKER Utopia/Liber II/Laus reipublicæ Utopiensis--&gt;
Descripsi uobis quam potui uerissime eius formam Reipublicæ quam ego certe non optimam tantum, sed solam etiam censeo, quæ sibi suo iure possit Reipublicæ uendicare uocabulum. Siquidem alibi, de publico loquentes ubique commodo, priuatum curant. Hic ubi nihil priuati est, serio publicum negotium agunt, certe utrobique merito. Nam alibi, quotus quisque est qui nesciat, nisi quid seorsum prospiciat sibi, quantumuis florente Republica semet tamen fame periturum, eoque necessitas urget, ut sui potius, quam populi id est aliorum habendam sibi rationem censeat. Contra hic, ubi omnia omnium sunt nemo dubitat (curetur modo, ut plena sint horrea publica) nihil quicquam priuati cuiquam defuturum. Neque enim maligna rerum distributio est, neque inops, neque mendicus ibi quisquam. &amp;amp; quum nemo quicquam habeat, omnes tamen diuites sunt. Nam quid ditius esse potest, quam adempta prorsus omni solicitudine, læto ac tranquillo animo uiuere! non de suo uictu trepi-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ovs20z3yjvcc0ybyk9xo4yltw570yx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287057</id>
      <parentid>287000</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287057</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="phunnvcbuwlq2cm2plhrc1az1i3svaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
religionum uarietate delectet. Denique precatur, ut facile defunctum exitu ad se recipiat, quam cito, seroue præfinire quidem non audere se. Quanquam quod inoffensa eius maiestate fiat, multo magis ipsi futurum cordi sit, difficillima morte obita, ad deum peruadere, quam ab eo diutius, prosperrimo uitæ cursu distineri. Hac prece dicta rursus in terram proni, pauloque post erecti, discedunt pransum, &amp;amp; quod superest diei, ludis &amp;amp; exercitio militaris disciplinæ percurrunt.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;
Descripsi uobis quam potui uerissime eius formam Reipublicæ quam ego certe non optimam tantum, sed solam etiam censeo, quæ sibi suo iure possit Reipublicæ uendicare uocabulum. Siquidem alibi, de publico loquentes ubique commodo, priuatum curant. Hic ubi nihil priuati est, serio publicum negotium agunt, certe utrobique merito. Nam alibi, quotus quisque est qui nesciat, nisi quid seorsum prospiciat sibi, quantumuis florente Republica semet tamen fame periturum, eoque necessitas urget, ut sui potius, quam populi id est aliorum habendam sibi rationem censeat. Contra hic, ubi omnia omnium sunt nemo dubitat (curetur modo, ut plena sint horrea publica) nihil quicquam priuati cuiquam defuturum. Neque enim maligna rerum distributio est, neque inops, neque mendicus ibi quisquam. &amp;amp; quum nemo quicquam habeat, omnes tamen diuites sunt. Nam quid ditius esse potest, quam adempta prorsus omni solicitudine, læto ac tranquillo animo uiuere! non de suo uictu trepidum
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phunnvcbuwlq2cm2plhrc1az1i3svaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287059</id>
      <parentid>287057</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287059</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="efia2d4z4viys67hvxtiyr7cd4mbbl6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
religionum uarietate delectet. Denique precatur, ut facile defunctum exitu ad se recipiat, quam cito, seroue præfinire quidem non audere se. Quanquam quod inoffensa eius maiestate fiat, multo magis ipsi futurum cordi sit, difficillima morte obita, ad deum peruadere, quam ab eo diutius, prosperrimo uitæ cursu distineri. Hac prece dicta rursus in terram proni, pauloque post erecti, discedunt pransum, &amp;amp; quod superest diei, ludis &amp;amp; exercitio militaris disciplinæ percurrunt.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;
Descripsi uobis quam potui uerissime eius formam Reipublicæ quam ego certe non optimam tantum, sed solam etiam censeo, quæ sibi suo iure possit Reipublicæ uendicare uocabulum. Siquidem alibi, de publico loquentes ubique commodo, priuatum curant. Hic ubi nihil priuati est, serio publicum negotium agunt, certe utrobique merito. Nam alibi, quotus quisque est qui nesciat, nisi quid seorsum prospiciat sibi, quantumuis florente Republica semet tamen fame periturum, eoque necessitas urget, ut sui potius, quam populi id est aliorum habendam sibi rationem censeat. Contra hic, ubi omnia omnium sunt nemo dubitat (curetur modo, ut plena sint horrea publica) nihil quicquam priuati cuiquam defuturum. Neque enim maligna rerum distributio est, neque inops, neque mendicus ibi quisquam. &amp;amp; quum nemo quicquam habeat, omnes tamen diuites sunt. Nam quid ditius esse potest, quam adempta prorsus omni solicitudine, læto ac tranquillo animo uiuere! non de suo uictu trepidum,
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efia2d4z4viys67hvxtiyr7cd4mbbl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/158</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16213</id>
    <revision>
      <id>287001</id>
      <parentid>101969</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1435" sha1="4bj2afgpfyxuhxt33xeaaj2cpwqguhg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dum, non uxoris querula flagitatione uexatum, non paupertatem filio metuentem, non de filiæ dote anxium, sed de suo, suorumque omnium, uxoris, filiorum, nepotum, pronepotum, abnepotum, &amp;amp; quam longam posterorum seriem suorum, generosi præsumunt, uictu esse, ac felicitate securum. Quid quod nihilo minus his prospicitur, qui nunc impotes olim laborauerunt, quam his qui nunc laborant. Hic aliquis uelim cum hac æquitate audeat aliarum iustitiam gentium comparare, apud quas dispeream, si ullum prorsus comperio, iustitiæ, æquitatisque uestigium. Nam quæ hæc iustitia est, ut nobilis quispiam, aut aurifex, aut fœnerator, aut denique alius quisquam eorum, qui aut omnino nihil agunt, aut id quod agunt, eius generis est, ut non sit Reipublicæ magnopere necessarium, lautam ac splendidam uitam, uel ex ocio, uel superuacuo negotio consequatur, quum interim mediastinus, auriga, faber, agricola, tanto, tamque assiduo labore, quam uix iumenta sustineant, tam necessario, ut sine eo ne unum quidem annum possit ulla durare Respublica uictum tamen adeo malignum parant, uitam adeo miseram ducunt, ut longe potior uideri possit conditio iumentorum, quibus nec tam perpetuus labor, nec uictus multo deterior est, &amp;amp; ipsis etiam suauior, nec ullus interim de futuro timor. At hos &amp;amp; labor sterilis, atque infructuosus, in præsenti stimulat, &amp;amp; inopis recordatio senectutis occidit, quippe quibus parcior est&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4bj2afgpfyxuhxt33xeaaj2cpwqguhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287058</id>
      <parentid>287001</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287058</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="rr4e5db5cggsrai9evavkmpyuws8sc1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;non uxoris querula flagitatione uexatum, non paupertatem filio metuentem, non de filiæ dote anxium, sed de suo, suorumque omnium, uxoris, filiorum, nepotum, pronepotum, abnepotum, &amp;amp; quam longam posterorum seriem suorum, generosi præsumunt, uictu esse, ac felicitate securum. Quid quod nihilo minus his prospicitur, qui nunc impotes olim laborauerunt, quam his qui nunc laborant. Hic aliquis uelim cum hac æquitate audeat aliarum iustitiam gentium comparare, apud quas dispeream, si ullum prorsus comperio, iustitiæ, æquitatisque uestigium. Nam quæ hæc iustitia est, ut nobilis quispiam, aut aurifex, aut fœnerator, aut denique alius quisquam eorum, qui aut omnino nihil agunt, aut id quod agunt, eius generis est, ut non sit Reipublicæ magnopere necessarium, lautam ac splendidam uitam, uel ex ocio, uel superuacuo negotio consequatur, quum interim mediastinus, auriga, faber, agricola, tanto, tamque assiduo labore, quam uix iumenta sustineant, tam necessario, ut sine eo ne unum quidem annum possit ulla durare Respublica uictum tamen adeo malignum parant, uitam adeo miseram ducunt, ut longe potior uideri possit conditio iumentorum, quibus nec tam perpetuus labor, nec uictus multo deterior est, &amp;amp; ipsis etiam suauior, nec ullus interim de futuro timor. At hos &amp;amp; labor sterilis, atque infructuosus, in præsenti stimulat, &amp;amp; inopis recordatio senectutis occidit, quippe quibus parcior est&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rr4e5db5cggsrai9evavkmpyuws8sc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/159</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16214</id>
    <revision>
      <id>287002</id>
      <parentid>101970</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="27gyyllysjs5x6u1fnjfwr4e1678aae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;diurna merces, quam ut eidem possit diei sufficere, tantum abest ut excrescat, &amp;amp; supersit aliquid quod quotidie queat in senectutis usum reponi. An non hæc iniqua est &amp;amp; ingrata respublica, quæ generosis ut uocant &amp;amp; aurificibus, &amp;amp; id genus reliquis, aut ociosis, aut tantum adulatoribus, &amp;amp; inanium uoluptatum artificibus, tanta munera prodigit. agricolis contra, carbonarijs, mediastinis, aurigis &amp;amp; fabris, sine quibus nulla omnino Respublica esset, nihil benigne prospicit. Sed eorum florentis ætatis abusa laboribus, annis tandem ac morbo graues, omnium rerum indigos, tot uigiliarum immemor, tot ac tantorum oblita beneficiorum miserrima morte repensat ingratissima. Quid quod ex diurno pauperum demenso diuites cotidie aliquid, non modo priuata fraude, sed publicis etiam legibus abradunt, ita quod ante uidebatur iniustum, optime de Republica meritis pessimam referre gratiam, hoc isti deprauatum etiam fecerunt, tum prouulgata lege iustitiam. Itaque omnes has quæ hodie usquam florent Respublicas animo intuenti ac uersanti mihi, nihil sic me amet deus, occurrit aliud quam quædam conspiratio diuitum, de suis commodis Reipublicæ nomine, tituloque tractantium. comminiscunturque &amp;amp; excogitant omnes modos atque artes quibus, quæ malis artibus ipsi congesserunt, ea primum ut absque perdendi metu retineant, post hoc ut pauperum omnium opera, ac laboribus quam minimo sibi redimant, eisque abutan-&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27gyyllysjs5x6u1fnjfwr4e1678aae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/160</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16215</id>
    <revision>
      <id>287003</id>
      <parentid>101971</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1460" sha1="9aovudob9vs4ma67z5ogi5me0cmemwh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;tur. Hæc machinamenta, ubi semel diuites publico nomine hoc est etiam pauperum, decreuerunt obseruari, iam leges fiunt. At homines deterrimi cum inexplebili cupiditate, quæ fuerant omnibus suffectura, ea omnia inter se partiuerint, quam longe tamen ab Utopiensium Reipublicæ felicitate absunt! e qua cum ipso usu sublata penitus omni auiditate pecuniæ, quanta moles molestiarum recisa, quanta scelerum seges radicitus euulsa est! Quis enim nescit fraudes, furta, rapinas, rixas, tumultus, iurgia, seditiones, cædes, proditiones, ueneficia, cotidianis uindicata potius quam refrenata supplicijs, interempta pecunia commori, ad hæc metum sollicitudinem, curas, labores, uigilias, eodem momento quo pecunia perituras. quin paupertas ipsa, quæ sola pecunijs uisa est indigere, pecunia prorsus undique sublata, protinus etiam ipsa decresceret. id quo fiat illustrius, reuolue in animo tecum annum aliquem sterilem atque infœcundum, in quo multa hominum millia, fames abstulerit, contendo plane in fine illius penuriæ excussis diuitum horreis, tantum frugum potuisse reperiri, quantum si fuisset inter eos distributum, quos macies ac tabes absumpsit illam cæli, solique parcitatem, nemo omnino sensisset. tam facile uictus parari posset, nisi beata illa pecunia, quæ præclare scilicet inuenta est, ut aditus ad uictum per eam patesceret, sola nobis ad uictum uiam intercluderet. Sentiunt ista, non dubito, etiam diuites, nec ignorant quanto&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9aovudob9vs4ma67z5ogi5me0cmemwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/161</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16216</id>
    <revision>
      <id>287004</id>
      <parentid>101972</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="o7vao7po6detfh68owwivybihpokynl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;potior esset illa conditio nulla re necessaria carere, quam multis abundare superfluis, tam numerosis eripi malis, quam magnis obsideri diuitijs. Neque mihi quidem dubitare subit, quin uel sui cuiusque commodi ratio, uel Christi seruatoris autoritas (qui neque pro tanta sapientia potuit ignorare quid optimum esset, neque qua erat bonitate id consulere, quod non optimum sciret) totum orbem facile in huius Reipublicæ leges iamdudum traxisset, nisi una tantum belua, omnium princeps parensque pestium superbia, reluctaretur. hæc non suis commodis prosperitatem, sed ex alienis metitur incommodis. hæc ne Dea quidem fieri uellet, nullis relictis miseris quibus imperare atque insultare possit. Quorum miserijs præfulgeat ipsius comparata felicitas, quorum suis explicatis opibus, angat atque incendat inopiam. Hæc auerni serpens mortalium pererrans pectora, ne meliorem uitæ capessant uiam, uelut remora retrahit ac remoratur. quæ quoniam pressius hominibus infixa est, quam ut facile possit euelli, hanc Reipublicæ formam, quam omnibus libenter optarim, Utopiensibus saltem contigisse gaudeo, qui ea uitæ sunt instituta sequuti, quibus Reipublicæ fundamenta iecerunt non modo felicissime, uerumetiam quantum humana præsagiri coniectura contigit, æternum duratura. Extirpatis enim domi cum cæteris uitijs ambitionis, &amp;amp; factionum radicibus, nihil impendet periculi, ne domestico dissidio laboretur, quæ&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7vao7po6detfh68owwivybihpokynl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/162</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16217</id>
    <revision>
      <id>287060</id>
      <parentid>286923</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287060</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="8qkqz29rzbsge955yh4m9y2pwa9ci2a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Phe-bot&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;
una multarum urbium egregie munitas opes pessundedit. At salua domi concordia, &amp;amp; salubribus institutis, non omnium finitimorum inuidia principum (quæ sæpius id iam olim semper reuerberata tentauit) concutere illud imperium, aut commouere queat.
&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;
Hæc ubi Raphaël recensuit, quanquam haud pauca mihi succurrebant, quæ in eius populi moribus, legibusque perquam absurde uidebantur instituta, non solum de belli gerendi ratione, &amp;amp; rebus diuinis, ac religione, alijsque insuper eorum institutis, sed in eo quoque ipso maxime, quod maximum totius institutionis fundamentum est uita scilicet, uictuque communi, sine ullo pecuniæ commercio, qua una re funditus euertitur omnis nobilitas, magnificentia, splendor, maiestas, uera ut publica est opinio decora atque ornamenta Reipublicæ tamen quoniam defessum narrando sciebam, neque mihi satis exploratum erat, possetne ferre, ut contra suam sententiam sentiretur, præsertim quod recordabar, eo nomine quosdam ab illo reprehensos, quasi uererentur, ne non satis putarentur sapere, nisi aliquid inuenirent, in quo uellicare aliorum inuenta possent, idcirco &amp;amp; illorum institutione, &amp;amp; ipsius oratione laudata, manu apprehendens intro cœnatum duco, præfatus tamen aliud nobis tempus, ijsdem de rebus altius cogitandi, atque uberius cum eo conferendi fore, quod utinam aliquando contingeret. Interea quemadmodum haud possum omnibus
&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qkqz29rzbsge955yh4m9y2pwa9ci2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Utopia, More, 1518.djvu/163</title>
    <ns>104</ns>
    <id>16218</id>
    <revision>
      <id>287061</id>
      <parentid>285543</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sjgallagher2</username>
        <id>29663</id>
      </contributor>
      <origin>287061</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="525" sha1="dbbitiiytemg28d491ue9hkzkjn3b1s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sjgallagher2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;assentiri quæ dicta sunt, alioqui ab homine citra controuersiam eruditissimo, simul &amp;amp; rerum humanarum peritissimo, ita facile confiteor permulta esse in Vtopiensium republica, quæ in nostris ciuitatibus optarim uerius, quàm sperarim.
&lt;br/&gt;

{{c|SECVNDI LIBRI FINIS.}}

&lt;poem&gt;
{{c|
SERMONIS PEMERIDIANI RAPHAËLIS HY
THLODAEI, DE LEGIBVS ET INSTITV
TIS VTOPIENSIS INSVLAE PAVCIS
ADHVC COGNITAE, PER CLA
RISSIMVM ET ERVDITISSI
MVM VIRVM D. THOMAM
MORVM CIVEM ET VI
CECOMITEM LON
DINENSEM.
FINIS.
}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dbbitiiytemg28d491ue9hkzkjn3b1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Gesta Romanorum - Oesterley 1872.djvu/625</title>
    <ns>104</ns>
    <id>60355</id>
    <revision>
      <id>286928</id>
      <parentid>286752</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T13:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Postmortem2</username>
        <id>13468</id>
      </contributor>
      <comment>sic (. -&gt; :)</comment>
      <origin>286928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2515" sha1="jyts6u4u01dhuk16wecs0xoz7w59ih4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Postmortem2&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|603}}

&lt;section begin=&quot;p1&quot;/&gt;meus regnum etc. Tercia peticio omnium oculos eruendos i. e. expellendos qui primum patrem ac totum genus humanum temptaverunt et deum offenderunt, unde istas tres peticiones meruit optime, et per suam passionem patrem ac genus humanum salvavit et animam sc.  filiam desponsavit et regnabit sine fine. Ad quod regnum.

{{regula|latitudo=5em}}

&lt;section end=&quot;p1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;p2&quot;/&gt;{{center|'''195, germ. 68.'''}}

Lucius in roma regnavit prudens valde, qui habebat filiam pulcherrimam quam multum dilexit. Erat quidam miles in curia, qui puellam miro modo dilexit, et cum eam solam vidisset ait ei: Karissima, miro modo te diligo; quid tibi dabo quod possum una nocte tecum dormire? Que ait: 1000 marcas florenas. Ille vero concessit et ei dedit. Cum nox adesset, miles lectum intravit et statim dormire cepit, puella vero simili modo post eum. Miles per totam noctem dormivit, nec a sompno excitatus est. Mane vero cum sol oriretur, puella se vestimentis induit et eum a sompno excitavit.  Et ille: O bona puella, intra lectum. Que ait: Non facio tibi carissime injuriam, tecum conveni pro 1000 marcis florenis ut tecum tota nocte dormirem, hoc fideliter implevi. Sed tu fuisti ita ruralis, quod semel faciem tuam ad me non vertisti et ideo de incurialitate te comprehendo. At ille: Sompnum cepi et per hoc deceptus fui; sed rogo ut ad me jam intres. At illa: Certe non faciam. Ait miles: Quid tibi dabo ut secunda vice possum tecum dormire? Que ait: Tantum sicut prius. Ille vero concessit. Cum vero nox adesset miles lectum intravit et statim dormivit et per omnia fecit sicut prius.  Miles vero ultra quam credi potest dolens dixit puelle: Dic michi, bona puella, quomodo tecum dormiam tercia nocte. Que ait: Certe pro 1000 marcis florenis. Ille assensit. Miles intra se cogitabat: Primo perdidi 1000 marcas florenas, secundo terras meas obligavi pro aliis 1000, jam vero oportet me acquirere per aliquam viam si debeo habere puellam. Perrexit ad quendam civitatem et obviavit uno mercatori et ait ei{{SIC|.|:}} Domine, potes michi 1000 marcis florenis commodare in necessitate? Qui ait: Quam securitatem michi prestabis?  Et ille: quidquid vis. Cui mercator: Volo ut cartham de proprio sanguine tuo facias sub tuo sigillo quod si unum diem constitutum inter nos frangas sine condicione potestatem habeam tantum de carnibus tuis scindere ac a corpore vellere ubicunque michi placeat in tuo corpore, ita tamen quod carnes tue pecuniam meam&lt;section end=&quot;p2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyts6u4u01dhuk16wecs0xoz7w59ih4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/377</title>
    <ns>104</ns>
    <id>72167</id>
    <revision>
      <id>287108</id>
      <parentid>238105</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T00:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Trooper57</username>
        <id>22870</id>
      </contributor>
      <comment>/* Problematic */</comment>
      <origin>287108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4068" sha1="3ajzw7my7339x6dv4ewynt84x6mw4zd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Trooper57&quot; /&gt;{{rh||{{sc|Histor. Qvadrvped. et Serpent. Lib. VI.}}|227}}&lt;/noinclude&gt;{{Imago deest}}
Dantur {{et}} alii nigri ingentes, qui longam barbam {{et}} villo{{s}}am habent nigram: ip{{s}}i quoque nigri; qui nigritam mulierem {{s}}olam offendentes vi {{s}}tuprare {{s}}olent: vera dico {{et}} exempla {{s}}cio.

{{sc|Cagvi}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, Congen{{s}}ibus ''Pongi'', reperiuntur hîc majores {{et}} minores: Cagui major, magnitudinem obtinet cercopitheci ''Cay'', cui {{et}} aliquo modo e{{s}}t {{s}}imilis. Pilos habet cinere{{s}}centis coloris cum pauco tamen nigro mixtos {{et}} longiores paulo quam Cagui minor. Facies illi {{s}}ubrotunda, leonina; aures fere rotund{{ae}}, nigr{{ae}} {{et}} pilis nud{{ae}}; os nigrum: pili frontis itidem nigri, verum cum cinereo mixti: os haud acutum {{s}}ed ut leoninum: oculi nigri. Carent pilis albis circa aures; quos Cagui minor habet. Caudam habet unum pedem {{et}} quatuor digitos longam, {{et}} pilis rufis ve{{s}}titam.

{{sc|Cagvi}} minor, tenerum animalculum {{et}} parvum, Leonem quoque facie referens: totius corporis longitudo circiter {{s}}ex digitorum e{{s}}t, caud{{ae}} autem decem, capitulum habet parvulum, quod vix pomum minus {{ae}}quat: na{{s}}um exiguum, elatum: oculos teneros, os parvum cum dentibus acuti{{s}}{{s}}imis: crura manus habent in{{s}}tar Cercopithecorum, quinque digitis teneris pr{{ae}}dita: aures {{s}}ubrotundas, quas circum{{s}}tant pili albi, ordine {{et}} cumulatim po{{s}}iti {{et}} qua{{s}}i eleganter e{{s}}{{s}}ent pexi. Pili autem totius corporis interius {{et}} in exortu rufe{{s}}cunt, exterius {{s}}unt ex albo {{et}} fu{{s}}co mixti; cauda autem qua{{s}}i ex albo {{et}} fu{{s}}co annulata e{{s}}t. Acuti{{s}}{{s}}imum edit {{s}}onum voce {{s}}ua. Veloci{{s}}{{s}}imum e{{s}}t animalculum in {{s}}aliendo: frigoris impatienti{{s}}{{s}}imum. Ve{{s}}citur pane, farina Mandioc{{ae}} atque aliis.

{{sc|Annotatio}}. Dedit {{et}} Ge{{s}}nerus hujus animalis Iconem à Petro Coudenbergio docti{{s}}{{s}}imo celeberrimoque Antwerpi{{ae}} pharmacop{{ae}}o acceptam; {{et}} opinabatur è {{s}}imia parva {{et}} mu{{s}}tela procreatam; {{s}}ed animal e{{s}}t {{s}}ui generis, quanquam ad Simiarum cla{{s}}{{s}}em haud male for{{s}}e referri po{{s}}{{s}}it. Adferuntur ad nos interdum è Bra{{s}}ilia, {{s}}ed cum animal {{s}}it tenerrimum {{et}} frigoris impatienti{{s}}{{s}}imum difficulter hic vivum con{{s}}ervatur.

{{sc|Caitaia}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, itidem Cercopithecus: pilo longiori ex albido flave{{s}}cente. Caput habet {{s}}ubrotundum, frontem haud elatam aut pene nullam: na{{s}}um parvum {{et}} compre{{s}}{{s}}um. Caudam ge{{s}}tat arcuatam: redolet mo{{s}}chum. H{{ae}}c unica ip{{s}}i ine{{s}}t gratia. Mite tractari debet, alias alti{{s}}{{s}}ima voce clamat; {{et}} facile ad iram concitari pote{{s}}t.

Alius ejusdem {{s}}peciei, {{s}}ed major {{et}} pilo magis fu{{s}}co in{{s}}tar Zebellinorum, etiam mo{{s}}chum redolet.

{{sc|Cercopithecvs}} Angolen{{s}}is major; in Congo vocatur Macaquo. Color pilorum totius corporis ut Lupi: nares habet bi{{s}}idas, elatas; caput ur{{s}}ino {{s}}imile, nates calvos quibus in{{s}}idet: caudam {{s}}emper portat arcuatam. Longitudo corporis à capite ad caudam unius pedis {{et}} {{s}}upra: capitis longitudo {{s}}ex digitorum; caud{{ae}} pedalis: crura quatuor {{ae}}qualis longitudinis decem digitorum in prioribus cruribus: manus tres {{et}} {{s}}emis digit. longas, quinque digitis pr{{ae}}ditas, in po{{s}}terioribus longas manus quinque digitos. Cra{{s}}{{s}}ities corporis ubi maxima unius pedis {{et}} novem digitorum: clamat ''hah, hah''. Dentes habet ab{{s}}i{{s}}{{s}}imos. Mire ge{{s}}ticulatur: penem habet humano {{s}}imilem in{{s}}tar pueri.

''Angolen{{s}}is alius''. Totus niger at in{{s}}par{{s}}o cano nigredini per totum corpus. Nafus albus. Magnitudine ut prior. Caud{{ae}} longitudo duorum pedum {{et}} quatuor digitorum. Figura ut {{s}}equens, {{s}}ed fronte non capillata.

{{sc|Cercopithecvs}} barbatus Guineen{{s}}is: in Congo vocatur *Exquima*. Pilos habet {{pt|fu-|fu{{s}}cos, }}&lt;noinclude&gt;{{rh||Ff 2|{{s}}cos,}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ajzw7my7339x6dv4ewynt84x6mw4zd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287109</id>
      <parentid>287108</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T00:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Trooper57</username>
        <id>22870</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>287109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4396" sha1="b4ng8ptln9vyzqq7si0of6aqrcc0dsq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Trooper57&quot; /&gt;{{rh||{{sc|Histor. Qvadrvped. et Serpent. Lib. VI.}}|227}}&lt;/noinclude&gt;Dantur {{et}} alii nigri ingentes, qui longam barbam {{et}} villo{{s}}am habent nigram: ip{{s}}i quoque nigri; qui nigritam mulierem {{s}}olam offendentes vi {{s}}tuprare {{s}}olent: vera dico {{et}} exempla {{s}}cio.

{{sc|Cagvi}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, Congen{{s}}ibus ''Pongi'', reperiuntur hîc majores {{et}} minores: Cagui major, magnitudinem obtinet cercopitheci ''Cay'', cui {{et}} aliquo modo e{{s}}t {{s}}imilis. Pilos habet {{FI
|file=Cagui - Historia naturalis Brasiliae (Page 227) BHL289320 (cropped).jpg
|tsize=200px
|float=left
|margin-right=0.3em
|margin-top=0.3em
|margin-bottom=0.3em}} cinere{{s}}centis coloris cum pauco tamen nigro mixtos {{et}} longiores paulo quam Cagui minor. Facies illi {{s}}ubrotunda, leonina; aures fere rotund{{ae}}, nigr{{ae}} {{et}} pilis nud{{ae}}; os nigrum: pili frontis itidem nigri, verum cum cinereo mixti: os haud acutum {{s}}ed ut leoninum: oculi nigri. Carent pilis albis circa aures; quos Cagui minor habet. Caudam habet unum pedem {{et}} quatuor digitos longam, {{et}} pilis rufis ve{{s}}titam.

{{sc|Cagvi}} minor, tenerum animalculum {{et}} parvum, Leonem quoque facie referens: totius corporis longitudo circiter {{s}}ex digitorum e{{s}}t, caud{{ae}} autem decem, capitulum habet parvulum, quod vix pomum minus {{ae}}quat: na{{s}}um exiguum, elatum: oculos teneros, os parvum cum dentibus acuti{{s}}{{s}}imis: crura manus habent in{{s}}tar Cercopithecorum, quinque digitis teneris pr{{ae}}dita: aures {{s}}ubrotundas, quas circum{{s}}tant pili albi, ordine {{et}} cumulatim po{{s}}iti {{et}} qua{{s}}i eleganter e{{s}}{{s}}ent pexi. Pili autem totius corporis interius {{et}} in exortu rufe{{s}}cunt, exterius {{s}}unt ex albo {{et}} fu{{s}}co mixti; cauda autem qua{{s}}i ex albo {{et}} fu{{s}}co annulata e{{s}}t. Acuti{{s}}{{s}}imum edit {{s}}onum voce {{s}}ua. Veloci{{s}}{{s}}imum e{{s}}t animalculum in {{s}}aliendo: frigoris impatienti{{s}}{{s}}imum. Ve{{s}}citur pane, farina Mandioc{{ae}} atque aliis.

{{sc|Annotatio}}. Dedit {{et}} Ge{{s}}nerus hujus animalis Iconem à Petro Coudenbergio docti{{s}}{{s}}imo celeberrimoque Antwerpi{{ae}} pharmacop{{ae}}o acceptam; {{et}} opinabatur è {{s}}imia parva {{et}} mu{{s}}tela procreatam; {{s}}ed animal e{{s}}t {{s}}ui generis, {{FI
|file=Cagui minor - Historia naturalis Brasiliae (Page 227) BHL289320 (cropped).jpg
|tsize=300px
|float=left
|margin-right=0.3em
|margin-top=0.3em
|margin-bottom=0.3em}} quanquam ad Simiarum cla{{s}}{{s}}em haud male for{{s}}e referri po{{s}}{{s}}it. Adferuntur ad nos interdum è Bra{{s}}ilia, {{s}}ed cum animal {{s}}it tenerrimum {{et}} frigoris impatienti{{s}}{{s}}imum difficulter hic vivum con{{s}}ervatur.

{{sc|Caitaia}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, itidem Cercopithecus: pilo longiori ex albido flave{{s}}cente. Caput habet {{s}}ubrotundum, frontem haud elatam aut pene nullam: na{{s}}um parvum {{et}} compre{{s}}{{s}}um. Caudam ge{{s}}tat arcuatam: redolet mo{{s}}chum. H{{ae}}c unica ip{{s}}i ine{{s}}t gratia. Mite tractari debet, alias alti{{s}}{{s}}ima voce clamat; {{et}} facile ad iram concitari pote{{s}}t.

Alius ejusdem {{s}}peciei, {{s}}ed major {{et}} pilo magis fu{{s}}co in{{s}}tar Zebellinorum, etiam mo{{s}}chum redolet.

{{sc|Cercopithecvs}} Angolen{{s}}is major; in Congo vocatur Macaquo. Color pilorum totius corporis ut Lupi: nares habet bi{{s}}idas, elatas; caput ur{{s}}ino {{s}}imile, nates calvos quibus in{{s}}idet: caudam {{s}}emper portat arcuatam. Longitudo corporis à capite ad caudam unius pedis {{et}} {{s}}upra: capitis longitudo {{s}}ex digitorum; caud{{ae}} pedalis: crura quatuor {{ae}}qualis longitudinis decem digitorum in prioribus cruribus: manus tres {{et}} {{s}}emis digit. longas, quinque digitis pr{{ae}}ditas, in po{{s}}terioribus longas manus quinque digitos. Cra{{s}}{{s}}ities corporis ubi maxima unius pedis {{et}} novem digitorum: clamat ''hah, hah''. Dentes habet ab{{s}}i{{s}}{{s}}imos. Mire ge{{s}}ticulatur: penem habet humano {{s}}imilem in{{s}}tar pueri.

''Angolen{{s}}is alius''. Totus niger at in{{s}}par{{s}}o cano nigredini per totum corpus. Nafus albus. Magnitudine ut prior. Caud{{ae}} longitudo duorum pedum {{et}} quatuor digitorum. Figura ut {{s}}equens, {{s}}ed fronte non capillata.

{{sc|Cercopithecvs}} barbatus Guineen{{s}}is: in Congo vocatur *Exquima*. Pilos habet {{pt|fu-|fu{{s}}cos, }}&lt;noinclude&gt;{{rh||Ff 2|{{s}}cos,}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4ng8ptln9vyzqq7si0of6aqrcc0dsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Coronus Tenebrosius</title>
    <ns>2</ns>
    <id>83430</id>
    <revision>
      <id>287113</id>
      <parentid>286384</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De me */</comment>
      <origin>287113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="q2awlsk0c6t315bza7z742k53ufnds9" xml:space="preserve">
== De me ==

In parte boreo-occidentali Pannoniae Saviae habito, ubi flumen Crapina fluit.

== Propositum meum ==

Opera Croatica et extera ab aevo medio ad hodiernum diem, Latine scripta vel Latine a me versa, recenseo atque conservo.

== Paginae a me creatae ==

* [[Poetae Latini Croatici]]
* [[Scriptor:Coronus Tenebrosius]]
* [[Contemplationes Metaphysicae]]
* [[Puteus Chaosi]]
* [[Carmina non adlecta]]
* [[Scriptor:Janko Polić Kamov]]
* [[Maledictio]]
* [[Charta lacerata]]
* [[Scriptor:Friedrich Hölderlin]]
* [[Ad Parcas]]
* [[Olim et nunc]]
* [[Curriculum vitae]]
* [[Brevitas]]
* [[Dimidium vitae]]
* [[Aetas vitae]]
* [[Maturi sunt, igne immersi, decocti]]
* [[Scriptor:Ivan Gundulić]]
* [[Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus]]
* [[Elegia (de Frangipanibus)]]
* [[Privilegium ducis Tirpimiri]]
* [[De situ Chroatiae Albae sive Magnae]]

== [[Usor:Coronus Tenebrosius/Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum|Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum]] ==</text>
      <sha1>q2awlsk0c6t315bza7z742k53ufnds9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287114</id>
      <parentid>287113</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* De me */</comment>
      <origin>287114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="2a69amxmugiuy8c5lqmt64nqmylqhbi" xml:space="preserve">
== De me ==

In parte boreo-occidentali Pannoniae Saviae habito, qua flumen Crapina fluit.

== Propositum meum ==

Opera Croatica et extera ab aevo medio ad hodiernum diem, Latine scripta vel Latine a me versa, recenseo atque conservo.

== Paginae a me creatae ==

* [[Poetae Latini Croatici]]
* [[Scriptor:Coronus Tenebrosius]]
* [[Contemplationes Metaphysicae]]
* [[Puteus Chaosi]]
* [[Carmina non adlecta]]
* [[Scriptor:Janko Polić Kamov]]
* [[Maledictio]]
* [[Charta lacerata]]
* [[Scriptor:Friedrich Hölderlin]]
* [[Ad Parcas]]
* [[Olim et nunc]]
* [[Curriculum vitae]]
* [[Brevitas]]
* [[Dimidium vitae]]
* [[Aetas vitae]]
* [[Maturi sunt, igne immersi, decocti]]
* [[Scriptor:Ivan Gundulić]]
* [[Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus]]
* [[Elegia (de Frangipanibus)]]
* [[Privilegium ducis Tirpimiri]]
* [[De situ Chroatiae Albae sive Magnae]]

== [[Usor:Coronus Tenebrosius/Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum|Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum]] ==</text>
      <sha1>2a69amxmugiuy8c5lqmt64nqmylqhbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287115</id>
      <parentid>287114</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Propositum meum */</comment>
      <origin>287115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="kz5s63n13ex24ce095kcui7khbv2bkd" xml:space="preserve">
== De me ==

In parte boreo-occidentali Pannoniae Saviae habito, qua flumen Crapina fluit.

== Propositum meum ==

Opera Croatica et peregrina ab aevo medio ad hodiernum diem, Latine scripta vel Latine a me versa, recenseo atque conservo.

== Paginae a me creatae ==

* [[Poetae Latini Croatici]]
* [[Scriptor:Coronus Tenebrosius]]
* [[Contemplationes Metaphysicae]]
* [[Puteus Chaosi]]
* [[Carmina non adlecta]]
* [[Scriptor:Janko Polić Kamov]]
* [[Maledictio]]
* [[Charta lacerata]]
* [[Scriptor:Friedrich Hölderlin]]
* [[Ad Parcas]]
* [[Olim et nunc]]
* [[Curriculum vitae]]
* [[Brevitas]]
* [[Dimidium vitae]]
* [[Aetas vitae]]
* [[Maturi sunt, igne immersi, decocti]]
* [[Scriptor:Ivan Gundulić]]
* [[Scriptor:Franciscus Christophorus Comes de Frangipanibus]]
* [[Elegia (de Frangipanibus)]]
* [[Privilegium ducis Tirpimiri]]
* [[De situ Chroatiae Albae sive Magnae]]

== [[Usor:Coronus Tenebrosius/Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum|Taberna Experimentaria sive Harenarium Tenebrosianum]] ==</text>
      <sha1>kz5s63n13ex24ce095kcui7khbv2bkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De situ Chroatiae Albae sive Magnae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85608</id>
    <revision>
      <id>287110</id>
      <parentid>285595</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? */</comment>
      <origin>287110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146474" sha1="34mwq1pe4l7aeamt5il7vrqgiip7p2u" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


== 1. Introductio ==

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit. Hic autem textus Latinus hodie ad usus investigationis academicae non adhibetur, cum multas errores atque deviationes contineat.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

'''''Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.''

Quod Latine reddi potest:

'''''Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.''

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.&lt;ref&gt;https://hal.science/hal-02902087/file/Kazanski_Archaeology-Slavic%20Migrations_2020.pdf&lt;/ref&gt;


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== 2. De administrando imperio: Caput XXX (pars de Chroatis) ==


'''Οἱ δὲ Χρωβάτοι κατῴκουν τηνικαῦτα ἐκεῖθεν Βαγιβαρείας, ἔνθα εἰσὶν ἀρτίως οἱ Βελοχρωβάτοι.
'''Μία δὲ γενεὰ διαχωρισθεῖσα ἐξ αὐτῶν, ἤγουν ἀδελφοὶ πέντε, ὁ τε Κλουκᾶς καὶ ὁ Λόβελος καὶ ὁ Κοσέντζης καὶ ὁ Μουχλώ καὶ ὁ Χρωβάτος, καὶ ἀδελφαὶ δύο, ἡ Τούγα καὶ ἡ Βουγά, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἦλθον εἰς Δελματίαν, καὶ εὗρον τοὺς Ἀβάρεις κατέχοντας τὴν τοιαύτην γῆν.
'''Ἐπὶ τινὰς οὖν χρόνους πολεμοῦντες ἀλλήλους, ὑπερίσχυσαν οἱ Χρωβάτοι, καὶ τοὺς μὲν τῶν Ἀβάρων κατέσφαξαν, τοὺς δὲ λοιποὺς ὑποταγῆναι κατηνάγκασαν. Ἐκ τοτέ οὖν κατεκρατήθη ἡ τοιαύτη χώρα παρὰ τῶν Χρωβάτων, καὶ εἰσὶν ἀκμὴν ἐν Χρωβατίᾳ ἐκ τῶν Ἀβάρων, καὶ γινώσκονται Ἀβάρεις ὄντες.

'''Οἱ δὲ λοιποὶ Χρωβάτοι ἔμειναν πρὸς Φραγγίαν, καὶ λέγονται ἀρτίως Βελοχρωβάτοι, ἤγουν Ἄσπροι Χρωβάτοι, ἔχοντες ἴδιον ἄρχοντα· ὑπόκεινται δὲ Ὧτῳ, τῷ μεγάλῳ ῥηγὶ Φραγγίας, τῆς καὶ Σαξίας, καὶ ἀβάπτιστοι τυγχάνουσιν, συμπενθερίας μετὰ τοὺς Τούρκους καὶ ἀγάπας ἔχοντες.

'''Ἀπὸ δὲ τῶν Χρωβατῶν, τῶν ἐλθόντων ἐν Δελματίᾳ, διεχωρίσθη μέρος τι, καὶ ἐκράτησεν τὸ Ἰλλυρικὸν καὶ τὴν Παννονίαν· εἶχον δὲ καὶ αὐτοὶ ἄρχοντα αὐτεξούσιον, διαπεμπόμενον καὶ μόνον πρὸς τὸν ἄρχοντα Χρωβατίας κατὰ φιλίαν.
&lt;ref&gt;Editio Graeco‑Anglica: Constantine Porphyrogenitus, De Administrando Imperio, ed. Gyula Moravcsik, vers. Anglica Romilly Jenkins, Dumbarton Oaks Texts I, Washingtoniae, 1967 (repr. 1993).&lt;/ref&gt;

Translatio nova Latina (secundum textum Graecum):&lt;ref&gt;Translatio a Coronō Tenebrōsiō facta.&lt;/ref&gt;

Chroati&lt;ref&gt;Translitteratio Latina. Porphyrogenitus scribit '''Χρωβάτοι''', quod Latine translitteratur ut '''Chrobatoi'''; ob vitacismum autem β ut [v] pronuntiatur, unde lectio ['''Hrovatoi'''], formae Croaticae hodiernae '''Hrvati''' (nom. pl.) proxime respondens. Forma ''Croati'' (nom. pl.) ex antiquiori forma ''Chroati'' orta est (cf. dux Chroatorum in [[Privilegium ducis Tirpimiri]]), quae ipsa a primigenio ''Chrovati'' provenit. Sonus autem /v/ in Latino saepe omittitur in adaptatione vocabulorum externorum, unde transitus '''Chrovati'' → ''Chroati'' → ''Croati'''.

In linguis Slavonicis occidentalibus et orientalibus variae formae radicis occurrunt: in linguis Polonica, Ucrainica, Russica frequentissima est forma '''Horvati''' (radix ''hor-''), dissimilis occidentalibus formis '''hro-, cro-, chro-, kro-''', quae in linguis Germanicis et Romanicis praevalent. Haec permutatio vocalis /o/ explicari potest per phaenomenon phonologicum '''metatheseos liquidae''', quo vocales locum permutare possunt, cum iuxta liquidas /r/ vel /l/ consistant. '''Metathesis liquidae''' fuit communis et actuosa mutatio phonologica in antiquioribus periodis formationis linguarum Slavonicarum.

'''In linguis Slavonicis orientalibus''' (Russica, Ucrainica) '''metathesis liquidae''' nonnumquam ad phaenomenon '''plērophoniae''' (punoglasje) duxit, quo vocalis /o/ duplicatur: ''glova → golova; *gord → gorod → grod''. Quaedam formae in linguis Bohemica et meridiano‑Slavonicis '''ad quantitativam vocalis productionem''' evolverunt, ut in exemplo ''grod → grad''. Eiusmodi leges phonologicae verisimiliter etiam in evolutione ethnonymi '''Horvat → Hrovat → Hr’vat''' operatae sunt.

In regionibus Croatiae septentrionalibus ('''dialectus kajcavicus''') frequens erat forma '''Horvat''', dum in Dalmatia ('''dialectus chakavicus''') forma '''Harvat''' adparebat. Utraque forma ex antiquiori '''H’rvat''' (ubi ’ = semivocalis, ''jer'' in lingua '''paleoslavica''' et in lingua '''Slavica ecclesiastica antiqua''') derivata esse censetur. In lingua Croatica hodierna, intra fines '''dialecti Shtokavicorum''', evoluta est forma hodierna '''Hrvat'''.&lt;/ref&gt; autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt '''Belochrovati''' (Albichroati).
Una autem gens ab eis seiuncta, quinque scilicet fratres Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo et Chrobatos, itemque duae sorores Touga et Bouga&lt;ref&gt;Nomina Croatorum e textu Graeco translitterata sunt: Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo, Chrobatos, Touga, Bouga.
Proposita lectio ad normam phoneticam: [Klukas, Lovelos, Kosentsis, Muhlo, Hrovatos, Tuga, Buga].&lt;/ref&gt;, cum suo populo ab illis discedentes, in Dalmatiam venerunt ibique Avaros invenerunt terram illam obtinentes.

Cum vero inter se per aliquot annos bellarent, Croatae superiores facti sunt: quosdam Avarorum trucidarunt, reliquos autem ad dicionem redigere coegerunt.
Ex eo igitur tempore ea regio a Chroatis possessa est; suntque adhuc in Chroatia quidam Avarorum posteri, qui Avaricam originem ostendunt.

Reliqui autem Chroatī apud Franciam manserunt, et nuncupantur hodie Belochrovatī, id est Albi Chrovatī, proprium principem habentes. Subiciuntur vero Otoni, magno regi Franciae atque Saxoniae, et inconditi (i.e. nondum baptizati) sunt, affinitates cum Turcis (id est: cum Hungaris) contrahentes atque amicitias cum eis colentes.&lt;ref&gt;Porphyrogenitus vocabulum Turcos ad Hungaros refert (circa annum 950), more Byzantinorum saeculi X, qui gentem Hungarorum nomine ''Τούρκων'' appellare consueverant.&lt;/ref&gt;

Ex Chroatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam; habent autem et ipsi principes suae potestatis, qui tantum ad principem Chroatiae amicitiae causa legatos mittunt.

== 3. Analysis et interpretatio: Quid est Bagibareia? ==

'''Chroati autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt Belochrovati (Albichroati).

Multi investigatores putant “Bagibareiam” revera esse Bavariam. Alii autem monuerunt “Bagibareiam” Bavariam esse non posse, cum imperator Porphyrogenitus in ceteris operibus suis ad designandam Bavariam alio nomine utatur; in opere ''De thematibus'' Porphyrogenitus pro Bavaria voce Graeca ''Baioure'' utitur; idem monuit etiam Stephanus Krizin Sakač in opere Constantini ''De caerimoniis aulae Byzantinae''.&lt;ref&gt;Sakač, ''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum'', in: Croati usque ad saeculum VII, Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Quoad vocabulum Bagibareia, haec cognoscenda sunt. In lingua Graeca antiqua littera β (Latine translitterata ut B, b) sonum /b/ repraesentabat; sed mutationes phonologicae in Graeco sermone vivo effecerunt ut in aevo Byzantino medio sonus /b/ in vocabulis Graecis ut /v/ pronuntiaretur: quod “vitacismus” appellatur.

Scriptores autem aetatis Byzantinae, cum sonum /b/ in vocabulis externis et nominibus exprimere vellent, littera β adhuc saepe utebantur; demum postea paulatim adhiberi coepit combinatio litterarum mp ad sonum /b/ notandum, ut in exemplo tituli Croatici “ban”, qui Graece ut &quot;mpanos&quot; scribitur.&lt;ref&gt;Kinnamos, secretarius imperatoris Manuelis Comneni (1143–1180), solus praeter Porphyrogenitum est Graecus qui banum memorat; eum scribit ut ''mpanos''. Etiam in lingua Neo‑Graeca sonus /b/ per coniunctionem litterarum &quot;mp&quot; exprimitur.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenitus igitur in scriptis suis littera β (B, b) adhuc utitur ad utrumque sonum exprimendum: et ad sonum /v/ et ad sonum /b/. Exemplum huius duplicis usus litterae β est nomen quod pro Croatis scribit: ''Chrobatoi'', quod sane legi debet ut ''Hrovatoi''.

Praeterea altera mutatio phonologica, quae in lingua Graeca aetate Byzantina facta est, fuit conversio veteris Graeci coetus phonici /gi, ge/ in sonum /j/; exempli gratia, vox antiqua ''hagia'' Byzantino tempore pronuntiatur ut [aja]. Itaque etiam in vocabulo ''Bagibareia'' possibilis est lectio [''Bajvaria''].&lt;ref&gt;Praesertim, si monophthongizationem diphthongorum Graecorum veterum consideremus, quae plerumque efficiebatur aequatione valoris phonici ad secundum elementum diphthongi (hoc in casu: ei → /i/). Quare in voce ''Bagibareia'' lectio [''Bajvaria''] ex pronuntiatione orta est.&lt;/ref&gt;

Si possibilitatem consideremus auctorem partis de Chroatis in capite XXX ab auctore capitis XXXI diversum esse, tum fieri potest ut ille secundus auctor alio nomine pro Bavaria usus sit quam ipse Porphyrogenitus, qui in scriptis suis “Baioure” pro Bavaria adhibet. Nihilominus non est necesse omnino de altero auctore aut de interpolatione posteriore cogitare: prorsus fieri potest ut ipse imperator in archivis suis duo diversa relationes scriptas de Chroatis habuerit easque simpliciter transcripserit.

Altera possibilitas significationis nominis “Bagibareia” esset nomen montis “Babia gora” (Graece: Babeia oreia), quod Constantinus, sive scriptor capitis XXX, ad auris perceptionem accommodavit et ita consignavit. In mundo Slavico hodie plures montes nomine Babja gora exstant, quorum unus maior est [https://en.wikipedia.org/wiki/Babia_G%C3%B3ra Babia Góra] in triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae.

&lt;center&gt;
[[File:8maja2006 babiagora 035.jpg|600px|alt=Babia Góra|Babia Góra – conspectus e parte Polonica]]
&lt;/center&gt;

== 4. Thesis de Chroatia Alba in territorio Carinthiae mediaevalis, id est provinciae hodiernae Austriae Kärnten ==

Iam saeculo XIX interpretes et commentatorum Porphyrogeniti, ut Arminius Pavić (1844–1914), existimaverunt ''Bagibareiam'' significare “Babja gora”; Pavić autem putavit eam montem in hodierna Slovenia esse, trans flumen Cupam situm. Ex quo sequeretur Chroatas ante adventum in Dalmatiam in provincia Norico, sive in mediaevali Carantania&lt;ref&gt;Latine: ''Carantania'' sive ''Carentana'' sive ''Carinthia''; lingua Germanica: Kärnten, lingua Croatica: Koruška, in Austria australi.&lt;/ref&gt;, habitasse, ubi testatum est exsistere toponyma nomen Chroatarum continentia, necnon totam regionem latiorem circa oppidum ''Klagenfurt'', quae in veteribus tabulis geographis ''Crowati'' appellatur.&lt;ref&gt; Tabula geographica – Spruner–Menke Atlas (In Nomine Jassa): [https://i0.wp.com/www.jassa.org/wp-content/uploads/2020/07/BRIGHT.png Spruner–Menke Atlas]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Pagina de toponymia Slavica in regionibus Bavariae, Austriae, Carinthiae: [https://www.jassa.org/?p=16812]&lt;/ref&gt;

Hoc sententiam Armini Pavić postea quoque secuta est praeclara historica Croatica Nada Klaić, quae putavit ipsam veterem Carantaniam esse “Magna sive Alba Chroatia” de qua opus ''De administrando imperio'' narrat.&lt;ref&gt;Nada Klaić (1920–1988), historica Croatica; vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Nada_Klai%C4%87 paginam Anglice in Vicipaedia].&lt;/ref&gt;

At vero, secundum data in capite XXXI de situ Chroatiae Albae inter Franciam ad occidentem, Hungaros ad meridiem atque Pecenegos ab oriente eos impetentes, necnon de intervallo triginta dierum itineris a mari, Carantania nullo modo his duobus criteriis respondet: proximum enim mare Carinthiae est Hadriaticum, ad quod profecto non sunt triginta dies itineris; item Carantaniam non Pecenegi ab oriente oppugnabant, sed solum Hungari ex eadem parte eam invadere poterant.

'''Haud dubium est nonnullos Croatas in regione Carantaniae veteris consedisse; attamen haec regio nullo modo esse potest “Alba sive Magna Chroatia” Constantini Porphyrogeneti, ut imaginata est Nada Klaić, quare hanc opinionem omnino reiciendam esse censemus.'''

Notandum est migrationem Chroatarum in provinciam Romanam Dalmatiae, quam Porphyrogenitus in capite XXXI ''De administrando imperio'' sub imperio Heraclii (610–641) collocat, tempore congruere cum nonnullis aliis eventibus historicis: cum obsidione Constantinopolis anno 626 ab Avaris, Slavis et Persis frustra tentata, cum morte Baiani kagani, 
necnon cum ortu primae magnae Slavicae formationis politico‑militaris, regni Samonis in media Europa, in regionibus quae hodie Bohemia, Moravia atque terra Lusatiensium Serborum sunt.  

Sub ductu Samonis, is militaris foedus gentium Slavicarum feliciter et contra Francos ad occidentem, et contra Avaros ad orientem pugnavit. Bella Samonis adversus Avares in [[Chronicum (Fredegarius)|Chronico Fredegarii Scholastici Burgundiae]], capitulis XLVIII–XLIX, exponuntur;
bella vero adversus Francos in capitulo LXVIII. 

Num fortuitum est Chroatas, ut Porphyrogenitus tradit, 
eo ipso tempore, circiter annum 630, advenisse, cum potestas Avarorum labefactaretur et regnum Samonis in ascensu esset?

&lt;center&gt;
[[File:Croats, Carantania and Samo's realm after 631 AD.jpg|frame|Tabula ostendit situm Chroatarum et Carantaniae ad regnum Samonis post annum 631.]]
&lt;/center&gt;

Problematica de praesentia Croatarum in Carinthia tractata est in articulo suo [http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ09(1956)/GZ09.04.%20Antoljak,%20S.%20-%20Hrvati%20u%20Karantaniji.pdf Hrvati u Karantaniji] a historico Croatico Stjepano Antoljak.&lt;ref&gt;Stjepan Antoljak (1909–1997), historicus Croaticus; ''Hrvati u Karantaniji'', 1956, Facultas Philosophica Scopii.&lt;/ref&gt; Ex concordantia toponymorum Dalmatiae septentrionalis et Liburniae cum iis Carantaniae veteris, Antoljak statuit Croatas non ex Carantania in Dalmatiam, sed e Dalmatiis postea in Carantaniam venisse.

Problematica de vetere Carantania late et diligenter tractata est a historicis Slovenis: Bogo Grafenauer, Ljudemisl Hauptmann et Milko Kos.&lt;ref&gt;Bogo Grafenauer (1916–1995), historicus Slovenus, de Carantania et Slavis eius regionis multa scripsit: vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Bogo_Grafenauer Bogo Grafenauer].&lt;/ref&gt;

'''Kosentzes/Kosenzis ex ''De administrando imperio'' et ordo ''kosezorum'' Carantaniae veteris 

Nomen unius ex quinque fratribus, qui Croatas in meridiem ad Dalmatiam deduxerunt, Kosentzes sive Kosenzis, quod in opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeneti occurrit, cum nomine '''''kosezi''''', ordinis liberorum nobilium bellatorumque Carantaniae veteris coniungi solet.

In Slavica Carantaniae principatu (hodie Austria australis) ab saeculo VIII usque ad XV peculiarem locum obtinebat ordo hominum, qui '''''kosezi''''' vocabantur (item ''kosegi, kasezi '' etc.).

'''''Kosezi''''' proprii erant Carantaniae mediaevalis: nobilitas hereditaria e structura praefeudali, gentilitatis atque territorii orta. Erant liberi bellatores, custodes traditionis electionis principis super '''''lapide Krnensi''''' (Germanice:''Fürstenstein'', Slavice:''Krnski kamen'') in campo, ubi post baptismum ecclesia Sanctae Mariae (Germanice: ''Maria Saal'' / Slavice: ''Gospa Sveta'') prope oppidum hodiernum Klagenfurtum exstitit. 

Hoc momentum habet in investigatione migrationum Croatorum, cum una e regionibus centralibus antiquae ''Carantaniae'' esset '''''pagus Chrowati''''' seu '''''Crouuati'''''. 

Nomen kosezi in lingua Germanica reddi solebat ut ''die Edlen'' seu ''Edlinger'' (''nobilis''). Carantania anno 1335 sub dicionem Habsburgorum venit; illi structuram inventam reformaverunt eamque in ordinem feudalem suum inseruerunt. Electio principis super ''lapide Krnensi'' usque ad saeculum XV mansit, cum Habsburgenses ritum participare recusaverunt. 

Ipsum ritum inaugurationis principis descripsit '''Mavro Orbini''', clericus Ragusinus, in opere Italico '''''Il Regno de gli Slavi''''' (1601).

Etymologia nominis ''Kosenzis'': lectio Slavica ad nomen ''kosenc, kosec, kosac'' (lat. faenator) pertinere potest; item lectio Iranica‑Sarmatica ad nomen Kasag (cf. Kasagoi, ethnonymus Adigeorum/Circassorum) non excluditur.

== 5. Thesis de Chroatia Magna sive Alba, in regione ad septentrionem‑orientem Bavariae posita, id est in Germania orientali hodierna circa flumen Albis ==

Identificatio nominis Bagibareia cum Bavaria Stjepanum Pantelić inter alios impulit, ut in libello suo ''Najstarija povijest Hrvata'' (Latine: ''Historia Chroatorum antiquissima'') (Magontiaci, 1993) “Chroatiam Magnam sive Albam” Constantini Porphyrogeniti ad septentrionem Bavariae quaereret, id est in regione Germaniae orientalis hodiernae circa Albim, cum peculiari attentione ad tractum fluminis Salae inter Lipsiam et Hallam.

Stjepan Pantelić (natus 1942 prope Viroviticam) studium theologiae Magontiaci perfecit, unde solida cognitio linguae Latinae et Germanicae ei accessit, quae facultatem praebuit bibliothecas et archiva per Germaniam, aetate ante interrete, diligenter explorandi.

Pantelićus autem, ut historicus, reprehendi potest quod saepe leviter atque praecipitanter conclusiones ac interpretationes protulit sine vero fundamento in fontibus; sicut, verbi gratia, cum magna occidentalis Slavica tribus Abodritos, item eos quos Franci Vilcos (Welatabos sive Lutitios) vocabant, necnon Rugianos sive Ranienses ex insula Rugia in Baltico, simpliciter omnes — nec plus nec minus — Chroatas appellaverit.
&lt;center&gt;
[[File:Lutizenbund.PNG|thumb|900px|alt=Slaveni uz Labi u 10. i 11. stoljeću|''Slavi ad Albim, saeculis X–XI.'' ]]
&lt;/center&gt;


Tamen Pantelićus laudandus est quod in libello suo haud magno (in summa 97 paginarum) copiose locos Latinos ex fontibus mediaevalibus protulit atque in notis sub pagina adduxit, ab Einhardo usque ad epistulas Caroli Magni ad uxorem missas bello contra Avaros gesto, necnon excerpta ex variis chronicis aliisque documentis.

Praeterea investigationem toponymicam in parte orientali Germaniae peragravit, atque offendit loca ''Gross Korbetha'', ''Klein Korbetha'' et ''Korbetha'' (in fontibus Latinis mediaevalibus: ''Chruvati inferior'', ''Chruvati superior'' et ''Chruvati'') inter urbes Lipsiam et Hallam, item oppidum ''Borna'' in circulo Lipsiensi (Pantelić 1993, pp. 24–25). ''Borna'' enim nomen fuit primi ex fontibus Francicis noti ducis Dalmatiae et Liburniae (annis 817–821). &lt;ref&gt;Borna (dux Guduscanorum, dux Dalmatiae, dux Dalmatiae atque Liburniae) in ''Annales regni Francorum'' annorum 818–821 — textus Latinus: [[Annales regni Francorum]].&lt;/ref&gt;

Pantelićus quoque complura exempla antiquae toponymiae Slavicae in regione Germaniae orientalis collegit, inter quae: ''Corwete, Curuadi, Curewate'' (ex Hersfeldensi decimarum indice in Friesenfeldu, exeunte saeculo IX); ''Chruuati'' (apud Thietmarum episcopum in Chronica, saec. X/XI); deinde: ''Borewe, Bukuwiz, Camenitz [Kamenic], Zebegore, Krolevitz, Deliniz'' (cf. ''Delnice'' in Croatia), ''Dobergast, Dobrilug, Drevenitz'' (cf. ''Drvenik'' in Croatia), ''Glina'' (ut ''Glina'' in Croatia), ''Grizlav, List, Brodizi'' (cf. ''Brod'' in Croatia), ''Plawe, Racowe, Ribnitz, Slavi, Slavia, Strela, Cosence [Kosence], Studenik, Stablo, Sporno'', atque ''Lipci'' (Leipzig), etc.

Indubitata est res quod totus tractus Germaniae orientalis ab Odra et Nissa usque ad Albim (Germanice Elbe) atque Salam a gentibus Slavicis inhabitatus erat, ut fontes testantur, iam a temporibus regis Samae (prima medietas saeculi VII).

Eadem autem Slavicae gentes, in maiores foederationes tribuum coalitae, magnam partem autonomam politicam gerebant: modo socii Francorum contra Saxones (aetate Caroli Magni), modo in bellis adversus Francos ac postea reges Germaniae; donec saeculo XII eorum autonomia politica omnino sublata est eisque impositae sunt christianizatio et germanizatio.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304131003/http://hbar.phys.msu.ru/gorm/chrons/helmold.htm Helmoldus, *Chronica Slavorum*]&lt;/ref&gt;


Nomina ducum illorum Slavorum inter Odram et Albim indolem quandam communem Slavicam ostendunt: ''Draško/Thrasco, Slavomir, Sedrag, Gostimil, Dobromisl, Dobrimir, Tugomir/Tugumir, Stojnev, Mistivoj, Mistislav, Višedrag, Budivoj, Pribislav, Vratislav, Vislav'', 
etc. 

Quare libellus Stjepani Pantelić ''Najstarija povijest Hrvata'' (''Historia Chroatorum antiquissima'') quasi dux quidam haberi potest per historiam Slavorum Polabensium, quorum solum '''''Lusatici Sorabi''''' usque ad hodiernum diem identitatem et linguam Slavicam servaverunt.

Ut conclusio huius analysis libelli Pantelićiani sumi potest quod haud dubie nonnulli Chroatae in regione circa flumen Salam in Germania consederint; attamen pauca tantum loca minora ibi reperiuntur, quae nullo modo cum illa Porphyrogenetae “Chroatia Magna sive Alba” identificari possunt. Videtur etiam Pantelićus ipse hoc sibi conscius fuisse, quare omnes Slavicos orientalis Germaniae in Chroatas transformare conatus est (quod Chroatomania appellari potest), quamquam ipse fontes mediaevales et locos citatos adducebat qui nomina propria ac peculiaria istarum Slavicarum gentium clare ac indubitanter testantur.&lt;ref&gt;James Westfall Thompson, ''The German Church and the Conversion of the Baltic Slavs'', 
''The American Journal of Theology'', vol. 20, br. 2 (1916), str. 205–230, 
University of Chicago Press. [https://doi.org/10.1086/479673 https://doi.org/10.1086/479673]&lt;/ref&gt;


Addendum quoque est quod et Porphyrogeneta et rex Anglosaxonicus Alfredus Magnus aliique fontes Chroatas Albas in vicinitate immediata Bohemiae collocant (terra Boiki = Bohemia) atque eos ''constanter ad orientem a Serbis Albis ponunt''; quae omnia congruunt cum situ in hodierna Polonia australi atque austro‑occidentali.

== 6. Quaestio de situ ''Illyrici'' Porphyrogeniti ==
=== Caput XXX De administrando imperio: de situ et finibus Chroatiae ceterarumque Sclaviniarum ===

'''''Ex Chrovatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam ...''

''Haec Chroatia ceterique Sclavi&lt;ref&gt;Slavi, ut ex scriptis Crnorizci Hrabari, Chronico Nestoris aliisque fontibus apparet, se ipsos Slovene/Slovjene appellabant.
Scriptores autem Byzantini — Procopius, Menander, Theophylactus, Nicephorus aliique — formas Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβηνούς (Sklabenous) et Σκλαβῖνοι (Sklabinoi) adhibent.
Imperator Constantinus Porphyrogenitus in opere suo De administrando imperio tribus formis utitur:
Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβοί (Sklaboi) et Σκλαβίνιοι (Sklabinioi).&lt;/ref&gt; hoc modo sunt dispositi: Dioclia ad castella Dyrrhachii accedit, videlicet ad Elisum, Helcinium et Antibarem, atque usque ad Catarum porrigitur; in montibus autem Serbiae finitima est.

''A Catara incipit archontia Tribuniensis, quae usque ad Ragusam extenditur, et in montanis Serbiae contermina est.

''A Ragusa vero incipit archontia Zachumliensis, quae usque ad flumen Narentam porrigitur; ad partem maritimam Paganiae accedit, ad montes autem versus septentrionem Chroatiae finitima est, Serbiae autem opposita.

''A flumine Narenta incipit Pagania et usque ad flumen Cetinam extenditur; tres autem županiae habet, nempe Rastoc, Mocro et Dalen. Ex his duae županiae, id est Rastoc et Mocro, ad mare sitae sunt; hae etiam sagenas (naves longas) possident. Dalen vero longe a mari distat, eiusque incolae agriculturae student atque ex ea vivunt.

''Quattuor insulae Paganiae sunt finitimae: Melita, Corcyra Nigra, Bracium et Pharus, pulcherrimae atque uberrimae, sed urbibus desertis et multitudine paludum refertae. Incolae earum pecora alunt atque ex eis vitam sustentant.

''A flumine Cetina incipit terra Chroatiae et per litus usque ad fines Histriae, id est ad urbem Albona, extenditur. In montanis autem thematem Histriensem aliquatenus superat; apud Cetinam et Hlivnum Serbiae accedit, cum terra Serbiae omnibus aliis terris opposita sit, ad septentrionem Chroatiae, ad meridiem vero Bulgariae finitima.

''Ex quo Sclavi praedicti advenerunt, totam Dalmatiam occupaverunt. Romani autem urbes insularum coluerunt atque ex eis vitam agebant. Sed a Paganis (Neretvanis) cotidie in servitutem abducti et necati, insulas reliquerunt, cupientes in continente agrum colere. In quo eos Chroati impediebant, quia tributum eis non dabant; sed omnia quae hodie Sclavis solvunt, stratego (praefecto Romano) olim tribuebant.

''Cum ita vivere non possent, ad Basilium (Basilio I Macedone, annis 867–886) imperatorem gloriosum accesserunt atque omnia supra dicta ei exposuerunt. Hic imperator gloriosus Basilio praecepit ut omnia quae stratego dari solebant, Sclavis darent, ut cum eis pacifice viverent; parum vero aliquid stratego tribuerent, quo ostenderent suam subiectionem erga imperatores Romanos atque eorum strategum.

''Ex eo tempore omnes illi urbes Sclavis tributariae sunt et eis tributum solvunt:
''Spalatum 200 nomismata, Tragurium 100, Iadera 110, Absorus 100, Arba 100, Curicum 100; ita ut 710 nomismata efficiantur, praeter vinum et alia varia, quae praeter nomismata adhuc dabant.

''Ragusium autem inter duas terras, Zachumliam et Tribuniam, situm est; Ragusini vinea sua in utraque regione habent et archonto Zachumliensi 21, archonto Tribuniensi 36 nomismata solvunt.

In opere '''Thomae Archidiaconi''' ''Historia Salonitana'' (circa annum 1250) legitur '''''regno Chroatorum attribui “totam Maroniam et Chulmiae Ducatum”''''', id est totam '''Naroniae '''sive''' Paganiae '''atque''' Chulmiae (Zachlumiae)''' archontiam.
Hoc territorium hodie utramque ripam fluminis Narentae complectitur.

&lt;center&gt;
[[File:Pagania Zahumlje Travunia Duklja.png|600px|alt=Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum saeculo IX|Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum in saeculo IX]]
&lt;/center&gt;


'''Gregorius Barsensis''', notior nomine ''Pop Dukljanin'' ('''Presbyter Diocliae''') , in opere suo Latine conscripto '''''Sclavorum Regnum''''' (saeculo XII) omnes quattuor archontias — '''Diocliam, Tribuniam, Chulmum et Paganian sive Naroniam''', quas memorat Constantinus Porphyrogenitus (saeculo X medio), communi nomine '''''Croatia rubea''''' appellat.&lt;ref&gt;Eduard Peričić, ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog /Ljetopis popa Dukljanina'' (''Sclavorum Regnum Gregorii Barsensis / Chronicon Presbyteri Diocliae''), editio “Kršćanska sadašnjost”, Zagrabiae, 1991.&lt;/ref&gt;

Unus ex antiquissimis locis, ubi nomina '''''Croatia alba''''' et '''''Croatia rubea''''' ad Chroatos Adriaticos referuntur, invenitur in opere chronographi Venetiani saeculi XIV, Andreae Dandolo.
Videtur ille textum ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis (saeculi XII) sequi, sed etiam nonnullas additiones proprias inserere.

''Chronica Chroatica'' idiomate chakavico conscripta, quam '''Marcus Marulus''' anno 1500 Latine vertit, solam ''Croatiam Albam'' memorat: “''ab Dalma usque ad Valdeminum Chroatos Albos appellavit, qui sunt Dalmatini Inferiores…''”.

'''Maurus Orbinus''' Ragusinus circa annum 1600, in opere suo panslavistico lingua Italica conscripto, item in quadam versione Gregorii Barsensis innititur atque ''Croatiam Rubram et Croatiam Albam'' nominat.

Ragusinus '''Restius''' quoque, in paginis 25 et 43, nomina “Croazia Bianca, Croazia Rossa” refert.

A libro ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis saeculo XII conscripto (quem Eduardus Peričić cum archiepiscopo Gregorio, persona historice bene documentata, quae archiepiscopus urbis Antibaris fuit — hoc nomine a Bari Italico distinguitur — identificare solet) usque ad opera omnium auctorum posteriorum hic memoratorum, vocabula ''Croatia Alba'' et ''Croatia Rubea'' ad solum Chroatiae Adriaticae spatium referuntur,
non autem ad ''Croatiam Albam'' in Europa septentrionali sitam.

'''''Croatia Alba''''' ad tractum maritimum Chroatiae hodiernae usque ad flumen Cetinam pertinet
(locus ''Dalma'', id est ''Delminium'', caput Delmatorum antiquitus, hodie ''Duvno''), cum '''''Croatia Rubea''''' ad regiones ad meridiem fluminum Cetinae et Narentae sitas referatur, incluso territorio antiquae ''Diocliae'' sive ''Docleae'' (vulgo: ''Duklja''), quod nunc est ''Res Publica Montis Nigri'' (vulgo: ''Crna Gora'' sive ''Montenegro'').

Itaque, secundum relationem Presbyteri Diocliae saeculo XII conscriptam, regiones quae hodie '''Rem Publicam Montis Nigri''' constituunt eo tempore nomine '''Croatiae Rubeae''' appellabantur.

=== Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? === 

Porphyrogenitus narrat partem Chroatorum in Dalmatiam advenientium se segregasse atque Illyrico et Pannonia potitam esse. Quaeri potest utrum hic Porphyrogeniti vocabulum Illyricum ad regionem Croatiae Rubeae pertinere possit, quae in aetate sero‑Romana, a Diocletiano imperatore, nomine Praevalis sive Prevalitana appellabatur.

Nomen ''Illyricum'' per tempora Imperii Romani, ab Octaviano Augusto usque porro, suum ambitum geographicum legitime mutavit. Romani enim sciebant ''Illyrios proprie dictos'' eos esse qui in regionibus hodiernae Montis Nigri atque Albaniae septentrionalis habitabant, contra quorum civitatem bella gesserunt exeunte saeculo III et ineunte saeculo II a.Chr.n.

At vero, Romanorum incursu in terras Delmatorum, Iapodum et Liburnorum, deinde etiam ad septentrionem circa Segesticam (bella Octaviani in Illyrico annis 36/35 a.Chr.n.), totus ille tractus in provinciam Illyricum constitutus est.

Post rebellionem duorum Batonum (annis 6–9 p.Chr.n.) pristinum Illyricum in duas provincias diviserunt: Pannoniam et Illyricum, cuius pars Dalmatia erat.

&lt;center&gt;
[[File:Ancient balkans 4thcentury.png|800px
|alt=Tabula totius Illyrici Romani saeculo IV
|Tabula totius Illyrici Romani in saeculo IV]]
&lt;/center&gt;


Regio mediaevalis Carantaniae, in qua quoque Chroati inter Dravam superiorem et Muram in Austria meridionali hodierna in chartis et documentis memorantur,&lt;ref&gt;Otto I in diplomate anni 954 formulam “in pago Crouuati” adhibet;
Otto II anno 979 scribit “pago Chruuat”, et similia.
Cf. Gluhak, 1990.&lt;/ref&gt;
aetate Romana provincia Noricum fuit, numquam Illyricum;
solummodo reformatione Diocletiani Noricum in praefecturam Illyrici adscriptum est, sed ea partitio administrativa nomina ipsarum provinciarum minime mutavit.

Quare plane excludendum est eos ''Chroatos Carantaniae'', qui sub nominibus ''Crowati'' etc. testantur, Porphyrogeniti Chroatos fuisse qui “in Illyricum” venerint.&lt;ref&gt;S. Antoljak, Lj. Hauptmann et B. Grafenauer putaverunt Porphyrogenitum vocabulo “Illyrici” ipsam Carantaniam intellexisse, quasi pars Chroatorum a Dalmatiae Chroatis secessisset atque ad septentrionem migrasset.
Nos autem tali interpretationi non assentimur.&lt;/ref&gt;

Hic statuimus vocabulum “Illyricum” apud Porphyrogenitum intellegendum esse illud Illyricum quod ad meridiem veteris provinciae Romanae Dalmatiae (sensu strictiore) situm est, id est regiones ad meridiem fluminis Narentae, illum verum et antiquum Illyricum, ubi ''Illyrii propriae dicti'' habitabant.

Hoc territorium saeculo IV administrative ''Praevalitana'' appellabatur, atque in aevo medio ''Dioclia'' imperatoris Porphyrogeniti (saec. X)
et ''Doclea'' Gregorii Archiepiscopi Antibarensis (saec. XII) vocabatur, quod hodie ''Res Publica Montis Nigri'' est.

Ex relatione de situ geographicο archontiarum Slavicarum (quattuor earum ad meridiem ipsius Chroatiae positarum) in capite XXX apparet Chroatos in provinciam Dalmatiae advenisse atque quattuor illis principatibus dominatum imposuisse: Diocliae, Tribuniae, Zachumliae et Paganiae (Neretvanorum).

Tertia vero pars Chroatorum, ut in eodem capite dicitur, ''Pannoniae'' potita est, id est illius partis Pannoniae inter Dravam et Savam sitae, quae est Chroatia septentrionalis hodierna, aetate Romana nomine Pannoniae Saviae nota.

Sunt etiam nonnulli interpretes qui putent Porphyrogenitum, aut scriptorem qui caput XXX composuit vel auxit, vocabulo Illyrici significare regiones hodiernae Liciae aut fortasse interiores Bosnae et Hercegovinae, cum in capite XXX — quod notandum est — terra Bosna (a flumine Bosna dicta) omnino non commemoratur.

At nos hic existimamus scriptorem capitis XXX, ex indiciis geographicis archontiarum Slavicarum, territorium veteris Bosnae strictiore sensu (secundum cursum ipsius fluminis Bosnae) fortasse ut partem Serbiae intellexisse, cum eam nullo nomine designet neque omnino in hoc capite memorare videatur. Porphyrogenitus enim affirmat Chroatiam ad Serbiam accedere apud Cetinam et Hlivnum, in montibus, quod significare potest Chroatiam et Serbiam fortasse ad septentrionem Narentae confinis fuisse, circumvectis principatibus Neretvanorum et Zachumliae.

Regio hodiernae Liciae vix ullo modo pro Illyrico Porphyrogeniti haberi potest, cum totus ille tractus post rebellionem Delmatorum et Pannonum in provinciam Dalmatiae cum Liburnia inclusus sit.

Quapropter hic concludimus unum tantum Illyricum fuisse, praeter Dalmatiae et Pannoniae dominationem, quod Chroati obtinere potuerint: nempe Praevalitanam aetatis sero‑Romanae, quam Gregorius Barsensis, id est Presbyter Diocliae, nomine “Croatiae rubeae” designat.

== 7. De administrando imperio: Caput XXXI (loca ad Albam Chroatiam et ad migrationem Chroatorum pertinentia) ==

''Chroatae, qui nunc Dalmatiam incolunt, oriundi sunt ex Chroatis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur.
Hi trans Turcos (Ungaros) sunt, prope Franciam habitant, finitimi Slavinis, id est Serbis inbaptizatis.

''Isti Chroatae confugerunt ad imperatorem Heraclium priusquam idem facerent Serbi, eo tempore quo Avari Romanos inde expulerunt.

''Cum Romani eodem tempore ab Avaris depulsi essent, terrae eorum vacuae manebant. Iussu igitur imperatoris Heraclii isti Chroatae, arreptis armis, Avaros inde expulerunt atque, secundum imperatoris ordinationem, in terra Avarorum consederunt, in qua nunc habitant.

''Eo tempore Chroatae habebant archontem patrem Porgae. Imperator autem Heraclius misit ex urbe Roma sacerdotes, ex quibus fecit archiepiscopum, episcopos, presbyteros et diaconos, atque Chroatas baptizavit.

''Isti Chroatae habebant illo tempore archontem Porgam.

''Magna Chroatia, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi.

''Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Turcis (Ungaris) et Pechenegis assidue depraedatur.

''Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest.

''A terra eorum ad mare sunt triginta dierum itinera; mare autem quod triginta dierum itinere distat, vocatur Mare Nigrum.

Ad Chroatas spectat etiam locus in '''capite XXXII''', cui titulus est “'''De Serbis et terra quam nunc incolunt”''', ubi legitur:


[[File:Sorbian Polity under Dervan.jpg|center|400px|alt=Karta sorbskog političkog prostora pod Dervanom|''Mappa ditionis Dervani ducis Sorabum (saec. VII).'' ]]


''Serbi, qui nunc eam terram incolunt, oriundi sunt ex Serbis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur, qui domi sunt trans Turcos (Ungaros), in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia, illa inbaptizata et Alba dicta.

== 8. Analysis et interpretatio capitis XXXI ==

In hoc capite situs Chroatiae Albae ita definitur: trans Ungariam (quae eo tempore primae dimidiae saeculi X etiam Slovaciam complectebatur), prope Franciam, finitima Serbis inbaptizatis. Chroatia Alba a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur, et mare ad quod descendunt triginta dierum itinere distat.

Ex capite XXXII discimus Serbos Albos domi esse trans Ungaros, in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia.

Quid igitur de situ Chroatiae Albae ex his omnibus colligi potest? 

Chroati Albi finitimi erant Serbis Albis inbaptizatis.
Initio adtendebamus ad interpretationem secundum quam regio Boiki prope Ungariam ad Boikos Ucrainae referri posset, qui hodie in limitibus Ucrainae ad Slovaciam et Ungariam habitant, sicut olim putavit historicus Vjekoslav Klaić. Verumtamen locutio “ubi Franciae fines contingunt” (quae ad tempus compositionis DAI, circa annum 950, pertinet) nos ab tali expositione removit.

Nam Franciae regnum, id est Germania regis ac postea imperatoris Ottonis I (936–976), numquam ad Carpatas pervenit neque cum eis confinia habuit; quare nomen Boiki ad Boikos Ucrainae referri non potest.

Proinde Boiki Constantini Porphyrogeniti intellegenda est Bohemia, id est regio Cechorum; et notum est Sorabos sive Serbos Lusaticos etiam hodie ad septentrionem Bohemiae consistere.

''“A Chroatis ad mare sunt triginta dierum itinera.”

Ultimus de Chroatis Albis locus in capite XXXI ita habet:

''Magna Chroatia, quae etiam Alba vocatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi. Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur. Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest. A Chroatis autem ad mare sunt triginta dierum itinera; mare vero quod triginta dierum itinere distat, Pontus Nigrum appellatur.”

Mare quod regioni Lipsiensi proximum est Balticum; ad illud autem non plus quam quadringenti chiliometrae sunt. Si ponamus coetum hominum pedibus et equis oneratis mediocriter triginta chiliometra per diem conficere, iter quadringentorum chiliometrorum per tredecim dies absolveretur, quod longe ab illis triginta diebus, quos Porphyrogenitus memorat, abest.

At vero iter a triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae (ad meridiem et occidentem Cracoviae situm), si cursum Vislae fluminis fere sequatur, ad mare Balticum non excedit octingentos chiliometros; quod, si per triginta chiliometra singulis diebus dividatur, circiter viginti sex dies itineris efficit.

Maior tamen est distantia a Cracovia per Dniestrum ad Pontum Euxinum, quae profecto iter fere triginta dierum praebet. Certe nobis hodie paene impossibile est exacte computare quantum temporis iter a Cracovia ad Balticum vel ad Pontum Euxinum primae dimidiae saeculi X occuparet, cum plerique huiusmodi itineris parametri ignoti sint (pericula viae, semitae mercatorum illius aetatis, et cetera).

Praeterea, interpretes huius loci in litteris historicis non consentiunt ad quod mare Porphyrogenitus precise referat cum dicit “nigrum” vel “obscurum”: utrum ad Balticum an ad Pontum Euxinum. 

Lingüista atque etymologus '''Alemko Gluhak''' in libro suo ''De origine nominis Chroati'' (pp. 120–121) censet “mare nigrum”, ad quod triginta dierum iter esse dicitur, revera Balticum mare significare.

Nam Byzantini mare, quod nos hodie ''Mare Nigrum'' appellamus, secundum traditionem linguae Graecae  ''Pontos Eukseinos'' (''Mare Hospitale'') vocabant. Exsistit autem possibilitas commercii atque transmissionis culturalis, qua ipsum nomen Graecum ''Pontos Eukseinos'', quod olim ''Pontos Akseinos'' (Mare Inhospitale) erat, cuius forma ex voce Iranica ''äxsin'' derivata esse potuerit, postea vero a Graecis in ''Eukseinos'' mutata est.&lt;ref&gt;Vocabulum Osseticum äxsin phonetice [æxˈsin], Avesticum axšaena [axʃaːˈena] profertur; sonus “x” in utroque fricativus velaris surdus est, Croatico /h/ posteriori simillimus.&lt;/ref&gt; Etenim Avesticum ''axšaena'', Osseticum ''äxsin''&lt;ref&gt;radix in lingua palaeoslavica: *''sin’j’'', Croatice: sinje, ut in ''sinje more''&lt;/ref&gt;, quod Latine ''obscurum'' significat, esse potest origo Graeci ''Akseinos''.&lt;ref&gt;Hoc est exemplum quomodo etymologia ex perceptione phonica nasci possit: nam littera transliterata “x” in omnibus linguis Iranicis ut fricativus velaris surdus pronuntiatur (ut Germanice Bach, Scotice loch, Hispanice j in José), numquam vero ut coniunctio /ks/. Graeci autem, audientes Iranicum axšaena vel äxsin, id ad vocem suam áxeinos (“inhospitale, in externos adversum”) adcommodaverunt atque prorsus cum ea consociaverunt.&lt;/ref&gt;

Praeterea notandum est Turcos, qui hodie Minorem Asiam incolunt, mare Mediterraneum more tradito Ak denizi (Mare Album) appellare, quod ad occidentem terrae eorum situm est; illud vero mare, quod in septentrione situm est, Kara deniz (Mare Nigrum) vocant.

Haec indicant Turcos, sicut alios populos stepparum Eurasiarum (inter quos Scythas et Sarmatas Iranicos), colores ad designandos mundi cardines usurpasse: nigrum = septentrio; album = occidens; caeruleum vel viride = oriens; rubrum = meridies.

Ex his igitur sequitur nomen Chroatia Alba “Chroatiam Occidentalem” significare, cum Porphyrogeneti locutio mare nigrum vel obscurum ad Balticum mare referenda sit.&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, Zagreb, 1990, pp. 120–121.&lt;/ref&gt;

Haec omnia nos ad conclusionem ducunt Chroatiam Albam primae dimidiae saeculi X in circulo gentium Slavicarum occidentalium sitam fuisse, id est in vicinitate Boiki sive Bohemiae, prope Serbos in Germania orientali, inter Ugariam illius temporis (quae Slovaciam et Hungariam complectebatur) et Franciam. Ex his omnibus concluditur Chroatiam Albam in hodierna Polonia meridiana locatam esse.

== 9. De differentiis inter capitulum XXX et capitulum XXXI ==

Communia capitulis XXX et XXXI sunt haec: utrumque commemorat adventum Chroatorum ex Chroatia Alba atque proelium Chroatorum contra Avaros, in quo Chroati Avaros superant. In ceteris autem rebus illa duo testimonia inter se discrepant.

In capitulo XXX narratur fabula de quinque fratribus et duabus sororibus, quae in capitulo XXXI non reperitur.

In capitulo XXX describitur saevitia Francorum erga Chroatos et bellum Chroatorum contra Francos quod septem annos duravit; in capitulo XXXI vero nulla fit mentio dominationis Francorum super Chroatos in Dalmatia. Tantum dicitur Chroatiam Albam prope Franciam sitam esse atque Francos (Germanos) Chroatiam Albam depraedari.

Praeterea, in capitulo XXX dicitur Chroatos in Dalmatia se liberasse a potestate Francorum et accepisse baptismum ex Roma tempore archontis Porini; in capitulo XXXI autem dicitur Chroatos in Dalmatiam venisse iussu imperatoris Heraclii (610–641), quod magni momenti est, cum hoc '''sit unica expressa datatio adventus Chroatorum in fontibus (prima igitur dimidia pars saeculi VII)'''.

Item in capitulo XXXI dicitur Chroatos venisse tempore patris Porgae, et tempore ipsius Porgae archontis baptismum ex Roma accepisse. (Duo nomina diversa, sed aliquatenus similia: Porga – Porin.)&lt;ref&gt;Recentior est inclinatio ut in nomine Porin varietas nominis dei Slavici Perun agnoscatur (Polonice: Piorun); cf. Alimov, 2015.&lt;/ref&gt;


In capitulo XXX saepe memorantur Francia, Franci et rex Otto I; contra, in capitulo XXXI memoratur solum imperator Heraclius eiusque munus, nec Franci ibi apparent, nisi quod Chroatia Alba prope Franciam sita esse dicitur.

Nonnulli interpretes existimant capitulum XXX ab alio auctore compositum esse quam capitulum XXXI. Haec sententia de duobus diversis scriptoribus nititur, inter alia, analysi stilistica quae favet opinioni de duobus auctoribus. Saepe etiam dicitur scriptorem capituli XXX aliis fontibus usos esse quam scriptorem capituli XXXI.

Tamen, ut iam diximus, fieri potest ut ipse imperator Constantinus duas diversas relationes de Chroatis in archivis suis habuerit, quas, cum eligere non posset, ambas inserere statuerit, eas simpliciter transcribens. Videtur tamen relatio in capitulo XXX esse aliena et transcripta, cum relatio in capitulo XXXI fortasse ab ipso imperatore consuta sit.

Capitulum XXXI saepe habetur exemplum apertae propagandae Byzantinae (emphasi posita in munere Heraclii in adventu Chroatorum saeculo VII), cum capitulum XXX putetur repraesentare traditionem popularem Chroaticam de adventu atque memoriam de relationibus cum Francis.

In capitulo XXX Franci exhibentur tamquam crudeles occupatores contra quos Chroati pugnant et vincunt; at re vera scimus solum ducem Pannoniae Liudewitum contra Francos pugnavisse, cum dux Dalmatiae et Liburniae Borna socius Francorum fuerit et adversarius Liudewiti Posaviensis.

A temporibus Liudewiti usque ad compositionem additionis capituli XXX circiter 130–140 anni fluxerunt (si capitulum XXX, ut quidam putant, scriptum est annis 960, tempore quo rex Chroatiae Stephanus Držislav titulum patricii a Byzantino imperatore accepit).&lt;ref&gt;Alimov 2015&lt;/ref&gt;

Nihilominus non consentimus cum opinione quod capitulum XXX necessario tradit “puram” traditionem popularem, cum elementa traditionis popularis in utroque capitulo inveniantur.&lt;ref&gt;Margetić 2001, 127-131&lt;/ref&gt;

In capitulo XXX, ubi Franci saepe memorantur, situs Chroatiae Albae definitur secundum Bagibareiam; in capitulo XXXI situs definitur secundum locum Ungarorum.

In capitulo XXX dicitur Chroatos in Chroatia Alba cum Ungaris foedera et amicitias contrahere; capitulum XXXI autem affirmat Ungaros atque Pechenegos Chroatiam Albam depraedari.

== 10. Thesis de situ Chroatiae Albae in regione Cechiae orientalis, sive in ducatu Slavnikiano ==

Secundum traditionem popularem Cechicam, Cechi in terras hodiernas Cechiae a septentrione venerunt, ubi cum Serbis Albis confinia habebant, atque emigraverunt ut dominationem Serbicam evitarent. Una ex illis traditionibus refert protopatrem Cechum origine fuisse Lehum, eumque ex terra Chroatiae venisse, sicut in ''Chronica Dalimiliana'' saeculi XIV scriptum est. (Haud dubie non ex Chroatia Adriatica, sed ex Chroatia Alba septentrionali.)

Per saeculum XX historiographia Cechica existimavit nonnullos Chroatos inter coetus fuisse qui ad ethnogenesim populi Cechici contulerunt.

&lt;center&gt;
[[File:České kmeny.png |thumb|900px
|alt=Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus |''Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus (coloribus caeruleo et flavo signatus), secundum hypothesin de Bohemicis gentibus iam relictam, prout eam interpretatus est Rudolfus Turek anno 1957.'' ]]
&lt;/center&gt;


Secundum fontes Francicos, in Bohemiae territorio parte altera saeculi IX plures duces regnabant (sex duces Bohemici), inter quos primatum tenebat dux Borivoj e stirpe Přemyslidarum, qui christianitatem accepit. Id erat tempus bellorum crebrorum cum Francis (Germanis).

===Theoria, qua ducatus dynastiae Slavnik in Bohemia orientali pro Chroatia Alba habetur===

In historiographia saeculi XX nonnumquam proposita est sententia, ducatus in Bohemia orientali (ad orientem Pragae), cum sedibus in Libice et apud hodiernam Kutna Hora, cuius fines Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' descripsit, fuisse ducatus Chroatiae Albae.&lt;ref&gt;Cosmas Pragensis (1045–1125), sacerdos et primus chronicarius Bohemus, auctor operis historici Chronica Boemorum.&lt;/ref&gt;

Dux partis orientalis Bohemiae (regio ad orientem Pragae circa Libice et Kutnam Horam) medio saeculo X, secundum fontes historicos, Slavnik vocabatur; unde tota familia dynastia Slavnikovica appellatur. 

Unus e filiis Slavniki, nomine Vojtjech (Adalbertus), brevi tempore episcopus Pragensis fuit; postea autem anno 997 in missione evangelizationis apud paganos Prutenos ad litus Balticum occisus est. Vojtjech iam anno 999 sanctus canonizatus est.

Alter filius Slavniki, Sobjeslav, denarium argenteum cudi iussit in monetaria sui sedis Malin (hodie circa 3 km ad septentrionem‑orientem Kutnae Horae).&lt;ref&gt;Inscriptio nummi argentei Sobjeslavi: Malin civitas.&lt;/ref&gt;

Praecipuum domicilium familiae Slavnikovicae erat oppidum munitum Libice nad Cedlinou. Mense Septembri anni 995, in festo sancti Venceslai, oppidum oppugnatum est, et omnes ibi inventi trucidati sunt, ut Cosmas Pragensis vividissimo sermone refert. Solus Vojtjech, qui tum in Italia versabatur, et frater eius Sobjeslav, qui in Saxonia erat, mortem effugerunt. Sic familia ducalis Slavnikovica e historia Bohemica evanuit.

Cosmas autem in sua ''Chronica Boemorum'' numquam aperte affirmat Slavnikum ortu ex Chroatis Albis fuisse. Quare concludendum est sententias de origine dynastiae Slavnik ex Chroatis Albis sine ullo fundamento in fontibus historicis positis.

Redeamus igitur ad quaestionem de situ Chroatiae Albae sive Magnae. Imperator Constantinus Porphyrogenitus, qui opus suum ''De administrando imperio'' circa annum 950 conscripsit, in capite XXXI clare scribit:

''Magna Chroatia, quae et Alba dicitur, necdum usque in hodiernum diem baptizata est.

Hinc sequitur ut Bohemia orientalis, id est ducatus Slavniki, pro Chroatia Alba a Porphyrogenito memorata haberi non possit, cum illa regio tempore quo DAI conscriptum est (circa 950) iam christianitatem recepisset.

Nam et maiores Slavniki, sicut tota Bohemia, per missionem sanctorum fratrum Solunensium, Constantini (Cyrilli) et Methodii, in Ducatum Magnae Moraviae (863–885) evangelizati sunt; cum Bohemia sub duce suo Bořivoj I (circa 852–889) e stirpe Přemyslidarum vasalla Magnae Moraviae fuisset.

Hypothesis saeculis XIX et medio XX exculta, quae nomina atque territoria “gentium Bohemicarum originariarum” retractare conabatur, inter quae etiam sedes Chroatorum in Bohemiam orientalem collocabatur, hodie ob probationum penuriam relicta est. 

Ad ''Encyclopaediam Academicam Historiae Bohemicae'' (2011) historici Dušan Třeštík conclusit Bohemiam aetatis mediaevalis antiquae repraesentatam fuisse a ducibus localibus singulis, qui saepe coniunctim agebant atque fortasse conventus gentiles celebrabant; sed “''quae in fontibus saeculi X et posterioribus pro nominibus gentium habita sunt (Lučané, Lemuzi, Pšowane, Sedličané, Děčané, Litoměřice, Zličané, Hbané aliique nonnulli) nomina sunt regionum, id est appellationes geographicae. Verum nomen gentis est Chroati, sed ii non in Bohemia sedebant, sed alicubi in Silesia''.”&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in: ''Akademická encyklopedie českých dějin'', 
Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

Itaque locum Chroatiae Albae ulterius quaerere oportet, in regionibus ad septentrionem et orientem Bohemiae sitis.

== 11.Documentum de institutione et finibus Episcopatus Pragensis anno 973 ==

Documenta autem in antiqua Cechia orta nonnullis suis testimoniis utilia indicia praebent de situ Chroatorum Alborum. Sic, verbi gratia, diploma Pragensis anni 1086, quod ad fundationem episcopatus Pragensis anno 973 pertinet, tradit in limite septentrionali episcopatus Pragensis habitasse: 

''Psovane, Ghrvvati et altera Chrowati, Slasane ...''&lt;ref&gt;Cosmas Praguensis, ''Chronica Boemorum'', Lib. II., Cap. XXXVII&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Screenshot_iz_Chronica_Boemorum_Lib.II,_Cap.XXXVII.png|800px|alt=Excerptum e Chronica Boemorum, Lib. II, Cap. XXXVII|''Excerptum e Chronica Boemorum (Lib. II, Cap. XXXVII).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati in hoc diplomate Pragensi memorati (Ghrvvati et altera Chrowati) inter gentes Bohemiae septentrionalis numerantur, una cum Psovanis; reliquae autem gentes Silesiae sunt: Slasane (circa Wratislaviam), Trebowane (Trzebnica), Dedosane (Żagań / Szprotawa) atque Bobrane (ad flumen Bóbr), quae omnes in parte meridionali‑occidentali Poloniae inter Odram et montes Sudetos sitae erant. Milciani vero ad occidentem memorati erant gens Sorabum Lusaticorum circa urbem Budyšin (Bautzen).

&lt;center&gt;
[[File:BOGUSŁAWSKI(1861)_Das_Siedlungsgebiet_der_Sorben_vom_7._bis_11._Jahrhundert_in_Mitteldeutschland.jpg |thumb|900px
|alt=Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum |''Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum (saec. VII–XI).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati ex diplomate Pragensi (Ghrvvati et altera Chrowati) in ipsa triquetra finium Bohemiae, Poloniae et Germaniae siti erant. Hoc congruit cum assertione imperatoris Constantini Porphyrogeniti, qui refert Chroatiam Albam et Serbiam Albam ad fines terrae Boiki (Bohemiae) attingere, ubi etiam Francorum terminus erat.

In variis codicibus Cosmae Pragensis nomen Chroatorum plurimis formis occurrit: Chrowaci, Chrouuati, Crouati, Crhuati, Hrouati, Chrowati,Ghrouati, Ghrwati,  etc., quae omnes ad ethnonymum Slavicum Hrъvati referuntur.

'''Ex mentione duarum Chroatorum partium in diplomate Pragensi haec concludi possunt: duae gentes Chroatorum in regione Poloniae meridianae certo exstiterunt.

'''Prima pars in confinio Bohemiae et Poloniae, prope Sorabos Lusaticos, habitabat; altera vero orientius sita erat, fortasse in regione Poloniae meridianae circa Cracoviam. 

Cosmas enim solus auctor est qui duplicem Chroatorum praesentiam in spatio Slavico occidentali aperte confirmat.

== 12.Regio Poloniae hodiernae ut area ubi sita erat Chroatia Alba seu Chroatia non baptizata prima parte saeculi X ==

Dissimile a regione Bohemiae, cuius principes iam exeunte saeculo IX fidem christianam acceperunt, annus officialis baptismi Polonorum habetur 966, cum dux Miesco ex gente Piastica principissam Bohemicam Dubravcam in matrimonium duxit. Conditio nuptiarum, quam ipsa principissa (secundum chronicas Polonicas) imposuit, erat ut dux Miesco baptismum susciperet.

Hoc nos ad conclusionem perducit totam regionem Poloniae hodiernae, etiam Poloniam meridionalem atque ducatum Miesconis in Magna Polonia, prima parte saeculi X et adhuc circa annum 950, quo tempore Porphyrogenitus opus suum conscripsit, fuisse non baptizatam. Quapropter haec ipsa regio Poloniae meridionalis et meridio‑occidentalis verisimillimus est locus in quo quaerenda est Porphyrogeniti Chroatia Magna sive Alba.

In altera parte saeculi X regio Poloniae meridionalis (Cracovia) atque meridio‑occidentalis (Silesia) politicae independens erat et extra statum Polonicum Piastidarum. Principes Bohemiae per episcopatum Pragensis conabantur potestatem suam ecclesiasticam, atque eo ipso politicam, in eas terras extendere.

Cosmas, auctor ''Chronicae Boemorum'', aperte tradit provinciam Cracoviensem ab ipso anno 973, quo episcopatus Pragensis conditus est, ad eandem dioecesim pertinuisse, eiusque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Stir processisse, deinde ad meridiem versus montes Tatra in hodiernam Slovaciam, quae eo tempore pars Hungariae erat. Iurisdictio ecclesiastica episcopatus Pragensis principibus Bohemicis e gente Přemyslidarum diuturnam auctoritatem politicam pollicebatur, necnon facultatem amplificandi statum circa Cracoviam. Hi autem consilia circa annum 990 corruerunt, cum Miesco I Cracoviam et Silesiam armis occupavit, quo facto ambitiones Bohemicas in Polonia meridionali interclusit.

Dux Miesco I (960–992) anno 966 baptizatus est, et prima dioecesis in Polonia demum anno 1000 in urbe Gneznensi condita est. 

Etiam saeculo XIV custodes urbani Cracovienses vocabantur Charwat.

Initio saeculi XX milia hominum ex regione Cracoviensi in Civitates Foederatas emigrantium in documentis publicis se professi sunt Albos Chroatos (Anglice: White Croats).

Nonnulli investigatores existimant Albos Chroatos latere sub nomine in fontibus tradito Vistulani (Vislani), quod ad plebem in Polonia meridionali circa Cracoviam pertinere videtur, quam memorat Geographus Bavarus.&lt;ref&gt;Janusz Bogacz, Czy jesteśmy Chorwatami? Muzeum Okręgowe w Tarnowie (Tarnów Regional Museum). Dostupno preko Wayback Machine: https://web.archive.org/web/20110717071759/http://www.muzeum.tarnow.pl/wydawnictwa/czytelnia/artykuly/kroacja.htm&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Polska 960 - 992.png|500px|alt=Polonia tempore Miesconis I.|''Polonia tempore Miesconis I (960–992).'' ]]
&lt;/center&gt;

== 13. Alfredus Magnus (circa 890) et Geographus Bavarus (circa 845). ==

=== Orosius Alfredi Regis&lt;ref&gt;Opus geographico‑historicum, quod hodie titulo Anglico ''King Alfred’s Orosius'' inscribitur, in editione digitali apud Internet Archive legi potest; pagina ad quam referimus est haec: [https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up King Alfred’s Orosius].&lt;/ref&gt; ===

Rex Anglo‑Saxonicus Alfredus Magnus (849-899) in opere quod Geographiam Europae inscribitur (annis 888–893), Orosio innixus, ita scripsit:

&lt;poem&gt;
'''Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;
'''and bē eastan Dalamensena sindon Horithi;
'''and bē norðan Dalamensena sindon Surpe;
'''and bē westan him sindon Sysele.
'''Bē norðan Horithi is Mægðaland,
'''and bē norðan Mægðalande is Sermende
'''oð þā beorgas Riffin.
&lt;/poem&gt;&lt;ref&gt;In sequenti loco exhibetur textus Anglo‑Saxonicus normalizatus, secundum Henricum Sweet, ex editione Londinensi anni 1883. Paulus Orosius, ''King Alfred’s Orosius'', ed. Henry Sweet (London: Published for the Early English Text Society by N. Trübner &amp; Co., 1883).  
Textus Anglo‑Saxonicus ex codice Lauderdale, cum lectionibus variantibus e codice Cottoniano Tiberius B. I.  
Exemplar digitalizatum e bibliotheca Universitatis Oxoniensis, Internet Archive, 
https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog.
&lt;/ref&gt;


In codicibus scriptum est: “''Bē norðan eastan Maroara sindon Dalamensan'';” quod falsum esse videtur, cum Dalamense, sive Slavicē Glomače, non ad septentrionem‑orientem Moraviae sed ad septentrionem‑occidentem sita fuerint, in regione quae hodie Germania orientalis est. Quapropter in editionibus criticis locus emendatus est in: “Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;”.

Interpretatio huius loci talis est:
''&lt;poem&gt;
A septentrione et occidente Maroara (Moravienses) sunt Dalamensan; 
ad orientem Dalamensena sunt Horithi&lt;ref&gt; In diversis codicibus Anglo‑Saxonicis variae formae huius vocabuli occurrunt: Horiti, Horgiti, Horithi, Horoti.&lt;/ref&gt;(Chroati); 
ad septentrionem Dalamensena sunt Surpe (Serbi); 
ad occidentem eorum sunt Sysele. 
A septentrione Horithorum est Mægðaland (?) ; et a septentrione Mægðalandi sunt Sermende
usque ad montes Riffin.”
&lt;/poem&gt;

Dalamense gens erat populus Slavicus occidentalis, qui etiam Glomače vocabatur, atque regionem hodiernae Saxoniae habitabat, inter flumina Albim et Muldam, circa urbes nunc Meissen, Dresdam, Lommatzsch et Döbeln sitas. Haec regio a Germanis postea ''Daleminzische Gau'' appellabatur. Situs eius ad septentrionem‑occidentem Bohemiae et Moraviae, ad orientem vero Thuringiae pertinet. In textu dicitur Surpe (Serbos) ad septentrionem eorum esse, Horitos autem (Chroatos) ad occidentem. Alio loco scriptum est: '''“be eastan Maroara londe is Wisle lond”''', id est: ad orientem terrae Moraviae est terra Visle, hoc est regio circa flumen Vistulam sita.

Ex his apparet Horitos collocatos esse inter Germaniam orientalem ad occidentem et “terram circa Vistulam” ad orientem; quod regioni Poloniae meridiano‑occidentalis respondet. 

Hoc congruit cum sede cuiusdam coetus Chroatarum in ''Privilegio episcopatus Pragensis'' in Chronica Boemorum, ubi Chroati inter gentes Silesiacas memorantur. Porro Porphyrogenitus quoque ramum occidentalem Chroatarum Alborum ad fines Bohemiae (Boiki), ad vicinitatem Serborum Alborum necnon ad confinia totius ditionis Francicae ponit.

Vocabulum Mægðaland, nonnumquam explicatum est ut Mazovia, nonnumquam ut terra fabulosa “puellarum”, cum mægð in lingua Anglo‑Saxonica significet puellam vel virginem. 

Explicationes traditae vocabulum Riffin ad Riphaeos montes referunt, montes mythicos in extremo septentrione orientali, fortasse ad Uralem. Sermende vulgo interpretantur ut Sarmatae.

Ex hoc patet regem Alfredum, post Horitos atque post “terram circa Vistulam”, nullas iam certas notitias de regionibus ulterius ad orientem habuisse: nihil enim sciebat de terris gentium Balticarum neque de spatiis quae nunc Belarusiam, Russiam et Ucrainam continent. Ei locus ille ignotus erat, quem, more geographiae Graeco‑Romanae, Sarmatis (Sarmende) attribuebat usque ad montes Ripheos.

Si autem ''Mægðaland'' sit corruptio ''Mazoviae''(Polonice: ''Mazowsze''), non terra fabulosa virginum, a quibus ad septentrionem Sarmatae (''Sermende'') usque ad Riphaeos montes porriguntur, tum Horithi = Chroati meridie Mazoviae collocarentur, in regione Poloniae meridiano‑orientalis.

=== Cartographus Bavaricus (media saeculi IX) et quaestio de Chroatis Albis in Polonia meridiana ===

Fons historicus, qui varia genera gentium Slavicarum ad septentrionem atque ad orientem Danubii cum sedibus suis enumerat, nomine ''Cartographus Bavaricus'' (circa annum 845) notus, Chroatos omnino in indice suo non commemorat.&lt;ref&gt;Vide [https://la.wikipedia.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De opere ''Geographi Bavari'', quod inscribitur ''Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii ante 850'', vide [https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum] (Wikisource Latina).&lt;/ref&gt;

Attamen idem fons, qui hoc titulo designari consuevit, in regionibus Poloniae meridianae ''Vistulanos'' memorat, quorum nomen a flumine Visla (Latine Vistula, Polonice Wisła) deductum est; hi enim circa superiorem Vistulam habitabant, cum principali sede Cracovia.

De principe ''Zachumliae'', Michaele nomine, imperator Constantinus Porphyrogenitus circa annum 950 scribit traditionem familiarem principis Michaeli originem stirpis eius ex regionibus circa flumen Vistulam attribuere.&lt;ref&gt;Michael, dux Zachumliae, prima parte saeculi X floruit; erat contemporaneus regis Tomislavi, cuius potestatem supremam verisimiliter agnoscebat, ut ex opere Thomae Archidiaconi discimus, de participatione eius in conventu synodali Spalatensi una cum rege Tomislavo anno 925 commemorata.&lt;/ref&gt;

Altera gens, quam Cartographus Bavaricus memorat, sunt Lendiani, qui regionem Poloniae meridiano‑orientalis incolebant. Nomen eorum, Lendiani (Polonice Lędzianie), ex voce Slavica antiqua ''lęda'' = Croatice: ''ledina'' deducitur quae significat lētam, terram videlicet incultam, quae ex silvarum excisione et incendio ad culturam parata est.
Territorium Lendianorum aestimatur ad orientem fluminis Vislae protendi, circa flumen San, deinde ad Wieprz atque ad Bug.&lt;ref&gt;Agitur de Bugo Occidentali, qui in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit, ubi fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit, atque postea in Poloniam intrat, ubi in Vistulam influit.
Exstat etiam Bugus Meridionalis, qui circiter CL chiliometra ad orientem fontis Bugi Occidentalis oritur; hic vero ad meridiem decurrit et in Pontum Euxinum se exonerat.&lt;/ref&gt;

Nonnulla est possibilitas ut nomen fluminis Bug fontem praebeat nomini unius ex duabus sororibus in capite XXX operis DAI, Buga. Ex fontibus medii aevi noti sunt Buzani ut pars Volinianorum, in confinio Poloniae et Ucrainae.&lt;ref&gt;Vjekoslav Klaić, ''De Chroatia Rubra et Russia Rubra'', in periodico ''Hrvatsko Kolo'', Matica Croatica, Zagrabiae 1927, pp. 127–130.&lt;/ref&gt;

In Croatia, in regione Licensi, medio aevo extabat Buzka (Bužka) provincia sive Buzani; item in Hercegovina Buzko palus ad meridiem campi Livaniensis.

Praeter ''Cartographum Bavaricum'', Lendianos memorat etiam imperator Constantinus Porphyrogenitus sub nomine ''Lendzanenoi''.

Historicus Polonus [https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lewicki Tadeusz Lewicki]
existimavit sub nomine Vistulanorum, quod ab appellatione fluminis Vislae (Polonice Wisła, Latine Vistula) derivatur, re vera latere Chroatos Albos.
Sententiam suam confirmavit eo argumento quod fontes externi, ut opus regis Anglo‑Saxonici Alfredi, nomina gentium Slavicarum saepe depravare soliti sunt (uti fit in formis Horiti, Horgiti, Horoti pro Chroatis in Polonia austro‑occidentali), neque mirum esse quod gentes Slavicae in fontibus alienis omnino diversis nominibus (exonymis) appellarentur, &lt;ref&gt;Lewicki, Tadeusz (2006) [1951]. &quot;Najstarije spominjanje Višljana u izvorima (Najdawniejsza wzmianka źródłowa o Wiślanach)&quot; [The earliest mention of the Vistulans in sources]. In Nosić, Milan (ed.). Bijeli Hrvati I [White Croats I] (in Croatian). Maveda. pp. 86–99. ISBN 953-7029-04-2.&lt;/ref&gt; sicut gens Glomache, quam Germani Daleminzen sive Dalamense apud regem Alfredum vocaverunt.

Alter historicus Polonus, [https://en.wikipedia.org/wiki/Henryk_%C5%81owmia%C5%84ski Henryk Łowmiański]
, thesis sustentavit utramque gentem, Vistulanos et Lendianos, ad Chroatos Albos pertinuisse.&lt;ref&gt;Łowmiański, Henryk (2004) [1964]. Nosić, Milan (ed.). Hrvatska pradomovina (Chorwacja Nadwiślańska in Początki Polski) [Croatian ancient homeland] (in Croatian). Translated by Kryżan-Stanojević, Barbara. Maveda. p. 30–31, 51, 57–60, 94, 125–126. OCLC 831099194.&lt;/ref&gt;

Investigatori Ucrainensis [https://en.wikipedia.org/wiki/Leontii_Voitovych Leontii Voitovych]
thesis proposuit Vistulanos re vera inter prima plemina Polonica atque Silesiana fuisse, quae per saecula in terras a Chroatis inhabitas irruptionem atque invasionem fecissent; eosque incursione et colonizatione veterem regionem Chroaticam in duas partes divisisse: occidentalem et orientalem.&lt;ref&gt;Voitovych 2011, p. 29.&lt;/ref&gt;
Partem occidentalem reliquiae Chroatrum in Polonia austro‑occidentali, a gentibus Silesianis circumdatae, constituerent; partem vero orientalem Chroati in hodierna Ucraina occidentali superstites.
Hac hypothesi explicaretur quomodo nomen Chroatrum ex amplis regionibus Poloniae meridianae paulatim depulsum atque evanidum sit.

[https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lehr-Sp%C5%82awi%C5%84ski Tadeusz Lehr‑Spławiński], argumentis Slavistae Slovaci [https://en.wikipedia.org/wiki/Lubor_Niederle Luboris Niederle]
innixus, existimavit Vistulanos esse nomen quod fontes Germanici et alii occidentales praecipue adhibebant, cum fontes orientales — ut Porphyrogenitus necnon itinerarii et geographi Arabici — endonymum antiquius Chroati (apud Porphyrogenitum Hrovatoi / Horvatoi) retinerent; atque olim validam confoederationem gentinum Chroaticam in Polonia meridiana post migrationem partis Chroatrum in Balcanos occidentales dissolutam esse.&lt;ref&gt;Lehr-Spławiński, Tadeusz (1951). &quot;Zagadnienie Chorwatów nadwiślańskich&quot; [The problem of Vistula Croats]. Pamiętnik Słowiański (in Polish). 2: 17–32.&lt;/ref&gt;

Nonnulli fontes, plerumque indolis legendariae, ut traditiones populares in chronicis Bohemicis (Chronicon Dalimil) aliisque servatae, hoc ipsum narrant: Lechus quidam (Polonus) nomine Čech, ex terra Chroatrum cum familia et fratribus profugisse in regionem quam antea Vandali Germani incolebant.
Aliae narrationes tradunt maiores Čechae ex aquilone fugisse sub pressione vicinorum Servorum.
Tertiae leges memorant impetum gentium Silesianorum, quorum ethnonymum (Silesiani) vulgo et simpliciter ex eo deducitur quod ad meridiem “descenderent” (silaziti = descendere) in sedes hodiernas, atque ita maiores Čechae ad terras hodiernae Bohemiae migrare coegerint. &lt;ref&gt;In lingua Bohemica antiquiori, saeculis XII–XV, reperitur verbum ''sílaziti / sélaziti''; in dialectis Polonicis veteribus, praesertim Silesianis et Minoripolonicis, occurrunt formae ''sylazić / syłazić / zylazić'', quae formae hodierno Croatico ''silaziti'' valde sunt cognatae.
Omnes hae voces a vetere Slavica radice ''sъ‑laziti'' oriuntur; cf. Russice ''слазить'' (slazit’), Ucrainice ''злазити'' (zlaziti).
Forma Croatica moderna ''silaziti'' omnium est maxime conservativa, cum structuram praslavicam fere intactam servet.&lt;/ref&gt;

Quartae denique fabulae commemorant ''Cracum'' quendam, tamquam antiquissimum incolam Bohemiae; nomen eius cum toponymo Cracovia coniungitur.&lt;ref&gt;Vondraček, Češke povjestnice - dodiri s Hrvatima, 2004.&lt;/ref&gt;

Revera, omnibus fontibus hucusque cognitis perspectis, videtur nomen Chroati, Horvati antiquius quoddam stratum ethnonymicum repraesentare, quod fortasse saeculis V et VI dominans erat, dum in posterioribus saeculis identitatem suam sensim amitteret.
Causae debilitatis identitatis nomine Chroatico expressae variae esse possunt:
a) migratio maiorum coetuum Chroaticorum ad meridiem et occidentem, versus Adriaticum;
b) impetus aliarum gentium Slavicarum ab aquilone, ut gentium Silesianorum et aliorum Polonicorum.

=== Num Chozirozi apud Cartographum Bavaricum re vera Chroati fuerint? ===

In indice gentium, quem Cartographus Bavaricus exhibet, nomina plerumque depravata occurrunt; inter ea invenitur etiam gens nomine ''Chozirozi'', cui adscribitur: '''''Chozirozi habent civitates CCL''.&lt;ref&gt;[https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographus Bavarus]&lt;/ref&gt;
  
Haud parva est probabilitas ut sub hoc nomine obscuro atque alibi non attestato Chroati ipsi lateant. 

Si vocabulum ''Chozirozi'' in syllabas dividamus, obtinemus: ''Cho‑zi‑ro‑zi''; si autem syllabam secundam ‑zi‑, quae etiam in fine vocabuli iteratur, removeamus, forma ''Chorozi'' emergit, quae forma nomini ''Choroti'' valde est cognata.
Hoc autem nomen ''Choroti'' inter varias formas apud codices operis Alfredi Magni invenitur (una cum ''Choriti, Chorgiti, Chorithi'').&lt;ref&gt;Vide editionem digitalem operis ''King Alfred’s Orosius'' apud Internet Archive:
[https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up].&lt;/ref&gt;

== 14. ''Lingones'' in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi Spalatensis (circa 1250) ==

Ex nomine Lendianorum verisimile est derivari etiam vocabulum Hungaricum pro Polono: Lengyel, unde proficiscitur nomen quod in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi (circa 1250) invenitur: Lingones, in ea parte ubi Thoma scribit de septem vel octo generosa genera ex regionibus Poloniae, ex illis Lingonibus, in Dalmatiam venisse.

Notandum est Thomam Archidiaconum Spalatensem saeculi XIII medio verisimiliter linguam Graecam ignorasse neque opus Constantini Porphyrogeniti (saeculi X) ad manum habuisse; quapropter eius relatio de septem vel octo generosis generibus ex Polonia oriundis testimonium est independens, quod confirmat narrationem de quinque fratribus et duabus sororibus in capite XXX operis ''De Administrando Imperio'' Constantini Porphyrogeniti.

Differentia autem praecipua est quod Thoma Archidiaconus adventum illorum septem vel octo generum coniungit cum aetate regis Ostrogothorum Totilae, qui in prima parte saeculi VI vixit, cum Porphyrogenitus in capite XXXI adventum Chroatorum in primam partem saeculi VII datet.

Notandum praeterea est quod etiam hodie in Polonia meridionali exstant toponyma quae nomen Chroaticum continent, ut ''Chorwatówka, Chorwatowa'', etc.; in Polonia meridionali invenitur etiam flumen ''Tugaj'', cuius nomen memoriam ''sororis Tugae'' ex capite XXX DAI refert. In Polonia vero orientali-meridionali flumen ''Cetynia'' reperitur, quod ad ''Cetinam'' in Croatia refert, dum hydronymum ''San'' ad flumen ''Sana'' alludit.

== 15. Chroati in Nestoris Chronica ==

Opus ''Historia annalium praeteritorum'', sive ''[[Nestoris  Chronica]]'', quod exeunte saeculo XI et ineunte XII a monacho Kioviensi Nestore (+1116) lingua Slavica ecclesiastica conscriptum est, unum ex fontibus gravissimis habetur qui clara testimonia praebent de sedibus magnae gentis Chroatorum in regione quae hodie occidentalis Ucraina est.

''[[Nestoris Chronica]]'', sive Annales, fons praecipuus est ad historiam primam gentium Slavicarum orientalium; attamen idem Chronica simul est una ex fontibus historicis in historiographia Croatica maxime neglectis.&lt;ref&gt;
Plurimae chronicae et annales in terris Slavicis conservatae saeculo XII ortum habent. 
Antiquissima est ''Povest’ vremenych let'' sive ''Nestoris chronica'', Nestoro monacho Kioviensi (mortuo ante annos 1116 vel 1119) adscripta, lingua Slavonica ecclesiastica antiqua conscripta, quae in nonnullis posterioribus exemplaribus et recensionibus servata est.

Vetustissima chronica Polonica est ''Gesta principum Polonorum'' (1112–1118), Latine scripta et Gallo Anonymo tributa. Alter scriptor Polonicus post Gallum fuit Wincenty Kadłubek, qui suam ''Chronicam'' (1190–1208) composuit.

Prima chronica Bohemica Latine conscripta est ''Chronica Boemorum'', a presbytero Cosma Pragensi (1045–1125) redacta.

Inter meridionales Slavos antiquissimum opus conservatum est ''Sclavorum Regnum'', 
Latine scriptum, vulgo ''Ljetopis popa Dukljanina''. A sacerdote catholico ex urbe Baro (hodie in Montenegro) conscriptum est, qui se ipse nomine “Gregorius presbyter Diocleas” profitetur. Opus plerumque ad medium saeculum XII refertur; nonnulli tamen 
investigatores censent id circa annos 1170–1190 compositum esse atque a tunc temporis archiepiscopo Barensi scriptum, de quo plura documenta supersunt, inter quae epistulae et testamentum, quo dona monasterio ''S. Chrysogoni'' Iadertino legavit. Ex his Eduardus Peričić (in: ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog'', Zagreb, Kršćanska sadašnjost, 1990.) concludit Gregorium archiepiscopum Diocleae et Barensis ortu Iadertinum fuisse, ibique in dicto monasterio vitam finivisse.

Historici existimant hoc opus fide dignum esse tantum pro rebus a saeculo X incipientibus; quae vero ad priora saecula pertinent aut ficticia aut semi‑legendaria habentur, sicut celeberrima narratio de magno conventu in campo Duvaniensi sub rege Svetopeleco exeunte saeculo IX secundum ipsius operis chronologiam. Opus praeterea incipit indice mythico regum Gothicorum, qui ab saeculo V regiones Balcanicas occidentales tenuisse dicuntur; quodam autem loco Goti simpliciter in Slavos transformantur.

Influentia ''Sclavorum Regni'' magna fuit in chronicis a saeculo XIII usque ad initium saeculi XVII. Videtur hoc opus cognovisse etiam Thomam Archidiaconum Spalatensem (saeculi XIII medii), qui initia praesentiae Slavicae in Dalmatia et Illyrico cum 
rege Gothorum Totila (saeculi VI prima parte) coniunxit; qui tamen, ut constat, Slavos ex Polonia deducere non potuit, cum in Italia natus, vixerit et mortuus sit.

Praestantissimus chronicus Venetiarum saeculi XIV, Andreas Dandolo, opus ''Sclavorum Regnum'' quoque cognovisse videtur, quod ex mentione Chroatiae Albae et Rubrae apparet. Notandum est vocabula “Chroatia Alba” et “Chroatia Rubra” (in ''Sclavorum Regno'' et 
postea apud alios scriptores occurrentia) ad divisionem territorialem Chroatiae Adriaticae pertinere, non ad veterem “Chroatiam Albam” in regionibus Poloniae.

Denique opus ''Sclavorum Regnum'' magnum habuit momentum in opere Mavri Orbinii Ragusini, qui magnum librum historicum ''Il Regno de gli Sclavi'', ideis panslavisticis imbutum, Italice conscripsit et anno 1601 edidit.
&lt;/ref&gt;


Ex historicis Croatis notioribus solus Vjekoslavus Klaić ''Nestoris Chronicam'' diligentius tractavit, quod eius articuli in commentario ''Hrvatsko Kolo'' annis 1927 editis testantur. Ex recentioribus historicis Croatis Neven Budak ''Nestoris Chronicam'' tantum obiter memorat in uno ex libris suis recentioribus. Denique, ''[[Nestoris Chronica]]'' necdum in linguam Croaticam conversa est, nec exstat editio critica huius fontis historici.

In hoc opere exponitur historia rerum gestarum in regionibus quas gentes Slavicae orientales incolebant: a sinu Finnico, lacu Ilmen et Novogardia ad septentrionem, per vallem fluminis Dnepr usque ad Pontum Euxinum. Pars historica Chronicae eventus a saeculo IX deinceps persequitur in regione ubi vasta civitas Slavica sub ducibus dynastiae Rurik, origine Scandinavis, formari coepit. Haec civitas centrum suum principale habebat in urbe Kiovia ad Dneprum, venam quasi vitalem illius partis Europae, atque in historiographia nota facta est nomine Russia Kioviensis.

Nestor enumerat gentes Slavicas quae in illis amplissimis regionibus habitabant. Inter octo gentes quae territorium Ucrainae hodiernae incolebant, etiam Chroatos memorat. Chroati in regione Ucrainae tribus vicibus in opere Nestoris commemorantur: in parte generali capitis IX, ubi dicit… 

''[...] vivebant igitur concordes '''et Polani et Severi et Radimici et Vjatici et Chorvati.''' (2) Dulebi vero habitabant secundum Bugum, ubi nunc Volinienses habitant; Uglici et Tiverci secundum Danastrim habitantes Danubium adtingebant;

bis enim memoratur, ad bella pertinens: in capite XXI de expeditione ducis Kioviensis Olegi in Graecos et Constantinopolim annorum 904–907, ita scriptum est:

''(2) Anno 6415. Igore Kioviae relicto, Oleg magna cum multitudine Varaegorum, Tiudorum, Crivitioruin, Merorum, Polanorum, Severorum, Drevlanorum, '''Radimitiorum, Chorvatorum, Duliborum, Tivertiorum''', de quibus supra mentio est facta quique omnes Scythia magna appellantur, in Graecos profectus est, hos omnes Oleg partim in equis, partim in navibus, quarum duo millia erant, secum duxit; ubi Constantinopolim advectus est, Graeci fretum urbemque clauserunt.

In capite XLV de bellis ducis Kioviensis Vladimiri scriptum est:

''Anno 6501. '''Vladimir contra Chorvatos''' profectus est; cum e '''bello Chorvatico''' reversus esset, Pecenegi ex altera Sulae ripa venerunt.

De his rebus historicus Vjekoslavus Klaić scripsit:

''Haec tria loca in annalibus Nestoris aperte testantur iam multo ante annum 862, deinde per totum saeculum decimum, gentem quandam Slavonicam Chroatorum vixisse; eamque gentem saeculo X magis minusve sub potestate principum Russicorum Kioviensium fuisse, donec sanctus Vladimirus anno 993 bellum Chroaticum in eos movit.

Nestor Chroatos plerumque ante Dulebos (Volinianos), post Radimicos memorat; unde colligitur eos habitasse in vicinia Duleborum sive Volinianorum, id est in parte occidentali hodiernae Ucrainae circa fontes fluminis Bug et superiorem cursum Dniestri, in regione urbium Leopolis, Rohatyn, Halicia et Ternopolia.

&lt;center&gt;
[[File:East Slavic tribes peoples 8th 9th century.jpg|frame|600px|alt=Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX|''Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX.'']]
&lt;/center&gt;

Tabula tribuum Slavicorum orientalium saeculorum VIII–IX.

== 16. Archaeologica investigationes in Ucraina occidentali ==
 
Opera archaeologorum Ucrainensium ab annis 1960 incohata, atque praesertim per decennia recentiora, in regione superioris Podnestrovia, id est ad ripas Tyratis (circa Dniestrum), reliquias complurium habitationum et castellorum detexerunt, quae ad periodum a saeculo VI usque ad saeculum X pertinent. Effossa archaeologica in Ucraina occidentali annis 1981–1995 facta loca urbium primorum medii aevi in regione trans‑Carpathiae et Podolia occidentali patefecerunt, quae ad saecula IX–XI sunt relata.

Agitur de oppidis munitis variarum dimensionum: 65% eorum superficiem circiter 0,2 hectariorum habebant; 20% circiter 2 hectaria; et circiter 15% superficiem plus quam 2 hectaria.

In regione Prikarpatiae et Podolia occidentali plus quam XXXV urbes repertae sunt, quarum maiores in locis hodie notis ut Plisnesk, Stilsko, Terebovlia, Halicius, Revno, Leopolis, Lukovišče, Rokitne, atque in regione Roztočia sitae erant. Ex his urbibus tantum XII usque ad saeculum XIV supervixerunt.&lt;ref&gt;Cf. Korčinskij, Orest: Bijeli Hrvati i problem formiranja države u Prikarpatju, in: Bijeli Hrvati I, Rijeka 2006 (Latine: De Chroatis Albis et quaestione formationis civitatis in Prikarpatia).&lt;/ref&gt;

UNESCO in opere tutelae hereditatis culturalis atque historicae ''Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine'' memorat inventa duorum magnorum “oppidorum”, quorum reliquiae repertae sunt apud vicos hodiernos Pidhoroddya (Latine: Subcastellum) ) et Lykovyšče prope urbem hodiernam Rohatyn, quae ad periodum inter saecula VI–VIII sunt relata, atque cum Chroatis coniunguntur.&lt;ref&gt;Warsaw-Kiew 2011 https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1424.pdf&lt;/ref&gt;

Chroatis tribuuntur duo “goroda” (Ucrainice horody) insolitarum dimensionum, in quibus decem milia hominum habitare potuerunt: Plisnesk, amplitudine circiter 450 hectariorum, cum arce et centro cultus pagani, omnibus circumdatum septem lineis defensionis longis et complexis necnon pluribus minoribus vicis in vicinia; inventi sunt etiam plus quam CXLII tumuli (kurgani) qui utrumque genus sepulturae continent: et cremationes et inhumationes.

Locus Plisnesk situs est prope vicum Pidhirtsi, atque ab anno 2015 ut “Reservatum historicum et culturalis” (Ancient Plisnesk) conservatur.&lt;ref&gt;https://www.exarc.org/oam/ancient-plisnesk&lt;/ref&gt;

Locus Stilsko&lt;ref&gt;https://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=60576&lt;/ref&gt;, amplitudine 250 hectariorum, cum arce 15 hectariorum, lineis defensionis decem chiliometrorum longitudinis, situs est ad flumen Kolodnica, tributarium Tyratis (Dniestri). Ibi reperti sunt rari exempla architecturae religiosa Slavicae prae‑christianae; quidam coniungunt inventum sacellum cum deo fortasse nomine Hors, qui in quibusdam scriptis mediaevalibus memoratur.

Usque ad annum 2008 in regione Stilsko repertae sunt reliquiae et vestigia plus quam L vicorum aperti generis (sine munitionibus), qui ad periodum inter saecula VIII–X referuntur; item inventi sunt circa CC tumuli (kurgani).

Archaeologi et historici ex his inventis existimant in ea parte Ucrainae ortum esse seriem urbium‑civitatum, similium polis antiquae Graeciae aliisque locis, unde de Chroatis in illa regione loquuntur tamquam de proto‑natione polycentrica, quae in unam maiorem rem publicam non coaluit.

Praeterea ad constitutionem cuiusdam unitariae civitatis Chroaticae in Podnestrovia perveniri non potuit, quod multi loci cinere operti inventi sunt cum manifestis vestigiis magni incendii, quod ad finem saeculi X refertur atque coniungitur cum eventu apud Nestoris chronicon memorato ut “expeditio Chroatica” ducis Volodimeri anno 993.

Eodem tempore, exeunte saeculo X et ineunte XI, Stilsko et Plisnesk desinere coeperunt exsistere. Attamen meminisse oportet hoc tempus esse frequentium bellorum: post mortem ducis Volodimeri (1015) illam regionem Boleslaus Chrobry (992 - 1025), dux Poloniae, invasit atque adiunxit.
&lt;ref&gt;Boleslaus Chrobry ab anno 992 usque ad 1025 Poloniae dux fuit, atque anno 1025 coronatus est rex Poloniae, sed eodem anno obiit.&lt;/ref&gt;

Post hanc autem destructionis aetatem, per saeculum XI in nonnullis locis iterum apparuerunt habitationes quae paulatim creverunt in centra regionalia, sicut iam memoratum Halicium (Galicium), ex quo postea, aetate Austro‑Hungarica, totus ille tractus nomen Galicia accepit.

== 17. Chroati in Ucraina (Russia Kioviensi) et Albichroati in Polonia meridiana — duae gentes separatae atque distinctae? ==

Hic concludi potest atque ex fontibus scriptis (Chronicon Nestoris exeunte saeculo XI et ineunte XII compositum) itemque ex archaeologicis testimoniis praebere de exsistentia gentis nomine Chroatorum in Ucraina per medium aevum antiquum, verisimiliter iam a saeculo VI usque ad eorum inclusionem in Ducatum Russiae Kioviensis saeculo X. 

Confirmationem additicam praebet relatio statistica de incolis Russiae imperialis anno 1861 confecta, in qua legitur in regione Volhinia 17 228 homines se ad gentem Horvatorum pertinere professos esse.&lt;ref&gt;Gluhak 1990. pag. 145; Incertum est utrum hic numerus ad solos viros pertineat an etiam feminas et pueros includat.&lt;/ref&gt;

Documentum quod '''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' anno 1086 confectum est pars est operis Chronica Boemorum (lib.II, capit.XXXVII), a presbytero et historico '''Cosma Pragensi''' exeunte saeculo XI et ineunte XII conscripti. In hoc privilegio refertur de '''fundatione episcopatus Pragensis anno 973 facta''' atque describuntur fines eiusdem ex tempore fundationis, enumeratis omnibus regionibus limitaneis ac gentibus in finibus Episcopatus Pragensis habitantibus. A parte occidentali incipiens, ad septentrionem procedit, deinde ad orientem, ubi affirmatur episcopatum complecti totam regionem ac provinciam circa urbem Cracoviam, atque protendi ad flumina Bug et Stir ad orientem; postea ad meridiem versus Hungaros declinare, ad vertices montium Tatra pervenire, inde Moraviam includere, ac demum ad meridiem cum Bavaria confinia habere (hodierna Austria Inferior, quae illo tempore pars Bavariae erat).

'''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' documentum est quod, independenter a opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeniti, '''confirmat exsistentiam duarum coetuum Chroatorum (Chruuati et altera Chrowati) ad septentrionem Bohemiae in altera parte saeculi X.'''

Chroati in “''Privilegio Episcopatus Pragensis''” memorantur post Psouanos, gentem in septentrionali parte Bohemiae, et in consortio gentium Silesiacarum: Slasanorum (Silesianorum), Boboranorum — gentis circa flumen Bobor (''Bóbr'') in Polonia meridionali-occidentali, Trebowanorum; item commemorantur Milciani, una ex gentibus ''Serborum Lusaticorum'', in hodierna Germania orientali ad triplicem finium contactum Germaniae, Poloniae et Bohemiae.

Locus Chroatorum, quos ''Privilegium Episcopatus Pragensis'' memorat describens fines episcopatus ex anno 973, magna ex parte '''congruit cum descriptione Porphyrogeneti''' (circa annum 950) de situ Chroatiae Albae in capitulis XXX, XXXI et XXXII: '''iuxta terram Boiki (Bohemiam), ubi vicini sunt Albii sive non baptizati Serbi, atque ubi fines attingunt Franciam (Germaniam).'''

''Privilegium'' duas Chroatorum gentes (Chruuati/Ghrwati et altera Chrowati) memorat inter Psovanos et Slasanos positis, quod implicare videtur has duas Chroatorum partes sibi invicem proximas fuisse. Verumtamen id, quod simul commemorantur, fortasse ex ratione mnemotechnica conscriptionis ortum habuit: cum de coetibus eiusdem nominis ageretur, scriptor eos coniunxit, quia ita facilius meminisse poterat. Haud improbabile est inter utramque gentem Chroatorum alia quoque tribus interposita fuisse.

Ita aperitur facultas ut hi “altera Chrowati” orientem versus collocentur, in Polonia meridionali circa superiorem Vistulam et Cracoviam, vel in regione meridionali Poloniae prope triplicem finium contactum Poloniae, Slovaciae et Bohemiae. Talis collocatio huius secundae partis Chroatorum in Polonia meridionali congrueret cum iis quae Porphyrogenitus refert, ubi in capite XXX dicit Albichroatos cum Hungaris amicitia et compaternitate coniunctos esse, atque in capite XXXI eos a Francis, Hungaris et Pecenegis depraedari.

Constat nomades et equestris gentes, quales Hungari et Pecenegi, celeribus ac repentinis incursibus etiam loca satis remota petivisse: meminisse licet ingentes Hungarorum irruptiones in Italiam septentrionalem, ubi exercitum imperiale deleverunt, item in Germaniam (proelium apud Augustam Vindelicorum anno 955) atque usque in Franciam et Burgundiam. Similem equestris impetus rationem, cum direptione et vastatione coniunctam, eo tempore Pecenegi adhibebant. Haud dubium est Pecenegos in quibusdam excursionibus Poloniam meridionalem circa Cracoviam attingere potuisse; attamen primi, qui eis obviam fierent, fuissent Chroati in Ucraina occidentali circa superiorem Dniestrum.

Si Bagibareia in capite XXX De administrando imperio pro Bavaria accipitur (ubi dicitur Albichroatos ultra Bagibareiam habitare), atque si consideretur quod medio saeculo X tota Austria necnon Slovenia sub potestate Bavariae politica erat, tum ex prospectu physico e civitatibus Dalmatiae — verbi gratia ex Iadera — ubi informator Porphyrogeneti de Chroatis habitare potuerit, Chroatia Alba re vera ultra Bavariam sita videbatur.

Ex prospectu autem et situ spectantis Constantinopoli, Chroatia Alba ultra Hungariam posita erat, ut in capite XXXI de Chroatis scribitur, praesertim cum meminerimus Slovaciam hodiernam eo tempore sub ditione Hungarorum fuisse, et fines inter Poloniam meridionalem et Slovaciam montium Tatra iuga constituere.

Omnia quae Porphyrogenitus tradit, una cum testimoniis ''Privilegii Pragensis'', eo ducunt ut Albichroati memorati in amplis regionibus Poloniae meridianae atque meridiano-occidentalis habitasse videantur. Item indicia ostendunt non de uno coetu Chroatorum monolithico agi, sed de pluribus coetibus inter se distinctis.

In documentis publicis gubernii Civitatum Foederatarum, ''United States Congress Joint Immigration Commission'' anno 1911 editis, legitur de milibus immigrantium Polonicorum ibidem natorum circa Cracoviam identitatem ethnicam saepius declarare nomine Bielochrovat (“White Croats”).

'''Existimamus vocabulum “Albichroati” proprie ad eos Chroatos pertinere qui in Polonia meridionali habitabant, occidentalius collocati quam Chroati Ucrainae.

In regionibus ad meridiem Cracoviae situs est numerus hydronymorum et toponymorum vocabulum “albus” continens: flumen ''Biała'', urbs ''Bielsko‑Biała'', aliaque. Accedit quoque sententia de coloribus, qui in quibusdam culturis ad designationem partium mundi adhibentur: albus in culturis nomadum Eurasiae cum parte occidentali coniungitur, niger cum septentrione, ruber cum meridie, caeruleus vel viridis cum oriente. Haec ratio apud gentes Turcicas observata est, sed etiam in scriptis Sinensibus: oriens = viridis vel caerulea (arbor, ver), septentrio = niger (aqua, hiems), occidens = albus (metallum, autumnus), meridies = ruber (ignis et sol).

Neque in mundo Slavico praetermittendum est exemplum nominis ''Belarus'', quod ad litteram significat ''Albarussia'', id est ''Russiam Albam'', quod quoque confirmat rectitudinem sententiae de designatione partium mundi per colores.

Praeterea in lingua Polonica hodierna pro parte mundi “septentrione” non adhibetur vocabulum commune Slavicum (sever / sjever), sed “północ”, quod ad litteram “media nox” significat, id est cum tenebris et obscuritate, nigra colore, coniungitur. Item verbum pro meridie in lingua Polonica est “południe”, ad litteram “media dies”, quod calorem, lucem atque denique colorem rubrum suggerit.

In his exemplis — praesertim ''Bjelohrvati'' sive ''Albichroatorum'' et hodiernae ''Belarus'' sive ''Albarussiae'' — adiectivum “albus” ut signum spatiale‑semanticum orientationis intra orbem Slavicum fungitur, &quot;occidentem&quot; designans.

Quamvis Nestor in sua chronica ''Povest’ vremenyh let'' Chroatos in finibus hodiernae Ucrainae clare memoret, eos tamen epithetis “albos” non designat. 
Attamen uno in loco vocabulum Albichroati adhibet, sed tum eos una cum Serbis et Chorutanis (Karantanis) in eodem coetu recenset: 

“''Post multos vero annos consederunt Slaveni circa Danubium, ubi nunc est terra Hungarorum et Bulgarorum. Ex his Slavenis diffusi sunt per terras […]. Hi sunt ipsi Slaveni: Chroati albi, Serbi et Chorutani.''”

Manifestum est agi de coetibus extra spatium historicum ''Russiae Kioviensis'' sitis, id est ad occidentem eius locatis. Haec distinctio confirmat Chroatos ad Dniestrum, ab Haliciensi regione usque in Podoliam, ut entitatem Slavicam localem perceptos esse, cum nomen ''Albichroati'' ad eas partes spectaret quae occidentalius positae erant — in Polonia meridiana et meridiano‑occidentali: ''Chruuati et altera Chrowati'' ex ''Privilegio Pragensi'', quod Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' (Lib. II, Cap. XXXVII) tradit.

Iam antea, in capite de Bohemia, commemoravimus historicos Bohemos recentiores existimare Chroatos in ''Privilegio Pragensi'' memoratos verisimiliter in finibus Silesiae historicae, in Polonia meridiano‑occidentali, habitasse.&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in ''Akademická encyklopedie českých dějin'', Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

== 18. Adiectum: Avaricum Khaganatum et adventus Chroatorum ==

'''''Contextus chronologicus et historicus de prima sedimentatione Chroatorum in Dalmatia''

Circa annum 567 nova unda Asiatica in regiones Pannonicas irrupit: Avari. &lt;ref&gt;Menander Protector, Excerpta de legationibus.&lt;/ref&gt;
Eorum ruina et interitus gradatim facta sunt. Bella Francica sub Carolo Magno annis 791–796 potestatem Avarorum deleverunt, ut in Annalibus Regni Francorum atque in epistulis Caroli Magni describitur.&lt;ref&gt;Annales Regni Francorum, a. 791–796.&lt;/ref&gt; Ex his fontibus discimus '''ducem Woinomirum Sclavum''' cum suis primum ad principalia Avarorum “anulos” pervenisse. Ille praecipua munimenta Avarica occupavit. Ex documentis Francicis intellegitur hoc factum esse antequam exercitus Francicus maior spatium inter Danubium et Tissam attingeret.

Francis nuntium audientibus, iter suum acceleraverunt, metuentes ne Woinomirus, quamvis socius et vassallus Francorum, aurum argentumque ex anulis Avaricis direptis sibi occultaret. Post cladem militarem, Avari superstites fidem suam Carolo Magno dederunt, et iteratis legationibus petebant ut Franci eis novas possessiones in occidente concederent. Causa erat quod, post deletionem potentiae militaris, gentes Slavicae circumvicinae eos invadere coeperant atque exstinguere cupiebant. Qui heri domini fuerant, hodie odium subire coeperunt.

Quaestio Avarici Khaganatus cum nonnullis quaestionibus fundamentalibus historiae Chroaticae arcte coniungitur. Secundum opus ''De administrando imperio'', circa annum 950 a Constantino Porphyrogenneto conscriptum, societas Chroatorum in provinciam Dalmatiae pervenit tempore Heraclii imperatoris (610–641). Haec est sola notitia explicita in fontibus historicis de tempore migrationis Chroatorum in regiones Dinaricas et Adriaticas. 
Porphyrogennetos scribit Heraclium Chroatos invitasse ut in Dalmatia advenirent, Avaros expellerent, atque ita civitatibus maritimis et insulis Adriaticis, quae adhuc Romanis habitabantur, auxilium ferrent. Chroatos contra Avaros aliquamdiu pugnasse in Dalmatia (provincia Romana multo amplior quam Dalmatia hodierna, partes magnas Bosniae et Hercegovinae complectens), et tandem vicisse: quosdam Avaros occidisse, alios potestatem Chroaticam agnovisse.

Memorandum est narrationem Porphyrogenneti de adventu Chroatorum congruere cum aliis eventibus eiusdem aetatis, etiam ad Khaganatum Avaricum pertinentibus. In regionibus ad occidentem Avarorum, circa annum 622, gentes Slavicae sub ductu Samonis seriem felicium expeditionum contra Avaros inceperunt.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 48–50.&lt;/ref&gt; Eodem tempore societas Slavica Samonis quotannis incursiones in terras Francorum faciebat, Thuringiam et Saxoniam depraedans. In proelio ''Vogastisburgensi'', Slavi sub Samone totum exercitum regium Francorum deleverunt, ex variis regionibus Francicis congregatum: ex Alemannia, Suevia, Saxonia et Francia propria.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 68.&lt;/ref&gt;

Anno 626, Avari ad orientem conversi sunt et magnum impetum in Constantinopolim facere conati sunt, Slavicis vassallis et Persis cooperantibus. Conatus urbem imperialem occupandi in cladem desiit.&lt;ref&gt;Chronicon Paschale, a. 626.&lt;/ref&gt; Paulo post Baianus khaganus mortuus est, et potestas Avarorum post annum 630 diminuta est.&lt;ref&gt;Theophylactus Simocatta, Historiae.&lt;/ref&gt;

Hoc ipso tempore Porphyrogennetos adventum Chroatorum in Dalmatia ex septentrione collocat, tempore Heraclii (610–641).&lt;ref&gt;Constantinus Porphyrogenitus, De administrando imperio, c. 31.&lt;/ref&gt; Itaque in eodem ambitu chronologico invenimus:

* cladem Avaro‑Slavico‑Persicam apud Constantinopolim (626),

* ortum regni Slavici Samonis in occidente et clades Avaricas in Moravia, Bohemia et regionibus vicinis,

* defectionem Serborum sub Dervano ad societatem Samonis,

* mortem Baiani khagani,

* adventum Chroatorum in Dalmatia (in capitulis XXX et XXXI DAI descriptum, quae duas relationes praebent, sed conveniunt in eo quod Croati adversus Avaros venerunt).

Annis 1970, alii historici Croatici (Lujo Margetić, Nada Klaić) theoriam alternativam proposuerunt de tempore quo Chroati in Dalmatia apparuerunt. Secundum eorum opinionem, Chroati qui ethnonymon '''Hrvati''' attulerunt non prima parte saeculi VII (ut in ''DAI'' cap. XXXI), sed in extremo saeculo VIII, bellis Franco‑Avaricis gerentibus, socii et vassalli Francorum, venerunt. Hoc sensu dux Woinomirus, in documentis Francicis memoratus ut victor principalis Avarici “anuli”, unus ex ducibus Croatorum fuisse putatur.

Historici Austriaci Karlus Kronstein&lt;ref&gt;Karlus Kronstein, Die Slawen und die Awaren, Vindobonae, 1936.&lt;/ref&gt; et Walterus Pohl&lt;ref&gt;Walterus Pohl, Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567–822, Vindobonae, 1988 (editio altera 1996).&lt;/ref&gt; putaverunt Chroatos fuisse nomen ordinis militaris limitanei intra Avaricum Khaganatum, qui fines khaganatus custodiebat. Constat Chroatos apparere “prope” fines Avarici imperii (Ucraina occidentalis, Polonia meridionalis, Carantania in Austria meridionali, Dalmatia), sed extra lineas interiores eiusdem imperii.

Lingüista Alemko Gluhak in libro suo ''Porijeklo imena Hrvat'' (''De origine nominis Chroati'')  affirmavit illud gentium nomen (ex septem, secundum fabulam origo gentis in DAI, cap. 30) quod Chroati vocabatur, consedisse in regione a monte Velebitio meridiano, a flumine Zrmania usque ad flumen Cetinam, deinde ad Campum Duvani (antiquum Delminium, sedes veterum Delmatarum).&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, 1990, pp. 222–223.&lt;/ref&gt;

Hoc spatium, universim spectatum, complectitur partes hodiernae Dalmatiae septentrionalis et mediae atque Hercegovinae occidentalis. Constat prima centra regni Chroatici mediaevalis sita fuisse in regione ab urbe Nona (Croatice: Nin), prope Iadram (Croatice: Zadar), ad litus maris, usque ad Cninam in interioribus, tum ad Clissam (Croatice: Klis) et Solinum (antiqua Salona) haud longe ab Spalato.

Regio est saxosa, ubi catenae montium parallelae secundum litus Adriaticum se extendunt, et inter hos montium scopulos parvae valles fertiles iacent. Maxima area terrae arabilis sunt Ravni Kotari, post Nonae (Nin) et Iadri (Zadar) fines, in interioribus regionibus.


&lt;center&gt;
[[File:Eastern Adriatic 1089.svg|700px|alt=Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089|Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089]]
&lt;/center&gt;


Unum e primis sedibus civitatis Chroatorum ad litus maris Hadriatici fuit oppidum Nin (antiqua Aenona, mediaevalis Nona), XVII chiliometris ad septentrionem et occidentem ab Iadera situm. Primum fuit habitatio gentis Liburnorum, atque ab saeculo I municipii Romani dignitatem obtinuit. Medio saeculo IX ibi condita est episcopatus Nonensis (863/867), in quo tunc sedebat »episcopus Chroatorum«, cui iurisdictio super totam civitatem Chroatorum tributa est. Episcopatus anno 928 abolitus est, anno 1075 restitutus, denique anno 1828 omnino sublatus. 

Omnes monumenti epigraphici, qui hucusque in territorio Chroatiae ad saeculum IX pertinentes reperti sunt, Latine scripti sunt. '''Lingua Latina fuit sermo officialis (cancellariae et liturgiae) civitatis Chroatorum usque ad annum 1847, cum Senatus Chroaticus decreto suo sermonem Chroaticum in usum publicum introduxit.'''

== 19. Adiectum: Etymologia ethnonymi Chroatus (''Hrvat'') ==

Plurimi linguistae, qui per ultimum saeculum quaestionem originis nominis ''Chroatus'' sive ''Croatus'' , Croatice:''Hrvat'' (plur. ''Hrvati'') tractaverunt, consentiunt hoc nomen non esse Slavicae originis. In eodem tempore maxima auctoritas in circulis linguisticis tributa est sententiae qua radices nominis ''Hrvat'' in circulo Indo‑Iranico subfamiliae Indoeuropaeae quaerendae sunt. Id praecipue factum est ob inventum duarum tabularum lapidearum repertarum medio saeculo XIX in excavationibus reliquiarum urbis Graeco‑Sarmaticae '''Tanais''', ad ostium fluminis Don (antiqui: Tanais) in Mare Azoviense (antiquum: Maeotis Palus) sitae,&lt;ref&gt;Tabulas inscriptionibus Graecis inscriptas detexit philologus classicus et historicus Russicus Pavel Mihajlovič Leontjev anno 1853.&lt;/ref&gt;quibus nomen ''Hrvat'' ab initio saeculi XX saepius cum ramo Iranico linguarum Indo‑Iranicarum coniungi coepit.

[[File:Ancient Greek Colonies of N Black Sea.png|center|800px]]


===19.1 Tabulae Tanaiticae ===

Agitur de duabus tabulis marmoreis inscriptiones Graecas longiores continentes, quae secundum indicia intra ipsum textum circa annum CC (200) p. Chr. n. sunt positae. Tabulae nomina regis urbis Tanais et civium publicas functiones gerentium enumerant. Notandum est has inscriptiones publicas esse, non sepulcrales.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Dimidia pars nominum Graeca est, altera vero pars ad linguas Iranicas pertinet, ut nomina ''Farnarak, Ardarak, Meuak, Nauak, Niblobor, Sandarz'', etc. Inter haec nomina investigatores moverunt nomina propria '''''Horoathos''''' et '''''Horouathos''''' (Χορούαθ[ος], Χορόαθος), quae cum ethnonymo moderno ''Hrvati'' comparata sunt. Primus relationem inter nomina ''Horouathos'' et ''Horoathos'' et ethnonymum ''Chroatus'' (Croatice:''Hrvat'', in lingua Russica forma:Хорват: Horvát) proposuit linguista Russicus '''Alexander L. Pogodin''' anno MCMII (1902). Huius coniunctionis fautores fuerunt multi historici et linguistae Europaei, inter quos František Dvornik, Max Vasmer, Oleg N. Trubačev.

===TABULA TANAITICA A===

'''Tabula A''' maior est et antiquior inscriptio, ad annos 175–211 p. Chr. n. referenda, quae ad tempus pertinet quo Tiberius Iulius Sauromates II (175–211) regnum Bosporanum rexit.
Tabula marmorea, 0.92 m × 0.73 m × 0.09 m metiens, verisimile est graviter laesa fuisse etiam ante excavationem. Triginta duo versus ex triginta fragmentis servati sunt.

In inscriptione publica memorantur rex, synodus sive coetus devotionalis, praefectura eiusdem coetus, atque sodales ordinarii, numero paulo infra quadraginta.
Versus quartus finitur mentione patris synodi, Horoúathi (Χορούαθος), qui versu quinto nominatim iterum occurrit; inter alios etiam vir ignotus, qui dicitur filius Horoáthi (Χοροάθου), commemoratur.

Inscriptio fine clauditur data, ex qua servata est tantum appellatio mensis Graeco‑Macedonici, qui Iulio aut Augusto respondet.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae A&lt;ref&gt;CIRB 1277, cf. IosPE II 445; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 173–211 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/184019&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	   Θεῷ Ὑψί̣σ̣τῳ.                    ἀγαθῆι τύχηι.
βασιλεύοντος βασιλέως ∙ Τιβ(ερίου) ∙ Ἰουλ(ίου) ∙ Σαυρομάτου
φιλοκαίσαρ[ος κα]ὶ φιλο[ρ]ωμαίου, εὐσεβοῦς, ἡ σύνοδος
ἡ περὶ ∙ ἱ[ερέα Ἰού]λ̣ιον̣ Ῥ̣αλ̣χάδου καὶ πατέρα σ[υ]νόδου
5	'''Χορούαθ̣'''[ον — —]ο[— —] καὶ συναγωγὸν Ἀρδά[ρα]κον
[Σ]υ̣νεγδήμ̣[ου καὶ φιλ]ά̣γ[αθ]ον Δίαι[ο]ν̣ Κ̣ε̣ρ̣δ̣ω̣ν̣άκο̣υ̣? καὶ
[π]αραφιλάγαθο̣[ν — — —]ιον Φοργαβάκ̣[ου] καὶ [νεα]ν̣ισ-
[κ]ά̣ρχην Δημήτ̣[ριον Ἀπο]λ̣λωνίου καὶ γυμ[ν]ασιά[ρχην] Βα-
[σι]λείδ̣ην Θεον̣[είκ]ο[υ καὶ Ἄ]τ̣τα̣ν Ἡρακλείδου φίλο̣[ν]? τ̣ῆ̣ς
10	[συ]ν̣όδου [καὶ] οἱ λο̣[ιπο]ὶ [θια]σῖτ̣αι· Ἀρδά̣ρα̣κος Ζια̣-
[— —]ου, Δη[μήτ]ριος [— — —]ου, Λείμανος Φίδ̣α̣,
[Μί]δαχ̣ο̣ς? [— — —]άνου, Ἀ[σκ]ληπιάδης  Οὐαλε̣[ρ]ί̣ου,
[․․]γ?όδαν[ο]ς [Δημητ?]ρίου, [Μ]ενέστρατος Λυκίσ[κο]υ
[— — —]ικάχο[υ], Διό̣φαντ[ος] Δείου, Πόπλ[ιο]ς
15	[— — — —]δα, Ἡρακλείδ[ης] Ἐπιγόνου, Ἰα̣ρ̣δο-
[— — — — Δ]η̣μητρίου, Ἀ[φ]ροδείσιος  Χρυσέ-
[ρωτος, Φαλ]δά[ρα]νος Ἀπολλωνίου, Φίλιπ-
[πος — — — —]ν̣ο[υ], Καλοῦς Ἀθηνίου, Κόφαρνος
[— — — — — — — — — Τ]ρ̣ύφων Ἀνδρομ[έν]ους,
20	ο̣[— — — — — —] '''Χοροάθου''', Θεότειμος  Ψυχα-
ρίων̣[ος, — —]δίβαλος Φαρ[νάκου], Ε̣ὔιος Ῥό-
δων[ος, Ἡρα]κλείδης Ἄττ̣[α, — — — — Ἀρισ]-
τοδ[ήμου, Σ]ύ̣μ̣μ̣αχος Σα[— — — — — — — —]
κος [— — — — — — — — — — — — — — — —]
25	φιλο[— — — — — — — — — — — — — — — —]
ορανσ̣[— — — Ζωρθῖ?]ν̣ος  Βε[λλικοῦ? — — —]
Ῥ̣α̣δάμ̣[ειστος? — —] Φαδινά[μου — — — — —]
Μύ̣ρ̣[ων? — — — — —] Μαστοῦ̣ [— — — — —]
πο[— — — — — — — —]ος Ἀρδα[ράκου? — — —]
30	Φιδ[α— — — — — — —]νος̣ Χαρί[των — — — Ἀ]-
ράθι[— — — — — — — — — — — — — — — — —]
                                    vacat
32	 ἐν τ[ῶι — — ἔτει καὶ μη]νὶ Λῴ̣[ωι — — — — —]
&lt;/poem&gt;


===TABULA TANAITICA B===

Tabula B minor est inscriptio, mensuris 1,053 m × 0,71 m × 0,08 m, ad annum CC p. Chr. n. relata (517 secundum computationem temporis Bosporanam). Haec inscriptio recentior est, quod apparet ex mentione Tiberii Iulii Rhescuporis III, filii Sauromatis II. Minus detrimenti accepit: in quattuor partes fracta est et satis bene legi potest. In ea incisæ sunt viginti lineæ litteris Graecis capitalibus monumentalibus. In lineis VI, VII, VIII et IX commemorantur, una cum nominibus patrum, quattuor principes civitatis Tanaeitis eo tempore quo hoc monumentum erectum est (Hofarno, Babos, Niblobor, Horoathos). Monumentum positum est ob renovationem fori centralis urbis Tanaeitis.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae B&lt;ref&gt;CIRB 1245; cf. IosPE II 430; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 220 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/183985
.&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	 ἀγαθῆι  τύχηι.
ἐπὶ βασιλεῖ Ῥησκουπόριδι, υἱῷ
μεγάλου βασιλέως Σαυρομάτου, κα̣[ὶ]
Ζήνων Φάννεως πρεσβευτῇ βα-
5	σιλέως Ῥησκουπόριδος #⁵⁶ καὶ Χο-
φάρνου Σα̣νδαρζίου #⁵⁶ Βάβος Βαιο-
ράσπου #⁵⁶ Νιβλόβωρος Δοσυμοξάρ-
θου #⁵⁶ '''Χορόαθος''' Σανδαρζίου ἄρχον-
τες Ταναειτῶν #⁵⁶ Χόφραζμος Φοργα-
10	βά̣κου, Βασιλείδης Θεονείκου ἑλ-
ληνάρχης ἐξαρτίσας τὴν ἀγορὰν̣
ἐκ τῶν ἰδίων ἀναλωμάτων ἀπεκα-
τέστησ̣α̣ τῇ πόλει καὶ τοῖς ἐμπό-
ρ̣ο̣ι̣ς̣ δ̣ιὰ ἐπιμελητῶν Ζήνωνα Φά[ν]-
15	[ν]ε̣ως #⁵⁶ Φαρνόξαρθος Ταυρέου,
Φαλδάρανος Ἀπολλωνίου καὶ
[ἀρ]χιτεκτόνων Διοφάντου Νε-
οπόλου κα[ὶ] Αὐρηλίου Ἀντωνε[ί]-
νου, Ναύακος Μευάκου.
20	   ἐν τῷ ζ̣ιφʹ.
&lt;/poem&gt;

[[File:Horovathos.jpg|thumb|center|800px|Nomen Χοροάθος in Tabula Tanaitica B]]


=== De tabulis Tanaiticis: historia receptionis et aestimatio hodierna ===

Per magnam partem saeculi XX, cum Chroatia pars Iugoslaviae esset, historici Chroatici tabulas Tanaiticas aut tacebant aut exemplum negativum proponebant, dicentes similitudinem onomasticam casu fortuito ortam esse, non argumentum ad originem gentis deducendam.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Hodie tabulae Tanaiticae in studiis linguisticis cautissime tantum ut possibile '''testimonium ad etymologiam ethnonymi''' illustrandam accipiuntur, nullo modo autem ut argumentum ad originem biologicam (geneticam) gentis Chroaticae ex Sarmatis Iranophonis deducendam.&lt;ref&gt;Heršak, Emil; Nikšić, Boris (2007), [Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje), Migration and Ethnic Themes 23 (3).]&lt;/ref&gt;

Necesse est distinguere inter originem nominis ''Hrvat'' et originem ipsius populi Chroatici, cum omnis gens per processus ethnogeneticos complures et saeculares formetur, in quibus elementa genetica, linguistica et civilizatoria inter se miscentur.

=== 19.2 Contextus historicus translationis nominis Sarmatici ''Horvata'' in Slavicas communitates inter Borysthenem et Tyrum ===

Chroati lingua sua indubitanter ad gentes Slavicas pertinent, et plerumque maior pars minoritatem linguistice absorbet. Nota sunt exempla Bulgarorum Turcicorum in Bulgaria, Francorum Germanicorum in Gallia, qui nomen suum maiori populo reliquerunt, sed linguam eius paulatim acceperunt; item Normanni Scandinavi in Gallia septentrionali, qui intra unum saeculum linguam Francogallicam receperunt eamque postea in Britanniam Anglosaxonicam transtulerunt.

His analogiis congruit opinio secundum quam quaedam cohors Sarmatica nomine ''Horvata'' vel ''Horoata'' ex regionibus circa Maeotidem Paludem et flumen Don (antiqui: Tanais) '''ad occidentem migravit, fortasse sub impetu Hunnorum''', una cum multis coetibus Sarmaticis, inter quos Alani eminentissimi erant.

'''Formam *''Horvata'' reconstruere conatus sum ex voce ''Horvat'' (forma nominativi singularis), quae in orbe Slavico latissime diffunditur atque inscriptionibus Tanaidis ut forma ''Horouathos'' confirmatur. Ablato suffixo Graeco ‑os obtinetur ''Horvat[h]'', cui, secundum leges morphologicas Sarmaticas, suffixum ''‑ta‑'' adiungitur, ut in ''Sarmata'' et ''Sauromata'', unde provenit forma ''Horvata''. Structura radicum ''Sar‑m‑ata'' et ''Hor‑v‑ata'' congruit, cum suffixum Scytho‑Sarmaticum ''‑ta‑'', quod est suffixum pluralitatis Sarmaticae, etiam in Ossetico ut ''‑tä'' exsistat. Quare probabilis videtur forma antiqui ethnonymi Sarmatici ''Horvata'' sive ''Horoata''.

Hi Sarmatae, qui ''Horvata'' vocabantur, in regione quae nunc Ucraina est cum gentibus Slavicis consederunt atque eis nomen suum tradiderunt. Hac theoria explicatur ortus Hrvati ut coetuum Slavicorum nomen Sarmaticum ferentium. Ex ''Horvata'' Ucrainae partes se separaverunt atque ulterius ad occidentem profectae sunt, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae considentes; quod confirmatur ''Privilegium Episcopatus Pragensis saeculi XI'', necnon traditionibus de adventu ''Hrvati'' ex partibus Poloniae ad Adriaticum, quae apud Constantinum Porphyrogenitum reperiuntur, sed etiam apud alios chronistas, ut in opere Thomae Archidiaconi ''Historia Salonitana'', ubi narratur septem vel octo genealogias ex regione Poloniae in Dalmatiam se collocasse.

Europa antiquae serae et medii aevi prioris regio erat mobilitatis demographicae insignis. Coetus sine finibus politicis stabilibus, sine identitatibus territorialibus firmis, saepe sine consilio diuturno movebantur, necessitatibus, periculis et occasionibus subito ortis respondentibus.

Incursus alicuius gentis transeuntis aut fama de bonis condicionibus in regione ignota eos in motum ponere poterat. Notae sunt historiae de itineribus Ostrogothorum et Visigothorum, de Rugicis Germanicis, de bello Odacri contra Rugicos cum exercitu Alanorum, de migrationibus Vandalorum et Alanorum usque in Africam septentrionalem, de fato Herulorum, de itineribus Langobardorum qui terras multarum gentium transierunt, inter quas ''Anthib'', de pugna cum “Amazonibus”, etc.

== 20. Reconstructiones linguisticae et hypotheseon de etymologia ethnonymi Chroati ==

Ad rationem identitariam autoperceptionis gentis magni momenti est ''mythus originis'' sive ''fabula fundationis''. In hoc autem capite quaestionibus ethnogeneseos Chroatorum non tractabimus, neque duabus eius partibus principalibus: parte historico‑identitaria nec parte genetico‑biologica. Hic enim solummodo de etymologia nominis Chroati agimus, id est de origine ipsius vocabuli, non de origine gentis. Hoc praecipue monendum est, cum etiam historici professione haud raro in errorem incidant confundendi varias theses de origine gentis cum thesibus de origine nominis.

'''Reconstructio linguistica''' per se ipsa non est probatio. Ea enim repraesentat praesumptionem, id est coniecturam in certis regulis ac formis linguisticis fundatam. Quam ob rem quamlibet huiusmodi reconstructionem rectissime hypothesin appellare oportet.

'''Hypothesis''' praesumptionem significat quae mutari potest; in regularitatibus quidem nititur, sed probatione directa caret.
'''Thesis''', contra, sententiam designat quam auctor quidam tuetur; haec sententia etiam falsa esse potest, sed ut “positio” quaedam formata est. Hoc vocabulum adhibetur cum ostendere volumus aliquem interpretationem quandam defendisse.
'''Theoria, sensu stricte scientifico''' (in sensu stricto), systema explicationis probationibus confirmatum denotat. Cum reconstructiones linguisticae probationes directas non habeant, expositiones quae ex eis praecipue oriuntur nullo modo vocabulo theoriae scientificae contineri possunt.

Antequam varias hypotheses de etymologia ethnonymi Chroati lectori proponamus, necessarium ducimus hanc terminologiam supra memoratam explanare, quae in litteris linguisticis et historiographicis saepius occurrit. Id facimus ex cautela critica, cum non pauci auctores hypotheses suas in reconstructionibus fundatas fere ut veritatem scientificam indubitatam exhibeant, id est ut “argumentum irrefragabile” thesis quam tuentur. Talis ratio methodologica — proclivitas scilicet ut hypothesis pro veritate definitiva proponatur — omnino erronea est.

=== 20.1 Etymologiae ethnonymi Chroati ex linguis Iranicis ===

Maximus Vasmer, celeberrimus linguista Germanicus et slavista, primum proposuit etymologiam ex veteri Iranico ''(fšu)-haurvata'' = “pastor”, secundum formam Avesticam ''haurvaiti'' = “pascit”; postea autem derivationem suadebat ex veteri Iranico ''hu‑urvatha'' = “amicus”.

Stephanus Krizin Sakač, historicus Croaticus e Societate Iesu, nomen Chroati cum veteri Iranico ''Harahvaiti'' coniunxit, quod tempore dynastiae Achaemenidarum (Cyri Senioris et Darii), sed etiam in antiquioribus textibus Avesticis, regionem designabat partim in territorio hodierni Afganistaniae sitam. &lt;ref&gt;Sakač: ''O kavkasko-iranskom podrijetlu Hrvata''(''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum''), in: ''Hrvati do stoljeća VII.'' (''Croati usque ad saeculum VII''), Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Haec regio in scriptis Avesticis ''Harahvaiti'' appellabatur, in veteri Persico ''Harahuvatis'', quod postea in Graecum translatum est ut ''Arakhosia/Arachosia''. Hoc nomen respondet Sanscritico ''sarasvati'', quod significat “aquarum copia abundans”. Regio est in valle fluminis ''Hilmend'', in parte meridiana Afganistaniae hodiernae (V. Oranskij 1988: 127).

Alemko Gluhak, linguista etymologus Croaticus, affirmat formam Harahvaiti secundum regulas linguisticas solum formas dare posse:

* ''*Xorъšedi, *Xorъšedja'', vel fortasse ''*Xъrošedi'', quae non congruunt cum forma reconstructa paleoslavica:

* ''*Xъrvat(in)ъ''.&lt;ref&gt;Gluhak 1990: 296–299&lt;/ref&gt;

P. Tedesco nomen Chroat ex Iranico ''huravant'' = “solaris” derivare conatus est.

Alemko Gluhak (1990), in opere ''Porijeklo imena Hrvat'' (Latine: ''De origine nominis Chroatus'') , ad hypothesin etymologicam Olegii N. Trubačev se inclinavit.

In primis Trubačevi hypothesibus annorum 1960, proponebat nomen a veteri Iranico ''*harvata'' vel ''*haurvata'' ortum esse, quod cum nominibus ''Sarmatai'' et ''Sauromatai'' comparabat, ubi suffixum Sarmaticum‑Scythicum pluralis ''‑ta'' inveniebat, quod etiam in Ossetico forma ''‑tä'' exstat.
Deinde formam *haurvata cum voce Avestica ''haurvatat'' = “integritas, totalitas, sanitas” comparavit.

Postea, annis 1980, Trubačev alias etymologias proposuit: nomen Chroati ex Iranico adiectivo ''*har‑va(n)t‑'' ortum esse, quod significat “feminei, ii quibus feminae sunt”, idque coniungebat cum matriarchatu, qui secundum eum in regionibus circa Pontum Euxinum et Caucasum olim exstitisse putabatur, cum mulieribus bellatricibus apud Sarmatas quas iam Herodotus memorat, atque cum Amazonibus fabularum Graecarum (Trubačev 1981: 151).

Trubačev praeterea etymologiam nominis quod Graeci ''Sarmatai'' scribebant ita explicat: id a forma Indo‑Arica ''*sar‑ma(n)t'' = “ii quibus feminae sunt, feminei” derivari; pars prior nominis est Indo‑Aricum ''*sar‑'' = “mulier”, quod in linguis Iranicis dat ''*har‑''.
Secundum Trubačevum et Gluhakum, qui hanc hypothesin sequitur, hoc confirmatur etiam locutione in litteris Graecis reperta: ''Sarmatai Gynaikokratoumenoi'' = “Sarmatae quibus feminae imperant”.

In regione Sinda, prope Mare Azoviense, inter gentes Iranicas aetate Romana etiam quaedam coetus Indo‑Arici habitabant, ubi reperta sunt nomina feminea Graece scripta: ''Saria'' (sar = mulier) et ''Maiosara''.
Regina Sindica Bospori vocabatur ''Kamasaryē'', quod explicatur ut ''*kama‑sar'' = “mulier amata”.

Apud modernos Ossetas servatus est vetus epos de gente heroica ''Narta''; unus e personis centralibus est ''Satana'', mater sapientissima gentis, educatrix iuvenum heroum (Abaev 1965: 84; 1979: 39–40).
Praeter Ossetas, qui habentur posteri Sarmaticorum Alanorum, epos ''Nartarum'' pars est traditionis aliorum populorum Caucasicorum: Adigeorum, Kabardinorum, Abazorum, Tschetschenorum, etc.
Putatur nucleum huius carminis ad tempora Scythica pertinere.

Oleg N. Trubačev concludit nomen Chroati primitus ab aliqua gente Iranice loquente portatum esse, quae postea slavicizata sit (Gluhak 1990: 305).

Linguista Ranko Matasović ethnonymum ''Hrvat'' e radice Iranica derivari putat, quamquam plures origines Iranicae proponuntur nec ulla omnino certa est. Inter eas probabilissima videtur esse forma Ossetica (Alanicā) *''xurvæt'', significatione “custos”, quae legibus phonologicis et morphologicis cum forma Slavica congruit.&lt;ref&gt;Ranko Matasović, &quot;Ime Hrvata&quot;, in: Jezik 66 (2019), 81–97.&lt;/ref&gt;


=== 20.2 Aliae hypotheses de etymologia ethnonymi Chroatus (Hrvat) ===

Praeter varias hypotheses Iranicas et reconstructiones etymologicas nominis ''Hrvat'', iam inde a media aetate comparuerunt aliae quoque interpretationes. Imperator Constantinus VII Porphyrogenitus, in opere suo ''De administrando imperio'' medio saeculo X conscripto, primam talem etymologiam proposuit, ubi nomen Chrobatoi (lege: Hrovatoi) deducebat a voce Graeca ''khōra/chōra'' = “terra”, videlicet per formam alternativam Chorbatoi (lege: Horvatoi), cum expositione quod “Chroati in lingua Slavonica interpretantur eos qui multas terras possident” .&lt;ref&gt;Gluhak 1990 : 294&lt;/ref&gt;

Thomas Archidiaconus (saec. XIII) Spalatensis, in opere ''Historia Salonitana'', protulit opinionem nomen Chroatae pertinere ad nomen incolarum insulae Curictae, quod, ut aiebat, antiquitus fuisse ''Curetes'' vel ''Curibantes''. Historicus Croaticus Georgius Rattkay (saec. XVII) putavit nomen ''Hrvat'' cum verbo Croatico ''hrvati se'' = &quot;colluctari&quot; coniungi.&lt;ref&gt;Baro nobilis Georgius Rattkay (1612–1666) primam historiam systematicam regni Croatiae composuit: ''Memoria regum et banorum Dalmatiae, Croatiae et Slavoniae'', Vindobonae, 1652.&lt;/ref&gt;

Hae interpretationes antiquiores plerumque aestimari possunt ut ingeniosae sed “popularis” indolis, non vero scientificae.

Missionarius Hungaricus Timon (saec. XVIII) nomen Hrvat deducebat ab appellatione ducis Bulgarici ''Kuvrat''. Tales conatus derivandi nomen Hrvat a nomine Kuvrati iterum in saeculo XX apparuerunt.

Saeculo XIX ortae sunt multae aliae etymologiae:
K. Zeuss putavit nomen ex vocabulo Germanico ''haru'' = “gladius”  derivari putavit  (quod in Polonico, ut aiebat, exstitisset ''karwat'' = “gladius brevis”, cum revera in Polonico saec. XIV nota sit vocabulum ''charwat'' significans “custodem urbanum” Cracoviae).
S. Mikucki coniunxit nomen ''Hrvat'' cum radice Sanscritica ''śarv-'' = “ferire”.
P. J. Šafařik comparavit ''Hrvat'' cum formis ''xr'b't'', ''xrib't'', ''xrib'', quia Rutheni et Ucraini montes Carpaticos vocant ''Horby'', id est ''Chrby'', unde secundum eius interpretationem nomen ''Hrvati'' cum nomine Carpatum cohaereret.
F. von Miklosich deducebat nomen ex ''hruv/hr’v'' = “saltatio”.
L. Geitler proposuit nexum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” et ''śarvuotas'' = “loricatus”.
F. A. Braun in nomine ''Harvate'' vidit formam Germanicam nominis Carpatum: ''Harfaða fjöll''.
R. Much coniunxit nomen ''Hrvat'' cum forma Germanica ''hruvat'' = “cornutus”.&lt;ref&gt;De etymologiis saec. XIX vide: Šišić 1990 : 236–238.&lt;/ref&gt;
A. Brückner nomen comparavit cum Slovaco ''charvati se'' = “resistere”, idque cum radice Slavonica ''*sk’rv- / x’rv-'' coniunxit, quod iterum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” comparavit.
Otto Kronsteiner nomen ''Hrvat'' per linguas Tataricas et Baschkiricas ad vocem Turcicam ''xərvata'' = “milites liberi” referebat, quod cum magno influxu Avarorum in ethnogenesin Croaticam coniungere conabatur.

Attamen nulla harum etymologiarum, sive linguistice sive historice, satis probabilis iudicari potest.

=== 20.3 Etymologia nominum quinque fratrum et duarum sororum (''DAI'', cap. XXX) ===

== 21. De distributione cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna ==

Aestate anni MMXX investigationem per rete perfeci de existentia et distributione cognominis ''Horvat'' in Foederatione Russica atque in regionibus finitimis. Inquisitionem institui inspectione registrorum cognominum in indicibus telephonicis publicis. Cognomen ''Horvat'' in Foederatione Russica circiter ducentos quinquaginta homines in talibus registris repertos praebuit. Ex conspectu distributionis cognominis ''Horvat'' in tabula geographica Foederationis Russicae hunc ordinem geographicae dispersionis observavi: praeter paucos homines in regionibus urbium maximarum, ut Moscuae et Vladivostoki, plerique alii hoc cognomine inscripti collocati erant in spatio geographico inter Pontum Euxinum et Mare Caspium (directione occidente‑oriente), cum maxima frequentia in septentrione circa urbem Casani ad Volgam in Tatarstania, et cum altera maxima frequentia in meridie, in regione Reipublicae Kabardinensis in Caucaso.

'''Quod ad distributionem cognominis ex ethnonymo derivati attinet, regula observata est quae docet cognomina ex nomine gentis dominantis vel indigeni in ipsa regione illius gentis raro exsistere; maxima vero frequentia talium cognominum plerumque invenitur in regionibus et terris finitimis.

Haec regula in ipsa Croatia confirmatur: in ora Adriatica cognomen Horvat fere nusquam occurrit in regione pristinae Croatiae, in Dalmatia, Liburnia et in occidentalibus partibus Bosniae et Hercegovinae; contra vero in Croatia septentrionali, in terris mediaevalis Slavoniae, ubi multi profugi ex parte meridiana Croatiae (a Turcis Osmanlis fugientes) se receperunt, cognomen ''Horvat'' frequentissimum est. Praeterea, praeter Slavoniam veterem, cognomen Horvat est frequentissimum in Slovenia hodierna, deinde in Hungaria atque in aliis regionibus vicinis, quo Croatae saeculis XV et XVI migraverunt hostibus Osmanlis effugientes.

His rebus ad distributionem cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna relatis, quaestionem ponere licet: quos inde exitus colligere possumus? Emanat conclusio cognomen ''Horvat'' hodie frequentissimum esse in regionibus quae margines, peripherias et vicinitates terrarum antiquorum Sarmatarum et Alanorum repraesentant, scilicet — ut supra dictum est — in regione Tatarstaniae ad Volgam in septentrione (cuius centrum est urbs Casania) et in regione Reipublicae Kabardinensis in meridie. Ipsa distributio cognominis ''Horvat'' in his regionibus, cum quadam “vacuitate” in medio, casu tribui non potest. '''Agitur enim de cognomine ex ethnonymo quodam Sarmatico derivato, verisimiliter ex forma ''Horvata'' (nominativo plurali in linguis Sarmaticis).

===21.1 De regno Alaniae aetate media et de Ossetibus hodiernis ===

Praeterea notum est regnum Alaniae aetate media situm fuisse in spatio inter Pontum Euxinum ad occidentem, Mare Caspium ad orientem et Caucasum ad meridiem. Quare non est mirum cognomen Sarmaticum ''Horvat'' frequentissimum apparere in regionibus vicinis illi territorio.

Regnum Alaniae et militariter et demographice magna ex parte deletum est tempore incursioni Mongolicae saeculo XIII. Osseti hodierni habentur posteri Alanorum, quod lingua hodierna Ossetica demonstrat, quae ad ramum linguarum Iranicarum orientalium pertinet atque multa archaica elementa servat, praesertim in phonologia et morphologia. Propter haec conservativa et archaica proprietates lingua Ossetica hodierna una est ex proximis cognatis linguae Avesticae antiquae, qua conscriptae sunt sacrae litterae Avesta, fundamentum religionis Zoroastrianae (propheta Zarathustra). Notandum est linguam Avesticam ad ramum Iranicum orientalem pertinere, dum lingua Persica antiqua ad ramum Iranicum occidentalem refertur.

Item memorare oportet nomina Osseti et Osseticus esse exonyma internationaliter recepta, ex lingua Georgiana derivata, ad post‑Alanicos loquentes designandos. Nomina autem propria quibus Osseti se ipsos et linguam suam appellant sunt Iron et Digor.

=== 21.2 De investigationibus geneticis Ossetorum ===

Recentissima investigationes geneticae ostendunt Ossetos hodiernos esse posteros Alanorum antiquorum praecipue per lineas femineas (mtDNA), cum lineae masculae (Y‑chromosoma) magna ex parte ad haplogrupos masculos Caucasi indigenos hodie pertineant. Quod, collatum cum inventis archaeogeneticis e.g. ex urbe Tanaide ad Tanaim, id est, ex tempore ante incursionem Mongolicam (saec. XIII) et ante incursionem Hunnicam (circa annum CCCLXX p.Chr.n.), suadet magnam partem originariae populationis Sarmatico‑Alanicae masculinae evanuisse: sive migratione sive cladibus bellicis. Verum tamen videtur feminas Alanicas satis autonomia et constantia praeditas fuisse — fortasse exemplo Amazonum Sarmaticarum — ut identitatem Sarmaticam per traditiones et linguam servarent.

Agitur hic de una ex quaestionibus maxime curiosis in archaeogenetica Iranica: de discontinuitate linearum mascularum et de continuitate linearum feminearum apud Alanos. Hoc congruit cum studiis recentissimis (2019–2024), quae demonstrant Ossetos hodiernos per lineas femineas (mtDNA) continuitatem ostendere cum populis sepulcrorum Sarmaticorum et Alanorum seriorum (haplogrupis H, U, J, T cum eisdem subcladibus), cum conservatione frequentiarum, unde sequitur lineas femineas Osseticas hodiernas praecipue Alanicas esse. Contra vero lineae masculae (Y‑DNA) rupturam manifestam exhibent: Osseti hodierni habent haplogrupos masculos Caucasi indigenos, scilicet G2a, J2, R1b‑L23 Caucasicam, I2c, E1b Caucasicam; cum Alani et Sarmatae antiqui habuerint praecipue R1a‑Z93, R1b‑Z2103, Q1b, J2a, G2a, sed in subcladibus aliis quam haplogrupi Caucasici hodierni.
&lt;ref&gt;
Ad historiam geneticam Sarmatarum, Alanorum atque Ossetorum hodiernorum illustrandam
consulantur hi labores scientifici:
Boulygina et al., ''The Genetic Legacy of the Alans'' (Journal of Human Genetics, 2014);
Kushniarevich et al., ''Genome-wide analysis of medieval Alans'' (Nature Scientific Reports, 2018);
Khokhlov et al., ''Ancient DNA from Tanais'' (Archaeological and Anthropological Sciences, 2019);
Wang et al., ''Ancient DNA from the North Caucasus'' (Current Biology, 2020);
Lazaridis et al., ''The Genetic History of the Caucasus'' (Cell, 2023);
Balanovsky et al., ''The Genetic Structure of Modern Ossetians'' (American Journal of Physical Anthropology, 2012).
&lt;/ref&gt;

== 22. Conclusiones ==

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
[[File:Europe relief map showing the historical distribution of ethnic groups named Croats (9th–10th century).jpg |thumb |650px |alt=Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos. |Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos.]]
&lt;/div&gt;

In hoc opere haec praecipue monere volumus: quamquam in chartis historicis saeculi undevicesimi atque circa annum 1900 Chroatia Alba pertinaciter in occidentali Ucraina collocatur, fontes historici — praesertim Chronicon Nestoris (saeculo XI exeunte / XII ineunte) — talem collocationem non sustinent.
Nestor Kioviensis Chroatos, qui in Russia Kioviensi (hodierna Ucraina) habitabant, numquam “Albos” appellat, sed simpliciter Chroatos, Hr’vate, etc.
Unico autem loco, ubi nomen “Chroati Albi” profert, eos cum “Serbis et Horutanis” coniungit, id est cum gentibus extra fines Ducatus Russiae Kioviensis positis.

'''Conclusio 1: Chroati in regione veteris Russiae Kioviensis (hodierna Ucraina) non sunt “Chroati Albi”, sed Chroati tantum.

Opus “De administrando imperio” Constantini VII Porphyrogeneti duas narrationes de Chroatis et de terra unde venerunt continet, in capitulis XXX et XXXI.

Terram illam Porphyrogenetus aperte “Chroatiam Albam sive Magnam” nominat, eamque usque ad tempus quo opus conscribebat (circa annum 950) non fuisse christianam affirmat.

Hoc testimonium regionem Bohemiae excludit, cum Bohemia iam saeculo IX exeunte per Moraviam christianitatem recepisset, atque saeculo X ineunte pro terra christiana haberetur.
Quare collocatio Porphyrogeneti “Chroatiae Albae” in terris ad septentrionem et orientem Bohemiae quaerenda est.

Praeterea, data capitulorum XXX, XXXI et XXXII locum Chroatiae Albae delineant: ab occidente Franci eos invadunt; ad fines Boiki (= Bohemia = Čechia) cum Serbis Albis sive non christianis et cum Francis confinia habent.
Haec descriptio Chroatas Albas in hodiernam Poloniam meridio‑occidentalem, ad triquetrum Bohemiae, Poloniae et Germaniae, collocat.&lt;ref&gt;Propter rerum gestarum vicissitudines, fines Poloniae hodiernae, anno 1945 constituti, motum civitatis Germanicae versus orientem territorialiter sustulerunt; quare fines Poloniae hodiernae magna ex parte cum statu inter civitates exeunte saeculo X congruunt.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenetus etiam scribit Chroati Albi cum Ungaris vicinos esse: in uno loco dicit Ungaros eos oppugnare, in alio vero cum eis in affinitate et amicitia vivere.
Id verum esse potest tantum de Chroatis qui in immediato vicinatu Hungariae saeculo X ineunte et medio habitabant, quod maxime ad Poloniam meridianam spectat, ad tractus qui hodie cum Slovacia terminantur, cum Ungari post adventum in Pannoniam etiam Slovaciam tenuerint, quae tum “Hungaria Septentrionalis” vocabatur.

Denique Porphyrogenetus refert Chroatas Albas ab oriente a Pečenegis oppugnari et spoliari.
Hoc testimonium maxime ad Chroatas in Ucraina occidentali spectare potest, minus ad Chroatas in Polonia meridiana, et minime ad Chroatas in Polonia meridio‑occidentali, qui cum Francis, Serbis Albis (Lusaticis) et Bohemis confinia habebant.

Ex hac geographia Porphyrogeneti apparet “Chroatiam Albam” amplum spatium esse inter Germaniam (Franciam) ad occidentem, Hungariam/Slovaciam ad meridiem et Ucraine occidentales ad orientem situm.

'''Conclusio 2: Porphyrogeneti nomen “Chroatia Alba” ad regiones hodiernae Poloniae meridio‑occidentalis et meridianae spectat. Mentio autem Pečenegorum, qui Chroatiam Albam ab oriente oppugnare dicuntur, indicat Porphyrogenetum non solum Chroatas in Polonia meridiana atque meridio‑occidentali, sed etiam eos in Ucraina occidentali, id est in veteri Ducatu Russiae Kioviensis, ad notionem Chroatiae Albae pertinere existimasse. 

Narratio de Chroatis etiam in legendis Bohemicis occurrit, quae vitam sancti Venceslai (lat. Wenceslaus) referunt, quem anno 935 frater eius germanus, Boleslaus I Crudelis (Bohemice: Boleslav I. Ukrutný, † 967), interfecit.
Mater eorum, Drahomira (Dragomira), metu perculsa post caedem filii “ad Chroatos” sive “in terram Chroatorum” confugisse memoratur.

Chronicae Bohemicae, sicut Chronicon Dalimili saeculi XIV, originem ipsius gentis Bohemicae ex terra Chroatorum (''Charvaty'') deducere conabantur; quod non ad Chroatiam Adriaticam spectat, sed ad Chroatiam in regionibus hodiernae Poloniae sitam, in vicinitate Serborum Lusaticorum in Germania orientali.

Documentum Bohemicum gravissimum, quod duas ipsas Chroatorum coetus inter alia Slavica tribus commemorat, est ''Pivilegium de fundatione episcopatus Pragensis'', quod Cosmas Pragensis in sua Chronica Boemorum (saeculo XII ineunte) tradidit.
Ipse textus Pivilegii, saeculo XI exeunte conscriptus, fines episcopatus tempore fundationis anno 973 describit.

In eo refertur ad quas gentes, flumina et urbes fines Pragensis episcopatus pertineant.
Ita legitur fines ad septentrionem usque ad: “… ''Psouane, Chruati et altera Chrowati, Zlasane…''”.
Graphia in variis codicibus et editionibus Cosmae diversa est: alibi invenitur &quot;''Ghrvvati et altera Chrowati''&quot;; alibi pro ''Zlasane'' legitur ''Slazane'', etc.

Ex hoc Pivilegio apparet duas Chroatorum coetus ad septentrionem Bohemiae vixisse, in ambitu tribuum Silesiacarum Poloniae (Slasane/Zlasane = Silesiani).
Quamquam textus eos iuxta memorat, parum verisimile est eos fuisse immediatos vicinos.
Quod eo magis confirmatur, cum ''Pivilegium'' dicat episcopatum Pragensis anno 973 complecti etiam urbem Cracoviam totamque provinciam Cracoviensem in Polonia meridiana, atque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Strij protendi.&lt;ref&gt;Bugus, qui Occidentalis Bugus appellatur, flumen est quod in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit atque hodie parte cursus sui fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit; postea vero ad occidentem vergit, in Podlasia Polonica et deinde in Mazovia decurrens, ubi septentrione Varsoviae in Vistulam influit. Stryj flumen est in Ucraina occidentali quod in Carpathiis Silvestribus oritur, prope fines hodiernos Poloniae et Ucrainae apud vicum Užok fluit atque in Dniestrum (Tyras) se exonerat. Superior autem cursus Stryj nonnihil prope fines Poloniae et prope fontem fluminis San in Polonia austrorientali transit, et circiter sexaginta chiliometris ad occidentem a superiore cursu Stryj fines Slovaciae reperiuntur. Itaque Stryj flumen in Ucraina occidentali situm est, prope fines Poloniae et Slovaciae.&lt;/ref&gt;

Nonnulli existimant nomen fluminis quod iuxta Bug memoratur non esse Strij, sed Styr, flumen quod per regiones Voliniae circa urbem Rivne fluit.
Nos autem censemus talem interpretationem fines episcopatus nimis in orientem protrahere, in territorium quod tum sub potestate Russiae Kioviensis erat, quae eo tempore necdum christianitatem publice receperat.

Nam propagatio et receptio christianitatis in medio aevo initio a principibus et ordinibus superioribus ad inferiores ordines societatis descendebat.

'''Conclusio 3: Ex ''Pivilegio fundationis episcopatus Pragensis'' discimus duas coetus Chroatorum in hodierna Polonia meridiana vixisse: unum ad septentrionem Bohemiae, inter tribus Silesiacas ad orientem et Serbos Lusaticos ad occidentem; alterum vero coetum Chroatorum verisimiliter in regionibus ad meridiem vel meridio‑orientem Cracoviae habitasse. Cosmas Pragensis in descriptione finium episcopatus Pragensis ad annum 973 etiam memorat Cracovam civitatem cum omnibus regionibus ad praedictam urbem pertinentibus ad meridiem cum Hungaris confinare. Meminisse autem oportet montes Beskidas et Tatrae ad meridiem Cracoviae sitos esse, ubi etiam ''Babia Gora'' eminens reperitur, quae fortasse Porphyrogeneti ''Bagibareia'' fuisse potest.

Porphyrogenetus praeterea scribit principem Zachumliae saeculi X ineuntis, Michaelem, originem familiae suae ex regionibus circa Vistulam deducere.

Toma Archidiaconus Spalatensis, quamquam saeculo XIII medio scribit, independenter a Porphyrogeneto, memorat adventum septem vel octo generum nobiliorum ex regionibus Poloniae.

'''Conclusio 4: Christianitas in Poloniam anno 966 publice pervenit, cum dux Poloniae Mieszko I (960–992) baptizatus est, ut matrimonium cum principissa Bohemica Dubravka contrahere posset. Mieszko origine fuit dux regionis quae “Magna Polonia” appellatur, in parte Poloniae media‑occidentali sita (urbes primariae: Gneznensis, postea Posnania). Regiones autem Poloniae meridianae circa Cracoviam, necnon partes Silesiae meridio‑occidentales, Poloniae adiunctae sunt usque ad annum 990, quod fuit effectus expeditionum Mieszkonis. Hoc est confirmatio addita quod regio Poloniae circa annum 950, cum Porphyrogenetus opus suum ''De administrando imperio'' conscribebat, adhuc pagana erat et non christiana. Quare regiones Poloniae meridianae et meridio‑occidentales sunt locus ubi Chroatia Alba collocari potuit.

Ex Chroatia Alba Chroati, in societate cum aliis Slavonicis gentibus, ad meridiem migraverunt per Bohemiam in Austriam meridionalem hodiernam (mediaevalem Carantaniam), ubi multa toponyma Slavica reperiuntur, inter quae Crowati, Chrouatti, etc., etiam pro regionibus amplioribus, sicut area latior circa Klagenfurtum.

Testimonium toponymiae Slavicae et nominum ad Chroatos pertinentium invenitur in appellatione pagi maioris (pagus Chruuati) in regione circa Klagenfurtum, quod confirmatur in pluribus documentis imperatorum Ottonis I, II, III saeculi X, quae in tabulis geographicis Germaniae fideliter expressa sunt.

Ob migrationes ad occidentem et meridiem ex Chroatia Alba (Polonia), quaedam loca a Chroatibus frequentius habitata sunt, alibi vero pauca tantum vici Chroatorum exstiterunt, ut videtur in regionibus circa Lipsiam et Hallam in Germania orientali.

'''Conclusio 5: Chroatia Alba, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae et meridio‑occidentalis sita, pars fuit amplioris spatii habitationis coetuum nomine Horvat /Hrovat /Harvat /Hrvat insignium. Chroati Albi ex Polonia meridiana in minoribus coetibus inter Slavos Germaniae orientalis migraverunt, in regiones circa Lipsiam et Halleam; minores partes Chroatrum, ut toponymia confirmat, etiam in territorio Bohemiae permanserunt, quae in itinere eorum ad meridiem sita erat. Item, pars Chroatorum in migratione ad meridiem in Karantania Austriaca remansit. Maximus autem et orientalissimus coetus Chroatorum sunt Chroati in Ucraina, quos non “Chroatos Albas”, sed simpliciter Chroatos appellare oportet, ut fontes testantur. Ergo, non igitur de uno continuo territorio agitur, sed de coetibus Chroatorum in magno spatio dispersistis, intermixtis cum aliis Slavonicis gentibus, quod fuit effectus migrationum.

Toponyma cum nomine Chroatus (''Hrvat'') etiam in regionibus vicinis reperiuntur: in Slovenia, Serbia (Hrtkovci), aliis locis Balcanicis, usque ad Graeciam.

'''Conclusio 6: Iter et directio migrationis Chroatorum. Imago generalis migrationum Chroatorum, quae ex his investigationibus emergit, talis est: ex Ucraina Chroati ad occidentem migraverunt per Poloniam meridionalem (Chroatia Alba) usque ad Bohemiam, atque inde per Austriam meridionalem (Carantania/Koruška) usque ad litora Adriatica.

'''Conclusio 7: Illi Chroati qui in septentrione, in “Magna” vel “Alba Chroatia”, permanserunt, tempore in processu ethnogeneseos pars nationum ibi viventium facti sunt: imprimis Polonorum. 

Hodie reliquiae loquentium Slavice in regione Austriae Koruškae (antiqua Carantania) se declarant ut pars minoritatis nationalis Slovenicae, quod non est mirum, cum Slovenia eis per plus quam mille annos vitae et evolutionis proximum et linguisticum et geographicum spatium fuerit, cui physice immediate adhaerebant.
Quamquam incolae antiquae Carantaniae ad varias Slavicas gentes pertinere videntur, Chroati inter Slavos Karantaniae sunt una ex coetibus documentis optime testatis.

Chroati in Ucraina paulatim non assimilati sunt, sed transformati, in iis regionibus ubi habitabant, cum de magnis coetibus Chroatorum ageretur, circa magna oppida mediaevalia congregatis.

'''Conclusio 8: Identitas nominalis Chroatorum in Ucraina per tempora mutata est: a regionali identitate Galiča/Haličizne saeculis XII et XIII, cum illa loca Lavovi/Lvivi et Galiči ad gradum regni elevata sunt post dissolutionem Russiae Kioviensis et post atque inter incursiones Mongolicas (quae non erant eventus unici, ut interdum putatur), usque ad formationem separatae identitatis “rutenae” sive “rusinicae” apud Ucrainenses occidentales in Podnestrovlio superiore, circa montes Carpathos atque in Podolia.&lt;ref&gt;
Anno 1253 Danijel Romanovič, princeps Galiciae et Volhiniae, coronatus est a papa Innocentio IV., quo facto Ducatus Galiciae‑Volhinensis ad dignitatem Regni Ruteniae evectus est.
Cf. ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Daniel Romanovich”, accessum die 21 Oct. 2026; vide etiam ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Roman Mstislavich”.
&lt;/ref&gt; Identitas Ucrainensium occidentalium Rutenae sive Rusiči sive Rusini iterum subdividitur in: Lemki, Boiki et Hutsuli.

= =
== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Geographia]]</text>
      <sha1>34mwq1pe4l7aeamt5il7vrqgiip7p2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287111</id>
      <parentid>287110</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? */</comment>
      <origin>287111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146487" sha1="c8zxdi6yzqf4fngsc7a5y5ao5c4gh5o" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


== 1. Introductio ==

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit. Hic autem textus Latinus hodie ad usus investigationis academicae non adhibetur, cum multas errores atque deviationes contineat.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

'''''Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.''

Quod Latine reddi potest:

'''''Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.''

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.&lt;ref&gt;https://hal.science/hal-02902087/file/Kazanski_Archaeology-Slavic%20Migrations_2020.pdf&lt;/ref&gt;


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== 2. De administrando imperio: Caput XXX (pars de Chroatis) ==


'''Οἱ δὲ Χρωβάτοι κατῴκουν τηνικαῦτα ἐκεῖθεν Βαγιβαρείας, ἔνθα εἰσὶν ἀρτίως οἱ Βελοχρωβάτοι.
'''Μία δὲ γενεὰ διαχωρισθεῖσα ἐξ αὐτῶν, ἤγουν ἀδελφοὶ πέντε, ὁ τε Κλουκᾶς καὶ ὁ Λόβελος καὶ ὁ Κοσέντζης καὶ ὁ Μουχλώ καὶ ὁ Χρωβάτος, καὶ ἀδελφαὶ δύο, ἡ Τούγα καὶ ἡ Βουγά, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἦλθον εἰς Δελματίαν, καὶ εὗρον τοὺς Ἀβάρεις κατέχοντας τὴν τοιαύτην γῆν.
'''Ἐπὶ τινὰς οὖν χρόνους πολεμοῦντες ἀλλήλους, ὑπερίσχυσαν οἱ Χρωβάτοι, καὶ τοὺς μὲν τῶν Ἀβάρων κατέσφαξαν, τοὺς δὲ λοιποὺς ὑποταγῆναι κατηνάγκασαν. Ἐκ τοτέ οὖν κατεκρατήθη ἡ τοιαύτη χώρα παρὰ τῶν Χρωβάτων, καὶ εἰσὶν ἀκμὴν ἐν Χρωβατίᾳ ἐκ τῶν Ἀβάρων, καὶ γινώσκονται Ἀβάρεις ὄντες.

'''Οἱ δὲ λοιποὶ Χρωβάτοι ἔμειναν πρὸς Φραγγίαν, καὶ λέγονται ἀρτίως Βελοχρωβάτοι, ἤγουν Ἄσπροι Χρωβάτοι, ἔχοντες ἴδιον ἄρχοντα· ὑπόκεινται δὲ Ὧτῳ, τῷ μεγάλῳ ῥηγὶ Φραγγίας, τῆς καὶ Σαξίας, καὶ ἀβάπτιστοι τυγχάνουσιν, συμπενθερίας μετὰ τοὺς Τούρκους καὶ ἀγάπας ἔχοντες.

'''Ἀπὸ δὲ τῶν Χρωβατῶν, τῶν ἐλθόντων ἐν Δελματίᾳ, διεχωρίσθη μέρος τι, καὶ ἐκράτησεν τὸ Ἰλλυρικὸν καὶ τὴν Παννονίαν· εἶχον δὲ καὶ αὐτοὶ ἄρχοντα αὐτεξούσιον, διαπεμπόμενον καὶ μόνον πρὸς τὸν ἄρχοντα Χρωβατίας κατὰ φιλίαν.
&lt;ref&gt;Editio Graeco‑Anglica: Constantine Porphyrogenitus, De Administrando Imperio, ed. Gyula Moravcsik, vers. Anglica Romilly Jenkins, Dumbarton Oaks Texts I, Washingtoniae, 1967 (repr. 1993).&lt;/ref&gt;

Translatio nova Latina (secundum textum Graecum):&lt;ref&gt;Translatio a Coronō Tenebrōsiō facta.&lt;/ref&gt;

Chroati&lt;ref&gt;Translitteratio Latina. Porphyrogenitus scribit '''Χρωβάτοι''', quod Latine translitteratur ut '''Chrobatoi'''; ob vitacismum autem β ut [v] pronuntiatur, unde lectio ['''Hrovatoi'''], formae Croaticae hodiernae '''Hrvati''' (nom. pl.) proxime respondens. Forma ''Croati'' (nom. pl.) ex antiquiori forma ''Chroati'' orta est (cf. dux Chroatorum in [[Privilegium ducis Tirpimiri]]), quae ipsa a primigenio ''Chrovati'' provenit. Sonus autem /v/ in Latino saepe omittitur in adaptatione vocabulorum externorum, unde transitus '''Chrovati'' → ''Chroati'' → ''Croati'''.

In linguis Slavonicis occidentalibus et orientalibus variae formae radicis occurrunt: in linguis Polonica, Ucrainica, Russica frequentissima est forma '''Horvati''' (radix ''hor-''), dissimilis occidentalibus formis '''hro-, cro-, chro-, kro-''', quae in linguis Germanicis et Romanicis praevalent. Haec permutatio vocalis /o/ explicari potest per phaenomenon phonologicum '''metatheseos liquidae''', quo vocales locum permutare possunt, cum iuxta liquidas /r/ vel /l/ consistant. '''Metathesis liquidae''' fuit communis et actuosa mutatio phonologica in antiquioribus periodis formationis linguarum Slavonicarum.

'''In linguis Slavonicis orientalibus''' (Russica, Ucrainica) '''metathesis liquidae''' nonnumquam ad phaenomenon '''plērophoniae''' (punoglasje) duxit, quo vocalis /o/ duplicatur: ''glova → golova; *gord → gorod → grod''. Quaedam formae in linguis Bohemica et meridiano‑Slavonicis '''ad quantitativam vocalis productionem''' evolverunt, ut in exemplo ''grod → grad''. Eiusmodi leges phonologicae verisimiliter etiam in evolutione ethnonymi '''Horvat → Hrovat → Hr’vat''' operatae sunt.

In regionibus Croatiae septentrionalibus ('''dialectus kajcavicus''') frequens erat forma '''Horvat''', dum in Dalmatia ('''dialectus chakavicus''') forma '''Harvat''' adparebat. Utraque forma ex antiquiori '''H’rvat''' (ubi ’ = semivocalis, ''jer'' in lingua '''paleoslavica''' et in lingua '''Slavica ecclesiastica antiqua''') derivata esse censetur. In lingua Croatica hodierna, intra fines '''dialecti Shtokavicorum''', evoluta est forma hodierna '''Hrvat'''.&lt;/ref&gt; autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt '''Belochrovati''' (Albichroati).
Una autem gens ab eis seiuncta, quinque scilicet fratres Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo et Chrobatos, itemque duae sorores Touga et Bouga&lt;ref&gt;Nomina Croatorum e textu Graeco translitterata sunt: Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo, Chrobatos, Touga, Bouga.
Proposita lectio ad normam phoneticam: [Klukas, Lovelos, Kosentsis, Muhlo, Hrovatos, Tuga, Buga].&lt;/ref&gt;, cum suo populo ab illis discedentes, in Dalmatiam venerunt ibique Avaros invenerunt terram illam obtinentes.

Cum vero inter se per aliquot annos bellarent, Croatae superiores facti sunt: quosdam Avarorum trucidarunt, reliquos autem ad dicionem redigere coegerunt.
Ex eo igitur tempore ea regio a Chroatis possessa est; suntque adhuc in Chroatia quidam Avarorum posteri, qui Avaricam originem ostendunt.

Reliqui autem Chroatī apud Franciam manserunt, et nuncupantur hodie Belochrovatī, id est Albi Chrovatī, proprium principem habentes. Subiciuntur vero Otoni, magno regi Franciae atque Saxoniae, et inconditi (i.e. nondum baptizati) sunt, affinitates cum Turcis (id est: cum Hungaris) contrahentes atque amicitias cum eis colentes.&lt;ref&gt;Porphyrogenitus vocabulum Turcos ad Hungaros refert (circa annum 950), more Byzantinorum saeculi X, qui gentem Hungarorum nomine ''Τούρκων'' appellare consueverant.&lt;/ref&gt;

Ex Chroatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam; habent autem et ipsi principes suae potestatis, qui tantum ad principem Chroatiae amicitiae causa legatos mittunt.

== 3. Analysis et interpretatio: Quid est Bagibareia? ==

'''Chroati autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt Belochrovati (Albichroati).

Multi investigatores putant “Bagibareiam” revera esse Bavariam. Alii autem monuerunt “Bagibareiam” Bavariam esse non posse, cum imperator Porphyrogenitus in ceteris operibus suis ad designandam Bavariam alio nomine utatur; in opere ''De thematibus'' Porphyrogenitus pro Bavaria voce Graeca ''Baioure'' utitur; idem monuit etiam Stephanus Krizin Sakač in opere Constantini ''De caerimoniis aulae Byzantinae''.&lt;ref&gt;Sakač, ''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum'', in: Croati usque ad saeculum VII, Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Quoad vocabulum Bagibareia, haec cognoscenda sunt. In lingua Graeca antiqua littera β (Latine translitterata ut B, b) sonum /b/ repraesentabat; sed mutationes phonologicae in Graeco sermone vivo effecerunt ut in aevo Byzantino medio sonus /b/ in vocabulis Graecis ut /v/ pronuntiaretur: quod “vitacismus” appellatur.

Scriptores autem aetatis Byzantinae, cum sonum /b/ in vocabulis externis et nominibus exprimere vellent, littera β adhuc saepe utebantur; demum postea paulatim adhiberi coepit combinatio litterarum mp ad sonum /b/ notandum, ut in exemplo tituli Croatici “ban”, qui Graece ut &quot;mpanos&quot; scribitur.&lt;ref&gt;Kinnamos, secretarius imperatoris Manuelis Comneni (1143–1180), solus praeter Porphyrogenitum est Graecus qui banum memorat; eum scribit ut ''mpanos''. Etiam in lingua Neo‑Graeca sonus /b/ per coniunctionem litterarum &quot;mp&quot; exprimitur.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenitus igitur in scriptis suis littera β (B, b) adhuc utitur ad utrumque sonum exprimendum: et ad sonum /v/ et ad sonum /b/. Exemplum huius duplicis usus litterae β est nomen quod pro Croatis scribit: ''Chrobatoi'', quod sane legi debet ut ''Hrovatoi''.

Praeterea altera mutatio phonologica, quae in lingua Graeca aetate Byzantina facta est, fuit conversio veteris Graeci coetus phonici /gi, ge/ in sonum /j/; exempli gratia, vox antiqua ''hagia'' Byzantino tempore pronuntiatur ut [aja]. Itaque etiam in vocabulo ''Bagibareia'' possibilis est lectio [''Bajvaria''].&lt;ref&gt;Praesertim, si monophthongizationem diphthongorum Graecorum veterum consideremus, quae plerumque efficiebatur aequatione valoris phonici ad secundum elementum diphthongi (hoc in casu: ei → /i/). Quare in voce ''Bagibareia'' lectio [''Bajvaria''] ex pronuntiatione orta est.&lt;/ref&gt;

Si possibilitatem consideremus auctorem partis de Chroatis in capite XXX ab auctore capitis XXXI diversum esse, tum fieri potest ut ille secundus auctor alio nomine pro Bavaria usus sit quam ipse Porphyrogenitus, qui in scriptis suis “Baioure” pro Bavaria adhibet. Nihilominus non est necesse omnino de altero auctore aut de interpolatione posteriore cogitare: prorsus fieri potest ut ipse imperator in archivis suis duo diversa relationes scriptas de Chroatis habuerit easque simpliciter transcripserit.

Altera possibilitas significationis nominis “Bagibareia” esset nomen montis “Babia gora” (Graece: Babeia oreia), quod Constantinus, sive scriptor capitis XXX, ad auris perceptionem accommodavit et ita consignavit. In mundo Slavico hodie plures montes nomine Babja gora exstant, quorum unus maior est [https://en.wikipedia.org/wiki/Babia_G%C3%B3ra Babia Góra] in triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae.

&lt;center&gt;
[[File:8maja2006 babiagora 035.jpg|600px|alt=Babia Góra|Babia Góra – conspectus e parte Polonica]]
&lt;/center&gt;

== 4. Thesis de Chroatia Alba in territorio Carinthiae mediaevalis, id est provinciae hodiernae Austriae Kärnten ==

Iam saeculo XIX interpretes et commentatorum Porphyrogeniti, ut Arminius Pavić (1844–1914), existimaverunt ''Bagibareiam'' significare “Babja gora”; Pavić autem putavit eam montem in hodierna Slovenia esse, trans flumen Cupam situm. Ex quo sequeretur Chroatas ante adventum in Dalmatiam in provincia Norico, sive in mediaevali Carantania&lt;ref&gt;Latine: ''Carantania'' sive ''Carentana'' sive ''Carinthia''; lingua Germanica: Kärnten, lingua Croatica: Koruška, in Austria australi.&lt;/ref&gt;, habitasse, ubi testatum est exsistere toponyma nomen Chroatarum continentia, necnon totam regionem latiorem circa oppidum ''Klagenfurt'', quae in veteribus tabulis geographis ''Crowati'' appellatur.&lt;ref&gt; Tabula geographica – Spruner–Menke Atlas (In Nomine Jassa): [https://i0.wp.com/www.jassa.org/wp-content/uploads/2020/07/BRIGHT.png Spruner–Menke Atlas]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Pagina de toponymia Slavica in regionibus Bavariae, Austriae, Carinthiae: [https://www.jassa.org/?p=16812]&lt;/ref&gt;

Hoc sententiam Armini Pavić postea quoque secuta est praeclara historica Croatica Nada Klaić, quae putavit ipsam veterem Carantaniam esse “Magna sive Alba Chroatia” de qua opus ''De administrando imperio'' narrat.&lt;ref&gt;Nada Klaić (1920–1988), historica Croatica; vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Nada_Klai%C4%87 paginam Anglice in Vicipaedia].&lt;/ref&gt;

At vero, secundum data in capite XXXI de situ Chroatiae Albae inter Franciam ad occidentem, Hungaros ad meridiem atque Pecenegos ab oriente eos impetentes, necnon de intervallo triginta dierum itineris a mari, Carantania nullo modo his duobus criteriis respondet: proximum enim mare Carinthiae est Hadriaticum, ad quod profecto non sunt triginta dies itineris; item Carantaniam non Pecenegi ab oriente oppugnabant, sed solum Hungari ex eadem parte eam invadere poterant.

'''Haud dubium est nonnullos Croatas in regione Carantaniae veteris consedisse; attamen haec regio nullo modo esse potest “Alba sive Magna Chroatia” Constantini Porphyrogeneti, ut imaginata est Nada Klaić, quare hanc opinionem omnino reiciendam esse censemus.'''

Notandum est migrationem Chroatarum in provinciam Romanam Dalmatiae, quam Porphyrogenitus in capite XXXI ''De administrando imperio'' sub imperio Heraclii (610–641) collocat, tempore congruere cum nonnullis aliis eventibus historicis: cum obsidione Constantinopolis anno 626 ab Avaris, Slavis et Persis frustra tentata, cum morte Baiani kagani, 
necnon cum ortu primae magnae Slavicae formationis politico‑militaris, regni Samonis in media Europa, in regionibus quae hodie Bohemia, Moravia atque terra Lusatiensium Serborum sunt.  

Sub ductu Samonis, is militaris foedus gentium Slavicarum feliciter et contra Francos ad occidentem, et contra Avaros ad orientem pugnavit. Bella Samonis adversus Avares in [[Chronicum (Fredegarius)|Chronico Fredegarii Scholastici Burgundiae]], capitulis XLVIII–XLIX, exponuntur;
bella vero adversus Francos in capitulo LXVIII. 

Num fortuitum est Chroatas, ut Porphyrogenitus tradit, 
eo ipso tempore, circiter annum 630, advenisse, cum potestas Avarorum labefactaretur et regnum Samonis in ascensu esset?

&lt;center&gt;
[[File:Croats, Carantania and Samo's realm after 631 AD.jpg|frame|Tabula ostendit situm Chroatarum et Carantaniae ad regnum Samonis post annum 631.]]
&lt;/center&gt;

Problematica de praesentia Croatarum in Carinthia tractata est in articulo suo [http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ09(1956)/GZ09.04.%20Antoljak,%20S.%20-%20Hrvati%20u%20Karantaniji.pdf Hrvati u Karantaniji] a historico Croatico Stjepano Antoljak.&lt;ref&gt;Stjepan Antoljak (1909–1997), historicus Croaticus; ''Hrvati u Karantaniji'', 1956, Facultas Philosophica Scopii.&lt;/ref&gt; Ex concordantia toponymorum Dalmatiae septentrionalis et Liburniae cum iis Carantaniae veteris, Antoljak statuit Croatas non ex Carantania in Dalmatiam, sed e Dalmatiis postea in Carantaniam venisse.

Problematica de vetere Carantania late et diligenter tractata est a historicis Slovenis: Bogo Grafenauer, Ljudemisl Hauptmann et Milko Kos.&lt;ref&gt;Bogo Grafenauer (1916–1995), historicus Slovenus, de Carantania et Slavis eius regionis multa scripsit: vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Bogo_Grafenauer Bogo Grafenauer].&lt;/ref&gt;

'''Kosentzes/Kosenzis ex ''De administrando imperio'' et ordo ''kosezorum'' Carantaniae veteris 

Nomen unius ex quinque fratribus, qui Croatas in meridiem ad Dalmatiam deduxerunt, Kosentzes sive Kosenzis, quod in opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeneti occurrit, cum nomine '''''kosezi''''', ordinis liberorum nobilium bellatorumque Carantaniae veteris coniungi solet.

In Slavica Carantaniae principatu (hodie Austria australis) ab saeculo VIII usque ad XV peculiarem locum obtinebat ordo hominum, qui '''''kosezi''''' vocabantur (item ''kosegi, kasezi '' etc.).

'''''Kosezi''''' proprii erant Carantaniae mediaevalis: nobilitas hereditaria e structura praefeudali, gentilitatis atque territorii orta. Erant liberi bellatores, custodes traditionis electionis principis super '''''lapide Krnensi''''' (Germanice:''Fürstenstein'', Slavice:''Krnski kamen'') in campo, ubi post baptismum ecclesia Sanctae Mariae (Germanice: ''Maria Saal'' / Slavice: ''Gospa Sveta'') prope oppidum hodiernum Klagenfurtum exstitit. 

Hoc momentum habet in investigatione migrationum Croatorum, cum una e regionibus centralibus antiquae ''Carantaniae'' esset '''''pagus Chrowati''''' seu '''''Crouuati'''''. 

Nomen kosezi in lingua Germanica reddi solebat ut ''die Edlen'' seu ''Edlinger'' (''nobilis''). Carantania anno 1335 sub dicionem Habsburgorum venit; illi structuram inventam reformaverunt eamque in ordinem feudalem suum inseruerunt. Electio principis super ''lapide Krnensi'' usque ad saeculum XV mansit, cum Habsburgenses ritum participare recusaverunt. 

Ipsum ritum inaugurationis principis descripsit '''Mavro Orbini''', clericus Ragusinus, in opere Italico '''''Il Regno de gli Slavi''''' (1601).

Etymologia nominis ''Kosenzis'': lectio Slavica ad nomen ''kosenc, kosec, kosac'' (lat. faenator) pertinere potest; item lectio Iranica‑Sarmatica ad nomen Kasag (cf. Kasagoi, ethnonymus Adigeorum/Circassorum) non excluditur.

== 5. Thesis de Chroatia Magna sive Alba, in regione ad septentrionem‑orientem Bavariae posita, id est in Germania orientali hodierna circa flumen Albis ==

Identificatio nominis Bagibareia cum Bavaria Stjepanum Pantelić inter alios impulit, ut in libello suo ''Najstarija povijest Hrvata'' (Latine: ''Historia Chroatorum antiquissima'') (Magontiaci, 1993) “Chroatiam Magnam sive Albam” Constantini Porphyrogeniti ad septentrionem Bavariae quaereret, id est in regione Germaniae orientalis hodiernae circa Albim, cum peculiari attentione ad tractum fluminis Salae inter Lipsiam et Hallam.

Stjepan Pantelić (natus 1942 prope Viroviticam) studium theologiae Magontiaci perfecit, unde solida cognitio linguae Latinae et Germanicae ei accessit, quae facultatem praebuit bibliothecas et archiva per Germaniam, aetate ante interrete, diligenter explorandi.

Pantelićus autem, ut historicus, reprehendi potest quod saepe leviter atque praecipitanter conclusiones ac interpretationes protulit sine vero fundamento in fontibus; sicut, verbi gratia, cum magna occidentalis Slavica tribus Abodritos, item eos quos Franci Vilcos (Welatabos sive Lutitios) vocabant, necnon Rugianos sive Ranienses ex insula Rugia in Baltico, simpliciter omnes — nec plus nec minus — Chroatas appellaverit.
&lt;center&gt;
[[File:Lutizenbund.PNG|thumb|900px|alt=Slaveni uz Labi u 10. i 11. stoljeću|''Slavi ad Albim, saeculis X–XI.'' ]]
&lt;/center&gt;


Tamen Pantelićus laudandus est quod in libello suo haud magno (in summa 97 paginarum) copiose locos Latinos ex fontibus mediaevalibus protulit atque in notis sub pagina adduxit, ab Einhardo usque ad epistulas Caroli Magni ad uxorem missas bello contra Avaros gesto, necnon excerpta ex variis chronicis aliisque documentis.

Praeterea investigationem toponymicam in parte orientali Germaniae peragravit, atque offendit loca ''Gross Korbetha'', ''Klein Korbetha'' et ''Korbetha'' (in fontibus Latinis mediaevalibus: ''Chruvati inferior'', ''Chruvati superior'' et ''Chruvati'') inter urbes Lipsiam et Hallam, item oppidum ''Borna'' in circulo Lipsiensi (Pantelić 1993, pp. 24–25). ''Borna'' enim nomen fuit primi ex fontibus Francicis noti ducis Dalmatiae et Liburniae (annis 817–821). &lt;ref&gt;Borna (dux Guduscanorum, dux Dalmatiae, dux Dalmatiae atque Liburniae) in ''Annales regni Francorum'' annorum 818–821 — textus Latinus: [[Annales regni Francorum]].&lt;/ref&gt;

Pantelićus quoque complura exempla antiquae toponymiae Slavicae in regione Germaniae orientalis collegit, inter quae: ''Corwete, Curuadi, Curewate'' (ex Hersfeldensi decimarum indice in Friesenfeldu, exeunte saeculo IX); ''Chruuati'' (apud Thietmarum episcopum in Chronica, saec. X/XI); deinde: ''Borewe, Bukuwiz, Camenitz [Kamenic], Zebegore, Krolevitz, Deliniz'' (cf. ''Delnice'' in Croatia), ''Dobergast, Dobrilug, Drevenitz'' (cf. ''Drvenik'' in Croatia), ''Glina'' (ut ''Glina'' in Croatia), ''Grizlav, List, Brodizi'' (cf. ''Brod'' in Croatia), ''Plawe, Racowe, Ribnitz, Slavi, Slavia, Strela, Cosence [Kosence], Studenik, Stablo, Sporno'', atque ''Lipci'' (Leipzig), etc.

Indubitata est res quod totus tractus Germaniae orientalis ab Odra et Nissa usque ad Albim (Germanice Elbe) atque Salam a gentibus Slavicis inhabitatus erat, ut fontes testantur, iam a temporibus regis Samae (prima medietas saeculi VII).

Eadem autem Slavicae gentes, in maiores foederationes tribuum coalitae, magnam partem autonomam politicam gerebant: modo socii Francorum contra Saxones (aetate Caroli Magni), modo in bellis adversus Francos ac postea reges Germaniae; donec saeculo XII eorum autonomia politica omnino sublata est eisque impositae sunt christianizatio et germanizatio.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304131003/http://hbar.phys.msu.ru/gorm/chrons/helmold.htm Helmoldus, *Chronica Slavorum*]&lt;/ref&gt;


Nomina ducum illorum Slavorum inter Odram et Albim indolem quandam communem Slavicam ostendunt: ''Draško/Thrasco, Slavomir, Sedrag, Gostimil, Dobromisl, Dobrimir, Tugomir/Tugumir, Stojnev, Mistivoj, Mistislav, Višedrag, Budivoj, Pribislav, Vratislav, Vislav'', 
etc. 

Quare libellus Stjepani Pantelić ''Najstarija povijest Hrvata'' (''Historia Chroatorum antiquissima'') quasi dux quidam haberi potest per historiam Slavorum Polabensium, quorum solum '''''Lusatici Sorabi''''' usque ad hodiernum diem identitatem et linguam Slavicam servaverunt.

Ut conclusio huius analysis libelli Pantelićiani sumi potest quod haud dubie nonnulli Chroatae in regione circa flumen Salam in Germania consederint; attamen pauca tantum loca minora ibi reperiuntur, quae nullo modo cum illa Porphyrogenetae “Chroatia Magna sive Alba” identificari possunt. Videtur etiam Pantelićus ipse hoc sibi conscius fuisse, quare omnes Slavicos orientalis Germaniae in Chroatas transformare conatus est (quod Chroatomania appellari potest), quamquam ipse fontes mediaevales et locos citatos adducebat qui nomina propria ac peculiaria istarum Slavicarum gentium clare ac indubitanter testantur.&lt;ref&gt;James Westfall Thompson, ''The German Church and the Conversion of the Baltic Slavs'', 
''The American Journal of Theology'', vol. 20, br. 2 (1916), str. 205–230, 
University of Chicago Press. [https://doi.org/10.1086/479673 https://doi.org/10.1086/479673]&lt;/ref&gt;


Addendum quoque est quod et Porphyrogeneta et rex Anglosaxonicus Alfredus Magnus aliique fontes Chroatas Albas in vicinitate immediata Bohemiae collocant (terra Boiki = Bohemia) atque eos ''constanter ad orientem a Serbis Albis ponunt''; quae omnia congruunt cum situ in hodierna Polonia australi atque austro‑occidentali.

== 6. Quaestio de situ ''Illyrici'' Porphyrogeniti ==
=== Caput XXX De administrando imperio: de situ et finibus Chroatiae ceterarumque Sclaviniarum ===

'''''Ex Chrovatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam ...''

''Haec Chroatia ceterique Sclavi&lt;ref&gt;Slavi, ut ex scriptis Crnorizci Hrabari, Chronico Nestoris aliisque fontibus apparet, se ipsos Slovene/Slovjene appellabant.
Scriptores autem Byzantini — Procopius, Menander, Theophylactus, Nicephorus aliique — formas Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβηνούς (Sklabenous) et Σκλαβῖνοι (Sklabinoi) adhibent.
Imperator Constantinus Porphyrogenitus in opere suo De administrando imperio tribus formis utitur:
Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβοί (Sklaboi) et Σκλαβίνιοι (Sklabinioi).&lt;/ref&gt; hoc modo sunt dispositi: Dioclia ad castella Dyrrhachii accedit, videlicet ad Elisum, Helcinium et Antibarem, atque usque ad Catarum porrigitur; in montibus autem Serbiae finitima est.

''A Catara incipit archontia Tribuniensis, quae usque ad Ragusam extenditur, et in montanis Serbiae contermina est.

''A Ragusa vero incipit archontia Zachumliensis, quae usque ad flumen Narentam porrigitur; ad partem maritimam Paganiae accedit, ad montes autem versus septentrionem Chroatiae finitima est, Serbiae autem opposita.

''A flumine Narenta incipit Pagania et usque ad flumen Cetinam extenditur; tres autem županiae habet, nempe Rastoc, Mocro et Dalen. Ex his duae županiae, id est Rastoc et Mocro, ad mare sitae sunt; hae etiam sagenas (naves longas) possident. Dalen vero longe a mari distat, eiusque incolae agriculturae student atque ex ea vivunt.

''Quattuor insulae Paganiae sunt finitimae: Melita, Corcyra Nigra, Bracium et Pharus, pulcherrimae atque uberrimae, sed urbibus desertis et multitudine paludum refertae. Incolae earum pecora alunt atque ex eis vitam sustentant.

''A flumine Cetina incipit terra Chroatiae et per litus usque ad fines Histriae, id est ad urbem Albona, extenditur. In montanis autem thematem Histriensem aliquatenus superat; apud Cetinam et Hlivnum Serbiae accedit, cum terra Serbiae omnibus aliis terris opposita sit, ad septentrionem Chroatiae, ad meridiem vero Bulgariae finitima.

''Ex quo Sclavi praedicti advenerunt, totam Dalmatiam occupaverunt. Romani autem urbes insularum coluerunt atque ex eis vitam agebant. Sed a Paganis (Neretvanis) cotidie in servitutem abducti et necati, insulas reliquerunt, cupientes in continente agrum colere. In quo eos Chroati impediebant, quia tributum eis non dabant; sed omnia quae hodie Sclavis solvunt, stratego (praefecto Romano) olim tribuebant.

''Cum ita vivere non possent, ad Basilium (Basilio I Macedone, annis 867–886) imperatorem gloriosum accesserunt atque omnia supra dicta ei exposuerunt. Hic imperator gloriosus Basilio praecepit ut omnia quae stratego dari solebant, Sclavis darent, ut cum eis pacifice viverent; parum vero aliquid stratego tribuerent, quo ostenderent suam subiectionem erga imperatores Romanos atque eorum strategum.

''Ex eo tempore omnes illi urbes Sclavis tributariae sunt et eis tributum solvunt:
''Spalatum 200 nomismata, Tragurium 100, Iadera 110, Absorus 100, Arba 100, Curicum 100; ita ut 710 nomismata efficiantur, praeter vinum et alia varia, quae praeter nomismata adhuc dabant.

''Ragusium autem inter duas terras, Zachumliam et Tribuniam, situm est; Ragusini vinea sua in utraque regione habent et archonto Zachumliensi 21, archonto Tribuniensi 36 nomismata solvunt.

In opere '''Thomae Archidiaconi''' ''Historia Salonitana'' (circa annum 1250) legitur '''''regno Chroatorum attribui “totam Maroniam et Chulmiae Ducatum”''''', id est totam '''Naroniae '''sive''' Paganiae '''atque''' Chulmiae (Zachlumiae)''' archontiam.
Hoc territorium hodie utramque ripam fluminis Narentae complectitur.

&lt;center&gt;
[[File:Pagania Zahumlje Travunia Duklja.png|600px|alt=Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum saeculo IX|Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum in saeculo IX]]
&lt;/center&gt;


'''Gregorius Barsensis''', notior nomine ''Pop Dukljanin'' ('''Presbyter Diocliae''') , in opere suo Latine conscripto '''''Sclavorum Regnum''''' (saeculo XII) omnes quattuor archontias — '''Diocliam, Tribuniam, Chulmum et Paganian sive Naroniam''', quas memorat Constantinus Porphyrogenitus (saeculo X medio), communi nomine '''''Croatia rubea''''' appellat.&lt;ref&gt;Eduard Peričić, ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog /Ljetopis popa Dukljanina'' (''Sclavorum Regnum Gregorii Barsensis / Chronicon Presbyteri Diocliae''), editio “Kršćanska sadašnjost”, Zagrabiae, 1991.&lt;/ref&gt;

Unus ex antiquissimis locis, ubi nomina '''''Croatia alba''''' et '''''Croatia rubea''''' ad Chroatos Adriaticos referuntur, invenitur in opere chronographi Venetiani saeculi XIV, Andreae Dandolo.
Videtur ille textum ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis (saeculi XII) sequi, sed etiam nonnullas additiones proprias inserere.

''Chronica Chroatica'' idiomate chakavico conscripta, quam '''Marcus Marulus''' anno 1500 Latine vertit, solam ''Croatiam Albam'' memorat: “''ab Dalma usque ad Valdeminum Chroatos Albos appellavit, qui sunt Dalmatini Inferiores…''”.

'''Maurus Orbinus''' Ragusinus circa annum 1600, in opere suo panslavistico lingua Italica conscripto, item in quadam versione Gregorii Barsensis innititur atque ''Croatiam Rubram et Croatiam Albam'' nominat.

Ragusinus '''Restius''' quoque, in paginis 25 et 43, nomina “Croazia Bianca, Croazia Rossa” refert.

A libro ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis saeculo XII conscripto (quem Eduardus Peričić cum archiepiscopo Gregorio, persona historice bene documentata, quae archiepiscopus urbis Antibaris fuit — hoc nomine a Bari Italico distinguitur — identificare solet) usque ad opera omnium auctorum posteriorum hic memoratorum, vocabula ''Croatia Alba'' et ''Croatia Rubea'' ad solum Chroatiae Adriaticae spatium referuntur,
non autem ad ''Croatiam Albam'' in Europa septentrionali sitam.

'''''Croatia Alba''''' ad tractum maritimum Chroatiae hodiernae usque ad flumen Cetinam pertinet
(locus ''Dalma'', id est ''Delminium'', caput Delmatorum antiquitus, hodie ''Duvno''), cum '''''Croatia Rubea''''' ad regiones ad meridiem fluminum Cetinae et Narentae sitas referatur, incluso territorio antiquae ''Diocliae'' sive ''Docleae'' (vulgo: ''Duklja''), quod nunc est ''Res Publica Montis Nigri'' (vulgo: ''Crna Gora'' sive ''Montenegro'').

Itaque, secundum relationem Presbyteri Diocliae saeculo XII conscriptam, regiones quae hodie '''Rem Publicam Montis Nigri''' constituunt eo tempore nomine '''Croatiae Rubeae''' appellabantur.

=== Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? === 

Porphyrogenitus narrat partem Chroatorum in Dalmatiam advenientium se segregasse atque Illyrico et Pannonia potitam esse. Quaeri potest utrum hic Porphyrogeniti vocabulum Illyricum ad regionem Croatiae Rubeae pertinere possit, quae in aetate sero‑Romana, a Diocletiano imperatore, nomine Praevalis sive Prevalitana appellabatur.

Nomen ''Illyricum'' per tempora Imperii Romani, ab Octaviano Augusto usque porro, suum ambitum geographicum legitime mutavit. Romani enim sciebant ''Illyrios proprie dictos'' eos esse qui in regionibus hodiernae Montis Nigri atque Albaniae septentrionalis habitabant, contra quorum civitatem bella gesserunt exeunte saeculo III et ineunte saeculo II a.Chr.n.

At vero, Romanorum incursu in terras Delmatorum, Iapodum et Liburnorum, deinde etiam ad septentrionem circa Segesticam (bella Octaviani in Illyrico annis 36/35 a.Chr.n.), totus ille tractus in provinciam Illyricum constitutus est.

Post rebellionem duorum Batonum (annis 6–9 p.Chr.n.) pristinum Illyricum in duas provincias diviserunt: Pannoniam et Illyricum, cuius pars Dalmatia erat.

&lt;center&gt;
[[File:Ancient balkans 4thcentury.png|800px
|alt=Tabula totius Illyrici Romani saeculo IV
|Tabula totius Illyrici Romani in saeculo IV]]
&lt;/center&gt;


Regio mediaevalis Carantaniae, in qua quoque Chroati inter Dravam superiorem et Muram in Austria meridionali hodierna in chartis et documentis memorantur,&lt;ref&gt;Otto I in diplomate anni 954 formulam “in pago Crouuati” adhibet;
Otto II anno 979 scribit “pago Chruuat”, et similia.
Cf. Gluhak, 1990.&lt;/ref&gt;
aetate Romana provincia Noricum fuit, numquam Illyricum;
solummodo reformatione Diocletiani Noricum in praefecturam Illyrici adscriptum est, sed ea partitio administrativa nomina ipsarum provinciarum minime mutavit.

Quare plane excludendum est eos ''Chroatos Carantaniae'', qui sub nominibus ''Crowati'' etc. testantur, Porphyrogeniti Chroatos fuisse qui “in Illyricum” venerint.&lt;ref&gt;S. Antoljak, Lj. Hauptmann et B. Grafenauer putaverunt Porphyrogenitum vocabulo “Illyrici” ipsam Carantaniam intellexisse, quasi pars Chroatorum a Dalmatiae Chroatis secessisset atque ad septentrionem migrasset.
Nos autem tali interpretationi non assentimur.&lt;/ref&gt;

Hic statuimus vocabulum “Illyricum” apud Porphyrogenitum intellegendum esse illud Illyricum quod ad meridiem veteris provinciae Romanae Dalmatiae (sensu strictiore) situm est, id est regiones ad meridiem fluminis Narentae, illum verum et antiquum Illyricum, ubi ''Illyrii propriae dicti'' habitabant.

Hoc territorium saeculo IV administrative Praevalitana appellabatur; in aevo autem medio ''Dioclia'' apud imperatorem Porphyrogenitum (saec. X), ''Doclea'' vero apud Gregorium Archiepiscopum Antibarensem (saec. XII) appellatur, quod hodie ''Res Publica Montis Nigri'' est.

Ex relatione de situ geographicο archontiarum Slavicarum (quattuor earum ad meridiem ipsius Chroatiae positarum) in capite XXX apparet Chroatos in provinciam Dalmatiae advenisse atque quattuor illis principatibus dominatum imposuisse: Diocliae, Tribuniae, Zachumliae et Paganiae (Neretvanorum).

Tertia vero pars Chroatorum, ut in eodem capite dicitur, ''Pannoniae'' potita est, id est illius partis Pannoniae inter Dravam et Savam sitae, quae est Chroatia septentrionalis hodierna, aetate Romana nomine Pannoniae Saviae nota.

Sunt etiam nonnulli interpretes qui putent Porphyrogenitum, aut scriptorem qui caput XXX composuit vel auxit, vocabulo Illyrici significare regiones hodiernae Liciae aut fortasse interiores Bosnae et Hercegovinae, cum in capite XXX — quod notandum est — terra Bosna (a flumine Bosna dicta) omnino non commemoratur.

At nos hic existimamus scriptorem capitis XXX, ex indiciis geographicis archontiarum Slavicarum, territorium veteris Bosnae strictiore sensu (secundum cursum ipsius fluminis Bosnae) fortasse ut partem Serbiae intellexisse, cum eam nullo nomine designet neque omnino in hoc capite memorare videatur. Porphyrogenitus enim affirmat Chroatiam ad Serbiam accedere apud Cetinam et Hlivnum, in montibus, quod significare potest Chroatiam et Serbiam fortasse ad septentrionem Narentae confinis fuisse, circumvectis principatibus Neretvanorum et Zachumliae.

Regio hodiernae Liciae vix ullo modo pro Illyrico Porphyrogeniti haberi potest, cum totus ille tractus post rebellionem Delmatorum et Pannonum in provinciam Dalmatiae cum Liburnia inclusus sit.

Quapropter hic concludimus unum tantum Illyricum fuisse, praeter Dalmatiae et Pannoniae dominationem, quod Chroati obtinere potuerint: nempe Praevalitanam aetatis sero‑Romanae, quam Gregorius Barsensis, id est Presbyter Diocliae, nomine “Croatiae rubeae” designat.

== 7. De administrando imperio: Caput XXXI (loca ad Albam Chroatiam et ad migrationem Chroatorum pertinentia) ==

''Chroatae, qui nunc Dalmatiam incolunt, oriundi sunt ex Chroatis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur.
Hi trans Turcos (Ungaros) sunt, prope Franciam habitant, finitimi Slavinis, id est Serbis inbaptizatis.

''Isti Chroatae confugerunt ad imperatorem Heraclium priusquam idem facerent Serbi, eo tempore quo Avari Romanos inde expulerunt.

''Cum Romani eodem tempore ab Avaris depulsi essent, terrae eorum vacuae manebant. Iussu igitur imperatoris Heraclii isti Chroatae, arreptis armis, Avaros inde expulerunt atque, secundum imperatoris ordinationem, in terra Avarorum consederunt, in qua nunc habitant.

''Eo tempore Chroatae habebant archontem patrem Porgae. Imperator autem Heraclius misit ex urbe Roma sacerdotes, ex quibus fecit archiepiscopum, episcopos, presbyteros et diaconos, atque Chroatas baptizavit.

''Isti Chroatae habebant illo tempore archontem Porgam.

''Magna Chroatia, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi.

''Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Turcis (Ungaris) et Pechenegis assidue depraedatur.

''Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest.

''A terra eorum ad mare sunt triginta dierum itinera; mare autem quod triginta dierum itinere distat, vocatur Mare Nigrum.

Ad Chroatas spectat etiam locus in '''capite XXXII''', cui titulus est “'''De Serbis et terra quam nunc incolunt”''', ubi legitur:


[[File:Sorbian Polity under Dervan.jpg|center|400px|alt=Karta sorbskog političkog prostora pod Dervanom|''Mappa ditionis Dervani ducis Sorabum (saec. VII).'' ]]


''Serbi, qui nunc eam terram incolunt, oriundi sunt ex Serbis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur, qui domi sunt trans Turcos (Ungaros), in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia, illa inbaptizata et Alba dicta.

== 8. Analysis et interpretatio capitis XXXI ==

In hoc capite situs Chroatiae Albae ita definitur: trans Ungariam (quae eo tempore primae dimidiae saeculi X etiam Slovaciam complectebatur), prope Franciam, finitima Serbis inbaptizatis. Chroatia Alba a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur, et mare ad quod descendunt triginta dierum itinere distat.

Ex capite XXXII discimus Serbos Albos domi esse trans Ungaros, in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia.

Quid igitur de situ Chroatiae Albae ex his omnibus colligi potest? 

Chroati Albi finitimi erant Serbis Albis inbaptizatis.
Initio adtendebamus ad interpretationem secundum quam regio Boiki prope Ungariam ad Boikos Ucrainae referri posset, qui hodie in limitibus Ucrainae ad Slovaciam et Ungariam habitant, sicut olim putavit historicus Vjekoslav Klaić. Verumtamen locutio “ubi Franciae fines contingunt” (quae ad tempus compositionis DAI, circa annum 950, pertinet) nos ab tali expositione removit.

Nam Franciae regnum, id est Germania regis ac postea imperatoris Ottonis I (936–976), numquam ad Carpatas pervenit neque cum eis confinia habuit; quare nomen Boiki ad Boikos Ucrainae referri non potest.

Proinde Boiki Constantini Porphyrogeniti intellegenda est Bohemia, id est regio Cechorum; et notum est Sorabos sive Serbos Lusaticos etiam hodie ad septentrionem Bohemiae consistere.

''“A Chroatis ad mare sunt triginta dierum itinera.”

Ultimus de Chroatis Albis locus in capite XXXI ita habet:

''Magna Chroatia, quae etiam Alba vocatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi. Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur. Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest. A Chroatis autem ad mare sunt triginta dierum itinera; mare vero quod triginta dierum itinere distat, Pontus Nigrum appellatur.”

Mare quod regioni Lipsiensi proximum est Balticum; ad illud autem non plus quam quadringenti chiliometrae sunt. Si ponamus coetum hominum pedibus et equis oneratis mediocriter triginta chiliometra per diem conficere, iter quadringentorum chiliometrorum per tredecim dies absolveretur, quod longe ab illis triginta diebus, quos Porphyrogenitus memorat, abest.

At vero iter a triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae (ad meridiem et occidentem Cracoviae situm), si cursum Vislae fluminis fere sequatur, ad mare Balticum non excedit octingentos chiliometros; quod, si per triginta chiliometra singulis diebus dividatur, circiter viginti sex dies itineris efficit.

Maior tamen est distantia a Cracovia per Dniestrum ad Pontum Euxinum, quae profecto iter fere triginta dierum praebet. Certe nobis hodie paene impossibile est exacte computare quantum temporis iter a Cracovia ad Balticum vel ad Pontum Euxinum primae dimidiae saeculi X occuparet, cum plerique huiusmodi itineris parametri ignoti sint (pericula viae, semitae mercatorum illius aetatis, et cetera).

Praeterea, interpretes huius loci in litteris historicis non consentiunt ad quod mare Porphyrogenitus precise referat cum dicit “nigrum” vel “obscurum”: utrum ad Balticum an ad Pontum Euxinum. 

Lingüista atque etymologus '''Alemko Gluhak''' in libro suo ''De origine nominis Chroati'' (pp. 120–121) censet “mare nigrum”, ad quod triginta dierum iter esse dicitur, revera Balticum mare significare.

Nam Byzantini mare, quod nos hodie ''Mare Nigrum'' appellamus, secundum traditionem linguae Graecae  ''Pontos Eukseinos'' (''Mare Hospitale'') vocabant. Exsistit autem possibilitas commercii atque transmissionis culturalis, qua ipsum nomen Graecum ''Pontos Eukseinos'', quod olim ''Pontos Akseinos'' (Mare Inhospitale) erat, cuius forma ex voce Iranica ''äxsin'' derivata esse potuerit, postea vero a Graecis in ''Eukseinos'' mutata est.&lt;ref&gt;Vocabulum Osseticum äxsin phonetice [æxˈsin], Avesticum axšaena [axʃaːˈena] profertur; sonus “x” in utroque fricativus velaris surdus est, Croatico /h/ posteriori simillimus.&lt;/ref&gt; Etenim Avesticum ''axšaena'', Osseticum ''äxsin''&lt;ref&gt;radix in lingua palaeoslavica: *''sin’j’'', Croatice: sinje, ut in ''sinje more''&lt;/ref&gt;, quod Latine ''obscurum'' significat, esse potest origo Graeci ''Akseinos''.&lt;ref&gt;Hoc est exemplum quomodo etymologia ex perceptione phonica nasci possit: nam littera transliterata “x” in omnibus linguis Iranicis ut fricativus velaris surdus pronuntiatur (ut Germanice Bach, Scotice loch, Hispanice j in José), numquam vero ut coniunctio /ks/. Graeci autem, audientes Iranicum axšaena vel äxsin, id ad vocem suam áxeinos (“inhospitale, in externos adversum”) adcommodaverunt atque prorsus cum ea consociaverunt.&lt;/ref&gt;

Praeterea notandum est Turcos, qui hodie Minorem Asiam incolunt, mare Mediterraneum more tradito Ak denizi (Mare Album) appellare, quod ad occidentem terrae eorum situm est; illud vero mare, quod in septentrione situm est, Kara deniz (Mare Nigrum) vocant.

Haec indicant Turcos, sicut alios populos stepparum Eurasiarum (inter quos Scythas et Sarmatas Iranicos), colores ad designandos mundi cardines usurpasse: nigrum = septentrio; album = occidens; caeruleum vel viride = oriens; rubrum = meridies.

Ex his igitur sequitur nomen Chroatia Alba “Chroatiam Occidentalem” significare, cum Porphyrogeneti locutio mare nigrum vel obscurum ad Balticum mare referenda sit.&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, Zagreb, 1990, pp. 120–121.&lt;/ref&gt;

Haec omnia nos ad conclusionem ducunt Chroatiam Albam primae dimidiae saeculi X in circulo gentium Slavicarum occidentalium sitam fuisse, id est in vicinitate Boiki sive Bohemiae, prope Serbos in Germania orientali, inter Ugariam illius temporis (quae Slovaciam et Hungariam complectebatur) et Franciam. Ex his omnibus concluditur Chroatiam Albam in hodierna Polonia meridiana locatam esse.

== 9. De differentiis inter capitulum XXX et capitulum XXXI ==

Communia capitulis XXX et XXXI sunt haec: utrumque commemorat adventum Chroatorum ex Chroatia Alba atque proelium Chroatorum contra Avaros, in quo Chroati Avaros superant. In ceteris autem rebus illa duo testimonia inter se discrepant.

In capitulo XXX narratur fabula de quinque fratribus et duabus sororibus, quae in capitulo XXXI non reperitur.

In capitulo XXX describitur saevitia Francorum erga Chroatos et bellum Chroatorum contra Francos quod septem annos duravit; in capitulo XXXI vero nulla fit mentio dominationis Francorum super Chroatos in Dalmatia. Tantum dicitur Chroatiam Albam prope Franciam sitam esse atque Francos (Germanos) Chroatiam Albam depraedari.

Praeterea, in capitulo XXX dicitur Chroatos in Dalmatia se liberasse a potestate Francorum et accepisse baptismum ex Roma tempore archontis Porini; in capitulo XXXI autem dicitur Chroatos in Dalmatiam venisse iussu imperatoris Heraclii (610–641), quod magni momenti est, cum hoc '''sit unica expressa datatio adventus Chroatorum in fontibus (prima igitur dimidia pars saeculi VII)'''.

Item in capitulo XXXI dicitur Chroatos venisse tempore patris Porgae, et tempore ipsius Porgae archontis baptismum ex Roma accepisse. (Duo nomina diversa, sed aliquatenus similia: Porga – Porin.)&lt;ref&gt;Recentior est inclinatio ut in nomine Porin varietas nominis dei Slavici Perun agnoscatur (Polonice: Piorun); cf. Alimov, 2015.&lt;/ref&gt;


In capitulo XXX saepe memorantur Francia, Franci et rex Otto I; contra, in capitulo XXXI memoratur solum imperator Heraclius eiusque munus, nec Franci ibi apparent, nisi quod Chroatia Alba prope Franciam sita esse dicitur.

Nonnulli interpretes existimant capitulum XXX ab alio auctore compositum esse quam capitulum XXXI. Haec sententia de duobus diversis scriptoribus nititur, inter alia, analysi stilistica quae favet opinioni de duobus auctoribus. Saepe etiam dicitur scriptorem capituli XXX aliis fontibus usos esse quam scriptorem capituli XXXI.

Tamen, ut iam diximus, fieri potest ut ipse imperator Constantinus duas diversas relationes de Chroatis in archivis suis habuerit, quas, cum eligere non posset, ambas inserere statuerit, eas simpliciter transcribens. Videtur tamen relatio in capitulo XXX esse aliena et transcripta, cum relatio in capitulo XXXI fortasse ab ipso imperatore consuta sit.

Capitulum XXXI saepe habetur exemplum apertae propagandae Byzantinae (emphasi posita in munere Heraclii in adventu Chroatorum saeculo VII), cum capitulum XXX putetur repraesentare traditionem popularem Chroaticam de adventu atque memoriam de relationibus cum Francis.

In capitulo XXX Franci exhibentur tamquam crudeles occupatores contra quos Chroati pugnant et vincunt; at re vera scimus solum ducem Pannoniae Liudewitum contra Francos pugnavisse, cum dux Dalmatiae et Liburniae Borna socius Francorum fuerit et adversarius Liudewiti Posaviensis.

A temporibus Liudewiti usque ad compositionem additionis capituli XXX circiter 130–140 anni fluxerunt (si capitulum XXX, ut quidam putant, scriptum est annis 960, tempore quo rex Chroatiae Stephanus Držislav titulum patricii a Byzantino imperatore accepit).&lt;ref&gt;Alimov 2015&lt;/ref&gt;

Nihilominus non consentimus cum opinione quod capitulum XXX necessario tradit “puram” traditionem popularem, cum elementa traditionis popularis in utroque capitulo inveniantur.&lt;ref&gt;Margetić 2001, 127-131&lt;/ref&gt;

In capitulo XXX, ubi Franci saepe memorantur, situs Chroatiae Albae definitur secundum Bagibareiam; in capitulo XXXI situs definitur secundum locum Ungarorum.

In capitulo XXX dicitur Chroatos in Chroatia Alba cum Ungaris foedera et amicitias contrahere; capitulum XXXI autem affirmat Ungaros atque Pechenegos Chroatiam Albam depraedari.

== 10. Thesis de situ Chroatiae Albae in regione Cechiae orientalis, sive in ducatu Slavnikiano ==

Secundum traditionem popularem Cechicam, Cechi in terras hodiernas Cechiae a septentrione venerunt, ubi cum Serbis Albis confinia habebant, atque emigraverunt ut dominationem Serbicam evitarent. Una ex illis traditionibus refert protopatrem Cechum origine fuisse Lehum, eumque ex terra Chroatiae venisse, sicut in ''Chronica Dalimiliana'' saeculi XIV scriptum est. (Haud dubie non ex Chroatia Adriatica, sed ex Chroatia Alba septentrionali.)

Per saeculum XX historiographia Cechica existimavit nonnullos Chroatos inter coetus fuisse qui ad ethnogenesim populi Cechici contulerunt.

&lt;center&gt;
[[File:České kmeny.png |thumb|900px
|alt=Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus |''Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus (coloribus caeruleo et flavo signatus), secundum hypothesin de Bohemicis gentibus iam relictam, prout eam interpretatus est Rudolfus Turek anno 1957.'' ]]
&lt;/center&gt;


Secundum fontes Francicos, in Bohemiae territorio parte altera saeculi IX plures duces regnabant (sex duces Bohemici), inter quos primatum tenebat dux Borivoj e stirpe Přemyslidarum, qui christianitatem accepit. Id erat tempus bellorum crebrorum cum Francis (Germanis).

===Theoria, qua ducatus dynastiae Slavnik in Bohemia orientali pro Chroatia Alba habetur===

In historiographia saeculi XX nonnumquam proposita est sententia, ducatus in Bohemia orientali (ad orientem Pragae), cum sedibus in Libice et apud hodiernam Kutna Hora, cuius fines Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' descripsit, fuisse ducatus Chroatiae Albae.&lt;ref&gt;Cosmas Pragensis (1045–1125), sacerdos et primus chronicarius Bohemus, auctor operis historici Chronica Boemorum.&lt;/ref&gt;

Dux partis orientalis Bohemiae (regio ad orientem Pragae circa Libice et Kutnam Horam) medio saeculo X, secundum fontes historicos, Slavnik vocabatur; unde tota familia dynastia Slavnikovica appellatur. 

Unus e filiis Slavniki, nomine Vojtjech (Adalbertus), brevi tempore episcopus Pragensis fuit; postea autem anno 997 in missione evangelizationis apud paganos Prutenos ad litus Balticum occisus est. Vojtjech iam anno 999 sanctus canonizatus est.

Alter filius Slavniki, Sobjeslav, denarium argenteum cudi iussit in monetaria sui sedis Malin (hodie circa 3 km ad septentrionem‑orientem Kutnae Horae).&lt;ref&gt;Inscriptio nummi argentei Sobjeslavi: Malin civitas.&lt;/ref&gt;

Praecipuum domicilium familiae Slavnikovicae erat oppidum munitum Libice nad Cedlinou. Mense Septembri anni 995, in festo sancti Venceslai, oppidum oppugnatum est, et omnes ibi inventi trucidati sunt, ut Cosmas Pragensis vividissimo sermone refert. Solus Vojtjech, qui tum in Italia versabatur, et frater eius Sobjeslav, qui in Saxonia erat, mortem effugerunt. Sic familia ducalis Slavnikovica e historia Bohemica evanuit.

Cosmas autem in sua ''Chronica Boemorum'' numquam aperte affirmat Slavnikum ortu ex Chroatis Albis fuisse. Quare concludendum est sententias de origine dynastiae Slavnik ex Chroatis Albis sine ullo fundamento in fontibus historicis positis.

Redeamus igitur ad quaestionem de situ Chroatiae Albae sive Magnae. Imperator Constantinus Porphyrogenitus, qui opus suum ''De administrando imperio'' circa annum 950 conscripsit, in capite XXXI clare scribit:

''Magna Chroatia, quae et Alba dicitur, necdum usque in hodiernum diem baptizata est.

Hinc sequitur ut Bohemia orientalis, id est ducatus Slavniki, pro Chroatia Alba a Porphyrogenito memorata haberi non possit, cum illa regio tempore quo DAI conscriptum est (circa 950) iam christianitatem recepisset.

Nam et maiores Slavniki, sicut tota Bohemia, per missionem sanctorum fratrum Solunensium, Constantini (Cyrilli) et Methodii, in Ducatum Magnae Moraviae (863–885) evangelizati sunt; cum Bohemia sub duce suo Bořivoj I (circa 852–889) e stirpe Přemyslidarum vasalla Magnae Moraviae fuisset.

Hypothesis saeculis XIX et medio XX exculta, quae nomina atque territoria “gentium Bohemicarum originariarum” retractare conabatur, inter quae etiam sedes Chroatorum in Bohemiam orientalem collocabatur, hodie ob probationum penuriam relicta est. 

Ad ''Encyclopaediam Academicam Historiae Bohemicae'' (2011) historici Dušan Třeštík conclusit Bohemiam aetatis mediaevalis antiquae repraesentatam fuisse a ducibus localibus singulis, qui saepe coniunctim agebant atque fortasse conventus gentiles celebrabant; sed “''quae in fontibus saeculi X et posterioribus pro nominibus gentium habita sunt (Lučané, Lemuzi, Pšowane, Sedličané, Děčané, Litoměřice, Zličané, Hbané aliique nonnulli) nomina sunt regionum, id est appellationes geographicae. Verum nomen gentis est Chroati, sed ii non in Bohemia sedebant, sed alicubi in Silesia''.”&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in: ''Akademická encyklopedie českých dějin'', 
Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

Itaque locum Chroatiae Albae ulterius quaerere oportet, in regionibus ad septentrionem et orientem Bohemiae sitis.

== 11.Documentum de institutione et finibus Episcopatus Pragensis anno 973 ==

Documenta autem in antiqua Cechia orta nonnullis suis testimoniis utilia indicia praebent de situ Chroatorum Alborum. Sic, verbi gratia, diploma Pragensis anni 1086, quod ad fundationem episcopatus Pragensis anno 973 pertinet, tradit in limite septentrionali episcopatus Pragensis habitasse: 

''Psovane, Ghrvvati et altera Chrowati, Slasane ...''&lt;ref&gt;Cosmas Praguensis, ''Chronica Boemorum'', Lib. II., Cap. XXXVII&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Screenshot_iz_Chronica_Boemorum_Lib.II,_Cap.XXXVII.png|800px|alt=Excerptum e Chronica Boemorum, Lib. II, Cap. XXXVII|''Excerptum e Chronica Boemorum (Lib. II, Cap. XXXVII).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati in hoc diplomate Pragensi memorati (Ghrvvati et altera Chrowati) inter gentes Bohemiae septentrionalis numerantur, una cum Psovanis; reliquae autem gentes Silesiae sunt: Slasane (circa Wratislaviam), Trebowane (Trzebnica), Dedosane (Żagań / Szprotawa) atque Bobrane (ad flumen Bóbr), quae omnes in parte meridionali‑occidentali Poloniae inter Odram et montes Sudetos sitae erant. Milciani vero ad occidentem memorati erant gens Sorabum Lusaticorum circa urbem Budyšin (Bautzen).

&lt;center&gt;
[[File:BOGUSŁAWSKI(1861)_Das_Siedlungsgebiet_der_Sorben_vom_7._bis_11._Jahrhundert_in_Mitteldeutschland.jpg |thumb|900px
|alt=Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum |''Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum (saec. VII–XI).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati ex diplomate Pragensi (Ghrvvati et altera Chrowati) in ipsa triquetra finium Bohemiae, Poloniae et Germaniae siti erant. Hoc congruit cum assertione imperatoris Constantini Porphyrogeniti, qui refert Chroatiam Albam et Serbiam Albam ad fines terrae Boiki (Bohemiae) attingere, ubi etiam Francorum terminus erat.

In variis codicibus Cosmae Pragensis nomen Chroatorum plurimis formis occurrit: Chrowaci, Chrouuati, Crouati, Crhuati, Hrouati, Chrowati,Ghrouati, Ghrwati,  etc., quae omnes ad ethnonymum Slavicum Hrъvati referuntur.

'''Ex mentione duarum Chroatorum partium in diplomate Pragensi haec concludi possunt: duae gentes Chroatorum in regione Poloniae meridianae certo exstiterunt.

'''Prima pars in confinio Bohemiae et Poloniae, prope Sorabos Lusaticos, habitabat; altera vero orientius sita erat, fortasse in regione Poloniae meridianae circa Cracoviam. 

Cosmas enim solus auctor est qui duplicem Chroatorum praesentiam in spatio Slavico occidentali aperte confirmat.

== 12.Regio Poloniae hodiernae ut area ubi sita erat Chroatia Alba seu Chroatia non baptizata prima parte saeculi X ==

Dissimile a regione Bohemiae, cuius principes iam exeunte saeculo IX fidem christianam acceperunt, annus officialis baptismi Polonorum habetur 966, cum dux Miesco ex gente Piastica principissam Bohemicam Dubravcam in matrimonium duxit. Conditio nuptiarum, quam ipsa principissa (secundum chronicas Polonicas) imposuit, erat ut dux Miesco baptismum susciperet.

Hoc nos ad conclusionem perducit totam regionem Poloniae hodiernae, etiam Poloniam meridionalem atque ducatum Miesconis in Magna Polonia, prima parte saeculi X et adhuc circa annum 950, quo tempore Porphyrogenitus opus suum conscripsit, fuisse non baptizatam. Quapropter haec ipsa regio Poloniae meridionalis et meridio‑occidentalis verisimillimus est locus in quo quaerenda est Porphyrogeniti Chroatia Magna sive Alba.

In altera parte saeculi X regio Poloniae meridionalis (Cracovia) atque meridio‑occidentalis (Silesia) politicae independens erat et extra statum Polonicum Piastidarum. Principes Bohemiae per episcopatum Pragensis conabantur potestatem suam ecclesiasticam, atque eo ipso politicam, in eas terras extendere.

Cosmas, auctor ''Chronicae Boemorum'', aperte tradit provinciam Cracoviensem ab ipso anno 973, quo episcopatus Pragensis conditus est, ad eandem dioecesim pertinuisse, eiusque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Stir processisse, deinde ad meridiem versus montes Tatra in hodiernam Slovaciam, quae eo tempore pars Hungariae erat. Iurisdictio ecclesiastica episcopatus Pragensis principibus Bohemicis e gente Přemyslidarum diuturnam auctoritatem politicam pollicebatur, necnon facultatem amplificandi statum circa Cracoviam. Hi autem consilia circa annum 990 corruerunt, cum Miesco I Cracoviam et Silesiam armis occupavit, quo facto ambitiones Bohemicas in Polonia meridionali interclusit.

Dux Miesco I (960–992) anno 966 baptizatus est, et prima dioecesis in Polonia demum anno 1000 in urbe Gneznensi condita est. 

Etiam saeculo XIV custodes urbani Cracovienses vocabantur Charwat.

Initio saeculi XX milia hominum ex regione Cracoviensi in Civitates Foederatas emigrantium in documentis publicis se professi sunt Albos Chroatos (Anglice: White Croats).

Nonnulli investigatores existimant Albos Chroatos latere sub nomine in fontibus tradito Vistulani (Vislani), quod ad plebem in Polonia meridionali circa Cracoviam pertinere videtur, quam memorat Geographus Bavarus.&lt;ref&gt;Janusz Bogacz, Czy jesteśmy Chorwatami? Muzeum Okręgowe w Tarnowie (Tarnów Regional Museum). Dostupno preko Wayback Machine: https://web.archive.org/web/20110717071759/http://www.muzeum.tarnow.pl/wydawnictwa/czytelnia/artykuly/kroacja.htm&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Polska 960 - 992.png|500px|alt=Polonia tempore Miesconis I.|''Polonia tempore Miesconis I (960–992).'' ]]
&lt;/center&gt;

== 13. Alfredus Magnus (circa 890) et Geographus Bavarus (circa 845). ==

=== Orosius Alfredi Regis&lt;ref&gt;Opus geographico‑historicum, quod hodie titulo Anglico ''King Alfred’s Orosius'' inscribitur, in editione digitali apud Internet Archive legi potest; pagina ad quam referimus est haec: [https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up King Alfred’s Orosius].&lt;/ref&gt; ===

Rex Anglo‑Saxonicus Alfredus Magnus (849-899) in opere quod Geographiam Europae inscribitur (annis 888–893), Orosio innixus, ita scripsit:

&lt;poem&gt;
'''Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;
'''and bē eastan Dalamensena sindon Horithi;
'''and bē norðan Dalamensena sindon Surpe;
'''and bē westan him sindon Sysele.
'''Bē norðan Horithi is Mægðaland,
'''and bē norðan Mægðalande is Sermende
'''oð þā beorgas Riffin.
&lt;/poem&gt;&lt;ref&gt;In sequenti loco exhibetur textus Anglo‑Saxonicus normalizatus, secundum Henricum Sweet, ex editione Londinensi anni 1883. Paulus Orosius, ''King Alfred’s Orosius'', ed. Henry Sweet (London: Published for the Early English Text Society by N. Trübner &amp; Co., 1883).  
Textus Anglo‑Saxonicus ex codice Lauderdale, cum lectionibus variantibus e codice Cottoniano Tiberius B. I.  
Exemplar digitalizatum e bibliotheca Universitatis Oxoniensis, Internet Archive, 
https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog.
&lt;/ref&gt;


In codicibus scriptum est: “''Bē norðan eastan Maroara sindon Dalamensan'';” quod falsum esse videtur, cum Dalamense, sive Slavicē Glomače, non ad septentrionem‑orientem Moraviae sed ad septentrionem‑occidentem sita fuerint, in regione quae hodie Germania orientalis est. Quapropter in editionibus criticis locus emendatus est in: “Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;”.

Interpretatio huius loci talis est:
''&lt;poem&gt;
A septentrione et occidente Maroara (Moravienses) sunt Dalamensan; 
ad orientem Dalamensena sunt Horithi&lt;ref&gt; In diversis codicibus Anglo‑Saxonicis variae formae huius vocabuli occurrunt: Horiti, Horgiti, Horithi, Horoti.&lt;/ref&gt;(Chroati); 
ad septentrionem Dalamensena sunt Surpe (Serbi); 
ad occidentem eorum sunt Sysele. 
A septentrione Horithorum est Mægðaland (?) ; et a septentrione Mægðalandi sunt Sermende
usque ad montes Riffin.”
&lt;/poem&gt;

Dalamense gens erat populus Slavicus occidentalis, qui etiam Glomače vocabatur, atque regionem hodiernae Saxoniae habitabat, inter flumina Albim et Muldam, circa urbes nunc Meissen, Dresdam, Lommatzsch et Döbeln sitas. Haec regio a Germanis postea ''Daleminzische Gau'' appellabatur. Situs eius ad septentrionem‑occidentem Bohemiae et Moraviae, ad orientem vero Thuringiae pertinet. In textu dicitur Surpe (Serbos) ad septentrionem eorum esse, Horitos autem (Chroatos) ad occidentem. Alio loco scriptum est: '''“be eastan Maroara londe is Wisle lond”''', id est: ad orientem terrae Moraviae est terra Visle, hoc est regio circa flumen Vistulam sita.

Ex his apparet Horitos collocatos esse inter Germaniam orientalem ad occidentem et “terram circa Vistulam” ad orientem; quod regioni Poloniae meridiano‑occidentalis respondet. 

Hoc congruit cum sede cuiusdam coetus Chroatarum in ''Privilegio episcopatus Pragensis'' in Chronica Boemorum, ubi Chroati inter gentes Silesiacas memorantur. Porro Porphyrogenitus quoque ramum occidentalem Chroatarum Alborum ad fines Bohemiae (Boiki), ad vicinitatem Serborum Alborum necnon ad confinia totius ditionis Francicae ponit.

Vocabulum Mægðaland, nonnumquam explicatum est ut Mazovia, nonnumquam ut terra fabulosa “puellarum”, cum mægð in lingua Anglo‑Saxonica significet puellam vel virginem. 

Explicationes traditae vocabulum Riffin ad Riphaeos montes referunt, montes mythicos in extremo septentrione orientali, fortasse ad Uralem. Sermende vulgo interpretantur ut Sarmatae.

Ex hoc patet regem Alfredum, post Horitos atque post “terram circa Vistulam”, nullas iam certas notitias de regionibus ulterius ad orientem habuisse: nihil enim sciebat de terris gentium Balticarum neque de spatiis quae nunc Belarusiam, Russiam et Ucrainam continent. Ei locus ille ignotus erat, quem, more geographiae Graeco‑Romanae, Sarmatis (Sarmende) attribuebat usque ad montes Ripheos.

Si autem ''Mægðaland'' sit corruptio ''Mazoviae''(Polonice: ''Mazowsze''), non terra fabulosa virginum, a quibus ad septentrionem Sarmatae (''Sermende'') usque ad Riphaeos montes porriguntur, tum Horithi = Chroati meridie Mazoviae collocarentur, in regione Poloniae meridiano‑orientalis.

=== Cartographus Bavaricus (media saeculi IX) et quaestio de Chroatis Albis in Polonia meridiana ===

Fons historicus, qui varia genera gentium Slavicarum ad septentrionem atque ad orientem Danubii cum sedibus suis enumerat, nomine ''Cartographus Bavaricus'' (circa annum 845) notus, Chroatos omnino in indice suo non commemorat.&lt;ref&gt;Vide [https://la.wikipedia.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De opere ''Geographi Bavari'', quod inscribitur ''Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii ante 850'', vide [https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum] (Wikisource Latina).&lt;/ref&gt;

Attamen idem fons, qui hoc titulo designari consuevit, in regionibus Poloniae meridianae ''Vistulanos'' memorat, quorum nomen a flumine Visla (Latine Vistula, Polonice Wisła) deductum est; hi enim circa superiorem Vistulam habitabant, cum principali sede Cracovia.

De principe ''Zachumliae'', Michaele nomine, imperator Constantinus Porphyrogenitus circa annum 950 scribit traditionem familiarem principis Michaeli originem stirpis eius ex regionibus circa flumen Vistulam attribuere.&lt;ref&gt;Michael, dux Zachumliae, prima parte saeculi X floruit; erat contemporaneus regis Tomislavi, cuius potestatem supremam verisimiliter agnoscebat, ut ex opere Thomae Archidiaconi discimus, de participatione eius in conventu synodali Spalatensi una cum rege Tomislavo anno 925 commemorata.&lt;/ref&gt;

Altera gens, quam Cartographus Bavaricus memorat, sunt Lendiani, qui regionem Poloniae meridiano‑orientalis incolebant. Nomen eorum, Lendiani (Polonice Lędzianie), ex voce Slavica antiqua ''lęda'' = Croatice: ''ledina'' deducitur quae significat lētam, terram videlicet incultam, quae ex silvarum excisione et incendio ad culturam parata est.
Territorium Lendianorum aestimatur ad orientem fluminis Vislae protendi, circa flumen San, deinde ad Wieprz atque ad Bug.&lt;ref&gt;Agitur de Bugo Occidentali, qui in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit, ubi fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit, atque postea in Poloniam intrat, ubi in Vistulam influit.
Exstat etiam Bugus Meridionalis, qui circiter CL chiliometra ad orientem fontis Bugi Occidentalis oritur; hic vero ad meridiem decurrit et in Pontum Euxinum se exonerat.&lt;/ref&gt;

Nonnulla est possibilitas ut nomen fluminis Bug fontem praebeat nomini unius ex duabus sororibus in capite XXX operis DAI, Buga. Ex fontibus medii aevi noti sunt Buzani ut pars Volinianorum, in confinio Poloniae et Ucrainae.&lt;ref&gt;Vjekoslav Klaić, ''De Chroatia Rubra et Russia Rubra'', in periodico ''Hrvatsko Kolo'', Matica Croatica, Zagrabiae 1927, pp. 127–130.&lt;/ref&gt;

In Croatia, in regione Licensi, medio aevo extabat Buzka (Bužka) provincia sive Buzani; item in Hercegovina Buzko palus ad meridiem campi Livaniensis.

Praeter ''Cartographum Bavaricum'', Lendianos memorat etiam imperator Constantinus Porphyrogenitus sub nomine ''Lendzanenoi''.

Historicus Polonus [https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lewicki Tadeusz Lewicki]
existimavit sub nomine Vistulanorum, quod ab appellatione fluminis Vislae (Polonice Wisła, Latine Vistula) derivatur, re vera latere Chroatos Albos.
Sententiam suam confirmavit eo argumento quod fontes externi, ut opus regis Anglo‑Saxonici Alfredi, nomina gentium Slavicarum saepe depravare soliti sunt (uti fit in formis Horiti, Horgiti, Horoti pro Chroatis in Polonia austro‑occidentali), neque mirum esse quod gentes Slavicae in fontibus alienis omnino diversis nominibus (exonymis) appellarentur, &lt;ref&gt;Lewicki, Tadeusz (2006) [1951]. &quot;Najstarije spominjanje Višljana u izvorima (Najdawniejsza wzmianka źródłowa o Wiślanach)&quot; [The earliest mention of the Vistulans in sources]. In Nosić, Milan (ed.). Bijeli Hrvati I [White Croats I] (in Croatian). Maveda. pp. 86–99. ISBN 953-7029-04-2.&lt;/ref&gt; sicut gens Glomache, quam Germani Daleminzen sive Dalamense apud regem Alfredum vocaverunt.

Alter historicus Polonus, [https://en.wikipedia.org/wiki/Henryk_%C5%81owmia%C5%84ski Henryk Łowmiański]
, thesis sustentavit utramque gentem, Vistulanos et Lendianos, ad Chroatos Albos pertinuisse.&lt;ref&gt;Łowmiański, Henryk (2004) [1964]. Nosić, Milan (ed.). Hrvatska pradomovina (Chorwacja Nadwiślańska in Początki Polski) [Croatian ancient homeland] (in Croatian). Translated by Kryżan-Stanojević, Barbara. Maveda. p. 30–31, 51, 57–60, 94, 125–126. OCLC 831099194.&lt;/ref&gt;

Investigatori Ucrainensis [https://en.wikipedia.org/wiki/Leontii_Voitovych Leontii Voitovych]
thesis proposuit Vistulanos re vera inter prima plemina Polonica atque Silesiana fuisse, quae per saecula in terras a Chroatis inhabitas irruptionem atque invasionem fecissent; eosque incursione et colonizatione veterem regionem Chroaticam in duas partes divisisse: occidentalem et orientalem.&lt;ref&gt;Voitovych 2011, p. 29.&lt;/ref&gt;
Partem occidentalem reliquiae Chroatrum in Polonia austro‑occidentali, a gentibus Silesianis circumdatae, constituerent; partem vero orientalem Chroati in hodierna Ucraina occidentali superstites.
Hac hypothesi explicaretur quomodo nomen Chroatrum ex amplis regionibus Poloniae meridianae paulatim depulsum atque evanidum sit.

[https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lehr-Sp%C5%82awi%C5%84ski Tadeusz Lehr‑Spławiński], argumentis Slavistae Slovaci [https://en.wikipedia.org/wiki/Lubor_Niederle Luboris Niederle]
innixus, existimavit Vistulanos esse nomen quod fontes Germanici et alii occidentales praecipue adhibebant, cum fontes orientales — ut Porphyrogenitus necnon itinerarii et geographi Arabici — endonymum antiquius Chroati (apud Porphyrogenitum Hrovatoi / Horvatoi) retinerent; atque olim validam confoederationem gentinum Chroaticam in Polonia meridiana post migrationem partis Chroatrum in Balcanos occidentales dissolutam esse.&lt;ref&gt;Lehr-Spławiński, Tadeusz (1951). &quot;Zagadnienie Chorwatów nadwiślańskich&quot; [The problem of Vistula Croats]. Pamiętnik Słowiański (in Polish). 2: 17–32.&lt;/ref&gt;

Nonnulli fontes, plerumque indolis legendariae, ut traditiones populares in chronicis Bohemicis (Chronicon Dalimil) aliisque servatae, hoc ipsum narrant: Lechus quidam (Polonus) nomine Čech, ex terra Chroatrum cum familia et fratribus profugisse in regionem quam antea Vandali Germani incolebant.
Aliae narrationes tradunt maiores Čechae ex aquilone fugisse sub pressione vicinorum Servorum.
Tertiae leges memorant impetum gentium Silesianorum, quorum ethnonymum (Silesiani) vulgo et simpliciter ex eo deducitur quod ad meridiem “descenderent” (silaziti = descendere) in sedes hodiernas, atque ita maiores Čechae ad terras hodiernae Bohemiae migrare coegerint. &lt;ref&gt;In lingua Bohemica antiquiori, saeculis XII–XV, reperitur verbum ''sílaziti / sélaziti''; in dialectis Polonicis veteribus, praesertim Silesianis et Minoripolonicis, occurrunt formae ''sylazić / syłazić / zylazić'', quae formae hodierno Croatico ''silaziti'' valde sunt cognatae.
Omnes hae voces a vetere Slavica radice ''sъ‑laziti'' oriuntur; cf. Russice ''слазить'' (slazit’), Ucrainice ''злазити'' (zlaziti).
Forma Croatica moderna ''silaziti'' omnium est maxime conservativa, cum structuram praslavicam fere intactam servet.&lt;/ref&gt;

Quartae denique fabulae commemorant ''Cracum'' quendam, tamquam antiquissimum incolam Bohemiae; nomen eius cum toponymo Cracovia coniungitur.&lt;ref&gt;Vondraček, Češke povjestnice - dodiri s Hrvatima, 2004.&lt;/ref&gt;

Revera, omnibus fontibus hucusque cognitis perspectis, videtur nomen Chroati, Horvati antiquius quoddam stratum ethnonymicum repraesentare, quod fortasse saeculis V et VI dominans erat, dum in posterioribus saeculis identitatem suam sensim amitteret.
Causae debilitatis identitatis nomine Chroatico expressae variae esse possunt:
a) migratio maiorum coetuum Chroaticorum ad meridiem et occidentem, versus Adriaticum;
b) impetus aliarum gentium Slavicarum ab aquilone, ut gentium Silesianorum et aliorum Polonicorum.

=== Num Chozirozi apud Cartographum Bavaricum re vera Chroati fuerint? ===

In indice gentium, quem Cartographus Bavaricus exhibet, nomina plerumque depravata occurrunt; inter ea invenitur etiam gens nomine ''Chozirozi'', cui adscribitur: '''''Chozirozi habent civitates CCL''.&lt;ref&gt;[https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographus Bavarus]&lt;/ref&gt;
  
Haud parva est probabilitas ut sub hoc nomine obscuro atque alibi non attestato Chroati ipsi lateant. 

Si vocabulum ''Chozirozi'' in syllabas dividamus, obtinemus: ''Cho‑zi‑ro‑zi''; si autem syllabam secundam ‑zi‑, quae etiam in fine vocabuli iteratur, removeamus, forma ''Chorozi'' emergit, quae forma nomini ''Choroti'' valde est cognata.
Hoc autem nomen ''Choroti'' inter varias formas apud codices operis Alfredi Magni invenitur (una cum ''Choriti, Chorgiti, Chorithi'').&lt;ref&gt;Vide editionem digitalem operis ''King Alfred’s Orosius'' apud Internet Archive:
[https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up].&lt;/ref&gt;

== 14. ''Lingones'' in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi Spalatensis (circa 1250) ==

Ex nomine Lendianorum verisimile est derivari etiam vocabulum Hungaricum pro Polono: Lengyel, unde proficiscitur nomen quod in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi (circa 1250) invenitur: Lingones, in ea parte ubi Thoma scribit de septem vel octo generosa genera ex regionibus Poloniae, ex illis Lingonibus, in Dalmatiam venisse.

Notandum est Thomam Archidiaconum Spalatensem saeculi XIII medio verisimiliter linguam Graecam ignorasse neque opus Constantini Porphyrogeniti (saeculi X) ad manum habuisse; quapropter eius relatio de septem vel octo generosis generibus ex Polonia oriundis testimonium est independens, quod confirmat narrationem de quinque fratribus et duabus sororibus in capite XXX operis ''De Administrando Imperio'' Constantini Porphyrogeniti.

Differentia autem praecipua est quod Thoma Archidiaconus adventum illorum septem vel octo generum coniungit cum aetate regis Ostrogothorum Totilae, qui in prima parte saeculi VI vixit, cum Porphyrogenitus in capite XXXI adventum Chroatorum in primam partem saeculi VII datet.

Notandum praeterea est quod etiam hodie in Polonia meridionali exstant toponyma quae nomen Chroaticum continent, ut ''Chorwatówka, Chorwatowa'', etc.; in Polonia meridionali invenitur etiam flumen ''Tugaj'', cuius nomen memoriam ''sororis Tugae'' ex capite XXX DAI refert. In Polonia vero orientali-meridionali flumen ''Cetynia'' reperitur, quod ad ''Cetinam'' in Croatia refert, dum hydronymum ''San'' ad flumen ''Sana'' alludit.

== 15. Chroati in Nestoris Chronica ==

Opus ''Historia annalium praeteritorum'', sive ''[[Nestoris  Chronica]]'', quod exeunte saeculo XI et ineunte XII a monacho Kioviensi Nestore (+1116) lingua Slavica ecclesiastica conscriptum est, unum ex fontibus gravissimis habetur qui clara testimonia praebent de sedibus magnae gentis Chroatorum in regione quae hodie occidentalis Ucraina est.

''[[Nestoris Chronica]]'', sive Annales, fons praecipuus est ad historiam primam gentium Slavicarum orientalium; attamen idem Chronica simul est una ex fontibus historicis in historiographia Croatica maxime neglectis.&lt;ref&gt;
Plurimae chronicae et annales in terris Slavicis conservatae saeculo XII ortum habent. 
Antiquissima est ''Povest’ vremenych let'' sive ''Nestoris chronica'', Nestoro monacho Kioviensi (mortuo ante annos 1116 vel 1119) adscripta, lingua Slavonica ecclesiastica antiqua conscripta, quae in nonnullis posterioribus exemplaribus et recensionibus servata est.

Vetustissima chronica Polonica est ''Gesta principum Polonorum'' (1112–1118), Latine scripta et Gallo Anonymo tributa. Alter scriptor Polonicus post Gallum fuit Wincenty Kadłubek, qui suam ''Chronicam'' (1190–1208) composuit.

Prima chronica Bohemica Latine conscripta est ''Chronica Boemorum'', a presbytero Cosma Pragensi (1045–1125) redacta.

Inter meridionales Slavos antiquissimum opus conservatum est ''Sclavorum Regnum'', 
Latine scriptum, vulgo ''Ljetopis popa Dukljanina''. A sacerdote catholico ex urbe Baro (hodie in Montenegro) conscriptum est, qui se ipse nomine “Gregorius presbyter Diocleas” profitetur. Opus plerumque ad medium saeculum XII refertur; nonnulli tamen 
investigatores censent id circa annos 1170–1190 compositum esse atque a tunc temporis archiepiscopo Barensi scriptum, de quo plura documenta supersunt, inter quae epistulae et testamentum, quo dona monasterio ''S. Chrysogoni'' Iadertino legavit. Ex his Eduardus Peričić (in: ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog'', Zagreb, Kršćanska sadašnjost, 1990.) concludit Gregorium archiepiscopum Diocleae et Barensis ortu Iadertinum fuisse, ibique in dicto monasterio vitam finivisse.

Historici existimant hoc opus fide dignum esse tantum pro rebus a saeculo X incipientibus; quae vero ad priora saecula pertinent aut ficticia aut semi‑legendaria habentur, sicut celeberrima narratio de magno conventu in campo Duvaniensi sub rege Svetopeleco exeunte saeculo IX secundum ipsius operis chronologiam. Opus praeterea incipit indice mythico regum Gothicorum, qui ab saeculo V regiones Balcanicas occidentales tenuisse dicuntur; quodam autem loco Goti simpliciter in Slavos transformantur.

Influentia ''Sclavorum Regni'' magna fuit in chronicis a saeculo XIII usque ad initium saeculi XVII. Videtur hoc opus cognovisse etiam Thomam Archidiaconum Spalatensem (saeculi XIII medii), qui initia praesentiae Slavicae in Dalmatia et Illyrico cum 
rege Gothorum Totila (saeculi VI prima parte) coniunxit; qui tamen, ut constat, Slavos ex Polonia deducere non potuit, cum in Italia natus, vixerit et mortuus sit.

Praestantissimus chronicus Venetiarum saeculi XIV, Andreas Dandolo, opus ''Sclavorum Regnum'' quoque cognovisse videtur, quod ex mentione Chroatiae Albae et Rubrae apparet. Notandum est vocabula “Chroatia Alba” et “Chroatia Rubra” (in ''Sclavorum Regno'' et 
postea apud alios scriptores occurrentia) ad divisionem territorialem Chroatiae Adriaticae pertinere, non ad veterem “Chroatiam Albam” in regionibus Poloniae.

Denique opus ''Sclavorum Regnum'' magnum habuit momentum in opere Mavri Orbinii Ragusini, qui magnum librum historicum ''Il Regno de gli Sclavi'', ideis panslavisticis imbutum, Italice conscripsit et anno 1601 edidit.
&lt;/ref&gt;


Ex historicis Croatis notioribus solus Vjekoslavus Klaić ''Nestoris Chronicam'' diligentius tractavit, quod eius articuli in commentario ''Hrvatsko Kolo'' annis 1927 editis testantur. Ex recentioribus historicis Croatis Neven Budak ''Nestoris Chronicam'' tantum obiter memorat in uno ex libris suis recentioribus. Denique, ''[[Nestoris Chronica]]'' necdum in linguam Croaticam conversa est, nec exstat editio critica huius fontis historici.

In hoc opere exponitur historia rerum gestarum in regionibus quas gentes Slavicae orientales incolebant: a sinu Finnico, lacu Ilmen et Novogardia ad septentrionem, per vallem fluminis Dnepr usque ad Pontum Euxinum. Pars historica Chronicae eventus a saeculo IX deinceps persequitur in regione ubi vasta civitas Slavica sub ducibus dynastiae Rurik, origine Scandinavis, formari coepit. Haec civitas centrum suum principale habebat in urbe Kiovia ad Dneprum, venam quasi vitalem illius partis Europae, atque in historiographia nota facta est nomine Russia Kioviensis.

Nestor enumerat gentes Slavicas quae in illis amplissimis regionibus habitabant. Inter octo gentes quae territorium Ucrainae hodiernae incolebant, etiam Chroatos memorat. Chroati in regione Ucrainae tribus vicibus in opere Nestoris commemorantur: in parte generali capitis IX, ubi dicit… 

''[...] vivebant igitur concordes '''et Polani et Severi et Radimici et Vjatici et Chorvati.''' (2) Dulebi vero habitabant secundum Bugum, ubi nunc Volinienses habitant; Uglici et Tiverci secundum Danastrim habitantes Danubium adtingebant;

bis enim memoratur, ad bella pertinens: in capite XXI de expeditione ducis Kioviensis Olegi in Graecos et Constantinopolim annorum 904–907, ita scriptum est:

''(2) Anno 6415. Igore Kioviae relicto, Oleg magna cum multitudine Varaegorum, Tiudorum, Crivitioruin, Merorum, Polanorum, Severorum, Drevlanorum, '''Radimitiorum, Chorvatorum, Duliborum, Tivertiorum''', de quibus supra mentio est facta quique omnes Scythia magna appellantur, in Graecos profectus est, hos omnes Oleg partim in equis, partim in navibus, quarum duo millia erant, secum duxit; ubi Constantinopolim advectus est, Graeci fretum urbemque clauserunt.

In capite XLV de bellis ducis Kioviensis Vladimiri scriptum est:

''Anno 6501. '''Vladimir contra Chorvatos''' profectus est; cum e '''bello Chorvatico''' reversus esset, Pecenegi ex altera Sulae ripa venerunt.

De his rebus historicus Vjekoslavus Klaić scripsit:

''Haec tria loca in annalibus Nestoris aperte testantur iam multo ante annum 862, deinde per totum saeculum decimum, gentem quandam Slavonicam Chroatorum vixisse; eamque gentem saeculo X magis minusve sub potestate principum Russicorum Kioviensium fuisse, donec sanctus Vladimirus anno 993 bellum Chroaticum in eos movit.

Nestor Chroatos plerumque ante Dulebos (Volinianos), post Radimicos memorat; unde colligitur eos habitasse in vicinia Duleborum sive Volinianorum, id est in parte occidentali hodiernae Ucrainae circa fontes fluminis Bug et superiorem cursum Dniestri, in regione urbium Leopolis, Rohatyn, Halicia et Ternopolia.

&lt;center&gt;
[[File:East Slavic tribes peoples 8th 9th century.jpg|frame|600px|alt=Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX|''Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX.'']]
&lt;/center&gt;

Tabula tribuum Slavicorum orientalium saeculorum VIII–IX.

== 16. Archaeologica investigationes in Ucraina occidentali ==
 
Opera archaeologorum Ucrainensium ab annis 1960 incohata, atque praesertim per decennia recentiora, in regione superioris Podnestrovia, id est ad ripas Tyratis (circa Dniestrum), reliquias complurium habitationum et castellorum detexerunt, quae ad periodum a saeculo VI usque ad saeculum X pertinent. Effossa archaeologica in Ucraina occidentali annis 1981–1995 facta loca urbium primorum medii aevi in regione trans‑Carpathiae et Podolia occidentali patefecerunt, quae ad saecula IX–XI sunt relata.

Agitur de oppidis munitis variarum dimensionum: 65% eorum superficiem circiter 0,2 hectariorum habebant; 20% circiter 2 hectaria; et circiter 15% superficiem plus quam 2 hectaria.

In regione Prikarpatiae et Podolia occidentali plus quam XXXV urbes repertae sunt, quarum maiores in locis hodie notis ut Plisnesk, Stilsko, Terebovlia, Halicius, Revno, Leopolis, Lukovišče, Rokitne, atque in regione Roztočia sitae erant. Ex his urbibus tantum XII usque ad saeculum XIV supervixerunt.&lt;ref&gt;Cf. Korčinskij, Orest: Bijeli Hrvati i problem formiranja države u Prikarpatju, in: Bijeli Hrvati I, Rijeka 2006 (Latine: De Chroatis Albis et quaestione formationis civitatis in Prikarpatia).&lt;/ref&gt;

UNESCO in opere tutelae hereditatis culturalis atque historicae ''Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine'' memorat inventa duorum magnorum “oppidorum”, quorum reliquiae repertae sunt apud vicos hodiernos Pidhoroddya (Latine: Subcastellum) ) et Lykovyšče prope urbem hodiernam Rohatyn, quae ad periodum inter saecula VI–VIII sunt relata, atque cum Chroatis coniunguntur.&lt;ref&gt;Warsaw-Kiew 2011 https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1424.pdf&lt;/ref&gt;

Chroatis tribuuntur duo “goroda” (Ucrainice horody) insolitarum dimensionum, in quibus decem milia hominum habitare potuerunt: Plisnesk, amplitudine circiter 450 hectariorum, cum arce et centro cultus pagani, omnibus circumdatum septem lineis defensionis longis et complexis necnon pluribus minoribus vicis in vicinia; inventi sunt etiam plus quam CXLII tumuli (kurgani) qui utrumque genus sepulturae continent: et cremationes et inhumationes.

Locus Plisnesk situs est prope vicum Pidhirtsi, atque ab anno 2015 ut “Reservatum historicum et culturalis” (Ancient Plisnesk) conservatur.&lt;ref&gt;https://www.exarc.org/oam/ancient-plisnesk&lt;/ref&gt;

Locus Stilsko&lt;ref&gt;https://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=60576&lt;/ref&gt;, amplitudine 250 hectariorum, cum arce 15 hectariorum, lineis defensionis decem chiliometrorum longitudinis, situs est ad flumen Kolodnica, tributarium Tyratis (Dniestri). Ibi reperti sunt rari exempla architecturae religiosa Slavicae prae‑christianae; quidam coniungunt inventum sacellum cum deo fortasse nomine Hors, qui in quibusdam scriptis mediaevalibus memoratur.

Usque ad annum 2008 in regione Stilsko repertae sunt reliquiae et vestigia plus quam L vicorum aperti generis (sine munitionibus), qui ad periodum inter saecula VIII–X referuntur; item inventi sunt circa CC tumuli (kurgani).

Archaeologi et historici ex his inventis existimant in ea parte Ucrainae ortum esse seriem urbium‑civitatum, similium polis antiquae Graeciae aliisque locis, unde de Chroatis in illa regione loquuntur tamquam de proto‑natione polycentrica, quae in unam maiorem rem publicam non coaluit.

Praeterea ad constitutionem cuiusdam unitariae civitatis Chroaticae in Podnestrovia perveniri non potuit, quod multi loci cinere operti inventi sunt cum manifestis vestigiis magni incendii, quod ad finem saeculi X refertur atque coniungitur cum eventu apud Nestoris chronicon memorato ut “expeditio Chroatica” ducis Volodimeri anno 993.

Eodem tempore, exeunte saeculo X et ineunte XI, Stilsko et Plisnesk desinere coeperunt exsistere. Attamen meminisse oportet hoc tempus esse frequentium bellorum: post mortem ducis Volodimeri (1015) illam regionem Boleslaus Chrobry (992 - 1025), dux Poloniae, invasit atque adiunxit.
&lt;ref&gt;Boleslaus Chrobry ab anno 992 usque ad 1025 Poloniae dux fuit, atque anno 1025 coronatus est rex Poloniae, sed eodem anno obiit.&lt;/ref&gt;

Post hanc autem destructionis aetatem, per saeculum XI in nonnullis locis iterum apparuerunt habitationes quae paulatim creverunt in centra regionalia, sicut iam memoratum Halicium (Galicium), ex quo postea, aetate Austro‑Hungarica, totus ille tractus nomen Galicia accepit.

== 17. Chroati in Ucraina (Russia Kioviensi) et Albichroati in Polonia meridiana — duae gentes separatae atque distinctae? ==

Hic concludi potest atque ex fontibus scriptis (Chronicon Nestoris exeunte saeculo XI et ineunte XII compositum) itemque ex archaeologicis testimoniis praebere de exsistentia gentis nomine Chroatorum in Ucraina per medium aevum antiquum, verisimiliter iam a saeculo VI usque ad eorum inclusionem in Ducatum Russiae Kioviensis saeculo X. 

Confirmationem additicam praebet relatio statistica de incolis Russiae imperialis anno 1861 confecta, in qua legitur in regione Volhinia 17 228 homines se ad gentem Horvatorum pertinere professos esse.&lt;ref&gt;Gluhak 1990. pag. 145; Incertum est utrum hic numerus ad solos viros pertineat an etiam feminas et pueros includat.&lt;/ref&gt;

Documentum quod '''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' anno 1086 confectum est pars est operis Chronica Boemorum (lib.II, capit.XXXVII), a presbytero et historico '''Cosma Pragensi''' exeunte saeculo XI et ineunte XII conscripti. In hoc privilegio refertur de '''fundatione episcopatus Pragensis anno 973 facta''' atque describuntur fines eiusdem ex tempore fundationis, enumeratis omnibus regionibus limitaneis ac gentibus in finibus Episcopatus Pragensis habitantibus. A parte occidentali incipiens, ad septentrionem procedit, deinde ad orientem, ubi affirmatur episcopatum complecti totam regionem ac provinciam circa urbem Cracoviam, atque protendi ad flumina Bug et Stir ad orientem; postea ad meridiem versus Hungaros declinare, ad vertices montium Tatra pervenire, inde Moraviam includere, ac demum ad meridiem cum Bavaria confinia habere (hodierna Austria Inferior, quae illo tempore pars Bavariae erat).

'''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' documentum est quod, independenter a opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeniti, '''confirmat exsistentiam duarum coetuum Chroatorum (Chruuati et altera Chrowati) ad septentrionem Bohemiae in altera parte saeculi X.'''

Chroati in “''Privilegio Episcopatus Pragensis''” memorantur post Psouanos, gentem in septentrionali parte Bohemiae, et in consortio gentium Silesiacarum: Slasanorum (Silesianorum), Boboranorum — gentis circa flumen Bobor (''Bóbr'') in Polonia meridionali-occidentali, Trebowanorum; item commemorantur Milciani, una ex gentibus ''Serborum Lusaticorum'', in hodierna Germania orientali ad triplicem finium contactum Germaniae, Poloniae et Bohemiae.

Locus Chroatorum, quos ''Privilegium Episcopatus Pragensis'' memorat describens fines episcopatus ex anno 973, magna ex parte '''congruit cum descriptione Porphyrogeneti''' (circa annum 950) de situ Chroatiae Albae in capitulis XXX, XXXI et XXXII: '''iuxta terram Boiki (Bohemiam), ubi vicini sunt Albii sive non baptizati Serbi, atque ubi fines attingunt Franciam (Germaniam).'''

''Privilegium'' duas Chroatorum gentes (Chruuati/Ghrwati et altera Chrowati) memorat inter Psovanos et Slasanos positis, quod implicare videtur has duas Chroatorum partes sibi invicem proximas fuisse. Verumtamen id, quod simul commemorantur, fortasse ex ratione mnemotechnica conscriptionis ortum habuit: cum de coetibus eiusdem nominis ageretur, scriptor eos coniunxit, quia ita facilius meminisse poterat. Haud improbabile est inter utramque gentem Chroatorum alia quoque tribus interposita fuisse.

Ita aperitur facultas ut hi “altera Chrowati” orientem versus collocentur, in Polonia meridionali circa superiorem Vistulam et Cracoviam, vel in regione meridionali Poloniae prope triplicem finium contactum Poloniae, Slovaciae et Bohemiae. Talis collocatio huius secundae partis Chroatorum in Polonia meridionali congrueret cum iis quae Porphyrogenitus refert, ubi in capite XXX dicit Albichroatos cum Hungaris amicitia et compaternitate coniunctos esse, atque in capite XXXI eos a Francis, Hungaris et Pecenegis depraedari.

Constat nomades et equestris gentes, quales Hungari et Pecenegi, celeribus ac repentinis incursibus etiam loca satis remota petivisse: meminisse licet ingentes Hungarorum irruptiones in Italiam septentrionalem, ubi exercitum imperiale deleverunt, item in Germaniam (proelium apud Augustam Vindelicorum anno 955) atque usque in Franciam et Burgundiam. Similem equestris impetus rationem, cum direptione et vastatione coniunctam, eo tempore Pecenegi adhibebant. Haud dubium est Pecenegos in quibusdam excursionibus Poloniam meridionalem circa Cracoviam attingere potuisse; attamen primi, qui eis obviam fierent, fuissent Chroati in Ucraina occidentali circa superiorem Dniestrum.

Si Bagibareia in capite XXX De administrando imperio pro Bavaria accipitur (ubi dicitur Albichroatos ultra Bagibareiam habitare), atque si consideretur quod medio saeculo X tota Austria necnon Slovenia sub potestate Bavariae politica erat, tum ex prospectu physico e civitatibus Dalmatiae — verbi gratia ex Iadera — ubi informator Porphyrogeneti de Chroatis habitare potuerit, Chroatia Alba re vera ultra Bavariam sita videbatur.

Ex prospectu autem et situ spectantis Constantinopoli, Chroatia Alba ultra Hungariam posita erat, ut in capite XXXI de Chroatis scribitur, praesertim cum meminerimus Slovaciam hodiernam eo tempore sub ditione Hungarorum fuisse, et fines inter Poloniam meridionalem et Slovaciam montium Tatra iuga constituere.

Omnia quae Porphyrogenitus tradit, una cum testimoniis ''Privilegii Pragensis'', eo ducunt ut Albichroati memorati in amplis regionibus Poloniae meridianae atque meridiano-occidentalis habitasse videantur. Item indicia ostendunt non de uno coetu Chroatorum monolithico agi, sed de pluribus coetibus inter se distinctis.

In documentis publicis gubernii Civitatum Foederatarum, ''United States Congress Joint Immigration Commission'' anno 1911 editis, legitur de milibus immigrantium Polonicorum ibidem natorum circa Cracoviam identitatem ethnicam saepius declarare nomine Bielochrovat (“White Croats”).

'''Existimamus vocabulum “Albichroati” proprie ad eos Chroatos pertinere qui in Polonia meridionali habitabant, occidentalius collocati quam Chroati Ucrainae.

In regionibus ad meridiem Cracoviae situs est numerus hydronymorum et toponymorum vocabulum “albus” continens: flumen ''Biała'', urbs ''Bielsko‑Biała'', aliaque. Accedit quoque sententia de coloribus, qui in quibusdam culturis ad designationem partium mundi adhibentur: albus in culturis nomadum Eurasiae cum parte occidentali coniungitur, niger cum septentrione, ruber cum meridie, caeruleus vel viridis cum oriente. Haec ratio apud gentes Turcicas observata est, sed etiam in scriptis Sinensibus: oriens = viridis vel caerulea (arbor, ver), septentrio = niger (aqua, hiems), occidens = albus (metallum, autumnus), meridies = ruber (ignis et sol).

Neque in mundo Slavico praetermittendum est exemplum nominis ''Belarus'', quod ad litteram significat ''Albarussia'', id est ''Russiam Albam'', quod quoque confirmat rectitudinem sententiae de designatione partium mundi per colores.

Praeterea in lingua Polonica hodierna pro parte mundi “septentrione” non adhibetur vocabulum commune Slavicum (sever / sjever), sed “północ”, quod ad litteram “media nox” significat, id est cum tenebris et obscuritate, nigra colore, coniungitur. Item verbum pro meridie in lingua Polonica est “południe”, ad litteram “media dies”, quod calorem, lucem atque denique colorem rubrum suggerit.

In his exemplis — praesertim ''Bjelohrvati'' sive ''Albichroatorum'' et hodiernae ''Belarus'' sive ''Albarussiae'' — adiectivum “albus” ut signum spatiale‑semanticum orientationis intra orbem Slavicum fungitur, &quot;occidentem&quot; designans.

Quamvis Nestor in sua chronica ''Povest’ vremenyh let'' Chroatos in finibus hodiernae Ucrainae clare memoret, eos tamen epithetis “albos” non designat. 
Attamen uno in loco vocabulum Albichroati adhibet, sed tum eos una cum Serbis et Chorutanis (Karantanis) in eodem coetu recenset: 

“''Post multos vero annos consederunt Slaveni circa Danubium, ubi nunc est terra Hungarorum et Bulgarorum. Ex his Slavenis diffusi sunt per terras […]. Hi sunt ipsi Slaveni: Chroati albi, Serbi et Chorutani.''”

Manifestum est agi de coetibus extra spatium historicum ''Russiae Kioviensis'' sitis, id est ad occidentem eius locatis. Haec distinctio confirmat Chroatos ad Dniestrum, ab Haliciensi regione usque in Podoliam, ut entitatem Slavicam localem perceptos esse, cum nomen ''Albichroati'' ad eas partes spectaret quae occidentalius positae erant — in Polonia meridiana et meridiano‑occidentali: ''Chruuati et altera Chrowati'' ex ''Privilegio Pragensi'', quod Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' (Lib. II, Cap. XXXVII) tradit.

Iam antea, in capite de Bohemia, commemoravimus historicos Bohemos recentiores existimare Chroatos in ''Privilegio Pragensi'' memoratos verisimiliter in finibus Silesiae historicae, in Polonia meridiano‑occidentali, habitasse.&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in ''Akademická encyklopedie českých dějin'', Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

== 18. Adiectum: Avaricum Khaganatum et adventus Chroatorum ==

'''''Contextus chronologicus et historicus de prima sedimentatione Chroatorum in Dalmatia''

Circa annum 567 nova unda Asiatica in regiones Pannonicas irrupit: Avari. &lt;ref&gt;Menander Protector, Excerpta de legationibus.&lt;/ref&gt;
Eorum ruina et interitus gradatim facta sunt. Bella Francica sub Carolo Magno annis 791–796 potestatem Avarorum deleverunt, ut in Annalibus Regni Francorum atque in epistulis Caroli Magni describitur.&lt;ref&gt;Annales Regni Francorum, a. 791–796.&lt;/ref&gt; Ex his fontibus discimus '''ducem Woinomirum Sclavum''' cum suis primum ad principalia Avarorum “anulos” pervenisse. Ille praecipua munimenta Avarica occupavit. Ex documentis Francicis intellegitur hoc factum esse antequam exercitus Francicus maior spatium inter Danubium et Tissam attingeret.

Francis nuntium audientibus, iter suum acceleraverunt, metuentes ne Woinomirus, quamvis socius et vassallus Francorum, aurum argentumque ex anulis Avaricis direptis sibi occultaret. Post cladem militarem, Avari superstites fidem suam Carolo Magno dederunt, et iteratis legationibus petebant ut Franci eis novas possessiones in occidente concederent. Causa erat quod, post deletionem potentiae militaris, gentes Slavicae circumvicinae eos invadere coeperant atque exstinguere cupiebant. Qui heri domini fuerant, hodie odium subire coeperunt.

Quaestio Avarici Khaganatus cum nonnullis quaestionibus fundamentalibus historiae Chroaticae arcte coniungitur. Secundum opus ''De administrando imperio'', circa annum 950 a Constantino Porphyrogenneto conscriptum, societas Chroatorum in provinciam Dalmatiae pervenit tempore Heraclii imperatoris (610–641). Haec est sola notitia explicita in fontibus historicis de tempore migrationis Chroatorum in regiones Dinaricas et Adriaticas. 
Porphyrogennetos scribit Heraclium Chroatos invitasse ut in Dalmatia advenirent, Avaros expellerent, atque ita civitatibus maritimis et insulis Adriaticis, quae adhuc Romanis habitabantur, auxilium ferrent. Chroatos contra Avaros aliquamdiu pugnasse in Dalmatia (provincia Romana multo amplior quam Dalmatia hodierna, partes magnas Bosniae et Hercegovinae complectens), et tandem vicisse: quosdam Avaros occidisse, alios potestatem Chroaticam agnovisse.

Memorandum est narrationem Porphyrogenneti de adventu Chroatorum congruere cum aliis eventibus eiusdem aetatis, etiam ad Khaganatum Avaricum pertinentibus. In regionibus ad occidentem Avarorum, circa annum 622, gentes Slavicae sub ductu Samonis seriem felicium expeditionum contra Avaros inceperunt.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 48–50.&lt;/ref&gt; Eodem tempore societas Slavica Samonis quotannis incursiones in terras Francorum faciebat, Thuringiam et Saxoniam depraedans. In proelio ''Vogastisburgensi'', Slavi sub Samone totum exercitum regium Francorum deleverunt, ex variis regionibus Francicis congregatum: ex Alemannia, Suevia, Saxonia et Francia propria.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 68.&lt;/ref&gt;

Anno 626, Avari ad orientem conversi sunt et magnum impetum in Constantinopolim facere conati sunt, Slavicis vassallis et Persis cooperantibus. Conatus urbem imperialem occupandi in cladem desiit.&lt;ref&gt;Chronicon Paschale, a. 626.&lt;/ref&gt; Paulo post Baianus khaganus mortuus est, et potestas Avarorum post annum 630 diminuta est.&lt;ref&gt;Theophylactus Simocatta, Historiae.&lt;/ref&gt;

Hoc ipso tempore Porphyrogennetos adventum Chroatorum in Dalmatia ex septentrione collocat, tempore Heraclii (610–641).&lt;ref&gt;Constantinus Porphyrogenitus, De administrando imperio, c. 31.&lt;/ref&gt; Itaque in eodem ambitu chronologico invenimus:

* cladem Avaro‑Slavico‑Persicam apud Constantinopolim (626),

* ortum regni Slavici Samonis in occidente et clades Avaricas in Moravia, Bohemia et regionibus vicinis,

* defectionem Serborum sub Dervano ad societatem Samonis,

* mortem Baiani khagani,

* adventum Chroatorum in Dalmatia (in capitulis XXX et XXXI DAI descriptum, quae duas relationes praebent, sed conveniunt in eo quod Croati adversus Avaros venerunt).

Annis 1970, alii historici Croatici (Lujo Margetić, Nada Klaić) theoriam alternativam proposuerunt de tempore quo Chroati in Dalmatia apparuerunt. Secundum eorum opinionem, Chroati qui ethnonymon '''Hrvati''' attulerunt non prima parte saeculi VII (ut in ''DAI'' cap. XXXI), sed in extremo saeculo VIII, bellis Franco‑Avaricis gerentibus, socii et vassalli Francorum, venerunt. Hoc sensu dux Woinomirus, in documentis Francicis memoratus ut victor principalis Avarici “anuli”, unus ex ducibus Croatorum fuisse putatur.

Historici Austriaci Karlus Kronstein&lt;ref&gt;Karlus Kronstein, Die Slawen und die Awaren, Vindobonae, 1936.&lt;/ref&gt; et Walterus Pohl&lt;ref&gt;Walterus Pohl, Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567–822, Vindobonae, 1988 (editio altera 1996).&lt;/ref&gt; putaverunt Chroatos fuisse nomen ordinis militaris limitanei intra Avaricum Khaganatum, qui fines khaganatus custodiebat. Constat Chroatos apparere “prope” fines Avarici imperii (Ucraina occidentalis, Polonia meridionalis, Carantania in Austria meridionali, Dalmatia), sed extra lineas interiores eiusdem imperii.

Lingüista Alemko Gluhak in libro suo ''Porijeklo imena Hrvat'' (''De origine nominis Chroati'')  affirmavit illud gentium nomen (ex septem, secundum fabulam origo gentis in DAI, cap. 30) quod Chroati vocabatur, consedisse in regione a monte Velebitio meridiano, a flumine Zrmania usque ad flumen Cetinam, deinde ad Campum Duvani (antiquum Delminium, sedes veterum Delmatarum).&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, 1990, pp. 222–223.&lt;/ref&gt;

Hoc spatium, universim spectatum, complectitur partes hodiernae Dalmatiae septentrionalis et mediae atque Hercegovinae occidentalis. Constat prima centra regni Chroatici mediaevalis sita fuisse in regione ab urbe Nona (Croatice: Nin), prope Iadram (Croatice: Zadar), ad litus maris, usque ad Cninam in interioribus, tum ad Clissam (Croatice: Klis) et Solinum (antiqua Salona) haud longe ab Spalato.

Regio est saxosa, ubi catenae montium parallelae secundum litus Adriaticum se extendunt, et inter hos montium scopulos parvae valles fertiles iacent. Maxima area terrae arabilis sunt Ravni Kotari, post Nonae (Nin) et Iadri (Zadar) fines, in interioribus regionibus.


&lt;center&gt;
[[File:Eastern Adriatic 1089.svg|700px|alt=Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089|Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089]]
&lt;/center&gt;


Unum e primis sedibus civitatis Chroatorum ad litus maris Hadriatici fuit oppidum Nin (antiqua Aenona, mediaevalis Nona), XVII chiliometris ad septentrionem et occidentem ab Iadera situm. Primum fuit habitatio gentis Liburnorum, atque ab saeculo I municipii Romani dignitatem obtinuit. Medio saeculo IX ibi condita est episcopatus Nonensis (863/867), in quo tunc sedebat »episcopus Chroatorum«, cui iurisdictio super totam civitatem Chroatorum tributa est. Episcopatus anno 928 abolitus est, anno 1075 restitutus, denique anno 1828 omnino sublatus. 

Omnes monumenti epigraphici, qui hucusque in territorio Chroatiae ad saeculum IX pertinentes reperti sunt, Latine scripti sunt. '''Lingua Latina fuit sermo officialis (cancellariae et liturgiae) civitatis Chroatorum usque ad annum 1847, cum Senatus Chroaticus decreto suo sermonem Chroaticum in usum publicum introduxit.'''

== 19. Adiectum: Etymologia ethnonymi Chroatus (''Hrvat'') ==

Plurimi linguistae, qui per ultimum saeculum quaestionem originis nominis ''Chroatus'' sive ''Croatus'' , Croatice:''Hrvat'' (plur. ''Hrvati'') tractaverunt, consentiunt hoc nomen non esse Slavicae originis. In eodem tempore maxima auctoritas in circulis linguisticis tributa est sententiae qua radices nominis ''Hrvat'' in circulo Indo‑Iranico subfamiliae Indoeuropaeae quaerendae sunt. Id praecipue factum est ob inventum duarum tabularum lapidearum repertarum medio saeculo XIX in excavationibus reliquiarum urbis Graeco‑Sarmaticae '''Tanais''', ad ostium fluminis Don (antiqui: Tanais) in Mare Azoviense (antiquum: Maeotis Palus) sitae,&lt;ref&gt;Tabulas inscriptionibus Graecis inscriptas detexit philologus classicus et historicus Russicus Pavel Mihajlovič Leontjev anno 1853.&lt;/ref&gt;quibus nomen ''Hrvat'' ab initio saeculi XX saepius cum ramo Iranico linguarum Indo‑Iranicarum coniungi coepit.

[[File:Ancient Greek Colonies of N Black Sea.png|center|800px]]


===19.1 Tabulae Tanaiticae ===

Agitur de duabus tabulis marmoreis inscriptiones Graecas longiores continentes, quae secundum indicia intra ipsum textum circa annum CC (200) p. Chr. n. sunt positae. Tabulae nomina regis urbis Tanais et civium publicas functiones gerentium enumerant. Notandum est has inscriptiones publicas esse, non sepulcrales.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Dimidia pars nominum Graeca est, altera vero pars ad linguas Iranicas pertinet, ut nomina ''Farnarak, Ardarak, Meuak, Nauak, Niblobor, Sandarz'', etc. Inter haec nomina investigatores moverunt nomina propria '''''Horoathos''''' et '''''Horouathos''''' (Χορούαθ[ος], Χορόαθος), quae cum ethnonymo moderno ''Hrvati'' comparata sunt. Primus relationem inter nomina ''Horouathos'' et ''Horoathos'' et ethnonymum ''Chroatus'' (Croatice:''Hrvat'', in lingua Russica forma:Хорват: Horvát) proposuit linguista Russicus '''Alexander L. Pogodin''' anno MCMII (1902). Huius coniunctionis fautores fuerunt multi historici et linguistae Europaei, inter quos František Dvornik, Max Vasmer, Oleg N. Trubačev.

===TABULA TANAITICA A===

'''Tabula A''' maior est et antiquior inscriptio, ad annos 175–211 p. Chr. n. referenda, quae ad tempus pertinet quo Tiberius Iulius Sauromates II (175–211) regnum Bosporanum rexit.
Tabula marmorea, 0.92 m × 0.73 m × 0.09 m metiens, verisimile est graviter laesa fuisse etiam ante excavationem. Triginta duo versus ex triginta fragmentis servati sunt.

In inscriptione publica memorantur rex, synodus sive coetus devotionalis, praefectura eiusdem coetus, atque sodales ordinarii, numero paulo infra quadraginta.
Versus quartus finitur mentione patris synodi, Horoúathi (Χορούαθος), qui versu quinto nominatim iterum occurrit; inter alios etiam vir ignotus, qui dicitur filius Horoáthi (Χοροάθου), commemoratur.

Inscriptio fine clauditur data, ex qua servata est tantum appellatio mensis Graeco‑Macedonici, qui Iulio aut Augusto respondet.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae A&lt;ref&gt;CIRB 1277, cf. IosPE II 445; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 173–211 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/184019&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	   Θεῷ Ὑψί̣σ̣τῳ.                    ἀγαθῆι τύχηι.
βασιλεύοντος βασιλέως ∙ Τιβ(ερίου) ∙ Ἰουλ(ίου) ∙ Σαυρομάτου
φιλοκαίσαρ[ος κα]ὶ φιλο[ρ]ωμαίου, εὐσεβοῦς, ἡ σύνοδος
ἡ περὶ ∙ ἱ[ερέα Ἰού]λ̣ιον̣ Ῥ̣αλ̣χάδου καὶ πατέρα σ[υ]νόδου
5	'''Χορούαθ̣'''[ον — —]ο[— —] καὶ συναγωγὸν Ἀρδά[ρα]κον
[Σ]υ̣νεγδήμ̣[ου καὶ φιλ]ά̣γ[αθ]ον Δίαι[ο]ν̣ Κ̣ε̣ρ̣δ̣ω̣ν̣άκο̣υ̣? καὶ
[π]αραφιλάγαθο̣[ν — — —]ιον Φοργαβάκ̣[ου] καὶ [νεα]ν̣ισ-
[κ]ά̣ρχην Δημήτ̣[ριον Ἀπο]λ̣λωνίου καὶ γυμ[ν]ασιά[ρχην] Βα-
[σι]λείδ̣ην Θεον̣[είκ]ο[υ καὶ Ἄ]τ̣τα̣ν Ἡρακλείδου φίλο̣[ν]? τ̣ῆ̣ς
10	[συ]ν̣όδου [καὶ] οἱ λο̣[ιπο]ὶ [θια]σῖτ̣αι· Ἀρδά̣ρα̣κος Ζια̣-
[— —]ου, Δη[μήτ]ριος [— — —]ου, Λείμανος Φίδ̣α̣,
[Μί]δαχ̣ο̣ς? [— — —]άνου, Ἀ[σκ]ληπιάδης  Οὐαλε̣[ρ]ί̣ου,
[․․]γ?όδαν[ο]ς [Δημητ?]ρίου, [Μ]ενέστρατος Λυκίσ[κο]υ
[— — —]ικάχο[υ], Διό̣φαντ[ος] Δείου, Πόπλ[ιο]ς
15	[— — — —]δα, Ἡρακλείδ[ης] Ἐπιγόνου, Ἰα̣ρ̣δο-
[— — — — Δ]η̣μητρίου, Ἀ[φ]ροδείσιος  Χρυσέ-
[ρωτος, Φαλ]δά[ρα]νος Ἀπολλωνίου, Φίλιπ-
[πος — — — —]ν̣ο[υ], Καλοῦς Ἀθηνίου, Κόφαρνος
[— — — — — — — — — Τ]ρ̣ύφων Ἀνδρομ[έν]ους,
20	ο̣[— — — — — —] '''Χοροάθου''', Θεότειμος  Ψυχα-
ρίων̣[ος, — —]δίβαλος Φαρ[νάκου], Ε̣ὔιος Ῥό-
δων[ος, Ἡρα]κλείδης Ἄττ̣[α, — — — — Ἀρισ]-
τοδ[ήμου, Σ]ύ̣μ̣μ̣αχος Σα[— — — — — — — —]
κος [— — — — — — — — — — — — — — — —]
25	φιλο[— — — — — — — — — — — — — — — —]
ορανσ̣[— — — Ζωρθῖ?]ν̣ος  Βε[λλικοῦ? — — —]
Ῥ̣α̣δάμ̣[ειστος? — —] Φαδινά[μου — — — — —]
Μύ̣ρ̣[ων? — — — — —] Μαστοῦ̣ [— — — — —]
πο[— — — — — — — —]ος Ἀρδα[ράκου? — — —]
30	Φιδ[α— — — — — — —]νος̣ Χαρί[των — — — Ἀ]-
ράθι[— — — — — — — — — — — — — — — — —]
                                    vacat
32	 ἐν τ[ῶι — — ἔτει καὶ μη]νὶ Λῴ̣[ωι — — — — —]
&lt;/poem&gt;


===TABULA TANAITICA B===

Tabula B minor est inscriptio, mensuris 1,053 m × 0,71 m × 0,08 m, ad annum CC p. Chr. n. relata (517 secundum computationem temporis Bosporanam). Haec inscriptio recentior est, quod apparet ex mentione Tiberii Iulii Rhescuporis III, filii Sauromatis II. Minus detrimenti accepit: in quattuor partes fracta est et satis bene legi potest. In ea incisæ sunt viginti lineæ litteris Graecis capitalibus monumentalibus. In lineis VI, VII, VIII et IX commemorantur, una cum nominibus patrum, quattuor principes civitatis Tanaeitis eo tempore quo hoc monumentum erectum est (Hofarno, Babos, Niblobor, Horoathos). Monumentum positum est ob renovationem fori centralis urbis Tanaeitis.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae B&lt;ref&gt;CIRB 1245; cf. IosPE II 430; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 220 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/183985
.&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	 ἀγαθῆι  τύχηι.
ἐπὶ βασιλεῖ Ῥησκουπόριδι, υἱῷ
μεγάλου βασιλέως Σαυρομάτου, κα̣[ὶ]
Ζήνων Φάννεως πρεσβευτῇ βα-
5	σιλέως Ῥησκουπόριδος #⁵⁶ καὶ Χο-
φάρνου Σα̣νδαρζίου #⁵⁶ Βάβος Βαιο-
ράσπου #⁵⁶ Νιβλόβωρος Δοσυμοξάρ-
θου #⁵⁶ '''Χορόαθος''' Σανδαρζίου ἄρχον-
τες Ταναειτῶν #⁵⁶ Χόφραζμος Φοργα-
10	βά̣κου, Βασιλείδης Θεονείκου ἑλ-
ληνάρχης ἐξαρτίσας τὴν ἀγορὰν̣
ἐκ τῶν ἰδίων ἀναλωμάτων ἀπεκα-
τέστησ̣α̣ τῇ πόλει καὶ τοῖς ἐμπό-
ρ̣ο̣ι̣ς̣ δ̣ιὰ ἐπιμελητῶν Ζήνωνα Φά[ν]-
15	[ν]ε̣ως #⁵⁶ Φαρνόξαρθος Ταυρέου,
Φαλδάρανος Ἀπολλωνίου καὶ
[ἀρ]χιτεκτόνων Διοφάντου Νε-
οπόλου κα[ὶ] Αὐρηλίου Ἀντωνε[ί]-
νου, Ναύακος Μευάκου.
20	   ἐν τῷ ζ̣ιφʹ.
&lt;/poem&gt;

[[File:Horovathos.jpg|thumb|center|800px|Nomen Χοροάθος in Tabula Tanaitica B]]


=== De tabulis Tanaiticis: historia receptionis et aestimatio hodierna ===

Per magnam partem saeculi XX, cum Chroatia pars Iugoslaviae esset, historici Chroatici tabulas Tanaiticas aut tacebant aut exemplum negativum proponebant, dicentes similitudinem onomasticam casu fortuito ortam esse, non argumentum ad originem gentis deducendam.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Hodie tabulae Tanaiticae in studiis linguisticis cautissime tantum ut possibile '''testimonium ad etymologiam ethnonymi''' illustrandam accipiuntur, nullo modo autem ut argumentum ad originem biologicam (geneticam) gentis Chroaticae ex Sarmatis Iranophonis deducendam.&lt;ref&gt;Heršak, Emil; Nikšić, Boris (2007), [Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje), Migration and Ethnic Themes 23 (3).]&lt;/ref&gt;

Necesse est distinguere inter originem nominis ''Hrvat'' et originem ipsius populi Chroatici, cum omnis gens per processus ethnogeneticos complures et saeculares formetur, in quibus elementa genetica, linguistica et civilizatoria inter se miscentur.

=== 19.2 Contextus historicus translationis nominis Sarmatici ''Horvata'' in Slavicas communitates inter Borysthenem et Tyrum ===

Chroati lingua sua indubitanter ad gentes Slavicas pertinent, et plerumque maior pars minoritatem linguistice absorbet. Nota sunt exempla Bulgarorum Turcicorum in Bulgaria, Francorum Germanicorum in Gallia, qui nomen suum maiori populo reliquerunt, sed linguam eius paulatim acceperunt; item Normanni Scandinavi in Gallia septentrionali, qui intra unum saeculum linguam Francogallicam receperunt eamque postea in Britanniam Anglosaxonicam transtulerunt.

His analogiis congruit opinio secundum quam quaedam cohors Sarmatica nomine ''Horvata'' vel ''Horoata'' ex regionibus circa Maeotidem Paludem et flumen Don (antiqui: Tanais) '''ad occidentem migravit, fortasse sub impetu Hunnorum''', una cum multis coetibus Sarmaticis, inter quos Alani eminentissimi erant.

'''Formam *''Horvata'' reconstruere conatus sum ex voce ''Horvat'' (forma nominativi singularis), quae in orbe Slavico latissime diffunditur atque inscriptionibus Tanaidis ut forma ''Horouathos'' confirmatur. Ablato suffixo Graeco ‑os obtinetur ''Horvat[h]'', cui, secundum leges morphologicas Sarmaticas, suffixum ''‑ta‑'' adiungitur, ut in ''Sarmata'' et ''Sauromata'', unde provenit forma ''Horvata''. Structura radicum ''Sar‑m‑ata'' et ''Hor‑v‑ata'' congruit, cum suffixum Scytho‑Sarmaticum ''‑ta‑'', quod est suffixum pluralitatis Sarmaticae, etiam in Ossetico ut ''‑tä'' exsistat. Quare probabilis videtur forma antiqui ethnonymi Sarmatici ''Horvata'' sive ''Horoata''.

Hi Sarmatae, qui ''Horvata'' vocabantur, in regione quae nunc Ucraina est cum gentibus Slavicis consederunt atque eis nomen suum tradiderunt. Hac theoria explicatur ortus Hrvati ut coetuum Slavicorum nomen Sarmaticum ferentium. Ex ''Horvata'' Ucrainae partes se separaverunt atque ulterius ad occidentem profectae sunt, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae considentes; quod confirmatur ''Privilegium Episcopatus Pragensis saeculi XI'', necnon traditionibus de adventu ''Hrvati'' ex partibus Poloniae ad Adriaticum, quae apud Constantinum Porphyrogenitum reperiuntur, sed etiam apud alios chronistas, ut in opere Thomae Archidiaconi ''Historia Salonitana'', ubi narratur septem vel octo genealogias ex regione Poloniae in Dalmatiam se collocasse.

Europa antiquae serae et medii aevi prioris regio erat mobilitatis demographicae insignis. Coetus sine finibus politicis stabilibus, sine identitatibus territorialibus firmis, saepe sine consilio diuturno movebantur, necessitatibus, periculis et occasionibus subito ortis respondentibus.

Incursus alicuius gentis transeuntis aut fama de bonis condicionibus in regione ignota eos in motum ponere poterat. Notae sunt historiae de itineribus Ostrogothorum et Visigothorum, de Rugicis Germanicis, de bello Odacri contra Rugicos cum exercitu Alanorum, de migrationibus Vandalorum et Alanorum usque in Africam septentrionalem, de fato Herulorum, de itineribus Langobardorum qui terras multarum gentium transierunt, inter quas ''Anthib'', de pugna cum “Amazonibus”, etc.

== 20. Reconstructiones linguisticae et hypotheseon de etymologia ethnonymi Chroati ==

Ad rationem identitariam autoperceptionis gentis magni momenti est ''mythus originis'' sive ''fabula fundationis''. In hoc autem capite quaestionibus ethnogeneseos Chroatorum non tractabimus, neque duabus eius partibus principalibus: parte historico‑identitaria nec parte genetico‑biologica. Hic enim solummodo de etymologia nominis Chroati agimus, id est de origine ipsius vocabuli, non de origine gentis. Hoc praecipue monendum est, cum etiam historici professione haud raro in errorem incidant confundendi varias theses de origine gentis cum thesibus de origine nominis.

'''Reconstructio linguistica''' per se ipsa non est probatio. Ea enim repraesentat praesumptionem, id est coniecturam in certis regulis ac formis linguisticis fundatam. Quam ob rem quamlibet huiusmodi reconstructionem rectissime hypothesin appellare oportet.

'''Hypothesis''' praesumptionem significat quae mutari potest; in regularitatibus quidem nititur, sed probatione directa caret.
'''Thesis''', contra, sententiam designat quam auctor quidam tuetur; haec sententia etiam falsa esse potest, sed ut “positio” quaedam formata est. Hoc vocabulum adhibetur cum ostendere volumus aliquem interpretationem quandam defendisse.
'''Theoria, sensu stricte scientifico''' (in sensu stricto), systema explicationis probationibus confirmatum denotat. Cum reconstructiones linguisticae probationes directas non habeant, expositiones quae ex eis praecipue oriuntur nullo modo vocabulo theoriae scientificae contineri possunt.

Antequam varias hypotheses de etymologia ethnonymi Chroati lectori proponamus, necessarium ducimus hanc terminologiam supra memoratam explanare, quae in litteris linguisticis et historiographicis saepius occurrit. Id facimus ex cautela critica, cum non pauci auctores hypotheses suas in reconstructionibus fundatas fere ut veritatem scientificam indubitatam exhibeant, id est ut “argumentum irrefragabile” thesis quam tuentur. Talis ratio methodologica — proclivitas scilicet ut hypothesis pro veritate definitiva proponatur — omnino erronea est.

=== 20.1 Etymologiae ethnonymi Chroati ex linguis Iranicis ===

Maximus Vasmer, celeberrimus linguista Germanicus et slavista, primum proposuit etymologiam ex veteri Iranico ''(fšu)-haurvata'' = “pastor”, secundum formam Avesticam ''haurvaiti'' = “pascit”; postea autem derivationem suadebat ex veteri Iranico ''hu‑urvatha'' = “amicus”.

Stephanus Krizin Sakač, historicus Croaticus e Societate Iesu, nomen Chroati cum veteri Iranico ''Harahvaiti'' coniunxit, quod tempore dynastiae Achaemenidarum (Cyri Senioris et Darii), sed etiam in antiquioribus textibus Avesticis, regionem designabat partim in territorio hodierni Afganistaniae sitam. &lt;ref&gt;Sakač: ''O kavkasko-iranskom podrijetlu Hrvata''(''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum''), in: ''Hrvati do stoljeća VII.'' (''Croati usque ad saeculum VII''), Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Haec regio in scriptis Avesticis ''Harahvaiti'' appellabatur, in veteri Persico ''Harahuvatis'', quod postea in Graecum translatum est ut ''Arakhosia/Arachosia''. Hoc nomen respondet Sanscritico ''sarasvati'', quod significat “aquarum copia abundans”. Regio est in valle fluminis ''Hilmend'', in parte meridiana Afganistaniae hodiernae (V. Oranskij 1988: 127).

Alemko Gluhak, linguista etymologus Croaticus, affirmat formam Harahvaiti secundum regulas linguisticas solum formas dare posse:

* ''*Xorъšedi, *Xorъšedja'', vel fortasse ''*Xъrošedi'', quae non congruunt cum forma reconstructa paleoslavica:

* ''*Xъrvat(in)ъ''.&lt;ref&gt;Gluhak 1990: 296–299&lt;/ref&gt;

P. Tedesco nomen Chroat ex Iranico ''huravant'' = “solaris” derivare conatus est.

Alemko Gluhak (1990), in opere ''Porijeklo imena Hrvat'' (Latine: ''De origine nominis Chroatus'') , ad hypothesin etymologicam Olegii N. Trubačev se inclinavit.

In primis Trubačevi hypothesibus annorum 1960, proponebat nomen a veteri Iranico ''*harvata'' vel ''*haurvata'' ortum esse, quod cum nominibus ''Sarmatai'' et ''Sauromatai'' comparabat, ubi suffixum Sarmaticum‑Scythicum pluralis ''‑ta'' inveniebat, quod etiam in Ossetico forma ''‑tä'' exstat.
Deinde formam *haurvata cum voce Avestica ''haurvatat'' = “integritas, totalitas, sanitas” comparavit.

Postea, annis 1980, Trubačev alias etymologias proposuit: nomen Chroati ex Iranico adiectivo ''*har‑va(n)t‑'' ortum esse, quod significat “feminei, ii quibus feminae sunt”, idque coniungebat cum matriarchatu, qui secundum eum in regionibus circa Pontum Euxinum et Caucasum olim exstitisse putabatur, cum mulieribus bellatricibus apud Sarmatas quas iam Herodotus memorat, atque cum Amazonibus fabularum Graecarum (Trubačev 1981: 151).

Trubačev praeterea etymologiam nominis quod Graeci ''Sarmatai'' scribebant ita explicat: id a forma Indo‑Arica ''*sar‑ma(n)t'' = “ii quibus feminae sunt, feminei” derivari; pars prior nominis est Indo‑Aricum ''*sar‑'' = “mulier”, quod in linguis Iranicis dat ''*har‑''.
Secundum Trubačevum et Gluhakum, qui hanc hypothesin sequitur, hoc confirmatur etiam locutione in litteris Graecis reperta: ''Sarmatai Gynaikokratoumenoi'' = “Sarmatae quibus feminae imperant”.

In regione Sinda, prope Mare Azoviense, inter gentes Iranicas aetate Romana etiam quaedam coetus Indo‑Arici habitabant, ubi reperta sunt nomina feminea Graece scripta: ''Saria'' (sar = mulier) et ''Maiosara''.
Regina Sindica Bospori vocabatur ''Kamasaryē'', quod explicatur ut ''*kama‑sar'' = “mulier amata”.

Apud modernos Ossetas servatus est vetus epos de gente heroica ''Narta''; unus e personis centralibus est ''Satana'', mater sapientissima gentis, educatrix iuvenum heroum (Abaev 1965: 84; 1979: 39–40).
Praeter Ossetas, qui habentur posteri Sarmaticorum Alanorum, epos ''Nartarum'' pars est traditionis aliorum populorum Caucasicorum: Adigeorum, Kabardinorum, Abazorum, Tschetschenorum, etc.
Putatur nucleum huius carminis ad tempora Scythica pertinere.

Oleg N. Trubačev concludit nomen Chroati primitus ab aliqua gente Iranice loquente portatum esse, quae postea slavicizata sit (Gluhak 1990: 305).

Linguista Ranko Matasović ethnonymum ''Hrvat'' e radice Iranica derivari putat, quamquam plures origines Iranicae proponuntur nec ulla omnino certa est. Inter eas probabilissima videtur esse forma Ossetica (Alanicā) *''xurvæt'', significatione “custos”, quae legibus phonologicis et morphologicis cum forma Slavica congruit.&lt;ref&gt;Ranko Matasović, &quot;Ime Hrvata&quot;, in: Jezik 66 (2019), 81–97.&lt;/ref&gt;


=== 20.2 Aliae hypotheses de etymologia ethnonymi Chroatus (Hrvat) ===

Praeter varias hypotheses Iranicas et reconstructiones etymologicas nominis ''Hrvat'', iam inde a media aetate comparuerunt aliae quoque interpretationes. Imperator Constantinus VII Porphyrogenitus, in opere suo ''De administrando imperio'' medio saeculo X conscripto, primam talem etymologiam proposuit, ubi nomen Chrobatoi (lege: Hrovatoi) deducebat a voce Graeca ''khōra/chōra'' = “terra”, videlicet per formam alternativam Chorbatoi (lege: Horvatoi), cum expositione quod “Chroati in lingua Slavonica interpretantur eos qui multas terras possident” .&lt;ref&gt;Gluhak 1990 : 294&lt;/ref&gt;

Thomas Archidiaconus (saec. XIII) Spalatensis, in opere ''Historia Salonitana'', protulit opinionem nomen Chroatae pertinere ad nomen incolarum insulae Curictae, quod, ut aiebat, antiquitus fuisse ''Curetes'' vel ''Curibantes''. Historicus Croaticus Georgius Rattkay (saec. XVII) putavit nomen ''Hrvat'' cum verbo Croatico ''hrvati se'' = &quot;colluctari&quot; coniungi.&lt;ref&gt;Baro nobilis Georgius Rattkay (1612–1666) primam historiam systematicam regni Croatiae composuit: ''Memoria regum et banorum Dalmatiae, Croatiae et Slavoniae'', Vindobonae, 1652.&lt;/ref&gt;

Hae interpretationes antiquiores plerumque aestimari possunt ut ingeniosae sed “popularis” indolis, non vero scientificae.

Missionarius Hungaricus Timon (saec. XVIII) nomen Hrvat deducebat ab appellatione ducis Bulgarici ''Kuvrat''. Tales conatus derivandi nomen Hrvat a nomine Kuvrati iterum in saeculo XX apparuerunt.

Saeculo XIX ortae sunt multae aliae etymologiae:
K. Zeuss putavit nomen ex vocabulo Germanico ''haru'' = “gladius”  derivari putavit  (quod in Polonico, ut aiebat, exstitisset ''karwat'' = “gladius brevis”, cum revera in Polonico saec. XIV nota sit vocabulum ''charwat'' significans “custodem urbanum” Cracoviae).
S. Mikucki coniunxit nomen ''Hrvat'' cum radice Sanscritica ''śarv-'' = “ferire”.
P. J. Šafařik comparavit ''Hrvat'' cum formis ''xr'b't'', ''xrib't'', ''xrib'', quia Rutheni et Ucraini montes Carpaticos vocant ''Horby'', id est ''Chrby'', unde secundum eius interpretationem nomen ''Hrvati'' cum nomine Carpatum cohaereret.
F. von Miklosich deducebat nomen ex ''hruv/hr’v'' = “saltatio”.
L. Geitler proposuit nexum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” et ''śarvuotas'' = “loricatus”.
F. A. Braun in nomine ''Harvate'' vidit formam Germanicam nominis Carpatum: ''Harfaða fjöll''.
R. Much coniunxit nomen ''Hrvat'' cum forma Germanica ''hruvat'' = “cornutus”.&lt;ref&gt;De etymologiis saec. XIX vide: Šišić 1990 : 236–238.&lt;/ref&gt;
A. Brückner nomen comparavit cum Slovaco ''charvati se'' = “resistere”, idque cum radice Slavonica ''*sk’rv- / x’rv-'' coniunxit, quod iterum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” comparavit.
Otto Kronsteiner nomen ''Hrvat'' per linguas Tataricas et Baschkiricas ad vocem Turcicam ''xərvata'' = “milites liberi” referebat, quod cum magno influxu Avarorum in ethnogenesin Croaticam coniungere conabatur.

Attamen nulla harum etymologiarum, sive linguistice sive historice, satis probabilis iudicari potest.

=== 20.3 Etymologia nominum quinque fratrum et duarum sororum (''DAI'', cap. XXX) ===

== 21. De distributione cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna ==

Aestate anni MMXX investigationem per rete perfeci de existentia et distributione cognominis ''Horvat'' in Foederatione Russica atque in regionibus finitimis. Inquisitionem institui inspectione registrorum cognominum in indicibus telephonicis publicis. Cognomen ''Horvat'' in Foederatione Russica circiter ducentos quinquaginta homines in talibus registris repertos praebuit. Ex conspectu distributionis cognominis ''Horvat'' in tabula geographica Foederationis Russicae hunc ordinem geographicae dispersionis observavi: praeter paucos homines in regionibus urbium maximarum, ut Moscuae et Vladivostoki, plerique alii hoc cognomine inscripti collocati erant in spatio geographico inter Pontum Euxinum et Mare Caspium (directione occidente‑oriente), cum maxima frequentia in septentrione circa urbem Casani ad Volgam in Tatarstania, et cum altera maxima frequentia in meridie, in regione Reipublicae Kabardinensis in Caucaso.

'''Quod ad distributionem cognominis ex ethnonymo derivati attinet, regula observata est quae docet cognomina ex nomine gentis dominantis vel indigeni in ipsa regione illius gentis raro exsistere; maxima vero frequentia talium cognominum plerumque invenitur in regionibus et terris finitimis.

Haec regula in ipsa Croatia confirmatur: in ora Adriatica cognomen Horvat fere nusquam occurrit in regione pristinae Croatiae, in Dalmatia, Liburnia et in occidentalibus partibus Bosniae et Hercegovinae; contra vero in Croatia septentrionali, in terris mediaevalis Slavoniae, ubi multi profugi ex parte meridiana Croatiae (a Turcis Osmanlis fugientes) se receperunt, cognomen ''Horvat'' frequentissimum est. Praeterea, praeter Slavoniam veterem, cognomen Horvat est frequentissimum in Slovenia hodierna, deinde in Hungaria atque in aliis regionibus vicinis, quo Croatae saeculis XV et XVI migraverunt hostibus Osmanlis effugientes.

His rebus ad distributionem cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna relatis, quaestionem ponere licet: quos inde exitus colligere possumus? Emanat conclusio cognomen ''Horvat'' hodie frequentissimum esse in regionibus quae margines, peripherias et vicinitates terrarum antiquorum Sarmatarum et Alanorum repraesentant, scilicet — ut supra dictum est — in regione Tatarstaniae ad Volgam in septentrione (cuius centrum est urbs Casania) et in regione Reipublicae Kabardinensis in meridie. Ipsa distributio cognominis ''Horvat'' in his regionibus, cum quadam “vacuitate” in medio, casu tribui non potest. '''Agitur enim de cognomine ex ethnonymo quodam Sarmatico derivato, verisimiliter ex forma ''Horvata'' (nominativo plurali in linguis Sarmaticis).

===21.1 De regno Alaniae aetate media et de Ossetibus hodiernis ===

Praeterea notum est regnum Alaniae aetate media situm fuisse in spatio inter Pontum Euxinum ad occidentem, Mare Caspium ad orientem et Caucasum ad meridiem. Quare non est mirum cognomen Sarmaticum ''Horvat'' frequentissimum apparere in regionibus vicinis illi territorio.

Regnum Alaniae et militariter et demographice magna ex parte deletum est tempore incursioni Mongolicae saeculo XIII. Osseti hodierni habentur posteri Alanorum, quod lingua hodierna Ossetica demonstrat, quae ad ramum linguarum Iranicarum orientalium pertinet atque multa archaica elementa servat, praesertim in phonologia et morphologia. Propter haec conservativa et archaica proprietates lingua Ossetica hodierna una est ex proximis cognatis linguae Avesticae antiquae, qua conscriptae sunt sacrae litterae Avesta, fundamentum religionis Zoroastrianae (propheta Zarathustra). Notandum est linguam Avesticam ad ramum Iranicum orientalem pertinere, dum lingua Persica antiqua ad ramum Iranicum occidentalem refertur.

Item memorare oportet nomina Osseti et Osseticus esse exonyma internationaliter recepta, ex lingua Georgiana derivata, ad post‑Alanicos loquentes designandos. Nomina autem propria quibus Osseti se ipsos et linguam suam appellant sunt Iron et Digor.

=== 21.2 De investigationibus geneticis Ossetorum ===

Recentissima investigationes geneticae ostendunt Ossetos hodiernos esse posteros Alanorum antiquorum praecipue per lineas femineas (mtDNA), cum lineae masculae (Y‑chromosoma) magna ex parte ad haplogrupos masculos Caucasi indigenos hodie pertineant. Quod, collatum cum inventis archaeogeneticis e.g. ex urbe Tanaide ad Tanaim, id est, ex tempore ante incursionem Mongolicam (saec. XIII) et ante incursionem Hunnicam (circa annum CCCLXX p.Chr.n.), suadet magnam partem originariae populationis Sarmatico‑Alanicae masculinae evanuisse: sive migratione sive cladibus bellicis. Verum tamen videtur feminas Alanicas satis autonomia et constantia praeditas fuisse — fortasse exemplo Amazonum Sarmaticarum — ut identitatem Sarmaticam per traditiones et linguam servarent.

Agitur hic de una ex quaestionibus maxime curiosis in archaeogenetica Iranica: de discontinuitate linearum mascularum et de continuitate linearum feminearum apud Alanos. Hoc congruit cum studiis recentissimis (2019–2024), quae demonstrant Ossetos hodiernos per lineas femineas (mtDNA) continuitatem ostendere cum populis sepulcrorum Sarmaticorum et Alanorum seriorum (haplogrupis H, U, J, T cum eisdem subcladibus), cum conservatione frequentiarum, unde sequitur lineas femineas Osseticas hodiernas praecipue Alanicas esse. Contra vero lineae masculae (Y‑DNA) rupturam manifestam exhibent: Osseti hodierni habent haplogrupos masculos Caucasi indigenos, scilicet G2a, J2, R1b‑L23 Caucasicam, I2c, E1b Caucasicam; cum Alani et Sarmatae antiqui habuerint praecipue R1a‑Z93, R1b‑Z2103, Q1b, J2a, G2a, sed in subcladibus aliis quam haplogrupi Caucasici hodierni.
&lt;ref&gt;
Ad historiam geneticam Sarmatarum, Alanorum atque Ossetorum hodiernorum illustrandam
consulantur hi labores scientifici:
Boulygina et al., ''The Genetic Legacy of the Alans'' (Journal of Human Genetics, 2014);
Kushniarevich et al., ''Genome-wide analysis of medieval Alans'' (Nature Scientific Reports, 2018);
Khokhlov et al., ''Ancient DNA from Tanais'' (Archaeological and Anthropological Sciences, 2019);
Wang et al., ''Ancient DNA from the North Caucasus'' (Current Biology, 2020);
Lazaridis et al., ''The Genetic History of the Caucasus'' (Cell, 2023);
Balanovsky et al., ''The Genetic Structure of Modern Ossetians'' (American Journal of Physical Anthropology, 2012).
&lt;/ref&gt;

== 22. Conclusiones ==

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
[[File:Europe relief map showing the historical distribution of ethnic groups named Croats (9th–10th century).jpg |thumb |650px |alt=Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos. |Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos.]]
&lt;/div&gt;

In hoc opere haec praecipue monere volumus: quamquam in chartis historicis saeculi undevicesimi atque circa annum 1900 Chroatia Alba pertinaciter in occidentali Ucraina collocatur, fontes historici — praesertim Chronicon Nestoris (saeculo XI exeunte / XII ineunte) — talem collocationem non sustinent.
Nestor Kioviensis Chroatos, qui in Russia Kioviensi (hodierna Ucraina) habitabant, numquam “Albos” appellat, sed simpliciter Chroatos, Hr’vate, etc.
Unico autem loco, ubi nomen “Chroati Albi” profert, eos cum “Serbis et Horutanis” coniungit, id est cum gentibus extra fines Ducatus Russiae Kioviensis positis.

'''Conclusio 1: Chroati in regione veteris Russiae Kioviensis (hodierna Ucraina) non sunt “Chroati Albi”, sed Chroati tantum.

Opus “De administrando imperio” Constantini VII Porphyrogeneti duas narrationes de Chroatis et de terra unde venerunt continet, in capitulis XXX et XXXI.

Terram illam Porphyrogenetus aperte “Chroatiam Albam sive Magnam” nominat, eamque usque ad tempus quo opus conscribebat (circa annum 950) non fuisse christianam affirmat.

Hoc testimonium regionem Bohemiae excludit, cum Bohemia iam saeculo IX exeunte per Moraviam christianitatem recepisset, atque saeculo X ineunte pro terra christiana haberetur.
Quare collocatio Porphyrogeneti “Chroatiae Albae” in terris ad septentrionem et orientem Bohemiae quaerenda est.

Praeterea, data capitulorum XXX, XXXI et XXXII locum Chroatiae Albae delineant: ab occidente Franci eos invadunt; ad fines Boiki (= Bohemia = Čechia) cum Serbis Albis sive non christianis et cum Francis confinia habent.
Haec descriptio Chroatas Albas in hodiernam Poloniam meridio‑occidentalem, ad triquetrum Bohemiae, Poloniae et Germaniae, collocat.&lt;ref&gt;Propter rerum gestarum vicissitudines, fines Poloniae hodiernae, anno 1945 constituti, motum civitatis Germanicae versus orientem territorialiter sustulerunt; quare fines Poloniae hodiernae magna ex parte cum statu inter civitates exeunte saeculo X congruunt.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenetus etiam scribit Chroati Albi cum Ungaris vicinos esse: in uno loco dicit Ungaros eos oppugnare, in alio vero cum eis in affinitate et amicitia vivere.
Id verum esse potest tantum de Chroatis qui in immediato vicinatu Hungariae saeculo X ineunte et medio habitabant, quod maxime ad Poloniam meridianam spectat, ad tractus qui hodie cum Slovacia terminantur, cum Ungari post adventum in Pannoniam etiam Slovaciam tenuerint, quae tum “Hungaria Septentrionalis” vocabatur.

Denique Porphyrogenetus refert Chroatas Albas ab oriente a Pečenegis oppugnari et spoliari.
Hoc testimonium maxime ad Chroatas in Ucraina occidentali spectare potest, minus ad Chroatas in Polonia meridiana, et minime ad Chroatas in Polonia meridio‑occidentali, qui cum Francis, Serbis Albis (Lusaticis) et Bohemis confinia habebant.

Ex hac geographia Porphyrogeneti apparet “Chroatiam Albam” amplum spatium esse inter Germaniam (Franciam) ad occidentem, Hungariam/Slovaciam ad meridiem et Ucraine occidentales ad orientem situm.

'''Conclusio 2: Porphyrogeneti nomen “Chroatia Alba” ad regiones hodiernae Poloniae meridio‑occidentalis et meridianae spectat. Mentio autem Pečenegorum, qui Chroatiam Albam ab oriente oppugnare dicuntur, indicat Porphyrogenetum non solum Chroatas in Polonia meridiana atque meridio‑occidentali, sed etiam eos in Ucraina occidentali, id est in veteri Ducatu Russiae Kioviensis, ad notionem Chroatiae Albae pertinere existimasse. 

Narratio de Chroatis etiam in legendis Bohemicis occurrit, quae vitam sancti Venceslai (lat. Wenceslaus) referunt, quem anno 935 frater eius germanus, Boleslaus I Crudelis (Bohemice: Boleslav I. Ukrutný, † 967), interfecit.
Mater eorum, Drahomira (Dragomira), metu perculsa post caedem filii “ad Chroatos” sive “in terram Chroatorum” confugisse memoratur.

Chronicae Bohemicae, sicut Chronicon Dalimili saeculi XIV, originem ipsius gentis Bohemicae ex terra Chroatorum (''Charvaty'') deducere conabantur; quod non ad Chroatiam Adriaticam spectat, sed ad Chroatiam in regionibus hodiernae Poloniae sitam, in vicinitate Serborum Lusaticorum in Germania orientali.

Documentum Bohemicum gravissimum, quod duas ipsas Chroatorum coetus inter alia Slavica tribus commemorat, est ''Pivilegium de fundatione episcopatus Pragensis'', quod Cosmas Pragensis in sua Chronica Boemorum (saeculo XII ineunte) tradidit.
Ipse textus Pivilegii, saeculo XI exeunte conscriptus, fines episcopatus tempore fundationis anno 973 describit.

In eo refertur ad quas gentes, flumina et urbes fines Pragensis episcopatus pertineant.
Ita legitur fines ad septentrionem usque ad: “… ''Psouane, Chruati et altera Chrowati, Zlasane…''”.
Graphia in variis codicibus et editionibus Cosmae diversa est: alibi invenitur &quot;''Ghrvvati et altera Chrowati''&quot;; alibi pro ''Zlasane'' legitur ''Slazane'', etc.

Ex hoc Pivilegio apparet duas Chroatorum coetus ad septentrionem Bohemiae vixisse, in ambitu tribuum Silesiacarum Poloniae (Slasane/Zlasane = Silesiani).
Quamquam textus eos iuxta memorat, parum verisimile est eos fuisse immediatos vicinos.
Quod eo magis confirmatur, cum ''Pivilegium'' dicat episcopatum Pragensis anno 973 complecti etiam urbem Cracoviam totamque provinciam Cracoviensem in Polonia meridiana, atque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Strij protendi.&lt;ref&gt;Bugus, qui Occidentalis Bugus appellatur, flumen est quod in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit atque hodie parte cursus sui fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit; postea vero ad occidentem vergit, in Podlasia Polonica et deinde in Mazovia decurrens, ubi septentrione Varsoviae in Vistulam influit. Stryj flumen est in Ucraina occidentali quod in Carpathiis Silvestribus oritur, prope fines hodiernos Poloniae et Ucrainae apud vicum Užok fluit atque in Dniestrum (Tyras) se exonerat. Superior autem cursus Stryj nonnihil prope fines Poloniae et prope fontem fluminis San in Polonia austrorientali transit, et circiter sexaginta chiliometris ad occidentem a superiore cursu Stryj fines Slovaciae reperiuntur. Itaque Stryj flumen in Ucraina occidentali situm est, prope fines Poloniae et Slovaciae.&lt;/ref&gt;

Nonnulli existimant nomen fluminis quod iuxta Bug memoratur non esse Strij, sed Styr, flumen quod per regiones Voliniae circa urbem Rivne fluit.
Nos autem censemus talem interpretationem fines episcopatus nimis in orientem protrahere, in territorium quod tum sub potestate Russiae Kioviensis erat, quae eo tempore necdum christianitatem publice receperat.

Nam propagatio et receptio christianitatis in medio aevo initio a principibus et ordinibus superioribus ad inferiores ordines societatis descendebat.

'''Conclusio 3: Ex ''Pivilegio fundationis episcopatus Pragensis'' discimus duas coetus Chroatorum in hodierna Polonia meridiana vixisse: unum ad septentrionem Bohemiae, inter tribus Silesiacas ad orientem et Serbos Lusaticos ad occidentem; alterum vero coetum Chroatorum verisimiliter in regionibus ad meridiem vel meridio‑orientem Cracoviae habitasse. Cosmas Pragensis in descriptione finium episcopatus Pragensis ad annum 973 etiam memorat Cracovam civitatem cum omnibus regionibus ad praedictam urbem pertinentibus ad meridiem cum Hungaris confinare. Meminisse autem oportet montes Beskidas et Tatrae ad meridiem Cracoviae sitos esse, ubi etiam ''Babia Gora'' eminens reperitur, quae fortasse Porphyrogeneti ''Bagibareia'' fuisse potest.

Porphyrogenetus praeterea scribit principem Zachumliae saeculi X ineuntis, Michaelem, originem familiae suae ex regionibus circa Vistulam deducere.

Toma Archidiaconus Spalatensis, quamquam saeculo XIII medio scribit, independenter a Porphyrogeneto, memorat adventum septem vel octo generum nobiliorum ex regionibus Poloniae.

'''Conclusio 4: Christianitas in Poloniam anno 966 publice pervenit, cum dux Poloniae Mieszko I (960–992) baptizatus est, ut matrimonium cum principissa Bohemica Dubravka contrahere posset. Mieszko origine fuit dux regionis quae “Magna Polonia” appellatur, in parte Poloniae media‑occidentali sita (urbes primariae: Gneznensis, postea Posnania). Regiones autem Poloniae meridianae circa Cracoviam, necnon partes Silesiae meridio‑occidentales, Poloniae adiunctae sunt usque ad annum 990, quod fuit effectus expeditionum Mieszkonis. Hoc est confirmatio addita quod regio Poloniae circa annum 950, cum Porphyrogenetus opus suum ''De administrando imperio'' conscribebat, adhuc pagana erat et non christiana. Quare regiones Poloniae meridianae et meridio‑occidentales sunt locus ubi Chroatia Alba collocari potuit.

Ex Chroatia Alba Chroati, in societate cum aliis Slavonicis gentibus, ad meridiem migraverunt per Bohemiam in Austriam meridionalem hodiernam (mediaevalem Carantaniam), ubi multa toponyma Slavica reperiuntur, inter quae Crowati, Chrouatti, etc., etiam pro regionibus amplioribus, sicut area latior circa Klagenfurtum.

Testimonium toponymiae Slavicae et nominum ad Chroatos pertinentium invenitur in appellatione pagi maioris (pagus Chruuati) in regione circa Klagenfurtum, quod confirmatur in pluribus documentis imperatorum Ottonis I, II, III saeculi X, quae in tabulis geographicis Germaniae fideliter expressa sunt.

Ob migrationes ad occidentem et meridiem ex Chroatia Alba (Polonia), quaedam loca a Chroatibus frequentius habitata sunt, alibi vero pauca tantum vici Chroatorum exstiterunt, ut videtur in regionibus circa Lipsiam et Hallam in Germania orientali.

'''Conclusio 5: Chroatia Alba, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae et meridio‑occidentalis sita, pars fuit amplioris spatii habitationis coetuum nomine Horvat /Hrovat /Harvat /Hrvat insignium. Chroati Albi ex Polonia meridiana in minoribus coetibus inter Slavos Germaniae orientalis migraverunt, in regiones circa Lipsiam et Halleam; minores partes Chroatrum, ut toponymia confirmat, etiam in territorio Bohemiae permanserunt, quae in itinere eorum ad meridiem sita erat. Item, pars Chroatorum in migratione ad meridiem in Karantania Austriaca remansit. Maximus autem et orientalissimus coetus Chroatorum sunt Chroati in Ucraina, quos non “Chroatos Albas”, sed simpliciter Chroatos appellare oportet, ut fontes testantur. Ergo, non igitur de uno continuo territorio agitur, sed de coetibus Chroatorum in magno spatio dispersistis, intermixtis cum aliis Slavonicis gentibus, quod fuit effectus migrationum.

Toponyma cum nomine Chroatus (''Hrvat'') etiam in regionibus vicinis reperiuntur: in Slovenia, Serbia (Hrtkovci), aliis locis Balcanicis, usque ad Graeciam.

'''Conclusio 6: Iter et directio migrationis Chroatorum. Imago generalis migrationum Chroatorum, quae ex his investigationibus emergit, talis est: ex Ucraina Chroati ad occidentem migraverunt per Poloniam meridionalem (Chroatia Alba) usque ad Bohemiam, atque inde per Austriam meridionalem (Carantania/Koruška) usque ad litora Adriatica.

'''Conclusio 7: Illi Chroati qui in septentrione, in “Magna” vel “Alba Chroatia”, permanserunt, tempore in processu ethnogeneseos pars nationum ibi viventium facti sunt: imprimis Polonorum. 

Hodie reliquiae loquentium Slavice in regione Austriae Koruškae (antiqua Carantania) se declarant ut pars minoritatis nationalis Slovenicae, quod non est mirum, cum Slovenia eis per plus quam mille annos vitae et evolutionis proximum et linguisticum et geographicum spatium fuerit, cui physice immediate adhaerebant.
Quamquam incolae antiquae Carantaniae ad varias Slavicas gentes pertinere videntur, Chroati inter Slavos Karantaniae sunt una ex coetibus documentis optime testatis.

Chroati in Ucraina paulatim non assimilati sunt, sed transformati, in iis regionibus ubi habitabant, cum de magnis coetibus Chroatorum ageretur, circa magna oppida mediaevalia congregatis.

'''Conclusio 8: Identitas nominalis Chroatorum in Ucraina per tempora mutata est: a regionali identitate Galiča/Haličizne saeculis XII et XIII, cum illa loca Lavovi/Lvivi et Galiči ad gradum regni elevata sunt post dissolutionem Russiae Kioviensis et post atque inter incursiones Mongolicas (quae non erant eventus unici, ut interdum putatur), usque ad formationem separatae identitatis “rutenae” sive “rusinicae” apud Ucrainenses occidentales in Podnestrovlio superiore, circa montes Carpathos atque in Podolia.&lt;ref&gt;
Anno 1253 Danijel Romanovič, princeps Galiciae et Volhiniae, coronatus est a papa Innocentio IV., quo facto Ducatus Galiciae‑Volhinensis ad dignitatem Regni Ruteniae evectus est.
Cf. ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Daniel Romanovich”, accessum die 21 Oct. 2026; vide etiam ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Roman Mstislavich”.
&lt;/ref&gt; Identitas Ucrainensium occidentalium Rutenae sive Rusiči sive Rusini iterum subdividitur in: Lemki, Boiki et Hutsuli.

= =
== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Geographia]]</text>
      <sha1>c8zxdi6yzqf4fngsc7a5y5ao5c4gh5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287112</id>
      <parentid>287111</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T09:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coronus Tenebrosius</username>
        <id>31709</id>
      </contributor>
      <comment>/* Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? */</comment>
      <origin>287112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146539" sha1="50erzxzimhuf5wagiyyyjsje2je68ly" xml:space="preserve">[[Coronus Tenebrosius]]

= DE SITU CHROATIAE ALBAE SIVE MAGNAE =


== 1. Introductio ==

Vetustissimus fons historicus, qui de adventu Croatarum in hodiernam patriam deque regione unde profecti sunt narrat, est opus imperatoris Byzantini&lt;ref&gt;
Nomina historiographica Byzantium, Imperium Byzantinum atque Imperium Romanum Orientale
a recentioribus historicis inducta sunt, ut facilius designaretur civitas quae post annum 476
unica pars Imperii Romani superstes mansit, potestate politica, administrativa et militari.
Imperator Constantinus circa annum 330 novam urbem condidit, Constantinopolim,
in loco veteris coloniae Graecae Byzantion, unde etiam nomen Byzantii ortum est.
Civitas fere mille annos (476–1453) exstitit atque regiones hodiernae Graeciae et Asiae Minoris
complexa est. Religio publica orthodoxa erat, et saeculo VII lingua Graeca locum linguae Latinae
tamquam linguae officialis occupavit. Nomen publicum civitatis erat Graece
''Basileia tōn Rhōmaiōn'', Latine autem ''Imperium Romanum''.
&lt;/ref&gt;
Constantini VII Porphyrogeniti (905–959), quod titulo Latino ''De administrando imperio'' inscribitur. Opus Graece primum conscriptum est, sed titulum Latinum ''[https://archive.org/details/porphyrogenitus-1967-dai/page/153/mode/2up De administrando imperio]''
posteriores Europae editores et curatores ei attribuerunt.&lt;ref&gt;
Primum opus ''De administrando imperio'' typis editum Ioannes Meursius anno 1611 curavit. Hic autem textus Latinus hodie ad usus investigationis academicae non adhibetur, cum multas errores atque deviationes contineat.
Vide editionem digitalem:
[https://archive.org/details/constantiniimper00cons ''Constantini Imperatoris Porphyrogeniti De administrando imperio'' (textus Latinus, 1611)].
&lt;/ref&gt;

Imperator Constantinus librum suum commentarium esse voluit atque fidelem notitiarum thesaurum de populis et regnis vicinis, destinatum filio suo minori et heredi Romano (938–963). Ex ipsis testimoniis operis colligitur librum inter annos 948 et 952 compositum esse, unde annus circiter 950 vulgo pro tempore originis ponitur.

Capita tricesimum et tricesimum primum operis ''De administrando imperio'' (breviter: DAI) continent ''origo gentis'' Croaticae, id est narrationem de origine populi. Croatae non sunt solus populus Slavicus qui traditionem de “terra unde venerunt” ad sedes hodiernas conservat.&lt;ref&gt;
Traditio Bohemica quoque narrationes de origine gentium servat (ut in Chronico Dalimiliano,
saeculo XIV conscripto). Nestor, chronicarius Kioviensis (fine saeculi XI et initio XII),
primam historiam de origine Slavorum exhibet. Priscam sedem gentis in regione Danubiana
constituit, unde, secundum eum, Slavi sub pressione Vlahorum sive Volohorum
(forsitan Romanorum, qui ad terras medii et inferioris Danubii advenerunt; attamen fieri potest
ut ad Celtas sive Gallos referatur, quorum expansio saeculo IV a. Chr. n. facta est)
versus septentrionem migraverint, in loca circa Vistulam sita.
Nestor affirmat ex ea migratione ortos esse Ljahos sive Lahi (Lehos), id est
gentes Slavicas Polonicas, atque ex iis Radimicios et Viaticios, populos Slavicos orientales.
&lt;/ref&gt;
Attamen narratio Porphyrogeniti de origine et adventu Croatarum ad Adriaticum, in duabus versionibus exposita, multis differentiis atque contextu historico certo (Avaris, imperatore Heraclio /610–641/) a ceteris huiusmodi traditionibus Slavicarum gentium discrepat.

'''De appellatione “Chroatia Alba sive Magna”
'''

Notio “Chroatia Alba sive Magna”, quae etiam in titulo huius operis posita est, ex ipso Porphyrogeniti libro proficiscitur, ubi in extremo capitis XXXI haec leguntur:

'''''Ὅτι ἣ μεγάλη Χρωβατία, ἣ καὶ ἄσπρη ἐπονομαζομένη, ἀβάπτιστος τυγχάνει μέχρι τῆς σήμερον, καθὼς καὶ οἱ πλησιάζοντες αὐτὴν Σέρβλοι.''

Quod Latine reddi potest:

'''''Quoniam Chroatia Magna, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem abaptista permanet, sicut et Serbli, qui ei proximi sunt.''

Nonnulli auctores atque investigatores, qui Porphyrogeniti textum diligenter tractaverunt, existimant vocem Graecam ἡ μεγάλη praeter sensum proprium “magna” etiam significationem “vetus” habere potuisse, fortasse sub influxu usus Latini vocabuli maior (cuius significatio est: 1. maior, 2. natu maior, id est senior).

Nam in ethnographia Byzantina adiectivum μεγάλη non solum magnitudinem, sed etiam vetustatem significare solet, id est regionem primigeniam et matrem. Hoc sensu cum Latino maior congruit, qui in scriptis geographicis et ethnographicis Romanis frequenter in sensu “antiquior”, “primigenius”, “originarius” adhibetur. Quam ob rem pars investigatorum censet vocem Porphyrogeniti ἡ μεγάλη Χρωβατία interpretandam esse ut “Chroatia primigenia” sive “vetus Chroatia”, non autem necessario ut “magna” in sensu spatii vel amplitudinis.

Hic propositum est, ex iis quae in fontibus historicis continentur (varia documenta, chronica atque annales), locum geographicum Chroatiae Albae sive Magnae determinare. 

Ad hanc rem perficiendam, praeter testimonia de Chroatis 
in documentis et scriptis historiographicis expressa, 
adhibebimus quoque cognitiones ex toponymia, hydronymia, 
anthroponymia, necnon inventa recentioris linguisticae 
atque archaeologiae.&lt;ref&gt;https://hal.science/hal-02902087/file/Kazanski_Archaeology-Slavic%20Migrations_2020.pdf&lt;/ref&gt;


&lt;center&gt;
[[File:Location of White Croatia and White Serbia in 560.jpg|700px
|alt=Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560
|Tabula situs Chroatiae Albae et Serbiae Albae circa annum 560 secundum fontes aevi medii]]
&lt;/center&gt;

== 2. De administrando imperio: Caput XXX (pars de Chroatis) ==


'''Οἱ δὲ Χρωβάτοι κατῴκουν τηνικαῦτα ἐκεῖθεν Βαγιβαρείας, ἔνθα εἰσὶν ἀρτίως οἱ Βελοχρωβάτοι.
'''Μία δὲ γενεὰ διαχωρισθεῖσα ἐξ αὐτῶν, ἤγουν ἀδελφοὶ πέντε, ὁ τε Κλουκᾶς καὶ ὁ Λόβελος καὶ ὁ Κοσέντζης καὶ ὁ Μουχλώ καὶ ὁ Χρωβάτος, καὶ ἀδελφαὶ δύο, ἡ Τούγα καὶ ἡ Βουγά, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἦλθον εἰς Δελματίαν, καὶ εὗρον τοὺς Ἀβάρεις κατέχοντας τὴν τοιαύτην γῆν.
'''Ἐπὶ τινὰς οὖν χρόνους πολεμοῦντες ἀλλήλους, ὑπερίσχυσαν οἱ Χρωβάτοι, καὶ τοὺς μὲν τῶν Ἀβάρων κατέσφαξαν, τοὺς δὲ λοιποὺς ὑποταγῆναι κατηνάγκασαν. Ἐκ τοτέ οὖν κατεκρατήθη ἡ τοιαύτη χώρα παρὰ τῶν Χρωβάτων, καὶ εἰσὶν ἀκμὴν ἐν Χρωβατίᾳ ἐκ τῶν Ἀβάρων, καὶ γινώσκονται Ἀβάρεις ὄντες.

'''Οἱ δὲ λοιποὶ Χρωβάτοι ἔμειναν πρὸς Φραγγίαν, καὶ λέγονται ἀρτίως Βελοχρωβάτοι, ἤγουν Ἄσπροι Χρωβάτοι, ἔχοντες ἴδιον ἄρχοντα· ὑπόκεινται δὲ Ὧτῳ, τῷ μεγάλῳ ῥηγὶ Φραγγίας, τῆς καὶ Σαξίας, καὶ ἀβάπτιστοι τυγχάνουσιν, συμπενθερίας μετὰ τοὺς Τούρκους καὶ ἀγάπας ἔχοντες.

'''Ἀπὸ δὲ τῶν Χρωβατῶν, τῶν ἐλθόντων ἐν Δελματίᾳ, διεχωρίσθη μέρος τι, καὶ ἐκράτησεν τὸ Ἰλλυρικὸν καὶ τὴν Παννονίαν· εἶχον δὲ καὶ αὐτοὶ ἄρχοντα αὐτεξούσιον, διαπεμπόμενον καὶ μόνον πρὸς τὸν ἄρχοντα Χρωβατίας κατὰ φιλίαν.
&lt;ref&gt;Editio Graeco‑Anglica: Constantine Porphyrogenitus, De Administrando Imperio, ed. Gyula Moravcsik, vers. Anglica Romilly Jenkins, Dumbarton Oaks Texts I, Washingtoniae, 1967 (repr. 1993).&lt;/ref&gt;

Translatio nova Latina (secundum textum Graecum):&lt;ref&gt;Translatio a Coronō Tenebrōsiō facta.&lt;/ref&gt;

Chroati&lt;ref&gt;Translitteratio Latina. Porphyrogenitus scribit '''Χρωβάτοι''', quod Latine translitteratur ut '''Chrobatoi'''; ob vitacismum autem β ut [v] pronuntiatur, unde lectio ['''Hrovatoi'''], formae Croaticae hodiernae '''Hrvati''' (nom. pl.) proxime respondens. Forma ''Croati'' (nom. pl.) ex antiquiori forma ''Chroati'' orta est (cf. dux Chroatorum in [[Privilegium ducis Tirpimiri]]), quae ipsa a primigenio ''Chrovati'' provenit. Sonus autem /v/ in Latino saepe omittitur in adaptatione vocabulorum externorum, unde transitus '''Chrovati'' → ''Chroati'' → ''Croati'''.

In linguis Slavonicis occidentalibus et orientalibus variae formae radicis occurrunt: in linguis Polonica, Ucrainica, Russica frequentissima est forma '''Horvati''' (radix ''hor-''), dissimilis occidentalibus formis '''hro-, cro-, chro-, kro-''', quae in linguis Germanicis et Romanicis praevalent. Haec permutatio vocalis /o/ explicari potest per phaenomenon phonologicum '''metatheseos liquidae''', quo vocales locum permutare possunt, cum iuxta liquidas /r/ vel /l/ consistant. '''Metathesis liquidae''' fuit communis et actuosa mutatio phonologica in antiquioribus periodis formationis linguarum Slavonicarum.

'''In linguis Slavonicis orientalibus''' (Russica, Ucrainica) '''metathesis liquidae''' nonnumquam ad phaenomenon '''plērophoniae''' (punoglasje) duxit, quo vocalis /o/ duplicatur: ''glova → golova; *gord → gorod → grod''. Quaedam formae in linguis Bohemica et meridiano‑Slavonicis '''ad quantitativam vocalis productionem''' evolverunt, ut in exemplo ''grod → grad''. Eiusmodi leges phonologicae verisimiliter etiam in evolutione ethnonymi '''Horvat → Hrovat → Hr’vat''' operatae sunt.

In regionibus Croatiae septentrionalibus ('''dialectus kajcavicus''') frequens erat forma '''Horvat''', dum in Dalmatia ('''dialectus chakavicus''') forma '''Harvat''' adparebat. Utraque forma ex antiquiori '''H’rvat''' (ubi ’ = semivocalis, ''jer'' in lingua '''paleoslavica''' et in lingua '''Slavica ecclesiastica antiqua''') derivata esse censetur. In lingua Croatica hodierna, intra fines '''dialecti Shtokavicorum''', evoluta est forma hodierna '''Hrvat'''.&lt;/ref&gt; autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt '''Belochrovati''' (Albichroati).
Una autem gens ab eis seiuncta, quinque scilicet fratres Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo et Chrobatos, itemque duae sorores Touga et Bouga&lt;ref&gt;Nomina Croatorum e textu Graeco translitterata sunt: Kloukas, Lobelos, Kosentzes, Mouchlo, Chrobatos, Touga, Bouga.
Proposita lectio ad normam phoneticam: [Klukas, Lovelos, Kosentsis, Muhlo, Hrovatos, Tuga, Buga].&lt;/ref&gt;, cum suo populo ab illis discedentes, in Dalmatiam venerunt ibique Avaros invenerunt terram illam obtinentes.

Cum vero inter se per aliquot annos bellarent, Croatae superiores facti sunt: quosdam Avarorum trucidarunt, reliquos autem ad dicionem redigere coegerunt.
Ex eo igitur tempore ea regio a Chroatis possessa est; suntque adhuc in Chroatia quidam Avarorum posteri, qui Avaricam originem ostendunt.

Reliqui autem Chroatī apud Franciam manserunt, et nuncupantur hodie Belochrovatī, id est Albi Chrovatī, proprium principem habentes. Subiciuntur vero Otoni, magno regi Franciae atque Saxoniae, et inconditi (i.e. nondum baptizati) sunt, affinitates cum Turcis (id est: cum Hungaris) contrahentes atque amicitias cum eis colentes.&lt;ref&gt;Porphyrogenitus vocabulum Turcos ad Hungaros refert (circa annum 950), more Byzantinorum saeculi X, qui gentem Hungarorum nomine ''Τούρκων'' appellare consueverant.&lt;/ref&gt;

Ex Chroatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam; habent autem et ipsi principes suae potestatis, qui tantum ad principem Chroatiae amicitiae causa legatos mittunt.

== 3. Analysis et interpretatio: Quid est Bagibareia? ==

'''Chroati autem eo tempore habitabant trans Bagibareiam, ubi nunc sunt Belochrovati (Albichroati).

Multi investigatores putant “Bagibareiam” revera esse Bavariam. Alii autem monuerunt “Bagibareiam” Bavariam esse non posse, cum imperator Porphyrogenitus in ceteris operibus suis ad designandam Bavariam alio nomine utatur; in opere ''De thematibus'' Porphyrogenitus pro Bavaria voce Graeca ''Baioure'' utitur; idem monuit etiam Stephanus Krizin Sakač in opere Constantini ''De caerimoniis aulae Byzantinae''.&lt;ref&gt;Sakač, ''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum'', in: Croati usque ad saeculum VII, Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Quoad vocabulum Bagibareia, haec cognoscenda sunt. In lingua Graeca antiqua littera β (Latine translitterata ut B, b) sonum /b/ repraesentabat; sed mutationes phonologicae in Graeco sermone vivo effecerunt ut in aevo Byzantino medio sonus /b/ in vocabulis Graecis ut /v/ pronuntiaretur: quod “vitacismus” appellatur.

Scriptores autem aetatis Byzantinae, cum sonum /b/ in vocabulis externis et nominibus exprimere vellent, littera β adhuc saepe utebantur; demum postea paulatim adhiberi coepit combinatio litterarum mp ad sonum /b/ notandum, ut in exemplo tituli Croatici “ban”, qui Graece ut &quot;mpanos&quot; scribitur.&lt;ref&gt;Kinnamos, secretarius imperatoris Manuelis Comneni (1143–1180), solus praeter Porphyrogenitum est Graecus qui banum memorat; eum scribit ut ''mpanos''. Etiam in lingua Neo‑Graeca sonus /b/ per coniunctionem litterarum &quot;mp&quot; exprimitur.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenitus igitur in scriptis suis littera β (B, b) adhuc utitur ad utrumque sonum exprimendum: et ad sonum /v/ et ad sonum /b/. Exemplum huius duplicis usus litterae β est nomen quod pro Croatis scribit: ''Chrobatoi'', quod sane legi debet ut ''Hrovatoi''.

Praeterea altera mutatio phonologica, quae in lingua Graeca aetate Byzantina facta est, fuit conversio veteris Graeci coetus phonici /gi, ge/ in sonum /j/; exempli gratia, vox antiqua ''hagia'' Byzantino tempore pronuntiatur ut [aja]. Itaque etiam in vocabulo ''Bagibareia'' possibilis est lectio [''Bajvaria''].&lt;ref&gt;Praesertim, si monophthongizationem diphthongorum Graecorum veterum consideremus, quae plerumque efficiebatur aequatione valoris phonici ad secundum elementum diphthongi (hoc in casu: ei → /i/). Quare in voce ''Bagibareia'' lectio [''Bajvaria''] ex pronuntiatione orta est.&lt;/ref&gt;

Si possibilitatem consideremus auctorem partis de Chroatis in capite XXX ab auctore capitis XXXI diversum esse, tum fieri potest ut ille secundus auctor alio nomine pro Bavaria usus sit quam ipse Porphyrogenitus, qui in scriptis suis “Baioure” pro Bavaria adhibet. Nihilominus non est necesse omnino de altero auctore aut de interpolatione posteriore cogitare: prorsus fieri potest ut ipse imperator in archivis suis duo diversa relationes scriptas de Chroatis habuerit easque simpliciter transcripserit.

Altera possibilitas significationis nominis “Bagibareia” esset nomen montis “Babia gora” (Graece: Babeia oreia), quod Constantinus, sive scriptor capitis XXX, ad auris perceptionem accommodavit et ita consignavit. In mundo Slavico hodie plures montes nomine Babja gora exstant, quorum unus maior est [https://en.wikipedia.org/wiki/Babia_G%C3%B3ra Babia Góra] in triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae.

&lt;center&gt;
[[File:8maja2006 babiagora 035.jpg|600px|alt=Babia Góra|Babia Góra – conspectus e parte Polonica]]
&lt;/center&gt;

== 4. Thesis de Chroatia Alba in territorio Carinthiae mediaevalis, id est provinciae hodiernae Austriae Kärnten ==

Iam saeculo XIX interpretes et commentatorum Porphyrogeniti, ut Arminius Pavić (1844–1914), existimaverunt ''Bagibareiam'' significare “Babja gora”; Pavić autem putavit eam montem in hodierna Slovenia esse, trans flumen Cupam situm. Ex quo sequeretur Chroatas ante adventum in Dalmatiam in provincia Norico, sive in mediaevali Carantania&lt;ref&gt;Latine: ''Carantania'' sive ''Carentana'' sive ''Carinthia''; lingua Germanica: Kärnten, lingua Croatica: Koruška, in Austria australi.&lt;/ref&gt;, habitasse, ubi testatum est exsistere toponyma nomen Chroatarum continentia, necnon totam regionem latiorem circa oppidum ''Klagenfurt'', quae in veteribus tabulis geographis ''Crowati'' appellatur.&lt;ref&gt; Tabula geographica – Spruner–Menke Atlas (In Nomine Jassa): [https://i0.wp.com/www.jassa.org/wp-content/uploads/2020/07/BRIGHT.png Spruner–Menke Atlas]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Pagina de toponymia Slavica in regionibus Bavariae, Austriae, Carinthiae: [https://www.jassa.org/?p=16812]&lt;/ref&gt;

Hoc sententiam Armini Pavić postea quoque secuta est praeclara historica Croatica Nada Klaić, quae putavit ipsam veterem Carantaniam esse “Magna sive Alba Chroatia” de qua opus ''De administrando imperio'' narrat.&lt;ref&gt;Nada Klaić (1920–1988), historica Croatica; vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Nada_Klai%C4%87 paginam Anglice in Vicipaedia].&lt;/ref&gt;

At vero, secundum data in capite XXXI de situ Chroatiae Albae inter Franciam ad occidentem, Hungaros ad meridiem atque Pecenegos ab oriente eos impetentes, necnon de intervallo triginta dierum itineris a mari, Carantania nullo modo his duobus criteriis respondet: proximum enim mare Carinthiae est Hadriaticum, ad quod profecto non sunt triginta dies itineris; item Carantaniam non Pecenegi ab oriente oppugnabant, sed solum Hungari ex eadem parte eam invadere poterant.

'''Haud dubium est nonnullos Croatas in regione Carantaniae veteris consedisse; attamen haec regio nullo modo esse potest “Alba sive Magna Chroatia” Constantini Porphyrogeneti, ut imaginata est Nada Klaić, quare hanc opinionem omnino reiciendam esse censemus.'''

Notandum est migrationem Chroatarum in provinciam Romanam Dalmatiae, quam Porphyrogenitus in capite XXXI ''De administrando imperio'' sub imperio Heraclii (610–641) collocat, tempore congruere cum nonnullis aliis eventibus historicis: cum obsidione Constantinopolis anno 626 ab Avaris, Slavis et Persis frustra tentata, cum morte Baiani kagani, 
necnon cum ortu primae magnae Slavicae formationis politico‑militaris, regni Samonis in media Europa, in regionibus quae hodie Bohemia, Moravia atque terra Lusatiensium Serborum sunt.  

Sub ductu Samonis, is militaris foedus gentium Slavicarum feliciter et contra Francos ad occidentem, et contra Avaros ad orientem pugnavit. Bella Samonis adversus Avares in [[Chronicum (Fredegarius)|Chronico Fredegarii Scholastici Burgundiae]], capitulis XLVIII–XLIX, exponuntur;
bella vero adversus Francos in capitulo LXVIII. 

Num fortuitum est Chroatas, ut Porphyrogenitus tradit, 
eo ipso tempore, circiter annum 630, advenisse, cum potestas Avarorum labefactaretur et regnum Samonis in ascensu esset?

&lt;center&gt;
[[File:Croats, Carantania and Samo's realm after 631 AD.jpg|frame|Tabula ostendit situm Chroatarum et Carantaniae ad regnum Samonis post annum 631.]]
&lt;/center&gt;

Problematica de praesentia Croatarum in Carinthia tractata est in articulo suo [http://periodica.fzf.ukim.edu.mk/godzb/GZ09(1956)/GZ09.04.%20Antoljak,%20S.%20-%20Hrvati%20u%20Karantaniji.pdf Hrvati u Karantaniji] a historico Croatico Stjepano Antoljak.&lt;ref&gt;Stjepan Antoljak (1909–1997), historicus Croaticus; ''Hrvati u Karantaniji'', 1956, Facultas Philosophica Scopii.&lt;/ref&gt; Ex concordantia toponymorum Dalmatiae septentrionalis et Liburniae cum iis Carantaniae veteris, Antoljak statuit Croatas non ex Carantania in Dalmatiam, sed e Dalmatiis postea in Carantaniam venisse.

Problematica de vetere Carantania late et diligenter tractata est a historicis Slovenis: Bogo Grafenauer, Ljudemisl Hauptmann et Milko Kos.&lt;ref&gt;Bogo Grafenauer (1916–1995), historicus Slovenus, de Carantania et Slavis eius regionis multa scripsit: vide [https://en.wikipedia.org/wiki/Bogo_Grafenauer Bogo Grafenauer].&lt;/ref&gt;

'''Kosentzes/Kosenzis ex ''De administrando imperio'' et ordo ''kosezorum'' Carantaniae veteris 

Nomen unius ex quinque fratribus, qui Croatas in meridiem ad Dalmatiam deduxerunt, Kosentzes sive Kosenzis, quod in opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeneti occurrit, cum nomine '''''kosezi''''', ordinis liberorum nobilium bellatorumque Carantaniae veteris coniungi solet.

In Slavica Carantaniae principatu (hodie Austria australis) ab saeculo VIII usque ad XV peculiarem locum obtinebat ordo hominum, qui '''''kosezi''''' vocabantur (item ''kosegi, kasezi '' etc.).

'''''Kosezi''''' proprii erant Carantaniae mediaevalis: nobilitas hereditaria e structura praefeudali, gentilitatis atque territorii orta. Erant liberi bellatores, custodes traditionis electionis principis super '''''lapide Krnensi''''' (Germanice:''Fürstenstein'', Slavice:''Krnski kamen'') in campo, ubi post baptismum ecclesia Sanctae Mariae (Germanice: ''Maria Saal'' / Slavice: ''Gospa Sveta'') prope oppidum hodiernum Klagenfurtum exstitit. 

Hoc momentum habet in investigatione migrationum Croatorum, cum una e regionibus centralibus antiquae ''Carantaniae'' esset '''''pagus Chrowati''''' seu '''''Crouuati'''''. 

Nomen kosezi in lingua Germanica reddi solebat ut ''die Edlen'' seu ''Edlinger'' (''nobilis''). Carantania anno 1335 sub dicionem Habsburgorum venit; illi structuram inventam reformaverunt eamque in ordinem feudalem suum inseruerunt. Electio principis super ''lapide Krnensi'' usque ad saeculum XV mansit, cum Habsburgenses ritum participare recusaverunt. 

Ipsum ritum inaugurationis principis descripsit '''Mavro Orbini''', clericus Ragusinus, in opere Italico '''''Il Regno de gli Slavi''''' (1601).

Etymologia nominis ''Kosenzis'': lectio Slavica ad nomen ''kosenc, kosec, kosac'' (lat. faenator) pertinere potest; item lectio Iranica‑Sarmatica ad nomen Kasag (cf. Kasagoi, ethnonymus Adigeorum/Circassorum) non excluditur.

== 5. Thesis de Chroatia Magna sive Alba, in regione ad septentrionem‑orientem Bavariae posita, id est in Germania orientali hodierna circa flumen Albis ==

Identificatio nominis Bagibareia cum Bavaria Stjepanum Pantelić inter alios impulit, ut in libello suo ''Najstarija povijest Hrvata'' (Latine: ''Historia Chroatorum antiquissima'') (Magontiaci, 1993) “Chroatiam Magnam sive Albam” Constantini Porphyrogeniti ad septentrionem Bavariae quaereret, id est in regione Germaniae orientalis hodiernae circa Albim, cum peculiari attentione ad tractum fluminis Salae inter Lipsiam et Hallam.

Stjepan Pantelić (natus 1942 prope Viroviticam) studium theologiae Magontiaci perfecit, unde solida cognitio linguae Latinae et Germanicae ei accessit, quae facultatem praebuit bibliothecas et archiva per Germaniam, aetate ante interrete, diligenter explorandi.

Pantelićus autem, ut historicus, reprehendi potest quod saepe leviter atque praecipitanter conclusiones ac interpretationes protulit sine vero fundamento in fontibus; sicut, verbi gratia, cum magna occidentalis Slavica tribus Abodritos, item eos quos Franci Vilcos (Welatabos sive Lutitios) vocabant, necnon Rugianos sive Ranienses ex insula Rugia in Baltico, simpliciter omnes — nec plus nec minus — Chroatas appellaverit.
&lt;center&gt;
[[File:Lutizenbund.PNG|thumb|900px|alt=Slaveni uz Labi u 10. i 11. stoljeću|''Slavi ad Albim, saeculis X–XI.'' ]]
&lt;/center&gt;


Tamen Pantelićus laudandus est quod in libello suo haud magno (in summa 97 paginarum) copiose locos Latinos ex fontibus mediaevalibus protulit atque in notis sub pagina adduxit, ab Einhardo usque ad epistulas Caroli Magni ad uxorem missas bello contra Avaros gesto, necnon excerpta ex variis chronicis aliisque documentis.

Praeterea investigationem toponymicam in parte orientali Germaniae peragravit, atque offendit loca ''Gross Korbetha'', ''Klein Korbetha'' et ''Korbetha'' (in fontibus Latinis mediaevalibus: ''Chruvati inferior'', ''Chruvati superior'' et ''Chruvati'') inter urbes Lipsiam et Hallam, item oppidum ''Borna'' in circulo Lipsiensi (Pantelić 1993, pp. 24–25). ''Borna'' enim nomen fuit primi ex fontibus Francicis noti ducis Dalmatiae et Liburniae (annis 817–821). &lt;ref&gt;Borna (dux Guduscanorum, dux Dalmatiae, dux Dalmatiae atque Liburniae) in ''Annales regni Francorum'' annorum 818–821 — textus Latinus: [[Annales regni Francorum]].&lt;/ref&gt;

Pantelićus quoque complura exempla antiquae toponymiae Slavicae in regione Germaniae orientalis collegit, inter quae: ''Corwete, Curuadi, Curewate'' (ex Hersfeldensi decimarum indice in Friesenfeldu, exeunte saeculo IX); ''Chruuati'' (apud Thietmarum episcopum in Chronica, saec. X/XI); deinde: ''Borewe, Bukuwiz, Camenitz [Kamenic], Zebegore, Krolevitz, Deliniz'' (cf. ''Delnice'' in Croatia), ''Dobergast, Dobrilug, Drevenitz'' (cf. ''Drvenik'' in Croatia), ''Glina'' (ut ''Glina'' in Croatia), ''Grizlav, List, Brodizi'' (cf. ''Brod'' in Croatia), ''Plawe, Racowe, Ribnitz, Slavi, Slavia, Strela, Cosence [Kosence], Studenik, Stablo, Sporno'', atque ''Lipci'' (Leipzig), etc.

Indubitata est res quod totus tractus Germaniae orientalis ab Odra et Nissa usque ad Albim (Germanice Elbe) atque Salam a gentibus Slavicis inhabitatus erat, ut fontes testantur, iam a temporibus regis Samae (prima medietas saeculi VII).

Eadem autem Slavicae gentes, in maiores foederationes tribuum coalitae, magnam partem autonomam politicam gerebant: modo socii Francorum contra Saxones (aetate Caroli Magni), modo in bellis adversus Francos ac postea reges Germaniae; donec saeculo XII eorum autonomia politica omnino sublata est eisque impositae sunt christianizatio et germanizatio.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304131003/http://hbar.phys.msu.ru/gorm/chrons/helmold.htm Helmoldus, *Chronica Slavorum*]&lt;/ref&gt;


Nomina ducum illorum Slavorum inter Odram et Albim indolem quandam communem Slavicam ostendunt: ''Draško/Thrasco, Slavomir, Sedrag, Gostimil, Dobromisl, Dobrimir, Tugomir/Tugumir, Stojnev, Mistivoj, Mistislav, Višedrag, Budivoj, Pribislav, Vratislav, Vislav'', 
etc. 

Quare libellus Stjepani Pantelić ''Najstarija povijest Hrvata'' (''Historia Chroatorum antiquissima'') quasi dux quidam haberi potest per historiam Slavorum Polabensium, quorum solum '''''Lusatici Sorabi''''' usque ad hodiernum diem identitatem et linguam Slavicam servaverunt.

Ut conclusio huius analysis libelli Pantelićiani sumi potest quod haud dubie nonnulli Chroatae in regione circa flumen Salam in Germania consederint; attamen pauca tantum loca minora ibi reperiuntur, quae nullo modo cum illa Porphyrogenetae “Chroatia Magna sive Alba” identificari possunt. Videtur etiam Pantelićus ipse hoc sibi conscius fuisse, quare omnes Slavicos orientalis Germaniae in Chroatas transformare conatus est (quod Chroatomania appellari potest), quamquam ipse fontes mediaevales et locos citatos adducebat qui nomina propria ac peculiaria istarum Slavicarum gentium clare ac indubitanter testantur.&lt;ref&gt;James Westfall Thompson, ''The German Church and the Conversion of the Baltic Slavs'', 
''The American Journal of Theology'', vol. 20, br. 2 (1916), str. 205–230, 
University of Chicago Press. [https://doi.org/10.1086/479673 https://doi.org/10.1086/479673]&lt;/ref&gt;


Addendum quoque est quod et Porphyrogeneta et rex Anglosaxonicus Alfredus Magnus aliique fontes Chroatas Albas in vicinitate immediata Bohemiae collocant (terra Boiki = Bohemia) atque eos ''constanter ad orientem a Serbis Albis ponunt''; quae omnia congruunt cum situ in hodierna Polonia australi atque austro‑occidentali.

== 6. Quaestio de situ ''Illyrici'' Porphyrogeniti ==
=== Caput XXX De administrando imperio: de situ et finibus Chroatiae ceterarumque Sclaviniarum ===

'''''Ex Chrovatīs autem, qui in Delmatis advenerant, pars quaedam seiuncta est, atque occupavit Illyricum et Pannoniam ...''

''Haec Chroatia ceterique Sclavi&lt;ref&gt;Slavi, ut ex scriptis Crnorizci Hrabari, Chronico Nestoris aliisque fontibus apparet, se ipsos Slovene/Slovjene appellabant.
Scriptores autem Byzantini — Procopius, Menander, Theophylactus, Nicephorus aliique — formas Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβηνούς (Sklabenous) et Σκλαβῖνοι (Sklabinoi) adhibent.
Imperator Constantinus Porphyrogenitus in opere suo De administrando imperio tribus formis utitur:
Σκλαβηνοί (Sklabenoi), Σκλαβοί (Sklaboi) et Σκλαβίνιοι (Sklabinioi).&lt;/ref&gt; hoc modo sunt dispositi: Dioclia ad castella Dyrrhachii accedit, videlicet ad Elisum, Helcinium et Antibarem, atque usque ad Catarum porrigitur; in montibus autem Serbiae finitima est.

''A Catara incipit archontia Tribuniensis, quae usque ad Ragusam extenditur, et in montanis Serbiae contermina est.

''A Ragusa vero incipit archontia Zachumliensis, quae usque ad flumen Narentam porrigitur; ad partem maritimam Paganiae accedit, ad montes autem versus septentrionem Chroatiae finitima est, Serbiae autem opposita.

''A flumine Narenta incipit Pagania et usque ad flumen Cetinam extenditur; tres autem županiae habet, nempe Rastoc, Mocro et Dalen. Ex his duae županiae, id est Rastoc et Mocro, ad mare sitae sunt; hae etiam sagenas (naves longas) possident. Dalen vero longe a mari distat, eiusque incolae agriculturae student atque ex ea vivunt.

''Quattuor insulae Paganiae sunt finitimae: Melita, Corcyra Nigra, Bracium et Pharus, pulcherrimae atque uberrimae, sed urbibus desertis et multitudine paludum refertae. Incolae earum pecora alunt atque ex eis vitam sustentant.

''A flumine Cetina incipit terra Chroatiae et per litus usque ad fines Histriae, id est ad urbem Albona, extenditur. In montanis autem thematem Histriensem aliquatenus superat; apud Cetinam et Hlivnum Serbiae accedit, cum terra Serbiae omnibus aliis terris opposita sit, ad septentrionem Chroatiae, ad meridiem vero Bulgariae finitima.

''Ex quo Sclavi praedicti advenerunt, totam Dalmatiam occupaverunt. Romani autem urbes insularum coluerunt atque ex eis vitam agebant. Sed a Paganis (Neretvanis) cotidie in servitutem abducti et necati, insulas reliquerunt, cupientes in continente agrum colere. In quo eos Chroati impediebant, quia tributum eis non dabant; sed omnia quae hodie Sclavis solvunt, stratego (praefecto Romano) olim tribuebant.

''Cum ita vivere non possent, ad Basilium (Basilio I Macedone, annis 867–886) imperatorem gloriosum accesserunt atque omnia supra dicta ei exposuerunt. Hic imperator gloriosus Basilio praecepit ut omnia quae stratego dari solebant, Sclavis darent, ut cum eis pacifice viverent; parum vero aliquid stratego tribuerent, quo ostenderent suam subiectionem erga imperatores Romanos atque eorum strategum.

''Ex eo tempore omnes illi urbes Sclavis tributariae sunt et eis tributum solvunt:
''Spalatum 200 nomismata, Tragurium 100, Iadera 110, Absorus 100, Arba 100, Curicum 100; ita ut 710 nomismata efficiantur, praeter vinum et alia varia, quae praeter nomismata adhuc dabant.

''Ragusium autem inter duas terras, Zachumliam et Tribuniam, situm est; Ragusini vinea sua in utraque regione habent et archonto Zachumliensi 21, archonto Tribuniensi 36 nomismata solvunt.

In opere '''Thomae Archidiaconi''' ''Historia Salonitana'' (circa annum 1250) legitur '''''regno Chroatorum attribui “totam Maroniam et Chulmiae Ducatum”''''', id est totam '''Naroniae '''sive''' Paganiae '''atque''' Chulmiae (Zachlumiae)''' archontiam.
Hoc territorium hodie utramque ripam fluminis Narentae complectitur.

&lt;center&gt;
[[File:Pagania Zahumlje Travunia Duklja.png|600px|alt=Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum saeculo IX|Tabula regionum Chroatiae et Sclaviniarum in saeculo IX]]
&lt;/center&gt;


'''Gregorius Barsensis''', notior nomine ''Pop Dukljanin'' ('''Presbyter Diocliae''') , in opere suo Latine conscripto '''''Sclavorum Regnum''''' (saeculo XII) omnes quattuor archontias — '''Diocliam, Tribuniam, Chulmum et Paganian sive Naroniam''', quas memorat Constantinus Porphyrogenitus (saeculo X medio), communi nomine '''''Croatia rubea''''' appellat.&lt;ref&gt;Eduard Peričić, ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog /Ljetopis popa Dukljanina'' (''Sclavorum Regnum Gregorii Barsensis / Chronicon Presbyteri Diocliae''), editio “Kršćanska sadašnjost”, Zagrabiae, 1991.&lt;/ref&gt;

Unus ex antiquissimis locis, ubi nomina '''''Croatia alba''''' et '''''Croatia rubea''''' ad Chroatos Adriaticos referuntur, invenitur in opere chronographi Venetiani saeculi XIV, Andreae Dandolo.
Videtur ille textum ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis (saeculi XII) sequi, sed etiam nonnullas additiones proprias inserere.

''Chronica Chroatica'' idiomate chakavico conscripta, quam '''Marcus Marulus''' anno 1500 Latine vertit, solam ''Croatiam Albam'' memorat: “''ab Dalma usque ad Valdeminum Chroatos Albos appellavit, qui sunt Dalmatini Inferiores…''”.

'''Maurus Orbinus''' Ragusinus circa annum 1600, in opere suo panslavistico lingua Italica conscripto, item in quadam versione Gregorii Barsensis innititur atque ''Croatiam Rubram et Croatiam Albam'' nominat.

Ragusinus '''Restius''' quoque, in paginis 25 et 43, nomina “Croazia Bianca, Croazia Rossa” refert.

A libro ''Sclavorum Regnum'' Gregorii Barsensis saeculo XII conscripto (quem Eduardus Peričić cum archiepiscopo Gregorio, persona historice bene documentata, quae archiepiscopus urbis Antibaris fuit — hoc nomine a Bari Italico distinguitur — identificare solet) usque ad opera omnium auctorum posteriorum hic memoratorum, vocabula ''Croatia Alba'' et ''Croatia Rubea'' ad solum Chroatiae Adriaticae spatium referuntur,
non autem ad ''Croatiam Albam'' in Europa septentrionali sitam.

'''''Croatia Alba''''' ad tractum maritimum Chroatiae hodiernae usque ad flumen Cetinam pertinet
(locus ''Dalma'', id est ''Delminium'', caput Delmatorum antiquitus, hodie ''Duvno''), cum '''''Croatia Rubea''''' ad regiones ad meridiem fluminum Cetinae et Narentae sitas referatur, incluso territorio antiquae ''Diocliae'' sive ''Docleae'' (vulgo: ''Duklja''), quod nunc est ''Res Publica Montis Nigri'' (vulgo: ''Crna Gora'' sive ''Montenegro'').

Itaque, secundum relationem Presbyteri Diocliae saeculo XII conscriptam, regiones quae hodie '''Rem Publicam Montis Nigri''' constituunt eo tempore nomine '''Croatiae Rubeae''' appellabantur.

=== Illyricum Porphyrogeniti = Croatia Rubea? === 

Porphyrogenitus narrat partem Chroatorum in Dalmatiam advenientium se segregasse atque Illyrico et Pannonia potitam esse. Quaeri potest utrum hic Porphyrogeniti vocabulum Illyricum ad regionem Croatiae Rubeae pertinere possit, quae in aetate sero‑Romana, a Diocletiano imperatore, nomine Praevalis sive Prevalitana appellabatur.

Nomen ''Illyricum'' per tempora Imperii Romani, ab Octaviano Augusto usque porro, suum ambitum geographicum legitime mutavit. Romani enim sciebant ''Illyrios proprie dictos'' eos esse qui in regionibus hodiernae Montis Nigri atque Albaniae septentrionalis habitabant, contra quorum civitatem bella gesserunt exeunte saeculo III et ineunte saeculo II a.Chr.n.

At vero, Romanorum incursu in terras Delmatorum, Iapodum et Liburnorum, deinde etiam ad septentrionem circa Segesticam (bella Octaviani in Illyrico annis 36/35 a.Chr.n.), totus ille tractus in provinciam Illyricum constitutus est.

Post rebellionem duorum Batonum (annis 6–9 p.Chr.n.) pristinum Illyricum in duas provincias diviserunt: Pannoniam et Illyricum, cuius pars Dalmatia erat.

&lt;center&gt;
[[File:Ancient balkans 4thcentury.png|800px
|alt=Tabula totius Illyrici Romani saeculo IV
|Tabula totius Illyrici Romani in saeculo IV]]
&lt;/center&gt;


Regio mediaevalis Carantaniae, in qua quoque Chroati inter Dravam superiorem et Muram in Austria meridionali hodierna in chartis et documentis memorantur,&lt;ref&gt;Otto I in diplomate anni 954 formulam “in pago Crouuati” adhibet;
Otto II anno 979 scribit “pago Chruuat”, et similia.
Cf. Gluhak, 1990.&lt;/ref&gt;
aetate Romana provincia Noricum fuit, numquam Illyricum;
solummodo reformatione Diocletiani Noricum in praefecturam Illyrici adscriptum est, sed ea partitio administrativa nomina ipsarum provinciarum minime mutavit.

Quare plane excludendum est eos ''Chroatos Carantaniae'', qui sub nominibus ''Crowati'' etc. testantur, Porphyrogeniti Chroatos fuisse qui “in Illyricum” venerint.&lt;ref&gt;S. Antoljak, Lj. Hauptmann et B. Grafenauer putaverunt Porphyrogenitum vocabulo “Illyrici” ipsam Carantaniam intellexisse, quasi pars Chroatorum a Dalmatiae Chroatis secessisset atque ad septentrionem migrasset.
Nos autem tali interpretationi non assentimur.&lt;/ref&gt;

Hic statuimus vocabulum “Illyricum” apud Porphyrogenitum intellegendum esse illud Illyricum quod ad meridiem veteris provinciae Romanae Dalmatiae (sensu strictiore) situm est, id est regiones ad meridiem fluminis Narentae, illum verum et antiquum Illyricum, ubi ''Illyrii propriae dicti'' habitabant.

Hoc territorium saeculo IV administrative Praevalitana appellabatur; in aevo autem medio ''Dioclia'' apud imperatorem Porphyrogenitum (saec. X), ''Doclea'' vero apud Gregorium Archiepiscopum Antibarensem (saec. XII) appellatur, quod hodie ''Res Publica Montis Nigri'' est.

Ex relatione de situ geographicο archontiarum Slavicarum (quattuor earum ad meridiem ipsius Chroatiae positarum) in capite XXX apparet Chroatos in provinciam Dalmatiae advenisse atque quattuor illis principatibus dominatum imposuisse: Diocliae, Tribuniae, Zachumliae et Paganiae (Neretvanorum).

Tertia vero pars Chroatorum, ut in eodem capite dicitur, ''Pannoniae'' potita est, id est illius partis Pannoniae inter Dravam et Savam sitae, quae est Chroatia septentrionalis hodierna, aetate Romana nomine Pannoniae Saviae nota.

Sunt etiam nonnulli interpretes qui putent Porphyrogenitum, aut scriptorem qui caput XXX composuit vel auxit, vocabulo Illyrici significare regiones hodiernae Liciae aut fortasse interiores Bosnae et Hercegovinae, cum in capite XXX — quod notandum est — terra Bosna (a flumine Bosna dicta) omnino non commemoratur.

At nos hic existimamus scriptorem capitis XXX, ex indiciis geographicis archontiarum Slavicarum, territorium veteris Bosnae strictiore sensu (secundum cursum ipsius fluminis Bosnae) fortasse ut partem Serbiae intellexisse, cum eam nullo nomine designet neque omnino in hoc capite memorare videatur. Porphyrogenitus enim affirmat Chroatiam ad Serbiam accedere apud Cetinam et Hlivnum, in montibus, quod significare potest Chroatiam et Serbiam fortasse ad septentrionem Narentae confinis fuisse, circumvectis principatibus Neretvanorum et Zachumliae.

Regio hodiernae Liciae (''Lika'' Croatice dicta, antiqua sedes Iapodum) vix ullo modo pro Illyrico Porphyrogeniti haberi potest, cum totus ille tractus post rebellionem Delmatorum et Pannonum in provinciam Dalmatiae cum Liburnia inclusus sit.

Quapropter hic concludimus unum tantum Illyricum fuisse, praeter Dalmatiae et Pannoniae dominationem, quod Chroati obtinere potuerint: nempe Praevalitanam aetatis sero‑Romanae, quam Gregorius Antibarensis, id est Presbyter Diocliae, nomine “Croatiae rubeae” designat.

== 7. De administrando imperio: Caput XXXI (loca ad Albam Chroatiam et ad migrationem Chroatorum pertinentia) ==

''Chroatae, qui nunc Dalmatiam incolunt, oriundi sunt ex Chroatis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur.
Hi trans Turcos (Ungaros) sunt, prope Franciam habitant, finitimi Slavinis, id est Serbis inbaptizatis.

''Isti Chroatae confugerunt ad imperatorem Heraclium priusquam idem facerent Serbi, eo tempore quo Avari Romanos inde expulerunt.

''Cum Romani eodem tempore ab Avaris depulsi essent, terrae eorum vacuae manebant. Iussu igitur imperatoris Heraclii isti Chroatae, arreptis armis, Avaros inde expulerunt atque, secundum imperatoris ordinationem, in terra Avarorum consederunt, in qua nunc habitant.

''Eo tempore Chroatae habebant archontem patrem Porgae. Imperator autem Heraclius misit ex urbe Roma sacerdotes, ex quibus fecit archiepiscopum, episcopos, presbyteros et diaconos, atque Chroatas baptizavit.

''Isti Chroatae habebant illo tempore archontem Porgam.

''Magna Chroatia, quae etiam Alba appellatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi.

''Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Turcis (Ungaris) et Pechenegis assidue depraedatur.

''Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest.

''A terra eorum ad mare sunt triginta dierum itinera; mare autem quod triginta dierum itinere distat, vocatur Mare Nigrum.

Ad Chroatas spectat etiam locus in '''capite XXXII''', cui titulus est “'''De Serbis et terra quam nunc incolunt”''', ubi legitur:


[[File:Sorbian Polity under Dervan.jpg|center|400px|alt=Karta sorbskog političkog prostora pod Dervanom|''Mappa ditionis Dervani ducis Sorabum (saec. VII).'' ]]


''Serbi, qui nunc eam terram incolunt, oriundi sunt ex Serbis inbaptizatis, qui etiam Albi vocantur, qui domi sunt trans Turcos (Ungaros), in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia, illa inbaptizata et Alba dicta.

== 8. Analysis et interpretatio capitis XXXI ==

In hoc capite situs Chroatiae Albae ita definitur: trans Ungariam (quae eo tempore primae dimidiae saeculi X etiam Slovaciam complectebatur), prope Franciam, finitima Serbis inbaptizatis. Chroatia Alba a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur, et mare ad quod descendunt triginta dierum itinere distat.

Ex capite XXXII discimus Serbos Albos domi esse trans Ungaros, in regione quae Boiki appellatur, ubi Franciae fines contingunt, sicut et Magna Chroatia.

Quid igitur de situ Chroatiae Albae ex his omnibus colligi potest? 

Chroati Albi finitimi erant Serbis Albis inbaptizatis.
Initio adtendebamus ad interpretationem secundum quam regio Boiki prope Ungariam ad Boikos Ucrainae referri posset, qui hodie in limitibus Ucrainae ad Slovaciam et Ungariam habitant, sicut olim putavit historicus Vjekoslav Klaić. Verumtamen locutio “ubi Franciae fines contingunt” (quae ad tempus compositionis DAI, circa annum 950, pertinet) nos ab tali expositione removit.

Nam Franciae regnum, id est Germania regis ac postea imperatoris Ottonis I (936–976), numquam ad Carpatas pervenit neque cum eis confinia habuit; quare nomen Boiki ad Boikos Ucrainae referri non potest.

Proinde Boiki Constantini Porphyrogeniti intellegenda est Bohemia, id est regio Cechorum; et notum est Sorabos sive Serbos Lusaticos etiam hodie ad septentrionem Bohemiae consistere.

''“A Chroatis ad mare sunt triginta dierum itinera.”

Ultimus de Chroatis Albis locus in capite XXXI ita habet:

''Magna Chroatia, quae etiam Alba vocatur, usque in hodiernum diem inbaptizata est, sicut et finitimi Serbi. Item minus equitum et peditum producit quam Chroatia baptizata, quia a Francis, Ungaris et Pechenegis continenter depraedatur. Nec saginas nec conduras nec naves mercatorias habent, quod mare longe abest. A Chroatis autem ad mare sunt triginta dierum itinera; mare vero quod triginta dierum itinere distat, Pontus Nigrum appellatur.”

Mare quod regioni Lipsiensi proximum est Balticum; ad illud autem non plus quam quadringenti chiliometrae sunt. Si ponamus coetum hominum pedibus et equis oneratis mediocriter triginta chiliometra per diem conficere, iter quadringentorum chiliometrorum per tredecim dies absolveretur, quod longe ab illis triginta diebus, quos Porphyrogenitus memorat, abest.

At vero iter a triquetro Poloniae, Bohemiae et Slovaciae (ad meridiem et occidentem Cracoviae situm), si cursum Vislae fluminis fere sequatur, ad mare Balticum non excedit octingentos chiliometros; quod, si per triginta chiliometra singulis diebus dividatur, circiter viginti sex dies itineris efficit.

Maior tamen est distantia a Cracovia per Dniestrum ad Pontum Euxinum, quae profecto iter fere triginta dierum praebet. Certe nobis hodie paene impossibile est exacte computare quantum temporis iter a Cracovia ad Balticum vel ad Pontum Euxinum primae dimidiae saeculi X occuparet, cum plerique huiusmodi itineris parametri ignoti sint (pericula viae, semitae mercatorum illius aetatis, et cetera).

Praeterea, interpretes huius loci in litteris historicis non consentiunt ad quod mare Porphyrogenitus precise referat cum dicit “nigrum” vel “obscurum”: utrum ad Balticum an ad Pontum Euxinum. 

Lingüista atque etymologus '''Alemko Gluhak''' in libro suo ''De origine nominis Chroati'' (pp. 120–121) censet “mare nigrum”, ad quod triginta dierum iter esse dicitur, revera Balticum mare significare.

Nam Byzantini mare, quod nos hodie ''Mare Nigrum'' appellamus, secundum traditionem linguae Graecae  ''Pontos Eukseinos'' (''Mare Hospitale'') vocabant. Exsistit autem possibilitas commercii atque transmissionis culturalis, qua ipsum nomen Graecum ''Pontos Eukseinos'', quod olim ''Pontos Akseinos'' (Mare Inhospitale) erat, cuius forma ex voce Iranica ''äxsin'' derivata esse potuerit, postea vero a Graecis in ''Eukseinos'' mutata est.&lt;ref&gt;Vocabulum Osseticum äxsin phonetice [æxˈsin], Avesticum axšaena [axʃaːˈena] profertur; sonus “x” in utroque fricativus velaris surdus est, Croatico /h/ posteriori simillimus.&lt;/ref&gt; Etenim Avesticum ''axšaena'', Osseticum ''äxsin''&lt;ref&gt;radix in lingua palaeoslavica: *''sin’j’'', Croatice: sinje, ut in ''sinje more''&lt;/ref&gt;, quod Latine ''obscurum'' significat, esse potest origo Graeci ''Akseinos''.&lt;ref&gt;Hoc est exemplum quomodo etymologia ex perceptione phonica nasci possit: nam littera transliterata “x” in omnibus linguis Iranicis ut fricativus velaris surdus pronuntiatur (ut Germanice Bach, Scotice loch, Hispanice j in José), numquam vero ut coniunctio /ks/. Graeci autem, audientes Iranicum axšaena vel äxsin, id ad vocem suam áxeinos (“inhospitale, in externos adversum”) adcommodaverunt atque prorsus cum ea consociaverunt.&lt;/ref&gt;

Praeterea notandum est Turcos, qui hodie Minorem Asiam incolunt, mare Mediterraneum more tradito Ak denizi (Mare Album) appellare, quod ad occidentem terrae eorum situm est; illud vero mare, quod in septentrione situm est, Kara deniz (Mare Nigrum) vocant.

Haec indicant Turcos, sicut alios populos stepparum Eurasiarum (inter quos Scythas et Sarmatas Iranicos), colores ad designandos mundi cardines usurpasse: nigrum = septentrio; album = occidens; caeruleum vel viride = oriens; rubrum = meridies.

Ex his igitur sequitur nomen Chroatia Alba “Chroatiam Occidentalem” significare, cum Porphyrogeneti locutio mare nigrum vel obscurum ad Balticum mare referenda sit.&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, Zagreb, 1990, pp. 120–121.&lt;/ref&gt;

Haec omnia nos ad conclusionem ducunt Chroatiam Albam primae dimidiae saeculi X in circulo gentium Slavicarum occidentalium sitam fuisse, id est in vicinitate Boiki sive Bohemiae, prope Serbos in Germania orientali, inter Ugariam illius temporis (quae Slovaciam et Hungariam complectebatur) et Franciam. Ex his omnibus concluditur Chroatiam Albam in hodierna Polonia meridiana locatam esse.

== 9. De differentiis inter capitulum XXX et capitulum XXXI ==

Communia capitulis XXX et XXXI sunt haec: utrumque commemorat adventum Chroatorum ex Chroatia Alba atque proelium Chroatorum contra Avaros, in quo Chroati Avaros superant. In ceteris autem rebus illa duo testimonia inter se discrepant.

In capitulo XXX narratur fabula de quinque fratribus et duabus sororibus, quae in capitulo XXXI non reperitur.

In capitulo XXX describitur saevitia Francorum erga Chroatos et bellum Chroatorum contra Francos quod septem annos duravit; in capitulo XXXI vero nulla fit mentio dominationis Francorum super Chroatos in Dalmatia. Tantum dicitur Chroatiam Albam prope Franciam sitam esse atque Francos (Germanos) Chroatiam Albam depraedari.

Praeterea, in capitulo XXX dicitur Chroatos in Dalmatia se liberasse a potestate Francorum et accepisse baptismum ex Roma tempore archontis Porini; in capitulo XXXI autem dicitur Chroatos in Dalmatiam venisse iussu imperatoris Heraclii (610–641), quod magni momenti est, cum hoc '''sit unica expressa datatio adventus Chroatorum in fontibus (prima igitur dimidia pars saeculi VII)'''.

Item in capitulo XXXI dicitur Chroatos venisse tempore patris Porgae, et tempore ipsius Porgae archontis baptismum ex Roma accepisse. (Duo nomina diversa, sed aliquatenus similia: Porga – Porin.)&lt;ref&gt;Recentior est inclinatio ut in nomine Porin varietas nominis dei Slavici Perun agnoscatur (Polonice: Piorun); cf. Alimov, 2015.&lt;/ref&gt;


In capitulo XXX saepe memorantur Francia, Franci et rex Otto I; contra, in capitulo XXXI memoratur solum imperator Heraclius eiusque munus, nec Franci ibi apparent, nisi quod Chroatia Alba prope Franciam sita esse dicitur.

Nonnulli interpretes existimant capitulum XXX ab alio auctore compositum esse quam capitulum XXXI. Haec sententia de duobus diversis scriptoribus nititur, inter alia, analysi stilistica quae favet opinioni de duobus auctoribus. Saepe etiam dicitur scriptorem capituli XXX aliis fontibus usos esse quam scriptorem capituli XXXI.

Tamen, ut iam diximus, fieri potest ut ipse imperator Constantinus duas diversas relationes de Chroatis in archivis suis habuerit, quas, cum eligere non posset, ambas inserere statuerit, eas simpliciter transcribens. Videtur tamen relatio in capitulo XXX esse aliena et transcripta, cum relatio in capitulo XXXI fortasse ab ipso imperatore consuta sit.

Capitulum XXXI saepe habetur exemplum apertae propagandae Byzantinae (emphasi posita in munere Heraclii in adventu Chroatorum saeculo VII), cum capitulum XXX putetur repraesentare traditionem popularem Chroaticam de adventu atque memoriam de relationibus cum Francis.

In capitulo XXX Franci exhibentur tamquam crudeles occupatores contra quos Chroati pugnant et vincunt; at re vera scimus solum ducem Pannoniae Liudewitum contra Francos pugnavisse, cum dux Dalmatiae et Liburniae Borna socius Francorum fuerit et adversarius Liudewiti Posaviensis.

A temporibus Liudewiti usque ad compositionem additionis capituli XXX circiter 130–140 anni fluxerunt (si capitulum XXX, ut quidam putant, scriptum est annis 960, tempore quo rex Chroatiae Stephanus Držislav titulum patricii a Byzantino imperatore accepit).&lt;ref&gt;Alimov 2015&lt;/ref&gt;

Nihilominus non consentimus cum opinione quod capitulum XXX necessario tradit “puram” traditionem popularem, cum elementa traditionis popularis in utroque capitulo inveniantur.&lt;ref&gt;Margetić 2001, 127-131&lt;/ref&gt;

In capitulo XXX, ubi Franci saepe memorantur, situs Chroatiae Albae definitur secundum Bagibareiam; in capitulo XXXI situs definitur secundum locum Ungarorum.

In capitulo XXX dicitur Chroatos in Chroatia Alba cum Ungaris foedera et amicitias contrahere; capitulum XXXI autem affirmat Ungaros atque Pechenegos Chroatiam Albam depraedari.

== 10. Thesis de situ Chroatiae Albae in regione Cechiae orientalis, sive in ducatu Slavnikiano ==

Secundum traditionem popularem Cechicam, Cechi in terras hodiernas Cechiae a septentrione venerunt, ubi cum Serbis Albis confinia habebant, atque emigraverunt ut dominationem Serbicam evitarent. Una ex illis traditionibus refert protopatrem Cechum origine fuisse Lehum, eumque ex terra Chroatiae venisse, sicut in ''Chronica Dalimiliana'' saeculi XIV scriptum est. (Haud dubie non ex Chroatia Adriatica, sed ex Chroatia Alba septentrionali.)

Per saeculum XX historiographia Cechica existimavit nonnullos Chroatos inter coetus fuisse qui ad ethnogenesim populi Cechici contulerunt.

&lt;center&gt;
[[File:České kmeny.png |thumb|900px
|alt=Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus |''Locus Croaticorum gentium in Bohemia saeculo X positus, sed controversus (coloribus caeruleo et flavo signatus), secundum hypothesin de Bohemicis gentibus iam relictam, prout eam interpretatus est Rudolfus Turek anno 1957.'' ]]
&lt;/center&gt;


Secundum fontes Francicos, in Bohemiae territorio parte altera saeculi IX plures duces regnabant (sex duces Bohemici), inter quos primatum tenebat dux Borivoj e stirpe Přemyslidarum, qui christianitatem accepit. Id erat tempus bellorum crebrorum cum Francis (Germanis).

===Theoria, qua ducatus dynastiae Slavnik in Bohemia orientali pro Chroatia Alba habetur===

In historiographia saeculi XX nonnumquam proposita est sententia, ducatus in Bohemia orientali (ad orientem Pragae), cum sedibus in Libice et apud hodiernam Kutna Hora, cuius fines Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' descripsit, fuisse ducatus Chroatiae Albae.&lt;ref&gt;Cosmas Pragensis (1045–1125), sacerdos et primus chronicarius Bohemus, auctor operis historici Chronica Boemorum.&lt;/ref&gt;

Dux partis orientalis Bohemiae (regio ad orientem Pragae circa Libice et Kutnam Horam) medio saeculo X, secundum fontes historicos, Slavnik vocabatur; unde tota familia dynastia Slavnikovica appellatur. 

Unus e filiis Slavniki, nomine Vojtjech (Adalbertus), brevi tempore episcopus Pragensis fuit; postea autem anno 997 in missione evangelizationis apud paganos Prutenos ad litus Balticum occisus est. Vojtjech iam anno 999 sanctus canonizatus est.

Alter filius Slavniki, Sobjeslav, denarium argenteum cudi iussit in monetaria sui sedis Malin (hodie circa 3 km ad septentrionem‑orientem Kutnae Horae).&lt;ref&gt;Inscriptio nummi argentei Sobjeslavi: Malin civitas.&lt;/ref&gt;

Praecipuum domicilium familiae Slavnikovicae erat oppidum munitum Libice nad Cedlinou. Mense Septembri anni 995, in festo sancti Venceslai, oppidum oppugnatum est, et omnes ibi inventi trucidati sunt, ut Cosmas Pragensis vividissimo sermone refert. Solus Vojtjech, qui tum in Italia versabatur, et frater eius Sobjeslav, qui in Saxonia erat, mortem effugerunt. Sic familia ducalis Slavnikovica e historia Bohemica evanuit.

Cosmas autem in sua ''Chronica Boemorum'' numquam aperte affirmat Slavnikum ortu ex Chroatis Albis fuisse. Quare concludendum est sententias de origine dynastiae Slavnik ex Chroatis Albis sine ullo fundamento in fontibus historicis positis.

Redeamus igitur ad quaestionem de situ Chroatiae Albae sive Magnae. Imperator Constantinus Porphyrogenitus, qui opus suum ''De administrando imperio'' circa annum 950 conscripsit, in capite XXXI clare scribit:

''Magna Chroatia, quae et Alba dicitur, necdum usque in hodiernum diem baptizata est.

Hinc sequitur ut Bohemia orientalis, id est ducatus Slavniki, pro Chroatia Alba a Porphyrogenito memorata haberi non possit, cum illa regio tempore quo DAI conscriptum est (circa 950) iam christianitatem recepisset.

Nam et maiores Slavniki, sicut tota Bohemia, per missionem sanctorum fratrum Solunensium, Constantini (Cyrilli) et Methodii, in Ducatum Magnae Moraviae (863–885) evangelizati sunt; cum Bohemia sub duce suo Bořivoj I (circa 852–889) e stirpe Přemyslidarum vasalla Magnae Moraviae fuisset.

Hypothesis saeculis XIX et medio XX exculta, quae nomina atque territoria “gentium Bohemicarum originariarum” retractare conabatur, inter quae etiam sedes Chroatorum in Bohemiam orientalem collocabatur, hodie ob probationum penuriam relicta est. 

Ad ''Encyclopaediam Academicam Historiae Bohemicae'' (2011) historici Dušan Třeštík conclusit Bohemiam aetatis mediaevalis antiquae repraesentatam fuisse a ducibus localibus singulis, qui saepe coniunctim agebant atque fortasse conventus gentiles celebrabant; sed “''quae in fontibus saeculi X et posterioribus pro nominibus gentium habita sunt (Lučané, Lemuzi, Pšowane, Sedličané, Děčané, Litoměřice, Zličané, Hbané aliique nonnulli) nomina sunt regionum, id est appellationes geographicae. Verum nomen gentis est Chroati, sed ii non in Bohemia sedebant, sed alicubi in Silesia''.”&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in: ''Akademická encyklopedie českých dějin'', 
Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

Itaque locum Chroatiae Albae ulterius quaerere oportet, in regionibus ad septentrionem et orientem Bohemiae sitis.

== 11.Documentum de institutione et finibus Episcopatus Pragensis anno 973 ==

Documenta autem in antiqua Cechia orta nonnullis suis testimoniis utilia indicia praebent de situ Chroatorum Alborum. Sic, verbi gratia, diploma Pragensis anni 1086, quod ad fundationem episcopatus Pragensis anno 973 pertinet, tradit in limite septentrionali episcopatus Pragensis habitasse: 

''Psovane, Ghrvvati et altera Chrowati, Slasane ...''&lt;ref&gt;Cosmas Praguensis, ''Chronica Boemorum'', Lib. II., Cap. XXXVII&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Screenshot_iz_Chronica_Boemorum_Lib.II,_Cap.XXXVII.png|800px|alt=Excerptum e Chronica Boemorum, Lib. II, Cap. XXXVII|''Excerptum e Chronica Boemorum (Lib. II, Cap. XXXVII).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati in hoc diplomate Pragensi memorati (Ghrvvati et altera Chrowati) inter gentes Bohemiae septentrionalis numerantur, una cum Psovanis; reliquae autem gentes Silesiae sunt: Slasane (circa Wratislaviam), Trebowane (Trzebnica), Dedosane (Żagań / Szprotawa) atque Bobrane (ad flumen Bóbr), quae omnes in parte meridionali‑occidentali Poloniae inter Odram et montes Sudetos sitae erant. Milciani vero ad occidentem memorati erant gens Sorabum Lusaticorum circa urbem Budyšin (Bautzen).

&lt;center&gt;
[[File:BOGUSŁAWSKI(1861)_Das_Siedlungsgebiet_der_Sorben_vom_7._bis_11._Jahrhundert_in_Mitteldeutschland.jpg |thumb|900px
|alt=Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum |''Tabula de sedibus Sorabum, Chroatorum alborum et gentium Slavicarum (saec. VII–XI).'' ]]
&lt;/center&gt;

Chroati ex diplomate Pragensi (Ghrvvati et altera Chrowati) in ipsa triquetra finium Bohemiae, Poloniae et Germaniae siti erant. Hoc congruit cum assertione imperatoris Constantini Porphyrogeniti, qui refert Chroatiam Albam et Serbiam Albam ad fines terrae Boiki (Bohemiae) attingere, ubi etiam Francorum terminus erat.

In variis codicibus Cosmae Pragensis nomen Chroatorum plurimis formis occurrit: Chrowaci, Chrouuati, Crouati, Crhuati, Hrouati, Chrowati,Ghrouati, Ghrwati,  etc., quae omnes ad ethnonymum Slavicum Hrъvati referuntur.

'''Ex mentione duarum Chroatorum partium in diplomate Pragensi haec concludi possunt: duae gentes Chroatorum in regione Poloniae meridianae certo exstiterunt.

'''Prima pars in confinio Bohemiae et Poloniae, prope Sorabos Lusaticos, habitabat; altera vero orientius sita erat, fortasse in regione Poloniae meridianae circa Cracoviam. 

Cosmas enim solus auctor est qui duplicem Chroatorum praesentiam in spatio Slavico occidentali aperte confirmat.

== 12.Regio Poloniae hodiernae ut area ubi sita erat Chroatia Alba seu Chroatia non baptizata prima parte saeculi X ==

Dissimile a regione Bohemiae, cuius principes iam exeunte saeculo IX fidem christianam acceperunt, annus officialis baptismi Polonorum habetur 966, cum dux Miesco ex gente Piastica principissam Bohemicam Dubravcam in matrimonium duxit. Conditio nuptiarum, quam ipsa principissa (secundum chronicas Polonicas) imposuit, erat ut dux Miesco baptismum susciperet.

Hoc nos ad conclusionem perducit totam regionem Poloniae hodiernae, etiam Poloniam meridionalem atque ducatum Miesconis in Magna Polonia, prima parte saeculi X et adhuc circa annum 950, quo tempore Porphyrogenitus opus suum conscripsit, fuisse non baptizatam. Quapropter haec ipsa regio Poloniae meridionalis et meridio‑occidentalis verisimillimus est locus in quo quaerenda est Porphyrogeniti Chroatia Magna sive Alba.

In altera parte saeculi X regio Poloniae meridionalis (Cracovia) atque meridio‑occidentalis (Silesia) politicae independens erat et extra statum Polonicum Piastidarum. Principes Bohemiae per episcopatum Pragensis conabantur potestatem suam ecclesiasticam, atque eo ipso politicam, in eas terras extendere.

Cosmas, auctor ''Chronicae Boemorum'', aperte tradit provinciam Cracoviensem ab ipso anno 973, quo episcopatus Pragensis conditus est, ad eandem dioecesim pertinuisse, eiusque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Stir processisse, deinde ad meridiem versus montes Tatra in hodiernam Slovaciam, quae eo tempore pars Hungariae erat. Iurisdictio ecclesiastica episcopatus Pragensis principibus Bohemicis e gente Přemyslidarum diuturnam auctoritatem politicam pollicebatur, necnon facultatem amplificandi statum circa Cracoviam. Hi autem consilia circa annum 990 corruerunt, cum Miesco I Cracoviam et Silesiam armis occupavit, quo facto ambitiones Bohemicas in Polonia meridionali interclusit.

Dux Miesco I (960–992) anno 966 baptizatus est, et prima dioecesis in Polonia demum anno 1000 in urbe Gneznensi condita est. 

Etiam saeculo XIV custodes urbani Cracovienses vocabantur Charwat.

Initio saeculi XX milia hominum ex regione Cracoviensi in Civitates Foederatas emigrantium in documentis publicis se professi sunt Albos Chroatos (Anglice: White Croats).

Nonnulli investigatores existimant Albos Chroatos latere sub nomine in fontibus tradito Vistulani (Vislani), quod ad plebem in Polonia meridionali circa Cracoviam pertinere videtur, quam memorat Geographus Bavarus.&lt;ref&gt;Janusz Bogacz, Czy jesteśmy Chorwatami? Muzeum Okręgowe w Tarnowie (Tarnów Regional Museum). Dostupno preko Wayback Machine: https://web.archive.org/web/20110717071759/http://www.muzeum.tarnow.pl/wydawnictwa/czytelnia/artykuly/kroacja.htm&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
[[File:Polska 960 - 992.png|500px|alt=Polonia tempore Miesconis I.|''Polonia tempore Miesconis I (960–992).'' ]]
&lt;/center&gt;

== 13. Alfredus Magnus (circa 890) et Geographus Bavarus (circa 845). ==

=== Orosius Alfredi Regis&lt;ref&gt;Opus geographico‑historicum, quod hodie titulo Anglico ''King Alfred’s Orosius'' inscribitur, in editione digitali apud Internet Archive legi potest; pagina ad quam referimus est haec: [https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up King Alfred’s Orosius].&lt;/ref&gt; ===

Rex Anglo‑Saxonicus Alfredus Magnus (849-899) in opere quod Geographiam Europae inscribitur (annis 888–893), Orosio innixus, ita scripsit:

&lt;poem&gt;
'''Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;
'''and bē eastan Dalamensena sindon Horithi;
'''and bē norðan Dalamensena sindon Surpe;
'''and bē westan him sindon Sysele.
'''Bē norðan Horithi is Mægðaland,
'''and bē norðan Mægðalande is Sermende
'''oð þā beorgas Riffin.
&lt;/poem&gt;&lt;ref&gt;In sequenti loco exhibetur textus Anglo‑Saxonicus normalizatus, secundum Henricum Sweet, ex editione Londinensi anni 1883. Paulus Orosius, ''King Alfred’s Orosius'', ed. Henry Sweet (London: Published for the Early English Text Society by N. Trübner &amp; Co., 1883).  
Textus Anglo‑Saxonicus ex codice Lauderdale, cum lectionibus variantibus e codice Cottoniano Tiberius B. I.  
Exemplar digitalizatum e bibliotheca Universitatis Oxoniensis, Internet Archive, 
https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog.
&lt;/ref&gt;


In codicibus scriptum est: “''Bē norðan eastan Maroara sindon Dalamensan'';” quod falsum esse videtur, cum Dalamense, sive Slavicē Glomače, non ad septentrionem‑orientem Moraviae sed ad septentrionem‑occidentem sita fuerint, in regione quae hodie Germania orientalis est. Quapropter in editionibus criticis locus emendatus est in: “Bē norðan westan Maroara sindon Dalamensan;”.

Interpretatio huius loci talis est:
''&lt;poem&gt;
A septentrione et occidente Maroara (Moravienses) sunt Dalamensan; 
ad orientem Dalamensena sunt Horithi&lt;ref&gt; In diversis codicibus Anglo‑Saxonicis variae formae huius vocabuli occurrunt: Horiti, Horgiti, Horithi, Horoti.&lt;/ref&gt;(Chroati); 
ad septentrionem Dalamensena sunt Surpe (Serbi); 
ad occidentem eorum sunt Sysele. 
A septentrione Horithorum est Mægðaland (?) ; et a septentrione Mægðalandi sunt Sermende
usque ad montes Riffin.”
&lt;/poem&gt;

Dalamense gens erat populus Slavicus occidentalis, qui etiam Glomače vocabatur, atque regionem hodiernae Saxoniae habitabat, inter flumina Albim et Muldam, circa urbes nunc Meissen, Dresdam, Lommatzsch et Döbeln sitas. Haec regio a Germanis postea ''Daleminzische Gau'' appellabatur. Situs eius ad septentrionem‑occidentem Bohemiae et Moraviae, ad orientem vero Thuringiae pertinet. In textu dicitur Surpe (Serbos) ad septentrionem eorum esse, Horitos autem (Chroatos) ad occidentem. Alio loco scriptum est: '''“be eastan Maroara londe is Wisle lond”''', id est: ad orientem terrae Moraviae est terra Visle, hoc est regio circa flumen Vistulam sita.

Ex his apparet Horitos collocatos esse inter Germaniam orientalem ad occidentem et “terram circa Vistulam” ad orientem; quod regioni Poloniae meridiano‑occidentalis respondet. 

Hoc congruit cum sede cuiusdam coetus Chroatarum in ''Privilegio episcopatus Pragensis'' in Chronica Boemorum, ubi Chroati inter gentes Silesiacas memorantur. Porro Porphyrogenitus quoque ramum occidentalem Chroatarum Alborum ad fines Bohemiae (Boiki), ad vicinitatem Serborum Alborum necnon ad confinia totius ditionis Francicae ponit.

Vocabulum Mægðaland, nonnumquam explicatum est ut Mazovia, nonnumquam ut terra fabulosa “puellarum”, cum mægð in lingua Anglo‑Saxonica significet puellam vel virginem. 

Explicationes traditae vocabulum Riffin ad Riphaeos montes referunt, montes mythicos in extremo septentrione orientali, fortasse ad Uralem. Sermende vulgo interpretantur ut Sarmatae.

Ex hoc patet regem Alfredum, post Horitos atque post “terram circa Vistulam”, nullas iam certas notitias de regionibus ulterius ad orientem habuisse: nihil enim sciebat de terris gentium Balticarum neque de spatiis quae nunc Belarusiam, Russiam et Ucrainam continent. Ei locus ille ignotus erat, quem, more geographiae Graeco‑Romanae, Sarmatis (Sarmende) attribuebat usque ad montes Ripheos.

Si autem ''Mægðaland'' sit corruptio ''Mazoviae''(Polonice: ''Mazowsze''), non terra fabulosa virginum, a quibus ad septentrionem Sarmatae (''Sermende'') usque ad Riphaeos montes porriguntur, tum Horithi = Chroati meridie Mazoviae collocarentur, in regione Poloniae meridiano‑orientalis.

=== Cartographus Bavaricus (media saeculi IX) et quaestio de Chroatis Albis in Polonia meridiana ===

Fons historicus, qui varia genera gentium Slavicarum ad septentrionem atque ad orientem Danubii cum sedibus suis enumerat, nomine ''Cartographus Bavaricus'' (circa annum 845) notus, Chroatos omnino in indice suo non commemorat.&lt;ref&gt;Vide [https://la.wikipedia.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;De opere ''Geographi Bavari'', quod inscribitur ''Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii ante 850'', vide [https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographum Bavarum] (Wikisource Latina).&lt;/ref&gt;

Attamen idem fons, qui hoc titulo designari consuevit, in regionibus Poloniae meridianae ''Vistulanos'' memorat, quorum nomen a flumine Visla (Latine Vistula, Polonice Wisła) deductum est; hi enim circa superiorem Vistulam habitabant, cum principali sede Cracovia.

De principe ''Zachumliae'', Michaele nomine, imperator Constantinus Porphyrogenitus circa annum 950 scribit traditionem familiarem principis Michaeli originem stirpis eius ex regionibus circa flumen Vistulam attribuere.&lt;ref&gt;Michael, dux Zachumliae, prima parte saeculi X floruit; erat contemporaneus regis Tomislavi, cuius potestatem supremam verisimiliter agnoscebat, ut ex opere Thomae Archidiaconi discimus, de participatione eius in conventu synodali Spalatensi una cum rege Tomislavo anno 925 commemorata.&lt;/ref&gt;

Altera gens, quam Cartographus Bavaricus memorat, sunt Lendiani, qui regionem Poloniae meridiano‑orientalis incolebant. Nomen eorum, Lendiani (Polonice Lędzianie), ex voce Slavica antiqua ''lęda'' = Croatice: ''ledina'' deducitur quae significat lētam, terram videlicet incultam, quae ex silvarum excisione et incendio ad culturam parata est.
Territorium Lendianorum aestimatur ad orientem fluminis Vislae protendi, circa flumen San, deinde ad Wieprz atque ad Bug.&lt;ref&gt;Agitur de Bugo Occidentali, qui in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit, ubi fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit, atque postea in Poloniam intrat, ubi in Vistulam influit.
Exstat etiam Bugus Meridionalis, qui circiter CL chiliometra ad orientem fontis Bugi Occidentalis oritur; hic vero ad meridiem decurrit et in Pontum Euxinum se exonerat.&lt;/ref&gt;

Nonnulla est possibilitas ut nomen fluminis Bug fontem praebeat nomini unius ex duabus sororibus in capite XXX operis DAI, Buga. Ex fontibus medii aevi noti sunt Buzani ut pars Volinianorum, in confinio Poloniae et Ucrainae.&lt;ref&gt;Vjekoslav Klaić, ''De Chroatia Rubra et Russia Rubra'', in periodico ''Hrvatsko Kolo'', Matica Croatica, Zagrabiae 1927, pp. 127–130.&lt;/ref&gt;

In Croatia, in regione Licensi, medio aevo extabat Buzka (Bužka) provincia sive Buzani; item in Hercegovina Buzko palus ad meridiem campi Livaniensis.

Praeter ''Cartographum Bavaricum'', Lendianos memorat etiam imperator Constantinus Porphyrogenitus sub nomine ''Lendzanenoi''.

Historicus Polonus [https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lewicki Tadeusz Lewicki]
existimavit sub nomine Vistulanorum, quod ab appellatione fluminis Vislae (Polonice Wisła, Latine Vistula) derivatur, re vera latere Chroatos Albos.
Sententiam suam confirmavit eo argumento quod fontes externi, ut opus regis Anglo‑Saxonici Alfredi, nomina gentium Slavicarum saepe depravare soliti sunt (uti fit in formis Horiti, Horgiti, Horoti pro Chroatis in Polonia austro‑occidentali), neque mirum esse quod gentes Slavicae in fontibus alienis omnino diversis nominibus (exonymis) appellarentur, &lt;ref&gt;Lewicki, Tadeusz (2006) [1951]. &quot;Najstarije spominjanje Višljana u izvorima (Najdawniejsza wzmianka źródłowa o Wiślanach)&quot; [The earliest mention of the Vistulans in sources]. In Nosić, Milan (ed.). Bijeli Hrvati I [White Croats I] (in Croatian). Maveda. pp. 86–99. ISBN 953-7029-04-2.&lt;/ref&gt; sicut gens Glomache, quam Germani Daleminzen sive Dalamense apud regem Alfredum vocaverunt.

Alter historicus Polonus, [https://en.wikipedia.org/wiki/Henryk_%C5%81owmia%C5%84ski Henryk Łowmiański]
, thesis sustentavit utramque gentem, Vistulanos et Lendianos, ad Chroatos Albos pertinuisse.&lt;ref&gt;Łowmiański, Henryk (2004) [1964]. Nosić, Milan (ed.). Hrvatska pradomovina (Chorwacja Nadwiślańska in Początki Polski) [Croatian ancient homeland] (in Croatian). Translated by Kryżan-Stanojević, Barbara. Maveda. p. 30–31, 51, 57–60, 94, 125–126. OCLC 831099194.&lt;/ref&gt;

Investigatori Ucrainensis [https://en.wikipedia.org/wiki/Leontii_Voitovych Leontii Voitovych]
thesis proposuit Vistulanos re vera inter prima plemina Polonica atque Silesiana fuisse, quae per saecula in terras a Chroatis inhabitas irruptionem atque invasionem fecissent; eosque incursione et colonizatione veterem regionem Chroaticam in duas partes divisisse: occidentalem et orientalem.&lt;ref&gt;Voitovych 2011, p. 29.&lt;/ref&gt;
Partem occidentalem reliquiae Chroatrum in Polonia austro‑occidentali, a gentibus Silesianis circumdatae, constituerent; partem vero orientalem Chroati in hodierna Ucraina occidentali superstites.
Hac hypothesi explicaretur quomodo nomen Chroatrum ex amplis regionibus Poloniae meridianae paulatim depulsum atque evanidum sit.

[https://en.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Lehr-Sp%C5%82awi%C5%84ski Tadeusz Lehr‑Spławiński], argumentis Slavistae Slovaci [https://en.wikipedia.org/wiki/Lubor_Niederle Luboris Niederle]
innixus, existimavit Vistulanos esse nomen quod fontes Germanici et alii occidentales praecipue adhibebant, cum fontes orientales — ut Porphyrogenitus necnon itinerarii et geographi Arabici — endonymum antiquius Chroati (apud Porphyrogenitum Hrovatoi / Horvatoi) retinerent; atque olim validam confoederationem gentinum Chroaticam in Polonia meridiana post migrationem partis Chroatrum in Balcanos occidentales dissolutam esse.&lt;ref&gt;Lehr-Spławiński, Tadeusz (1951). &quot;Zagadnienie Chorwatów nadwiślańskich&quot; [The problem of Vistula Croats]. Pamiętnik Słowiański (in Polish). 2: 17–32.&lt;/ref&gt;

Nonnulli fontes, plerumque indolis legendariae, ut traditiones populares in chronicis Bohemicis (Chronicon Dalimil) aliisque servatae, hoc ipsum narrant: Lechus quidam (Polonus) nomine Čech, ex terra Chroatrum cum familia et fratribus profugisse in regionem quam antea Vandali Germani incolebant.
Aliae narrationes tradunt maiores Čechae ex aquilone fugisse sub pressione vicinorum Servorum.
Tertiae leges memorant impetum gentium Silesianorum, quorum ethnonymum (Silesiani) vulgo et simpliciter ex eo deducitur quod ad meridiem “descenderent” (silaziti = descendere) in sedes hodiernas, atque ita maiores Čechae ad terras hodiernae Bohemiae migrare coegerint. &lt;ref&gt;In lingua Bohemica antiquiori, saeculis XII–XV, reperitur verbum ''sílaziti / sélaziti''; in dialectis Polonicis veteribus, praesertim Silesianis et Minoripolonicis, occurrunt formae ''sylazić / syłazić / zylazić'', quae formae hodierno Croatico ''silaziti'' valde sunt cognatae.
Omnes hae voces a vetere Slavica radice ''sъ‑laziti'' oriuntur; cf. Russice ''слазить'' (slazit’), Ucrainice ''злазити'' (zlaziti).
Forma Croatica moderna ''silaziti'' omnium est maxime conservativa, cum structuram praslavicam fere intactam servet.&lt;/ref&gt;

Quartae denique fabulae commemorant ''Cracum'' quendam, tamquam antiquissimum incolam Bohemiae; nomen eius cum toponymo Cracovia coniungitur.&lt;ref&gt;Vondraček, Češke povjestnice - dodiri s Hrvatima, 2004.&lt;/ref&gt;

Revera, omnibus fontibus hucusque cognitis perspectis, videtur nomen Chroati, Horvati antiquius quoddam stratum ethnonymicum repraesentare, quod fortasse saeculis V et VI dominans erat, dum in posterioribus saeculis identitatem suam sensim amitteret.
Causae debilitatis identitatis nomine Chroatico expressae variae esse possunt:
a) migratio maiorum coetuum Chroaticorum ad meridiem et occidentem, versus Adriaticum;
b) impetus aliarum gentium Slavicarum ab aquilone, ut gentium Silesianorum et aliorum Polonicorum.

=== Num Chozirozi apud Cartographum Bavaricum re vera Chroati fuerint? ===

In indice gentium, quem Cartographus Bavaricus exhibet, nomina plerumque depravata occurrunt; inter ea invenitur etiam gens nomine ''Chozirozi'', cui adscribitur: '''''Chozirozi habent civitates CCL''.&lt;ref&gt;[https://la.wikisource.org/wiki/Geographus_Bavarus Geographus Bavarus]&lt;/ref&gt;
  
Haud parva est probabilitas ut sub hoc nomine obscuro atque alibi non attestato Chroati ipsi lateant. 

Si vocabulum ''Chozirozi'' in syllabas dividamus, obtinemus: ''Cho‑zi‑ro‑zi''; si autem syllabam secundam ‑zi‑, quae etiam in fine vocabuli iteratur, removeamus, forma ''Chorozi'' emergit, quae forma nomini ''Choroti'' valde est cognata.
Hoc autem nomen ''Choroti'' inter varias formas apud codices operis Alfredi Magni invenitur (una cum ''Choriti, Chorgiti, Chorithi'').&lt;ref&gt;Vide editionem digitalem operis ''King Alfred’s Orosius'' apud Internet Archive:
[https://archive.org/details/kingalfredsoros00sweegoog/page/16/mode/2up].&lt;/ref&gt;

== 14. ''Lingones'' in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi Spalatensis (circa 1250) ==

Ex nomine Lendianorum verisimile est derivari etiam vocabulum Hungaricum pro Polono: Lengyel, unde proficiscitur nomen quod in opere ''Historia Salonitana'' Thomae Archidiaconi (circa 1250) invenitur: Lingones, in ea parte ubi Thoma scribit de septem vel octo generosa genera ex regionibus Poloniae, ex illis Lingonibus, in Dalmatiam venisse.

Notandum est Thomam Archidiaconum Spalatensem saeculi XIII medio verisimiliter linguam Graecam ignorasse neque opus Constantini Porphyrogeniti (saeculi X) ad manum habuisse; quapropter eius relatio de septem vel octo generosis generibus ex Polonia oriundis testimonium est independens, quod confirmat narrationem de quinque fratribus et duabus sororibus in capite XXX operis ''De Administrando Imperio'' Constantini Porphyrogeniti.

Differentia autem praecipua est quod Thoma Archidiaconus adventum illorum septem vel octo generum coniungit cum aetate regis Ostrogothorum Totilae, qui in prima parte saeculi VI vixit, cum Porphyrogenitus in capite XXXI adventum Chroatorum in primam partem saeculi VII datet.

Notandum praeterea est quod etiam hodie in Polonia meridionali exstant toponyma quae nomen Chroaticum continent, ut ''Chorwatówka, Chorwatowa'', etc.; in Polonia meridionali invenitur etiam flumen ''Tugaj'', cuius nomen memoriam ''sororis Tugae'' ex capite XXX DAI refert. In Polonia vero orientali-meridionali flumen ''Cetynia'' reperitur, quod ad ''Cetinam'' in Croatia refert, dum hydronymum ''San'' ad flumen ''Sana'' alludit.

== 15. Chroati in Nestoris Chronica ==

Opus ''Historia annalium praeteritorum'', sive ''[[Nestoris  Chronica]]'', quod exeunte saeculo XI et ineunte XII a monacho Kioviensi Nestore (+1116) lingua Slavica ecclesiastica conscriptum est, unum ex fontibus gravissimis habetur qui clara testimonia praebent de sedibus magnae gentis Chroatorum in regione quae hodie occidentalis Ucraina est.

''[[Nestoris Chronica]]'', sive Annales, fons praecipuus est ad historiam primam gentium Slavicarum orientalium; attamen idem Chronica simul est una ex fontibus historicis in historiographia Croatica maxime neglectis.&lt;ref&gt;
Plurimae chronicae et annales in terris Slavicis conservatae saeculo XII ortum habent. 
Antiquissima est ''Povest’ vremenych let'' sive ''Nestoris chronica'', Nestoro monacho Kioviensi (mortuo ante annos 1116 vel 1119) adscripta, lingua Slavonica ecclesiastica antiqua conscripta, quae in nonnullis posterioribus exemplaribus et recensionibus servata est.

Vetustissima chronica Polonica est ''Gesta principum Polonorum'' (1112–1118), Latine scripta et Gallo Anonymo tributa. Alter scriptor Polonicus post Gallum fuit Wincenty Kadłubek, qui suam ''Chronicam'' (1190–1208) composuit.

Prima chronica Bohemica Latine conscripta est ''Chronica Boemorum'', a presbytero Cosma Pragensi (1045–1125) redacta.

Inter meridionales Slavos antiquissimum opus conservatum est ''Sclavorum Regnum'', 
Latine scriptum, vulgo ''Ljetopis popa Dukljanina''. A sacerdote catholico ex urbe Baro (hodie in Montenegro) conscriptum est, qui se ipse nomine “Gregorius presbyter Diocleas” profitetur. Opus plerumque ad medium saeculum XII refertur; nonnulli tamen 
investigatores censent id circa annos 1170–1190 compositum esse atque a tunc temporis archiepiscopo Barensi scriptum, de quo plura documenta supersunt, inter quae epistulae et testamentum, quo dona monasterio ''S. Chrysogoni'' Iadertino legavit. Ex his Eduardus Peričić (in: ''Sclavorum Regnum Grgura Barskog'', Zagreb, Kršćanska sadašnjost, 1990.) concludit Gregorium archiepiscopum Diocleae et Barensis ortu Iadertinum fuisse, ibique in dicto monasterio vitam finivisse.

Historici existimant hoc opus fide dignum esse tantum pro rebus a saeculo X incipientibus; quae vero ad priora saecula pertinent aut ficticia aut semi‑legendaria habentur, sicut celeberrima narratio de magno conventu in campo Duvaniensi sub rege Svetopeleco exeunte saeculo IX secundum ipsius operis chronologiam. Opus praeterea incipit indice mythico regum Gothicorum, qui ab saeculo V regiones Balcanicas occidentales tenuisse dicuntur; quodam autem loco Goti simpliciter in Slavos transformantur.

Influentia ''Sclavorum Regni'' magna fuit in chronicis a saeculo XIII usque ad initium saeculi XVII. Videtur hoc opus cognovisse etiam Thomam Archidiaconum Spalatensem (saeculi XIII medii), qui initia praesentiae Slavicae in Dalmatia et Illyrico cum 
rege Gothorum Totila (saeculi VI prima parte) coniunxit; qui tamen, ut constat, Slavos ex Polonia deducere non potuit, cum in Italia natus, vixerit et mortuus sit.

Praestantissimus chronicus Venetiarum saeculi XIV, Andreas Dandolo, opus ''Sclavorum Regnum'' quoque cognovisse videtur, quod ex mentione Chroatiae Albae et Rubrae apparet. Notandum est vocabula “Chroatia Alba” et “Chroatia Rubra” (in ''Sclavorum Regno'' et 
postea apud alios scriptores occurrentia) ad divisionem territorialem Chroatiae Adriaticae pertinere, non ad veterem “Chroatiam Albam” in regionibus Poloniae.

Denique opus ''Sclavorum Regnum'' magnum habuit momentum in opere Mavri Orbinii Ragusini, qui magnum librum historicum ''Il Regno de gli Sclavi'', ideis panslavisticis imbutum, Italice conscripsit et anno 1601 edidit.
&lt;/ref&gt;


Ex historicis Croatis notioribus solus Vjekoslavus Klaić ''Nestoris Chronicam'' diligentius tractavit, quod eius articuli in commentario ''Hrvatsko Kolo'' annis 1927 editis testantur. Ex recentioribus historicis Croatis Neven Budak ''Nestoris Chronicam'' tantum obiter memorat in uno ex libris suis recentioribus. Denique, ''[[Nestoris Chronica]]'' necdum in linguam Croaticam conversa est, nec exstat editio critica huius fontis historici.

In hoc opere exponitur historia rerum gestarum in regionibus quas gentes Slavicae orientales incolebant: a sinu Finnico, lacu Ilmen et Novogardia ad septentrionem, per vallem fluminis Dnepr usque ad Pontum Euxinum. Pars historica Chronicae eventus a saeculo IX deinceps persequitur in regione ubi vasta civitas Slavica sub ducibus dynastiae Rurik, origine Scandinavis, formari coepit. Haec civitas centrum suum principale habebat in urbe Kiovia ad Dneprum, venam quasi vitalem illius partis Europae, atque in historiographia nota facta est nomine Russia Kioviensis.

Nestor enumerat gentes Slavicas quae in illis amplissimis regionibus habitabant. Inter octo gentes quae territorium Ucrainae hodiernae incolebant, etiam Chroatos memorat. Chroati in regione Ucrainae tribus vicibus in opere Nestoris commemorantur: in parte generali capitis IX, ubi dicit… 

''[...] vivebant igitur concordes '''et Polani et Severi et Radimici et Vjatici et Chorvati.''' (2) Dulebi vero habitabant secundum Bugum, ubi nunc Volinienses habitant; Uglici et Tiverci secundum Danastrim habitantes Danubium adtingebant;

bis enim memoratur, ad bella pertinens: in capite XXI de expeditione ducis Kioviensis Olegi in Graecos et Constantinopolim annorum 904–907, ita scriptum est:

''(2) Anno 6415. Igore Kioviae relicto, Oleg magna cum multitudine Varaegorum, Tiudorum, Crivitioruin, Merorum, Polanorum, Severorum, Drevlanorum, '''Radimitiorum, Chorvatorum, Duliborum, Tivertiorum''', de quibus supra mentio est facta quique omnes Scythia magna appellantur, in Graecos profectus est, hos omnes Oleg partim in equis, partim in navibus, quarum duo millia erant, secum duxit; ubi Constantinopolim advectus est, Graeci fretum urbemque clauserunt.

In capite XLV de bellis ducis Kioviensis Vladimiri scriptum est:

''Anno 6501. '''Vladimir contra Chorvatos''' profectus est; cum e '''bello Chorvatico''' reversus esset, Pecenegi ex altera Sulae ripa venerunt.

De his rebus historicus Vjekoslavus Klaić scripsit:

''Haec tria loca in annalibus Nestoris aperte testantur iam multo ante annum 862, deinde per totum saeculum decimum, gentem quandam Slavonicam Chroatorum vixisse; eamque gentem saeculo X magis minusve sub potestate principum Russicorum Kioviensium fuisse, donec sanctus Vladimirus anno 993 bellum Chroaticum in eos movit.

Nestor Chroatos plerumque ante Dulebos (Volinianos), post Radimicos memorat; unde colligitur eos habitasse in vicinia Duleborum sive Volinianorum, id est in parte occidentali hodiernae Ucrainae circa fontes fluminis Bug et superiorem cursum Dniestri, in regione urbium Leopolis, Rohatyn, Halicia et Ternopolia.

&lt;center&gt;
[[File:East Slavic tribes peoples 8th 9th century.jpg|frame|600px|alt=Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX|''Tabula de tribubus Slavicis orientalibus saeculis VIII–IX.'']]
&lt;/center&gt;

Tabula tribuum Slavicorum orientalium saeculorum VIII–IX.

== 16. Archaeologica investigationes in Ucraina occidentali ==
 
Opera archaeologorum Ucrainensium ab annis 1960 incohata, atque praesertim per decennia recentiora, in regione superioris Podnestrovia, id est ad ripas Tyratis (circa Dniestrum), reliquias complurium habitationum et castellorum detexerunt, quae ad periodum a saeculo VI usque ad saeculum X pertinent. Effossa archaeologica in Ucraina occidentali annis 1981–1995 facta loca urbium primorum medii aevi in regione trans‑Carpathiae et Podolia occidentali patefecerunt, quae ad saecula IX–XI sunt relata.

Agitur de oppidis munitis variarum dimensionum: 65% eorum superficiem circiter 0,2 hectariorum habebant; 20% circiter 2 hectaria; et circiter 15% superficiem plus quam 2 hectaria.

In regione Prikarpatiae et Podolia occidentali plus quam XXXV urbes repertae sunt, quarum maiores in locis hodie notis ut Plisnesk, Stilsko, Terebovlia, Halicius, Revno, Leopolis, Lukovišče, Rokitne, atque in regione Roztočia sitae erant. Ex his urbibus tantum XII usque ad saeculum XIV supervixerunt.&lt;ref&gt;Cf. Korčinskij, Orest: Bijeli Hrvati i problem formiranja države u Prikarpatju, in: Bijeli Hrvati I, Rijeka 2006 (Latine: De Chroatis Albis et quaestione formationis civitatis in Prikarpatia).&lt;/ref&gt;

UNESCO in opere tutelae hereditatis culturalis atque historicae ''Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine'' memorat inventa duorum magnorum “oppidorum”, quorum reliquiae repertae sunt apud vicos hodiernos Pidhoroddya (Latine: Subcastellum) ) et Lykovyšče prope urbem hodiernam Rohatyn, quae ad periodum inter saecula VI–VIII sunt relata, atque cum Chroatis coniunguntur.&lt;ref&gt;Warsaw-Kiew 2011 https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1424.pdf&lt;/ref&gt;

Chroatis tribuuntur duo “goroda” (Ucrainice horody) insolitarum dimensionum, in quibus decem milia hominum habitare potuerunt: Plisnesk, amplitudine circiter 450 hectariorum, cum arce et centro cultus pagani, omnibus circumdatum septem lineis defensionis longis et complexis necnon pluribus minoribus vicis in vicinia; inventi sunt etiam plus quam CXLII tumuli (kurgani) qui utrumque genus sepulturae continent: et cremationes et inhumationes.

Locus Plisnesk situs est prope vicum Pidhirtsi, atque ab anno 2015 ut “Reservatum historicum et culturalis” (Ancient Plisnesk) conservatur.&lt;ref&gt;https://www.exarc.org/oam/ancient-plisnesk&lt;/ref&gt;

Locus Stilsko&lt;ref&gt;https://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=60576&lt;/ref&gt;, amplitudine 250 hectariorum, cum arce 15 hectariorum, lineis defensionis decem chiliometrorum longitudinis, situs est ad flumen Kolodnica, tributarium Tyratis (Dniestri). Ibi reperti sunt rari exempla architecturae religiosa Slavicae prae‑christianae; quidam coniungunt inventum sacellum cum deo fortasse nomine Hors, qui in quibusdam scriptis mediaevalibus memoratur.

Usque ad annum 2008 in regione Stilsko repertae sunt reliquiae et vestigia plus quam L vicorum aperti generis (sine munitionibus), qui ad periodum inter saecula VIII–X referuntur; item inventi sunt circa CC tumuli (kurgani).

Archaeologi et historici ex his inventis existimant in ea parte Ucrainae ortum esse seriem urbium‑civitatum, similium polis antiquae Graeciae aliisque locis, unde de Chroatis in illa regione loquuntur tamquam de proto‑natione polycentrica, quae in unam maiorem rem publicam non coaluit.

Praeterea ad constitutionem cuiusdam unitariae civitatis Chroaticae in Podnestrovia perveniri non potuit, quod multi loci cinere operti inventi sunt cum manifestis vestigiis magni incendii, quod ad finem saeculi X refertur atque coniungitur cum eventu apud Nestoris chronicon memorato ut “expeditio Chroatica” ducis Volodimeri anno 993.

Eodem tempore, exeunte saeculo X et ineunte XI, Stilsko et Plisnesk desinere coeperunt exsistere. Attamen meminisse oportet hoc tempus esse frequentium bellorum: post mortem ducis Volodimeri (1015) illam regionem Boleslaus Chrobry (992 - 1025), dux Poloniae, invasit atque adiunxit.
&lt;ref&gt;Boleslaus Chrobry ab anno 992 usque ad 1025 Poloniae dux fuit, atque anno 1025 coronatus est rex Poloniae, sed eodem anno obiit.&lt;/ref&gt;

Post hanc autem destructionis aetatem, per saeculum XI in nonnullis locis iterum apparuerunt habitationes quae paulatim creverunt in centra regionalia, sicut iam memoratum Halicium (Galicium), ex quo postea, aetate Austro‑Hungarica, totus ille tractus nomen Galicia accepit.

== 17. Chroati in Ucraina (Russia Kioviensi) et Albichroati in Polonia meridiana — duae gentes separatae atque distinctae? ==

Hic concludi potest atque ex fontibus scriptis (Chronicon Nestoris exeunte saeculo XI et ineunte XII compositum) itemque ex archaeologicis testimoniis praebere de exsistentia gentis nomine Chroatorum in Ucraina per medium aevum antiquum, verisimiliter iam a saeculo VI usque ad eorum inclusionem in Ducatum Russiae Kioviensis saeculo X. 

Confirmationem additicam praebet relatio statistica de incolis Russiae imperialis anno 1861 confecta, in qua legitur in regione Volhinia 17 228 homines se ad gentem Horvatorum pertinere professos esse.&lt;ref&gt;Gluhak 1990. pag. 145; Incertum est utrum hic numerus ad solos viros pertineat an etiam feminas et pueros includat.&lt;/ref&gt;

Documentum quod '''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' anno 1086 confectum est pars est operis Chronica Boemorum (lib.II, capit.XXXVII), a presbytero et historico '''Cosma Pragensi''' exeunte saeculo XI et ineunte XII conscripti. In hoc privilegio refertur de '''fundatione episcopatus Pragensis anno 973 facta''' atque describuntur fines eiusdem ex tempore fundationis, enumeratis omnibus regionibus limitaneis ac gentibus in finibus Episcopatus Pragensis habitantibus. A parte occidentali incipiens, ad septentrionem procedit, deinde ad orientem, ubi affirmatur episcopatum complecti totam regionem ac provinciam circa urbem Cracoviam, atque protendi ad flumina Bug et Stir ad orientem; postea ad meridiem versus Hungaros declinare, ad vertices montium Tatra pervenire, inde Moraviam includere, ac demum ad meridiem cum Bavaria confinia habere (hodierna Austria Inferior, quae illo tempore pars Bavariae erat).

'''''Privilegium Episcopatus Pragensis''''' documentum est quod, independenter a opere ''De administrando imperio'' Constantini Porphyrogeniti, '''confirmat exsistentiam duarum coetuum Chroatorum (Chruuati et altera Chrowati) ad septentrionem Bohemiae in altera parte saeculi X.'''

Chroati in “''Privilegio Episcopatus Pragensis''” memorantur post Psouanos, gentem in septentrionali parte Bohemiae, et in consortio gentium Silesiacarum: Slasanorum (Silesianorum), Boboranorum — gentis circa flumen Bobor (''Bóbr'') in Polonia meridionali-occidentali, Trebowanorum; item commemorantur Milciani, una ex gentibus ''Serborum Lusaticorum'', in hodierna Germania orientali ad triplicem finium contactum Germaniae, Poloniae et Bohemiae.

Locus Chroatorum, quos ''Privilegium Episcopatus Pragensis'' memorat describens fines episcopatus ex anno 973, magna ex parte '''congruit cum descriptione Porphyrogeneti''' (circa annum 950) de situ Chroatiae Albae in capitulis XXX, XXXI et XXXII: '''iuxta terram Boiki (Bohemiam), ubi vicini sunt Albii sive non baptizati Serbi, atque ubi fines attingunt Franciam (Germaniam).'''

''Privilegium'' duas Chroatorum gentes (Chruuati/Ghrwati et altera Chrowati) memorat inter Psovanos et Slasanos positis, quod implicare videtur has duas Chroatorum partes sibi invicem proximas fuisse. Verumtamen id, quod simul commemorantur, fortasse ex ratione mnemotechnica conscriptionis ortum habuit: cum de coetibus eiusdem nominis ageretur, scriptor eos coniunxit, quia ita facilius meminisse poterat. Haud improbabile est inter utramque gentem Chroatorum alia quoque tribus interposita fuisse.

Ita aperitur facultas ut hi “altera Chrowati” orientem versus collocentur, in Polonia meridionali circa superiorem Vistulam et Cracoviam, vel in regione meridionali Poloniae prope triplicem finium contactum Poloniae, Slovaciae et Bohemiae. Talis collocatio huius secundae partis Chroatorum in Polonia meridionali congrueret cum iis quae Porphyrogenitus refert, ubi in capite XXX dicit Albichroatos cum Hungaris amicitia et compaternitate coniunctos esse, atque in capite XXXI eos a Francis, Hungaris et Pecenegis depraedari.

Constat nomades et equestris gentes, quales Hungari et Pecenegi, celeribus ac repentinis incursibus etiam loca satis remota petivisse: meminisse licet ingentes Hungarorum irruptiones in Italiam septentrionalem, ubi exercitum imperiale deleverunt, item in Germaniam (proelium apud Augustam Vindelicorum anno 955) atque usque in Franciam et Burgundiam. Similem equestris impetus rationem, cum direptione et vastatione coniunctam, eo tempore Pecenegi adhibebant. Haud dubium est Pecenegos in quibusdam excursionibus Poloniam meridionalem circa Cracoviam attingere potuisse; attamen primi, qui eis obviam fierent, fuissent Chroati in Ucraina occidentali circa superiorem Dniestrum.

Si Bagibareia in capite XXX De administrando imperio pro Bavaria accipitur (ubi dicitur Albichroatos ultra Bagibareiam habitare), atque si consideretur quod medio saeculo X tota Austria necnon Slovenia sub potestate Bavariae politica erat, tum ex prospectu physico e civitatibus Dalmatiae — verbi gratia ex Iadera — ubi informator Porphyrogeneti de Chroatis habitare potuerit, Chroatia Alba re vera ultra Bavariam sita videbatur.

Ex prospectu autem et situ spectantis Constantinopoli, Chroatia Alba ultra Hungariam posita erat, ut in capite XXXI de Chroatis scribitur, praesertim cum meminerimus Slovaciam hodiernam eo tempore sub ditione Hungarorum fuisse, et fines inter Poloniam meridionalem et Slovaciam montium Tatra iuga constituere.

Omnia quae Porphyrogenitus tradit, una cum testimoniis ''Privilegii Pragensis'', eo ducunt ut Albichroati memorati in amplis regionibus Poloniae meridianae atque meridiano-occidentalis habitasse videantur. Item indicia ostendunt non de uno coetu Chroatorum monolithico agi, sed de pluribus coetibus inter se distinctis.

In documentis publicis gubernii Civitatum Foederatarum, ''United States Congress Joint Immigration Commission'' anno 1911 editis, legitur de milibus immigrantium Polonicorum ibidem natorum circa Cracoviam identitatem ethnicam saepius declarare nomine Bielochrovat (“White Croats”).

'''Existimamus vocabulum “Albichroati” proprie ad eos Chroatos pertinere qui in Polonia meridionali habitabant, occidentalius collocati quam Chroati Ucrainae.

In regionibus ad meridiem Cracoviae situs est numerus hydronymorum et toponymorum vocabulum “albus” continens: flumen ''Biała'', urbs ''Bielsko‑Biała'', aliaque. Accedit quoque sententia de coloribus, qui in quibusdam culturis ad designationem partium mundi adhibentur: albus in culturis nomadum Eurasiae cum parte occidentali coniungitur, niger cum septentrione, ruber cum meridie, caeruleus vel viridis cum oriente. Haec ratio apud gentes Turcicas observata est, sed etiam in scriptis Sinensibus: oriens = viridis vel caerulea (arbor, ver), septentrio = niger (aqua, hiems), occidens = albus (metallum, autumnus), meridies = ruber (ignis et sol).

Neque in mundo Slavico praetermittendum est exemplum nominis ''Belarus'', quod ad litteram significat ''Albarussia'', id est ''Russiam Albam'', quod quoque confirmat rectitudinem sententiae de designatione partium mundi per colores.

Praeterea in lingua Polonica hodierna pro parte mundi “septentrione” non adhibetur vocabulum commune Slavicum (sever / sjever), sed “północ”, quod ad litteram “media nox” significat, id est cum tenebris et obscuritate, nigra colore, coniungitur. Item verbum pro meridie in lingua Polonica est “południe”, ad litteram “media dies”, quod calorem, lucem atque denique colorem rubrum suggerit.

In his exemplis — praesertim ''Bjelohrvati'' sive ''Albichroatorum'' et hodiernae ''Belarus'' sive ''Albarussiae'' — adiectivum “albus” ut signum spatiale‑semanticum orientationis intra orbem Slavicum fungitur, &quot;occidentem&quot; designans.

Quamvis Nestor in sua chronica ''Povest’ vremenyh let'' Chroatos in finibus hodiernae Ucrainae clare memoret, eos tamen epithetis “albos” non designat. 
Attamen uno in loco vocabulum Albichroati adhibet, sed tum eos una cum Serbis et Chorutanis (Karantanis) in eodem coetu recenset: 

“''Post multos vero annos consederunt Slaveni circa Danubium, ubi nunc est terra Hungarorum et Bulgarorum. Ex his Slavenis diffusi sunt per terras […]. Hi sunt ipsi Slaveni: Chroati albi, Serbi et Chorutani.''”

Manifestum est agi de coetibus extra spatium historicum ''Russiae Kioviensis'' sitis, id est ad occidentem eius locatis. Haec distinctio confirmat Chroatos ad Dniestrum, ab Haliciensi regione usque in Podoliam, ut entitatem Slavicam localem perceptos esse, cum nomen ''Albichroati'' ad eas partes spectaret quae occidentalius positae erant — in Polonia meridiana et meridiano‑occidentali: ''Chruuati et altera Chrowati'' ex ''Privilegio Pragensi'', quod Cosmas Pragensis in ''Chronica Boemorum'' (Lib. II, Cap. XXXVII) tradit.

Iam antea, in capite de Bohemia, commemoravimus historicos Bohemos recentiores existimare Chroatos in ''Privilegio Pragensi'' memoratos verisimiliter in finibus Silesiae historicae, in Polonia meridiano‑occidentali, habitasse.&lt;ref&gt;Dušan Třeštík, «České kmeny», in ''Akademická encyklopedie českých dějin'', Historický ústav Academiae Scientiarum Reipublicae Bohemicae, Pragae 2011, pp. 69–70.&lt;/ref&gt;

== 18. Adiectum: Avaricum Khaganatum et adventus Chroatorum ==

'''''Contextus chronologicus et historicus de prima sedimentatione Chroatorum in Dalmatia''

Circa annum 567 nova unda Asiatica in regiones Pannonicas irrupit: Avari. &lt;ref&gt;Menander Protector, Excerpta de legationibus.&lt;/ref&gt;
Eorum ruina et interitus gradatim facta sunt. Bella Francica sub Carolo Magno annis 791–796 potestatem Avarorum deleverunt, ut in Annalibus Regni Francorum atque in epistulis Caroli Magni describitur.&lt;ref&gt;Annales Regni Francorum, a. 791–796.&lt;/ref&gt; Ex his fontibus discimus '''ducem Woinomirum Sclavum''' cum suis primum ad principalia Avarorum “anulos” pervenisse. Ille praecipua munimenta Avarica occupavit. Ex documentis Francicis intellegitur hoc factum esse antequam exercitus Francicus maior spatium inter Danubium et Tissam attingeret.

Francis nuntium audientibus, iter suum acceleraverunt, metuentes ne Woinomirus, quamvis socius et vassallus Francorum, aurum argentumque ex anulis Avaricis direptis sibi occultaret. Post cladem militarem, Avari superstites fidem suam Carolo Magno dederunt, et iteratis legationibus petebant ut Franci eis novas possessiones in occidente concederent. Causa erat quod, post deletionem potentiae militaris, gentes Slavicae circumvicinae eos invadere coeperant atque exstinguere cupiebant. Qui heri domini fuerant, hodie odium subire coeperunt.

Quaestio Avarici Khaganatus cum nonnullis quaestionibus fundamentalibus historiae Chroaticae arcte coniungitur. Secundum opus ''De administrando imperio'', circa annum 950 a Constantino Porphyrogenneto conscriptum, societas Chroatorum in provinciam Dalmatiae pervenit tempore Heraclii imperatoris (610–641). Haec est sola notitia explicita in fontibus historicis de tempore migrationis Chroatorum in regiones Dinaricas et Adriaticas. 
Porphyrogennetos scribit Heraclium Chroatos invitasse ut in Dalmatia advenirent, Avaros expellerent, atque ita civitatibus maritimis et insulis Adriaticis, quae adhuc Romanis habitabantur, auxilium ferrent. Chroatos contra Avaros aliquamdiu pugnasse in Dalmatia (provincia Romana multo amplior quam Dalmatia hodierna, partes magnas Bosniae et Hercegovinae complectens), et tandem vicisse: quosdam Avaros occidisse, alios potestatem Chroaticam agnovisse.

Memorandum est narrationem Porphyrogenneti de adventu Chroatorum congruere cum aliis eventibus eiusdem aetatis, etiam ad Khaganatum Avaricum pertinentibus. In regionibus ad occidentem Avarorum, circa annum 622, gentes Slavicae sub ductu Samonis seriem felicium expeditionum contra Avaros inceperunt.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 48–50.&lt;/ref&gt; Eodem tempore societas Slavica Samonis quotannis incursiones in terras Francorum faciebat, Thuringiam et Saxoniam depraedans. In proelio ''Vogastisburgensi'', Slavi sub Samone totum exercitum regium Francorum deleverunt, ex variis regionibus Francicis congregatum: ex Alemannia, Suevia, Saxonia et Francia propria.&lt;ref&gt;Fredegarius, Chronicon, IV, 68.&lt;/ref&gt;

Anno 626, Avari ad orientem conversi sunt et magnum impetum in Constantinopolim facere conati sunt, Slavicis vassallis et Persis cooperantibus. Conatus urbem imperialem occupandi in cladem desiit.&lt;ref&gt;Chronicon Paschale, a. 626.&lt;/ref&gt; Paulo post Baianus khaganus mortuus est, et potestas Avarorum post annum 630 diminuta est.&lt;ref&gt;Theophylactus Simocatta, Historiae.&lt;/ref&gt;

Hoc ipso tempore Porphyrogennetos adventum Chroatorum in Dalmatia ex septentrione collocat, tempore Heraclii (610–641).&lt;ref&gt;Constantinus Porphyrogenitus, De administrando imperio, c. 31.&lt;/ref&gt; Itaque in eodem ambitu chronologico invenimus:

* cladem Avaro‑Slavico‑Persicam apud Constantinopolim (626),

* ortum regni Slavici Samonis in occidente et clades Avaricas in Moravia, Bohemia et regionibus vicinis,

* defectionem Serborum sub Dervano ad societatem Samonis,

* mortem Baiani khagani,

* adventum Chroatorum in Dalmatia (in capitulis XXX et XXXI DAI descriptum, quae duas relationes praebent, sed conveniunt in eo quod Croati adversus Avaros venerunt).

Annis 1970, alii historici Croatici (Lujo Margetić, Nada Klaić) theoriam alternativam proposuerunt de tempore quo Chroati in Dalmatia apparuerunt. Secundum eorum opinionem, Chroati qui ethnonymon '''Hrvati''' attulerunt non prima parte saeculi VII (ut in ''DAI'' cap. XXXI), sed in extremo saeculo VIII, bellis Franco‑Avaricis gerentibus, socii et vassalli Francorum, venerunt. Hoc sensu dux Woinomirus, in documentis Francicis memoratus ut victor principalis Avarici “anuli”, unus ex ducibus Croatorum fuisse putatur.

Historici Austriaci Karlus Kronstein&lt;ref&gt;Karlus Kronstein, Die Slawen und die Awaren, Vindobonae, 1936.&lt;/ref&gt; et Walterus Pohl&lt;ref&gt;Walterus Pohl, Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567–822, Vindobonae, 1988 (editio altera 1996).&lt;/ref&gt; putaverunt Chroatos fuisse nomen ordinis militaris limitanei intra Avaricum Khaganatum, qui fines khaganatus custodiebat. Constat Chroatos apparere “prope” fines Avarici imperii (Ucraina occidentalis, Polonia meridionalis, Carantania in Austria meridionali, Dalmatia), sed extra lineas interiores eiusdem imperii.

Lingüista Alemko Gluhak in libro suo ''Porijeklo imena Hrvat'' (''De origine nominis Chroati'')  affirmavit illud gentium nomen (ex septem, secundum fabulam origo gentis in DAI, cap. 30) quod Chroati vocabatur, consedisse in regione a monte Velebitio meridiano, a flumine Zrmania usque ad flumen Cetinam, deinde ad Campum Duvani (antiquum Delminium, sedes veterum Delmatarum).&lt;ref&gt;Alemko Gluhak, Porijeklo imena Hrvat, 1990, pp. 222–223.&lt;/ref&gt;

Hoc spatium, universim spectatum, complectitur partes hodiernae Dalmatiae septentrionalis et mediae atque Hercegovinae occidentalis. Constat prima centra regni Chroatici mediaevalis sita fuisse in regione ab urbe Nona (Croatice: Nin), prope Iadram (Croatice: Zadar), ad litus maris, usque ad Cninam in interioribus, tum ad Clissam (Croatice: Klis) et Solinum (antiqua Salona) haud longe ab Spalato.

Regio est saxosa, ubi catenae montium parallelae secundum litus Adriaticum se extendunt, et inter hos montium scopulos parvae valles fertiles iacent. Maxima area terrae arabilis sunt Ravni Kotari, post Nonae (Nin) et Iadri (Zadar) fines, in interioribus regionibus.


&lt;center&gt;
[[File:Eastern Adriatic 1089.svg|700px|alt=Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089|Tabula regionis Adriaticae orientalis anno 1089]]
&lt;/center&gt;


Unum e primis sedibus civitatis Chroatorum ad litus maris Hadriatici fuit oppidum Nin (antiqua Aenona, mediaevalis Nona), XVII chiliometris ad septentrionem et occidentem ab Iadera situm. Primum fuit habitatio gentis Liburnorum, atque ab saeculo I municipii Romani dignitatem obtinuit. Medio saeculo IX ibi condita est episcopatus Nonensis (863/867), in quo tunc sedebat »episcopus Chroatorum«, cui iurisdictio super totam civitatem Chroatorum tributa est. Episcopatus anno 928 abolitus est, anno 1075 restitutus, denique anno 1828 omnino sublatus. 

Omnes monumenti epigraphici, qui hucusque in territorio Chroatiae ad saeculum IX pertinentes reperti sunt, Latine scripti sunt. '''Lingua Latina fuit sermo officialis (cancellariae et liturgiae) civitatis Chroatorum usque ad annum 1847, cum Senatus Chroaticus decreto suo sermonem Chroaticum in usum publicum introduxit.'''

== 19. Adiectum: Etymologia ethnonymi Chroatus (''Hrvat'') ==

Plurimi linguistae, qui per ultimum saeculum quaestionem originis nominis ''Chroatus'' sive ''Croatus'' , Croatice:''Hrvat'' (plur. ''Hrvati'') tractaverunt, consentiunt hoc nomen non esse Slavicae originis. In eodem tempore maxima auctoritas in circulis linguisticis tributa est sententiae qua radices nominis ''Hrvat'' in circulo Indo‑Iranico subfamiliae Indoeuropaeae quaerendae sunt. Id praecipue factum est ob inventum duarum tabularum lapidearum repertarum medio saeculo XIX in excavationibus reliquiarum urbis Graeco‑Sarmaticae '''Tanais''', ad ostium fluminis Don (antiqui: Tanais) in Mare Azoviense (antiquum: Maeotis Palus) sitae,&lt;ref&gt;Tabulas inscriptionibus Graecis inscriptas detexit philologus classicus et historicus Russicus Pavel Mihajlovič Leontjev anno 1853.&lt;/ref&gt;quibus nomen ''Hrvat'' ab initio saeculi XX saepius cum ramo Iranico linguarum Indo‑Iranicarum coniungi coepit.

[[File:Ancient Greek Colonies of N Black Sea.png|center|800px]]


===19.1 Tabulae Tanaiticae ===

Agitur de duabus tabulis marmoreis inscriptiones Graecas longiores continentes, quae secundum indicia intra ipsum textum circa annum CC (200) p. Chr. n. sunt positae. Tabulae nomina regis urbis Tanais et civium publicas functiones gerentium enumerant. Notandum est has inscriptiones publicas esse, non sepulcrales.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Dimidia pars nominum Graeca est, altera vero pars ad linguas Iranicas pertinet, ut nomina ''Farnarak, Ardarak, Meuak, Nauak, Niblobor, Sandarz'', etc. Inter haec nomina investigatores moverunt nomina propria '''''Horoathos''''' et '''''Horouathos''''' (Χορούαθ[ος], Χορόαθος), quae cum ethnonymo moderno ''Hrvati'' comparata sunt. Primus relationem inter nomina ''Horouathos'' et ''Horoathos'' et ethnonymum ''Chroatus'' (Croatice:''Hrvat'', in lingua Russica forma:Хорват: Horvát) proposuit linguista Russicus '''Alexander L. Pogodin''' anno MCMII (1902). Huius coniunctionis fautores fuerunt multi historici et linguistae Europaei, inter quos František Dvornik, Max Vasmer, Oleg N. Trubačev.

===TABULA TANAITICA A===

'''Tabula A''' maior est et antiquior inscriptio, ad annos 175–211 p. Chr. n. referenda, quae ad tempus pertinet quo Tiberius Iulius Sauromates II (175–211) regnum Bosporanum rexit.
Tabula marmorea, 0.92 m × 0.73 m × 0.09 m metiens, verisimile est graviter laesa fuisse etiam ante excavationem. Triginta duo versus ex triginta fragmentis servati sunt.

In inscriptione publica memorantur rex, synodus sive coetus devotionalis, praefectura eiusdem coetus, atque sodales ordinarii, numero paulo infra quadraginta.
Versus quartus finitur mentione patris synodi, Horoúathi (Χορούαθος), qui versu quinto nominatim iterum occurrit; inter alios etiam vir ignotus, qui dicitur filius Horoáthi (Χοροάθου), commemoratur.

Inscriptio fine clauditur data, ex qua servata est tantum appellatio mensis Graeco‑Macedonici, qui Iulio aut Augusto respondet.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae A&lt;ref&gt;CIRB 1277, cf. IosPE II 445; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 173–211 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/184019&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	   Θεῷ Ὑψί̣σ̣τῳ.                    ἀγαθῆι τύχηι.
βασιλεύοντος βασιλέως ∙ Τιβ(ερίου) ∙ Ἰουλ(ίου) ∙ Σαυρομάτου
φιλοκαίσαρ[ος κα]ὶ φιλο[ρ]ωμαίου, εὐσεβοῦς, ἡ σύνοδος
ἡ περὶ ∙ ἱ[ερέα Ἰού]λ̣ιον̣ Ῥ̣αλ̣χάδου καὶ πατέρα σ[υ]νόδου
5	'''Χορούαθ̣'''[ον — —]ο[— —] καὶ συναγωγὸν Ἀρδά[ρα]κον
[Σ]υ̣νεγδήμ̣[ου καὶ φιλ]ά̣γ[αθ]ον Δίαι[ο]ν̣ Κ̣ε̣ρ̣δ̣ω̣ν̣άκο̣υ̣? καὶ
[π]αραφιλάγαθο̣[ν — — —]ιον Φοργαβάκ̣[ου] καὶ [νεα]ν̣ισ-
[κ]ά̣ρχην Δημήτ̣[ριον Ἀπο]λ̣λωνίου καὶ γυμ[ν]ασιά[ρχην] Βα-
[σι]λείδ̣ην Θεον̣[είκ]ο[υ καὶ Ἄ]τ̣τα̣ν Ἡρακλείδου φίλο̣[ν]? τ̣ῆ̣ς
10	[συ]ν̣όδου [καὶ] οἱ λο̣[ιπο]ὶ [θια]σῖτ̣αι· Ἀρδά̣ρα̣κος Ζια̣-
[— —]ου, Δη[μήτ]ριος [— — —]ου, Λείμανος Φίδ̣α̣,
[Μί]δαχ̣ο̣ς? [— — —]άνου, Ἀ[σκ]ληπιάδης  Οὐαλε̣[ρ]ί̣ου,
[․․]γ?όδαν[ο]ς [Δημητ?]ρίου, [Μ]ενέστρατος Λυκίσ[κο]υ
[— — —]ικάχο[υ], Διό̣φαντ[ος] Δείου, Πόπλ[ιο]ς
15	[— — — —]δα, Ἡρακλείδ[ης] Ἐπιγόνου, Ἰα̣ρ̣δο-
[— — — — Δ]η̣μητρίου, Ἀ[φ]ροδείσιος  Χρυσέ-
[ρωτος, Φαλ]δά[ρα]νος Ἀπολλωνίου, Φίλιπ-
[πος — — — —]ν̣ο[υ], Καλοῦς Ἀθηνίου, Κόφαρνος
[— — — — — — — — — Τ]ρ̣ύφων Ἀνδρομ[έν]ους,
20	ο̣[— — — — — —] '''Χοροάθου''', Θεότειμος  Ψυχα-
ρίων̣[ος, — —]δίβαλος Φαρ[νάκου], Ε̣ὔιος Ῥό-
δων[ος, Ἡρα]κλείδης Ἄττ̣[α, — — — — Ἀρισ]-
τοδ[ήμου, Σ]ύ̣μ̣μ̣αχος Σα[— — — — — — — —]
κος [— — — — — — — — — — — — — — — —]
25	φιλο[— — — — — — — — — — — — — — — —]
ορανσ̣[— — — Ζωρθῖ?]ν̣ος  Βε[λλικοῦ? — — —]
Ῥ̣α̣δάμ̣[ειστος? — —] Φαδινά[μου — — — — —]
Μύ̣ρ̣[ων? — — — — —] Μαστοῦ̣ [— — — — —]
πο[— — — — — — — —]ος Ἀρδα[ράκου? — — —]
30	Φιδ[α— — — — — — —]νος̣ Χαρί[των — — — Ἀ]-
ράθι[— — — — — — — — — — — — — — — — —]
                                    vacat
32	 ἐν τ[ῶι — — ἔτει καὶ μη]νὶ Λῴ̣[ωι — — — — —]
&lt;/poem&gt;


===TABULA TANAITICA B===

Tabula B minor est inscriptio, mensuris 1,053 m × 0,71 m × 0,08 m, ad annum CC p. Chr. n. relata (517 secundum computationem temporis Bosporanam). Haec inscriptio recentior est, quod apparet ex mentione Tiberii Iulii Rhescuporis III, filii Sauromatis II. Minus detrimenti accepit: in quattuor partes fracta est et satis bene legi potest. In ea incisæ sunt viginti lineæ litteris Graecis capitalibus monumentalibus. In lineis VI, VII, VIII et IX commemorantur, una cum nominibus patrum, quattuor principes civitatis Tanaeitis eo tempore quo hoc monumentum erectum est (Hofarno, Babos, Niblobor, Horoathos). Monumentum positum est ob renovationem fori centralis urbis Tanaeitis.

== Textus Graecus Tabulae Tanaiticae B&lt;ref&gt;CIRB 1245; cf. IosPE II 430; textus Graecus ex editione digitali PHI (Packard Humanities Institute), Tanais, 220 p. Chr. n., adhibito loco: https://epigraphy.packhum.org/text/183985
.&lt;/ref&gt; ==

&lt;poem&gt;
1	 ἀγαθῆι  τύχηι.
ἐπὶ βασιλεῖ Ῥησκουπόριδι, υἱῷ
μεγάλου βασιλέως Σαυρομάτου, κα̣[ὶ]
Ζήνων Φάννεως πρεσβευτῇ βα-
5	σιλέως Ῥησκουπόριδος #⁵⁶ καὶ Χο-
φάρνου Σα̣νδαρζίου #⁵⁶ Βάβος Βαιο-
ράσπου #⁵⁶ Νιβλόβωρος Δοσυμοξάρ-
θου #⁵⁶ '''Χορόαθος''' Σανδαρζίου ἄρχον-
τες Ταναειτῶν #⁵⁶ Χόφραζμος Φοργα-
10	βά̣κου, Βασιλείδης Θεονείκου ἑλ-
ληνάρχης ἐξαρτίσας τὴν ἀγορὰν̣
ἐκ τῶν ἰδίων ἀναλωμάτων ἀπεκα-
τέστησ̣α̣ τῇ πόλει καὶ τοῖς ἐμπό-
ρ̣ο̣ι̣ς̣ δ̣ιὰ ἐπιμελητῶν Ζήνωνα Φά[ν]-
15	[ν]ε̣ως #⁵⁶ Φαρνόξαρθος Ταυρέου,
Φαλδάρανος Ἀπολλωνίου καὶ
[ἀρ]χιτεκτόνων Διοφάντου Νε-
οπόλου κα[ὶ] Αὐρηλίου Ἀντωνε[ί]-
νου, Ναύακος Μευάκου.
20	   ἐν τῷ ζ̣ιφʹ.
&lt;/poem&gt;

[[File:Horovathos.jpg|thumb|center|800px|Nomen Χοροάθος in Tabula Tanaitica B]]


=== De tabulis Tanaiticis: historia receptionis et aestimatio hodierna ===

Per magnam partem saeculi XX, cum Chroatia pars Iugoslaviae esset, historici Chroatici tabulas Tanaiticas aut tacebant aut exemplum negativum proponebant, dicentes similitudinem onomasticam casu fortuito ortam esse, non argumentum ad originem gentis deducendam.&lt;ref&gt;Ante Škegro: [https://hrcak.srce.hr/22484 Two Public Inscriptions from the Greek Colony of Tanais at the Mouth of the Don River on the Sea of Azov, Review of Croatian History 1/1 (2005), 9–28.]&lt;/ref&gt;

Hodie tabulae Tanaiticae in studiis linguisticis cautissime tantum ut possibile '''testimonium ad etymologiam ethnonymi''' illustrandam accipiuntur, nullo modo autem ut argumentum ad originem biologicam (geneticam) gentis Chroaticae ex Sarmatis Iranophonis deducendam.&lt;ref&gt;Heršak, Emil; Nikšić, Boris (2007), [Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje), Migration and Ethnic Themes 23 (3).]&lt;/ref&gt;

Necesse est distinguere inter originem nominis ''Hrvat'' et originem ipsius populi Chroatici, cum omnis gens per processus ethnogeneticos complures et saeculares formetur, in quibus elementa genetica, linguistica et civilizatoria inter se miscentur.

=== 19.2 Contextus historicus translationis nominis Sarmatici ''Horvata'' in Slavicas communitates inter Borysthenem et Tyrum ===

Chroati lingua sua indubitanter ad gentes Slavicas pertinent, et plerumque maior pars minoritatem linguistice absorbet. Nota sunt exempla Bulgarorum Turcicorum in Bulgaria, Francorum Germanicorum in Gallia, qui nomen suum maiori populo reliquerunt, sed linguam eius paulatim acceperunt; item Normanni Scandinavi in Gallia septentrionali, qui intra unum saeculum linguam Francogallicam receperunt eamque postea in Britanniam Anglosaxonicam transtulerunt.

His analogiis congruit opinio secundum quam quaedam cohors Sarmatica nomine ''Horvata'' vel ''Horoata'' ex regionibus circa Maeotidem Paludem et flumen Don (antiqui: Tanais) '''ad occidentem migravit, fortasse sub impetu Hunnorum''', una cum multis coetibus Sarmaticis, inter quos Alani eminentissimi erant.

'''Formam *''Horvata'' reconstruere conatus sum ex voce ''Horvat'' (forma nominativi singularis), quae in orbe Slavico latissime diffunditur atque inscriptionibus Tanaidis ut forma ''Horouathos'' confirmatur. Ablato suffixo Graeco ‑os obtinetur ''Horvat[h]'', cui, secundum leges morphologicas Sarmaticas, suffixum ''‑ta‑'' adiungitur, ut in ''Sarmata'' et ''Sauromata'', unde provenit forma ''Horvata''. Structura radicum ''Sar‑m‑ata'' et ''Hor‑v‑ata'' congruit, cum suffixum Scytho‑Sarmaticum ''‑ta‑'', quod est suffixum pluralitatis Sarmaticae, etiam in Ossetico ut ''‑tä'' exsistat. Quare probabilis videtur forma antiqui ethnonymi Sarmatici ''Horvata'' sive ''Horoata''.

Hi Sarmatae, qui ''Horvata'' vocabantur, in regione quae nunc Ucraina est cum gentibus Slavicis consederunt atque eis nomen suum tradiderunt. Hac theoria explicatur ortus Hrvati ut coetuum Slavicorum nomen Sarmaticum ferentium. Ex ''Horvata'' Ucrainae partes se separaverunt atque ulterius ad occidentem profectae sunt, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae considentes; quod confirmatur ''Privilegium Episcopatus Pragensis saeculi XI'', necnon traditionibus de adventu ''Hrvati'' ex partibus Poloniae ad Adriaticum, quae apud Constantinum Porphyrogenitum reperiuntur, sed etiam apud alios chronistas, ut in opere Thomae Archidiaconi ''Historia Salonitana'', ubi narratur septem vel octo genealogias ex regione Poloniae in Dalmatiam se collocasse.

Europa antiquae serae et medii aevi prioris regio erat mobilitatis demographicae insignis. Coetus sine finibus politicis stabilibus, sine identitatibus territorialibus firmis, saepe sine consilio diuturno movebantur, necessitatibus, periculis et occasionibus subito ortis respondentibus.

Incursus alicuius gentis transeuntis aut fama de bonis condicionibus in regione ignota eos in motum ponere poterat. Notae sunt historiae de itineribus Ostrogothorum et Visigothorum, de Rugicis Germanicis, de bello Odacri contra Rugicos cum exercitu Alanorum, de migrationibus Vandalorum et Alanorum usque in Africam septentrionalem, de fato Herulorum, de itineribus Langobardorum qui terras multarum gentium transierunt, inter quas ''Anthib'', de pugna cum “Amazonibus”, etc.

== 20. Reconstructiones linguisticae et hypotheseon de etymologia ethnonymi Chroati ==

Ad rationem identitariam autoperceptionis gentis magni momenti est ''mythus originis'' sive ''fabula fundationis''. In hoc autem capite quaestionibus ethnogeneseos Chroatorum non tractabimus, neque duabus eius partibus principalibus: parte historico‑identitaria nec parte genetico‑biologica. Hic enim solummodo de etymologia nominis Chroati agimus, id est de origine ipsius vocabuli, non de origine gentis. Hoc praecipue monendum est, cum etiam historici professione haud raro in errorem incidant confundendi varias theses de origine gentis cum thesibus de origine nominis.

'''Reconstructio linguistica''' per se ipsa non est probatio. Ea enim repraesentat praesumptionem, id est coniecturam in certis regulis ac formis linguisticis fundatam. Quam ob rem quamlibet huiusmodi reconstructionem rectissime hypothesin appellare oportet.

'''Hypothesis''' praesumptionem significat quae mutari potest; in regularitatibus quidem nititur, sed probatione directa caret.
'''Thesis''', contra, sententiam designat quam auctor quidam tuetur; haec sententia etiam falsa esse potest, sed ut “positio” quaedam formata est. Hoc vocabulum adhibetur cum ostendere volumus aliquem interpretationem quandam defendisse.
'''Theoria, sensu stricte scientifico''' (in sensu stricto), systema explicationis probationibus confirmatum denotat. Cum reconstructiones linguisticae probationes directas non habeant, expositiones quae ex eis praecipue oriuntur nullo modo vocabulo theoriae scientificae contineri possunt.

Antequam varias hypotheses de etymologia ethnonymi Chroati lectori proponamus, necessarium ducimus hanc terminologiam supra memoratam explanare, quae in litteris linguisticis et historiographicis saepius occurrit. Id facimus ex cautela critica, cum non pauci auctores hypotheses suas in reconstructionibus fundatas fere ut veritatem scientificam indubitatam exhibeant, id est ut “argumentum irrefragabile” thesis quam tuentur. Talis ratio methodologica — proclivitas scilicet ut hypothesis pro veritate definitiva proponatur — omnino erronea est.

=== 20.1 Etymologiae ethnonymi Chroati ex linguis Iranicis ===

Maximus Vasmer, celeberrimus linguista Germanicus et slavista, primum proposuit etymologiam ex veteri Iranico ''(fšu)-haurvata'' = “pastor”, secundum formam Avesticam ''haurvaiti'' = “pascit”; postea autem derivationem suadebat ex veteri Iranico ''hu‑urvatha'' = “amicus”.

Stephanus Krizin Sakač, historicus Croaticus e Societate Iesu, nomen Chroati cum veteri Iranico ''Harahvaiti'' coniunxit, quod tempore dynastiae Achaemenidarum (Cyri Senioris et Darii), sed etiam in antiquioribus textibus Avesticis, regionem designabat partim in territorio hodierni Afganistaniae sitam. &lt;ref&gt;Sakač: ''O kavkasko-iranskom podrijetlu Hrvata''(''De origine Caucasico‑Iranica Croatorum''), in: ''Hrvati do stoljeća VII.'' (''Croati usque ad saeculum VII''), Zagrabiae 2000.&lt;/ref&gt;

Haec regio in scriptis Avesticis ''Harahvaiti'' appellabatur, in veteri Persico ''Harahuvatis'', quod postea in Graecum translatum est ut ''Arakhosia/Arachosia''. Hoc nomen respondet Sanscritico ''sarasvati'', quod significat “aquarum copia abundans”. Regio est in valle fluminis ''Hilmend'', in parte meridiana Afganistaniae hodiernae (V. Oranskij 1988: 127).

Alemko Gluhak, linguista etymologus Croaticus, affirmat formam Harahvaiti secundum regulas linguisticas solum formas dare posse:

* ''*Xorъšedi, *Xorъšedja'', vel fortasse ''*Xъrošedi'', quae non congruunt cum forma reconstructa paleoslavica:

* ''*Xъrvat(in)ъ''.&lt;ref&gt;Gluhak 1990: 296–299&lt;/ref&gt;

P. Tedesco nomen Chroat ex Iranico ''huravant'' = “solaris” derivare conatus est.

Alemko Gluhak (1990), in opere ''Porijeklo imena Hrvat'' (Latine: ''De origine nominis Chroatus'') , ad hypothesin etymologicam Olegii N. Trubačev se inclinavit.

In primis Trubačevi hypothesibus annorum 1960, proponebat nomen a veteri Iranico ''*harvata'' vel ''*haurvata'' ortum esse, quod cum nominibus ''Sarmatai'' et ''Sauromatai'' comparabat, ubi suffixum Sarmaticum‑Scythicum pluralis ''‑ta'' inveniebat, quod etiam in Ossetico forma ''‑tä'' exstat.
Deinde formam *haurvata cum voce Avestica ''haurvatat'' = “integritas, totalitas, sanitas” comparavit.

Postea, annis 1980, Trubačev alias etymologias proposuit: nomen Chroati ex Iranico adiectivo ''*har‑va(n)t‑'' ortum esse, quod significat “feminei, ii quibus feminae sunt”, idque coniungebat cum matriarchatu, qui secundum eum in regionibus circa Pontum Euxinum et Caucasum olim exstitisse putabatur, cum mulieribus bellatricibus apud Sarmatas quas iam Herodotus memorat, atque cum Amazonibus fabularum Graecarum (Trubačev 1981: 151).

Trubačev praeterea etymologiam nominis quod Graeci ''Sarmatai'' scribebant ita explicat: id a forma Indo‑Arica ''*sar‑ma(n)t'' = “ii quibus feminae sunt, feminei” derivari; pars prior nominis est Indo‑Aricum ''*sar‑'' = “mulier”, quod in linguis Iranicis dat ''*har‑''.
Secundum Trubačevum et Gluhakum, qui hanc hypothesin sequitur, hoc confirmatur etiam locutione in litteris Graecis reperta: ''Sarmatai Gynaikokratoumenoi'' = “Sarmatae quibus feminae imperant”.

In regione Sinda, prope Mare Azoviense, inter gentes Iranicas aetate Romana etiam quaedam coetus Indo‑Arici habitabant, ubi reperta sunt nomina feminea Graece scripta: ''Saria'' (sar = mulier) et ''Maiosara''.
Regina Sindica Bospori vocabatur ''Kamasaryē'', quod explicatur ut ''*kama‑sar'' = “mulier amata”.

Apud modernos Ossetas servatus est vetus epos de gente heroica ''Narta''; unus e personis centralibus est ''Satana'', mater sapientissima gentis, educatrix iuvenum heroum (Abaev 1965: 84; 1979: 39–40).
Praeter Ossetas, qui habentur posteri Sarmaticorum Alanorum, epos ''Nartarum'' pars est traditionis aliorum populorum Caucasicorum: Adigeorum, Kabardinorum, Abazorum, Tschetschenorum, etc.
Putatur nucleum huius carminis ad tempora Scythica pertinere.

Oleg N. Trubačev concludit nomen Chroati primitus ab aliqua gente Iranice loquente portatum esse, quae postea slavicizata sit (Gluhak 1990: 305).

Linguista Ranko Matasović ethnonymum ''Hrvat'' e radice Iranica derivari putat, quamquam plures origines Iranicae proponuntur nec ulla omnino certa est. Inter eas probabilissima videtur esse forma Ossetica (Alanicā) *''xurvæt'', significatione “custos”, quae legibus phonologicis et morphologicis cum forma Slavica congruit.&lt;ref&gt;Ranko Matasović, &quot;Ime Hrvata&quot;, in: Jezik 66 (2019), 81–97.&lt;/ref&gt;


=== 20.2 Aliae hypotheses de etymologia ethnonymi Chroatus (Hrvat) ===

Praeter varias hypotheses Iranicas et reconstructiones etymologicas nominis ''Hrvat'', iam inde a media aetate comparuerunt aliae quoque interpretationes. Imperator Constantinus VII Porphyrogenitus, in opere suo ''De administrando imperio'' medio saeculo X conscripto, primam talem etymologiam proposuit, ubi nomen Chrobatoi (lege: Hrovatoi) deducebat a voce Graeca ''khōra/chōra'' = “terra”, videlicet per formam alternativam Chorbatoi (lege: Horvatoi), cum expositione quod “Chroati in lingua Slavonica interpretantur eos qui multas terras possident” .&lt;ref&gt;Gluhak 1990 : 294&lt;/ref&gt;

Thomas Archidiaconus (saec. XIII) Spalatensis, in opere ''Historia Salonitana'', protulit opinionem nomen Chroatae pertinere ad nomen incolarum insulae Curictae, quod, ut aiebat, antiquitus fuisse ''Curetes'' vel ''Curibantes''. Historicus Croaticus Georgius Rattkay (saec. XVII) putavit nomen ''Hrvat'' cum verbo Croatico ''hrvati se'' = &quot;colluctari&quot; coniungi.&lt;ref&gt;Baro nobilis Georgius Rattkay (1612–1666) primam historiam systematicam regni Croatiae composuit: ''Memoria regum et banorum Dalmatiae, Croatiae et Slavoniae'', Vindobonae, 1652.&lt;/ref&gt;

Hae interpretationes antiquiores plerumque aestimari possunt ut ingeniosae sed “popularis” indolis, non vero scientificae.

Missionarius Hungaricus Timon (saec. XVIII) nomen Hrvat deducebat ab appellatione ducis Bulgarici ''Kuvrat''. Tales conatus derivandi nomen Hrvat a nomine Kuvrati iterum in saeculo XX apparuerunt.

Saeculo XIX ortae sunt multae aliae etymologiae:
K. Zeuss putavit nomen ex vocabulo Germanico ''haru'' = “gladius”  derivari putavit  (quod in Polonico, ut aiebat, exstitisset ''karwat'' = “gladius brevis”, cum revera in Polonico saec. XIV nota sit vocabulum ''charwat'' significans “custodem urbanum” Cracoviae).
S. Mikucki coniunxit nomen ''Hrvat'' cum radice Sanscritica ''śarv-'' = “ferire”.
P. J. Šafařik comparavit ''Hrvat'' cum formis ''xr'b't'', ''xrib't'', ''xrib'', quia Rutheni et Ucraini montes Carpaticos vocant ''Horby'', id est ''Chrby'', unde secundum eius interpretationem nomen ''Hrvati'' cum nomine Carpatum cohaereret.
F. von Miklosich deducebat nomen ex ''hruv/hr’v'' = “saltatio”.
L. Geitler proposuit nexum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” et ''śarvuotas'' = “loricatus”.
F. A. Braun in nomine ''Harvate'' vidit formam Germanicam nominis Carpatum: ''Harfaða fjöll''.
R. Much coniunxit nomen ''Hrvat'' cum forma Germanica ''hruvat'' = “cornutus”.&lt;ref&gt;De etymologiis saec. XIX vide: Šišić 1990 : 236–238.&lt;/ref&gt;
A. Brückner nomen comparavit cum Slovaco ''charvati se'' = “resistere”, idque cum radice Slavonica ''*sk’rv- / x’rv-'' coniunxit, quod iterum cum Lituanico ''śarvas'' = “lorica” comparavit.
Otto Kronsteiner nomen ''Hrvat'' per linguas Tataricas et Baschkiricas ad vocem Turcicam ''xərvata'' = “milites liberi” referebat, quod cum magno influxu Avarorum in ethnogenesin Croaticam coniungere conabatur.

Attamen nulla harum etymologiarum, sive linguistice sive historice, satis probabilis iudicari potest.

=== 20.3 Etymologia nominum quinque fratrum et duarum sororum (''DAI'', cap. XXX) ===

== 21. De distributione cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna ==

Aestate anni MMXX investigationem per rete perfeci de existentia et distributione cognominis ''Horvat'' in Foederatione Russica atque in regionibus finitimis. Inquisitionem institui inspectione registrorum cognominum in indicibus telephonicis publicis. Cognomen ''Horvat'' in Foederatione Russica circiter ducentos quinquaginta homines in talibus registris repertos praebuit. Ex conspectu distributionis cognominis ''Horvat'' in tabula geographica Foederationis Russicae hunc ordinem geographicae dispersionis observavi: praeter paucos homines in regionibus urbium maximarum, ut Moscuae et Vladivostoki, plerique alii hoc cognomine inscripti collocati erant in spatio geographico inter Pontum Euxinum et Mare Caspium (directione occidente‑oriente), cum maxima frequentia in septentrione circa urbem Casani ad Volgam in Tatarstania, et cum altera maxima frequentia in meridie, in regione Reipublicae Kabardinensis in Caucaso.

'''Quod ad distributionem cognominis ex ethnonymo derivati attinet, regula observata est quae docet cognomina ex nomine gentis dominantis vel indigeni in ipsa regione illius gentis raro exsistere; maxima vero frequentia talium cognominum plerumque invenitur in regionibus et terris finitimis.

Haec regula in ipsa Croatia confirmatur: in ora Adriatica cognomen Horvat fere nusquam occurrit in regione pristinae Croatiae, in Dalmatia, Liburnia et in occidentalibus partibus Bosniae et Hercegovinae; contra vero in Croatia septentrionali, in terris mediaevalis Slavoniae, ubi multi profugi ex parte meridiana Croatiae (a Turcis Osmanlis fugientes) se receperunt, cognomen ''Horvat'' frequentissimum est. Praeterea, praeter Slavoniam veterem, cognomen Horvat est frequentissimum in Slovenia hodierna, deinde in Hungaria atque in aliis regionibus vicinis, quo Croatae saeculis XV et XVI migraverunt hostibus Osmanlis effugientes.

His rebus ad distributionem cognominis Horvat in Foederatione Russica hodierna relatis, quaestionem ponere licet: quos inde exitus colligere possumus? Emanat conclusio cognomen ''Horvat'' hodie frequentissimum esse in regionibus quae margines, peripherias et vicinitates terrarum antiquorum Sarmatarum et Alanorum repraesentant, scilicet — ut supra dictum est — in regione Tatarstaniae ad Volgam in septentrione (cuius centrum est urbs Casania) et in regione Reipublicae Kabardinensis in meridie. Ipsa distributio cognominis ''Horvat'' in his regionibus, cum quadam “vacuitate” in medio, casu tribui non potest. '''Agitur enim de cognomine ex ethnonymo quodam Sarmatico derivato, verisimiliter ex forma ''Horvata'' (nominativo plurali in linguis Sarmaticis).

===21.1 De regno Alaniae aetate media et de Ossetibus hodiernis ===

Praeterea notum est regnum Alaniae aetate media situm fuisse in spatio inter Pontum Euxinum ad occidentem, Mare Caspium ad orientem et Caucasum ad meridiem. Quare non est mirum cognomen Sarmaticum ''Horvat'' frequentissimum apparere in regionibus vicinis illi territorio.

Regnum Alaniae et militariter et demographice magna ex parte deletum est tempore incursioni Mongolicae saeculo XIII. Osseti hodierni habentur posteri Alanorum, quod lingua hodierna Ossetica demonstrat, quae ad ramum linguarum Iranicarum orientalium pertinet atque multa archaica elementa servat, praesertim in phonologia et morphologia. Propter haec conservativa et archaica proprietates lingua Ossetica hodierna una est ex proximis cognatis linguae Avesticae antiquae, qua conscriptae sunt sacrae litterae Avesta, fundamentum religionis Zoroastrianae (propheta Zarathustra). Notandum est linguam Avesticam ad ramum Iranicum orientalem pertinere, dum lingua Persica antiqua ad ramum Iranicum occidentalem refertur.

Item memorare oportet nomina Osseti et Osseticus esse exonyma internationaliter recepta, ex lingua Georgiana derivata, ad post‑Alanicos loquentes designandos. Nomina autem propria quibus Osseti se ipsos et linguam suam appellant sunt Iron et Digor.

=== 21.2 De investigationibus geneticis Ossetorum ===

Recentissima investigationes geneticae ostendunt Ossetos hodiernos esse posteros Alanorum antiquorum praecipue per lineas femineas (mtDNA), cum lineae masculae (Y‑chromosoma) magna ex parte ad haplogrupos masculos Caucasi indigenos hodie pertineant. Quod, collatum cum inventis archaeogeneticis e.g. ex urbe Tanaide ad Tanaim, id est, ex tempore ante incursionem Mongolicam (saec. XIII) et ante incursionem Hunnicam (circa annum CCCLXX p.Chr.n.), suadet magnam partem originariae populationis Sarmatico‑Alanicae masculinae evanuisse: sive migratione sive cladibus bellicis. Verum tamen videtur feminas Alanicas satis autonomia et constantia praeditas fuisse — fortasse exemplo Amazonum Sarmaticarum — ut identitatem Sarmaticam per traditiones et linguam servarent.

Agitur hic de una ex quaestionibus maxime curiosis in archaeogenetica Iranica: de discontinuitate linearum mascularum et de continuitate linearum feminearum apud Alanos. Hoc congruit cum studiis recentissimis (2019–2024), quae demonstrant Ossetos hodiernos per lineas femineas (mtDNA) continuitatem ostendere cum populis sepulcrorum Sarmaticorum et Alanorum seriorum (haplogrupis H, U, J, T cum eisdem subcladibus), cum conservatione frequentiarum, unde sequitur lineas femineas Osseticas hodiernas praecipue Alanicas esse. Contra vero lineae masculae (Y‑DNA) rupturam manifestam exhibent: Osseti hodierni habent haplogrupos masculos Caucasi indigenos, scilicet G2a, J2, R1b‑L23 Caucasicam, I2c, E1b Caucasicam; cum Alani et Sarmatae antiqui habuerint praecipue R1a‑Z93, R1b‑Z2103, Q1b, J2a, G2a, sed in subcladibus aliis quam haplogrupi Caucasici hodierni.
&lt;ref&gt;
Ad historiam geneticam Sarmatarum, Alanorum atque Ossetorum hodiernorum illustrandam
consulantur hi labores scientifici:
Boulygina et al., ''The Genetic Legacy of the Alans'' (Journal of Human Genetics, 2014);
Kushniarevich et al., ''Genome-wide analysis of medieval Alans'' (Nature Scientific Reports, 2018);
Khokhlov et al., ''Ancient DNA from Tanais'' (Archaeological and Anthropological Sciences, 2019);
Wang et al., ''Ancient DNA from the North Caucasus'' (Current Biology, 2020);
Lazaridis et al., ''The Genetic History of the Caucasus'' (Cell, 2023);
Balanovsky et al., ''The Genetic Structure of Modern Ossetians'' (American Journal of Physical Anthropology, 2012).
&lt;/ref&gt;

== 22. Conclusiones ==

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
[[File:Europe relief map showing the historical distribution of ethnic groups named Croats (9th–10th century).jpg |thumb |650px |alt=Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos. |Tabula Europae ostendens situm communitatum nomine “Chroati” appellatarum saeculis IX et X, secundum fontes historicos.]]
&lt;/div&gt;

In hoc opere haec praecipue monere volumus: quamquam in chartis historicis saeculi undevicesimi atque circa annum 1900 Chroatia Alba pertinaciter in occidentali Ucraina collocatur, fontes historici — praesertim Chronicon Nestoris (saeculo XI exeunte / XII ineunte) — talem collocationem non sustinent.
Nestor Kioviensis Chroatos, qui in Russia Kioviensi (hodierna Ucraina) habitabant, numquam “Albos” appellat, sed simpliciter Chroatos, Hr’vate, etc.
Unico autem loco, ubi nomen “Chroati Albi” profert, eos cum “Serbis et Horutanis” coniungit, id est cum gentibus extra fines Ducatus Russiae Kioviensis positis.

'''Conclusio 1: Chroati in regione veteris Russiae Kioviensis (hodierna Ucraina) non sunt “Chroati Albi”, sed Chroati tantum.

Opus “De administrando imperio” Constantini VII Porphyrogeneti duas narrationes de Chroatis et de terra unde venerunt continet, in capitulis XXX et XXXI.

Terram illam Porphyrogenetus aperte “Chroatiam Albam sive Magnam” nominat, eamque usque ad tempus quo opus conscribebat (circa annum 950) non fuisse christianam affirmat.

Hoc testimonium regionem Bohemiae excludit, cum Bohemia iam saeculo IX exeunte per Moraviam christianitatem recepisset, atque saeculo X ineunte pro terra christiana haberetur.
Quare collocatio Porphyrogeneti “Chroatiae Albae” in terris ad septentrionem et orientem Bohemiae quaerenda est.

Praeterea, data capitulorum XXX, XXXI et XXXII locum Chroatiae Albae delineant: ab occidente Franci eos invadunt; ad fines Boiki (= Bohemia = Čechia) cum Serbis Albis sive non christianis et cum Francis confinia habent.
Haec descriptio Chroatas Albas in hodiernam Poloniam meridio‑occidentalem, ad triquetrum Bohemiae, Poloniae et Germaniae, collocat.&lt;ref&gt;Propter rerum gestarum vicissitudines, fines Poloniae hodiernae, anno 1945 constituti, motum civitatis Germanicae versus orientem territorialiter sustulerunt; quare fines Poloniae hodiernae magna ex parte cum statu inter civitates exeunte saeculo X congruunt.&lt;/ref&gt;

Porphyrogenetus etiam scribit Chroati Albi cum Ungaris vicinos esse: in uno loco dicit Ungaros eos oppugnare, in alio vero cum eis in affinitate et amicitia vivere.
Id verum esse potest tantum de Chroatis qui in immediato vicinatu Hungariae saeculo X ineunte et medio habitabant, quod maxime ad Poloniam meridianam spectat, ad tractus qui hodie cum Slovacia terminantur, cum Ungari post adventum in Pannoniam etiam Slovaciam tenuerint, quae tum “Hungaria Septentrionalis” vocabatur.

Denique Porphyrogenetus refert Chroatas Albas ab oriente a Pečenegis oppugnari et spoliari.
Hoc testimonium maxime ad Chroatas in Ucraina occidentali spectare potest, minus ad Chroatas in Polonia meridiana, et minime ad Chroatas in Polonia meridio‑occidentali, qui cum Francis, Serbis Albis (Lusaticis) et Bohemis confinia habebant.

Ex hac geographia Porphyrogeneti apparet “Chroatiam Albam” amplum spatium esse inter Germaniam (Franciam) ad occidentem, Hungariam/Slovaciam ad meridiem et Ucraine occidentales ad orientem situm.

'''Conclusio 2: Porphyrogeneti nomen “Chroatia Alba” ad regiones hodiernae Poloniae meridio‑occidentalis et meridianae spectat. Mentio autem Pečenegorum, qui Chroatiam Albam ab oriente oppugnare dicuntur, indicat Porphyrogenetum non solum Chroatas in Polonia meridiana atque meridio‑occidentali, sed etiam eos in Ucraina occidentali, id est in veteri Ducatu Russiae Kioviensis, ad notionem Chroatiae Albae pertinere existimasse. 

Narratio de Chroatis etiam in legendis Bohemicis occurrit, quae vitam sancti Venceslai (lat. Wenceslaus) referunt, quem anno 935 frater eius germanus, Boleslaus I Crudelis (Bohemice: Boleslav I. Ukrutný, † 967), interfecit.
Mater eorum, Drahomira (Dragomira), metu perculsa post caedem filii “ad Chroatos” sive “in terram Chroatorum” confugisse memoratur.

Chronicae Bohemicae, sicut Chronicon Dalimili saeculi XIV, originem ipsius gentis Bohemicae ex terra Chroatorum (''Charvaty'') deducere conabantur; quod non ad Chroatiam Adriaticam spectat, sed ad Chroatiam in regionibus hodiernae Poloniae sitam, in vicinitate Serborum Lusaticorum in Germania orientali.

Documentum Bohemicum gravissimum, quod duas ipsas Chroatorum coetus inter alia Slavica tribus commemorat, est ''Pivilegium de fundatione episcopatus Pragensis'', quod Cosmas Pragensis in sua Chronica Boemorum (saeculo XII ineunte) tradidit.
Ipse textus Pivilegii, saeculo XI exeunte conscriptus, fines episcopatus tempore fundationis anno 973 describit.

In eo refertur ad quas gentes, flumina et urbes fines Pragensis episcopatus pertineant.
Ita legitur fines ad septentrionem usque ad: “… ''Psouane, Chruati et altera Chrowati, Zlasane…''”.
Graphia in variis codicibus et editionibus Cosmae diversa est: alibi invenitur &quot;''Ghrvvati et altera Chrowati''&quot;; alibi pro ''Zlasane'' legitur ''Slazane'', etc.

Ex hoc Pivilegio apparet duas Chroatorum coetus ad septentrionem Bohemiae vixisse, in ambitu tribuum Silesiacarum Poloniae (Slasane/Zlasane = Silesiani).
Quamquam textus eos iuxta memorat, parum verisimile est eos fuisse immediatos vicinos.
Quod eo magis confirmatur, cum ''Pivilegium'' dicat episcopatum Pragensis anno 973 complecti etiam urbem Cracoviam totamque provinciam Cracoviensem in Polonia meridiana, atque fines ad orientem usque ad flumina Bug et Strij protendi.&lt;ref&gt;Bugus, qui Occidentalis Bugus appellatur, flumen est quod in Ucraina occidentali oritur, deinde ad septentrionem fluit atque hodie parte cursus sui fines inter Poloniam et Bielorussiam efficit; postea vero ad occidentem vergit, in Podlasia Polonica et deinde in Mazovia decurrens, ubi septentrione Varsoviae in Vistulam influit. Stryj flumen est in Ucraina occidentali quod in Carpathiis Silvestribus oritur, prope fines hodiernos Poloniae et Ucrainae apud vicum Užok fluit atque in Dniestrum (Tyras) se exonerat. Superior autem cursus Stryj nonnihil prope fines Poloniae et prope fontem fluminis San in Polonia austrorientali transit, et circiter sexaginta chiliometris ad occidentem a superiore cursu Stryj fines Slovaciae reperiuntur. Itaque Stryj flumen in Ucraina occidentali situm est, prope fines Poloniae et Slovaciae.&lt;/ref&gt;

Nonnulli existimant nomen fluminis quod iuxta Bug memoratur non esse Strij, sed Styr, flumen quod per regiones Voliniae circa urbem Rivne fluit.
Nos autem censemus talem interpretationem fines episcopatus nimis in orientem protrahere, in territorium quod tum sub potestate Russiae Kioviensis erat, quae eo tempore necdum christianitatem publice receperat.

Nam propagatio et receptio christianitatis in medio aevo initio a principibus et ordinibus superioribus ad inferiores ordines societatis descendebat.

'''Conclusio 3: Ex ''Pivilegio fundationis episcopatus Pragensis'' discimus duas coetus Chroatorum in hodierna Polonia meridiana vixisse: unum ad septentrionem Bohemiae, inter tribus Silesiacas ad orientem et Serbos Lusaticos ad occidentem; alterum vero coetum Chroatorum verisimiliter in regionibus ad meridiem vel meridio‑orientem Cracoviae habitasse. Cosmas Pragensis in descriptione finium episcopatus Pragensis ad annum 973 etiam memorat Cracovam civitatem cum omnibus regionibus ad praedictam urbem pertinentibus ad meridiem cum Hungaris confinare. Meminisse autem oportet montes Beskidas et Tatrae ad meridiem Cracoviae sitos esse, ubi etiam ''Babia Gora'' eminens reperitur, quae fortasse Porphyrogeneti ''Bagibareia'' fuisse potest.

Porphyrogenetus praeterea scribit principem Zachumliae saeculi X ineuntis, Michaelem, originem familiae suae ex regionibus circa Vistulam deducere.

Toma Archidiaconus Spalatensis, quamquam saeculo XIII medio scribit, independenter a Porphyrogeneto, memorat adventum septem vel octo generum nobiliorum ex regionibus Poloniae.

'''Conclusio 4: Christianitas in Poloniam anno 966 publice pervenit, cum dux Poloniae Mieszko I (960–992) baptizatus est, ut matrimonium cum principissa Bohemica Dubravka contrahere posset. Mieszko origine fuit dux regionis quae “Magna Polonia” appellatur, in parte Poloniae media‑occidentali sita (urbes primariae: Gneznensis, postea Posnania). Regiones autem Poloniae meridianae circa Cracoviam, necnon partes Silesiae meridio‑occidentales, Poloniae adiunctae sunt usque ad annum 990, quod fuit effectus expeditionum Mieszkonis. Hoc est confirmatio addita quod regio Poloniae circa annum 950, cum Porphyrogenetus opus suum ''De administrando imperio'' conscribebat, adhuc pagana erat et non christiana. Quare regiones Poloniae meridianae et meridio‑occidentales sunt locus ubi Chroatia Alba collocari potuit.

Ex Chroatia Alba Chroati, in societate cum aliis Slavonicis gentibus, ad meridiem migraverunt per Bohemiam in Austriam meridionalem hodiernam (mediaevalem Carantaniam), ubi multa toponyma Slavica reperiuntur, inter quae Crowati, Chrouatti, etc., etiam pro regionibus amplioribus, sicut area latior circa Klagenfurtum.

Testimonium toponymiae Slavicae et nominum ad Chroatos pertinentium invenitur in appellatione pagi maioris (pagus Chruuati) in regione circa Klagenfurtum, quod confirmatur in pluribus documentis imperatorum Ottonis I, II, III saeculi X, quae in tabulis geographicis Germaniae fideliter expressa sunt.

Ob migrationes ad occidentem et meridiem ex Chroatia Alba (Polonia), quaedam loca a Chroatibus frequentius habitata sunt, alibi vero pauca tantum vici Chroatorum exstiterunt, ut videtur in regionibus circa Lipsiam et Hallam in Germania orientali.

'''Conclusio 5: Chroatia Alba, in regionibus hodiernae Poloniae meridianae et meridio‑occidentalis sita, pars fuit amplioris spatii habitationis coetuum nomine Horvat /Hrovat /Harvat /Hrvat insignium. Chroati Albi ex Polonia meridiana in minoribus coetibus inter Slavos Germaniae orientalis migraverunt, in regiones circa Lipsiam et Halleam; minores partes Chroatrum, ut toponymia confirmat, etiam in territorio Bohemiae permanserunt, quae in itinere eorum ad meridiem sita erat. Item, pars Chroatorum in migratione ad meridiem in Karantania Austriaca remansit. Maximus autem et orientalissimus coetus Chroatorum sunt Chroati in Ucraina, quos non “Chroatos Albas”, sed simpliciter Chroatos appellare oportet, ut fontes testantur. Ergo, non igitur de uno continuo territorio agitur, sed de coetibus Chroatorum in magno spatio dispersistis, intermixtis cum aliis Slavonicis gentibus, quod fuit effectus migrationum.

Toponyma cum nomine Chroatus (''Hrvat'') etiam in regionibus vicinis reperiuntur: in Slovenia, Serbia (Hrtkovci), aliis locis Balcanicis, usque ad Graeciam.

'''Conclusio 6: Iter et directio migrationis Chroatorum. Imago generalis migrationum Chroatorum, quae ex his investigationibus emergit, talis est: ex Ucraina Chroati ad occidentem migraverunt per Poloniam meridionalem (Chroatia Alba) usque ad Bohemiam, atque inde per Austriam meridionalem (Carantania/Koruška) usque ad litora Adriatica.

'''Conclusio 7: Illi Chroati qui in septentrione, in “Magna” vel “Alba Chroatia”, permanserunt, tempore in processu ethnogeneseos pars nationum ibi viventium facti sunt: imprimis Polonorum. 

Hodie reliquiae loquentium Slavice in regione Austriae Koruškae (antiqua Carantania) se declarant ut pars minoritatis nationalis Slovenicae, quod non est mirum, cum Slovenia eis per plus quam mille annos vitae et evolutionis proximum et linguisticum et geographicum spatium fuerit, cui physice immediate adhaerebant.
Quamquam incolae antiquae Carantaniae ad varias Slavicas gentes pertinere videntur, Chroati inter Slavos Karantaniae sunt una ex coetibus documentis optime testatis.

Chroati in Ucraina paulatim non assimilati sunt, sed transformati, in iis regionibus ubi habitabant, cum de magnis coetibus Chroatorum ageretur, circa magna oppida mediaevalia congregatis.

'''Conclusio 8: Identitas nominalis Chroatorum in Ucraina per tempora mutata est: a regionali identitate Galiča/Haličizne saeculis XII et XIII, cum illa loca Lavovi/Lvivi et Galiči ad gradum regni elevata sunt post dissolutionem Russiae Kioviensis et post atque inter incursiones Mongolicas (quae non erant eventus unici, ut interdum putatur), usque ad formationem separatae identitatis “rutenae” sive “rusinicae” apud Ucrainenses occidentales in Podnestrovlio superiore, circa montes Carpathos atque in Podolia.&lt;ref&gt;
Anno 1253 Danijel Romanovič, princeps Galiciae et Volhiniae, coronatus est a papa Innocentio IV., quo facto Ducatus Galiciae‑Volhinensis ad dignitatem Regni Ruteniae evectus est.
Cf. ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Daniel Romanovich”, accessum die 21 Oct. 2026; vide etiam ''Encyclopaedia Britannica'', s.v. “Roman Mstislavich”.
&lt;/ref&gt; Identitas Ucrainensium occidentalium Rutenae sive Rusiči sive Rusini iterum subdividitur in: Lemki, Boiki et Hutsuli.

= =
== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;


[[Categoria:Historia]]
[[Categoria:Geographia]]</text>
      <sha1>50erzxzimhuf5wagiyyyjsje2je68ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/430</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86827</id>
    <revision>
      <id>286978</id>
      <parentid>286781</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Incerta */ Titinii Quintus</comment>
      <origin>286978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2385" sha1="nkgdmc160if6qcajmqo03lo340oxzll" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|398|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;{{gap|15.5em}}{{spatium||notescent litora clari
{{gap|4em}}Nominis exili}}o.&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber V#780|Pharsalia 5.784−785]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘liquo liquas’, unde ‘eliquo eliquas’ – {{spatium||{{wl|Q332785|Persius}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Phyllidas, Hypsipylas, vatum et plorabile si quid,
{{gap|4em}}Eliquat ac tenero supplantat verba palat}}o.&lt;ref&gt;[[Saturae (Persius, Monti)/Satura I#30|Saturae (Persius) 1.34−35]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q188646|Lucanus}}}} in {{spatium||VI}}I:&lt;poem&gt;{{gap|15.5em}}{{spatium||ereptaque tela liquavi}}t&lt;ref&gt;[[Pharsalia/Liber VII#155|Pharsalia 7.159]]&lt;/ref&gt; −;&lt;/poem&gt;ex eo ‘liqueo’ et ‘liquesco’ – {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||{{wl|Q546203|bucolico}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Limus ut hic durescit et haec ut cera liquesci}}t&lt;ref&gt;[[Eclogae vel bucolica/Ecloga VIII#80|Eclogae 8.80]]&lt;/ref&gt; –;&lt;/poem&gt;dicitur tamen et ‘liquor liqueris’ prima syllaba producta, quae in superioribus corripitur. idem in {{spatium||| {{wl|Q674439|georgicon}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Vere novo gelidus canis cum montibus umor
{{gap|4em}}Liquitu}}r,&lt;ref&gt;[[Georgicon (Greenough)/Liber I#40|Georgicon 1.43–44]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;pro ‘pedetemptim dissolvitur’. {{l|31}}a ‘nigro’ quoque et ‘nigror nigreo’ et ‘nigresco’, a ‘lacto’ et ‘lactor lacteo’ et ‘lactesco’. inveniuntur tamen ex aliarum quoque coniugationum verbis quaedam similes derivationes, sed in paucis, ut ‘pendo pendis pendor’ et ‘pendeo pendes’, ‘iacio [iacis] iacior’ et ‘iaceo [iaces]’, ‘acuo acuis acuor’ et ‘aceo’, ex quo ‘acesco’. sunt alia, quae in compositione mutant significationem, ut ‘eo’ neutrum, similiter ‘facio’, quamvis vetustissimi etiam passive hoc protulisse inveniantur – {{spatium||{{wl|Q3991846|Titinius}}}} in {{wl||{{spatium||Quint}}o}}:&lt;poem&gt;{{gap|7.5em}}{{spatium||†bonum gratia parvi ut faciatu}}r&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt; –,&lt;/poem&gt;item ‘venio’, ‘sedeo’ faciunt activa: ‘adeo’ et ‘adeor’, ‘subeo’ et ‘subeor’, ‘ineo’ et ‘ineor’. {{spatium||{{wl|Q7198|Ovidius}}}} in {{spatium||IIII {{wl|Q1236235|fastorum}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Sol aditus, quam quaeris, ait, ne vana labores,
{{gap|4em}}Nupta Iovis fratri tertia regna tene}}t.&lt;ref&gt;[[Fasti/Liber IV#580|Fasti 4.583−584]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nkgdmc160if6qcajmqo03lo340oxzll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/431</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86828</id>
    <revision>
      <id>287019</id>
      <parentid>283617</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Incerta */ de republica / lucilius / caelius</comment>
      <origin>287019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="9m9b1e4x36cnuj8dthrx9gx49mevzhw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh||LIBER VIII 30—32|399}}&lt;/noinclude&gt;{{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in V:&lt;poem&gt;{{gap|8.5em}}{{spatium||quod si subeuntur prospera castr}}a.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber V/Satura XVI#0|Saturae (Iuvenalis) 5.16.2]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in X:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Morte obita qualis fama est volitare figura}}s&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber X#640|Aeneis 10.641]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;‘facio’ vero, quando cum praepositionibus componitur, activum fit plerumque, ut ‘efficio’ et ‘efficior’, ‘afficio’ et ‘afficior’, ‘reficio’ et ‘reficior’. ‘deficio’, quando pro ‘relinquo’ accipitur, habet passivum, quando vero pro ‘defetiscor’, neutrum est. {{spatium||{{wl|Q193800|Iuvenalis}}}} in {{spatium||II}}I:&lt;poem&gt;{{gap|13em}}{{spatium||Matho defici}}t.&lt;ref&gt;[[Saturae (Iuvenalis, Bucheler)/Liber III/Satura VII#125|Saturae (Iuvenalis) 3.7.129]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{r|32}}a ‘venio’ vero ‘convenio’ et ‘convenior’, ‘invenio’ et ‘invenior’ in passivam transeunt significationem, a ‘sedeo’ quoque ‘obsideo’ et ‘obsideor’. ‘sentio’ neutrum: ex eo ‘assentio’ et ‘assentior’, ‘dissentio’ et ‘dissentior’ in una eademque inveniuntur significatione. {{spatium||{{wl|Q1541|Cicero}}}} {{wl|Q656161|de {{spatium||republic}}a}}: {{spatium||in quibus assentior sollicitam et periculosam iustitiam non esse sapienti}}s.&lt;ref&gt;deest, [[De re publica]] vide&lt;/ref&gt; {{wl|Q298729|{{spatium||Lucilius}}}} in {{spatium||XI}}I:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Assensus sum homin}}i.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{wl||{{spatium||Caelius}}}} in I: {{spatium||qui intellegunt quae fiant, dissentiuntu}}r.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt;

{{marginalia sinistra|'''VII'''}}Ex aliis quoque significationibus plurima simplicia in alias, cum componantur, transire invenies, ut ‘plecto’ activum, unde {{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Ego plectar penden}}s;&lt;ref&gt;[[Phormio#220|Phormio 220]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;sed ab eo composita tam deponentia quam communia inveniuutur. ‘orior’ deponens, similiter ‘partior’, sed ex eis composita tam deponentia quam&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9m9b1e4x36cnuj8dthrx9gx49mevzhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Prisciani Institutionum grammaticarum libri II (v. 1, ed Hertz).djvu/432</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86829</id>
    <revision>
      <id>287020</id>
      <parentid>283612</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T16:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saumache</username>
        <id>27923</id>
      </contributor>
      <comment>/* Incerta */ naevius hector</comment>
      <origin>287020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="hjxroqvv3sdvm8ovvp9zgnqe9p9dwlf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Saumache&quot; /&gt;{{rh|400|PRISCIANI INST.}}&lt;/noinclude&gt;neutra reperiuntur, ‘adorior’ et ‘adorio’, ‘impertior’ et ‘impertio – {{wl|212667|{{spatium||Naeviu}}s}} in {{wl|Q142091499|{{spatium||Hectore proficiscent}}e}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Tunc ipsos adoriant, ne qui hinc Spartam referat nuntiu}}m.&lt;ref&gt;deest&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in I {{wl|Q60220|{{spatium||Aeneido}}s}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Ilinc portum petit et socios partitur in omni}}s.&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber I#190|Aeneis 1.194]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;{{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}} in {{spatium||{{wl|Q1233598|eunucho}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|14em}}{{spatium||plurima salute Parmenonem
{{gap|4em}}Summum suum inpertit Gnath}}o&lt;ref&gt;[[Eunuchus#271|Eunuchus 271]]&lt;/ref&gt; –.&lt;/poem&gt;{{l|33}}‘spicio’, ex quo ‘aspicio’ activum et ex eo ‘conspicor conspicaris’ [deponens in quo etiam coniugatio mutata est ‘conspicor conspicaris’]. {{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}} in {{spatium||{{wl|Q678909|heautontimorumeno}}}}:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Numquam tam mane egredior, neque tam vesperi,
{{gap|4em}}†Quin conspicer fodere arar}}e.&lt;ref&gt;[[Heautontimorumenos#67|Heautontimorumenos 67−68]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;ab ‘aperio’ quoque activo videtur quibusdam esse ‘experior’ commune et ‘opperior’ deponens. {{spatium||{{wl|Q1398|Virgilius}}}} in {{spatium||X}}I:&lt;poem&gt;{{gap|14em}}{{spatium||experto ceredite, quantus
{{gap|4em}}In clipeum assurga}}t,&lt;ref&gt;[[Aeneis/Liber XI#280|Aeneis 11.283−284]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;quamquam simplex eius ‘peritus’ esse videtur, cuius verbum in usu non est, quod debuit secundum analogiam ‘perior’ esse. {{spatium||{{wl|Q172048|Terentius}}}} in supra dicta fabula:&lt;poem&gt;{{gap|4em}}{{spatium||Hic ego †interea virum opperibo}}r.&lt;ref&gt;[[Heautontimorumenos#619|Heautontimorumenos 619]]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hjxroqvv3sdvm8ovvp9zgnqe9p9dwlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T2).pdf/288</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87009</id>
    <revision>
      <id>287010</id>
      <parentid>286686</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T15:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H QUEEM</username>
        <id>33140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2601" sha1="1r7qvflh11mftwjrajxz7eqoxis1r36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;H QUEEM&quot; /&gt;{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§2.—Apponam dicendorum narrationi etiam ipsa legum verba, si necesse erit, ut dicendorum latin simul, et legendorum usum habentes integritatem indigentibus et utilitatem praebeamus.] &lt;ref&gt; ut his qui dicendi et legendi (latine) usum habent, hoc desiderantibus, perfectum auxilium praestare possimus, ex usu de ut dicendorum—praebeamus, Ant. August.—N. del Tr.&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§3.—Dicendum igitur primum est, quos creari non oporteat.] &lt;ref&gt; κεντελῶς, Hervag.&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§4Libertinis pupillis ingenuos tutores vel curatores Praesides non dabunt, nisi omnimodo libertinorum penuria secundum locum illum sit; libertinis enim libertinos solos oportere dari, qui ex eodem loco sint, Oratio Divi Marci iubet. Si autem dabitur, Divus Severus impuberum curam habens, obligatum esse tutelae, nisi iuste rationes reddiderit, rescripsit.] &lt;ref&gt; Taur. legum corrección del códice F.; δικαιολογήσασι, la escritura original, Br.&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§5.—Non potest curator esse sponsae sponsus, ut Senatus dicit, creatus autem talis absolvetur.]

&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;'''2.''' IDEM libro II. Excusationum.-[Excusantur a tutela et curatoria, qui septuaginta annos compleverunt; excessisse autem oportetseptuaginta annos tempore illo, quo creantur, aut quo hereditatem adiit quis, aut quo conditio, quae testamento inscripta est, completa est, nonintra tempora excusationis .] &lt;ref&gt; γρῆ, Hervag.&lt;/ref&gt;


&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§1.—Aetas autem probatur aut ex nativitatis scriptura, aut aliis demonstrationibus legitimis.] &lt;ref&gt; ἴδρυ, Ital.&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§2.—Remittit a tutela vel curatoria et liberorum multitudo. ]
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§3.—Legitimos autem liberos esse oportet omnes, etsi non sint in potestate.]
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§4.—Oportet autem liberos vivos esse, quando tutores patres dantur; qui enim antea decesserunt, his non connumerantur, neque rursus nocent, qui &lt;ref&gt; ζῶντας, inserta Hervag.&lt;/ref&gt;
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§5.— Hoc autem videtur quidem dictum esse detutore dato secundum testamentum; convenit autem hoc et in omni alio.]
&lt;div style=&quot;text-indent: 2em;&quot;&gt;[§6.— Qui autem in ventre est, etsi in multispartibus legum comparatur iam natis, tamen neque inpraesenti quaestione, neque in reliquis civilibus muneribus prodest patri; et hoc dictum est in Constitutione Divi Severi.]
&lt;references/&gt;&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1r7qvflh11mftwjrajxz7eqoxis1r36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T2).pdf/197</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88094</id>
    <revision>
      <id>286924</id>
      <parentid>286688</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T12:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esmeralda QM</username>
        <id>33190</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>286924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="1y4hfx31wgudum41iz7fb7mgbizc9xo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Esmeralda QM&quot; /&gt;{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;quamvis nihil dolo fecisset, quominus solvendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine, in qua dolum fecisset, atque si doli eius factum esset, quominus facere possit. Ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi maritus habet, praestandas mulieri, veluti furti, vel damni iniuriae.

19. [20.] ULPIANUS ''libro XXXVI.''&lt;ref&gt;XXXV., Hal.&lt;/ref&gt; ''ad Sabinum.''—Si mulier diverterit, et iudicio de dote contestato reversa fuerit in matrimonium, redintegrato matrimonio exspirat iudicium, et omnia in statu pristino manent.

20. [21.] PAULUS ''libro VII. ad Sabinum.''—Quamvis mulier non in hoc accipiat constante matrimonio dotem, ut aes alienum solvat, aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio viro egentibus, aut fratribus, aut parentibus consuleret, vel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non videtur male accipere; et ideo recte ei solvitur, idque et in filiafamilias observatur.

21. [22.] ULPIANUS ''libro III. Disputationum.''&lt;ref&gt;XXXIV. ad edictum, Hal.&lt;/ref&gt;—Sed et si ideo maritus ex dote expendit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas, vel ut mulier vinculis vindicet de necessariis suis aliquem, reputatur ei id, quod expensum est; sive pars dotis sit, pro ea parte, sive tota dos sit, actio dotis evanescit. Et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem haberi eius, quod in ipsum impensum est, sive ipse maritus hoc fecit, sive filiae, ut faciat, dedit. Sed etsi non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum; quum enim doli exceptio insit de dote actioni, ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso videtur, inesse hunc sumtum actioni de dote, maxime si ex voluntate filiae factus sit.

22. [23.] IDEM ''libro XXXIII. ad Edictum.''—Si, quum dotem daret pater vel extraneus pro muliere, in unum casum pepigit, vel in divortium, vel in mortem, dicendum est, in eum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem.

§ 1.—Si post solutum matrimonium filiafamilias citra patris voluntatem exactam communem dotem consumat, patri et viva ea, et mortua actio superest, ut dos ipsi solvatur. Quod ita verum est, si perditurae solvatur&lt;ref&gt;Taur. según la escritura original; Quod—solvatur, omitelas según corrección el códice Fl., Br.&lt;/ref&gt;; ceterum si non perditurae, et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio, sed mortuo patre nec etiam heredes agent, nec mulier.

§ 2.—Si mulier soluto matrimonio egentem reum

&lt;references/&gt;&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y4hfx31wgudum41iz7fb7mgbizc9xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T2).pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88095</id>
    <revision>
      <id>286925</id>
      <parentid>286689</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T13:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esmeralda QM</username>
        <id>33190</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bis lecta */</comment>
      <origin>286925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="qlhhrc9difrgdlsrzo02sxlopty7wy4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Esmeralda QM&quot; /&gt;{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;dotis per novationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit.

§ 3.—Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, sive patri heres extiterit, sive in legato tantum acceperit, quantum dotis&lt;ref&gt;doti, Hal.&lt;/ref&gt; satis esset. Et ita Iulianus pluribus locis scribit, compensandum ei in dotem, quod a patre datur; lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito, qui patri solvit.

§ 4.—Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caveat, ratam rem patrem habiturum.

§ 5.—Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestatur. Secundum haec, si filia dicat se patri consentire, et ante litis contestationem mutaverit voluntatem, vel etiam emancipata sit, frustra pater aget.

§ 6.—Nec non illud quoque probamus, quod Labeo probat, nonnunquam patri denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut verendum sit, ne acceptam dotem consumat; ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae, et patri competenter consuletur&lt;ref&gt;consulatur, Hal. Vulg.&lt;/ref&gt;. Sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, sed causa cognita. Quid enim, si filia verecunde per absentiam patri contradicat&lt;ref&gt;Taur. al márgen; condicat, en el texto.&lt;/ref&gt;, cur non dicamus, patri non esse dandam actionem? Quodsi is pater sit, cui omnimodo consentire filiam decet, hoc est vitae probatae, filia levis mulier, vel admodum iuvenis, vel nimia circa maritum non merentem, dicendum est, patri potius acquiescere Praetorem oportere, dareque ei actionem.

§ 7.—Si maritus vel uxor constante matrimonio furere coeperint, quid faciendum sit, tractamus; et illud quidem dubio procul observatur, eam personam, quae furore detenta est, quia sensum non habet, nuntium mittere non posse; an autem illa repudianda est, considerandum est. Et si quidem intervallum furor habeat, vel perpetuus quidem morbus est, tamen ferendus his, qui circa eam sunt, tunc nullo modo oportet dirimi matrimonium; sciente ea persona, quae, quum compos mentis esset, et ita furenti, quemadmodum diximus, nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremtas. Quid enim tam humanum est, quam ut&lt;ref&gt;ut, omítenla Hal. Vulg.&lt;/ref&gt; fortuitis casibus mulieris maritum, vel uxorem viri participem esse? Sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera persona&lt;ref&gt;velit, inserta Hal.&lt;/ref&gt; vel propter saevitiam furoris, vel quia liberos non habet, procreandae sobolis cupidine tenta est&lt;ref&gt;dirimere (en lugar de est), Hal.&lt;/ref&gt;, licentia erit compos mentis personae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa

&lt;references/&gt;&lt;noinclude&gt;{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qlhhrc9difrgdlsrzo02sxlopty7wy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sacrarum Heroidum libri III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88105</id>
    <revision>
      <id>287125</id>
      <parentid>286756</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T11:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5276" sha1="3pa4zwnho6i0seh0d60s1gvg5bvnua8" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=Andreas Alenus
|OperaeTitulus= Sacrarum Heroidum libri III
|Annus=1574
|Genera=epistulae, elegi
|Fons=[[Liber:Andreae Aleni Sacrarum Heroidum libri III.pdf|liber]]
|Editio=Lovanii 1574
}}
&lt;poem&gt;
[[Heroides (Alenus)/Epistola dedicatoria|''(Epistola dedicatoria)'']]
[[Heroides (Alenus)/M. Ioannes Luenius Tungrensis candido Lectori|''M. Ioannes Luenius Tungrensis candido Lectori'']]
[[Heroides (Alenus)/Henricus Alenus Hercius candido Lectori|''Henricus Alenus Hercius candido Lectori'']]
[[Heroides (Alenus)/Εἰς τὸν ἀναγνωστήν|Εἰς τὸν ἀναγνωστήν]]
&lt;/poem&gt;
==Liber I==
&lt;poem&gt;
I.	 [[Heroides (Alenus)/Eva Caino|Eva Caino]]
II.	 [[Heroides (Alenus)/Agar Abrahae|Agar Abrahae]]
III.	[[Heroides (Alenus)/Sara Loto|Sara Loto]]
IV.	[[Heroides (Alenus)/Melcha Abrahae|Melcha Abrahae]]
V.	[[Heroides (Alenus)/Rebecca Bathueli|Rebecca Bathueli]]
VI.	[[Heroides (Alenus)/Rebecca Iacobo|Rebecca Iacobo]]
VII.	[[Heroides (Alenus)/Dina fratribus suis|Dina fratribus suis ]]
VIII.	[[Heroides (Alenus)/Rachel Labano|Rachel Labano]]
IX.	[[Heroides (Alenus)/Thamar ludae|Thamar ludae]]
X.	[[Heroides (Alenus)/Lia Simeoni|Lia Simeoni]]
XI.	[[Heroides (Alenus)/Iochabed Mosi|Iochabed Mosi]]
XII.	[[Heroides (Alenus)/Thermuthis Mosi|Thermuthis Mosi]]
XIII.	[[Heroides (Alenus)/Maria Mosi|Maria Mosi]]
XIV.	[[Heroides (Alenus)/Rahab Iosue|Rahab Iosue]]
XV.	[[Heroides (Alenus)/Noemi Boozo|Noemi Boozo]]
XVI.	[[Heroides (Alenus)/Anna Samueli|Anna Samueli]]
XVII.	[[Heroides (Alenus)/Micol Davidi|Micol Davidi]]
XVIII.	[[Heroides (Alenus)/Abigail Davidi|Abigail Davidi]]
XIX.	[[Heroides (Alenus)/Bethsabee Uriae|Bethsabee Uriae]]
XX.	[[Heroides (Alenus)/Bethsabee Davidi|Bethsabee Davidi]]
XXI.	[[Heroides (Alenus)/Thamar Amnoni|Thamar Amnoni]]
XXII.	[[Heroides (Alenus)/Thamar Absalomo|Thamar Absalomo]]
XXIII.	[[Heroides (Alenus)/Vidua Sareptana Heliae|Vidua Sareptana Heliae]]
XXIV.	[[Heroides (Alenus)/Iezabel Iezraelitis|Iezabel Iezraelitis ]]
XXV.	[[Heroides (Alenus)/Sunamitis Eliseo|Sunamitis Eliseo]]
XXVI.	[[Heroides (Alenus)/Holda losiae|Holda losiae]]
XXVII.	[[Heroides (Alenus)/Anna Tobiae|Anna Tobiae]]
&lt;/poem&gt;

==Liber II==
&lt;poem&gt;
I.	[[Heroides (Alenus)/Anna Ioachimo|Anna Ioachimo]]
II.	[[Heroides (Alenus)/Maria Zachariae|Maria Zachariae]]
III.	[[Heroides (Alenus)/Anna Iosepho|Anna Iosepho]]
IV.	[[Heroides (Alenus)/Maria Zachariae|Maria Zachariae]]
V.	[[Heroides (Alenus)/Elisabet Ioanni|Elisabet Ioanni]]
VI.	[[Heroides (Alenus)/Herodias Ioanni|Herodias Ioanni]]
VII.	[[Heroides (Alenus)/Martha Christo|Martha Christo]]
VIII.	[[Heroides (Alenus)/Maria Iesu|Maria Iesu]]
IX.	[[Heroides (Alenus)/Magdalena ludae|Magdalena ludae]]
X.	[[Heroides (Alenus)/Maria Petro|Maria Petro]]
XI.	[[Heroides (Alenus)/Maria Ioanni|Maria Ioanni]]
XII.	[[Heroides (Alenus)/Salome Ioanni|Salome Ioanni]]
XIII.	[[Heroides (Alenus)/Tabitha Petro|Tabitha Petro]]
XIV.	[[Heroides (Alenus)/Maria Ignatio|Maria Ignatio]]
XV.	[[Heroides (Alenus)/Lydia Paulo|Lydia Paulo]]
XVI.	[[Heroides (Alenus)/Magdalena Petro|Magdalena Petro]]
XVII.	[[Heroides (Alenus)/Maximilla Andreae|Maximilla Andreae]]
XVIII.	[[Heroides (Alenus)/Eunice Timotheo|Eunice Timotheo]]
XIX.	[[Heroides (Alenus)/Thecla Paulo|Thecla Paulo]]
XX.	[[Heroides (Alenus)/Helena Izatae|Helena Izatae]]
&lt;/poem&gt;
==Liber III==
&lt;poem&gt;
I.	[[Heroides (Alenus)/Ecclesia Christo|Ecclesia Christo]]
II.	[[Heroides (Alenus)/Caecilia Urbano|Caecilia Urbano]]
III.	[[Heroides (Alenus)/Eugenia Romana Proto et Hyacintho|Eugenia Romana Proto et Hyacintho]]
IV.	[[Heroides (Alenus)/Barbara Origeni|Barbara Origeni]]
V.	[[Heroides (Alenus)/Mammaea Origeni|Mammaea Origeni]]
VI.	[[Heroides (Alenus)/Anastasia Chrysogono|Anastasia Chrysogono]]
VII.	[[Heroides (Alenus)/Chrysogonus Anastasiae|Chrysogonus Anastasiae]]
VIII.	[[Heroides (Alenus)/Natalia Adriano|Natalia Adriano]]
IX.	[[Heroides (Alenus)/Lucia Eutropio|Lucia Eutropio]]
X.	[[Heroides (Alenus)/Lucia Eutitiae|Lucia Eutitiae]]
XI.	[[Heroides (Alenus)/Helena Constantino|Helena Constantino]]
XII.	[[Heroides (Alenus)/Thais Paphnutio|Thais Paphnutio]]
XIII.	[[Heroides (Alenus)/Melania Urbano|Melania Urbano]]
XIV.	[[Heroides (Alenus)/Euphrasia Theodosio|Euphrasia Theodosio]]
XV.	[[Heroides (Alenus)/Monica Augustino|Monica Augustino]]
XVI.	[[Heroides (Alenus)/Sabina Alexio|Sabina Alexio]]
XVII.	[[Heroides (Alenus)/Marcella Hieronymo|Marcella Hieronymo]]
XVIII.	[[Heroides (Alenus)/Fabiola Hieronymo|Fabiola Hieronymo]]
XIX.	[[Heroides (Alenus)/Clotildis Clodoveo|Clotildis Clodoveo]]
XX.	[[Heroides (Alenus)/Radegundis Clotario|Radegundis Clotario]]
XXI.	[[Heroides (Alenus)/Maria Aegyptiaca mundo|Maria Aegyptiaca mundo]]
XXII.	[[Heroides (Alenus)/Caesarea Constantino|Caesarea Constantino]]
XXIII.	[[Heroides (Alenus)/Alpais Dodoni|Alpais Dodoni]]
XXIV.	[[Heroides (Alenus)/Pleutris Pipino|Pleutris Pipino]]
XXV.	[[Heroides (Alenus)/Clara Francisco|Clara Francisco]]
XXVI.	[[Heroides (Alenus)/Blancha Ludovico|Blancha Ludovico]]
XXVII.	[[Heroides (Alenus)/Graecia Christo|Graecia Christo]]
XXVIII.	[[Heroides (Alenus)/Ecclesia Militans Ecclesiae Triumphanti|Ecclesia Militans Ecclesiae Triumphanti ]]
XXIX.	[[Heroides (Alenus)/Peccatrix anima Christo|Peccatrix anima Christo]]
XXX.	[[Heroides (Alenus)/Anima corpori|Anima corpori]]
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>3pa4zwnho6i0seh0d60s1gvg5bvnua8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Andreae Aleni Sacrarum Heroidum libri III.pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88120</id>
    <revision>
      <id>287126</id>
      <parentid>286792</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T11:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1384" sha1="gqmnjgxa88e5xgozaioeoif88nwggxn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Te propter, veluti caelum non digna tueri,
      Vrgeor, affigor, supplicijsque premor.
More ouium, quibus est ars nulla innata nocendi,&lt;ref&gt;Psalm.43.&lt;/ref&gt;
      Quaeritor vt iuguler, ceu lanianda trahor.
At nullis succumbo malis; mala perfero cuncta;
      Omnia ferre tui, quo flagro, cogit amor.
Est mihi firma fides scuti vice, crebra repellens&lt;ref&gt;Ephes. 6.&lt;/ref&gt;
      Tela, quibus daemon me petit, atque Caro.
Pectus vt assultu thorax defendit ab omni,
      Iustitia fretae sic mala nulla nocent.
Pro galea vigil est animus, studiumque salutis,
      Balteus est virtus non nisi vera docens.
Addunt &amp; scripturae animos solamina sacrae,
      Rebus in afflictis hae trepidare vetant.&lt;ref&gt;Psal. 112.&lt;/ref&gt;
His ego ceu gladio pugno cum daemone, &amp; eius
      Cum coniuratis, cum mihi bella cient.
Saeua tyrannorum tormenta est vincere durum,
      Opprobrium, sannas, vincula, damna, necem.
At quibus haeretici damnis salibusque proteruis
      Me laedunt, mala sunt non leuiora mihi.
Scripturam vitiant sanctam; mendacia vulgo&lt;ref&gt;2.Cor. 11.&lt;/ref&gt;
      Obtrudunt, vt sic illaqueare queant.
Quae vulgo placeant, tantum iactantque docentque
      Hinc multi pereunt credulitate sua.
Multa docent, sanae quae non pugnare videntur
      Doctrinae, sed fiunt omnia plena dolis.
Vulpibus assimiles dicas, tua namque per illos
      Vinea frugifero palmite laeta perit.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqmnjgxa88e5xgozaioeoif88nwggxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287127</id>
      <parentid>287126</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T11:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1385" sha1="3zft3kvriyngxt2grqwmj70onn30hbq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Te propter, veluti caelum non digna tueri,
      Vrgeor, affligor, supplicijsque premor.
More ouium, quibus est ars nulla innata nocendi,&lt;ref&gt;Psalm.43.&lt;/ref&gt;
      Quaeritor vt iuguler, ceu lanianda trahor.
At nullis succumbo malis; mala perfero cuncta;
      Omnia ferre tui, quo flagro, cogit amor.
Est mihi firma fides scuti vice, crebra repellens&lt;ref&gt;Ephes. 6.&lt;/ref&gt;
      Tela, quibus daemon me petit, atque Caro.
Pectus vt assultu thorax defendit ab omni,
      Iustitia fretae sic mala nulla nocent.
Pro galea vigil est animus, studiumque salutis,
      Balteus est virtus non nisi vera docens.
Addunt &amp; scripturae animos solamina sacrae,
      Rebus in afflictis hae trepidare vetant.&lt;ref&gt;Psal. 112.&lt;/ref&gt;
His ego ceu gladio pugno cum daemone, &amp; eius
      Cum coniuratis, cum mihi bella cient.
Saeua tyrannorum tormenta est vincere durum,
      Opprobrium, sannas, vincula, damna, necem.
At quibus haeretici damnis salibusque proteruis
      Me laedunt, mala sunt non leuiora mihi.
Scripturam vitiant sanctam; mendacia vulgo&lt;ref&gt;2.Cor. 11.&lt;/ref&gt;
      Obtrudunt, vt sic illaqueare queant.
Quae vulgo placeant, tantum iactantque docentque
      Hinc multi pereunt credulitate sua.
Multa docent, sanae quae non pugnare videntur
      Doctrinae, sed fiunt omnia plena dolis.
Vulpibus assimiles dicas, tua namque per illos
      Vinea frugifero palmite laeta perit.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zft3kvriyngxt2grqwmj70onn30hbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptor:Balduinus Cabillavius</title>
    <ns>102</ns>
    <id>88185</id>
    <revision>
      <id>287065</id>
      <parentid>286913</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>287065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="5sfekian567a92941l5shsyg0hvauos" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Cabillavius, Balduinus
|Natio=Belgica
}}

==Opera==

*[[Agar secundo exul]]
*[[Epigrammata (Cabillavius)|Epigrammata]]
*[[Epistolarum heroum et heroidum libri IV]]
*[['Lemmata novo-antiqua pancarpia]]
*[[Magdalena]]
*[[Phosphorus sive Ioannes Baptista]]
*[[Venatio sacra sive puer amissus]]</text>
      <sha1>5sfekian567a92941l5shsyg0hvauos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287066</id>
      <parentid>287065</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T17:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opera */</comment>
      <origin>287066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="m9blhejpsagg3awlrgmfocutmhmpo1o" xml:space="preserve">{{Scriptor
|IndicisNomen=Cabillavius, Balduinus
|Natio=Belgica
}}

==Opera==

*[[Agar secundo exul]]
*[[Epigrammata (Cabillavius)|Epigrammata]]
*[[Epistolarum heroum et heroidum libri IV]]
*[[Lemmata novo-antiqua pancarpia]]
*[[Magdalena]]
*[[Phosphorus sive Ioannes Baptista]]
*[[Venatio sacra sive puer amissus]]</text>
      <sha1>m9blhejpsagg3awlrgmfocutmhmpo1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liber:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>88202</id>
    <revision>
      <id>287082</id>
      <timestamp>2026-11-09T20:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287082</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="fzngnat0ycj7otn5b3drwxjba7sfcrr" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Balduinus Cabillavius|Balduinus Cabillavius]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=apud Henricum Aertssens
|Address=Antverpiae
|Year=1636
|Source=
|Image=[[File:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|200px|page=1]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>fzngnat0ycj7otn5b3drwxjba7sfcrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287088</id>
      <parentid>287082</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287088</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="fu6q18fgbp5j48w3y65swxlcp5u3fab" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Balduinus Cabillavius|Balduinus Cabillavius]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=apud Henricum Aertssens
|Address=Antverpiae
|Year=1636
|Source=
|Image=[[File:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|200px|page=1]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=137 Dorothea Theophilo
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>fu6q18fgbp5j48w3y65swxlcp5u3fab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287091</id>
      <parentid>287088</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T21:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem [[Special:Diff/287088|287088]] ab usore [[Special:Contributions/Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[User talk:Demetrius Talpa|Disputatio]])</comment>
      <origin>287091</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="fzngnat0ycj7otn5b3drwxjba7sfcrr" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Balduinus Cabillavius|Balduinus Cabillavius]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=apud Henricum Aertssens
|Address=Antverpiae
|Year=1636
|Source=
|Image=[[File:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|200px|page=1]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>fzngnat0ycj7otn5b3drwxjba7sfcrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287119</id>
      <parentid>287091</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T10:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287119</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="72d2lf4llobbknfyxvli516380ja3dh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Title=[[Epistolarum heroum et heroidum libri IV]]
|Language=la
|Volume=
|Author=[[Scriptor:Balduinus Cabillavius|Balduinus Cabillavius]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Publisher=apud Henricum Aertssens
|Address=Antverpiae
|Year=1636
|Source=
|Image=[[File:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|200px|page=1]]
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Remarks=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>72d2lf4llobbknfyxvli516380ja3dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fasciculus:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf</title>
    <ns>6</ns>
    <id>88203</id>
    <revision>
      <id>287083</id>
      <timestamp>2026-11-09T20:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>Salvataggio a vuoto</comment>
      <origin>287083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="061y8u26092cun2dnl84yqe7bns7jbl" xml:space="preserve">&lt;!DOCTYPE html&gt;
&lt;html lang=&quot;en&quot;&gt;
&lt;meta charset=&quot;utf-8&quot;&gt;
&lt;title&gt;Wikimedia Error&lt;/title&gt;
&lt;style&gt;
* { margin: 0; padding: 0; }
body { display: flex; flex-direction: column; min-height: 100vh; background: #fff; font: 14px/22px system-ui, -apple-system, 'Segoe UI', Roboto, Lato, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #202122; }
.content { box-sizing: border-box; flex: 1; display: flex; flex-direction: column; align-items: center; justify-content: center; gap: 32px; margin: 0 auto; padding: 32px; max-width: 640px; text-align: center; }
.footer { border-top: 1px solid #eaecf0; background: #f8f9fa; padding: 2em 1em; font-size: 12px; text-align: center; }
#logo { display: block; }
a img { border: 0; }
.content-text { display: flex; flex-direction: column; gap: 8px; }
h1 { font-size: 18px; line-height: 28px; font-weight: bold; }
a { color: #36c; text-decoration: none; }
a:hover { text-decoration: underline; }
code { font-family: inherit; }
summary { font-weight: bold; cursor: pointer; }
details[open] { background: #970302; color: #dfdedd; }
.text-muted { color: #777; }
.external { display: inline-flex; align-items: center; gap: 4px; }
.external svg { width: 14px; height: 14px; fill: currentColor; }
@media (prefers-color-scheme: dark) {
  body { background: #101418; color: #eaecf0; }
  a { color: #88a3e8; }
  .footer { border-top: 1px solid #54595d; background: #202122; }
    #logo[src$=&quot;-logo.svg&quot;], #wmfLogo { filter: invert(1) hue-rotate(180deg); }
  .text-muted { color: #888; }
}
&lt;/style&gt;
&lt;meta name=&quot;color-scheme&quot; content=&quot;light dark&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;content&quot; role=&quot;main&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;https://www.wikimedia.org&quot;&gt;&lt;img id=&quot;logo&quot; src=&quot;https://www.wikimedia.org/static/images/footer/wikimedia.svg&quot; alt=&quot;Wikimedia&quot; width=&quot;120&quot; height=&quot;120&quot;&gt;
&lt;/a&gt;
&lt;script&gt;
if ( /(^|\.)wikipedia\.org$/.test( location.hostname ) ) {
	document.getElementById( 'logo' ).outerHTML = '&lt;picture&gt;' +
		'&lt;source media=&quot;(max-width: 639px)&quot; srcset=&quot;https://www.wikimedia.org/static/images/errorpages/baby-globe-phone-250px.png&quot;&gt;' +
		'&lt;img id=&quot;logo&quot; src=&quot;https://www.wikimedia.org/static/images/errorpages/baby-globe-laptop-250px.png&quot; alt=&quot;Wikipedia&quot; width=&quot;120&quot; height=&quot;120&quot;&gt;' +
		'&lt;/picture&gt;';
}
&lt;/script&gt;
&lt;div class=&quot;content-text&quot;&gt;
&lt;h1&gt;Error&lt;/h1&gt;

&lt;p&gt;Not Found&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;a class=&quot;external&quot; href=&quot;https://www.wikimediastatus.net/&quot;&gt;Wikimedia Status &lt;svg viewBox=&quot;0 0 20 20&quot; aria-hidden=&quot;true&quot;&gt;&lt;path d=&quot;M17 17H3V3h5V1H3a2 2 0 00-2 2v14a2 2 0 002 2h14a2 2 0 002-2v-5h-2z&quot;/&gt;&lt;path d=&quot;M11 1l3.29 3.29-5.73 5.73 1.42 1.42 5.73-5.72L19 9V1z&quot;/&gt;&lt;/svg&gt;&lt;/a&gt;
&lt;a href=&quot;https://wikimediafoundation.org/&quot;&gt;&lt;img id=&quot;wmfLogo&quot; src=&quot;https://www.wikimedia.org/static/images/wmf.png&quot; srcset=&quot;https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-2x.png 2x&quot; alt=&quot;Wikimedia Foundation&quot; width=&quot;86&quot; height=&quot;86&quot;&gt;&lt;/a&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;footer&quot;&gt;&lt;p&gt;If you report this error to the Wikimedia System Administrators, please include the details below.&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;text-muted&quot;&gt;&lt;code&gt;Request served via cp3072 cp3072, Varnish XID 380077644&lt;br&gt;Upstream caches: cp3072 int&lt;br&gt;Error: 404, Not Found at Mon, 09 Nov 2026 20:23:15 GMT&lt;br&gt;&lt;details&gt;&lt;summary&gt;Sensitive client information&lt;/summary&gt;IP address: 95.24.25.64&lt;/details&gt;&lt;/code&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/html&gt;</text>
      <sha1>061y8u26092cun2dnl84yqe7bns7jbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287084</id>
      <parentid>287083</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="0z0d3804gv93qmfha7i9jo7nedqybhv" xml:space="preserve">\</text>
      <sha1>0z0d3804gv93qmfha7i9jo7nedqybhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287086</id>
      <parentid>287084</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T20:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam vacuavit</comment>
      <origin>287086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88204</id>
    <revision>
      <id>287089</id>
      <timestamp>2026-11-09T21:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1540" sha1="t43qlrre1h4l8r6kzp2a832rkyontdw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Sed timor insidit gremio, terrorque laborum:
      Quam potes, &amp; debes, suffice promptus opem.
Te duce qui pulchrum cœpit decurrere cursum,
      Fac meus, ô! metam, te duce, tangat equus. 

&lt;/poem&gt;

&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;&amp;nbsp; 

===EPISTOLA VI. &lt;br&gt; ARGVMENTVM.===

''Dorothea Virgo &amp; Martyr cùm ad locum supplicij inter lictores tamquam paranymphos laeto vultu obambularet, causamque laetitiae rogata assereret se ad sponsi sui viridaria contendere; irrisit eam Theophilus, &amp; è sponsi rosetis vernam sibi rosam poposcit. Poscenti eam promisit Virgo, vixque ingressa Elysios campos, per lectissimum ephebum, promiffum munus obtulit irridenti: qui id temporis (summa enim asperrimaque erat hiems) vernas rosas miratus, sanguine pro Christianâ religione, quam ilicò amplectebatur, profuso, eò properauit, vbi Zephyris melioribus halant perpetui flores.'' Laur. Surius VI. Februarij.

==DOROTHEA THEOPHILO.==
&lt;poem&gt;
Quaeris ab hiberno cur littera missa vireto
      Deuolat in gremium, cui rosa iuncta, tuum?
Mittere suasit Hymen, quo non formosior auspex,
      Cui sit prima sacro lex in amore mori.
Non has vanus amor, nec amica iuuenta corollis,
      Vlla nec ingenij vena dat ire notas.
Ipse suis oculi radijs sed scripsit Iesus,
      Inde diserta meus venit ad orsa stylus.
Inde venit fidi votiuum munus amoris,
      Dorotheaeque, θεοῦ δῶρον &amp; aequus honos.
En parit inuita tellus ver nobile brumâ,
      Miraturque suas non sua dona rosas.
&lt;/poem&gt;


&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t43qlrre1h4l8r6kzp2a832rkyontdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287090</id>
      <parentid>287089</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T21:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1539" sha1="6s2w0u49spch9fiqnv2phhsxz7ro1a8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Sed timor insidit gremio, terrorque laborum:
      Quam potes, &amp; debes, suffice promptus opem.
Te duce qui pulchrum cœpit decurrere cursum,
      Fac meus, ô! metam, te duce, tangat equus. 

&lt;/poem&gt;

&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;&amp;nbsp; 

===EPISTOLA VI. &lt;br&gt; ARGVMENTVM.===

''Dorothea Virgo &amp; Martyr cùm ad locum supplicij inter lictores tamquam paranymphos laeto vultu obambularet, causamque laetitiae rogata assereret se ad sponsi sui viridaria contendere; irrisit eam Theophilus, &amp; è sponsi rosetis vernam sibi rosam poposcit. Poscenti eam promisit Virgo, vixque ingressa Elysios campos, per lectissimum ephebum, promiffum munus obtulit irridenti: qui id temporis (summa enim asperrimaque erat hiems) vernas rosas miratus, sanguine pro Christianâ religione, quam ilicò amplectebatur, profuso, eò properauit, vbi Zephyris melioribus halant perpetui flores.'' Laur. Surius VI. Februarij.

==DOROTHEA THEOPHILO.==
&lt;poem&gt;
Quaeris ab hiberno cur littera missa vireto
      Deuolat in gremium, cui rosa iuncta, tuum?
Mittere suasit Hymen, quo non formosior auspex,
      Cui sit prima sacro lex in amore mori.
Non has vanus amor, nec amica iuuenta corollis,
      Vlla nec ingenij vena dat ire notas.
Ipse suis oculi radijs sed scripsit Iesus,
      Inde diserta meus venit ad orsa stylus.
Inde venit fidi votiuum munus amoris,
      Dorotheaeque θεοῦ δῶρον &amp; aequus honos.
En parit inuita tellus ver nobile brumâ,
      Miraturque suas non sua dona rosas.
&lt;/poem&gt;


&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6s2w0u49spch9fiqnv2phhsxz7ro1a8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287123</id>
      <parentid>287090</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T10:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="m6fv22xgu55t4xhh49p1f88idg3oph2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Sed timor insidit gremio, terrorque laborum:
      Quam potes, &amp; debes, suffice promptus opem.
Te duce qui pulchrum cœpit decurrere cursum,
      Fac meus, ô! metam, te duce, tangat equus. 

&lt;/poem&gt;

&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;&amp;nbsp; 

===EPISTOLA VI. &lt;br&gt; ARGVMENTVM.===

''Dorothea Virgo &amp; Martyr cùm ad locum supplicij inter lictores tamquam paranymphos laeto vultu obambularet, causamque laetitiae rogata assereret se ad sponsi sui viridaria contendere; irrisit eam Theophilus, &amp; è sponsi rosetis vernam sibi rosam poposcit. Poscenti eam promisit Virgo, vixque ingressa Elysios campos, per lectissimum ephebum, promiffum munus obtulit irridenti: qui id temporis (summa enim asperrimaque erat hiems) vernas rosas miratus, sanguine pro Christianâ religione, quam ilicò amplectebatur, profuso, eò properauit, vbi Zephyris melioribus halant perpetui flores.'' Laur. Surius VI. Februarij.

==DOROTHEA THEOPHILO.==
&lt;poem&gt;
Quaeris ab hiberno cur littera missa vireto
      Deuolat in gremium, cui rosa iuncta, tuum?
Mittere suasit Hymen, quo non formosior auspex,
      Cui sit prima sacro lex in amore mori.
Non has vanus amor, nec amica iuuenta corollis,
      Vlla nec ingenij vena dat ire notas.
Ipse suis oculi radijs sed scripsit Iesus,
      Inde diserta meus venit ad orsa stylus.
Inde venit fidi votiuum munus amoris,
      Dorotheaeque θεοῦ δῶρον &amp; aequus honos.
En parit inuita tellus ver nobile brumâ,
      Miraturque suas non sua dona rosas.
&lt;/poem&gt;&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6fv22xgu55t4xhh49p1f88idg3oph2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88205</id>
    <revision>
      <id>287092</id>
      <timestamp>2026-11-09T22:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="o8x5xagipiixq7cforo64zh27y0jyby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Mors mihi tristis hiems; sed ver iam vita superstes.
     Hinc violas vitae florea dona leges.
Cerne, graui cælo glacialis inhorret Orion,
     Et glomerat dentas Februa Luna niues:
Et virides inuestis hiems attondit honores,
     Seu, noua Flora, tuos, seu, Dryas alma, tuos.
Attamen hibernis rosa ver mentita pruinis
     Deproperat capiti munera grata tuo.
Vnde θεῷ φίλε veris opes mireris odoras,
     Aspera quas duro sidere ningit hiems.
Auricomos necis è spinâ lege diuite fœtus,
     Inde tibi vitæ pignora certa leges.
Lilia terra ferit, ferit &amp; sua lilia cælum:
     Hæc æterna virent, illa c aduca fluunt.
Seu cadit Hesperius, seu sol exsurgit Eous,
     Sole stat Eoo flos hic &amp; Hesperio.
Aut gelidas Autumnus aquas vbi fuderit Auster,
     Sol vel anhelantes vsserit acer agros:
Par nitidis gemmis immortalique amarantho
     Flos satus è caelo perpete vere viget.
Non hoc picta Midæ peperere rosaria munus,
     Thessalá non Tempe, prata nec Alcinoi:
Meda nec aëreas quæ sylua pependit ad arces;
     Non Tiburtinis Albula pauit aquis:
Non Pæstum, cui de biferis rus fertile spinis,
     Hybla nec Attis alit, Enna nec Ætna parit.
At rosa, quam tibi mitto, sacro sata sidere Iesu,
     Nonnihil aspergi rore doloris amat.
Nempe suis lacrymis alium sitit insuper imbrem:
     Quis sit hic an quæris? sanguine tinge rosam.
Pubere flos ostro, flos pubere floreat auro:
     Plus tamen ille tuo sanguine pulcher erit.
Sanguis Acidaliæ ſi pinxit ad hispida lenæ
     Vulnera purpuream, quæ stetit alba, rosam:
Quem sitit, ostrinum rosa nunc bibat vda liquorem,
     Sed cui sit casti vena liquoris amor
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8x5xagipiixq7cforo64zh27y0jyby</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287093</id>
      <parentid>287092</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T22:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="k9t30000pfv2fg29dj4fet6afx3glru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Mors mihi tristis hiems; sed ver iam vita superstes.
     Hinc violas vitae florea dona leges.
Cerne, graui cælo glacialis inhorret Orion,
     Et glomerat dentas Februa Luna niues:
Et virides inuestis hiems attondit honores,
     Seu, noua Flora, tuos, seu, Dryas alma, tuos.
Attamen hibernis rosa ver mentita pruinis
     Deproperat capiti munera grata tuo.
Vnde θεῷ φίλε veris opes mireris odoras,
     Aspera quas duro sidere ningit hiems.
Auricomos necis è spinâ lege diuite fœtus,
     Inde tibi vitæ pignora certa leges.
Lilia terra ferit, ferit &amp; sua lilia cælum:
     Hæc æterna virent, illa caduca fluunt.
Seu cadit Hesperius, seu sol exsurgit Eous,
     Sole stat Eoo flos hic &amp; Hesperio.
Aut gelidas Autumnus aquas vbi fuderit Auster,
     Sol vel anhelantes vsserit acer agros:
Par nitidis gemmis immortalique amarantho
     Flos satus è caelo perpete vere viget.
Non hoc picta Midæ peperere rosaria munus,
     Thessalá non Tempe, prata nec Alcinoi:
Meda nec aëreas quæ sylua pependit ad arces;
     Non Tiburtinis Albula pauit aquis:
Non Pæstum, cui de biferis rus fertile spinis,
     Hybla nec Attis alit, Enna nec Ætna parit.
At rosa, quam tibi mitto, sacro sata sidere Iesu,
     Nonnihil aspergi rore doloris amat.
Nempe suis lacrymis alium sitit insuper imbrem:
     Quis sit hic an quæris? sanguine tinge rosam.
Pubere flos ostro, flos pubere floreat auro:
     Plus tamen ille tuo sanguine pulcher erit.
Sanguis Acidaliæ ſi pinxit ad hispida lenæ
     Vulnera purpuream, quæ stetit alba, rosam:
Quem sitit, ostrinum rosa nunc bibat vda liquorem,
     Sed cui sit casti vena liquoris amor
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9t30000pfv2fg29dj4fet6afx3glru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287094</id>
      <parentid>287093</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T22:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="mmjvga4wa70zckcwsjny0r3rlx2gky2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Mors mihi tristis hiems; sed ver iam vita superstes.
     Hinc violas vitae florea dona leges.
Cerne, graui cælo glacialis inhorret Orion,
     Et glomerat densas Februa Luna niues:
Et virides inuestis hiems attondit honores,
     Seu, noua Flora, tuos, seu, Dryas alma, tuos.
Attamen hibernis rosa ver mentita pruinis
     Deproperat capiti munera grata tuo.
Vnde θεῷ φίλε veris opes mireris odoras,
     Aspera quas duro sidere ningit hiems.
Auricomos necis è spinâ lege diuite fœtus,
     Inde tibi vitæ pignora certa leges.
Lilia terra ferit, ferit &amp; sua lilia cælum:
     Hæc æterna virent, illa caduca fluunt.
Seu cadit Hesperius, seu sol exsurgit Eous,
     Sole stat Eoo flos hic &amp; Hesperio.
Aut gelidas Autumnus aquas vbi fuderit Auster,
     Sol vel anhelantes vsserit acer agros:
Par nitidis gemmis immortalique amarantho
     Flos satus è caelo perpete vere viget.
Non hoc picta Midæ peperere rosaria munus,
     Thessalá non Tempe, prata nec Alcinoi:
Meda nec aëreas quæ sylua pependit ad arces;
     Non Tiburtinis Albula pauit aquis:
Non Pæstum, cui de biferis rus fertile spinis,
     Hybla nec Attis alit, Enna nec Ætna parit.
At rosa, quam tibi mitto, sacro sata sidere Iesu,
     Nonnihil aspergi rore doloris amat.
Nempe suis lacrymis alium sitit insuper imbrem:
     Quis sit hic an quæris? sanguine tinge rosam.
Pubere flos ostro, flos pubere floreat auro:
     Plus tamen ille tuo sanguine pulcher erit.
Sanguis Acidaliæ ſi pinxit ad hispida lenæ
     Vulnera purpuream, quæ stetit alba, rosam:
Quem sitit, ostrinum rosa nunc bibat vda liquorem,
     Sed cui sit casti vena liquoris amor
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmjvga4wa70zckcwsjny0r3rlx2gky2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88206</id>
    <revision>
      <id>287095</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287095</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="9dkbxuvpdub3hi95gcjafxzzponc4gt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;==INDEX EPISTOLARVM==
===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.                   fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.                 7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.  11.
IV. Dalphina Elzeario.                              16.
V. Elzearius Dolphinae.                            18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.                         22.
VII. Rufina diuino Amori.                        26.
VIII: Zuatoplucus Mundo valedicit.         30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.        34.
X. Nonnus Pelagiae.                                 38.
XI. Pelagia Nonno.                                   46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.            51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.              55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.            59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.                 63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.                 68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.        74.
XVIII. Eiusdem secunda.                          77.
XIX. Eiusdem tertia.                                 79.
XX. Eiusdem quarta.                                 83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9dkbxuvpdub3hi95gcjafxzzponc4gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287096</id>
      <parentid>287095</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2066" sha1="9leygkioea5tdcnczhkfcgupcrgl10i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;==INDEX EPISTOLARVM==
===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.&amp;nbsp; 11.
IV. Dalphina Elzeario.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 16.
V. Elzearius Dolphinae.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  22.
VII. Rufina diuino Amori.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 26.
VIII: Zuatoplucus Mundo valedicit.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 34.
X. Nonnus Pelagiae.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  38.
XI. Pelagia Nonno.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 74.
XVIII. Eiusdem secunda.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; 77.
XIX. Eiusdem tertia.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  79.
XX. Eiusdem quarta.&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;  83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9leygkioea5tdcnczhkfcgupcrgl10i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287097</id>
      <parentid>287096</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem [[Special:Diff/287096|287096]] ab usore [[Special:Contributions/Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[User talk:Demetrius Talpa|Disputatio]])</comment>
      <origin>287097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="9dkbxuvpdub3hi95gcjafxzzponc4gt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;==INDEX EPISTOLARVM==
===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.                   fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.                 7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.  11.
IV. Dalphina Elzeario.                              16.
V. Elzearius Dolphinae.                            18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.                         22.
VII. Rufina diuino Amori.                        26.
VIII: Zuatoplucus Mundo valedicit.         30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.        34.
X. Nonnus Pelagiae.                                 38.
XI. Pelagia Nonno.                                   46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.            51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.              55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.            59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.                 63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.                 68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.        74.
XVIII. Eiusdem secunda.                          77.
XIX. Eiusdem tertia.                                 79.
XX. Eiusdem quarta.                                 83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9dkbxuvpdub3hi95gcjafxzzponc4gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287098</id>
      <parentid>287097</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="4z3opu4r6aq8xf26e719w7rih7fmsd0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;==INDEX EPISTOLARVM==
===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.                   fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.                 7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.  11.
IV. Dalphina Elzeario.                              16.
V. Elzearius Dolphinae.                            18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.                         22.
VII. Rufina diuino Amori.                        26.
VIII. Zuatoplucus Mundo valedicit.         30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.        34.
X. Nonnus Pelagiae.                                 38.
XI. Pelagia Nonno.                                   46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.            51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.              55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.            59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.                 63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.                 68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.        74.
XVIII. Eiusdem secunda.                          77.
XIX. Eiusdem tertia.                                 79.
XX. Eiusdem quarta.                                 83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4z3opu4r6aq8xf26e719w7rih7fmsd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287104</id>
      <parentid>287098</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="ekeiy8up0sucxslpj06xlbgjpfapld4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
==INDEX EPISTOLARVM==
===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.                   fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.                 7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.  11.
IV. Dalphina Elzeario.                              16.
V. Elzearius Dolphinae.                            18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.                         22.
VII. Rufina diuino Amori.                        26.
VIII. Zuatoplucus Mundo valedicit.         30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.        34.
X. Nonnus Pelagiae.                                 38.
XI. Pelagia Nonno.                                   46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.            51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.              55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.            59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.                 63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.                 68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.        74.
XVIII. Eiusdem secunda.                          77.
XIX. Eiusdem tertia.                                 79.
XX. Eiusdem quarta.                                 83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ekeiy8up0sucxslpj06xlbgjpfapld4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287105</id>
      <parentid>287104</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1088" sha1="ntryx6308cp20htwaqrg5o123mt69h3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
==INDEX EPISTOLARVM==

===LIBRI PRIMI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Gregorius Basilio.                   fol.3.
II. Soteris Marcellino Pontifici.                 7.
III. Theodora Petro Episc. Alexandrino.  11.
IV. Dalphina Elzeario.                              16.
V. Elzearius Dolphinae.                            18.
VI. Elesbaan Eubulo suo.                         22.
VII. Rufina diuino Amori.                        26.
VIII. Zuatoplucus Mundo valedicit.         30.
IX. Theodosius Ambrosio Episcopo.        34.
X. Nonnus Pelagiae.                                 38.
XI. Pelagia Nonno.                                   46.
XII. Hungaria Stephano Regi suo.            51.
XIII. Stephanus Hungariae suae.              55.
XIV. Abraham Mariae Nepti suae.            59.
XV. Maria Abrahae patruo suo.                 63.
XVI. Dauid Nathan Prophetae.                 68.
XVII. Maria Xaueria Francisco filio.        74.
XVIII. Eiusdem secunda.                          77.
XIX. Eiusdem tertia.                                 79.
XX. Eiusdem quarta.                                 83.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ntryx6308cp20htwaqrg5o123mt69h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88207</id>
    <revision>
      <id>287099</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="719" sha1="iw80tobmzk5uisa7cl0z03uee1h6t7n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
XXI. Eiusdem quinta. 88.
XXII. Eiusdem sexta. 91.
XXIII. Eiusdem septima. 95.
&lt;/poem&gt;
===LIBRI SECVNDI.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Ludouicus Rex Germaniae Carolo fratri imp. 101.
II. Catharina Senensis Iesu sponso suo. 109 .
III. Eiusdem secunda. 113 .
IV. Iordanus Alberto suo. 117.
V. Albertus Iordano magistro suo. 121.
VI. Dorothea Theophilo. 125.
VII. Hilarius Aprae filiae suae. 128.
VIII. Apra Hilario parenti. 132.
IX. Carolomannus Bonifacio Archiepisc. 136.
X. Carolomannus Pipino fratri. 140.
XI. Autbertus Landelino. 144.
XII. Landelinus Autberto . 149.
XIII. Lucia Paschasio. 155.
XIV. Ambrosius Virgini lapsae. 159.
XV. Virgo lapsa Ambrosio Episcopo. 162.
XVI. Manlius Theodorus Genti Manliae. 167.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iw80tobmzk5uisa7cl0z03uee1h6t7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88208</id>
    <revision>
      <id>287100</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="9u32vtz6xjypk3rhrmbnx9k0vm40jdd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
XVII. Italicus Hilarioni. 170.
XVIII. Monica suo Augustino. 175.
XIX. Gallicanus Romae Vale dicit. 179.
XX. Maria Sophronio. 187.
&lt;/poem&gt;
===LIBRI TERTII.===
Epist. I. Ignatius Loyola Francisco Xauerio. 195.
II. Franciscus Xauerius Ignatio Loyolae. 203.
III. Aloysius Gonzaga Angelo Custodi. 208.
IV. Aloysius Gonzaga Claudio Aquauiuae. 212
V. Stanislaus Kostka Francisco Borgiae. 216.
VI. Ioannes Carrera Angelo suo. 221.
VII. Caecilia Valeriano. 225.
VIII. Eiusdem secunda. 228.
IX. Mater Suae Apollinari. 231.
X. Apollinaris matri. 235.
XI. Theopista Eustachio. 239.
XII. Eustachius Theopistae. 243-
XIII. Theopista geminis suis. 250.
XIV. Theodora suo Ioanni. 254.
XV. Eiusdem secunda. 260.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9u32vtz6xjypk3rhrmbnx9k0vm40jdd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287101</id>
      <parentid>287100</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T23:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="bhoqgi3z47l7x0d19plrtme8oyun0uy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
XVII. Italicus Hilarioni. 170.
XVIII. Monica suo Augustino. 175.
XIX. Gallicanus Romae Vale dicit. 179.
XX. Maria Sophronio. 187.
&lt;/poem&gt;
===LIBRI TERTII.===
&lt;poem&gt;
Epist. I. Ignatius Loyola Francisco Xauerio. 195.
II. Franciscus Xauerius Ignatio Loyolae. 203.
III. Aloysius Gonzaga Angelo Custodi. 208.
IV. Aloysius Gonzaga Claudio Aquauiuae. 212
V. Stanislaus Kostka Francisco Borgiae. 216.
VI. Ioannes Carrera Angelo suo. 221.
VII. Caecilia Valeriano. 225.
VIII. Eiusdem secunda. 228.
IX. Mater Suae Apollinari. 231.
X. Apollinaris matri. 235.
XI. Theopista Eustachio. 239.
XII. Eustachius Theopistae. 243-
XIII. Theopista geminis suis. 250.
XIV. Theodora suo Ioanni. 254.
XV. Eiusdem secunda. 260.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhoqgi3z47l7x0d19plrtme8oyun0uy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88209</id>
    <revision>
      <id>287102</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="exvx9x6cnc8tf0ias2ezilbte3md9s0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
XVI. Ioannes Theodorae matri suae. 264.
XVII. Decius Tryphoniae suae. 266.
XVIII . Tryphonia Decio suo. 271.
XIX. Theodora Proterio Patriarchae Alexandrino. 275.
XX. Bonifacius ad Solem. 279.
XXI. Eleuthera Magistriano. 283.
XXII. Lucia Amatori suo. 287.
&lt;/poem&gt;
===LIBRI QUARTI.===
&lt;poem&gt;
Epist.I. Sophrosyne Alexio sponso suo. 293.
II. Eiusdem secunda. 298.
III. Eiusdem tertia. 300.
IV. Eiusdem quarta. 304.
V. Eiusdem quinta. 307.
VI. Eiusdem sexta. 310.
VII.Eiusdem septima. 314.
VIII. Eiusdem octaua. 317.
IX. Eiusdem nona, Parenti &amp; Socero. 320.
X. Eiusdem decima. 327.
XI. Eiusdem vndecima.
XII. Eiusdem duodecima. 333.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>exvx9x6cnc8tf0ias2ezilbte3md9s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88210</id>
    <revision>
      <id>287103</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="hd5yt4sc5cwja7506acmj0yyraomx9f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
XIII. Episcopus Edessenus Sophrosynae. 336.
XIV. Genouefa Sifrido coniugi suo. 339.
XV. Glaucias Genouefae. 345.
XVI. Genouefa Sifrido. 349.
XVII. Eiusdem tertia. 354.
XVIII. Eiusdem quarta. 350:
XIX. Eiusdem quinta. 359.
XX. Eiusdem sexta. 362.
XXI. Eiusdem septima. 366.
XXII. Eiusdem octaua. 370.
XXIII. Mater Genouefae Goloni. 374.
XXIV. Mater Genouefae suae. 378.
XXV. Genouefa Magnae Parenti. 380.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hd5yt4sc5cwja7506acmj0yyraomx9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Epistolarum heroum et heroidum libri IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88211</id>
    <revision>
      <id>287106</id>
      <timestamp>2026-11-09T23:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="t4fn01l0xhdi4fs9lpm9vi6t971vdzc" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=Balduinus Cabillavius
|OperaeTitulus=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|Annus=1636
|Genera=epistulae, elegi
|Fons=[[Liber:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|liber]]
|Editio=Antverpiae 1636
}}

* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I|Liber I]]
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II|Liber II]]
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III|Liber III]]
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV|Liber IV]]


 &lt;pages index=&quot;Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf&quot; from=7 to=11 /&gt;</text>
      <sha1>t4fn01l0xhdi4fs9lpm9vi6t971vdzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287120</id>
      <parentid>287106</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T10:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7720" sha1="r5lvwo28mzbx3rs7bf4i1djc1u2fmr4" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor=Balduinus Cabillavius
|OperaeTitulus=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|Annus=1636
|Genera=epistulae, elegi
|Fons=[[Liber:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf|liber]]
|Editio=Antverpiae 1636
}}

* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/Epistola dedicatoria|''(Epistola dedicatoria)'']] 
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/Index|Index epistolarum]]
==Liber I.==
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I I|I. Gregorius Basilio]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I II|II. Soteris Marcellino Pontifici]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I III|III. Theodora Petro Episc. Alexandrino]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I IV|IV. Dalphina Elzeario]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I V|V. Elzearius Dolphinae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I VI|VI. Elesbaan Eubulo suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I VII|VII. Rufina diuino Amori]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I VIII|VIII. Zuatoplucus Mundo valedicit]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I IX|IX. Theodosius Ambrosio Episcopo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I X|X. Nonnus Pelagiae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XI|XI. Pelagia Nonno]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XII|XII. Hungaria Stephano Regi suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XIII|XIII. Stephanus Hungariae suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XIV|XIV. Abraham Mariae Nepti suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XV|XV. Maria Abrahae patruo suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XVI|XVI. Dauid Nathan Prophetae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XVII|XVII. Maria Xaueria Francisco filio]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XVIII|XVIII. Eiusdem secunda]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XIX|XIX. Eiusdem tertia]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XX|XX. Eiusdem quarta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XXI|XXI. Eiusdem quinta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XXII|XXII. Eiusdem sexta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/I XXIII|XXIII. Eiusdem septima]].
==Liber II.==
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II I|I. Ludouicus Rex Germaniae Carolo fratri imp]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II II|II. Catharina Senensis Iesu sponso suo ]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II III|III. Eiusdem secunda]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II IV|IV. Iordanus Alberto suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II V|V. Albertus Iordano magistro suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II VI|VI. Dorothea Theophilo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II VII|VII. Hilarius Aprae filiae suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II VIII|VIII. Apra Hilario parenti]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II IX|IX. Carolomannus Bonifacio Archiepisc]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II X|X. Carolomannus Pipino fratri]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XI|XI. Autbertus Landelino]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XII|XII. Landelinus Autberto]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XIII|XIII. Lucia Paschasio]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XIV|XIV. Ambrosius Virgini lapsae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XV|XV. Virgo lapsa Ambrosio Episcopo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XVI|XVI. Manlius Theodorus Genti Manliae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XVII|XVII. Italicus Hilarioni]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XVIII|XVIII. Monica suo Augustino]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XIX|XIX. Gallicanus Romae Vale dicit]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II XX|XX. Maria Sophronio]].
==Liber III.==
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III I|I. Ignatius Loyola Francisco Xauerio]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III II|II. Franciscus Xauerius Ignatio Loyolae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III III|III. Aloysius Gonzaga Angelo Custodi]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III IV|IV. Aloysius Gonzaga Claudio Aquauiuae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III V|V. Stanislaus Kostka Francisco Borgiae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III VI|VI. Ioannes Carrera Angelo suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III VII|VII. Caecilia Valeriano]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III VIII|VIII. Eiusdem secunda]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III IX|IX. Mater Suae Apollinari]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III X|X. Apollinaris matri]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XI|XI. Theopista Eustachio]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XII|XII. Eustachius Theopistae]]. 
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XIII|XIII. Theopista geminis suis]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XIV|XIV. Theodora suo Ioanni]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XV|XV. Eiusdem secunda]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XVI|XVI. Ioannes Theodorae matri suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XVII|XVII. Decius Tryphoniae suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XVIII|XVIII. Tryphonia Decio suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XIX|XIX. Theodora Proterio Patriarchae Alexandrino]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XX|XX. Bonifacius ad Solem]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XXI|XXI. Eleuthera Magistriano]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/III XXII|XXII. Lucia Amatori suo]].
==Liber IV.==
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV I|I. Sophrosyne Alexio sponso suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV II|II. Eiusdem secunda]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV III|III. Eiusdem tertia]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV IV|IV. Eiusdem quarta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV V|V. Eiusdem quinta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV VI|VI. Eiusdem sexta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV VII.Eiusdem septima]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV VIII|VIII. Eiusdem octaua]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV IX|IX. Eiusdem nona, Parenti &amp; Socero]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV X|X. Eiusdem decima]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XI|XI. Eiusdem vndecima]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XII|XII. Eiusdem duodecima]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XIII|XIII. Episcopus Edessenus Sophrosynae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XIV|XIV. Genouefa Sifrido coniugi suo]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XV|XV. Glaucias Genouefae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XVI|XVI. Genouefa Sifrido]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XVII|XVII. Eiusdem tertia]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XVIII|XVIII. Eiusdem quarta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XIX|XIX. Eiusdem quinta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XX|XX. Eiusdem sexta]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XXI|XXI. Eiusdem septima]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XXII|XXII. Eiusdem octaua]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XXIII|XXIII. Mater Genouefae Goloni]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XXIV|XXIV. Mater Genouefae suae]].
* [[Epistolarum heroum et heroidum libri IV/IV XXV|XXV. Genouefa Magnae Parenti]].</text>
      <sha1>r5lvwo28mzbx3rs7bf4i1djc1u2fmr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Opera quae Balduinus Cabillavius scripsit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>88212</id>
    <revision>
      <id>287107</id>
      <timestamp>2026-11-10T00:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="dknqk8n7n9fgvr8b4hsszpl2lopkjbt" xml:space="preserve">{{Vide|Scriptor:Balduinus Cabillavius}}

[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Cabillavius Balduinus]]</text>
      <sha1>dknqk8n7n9fgvr8b4hsszpl2lopkjbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88213</id>
    <revision>
      <id>287116</id>
      <timestamp>2026-11-10T10:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1639" sha1="m0u47g4xwbt3pcvf9k5b2e388clj6lc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Sol riguam nubem, nubes alit humida rorem,
      Ros de nube cadens gramina, gramen oues.
Sanguineos &amp; pascit amor fœcundus ad imbres,
      Quas peperit mortis spinea cura, rosas.
Caucasin ille putri perstillans tabe pruinam, 
      Sif erit in pulchram florea dona necem:
Et qui purpureo diffinxit pectora ferro
      In violam, tinctis pingithumum folijs:
Et puer Oebalij moriens sub pondere disci
      Signat adhuc mæstis damna cruenta notis:
Atque alius formosa sui quem mersit imago
      Naïdi florentes obtulit exuuias:
Fax Troiæ vt bibulas Helene defluxit in herbas,
      Ipsa sui luctus pignora læta dedit:
Cur nec item pulchrum pulchro de sanguine germen
      Pullulet ad solem, qui mea vita, tuum?
Non cui mendaces affingat adulter honores
      Error, &amp; invanum fabula picta decus.
O vt amoenus honos rosa cælite ridet in auro,
      Purpuraque aureolis vermiculata comis!
O vtinam flos ille tuis, mea vita, fauillis
      Purpureæ surgat pulcher alumnus aquæ!
Vnde ferat canis victura rosaria sæclis,
      Queis vincet pietas spe duce freta necem,
Virgo sit exemplum, calathos quæ floribus implet,
      Dum riget hiberno terra senecta gelu.
Nolo breui fragilem decerpi vere corollam:
      Nil iuuat è vernis lecta corolla rosis.
Fluxus enim nisi veris honos, &amp; inanis imago,
      Atque oculi pictis error amænus agris.
Attigeris viridi decerptam rure corollam; 
      Lubrica tangentes fallit, vt aura, manus.
Lecta sed æthereis æternant serta rosetis,
      Inuidaquæ nullis deterat hora rotis.
Non hîc parca breues diſtillat purpura rores;
      Sed fons Sidonias prodigus vndat opes.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0u47g4xwbt3pcvf9k5b2e388clj6lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>88214</id>
    <revision>
      <id>287117</id>
      <timestamp>2026-11-10T10:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nondum emendata */</comment>
      <origin>287117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1246" sha1="e8aexldqve2gaqcn4n2mygqbaa8k1yb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Tunc quibus, ô! tinges formosa rosaria succis?
Qualibus ardebunt florea serta rosis?
Eximium quibus inuideat decus æger Hymettu
Et Corcyræi victa roseta proci.
Nunc infrondis hiems si ver tibi fundit odorum,
Quanta putas ipso munera vere metes?
Ergo θεῷ φίλε carpe rosas ceu semen honoris,
Vnde ferat clarum gloria cana decus.
Suada nec inde breues desumat fama corollas,
Laus sed odoratis spiret anhela labris.
Ambrosios vt vbique fides diffundat odores,
Dorotheæ calathis Theiophilique rosis.

&lt;/poem&gt;
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;===EPISTOLA VII. &lt;br&gt;ARGVMENTVM.===

Magnus ille Hilarius, augustum Galliarum lumen,
PictauienfisEpifcopus,Apramfiliamfuam è pri-

ftino antefacramtiaramtoro genitam, cuiforma exi.
mia,nec minor morum venuftas , hortatur propiorroganti, quam iubenti,pro ſuapaternâcurâ, ne cuivm-

quamfeconiugio adstringat:fedtam molesto &amp;pertinaci
iugolibera,cafta agna eternumfit comesilliAgno,quem
foleincalefti Sionvirgines ſequuntur : quibus in capite
aureacorone, in manu argentea lilia. Cuius monitis vir-

go fuapte sponte parêre facilis obfecundat. Ioannes

Bollandus in vitâHilarij &amp; Apræ, vbi&amp;fuauißi
mam Hilarij ad filiam epistolam leges.


&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8aexldqve2gaqcn4n2mygqbaa8k1yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287118</id>
      <parentid>287117</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T10:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emendata */</comment>
      <origin>287118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="jufj9lpendfbitrqw0kro4alfl2lunt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Tunc quibus, ô! tinges formosa rosaria succis?
Qualibus ardebunt florea serta rosis?
Eximium quibus inuideat decus æger Hymettu
Et Corcyræi victa roseta proci.
Nunc infrondis hiems si ver tibi fundit odorum,
Quanta putas ipso munera vere metes?
Ergo θεῷ φίλε carpe rosas ceu semen honoris,
Vnde ferat clarum gloria cana decus.
Suada nec inde breues desumat fama corollas,
Laus sed odoratis spiret anhela labris.
Ambrosios vt vbique fides diffundat odores,
Dorotheæ calathis Theiophilique rosis.
&lt;/poem&gt;
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;&amp;nbsp;

===EPISTOLA VII. &lt;br&gt;ARGVMENTVM.===

''Magnus ille Hilarius, augustum Galliarum lumen, Pictauiensis Episcopus, Apram filiam suam è prisftino ante sacram tiaram toro genitam, cui forma eximia, nec minor morum venustas, hortatur propior roganti, quam iubenti, pro sua paternâ curâ, ne cui vmquam se coniugio adstringat: sed tam molesto &amp; pertinaci iugo libera, casta agna eternum sit comes illi Agno, quem sole in caelesti Sion virgines sequuntur: quibus in capite aurea corone, in manu argentea lilia. Cuius monitis virgo suapte sponte parêre facilis obsecundat.'' Ioannes Bollandus in vitâ Hilarij &amp; Apræ, ''vbi &amp; suauißimam Hilarij ad filiam epistolam leges.''&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jufj9lpendfbitrqw0kro4alfl2lunt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287124</id>
      <parentid>287118</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T10:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <origin>287124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="68wx0a2tzpdap6t3i0627mkfx13ocnz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Demetrius Talpa&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;&lt;poem&gt;
Tunc quibus, ô! tinges formosa rosaria succis?
      Qualibus ardebunt florea serta rosis?
Eximium quibus inuideat decus æger Hymettu
      Et Corcyræi victa roseta proci.
Nunc infrondis hiems si ver tibi fundit odorum,
      Quanta putas ipso munera vere metes?
Ergo θεῷ φίλε carpe rosas ceu semen honoris,
      Vnde ferat clarum gloria cana decus.
Suada nec inde breues desumat fama corollas,
      Laus sed odoratis spiret anhela labris.
Ambrosios vt vbique fides diffundat odores,
      Dorotheæ calathis Theiophilique rosis.
&lt;/poem&gt;
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;&amp;nbsp;

===EPISTOLA VII. &lt;br&gt;ARGVMENTVM.===

''Magnus ille Hilarius, augustum Galliarum lumen, Pictauiensis Episcopus, Apram filiam suam è prisftino ante sacram tiaram toro genitam, cui forma eximia, nec minor morum venustas, hortatur propior roganti, quam iubenti, pro sua paternâ curâ, ne cui vmquam se coniugio adstringat: sed tam molesto &amp; pertinaci iugo libera, casta agna eternum sit comes illi Agno, quem sole in caelesti Sion virgines sequuntur: quibus in capite aurea corone, in manu argentea lilia. Cuius monitis virgo suapte sponte parêre facilis obsecundat.'' Ioannes Bollandus in vitâ Hilarij &amp; Apræ, ''vbi &amp; suauißimam Hilarij ad filiam epistolam leges.''&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>68wx0a2tzpdap6t3i0627mkfx13ocnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Epistolarum heroum et heroidum libri IV/Index</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88215</id>
    <revision>
      <id>287121</id>
      <timestamp>2026-11-10T10:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="527" sha1="keuxhxyr4ux0k06470dxoxa3pmdw6pa" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Balduinus Cabillavius
|OperaeTitulus=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|OperaeWikiPagina= 
|SubTitulus=Index epistolarum
}}

{{Liber
|Ante=(Epistola dedicatoria)
|AnteNomen=Heroides (Alenus)/Epistola dedicatoria
|Post= Gregorius Basilio
|PostNomen= Heroides (Alenus)/I I
}}

&lt;pages index=&quot;Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf&quot; from=7 to=11 /&gt;

{{Liber
|Ante=(Epistola dedicatoria)
|AnteNomen=Heroides (Alenus)/Epistola dedicatoria
|Post= Gregorius Basilio
|PostNomen= Heroides (Alenus)/I I
}}</text>
      <sha1>keuxhxyr4ux0k06470dxoxa3pmdw6pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Epistolarum heroum et heroidum libri IV/II VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88216</id>
    <revision>
      <id>287122</id>
      <timestamp>2026-11-10T10:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>13304</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>287122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="08jk3yehwn9q7rk2jsdsi7nyoakk35h" xml:space="preserve">{{titulus2
|Scriptor= Balduinus Cabillavius
|OperaeTitulus=Epistolarum heroum et heroidum libri IV
|OperaeWikiPagina= 
|SubTitulus=Dorothea Theophilo
}}

{{Liber
|Ante=Albertus Iordano magistro suo
|AnteNomen=Heroides (Alenus)/II V
|Post= Hilarius Aprae filiae suae.
|PostNomen= Heroides (Alenus)/II VII
}}

&lt;pages index=&quot;Epistolarum heroum et heroidum libri IV.pdf&quot; from=137 fromsection=2 to=140 tosection=1 /&gt;

{{Liber
|Ante=Albertus Iordano magistro suo
|AnteNomen=Heroides (Alenus)/II V
|Post= Hilarius Aprae filiae suae.
|PostNomen= Heroides (Alenus)/II VII
}}</text>
      <sha1>08jk3yehwn9q7rk2jsdsi7nyoakk35h</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>