Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 48 2677319 2677140 2026-05-08T06:43:24Z Volvox 4050 2677319 wikitext text/x-wiki ---- __NOTOC__ {{Div col|colwidth=320px|cols=2}} <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} == Nei op Wikipedia?== Op eiser '''[[Wikipedia:Wëllkomm|Wëllkomm]]-Säit''' fir nei Mataarbechter fannt Dir déi wichtegst Informatioune fir bei der '''[[Wikipedia]]''' matzemaachen. Dir kënnt natierlech och '''[[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|eng Fro stellen]]''' oder an der '''[[Wikipedia:Sandkaul|Sandkaul]]''' ronderëmspillen. Dir kënnt Iech natierlech och '''[[Spezial:Benotzerkont_opmaachen|registréieren]]'''. </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} == Wat maachen op der Wikipedia? == === Artikele schreiwen === [[Wikipedia:Artikel/Neien Artikel schreiwen|En neien Artikel schreiwen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikel/Wéi änneren ech en Artikel|En Artikel verbesseren]]&nbsp;• [[Wikipedia:Portaler|Portaler]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Skizzen|Skizze kompletéieren]]&nbsp;• [[Special:Uncategorizedpages|Artikele kategoriséieren]]&nbsp;• [[Special:Lonelypages|Weesesäiten]]&nbsp;• [[Special:Deadendpages|Sakgaasse-Säiten]]&nbsp;• [[Wikipedia:WikiProjeten|WikiProjeten zu bestëmmten Theemen]] === Maintenance === [[Special:Newpages|Nei Säiten]]&nbsp;• [[Spezial:Linken_op_dës_Säit/Schabloun:Iwwerschaffen|Säiten, déi iwwerschafft musse ginn]] • [[Wikipedia:Läschen|Säiten, déi geläscht solle ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéitsproblemer|Säiten, wou en Neutralitéitsproblem besteet]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyrightproblemer|Säiten, wou e Copyrightproblem besteet]]&nbsp;• [[:Kategorie:Wikipedia:Biller ouni Lizenz|Biller ouni Lizenz]]&nbsp;• [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]]&nbsp;• [[Wikipedia:Lëscht vu Vandalen|Lëscht vu Vandalen]]&nbsp;• [[Spezial:Duebel Viruleedungen|Duebel Viruleedungen]]&nbsp;• [[Special:Unusedimages|Net benotzt Biller]] === Är Meenung soen === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Adminkandidaturen|Adminkandidaturen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Läschen|Läschen]] === Froen an Ufroen === [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass|Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]] Wënsch&nbsp;: [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi eis nach feelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Fotoen, déi eis nach feelen|Fotoen, déi eis nach feelen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} == Reegelen a Konventiounen == === Reegelen === [[Wikipedia:Reegelen|Allgemeng Reegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéit|Neutralitéit vun den Artikelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]]&nbsp;• [[Wikipedia:Biller|Iwwer d'Benotze vu Biller]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyright|Copyright]] === Konventiounen a Rotschléi === [[Wikipedia:Homonymie|Zwéin Artikele mam selwechten Numm]]&nbsp;• [[Wikipedia:Nummkonventiounen|Wéi nennen ech mäin Artikel?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Stil|Stilreegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Verbesserungslëscht|Schreifvarianten, déi hei zeréckgehale goufen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Kategorien|Wéi geet ee mat Kategorien ëm?]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Communautéit == === [[Wikipedia:Wikipedianer|Wikipedianer]] === Bannent deem leschte Mount hunn {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} Leit op d'mannst eng Ännerung gemaach. All Mataarbechter si [[Charta vum Benevolat|Benevoller]], déi Hiert zum gemeinsame Projet bäidroen; et gëtt kee „Chef“ a kee „Chefredakter“.<br> Och Dir kënnt matmaachen. Zéckt net! [[Wikipedia:Wikipedianer|D'Lëtzebuerger Wikipedianer]]&nbsp;• [[Wikipedia:Babel|Sproochen, déi eis Wikipedianer schwätzen]]&nbsp;• [[Spezial:Aktiv_Benotzer|Wikipedianer, déi an de leschten 30 Deeg aktiv waren]] === Kommunikatioun === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]]&nbsp;• [[Wikipedia:Presserevue|Presserevue]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ierbessenzielereien|Ierbessenzielereien]]&nbsp;• [[Wikipedia:Geschicht|Geschicht]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten|D'Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten]] === Statut vun de Wikipedianer === [[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] ([[Special:Listusers/sysop|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bürokraten|Bürokraten]] ([[Special:Listusers/bureaucrat|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Interface-Administrateuren|Interface-Administrateuren]] ([[Special:Listusers/interface-admin|Lëscht]]) </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} == Hëllef== '''[[Wikipedia:Hëllef|Hëllef!]]'''<br> Lëtzebuergesch: [[Wikipedia:Eis Schreifweis|'''Eis Schreifweis''']]&nbsp;• [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]<br> Wikipedia: [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Lieser|FAQ fir Lieser]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Participanten|FAQ fir d'Mataarbechter]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Administratioun|FAQ fir d'Administrateuren]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ (Technesch)|Technesch Froen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Ressourcen == === Iwwer d'Wikipedia === [[Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wat Wikipedia net ass|Wat Wikipedia net ass]]&nbsp;• [[Special:Statistics|Statistik]] === Fir d'Artikelen === [[Wikipedia:Nëtzleches|Bausteng, Schablounen, etc.]]&nbsp;• [[Commons:Haaptsäit|Biller op Commons]]&nbsp;• [[Wikipedia:Referenztabellen|Lëscht vun de Lëschten]] === Technik === [https://www.mediawiki.org/wiki/Manual:Contents Handbuch fir MediaWiki]&nbsp;• [http://download.wikimedia.org Gespäichert Informatiounen eroflueden] === Aner Projeten === [http://www.wikipedia.org/ Sproocheportal]&nbsp;• [[m:Requests for new languages|Eng aner Sprooch ufroen]]&nbsp;• [[wikt:|Wiktionnaire]]&nbsp;• [[b:|Wikibooks]]&nbsp;• [[q:|Wikiquote]]&nbsp;• [[s:|Wikisource]]&nbsp;• [[m:|Meta Wikipedia]]&nbsp;• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_L%C3%ABtzebuerg_-_User_Group Lëtzebuerger Wikimedianer]&nbsp;• [http://species.wikipedia.org/wiki/ Wikispecies]&nbsp;• [[Commons:|Commons]] === Associatiounen === [[Wikimedia]]&nbsp;• [http://wikimediafoundation.org/wiki/Accueil Fondatioun Wikimedia] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} == Neies vun der Communautéit == === Abrëll 2026 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 67.000. Artikel, [[Iwwerlaf vum Argent-Double]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === November 2025 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 66.000. Artikel, [[Systemateschen Elementsnumm]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === September 2025 === {{Annonce Verschiddenes|19.|De [[Benotzer:GilPe]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Juni 2025 === {{Annonce Verschiddenes|8.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Interface-Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Abrëll 2025 === {{Annonce Verschiddenes|29.|De 65.000. Artikel, [[Paris-Nice 1975]], gëtt vum Mobby 12 ugeluecht.}} === November 2024 === {{Annonce Verschiddenes|21.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Oktober 2024 === {{Annonce Verschiddenes|11.|De 64.000. Artikel, [[Mummentaart]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === August 2024 === {{Annonce Verschiddenes|29.|En neie WikiProjet gouf lancéiert, bei deem jiddereen hëllefe kann, Biographië vu Leit unzeleeën, no deenen [[Wikipedia:WikiProjet Stroossennimm|zu Lëtzebuerg eng Strooss genannt gouf]] (an zu deenen et nach keen Artikel gëtt).}} >>>'''[[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies|Eeler Annoncë sinn hei am Archiv]]'''<<< -------------------------------------- [[Fichier:Wikimedia-lu logo-2.png|thumb|90px]] == Neies vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg * == === September === {{Annonce Verschiddenes|26.|D'ASBL mécht aktiv beim [[Dag vun der Lëtzebuerger Sprooch]] mat.}} === Juli === {{Annonce Verschiddenes|5.|D'ASBL mécht bei der ''marche gourmande'' zu Leideleng mat.}} === Mee 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|D'ASBL mécht mat beim ''Welcome Day'' fir nei Awunner vun der Gemeng Leideleng.}} {{Annonce Verschiddenes|5.|Wikimedia Lëtzebuerg gëtt mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] 2026 ausgezeechent ([https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites.gouvernement2024+lb+actualites+toutes_actualites+communiques+2026+05-mai+05-thill-letzebuerger-sprooch.html Communiqué] op gouvernement.lu, 06.05.2026).}} === Mäerz 2026 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mäerz 2026.jpg|miniatur|E puer Participantë vun der Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg]] {{Annonce Verschiddenes|7.|[[Wikipedia:Wikiiessen 2026|Wikiiessen]] bei deem 15 Leit derbäi waren a [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzentrum zu Leideleng. 14 Wikipedianer waren derbäi an och de Leidelenger Buergemeeschter [[Lou Linster]] an d'Nathalie Entringer, Vertriederin vum [[ZLS]] a Member vum Leidelenger Gemengerot.}} === Januar/Februar 2026 === [[Fichier:AdminCon 2026 Gruppenfoto.jpg|miniatur|Gruppefoto vun der AdminCon 2026]] {{Annonce Verschiddenes|30.01-01.02|1 Wikipedianer war op der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026|AdminCon]] zu [[Bremen]] an huet do e [[:commons:File:Kurzvortrag AdminCon 2026 – Admin auf der luxemburgischsprachigen Wikipedia.pdf|Kuerzvirtrag]] iwwer d'[[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] op der lëtzebuergescher Wikipedia gehalen.}} === Januar 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|1 lb-Wikipedianer war fir en Interview um [https://100komma7.lu/show/Moiesstudio/202601150832/episode/Ka-Wikipedia-sech-trotz-KI-weider-duerchsetzen? Radio 100,7] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia.}} {{Annonce Verschiddenes|12.|1 lb-Wikipedianer war bei engem Aarbechtsgrupp vun den [[Lëtzebuerger Guiden a Scouten|LGS]] fir en éischten Austausch. D'LGS wëllen aktiv op der lb-Wikipedia ginn.}} {{Annonce Verschiddenes|7.|2 lb-Wikipedianer ware beim [[Le Quotidien]] fir en [https://lequotidien.lu/a-la-une/dans-les-coulisses-de-wikipedia-ceux-qui-ecrivent-lhistoire-du-grand-duche/ Artikel] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia, deen de 15.1.2026 verëffentlecht gouf.}} [[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies_Wikimedia_asbl|>> '''Archiv '''Annoncë Wikimedia ASBL]] ------------------ <nowiki>*</nowiki> [[Wikimedia#Wikimedia_L%C3%ABtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL ass e Veräin, dee sech allgemeng fir d'Promotioun vum Fräie Wëssen, de Projetë vu Wikimedia (wourënner déi verschidde Wikipediaen, an absënns déi op Lëtzebuergesch) asetzt. Si huet näischt mam Inhalt vun dëser Wikipedia ze dinn. Kontaktadress: [mailto:wikimedia.lu@gmail.com wikimedia.lu@gmail.com] </div></div> {{Div col end}} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] 1aw9m7sylc832d3p86estjx059s26zw 0 1596 2677294 2663603 2026-05-07T20:47:07Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2677294 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''20. [[Februar]]''' ass den 51. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1437]]: Den [[James I. vu Schottland|James I.]], Kinnek vu [[Schottland]] gëtt ermuert. * [[1472]]: [[Orkney]] an d'[[Shetlandinselen|Shetlandinsele]] gi vun der schottescher Kroun annektéiert. * [[1547]]: Den [[Edward VI.]] gëtt zum Kinnek vun [[England]] gekréint. '''Lëtzebuerg''' * [[1885]]: D'[[Regierung Thilges]] gëtt vereedegt. == Gebuer == <gallery> Fichier:Munkácsy-önarckép-1881.jpg|Mihály Munkácsy Fichier:Bim Diederich (1952).jpg|Bim Diederich Fichier:Sidney Poitier 2009.jpg|Sidney Poitier Fichier:Claude Miller Cannes.jpg|Claude Miller Fichier:Rihanna2012.jpg|Rihanna </gallery> * [[1523]]: [[Jan Blahoslav]], tschecheschen Humanist, Grammatiker a Komponist. * [[1763]]: [[Michel Krips]], lëtzebuergesche Mëller a Buergermeeschter zu Diddeleng. * [[1795]]: [[Gabriel de Marie]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1802]]: [[Théodore Wurth]], lëtzebuergesche Dokter a Politiker. * [[1812]]: [[Charles Lambert (Industriellen)|Charles Lambert]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1820]]: [[Lewis A. Swift]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1834]]: [[Jean Soupert]], lëtzebuergesche Rousenziichter. * [[1844]]: [[Mihály Munkácsy]], ungaresche Moler. * [[1888]]: [[Georges Bernanos]], franséische Schrëftsteller. * [[1909]]: [[Heinz Erhardt]], däitsche Komiker, Museker, Entertainer, Acteur an Dichter. * [[1910]]: [[André Michel]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1913]]: [[Abd ar-Rahman al-Bazzaz]], irakesche Regierungsbeamten a Politiker. * [[1915]]: [[Hans Christian Blech]], däitsche Schauspiller. * [[1921]]: [[Irène Nadler]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1922]]: [[Bim Diederich]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1924]]: [[Jean Goldschmit]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1925]]: [[Robert Altman]], US-amerikanesche Regisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[1927]]: [[Ibrahim Ferrer]], kubanesche Sänger. * [[1927]]: [[Sidney Poitier]], bahamesch-US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[1930]]: [[Gianfranco Parolini]], italieenesche Filmregisseur, Filmproduzent, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1931]]: [[Arnold R. Klemola]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1933]]: [[Bonifatius Stirnberg]], däitsche Sculpteur. * [[1935]]: [[Bitzi Konter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1937]]: [[Teresa del Río]], spuenesch Schauspillerin. * [[1939]]: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1942]]: [[Claude Miller]], franséische Regisseur an Dréibuchauteur. * [[1943]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], franséische Sänger. * [[1946]]: [[J. Geils]], US-amerikanesche Museker. * [[1948]]: [[Andrew Fabian]], britteschen Astronom an Astrophysiker. * [[1951]]: [[Gordon Brown]], brittesche Politiker. * [[1959]]: [[Henri Bossi]], lëtzebuergesch Foussballspiller an -trainer. * [[1966]]: [[Cindy Crawford]], US-amerikanesche Mannequin. * [[1967]]: [[Kurt Cobain]], US-amerikanesche Museker (''Nirvana''). * [[1968]]: [[Josée Hansen]], lëtzebuergesch Journalistin. * [[1980]]: [[Simone Schneider (Botanikerin)|Simone Schneider]], däitsch-lëtzebuergesch, Ëmweltwëssenschaftlerin a Botanikerin. * [[1983]]: [[Nathalie Oberweis]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1988]]: [[Rihanna]], barbadesch Sängerin. * [[2003]]: [[Olivia Rodrigo]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. == Gestuerwen == * [[1778]]: [[Laura Bassi]], italieenesch Philologin. * [[1790]]: [[Joseph II. (HRR)|Joseph II.]], Keeser vum Hellege Réimesche Räich (1765-1790). * [[1880]]: [[Guillaume-Mathias Augustin]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1884]]: [[Jean-Théodore Laurent]], apostoulesche Vikar vu Lëtzebuerg. * [[1908]]: [[François-Ernest Vannérus]], lëtzebuergesch-belschen Industriellen a Politiker. * [[1928]]: [[Antonio Abetti]], italieeneschen Astronom. * [[1959]]: [[Otto Bartning]], däitschen Architekt. * [[1961]]: [[Jean Lutz]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1966]]: [[Chester W. Nimitz]], US-amerikaneschen Admirol, Commandant-en-chef vun der alliéierter Marinn. * [[1976]]: [[René Cassin]], franséische Politiker (''Friddensnobelpräis 1968''). * [[1982]]: [[Karl Heinrich Fielitz]], däitsche Jurist an am 2. Weltkrich "Landrat" zu Lëtzebuerg. * [[1987]]: [[E. P. Jacobs]], belschen Zeechner vu Bande-dessinéeën. * [[1989]]: [[Betty Mars]], franséisch Sängerin a Schauspillerin. * [[1994]]: [[Marino Girolami]], italieenesche Filmregisseur, -schauspiller, -produzent an Dréibuchauteur. * [[2003]]: [[Ulrich Roski]], däitsche Lidder-Mécher. * [[2005]]: [[Sandra Dee]], US-amerikanesch Filmschauspillerin. * [[2005]]: [[Hunter S. Thompson]], US-amerikanesche Journalist a Schrëftsteller. * [[2008]]: [[Osvaldo Civirani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[2012]]: [[Imanuel Geiss]], däitschen Historiker. * [[2013]]: [[Jean Ley]], eelste Lëtzebuerger. * [[2015]]: [[Sandy Whitelaw]], brittesche Filmproduzent, Filmregisseur Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[2019]]: [[Chelo Alonso]], kubanesch Dänzerin a Filmschauspillerin. * 2019: [[Claude Goretta]], Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur. *[[2021]]: [[Fausti]], lëtzebuergesche Museker an Entertainer. *[[2026]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|20 February|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Februar| 20]] lgqfx84x2z8fy9det1ty3fs27wg2djf 0 1812 2677296 2666081 2026-05-07T20:48:26Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2677296 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. [[Mee]] ''' ass den 131. Dag vum Joer (132. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == [[Fichier:Treaty of London 1867 Art VII and signatures.jpg|thumb|120px|Traité vu London]] * {{0}}[[330]]: Dat nom réimesche Keeser [[Konstantin I.]] benannt [[Konstantinopel]] gëtt ageweit. * [[1573]]: Den [[Henri III. vu Frankräich|Henri vu Valois]] gëtt Kinnek vu [[Polen]]. * [[1745]]: [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]]: [[Schluecht vu Fontenoy]]. * [[1867]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt, fir e franséisch-däitsche Krich ze verhënneren, um [[Traité vu London (1867)|Londoner Kongress]] fir ''op éiweg [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' deklaréiert. * [[1944]]: [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]]: Zu [[Beetebuerg]] komme bei engem amerikanesche Fligerbommenugrëff op d'Gare, deen derlaanscht geet, 27 Leit ëm d'Liewen. * [[1994]]: De [[Silvio Berlusconi]] gëtt neie Regierungschef an [[Italien]]. ===Sport=== * [[1924]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt um Terrain vun der Spora 2:1 géint d'Belsch. D'Goler fir Lëtzebuerg huet de [[François Langers]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=46 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 11. Mee 1924 op der Websäit European Football]</ref> * [[1961]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Lonkech]] 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=182 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg vum 11. Mee 1961 op der Websäit European Football]</ref> * [[1980]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Medan]], am Kader vum 'Marah Halim Cup 1980', 0:1 géint Japan.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=24913 D'Detailer vum Foussballlännermatch Japan-Lëtzebuerg den 11. Mee 1980 op der Websäit European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Bruckner - Münchhausen.jpg|K. F. H. v. Münchhausen Fichier:Salvador Dali NYWTS.jpg|Salvador Dalí Fichier:Renaud-Detail.jpg|Renaud </gallery> * [[1366]]: [[Anne vu Béimen]], Fra vum Richard II. vun England. * [[1720]]: [[Karl Friedrich Hieronymus von Münchhausen]], däitsche Jeeër an Offizéier. * [[1824]]: [[Jean Pierre Foehr]], lëtzebuergesche Jurist, Deputéierten an Diplomat. * [[1847]]: [[Godefroid Kurth]], belschen Historiker. * [[1848]]: [[Nicolas Cariers]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1870]]: [[Eugène Heynen]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1892]]: [[Margaret Rutherford|Margharet Rutherford]], brittesch Schauspillerin. * [[1894]]: [[Emile Majerus]], lëtzebuergesche Moler. * [[1904]]: [[Salvador Dalí]], spuenesche Moler (''Surrealismus''). * 1904: [[Charles Bouillaud]], franséische Schauspiller. * [[1910]]: [[John Paddy Carstairs]], engleschen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1911]]: [[Hans Wolter]], däitsche Physiker an Erfinder. * [[1916]]: [[Camillo José Cela]], spuenesche Schrëftsteller. * [[1924]]: [[René Spielmann]], lëtzebuergesche Moler. * 1924: [[Antony Hewish]], brittesche Radioastronom a Physik-Nobelpräisdréier. * [[1926]]: [[Yvonne Furneaux]], franséisch Schauspillerin. * [[1928]]: [[Marco Ferreri]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 1928: [[Frank Wolff]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1930]]: [[Edsger W. Dijkstra]], hollänneschen Informatiker. * [[1932]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[1946]]: [[José Samyn]], franséische Vëlossportler. * [[1948]]: [[Jeannot Moes]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[1952]]: [[Renaud]], franséische Museker. * [[1957]]: [[Fanny Cottençon]], franséisch Schauspillerin. * [[1972]]: [[Joëlle Diderich]], lëtzebuergesch Journalistin a Fotografin. * [[1973]]: [[Igor Matovič]], slowakesche Politiker. * [[1992]]: [[Thibaut Courtois]], belsche Schauspiller. * 1992: [[Lou Linster]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1997]]: [[Yannick Erpelding]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[2005]]: [[Gwyneth ten Raa]], hollännesch-lëtzebuergesch Schileeferin. == Gestuerwen == * [[1708]]: [[Jules Hardouin-Mansart]], franséischen Architekt. * [[1852]]: [[Théodore Wurth]], lëtzebuergesche Dokter a Politiker. * [[1871]]: [[John Herschel]], britteschen Astronom a Pionéier vun der Fotografie. * [[1892]]: [[Pius Bonifatius Gams]], däitschen Theolog. * [[1916]]: [[Max Reger]], däitsche Komponist, Pianist, Organist an Dirigent. * [[1916]]: [[Karl Schwarzschild]], däitschen Astronom a Physiker. * [[1929]]: [[François Moes]], lëtzebuergesche Handwierksvertrieder. * [[1934]]: [[Lazare Sainéan]], rumänesche Romanist. * [[1944]]: [[Michel Hack]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[1954]]: [[Henri Koch (Bobfuerer)|Henri Koch]], lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik. * [[1956]]: [[Walter Sydney Adams]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1973]]: [[Lex Barker]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1981]]: [[Bob Marley]], jamaikanesche Reggae-Museker. * [[1987]]: [[Nicolas Rasquin]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1994]]: [[Henri Guisol]], franséische Schauspiller. * [[1998]]: [[Ernst Ising]], däitsch-US-amerikanesche Physiker. * [[2007]]: [[Tanumafili II.]], Staatschef vu Samoa. * [[2019]]: [[Jean-Claude Brisseau]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur, Schauspiller a Filmproduzent. * [[2021]]: [[Buddy Van Horn]], US-amerikanesche Cascadeur. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 11]] fwcqy8hp5nl8vbphfl0bh2jblsozm5f 0 1824 2677312 2649523 2026-05-08T06:24:14Z GilPe 14980 /* Gebuer */ +Gust Stefanetti 2677312 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''22. [[Mee]]''' ass den 142. Dag vum Joer (143. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1939]]: [[Italien]] an [[Däitschland]] schléissen ee [[Frëndschafts- a Bündnispakt]]. * [[1967]]: Zu [[Bréissel]] gëtt duerch e Feier de grousse Buttek ''[[À l'innovation]]'' komplett zerstéiert; 251 Leit kommen ëm d'Liewen. * [[1972]]: [[Sri Lanka|Ceylon]] gëtt sech eng nei Verfassung an nennt sech vun ewell un [[Sri Lanka]]. * [[1990]]: D'Republik [[Jemen]] entsteet aus der Vereenegung vun der "Arabescher Republik Jemen" an der "Demokratescher Volleksrepublik Jemen". * [[2001]]: De [[Philippe Perlia]] war ass als zweete Lëtzebuerger op der Spëtzt vum [[Mount Everest]]. * [[2004]]: De [[Manmohan Singh]] gëtt Premierminister an [[Indien]]. ===Sport=== * [[1949]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Paulus]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=122 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 22. Mee 1949 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1952]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Stroossbuerg]] 0:7 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=139 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 22. Mee 1952 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Gérard de Nerval.jpg|Géranrd de Nerval Fichier:RichardWagner.jpg|Richard Wagner Fichier:Conan doyle.jpg|Arthur Conan Doyle Fichier:Laurence Olivier Allan Warren.jpg|Laurence Olivier Fichier:Charles Aznavour Cannes.jpg|Charles Aznavour </gallery> * [[1715]]: [[François-Joachim de Pierre de Bernis]], franséische Kardinol, Auteur an Diplomat. * [[1808]]: [[Gérard de Nerval]], franséische Schrëftsteller. * [[1813]]: [[Richard Wagner]], däitsche Komponist. * [[1835]]: [[Jules Chomé]], lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot. * [[1852]]: [[Emil G. Hirsch]], lëtzebuergesch-US-amerikanesche Rabbiner a Philosoph. * [[1856]]: [[François Gonnessiat]], franséischen Astronom. * [[1859]]: [[Arthur Conan Doyle]], brittesche Schauspiller. * [[1890]]: [[Per Collinder]], schweedeschen Astronom. * [[1892]]: [[Alex Boever]], lëtzebuergeschen Ingenieur * [[1894]]: [[Nic Biever]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[1902]]: [[Carmen Ennesch]], lëtzebuergesch-franséisch Journalistin. * [[1907]]: [[Hergé]], belsche Comic-Auteur an Zeechner (''[[Les Aventures de Tintin|Dem Tintin seng Geschichten]]''). * 1907: [[Laurence Olivier]], brittesche Regisseur, Theater- a Filmschauspiller. * [[1914]]: [[Max Kohnstamm]], hollänneschen Historiker. * [[1924]]: [[Charles Aznavour]], franséische Chansonnier a Schauspiller. * [[1927]]: [[George A. Olah]], US-amerikanesche Cheemiker. * [[1925]]: [[Jean Tinguely]], schwäizeresche Moler a Sculpteur. * [[1937]]: [[Guy Marchand]], franséische Sänger, Museker a Schauspiller. * [[1939]]: [[Roger Thull]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1944]]: [[Jean-Paul Ollivier]], franséische Vëlosfuerer a Sportjournalist. * [[1948]]: [[David Levy (Astronom)|David Levy]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1951]]: [[Johan Verminnen]], belsche Popsänger. * [[1959]]: [[André Roeltgen]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * 1959: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1962]]: [[Fiona Gélin]], franséisch Schauspillerin. * [[1969]]: [[Nancy Kemp-Arendt]], lëtzebuergesch Sportlerin a Politikerin. * [[1983]]: [[Žarko Lukić]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1987]]: [[Novak Djokovic]], serbesche Tennisspiller. * [[1997]]: [[Enes Mahmutovic]], lëtzebuergesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * {{0}}[[337]]: [[Konstantin de Groussen|Konstantin I.]], réimesche Keeser. * [[1885]]: [[Victor Hugo]], franséische Schrëftsteller a Politiker. * [[1910]]: [[Jules Renard]], franséische Schrëftsteller. * [[1957]]: [[Auguste Hilbert]], lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik. * [[1960]]: [[Gustave Gretsch]], Iechternacher Dokter a Gemengepolitiker. * [[1965]]: [[Christopher Stone]], brittesche Radiosspeaker. * [[1967]]: [[Alexei Alexandrowitsch Balandin]], russesche Cheemiker. * [[1972]]: [[Margaret Rutherford]], brittesch Schauspillerin. * [[1982]]: [[Léon Schaus]], Direkter vun der Steierverwaltung a Member vum Staatsrot. * [[1988]]: [[Jules Gales]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1989]]: [[Gerd Oswald]], däitsch-US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur. * [[1996]]: [[Emile Frantz]], lëtzebuergesche Ringer an Olympionik. * [[2010]]: [[Pierre Zimmer]], franséische Schauspiller, Filmregisseur, Journalist an Dréibuchauteur. * [[2017]]: [[Roger Moore]], brittesche Schauspiller. * [[2018]]: [[Philip Roth]], US-amerikanesche Schrëftsteller. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|22 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 22]] 6bmmod5fzesbw5vp7fx8jjgtieng7h9 0 2224 2677279 2668589 2026-05-07T15:17:25Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2677279 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''31. Dezember''' ass den 365. Dag (366. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1805]]: Enn vum [[Republikanesche Kalenner]] am [[Premier Empire|Franséische Keeserräich]]. * [[1991]]: D'[[Sowjetunioun]] hält op z'existéieren. * [[1992]]: D'[[Tschechoslowakei]] gëtt opgeléist an tëscht der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]] an der [[Slowakei]] opgedeelt. * [[1998]]: Den Ëmrechnugscours vum [[Euro]] par Rapport zu den 11 ale Wärunge vun der Wärungszon gëtt festgeluecht. * [[1999]]: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegt Staate]] ginn d'Zon vum [[Panamakanal]] zeréck u [[Panama]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|Henri Matisse Fichier:General George C. Marshall, official military photo, 1946.JPEG|George C. Marshall Fichier:Simon Wiesenthal (1982).jpg|Simon Wiesenthal Fichier:AnthonyHopkins10TIFF.jpg|Anthony Hopkins Fichier:Sir Ben Kingsley by David Shankbone.jpg|Ben Kingsley </gallery> * [[1514]]: [[Andreas Vesalius]], flämeschen Anatom a Chirurg. * [[1668]]: [[Herman Boerhaave]], hollännesche Medezinner a Botaniker. * [[1799]]: [[Joseph Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1864]]: [[Robert Grant Aitken]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1864]]: [[George Willis Ritchey]], US-amerikaneschen Optiker, Astronom an Teleskopebauer. * [[1869]]: [[Henri Matisse]], franséische Moler a Sculpteur * [[1880]]: [[George Marshall|George C. Marshall]], US-amerikanesche Politiker ''([[Marshallplang]])''. * [[1887]]: [[Gaston Modot]], franséische Schauspiller. * [[1892]]: [[Auguste Trémont]], lëtzebuergesche Sculpteur a Moler. * [[1899]]: [[Jean-Pierre Weber]], lëtzebuergesch Foussballspiller an Olympionik. * [[1908]]: [[Simon Wiesenthal]], éisträicheschen Architekt, Publizist, Schrëftsteller a Leeder vum '' jüdisches Dokumentationszentrum Wien''. * [[1917]]: [[Suzy Delair]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[1919]]: [[Artur Fischer]], däitschen Erfinder. * [[1935]]: [[Salman ibn Abd al-Aziz]], Kinnek vu Saudi-Arabien. * [[1937]]: [[Anthony Hopkins]], brittesche Schauspiller. * [[1941]]: [[Sarah Miles]], englesch Schauspillerin. * [[1943]]: [[John Denver]], US-amerikanesche Country- a Folk-Sänger. * 1943: [[Ben Kingsley]], brittesche Schauspiller. * 1943: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * 1943: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. * [[1948]]: [[Donna Summer]], US-amerikanesch Sängerin a Musekerin. * [[1951]]: [[Raymond Erbs]], lëtzebuergesche Konschtfotograf. * [[1954]]: [[Georges Wivenes]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot. * [[1959]]: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1968]]: [[Marguerite Peggy Eischen]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1977]]: [[Psy (Rapper)|Psy]], südkoreanesche Rapper. * [[1981]]: [[Fabienne Elaine Hollwege]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * 1981: [[Sven Gauthier]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1995]]: [[Skinny J]], lëtzebuergesche Rapper. * [[1996]]: [[Sarah Elias]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[2001]]: [[Sixo]], lëtzebuergesche Rapper. == Gestuerwen == * {{0}}[[192]]: [[Commodus]], réimesche Keeser. * [[1384]]: [[John Wyclif]], engleschen Theolog, Reformator, Auteur an Iwwersetzer. * [[1719]]: [[John Flamsteed]], engleschen Astronom. * [[1877]]: [[Gustave Courbet]], franséische Moler. * [[1882]]: [[Léon Gambetta]], franséische Politiker a Jurist. * [[1903]]: [[Eugène Ferron]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Moler. * [[1923]]: [[Édouard Jean-Marie Stephan]], franséischen Astronom. * 1923: [[Joseph-Germain Strock]], lëtzebuergesche Moler. * [[1946]]: [[Joseph Nouveau]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1951]]: [[Nicolas Didier]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Pedagog an Historiker. * [[1959]]: [[Aimé Clariond]], franséische Schauspiller. * [[1971]]: [[Hilaire Fettes]], lëtzebuergesche Ringer an Olympionik. * [[1973]]: [[Alexander N. Vyssotsky]], russesch-amerikaneschen Astronom. * [[1975]]: [[Jean Chevrier]], franséische Schauspiller. * [[1980]]: [[Marshall McLuhan]], kanadesche Medientheoretiker. * [[1980]]: [[Raoul Walsh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1994]]: [[Elma Karlowa]], jugoslawesch Schauspillerin. * [[1996]]: [[Annie Ducaux]], franséisch Schauspillerin. * [[1999]]: [[Joseph-Émile Muller]], lëtzebuergeschen Auteur a Konschtkritiker. * [[2005]]: [[Claude Sylvain]], franséisch Schauspillerin. * [[2007]]: [[Gaston Diederich]], lëtzebuergesche Jurist a Boxer. * [[2010]]: [[Raymond Impanis]], belsche Vëlossportler. * [[2015]]: [[Natalie Cole]], US-amerikanesch Sängerin. * [[2020]]: [[Robert Hossein]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[2022]]: [[Joseph Ratzinger]], däitsche kathoulesche Geeschtlechen, emeritéierte Poopst [[Benoît XVI. (Poopst)|Benoît XVI.]] == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|31 December|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Dezember]] 1ziuw5e5tydgqfst66sebbbuuctl1jp 0 2554 2677313 2669601 2026-05-08T06:26:31Z GilPe 14980 /* Gebuer */ +Gust Stefanetti 2677313 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * {{8. Januar}}: [[Frankräich]]: De [[Charles de Gaulle]] gëtt President vun der [[Frankräich|franséischer Republik]]. * {{5. Juli}}: ''Tag X'' am [[Saarland]]: zweeanhalleft Joer nom Bäitrëtt zu der Bundesrepublik geet d'Zoll- a Wärungsunioun mat Frankräich op en Enn; amplaz vum [[Franséische Frang]] gëtt d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] déi offiziell Wärung. * [[11. Juli]]: Ofkommes tëscht der [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] iwwer [[Krichsentschiedegung]] vum [[Zweete Weltkrich]]. * [[20. Juli|20.]]/[[21. Juli]]: 7 Länner decidéieren, eng Europäesch Fräihandelsassociatioun ([[EFTA]]) ze grënnen. * {{2. Dezember}}: De Barrage vu [[Malpasset]] (Süd[[frankräich]]) bascht. Zirka 421 Mënsche stierwen duerch d'Waassermassen. ==== Lëtzebuerg ==== * {{1. Februar}}: Bei de [[Chamberwale vum 1. Februar 1959|Chamberwale]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 21 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 17, d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 11 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 3. * {{2. Mäerz}}: D'[[Regierung Werner-Schaus I]], eng Koalitioun aus CSV an DP, gëtt vereedegt; de [[Pierre Werner]] gëtt, nom stënterlechen Doud vum [[Pierre Frieden]], neie Premierminister. * [[19. Oktober]]: Éischt deeglech Emissioun vum [[RTL Radio Lëtzebuerg|lëtzebuergesche Programm vun RTL]] op UKW, 92,5 Megahertz am Kanal 18. === Afrika === * {{1. Mee}}: De [[Félix Houphouët-Boigny]] gëtt Premierminister an der [[Côte d'Ivoire]]. * {{0}}1. Mee: De [[Philibert Tsiranana]] gëtt President a [[Madagaskar]]. === Amerika === ==== USA ==== * {{3. Januar}}: [[Alaska]] gëtt den 49. Bundesstaat vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. * [[21. August]]: [[Hawaii]] gëtt de 50. Bundesstaat vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. [[Fichier:Fidel Castro - MATS Terminal Washington 1959.jpg|thumb|180px|De [[Fidel Castro]] 1959]] ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{1. Januar}}: De [[kuba]]neschen Diktator [[Fulgencio Batista]] flücht an d'Ausland. * {{2. Januar}}: Den [[Che Guevara]] an de [[Camilo Cienfuegos]] réckele mat hire Revolutiounstruppen ''Beweegung vum 26. Juli'' ([[M-26-7]]) zu [[Havanna]] an. De [[Fidel Castro]] kënnt den [[8. Januar]] no. * [[13. Februar]]: De Fidel Castro gëtt Ministerpresident vu Kuba. === Asien === * [[Volleksrepublik China|China]] annektéiert den [[Tibet]], de 14. [[Dalai Lama]] geet an [[Indien]] an den Exil. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''Recontres du veilleur''. === Musek === * [[11. Mäerz]]: D'[[Teddy Scholten]] gewënnt fir [[Holland]] mam Lidd ''[[Een beetje]]'' de [[Eurovision Song Contest 1959|4. Eurovision Song Contest]] zu [[Cannes]]. === Kino === * ''[[Battle of the Coral Sea]]'' vum [[Paul Wendkos]]. * ''[[Ballada o soldate]]'' (''Ballad of a soldier'') vum [[Grigori Chukra]]. * ''[[Die Brücke]]'' vum [[Bernhard Wicki]]. * ''[[La vache et le prisonnier]]'' vum [[Henri Verneuil]]. * ''[[Babette s'en va-t-en guerre]]'' vum [[Christian-Jacque]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[13. September]]: Déi sowjetesch ''[[Lunik 2]]'' erreecht de [[Äerdmound|Mound]]. [[Fichier:Jacques Anquetil and Charly Gaul 1959.jpg|thumb|De [[Jacques Anquetil]] an de [[Charly Gaul]] beim [[Giro d'Italia 1959|Giro d'Italia]].]] == Sport == *{{7. Juni}}: De [[Charly Gaul]] gewënnt den [[Giro d'Italia 1959|Giro d'Italia]]. ===Foussball=== * D'[[Jeunesse Esch]] gëtt nationale Champion, d'[[Union Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe du Luxembourg am Foussball. * [[26. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:0 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[François Konter]] an [[Albert Schaack]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=174 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 26. Abrëll 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[13. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [['s-Hertogenbosch]] 0:4 géint Holland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=175 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 13. Mee 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[24. Mee]]:Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an engem Jubileeëmsmatch fir 50 Joer [[FLF]], 3:1 géint England. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Henri Cirelli]] a [[Léon Letsch]] (2) geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=176 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-England de 24. Mee 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. Juni]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Oslo]] 0:1 géint Norwegen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=15028 D'Detailer vum Foussballlännermatch Norwegen-Lëtzebuerg de 17. Juni 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[30. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Aalst]] 1:2 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=177 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 30. September 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{4. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:3 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Camille Dimmer geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=178 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Holland de 4. Oktober 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Dijon]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Olympesch Summerspiller 1960]], 0:1 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=235 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 11. November 1959 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{1. Januar}}: [[Michel Onfray]], franséischer Philosoph. * {{0}}1. Januar: [[Serge de Waha]], lëtzebuergesche Fotokënschtler a Konschterzéier. * {{4. Januar}}: [[Georges Wolff]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[22. Januar]]: [[Linda Blair]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Januar]]: [[Alex Hyde-White]], brittesch-US-amerikanesche Schauspiller. * {{1. Februar}}: [[Barbara Auer]], däitsch Schauspillerin. * {{3. Februar}}: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{8. Februar}}: [[Mauricio Macri]], argentineschen Entreprener a Politiker, Staatspresident. * {{9. Februar}}: [[Ali Bongo]], Politiker aus Gabun, Staatspresident. * [[16. Februar]]: [[John McEnroe]], US-amerikaneschen Tennisspiller. * [[20. Februar]]: [[Henri Bossi]], lëtzebuergesch Foussballspiller an -trainer. * [[22. Februar]]: [[Kyle MacLachlan]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{5. Mäerz}}: [[Talia Balsam]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}5. Mäerz: [[Jacques Prange]], Schrëftsteller. * [[13. Mäerz]]: [[Luc Ewen]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[16. Mäerz]]: [[Gary Basaraba]], US-amerikanesche Schauspiller. * 16. Mäerz: [[Flavor Flav]], US-amerikanesche Museker, Rapper a Schauspiller. * 16. Mäerz: [[Jens Stoltenberg]], norwegesche Politiker a Staatsminister. * [[18. Mäerz]]: [[Luc Besson]], franséische Filmregisseur. * 18. Mäerz: [[Irene Cara]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin. * {{1. Abrëll}}: [[Claude Mousel]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{2. Abrëll}}: [[Alberto Ángel Fernández]], argentinesche Politiker. * {{4. Abrëll}}: [[Victoria Abril]], spuenesch Schauspillerin a Sängerin. * [[12. Abrëll]]: [[Andy Bausch]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[15. Abrëll]]: [[Emma Thompson]], brittesch Schauspillerin. * [[16. Abrëll]]: [[Tung-Wen Margue]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[17. Abrëll]]: [[Jean Ravelonarivo]], Politiker aus Madagaskar. * [[20. Abrëll]]: [[Wim Hof]], hollännesche Motivatiounstrainer an Extreemsportler. * [[27. Abrëll]]: [[Sheena Easton]], brittesch Sängerin. * [[30. Abrëll]]: [[Stephen Harper]], kanadesche Politiker. * {{4. Mee}}: [[Paul Diederich]], lëtzebuergesche Mathematiksprofesser a Mykolog. * {{0}}4. Mee: [[Inger Nilsson]], schweedesch Schauspillerin. * {{9. Mee}}: [[János Áder]], ungaresche Politiker a Staatspresident. * [[12. Mee]]: [[Ramon Kirsch]], lëtzebuergesche Radiosanimateur. * [[14. Mee]]: [[Patrick Bruel]], franséische Sänger a Schauspiller. * [[17. Mee]]: [[Janez Drnovšek]], sloweenesche Politiker. * [[18. Mee]]: [[Ranga Yogeshwar]], lëtzebuergesche Physiker an Televisiouns-Presentateur vu Wëssenschaftssendungen. * [[19. Mee]]: [[Andreas Wirsching]], däitschen Historiker. * [[21. Mee]]: [[Abdulla Yameen]], maledivesche Politiker. * [[22. Mee]]: [[André Roeltgen]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[22. Mee]]: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[26. Mee]]: [[Ole Bornedal]], Filmregisseur. * [[29. Mee]]: [[Rupert Everett]], englesche Schauspiller. * {{7. Juni}}: [[Mike Pence]], US-amerikanesche Politiker. * [[10. Juni]]: [[Fränk Arndt]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[13. Juni]]: [[Bojko Borissow]], bulgaresche Politiker. * 13. Juni: [[Klaus Iohannis]], rumänesche Politiker. * [[18. Juni]]: [[Viveca Sten]], schweedesch Schrëftstellerin. * [[19. Juni]]: [[Christian Wulff]], däitsche Politiker. * 19. Juni: [[Romain Mancinelli]], lëtzebuergeschen Offizéier a Chef d'État Major vun der Lëtzebuerger Arméi. * [[21. Juni]]: [[Carmen Heyar]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin, Journalistin a Bibliothecairin. * [[24. Juni]]: [[Gianni Di Pentima]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. Juni]]: [[Arny Schmit]], lëtzebuergesche Moler. * [[30. Juni]]: [[Daniel Goldhagen]], US-amerikanesche Soziolog a Politolog. * {{2. Juli}}: [[Iris Radisch]], däitsch Journalistin an Tëlees-Moderatorin. * {{6. Juli}}: [[Octav Firulescu]], rumänesche Komponist. * {{9. Juli}}: [[Alain Zeimet]], lëtzebuergesche Medezinner an Onkolog. * [[11. Juli]]: [[Suzanne Vega]], US-amerikanesch Liddermécherin. * [[12. Juli]]: [[Tupou VI.]], Kinnek vun Tonga. * [[15. Juli]]: [[Anne Fontaine (Schauspillerin)|Anne Fontaine]], franséisch Schauspillerin, Regisseurin an Dréibuchauteur. * [[26. Juli]]: [[Kevin Spacey]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. August]]: [[Rosanna Arquette]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Nico Bremer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[22. September]]: [[Mohamed Ben Abdallah Dionne]], senegaleesesche Politiker. * [[28. September]]: [[Michel Margue]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[30. September]]: [[Xiomara Castro]], honduranesch Politikerin. * 30. September: [[Fernand Kartheiser]], lëtzebuergesche Politiker, Militärwëssenschaftler an Auteur. * {{1. Oktober}}: [[Youssou N'Dour]], senegaleesesche Sänger. * {{4. Oktober}}: [[Romain Nati]], lëtzebuergesche Pneumolog a Member vum Staatsrot. * {{6. Oktober}}: [[Lai Ching-te]], taiwaneesesche Politiker. * {{8. Oktober}}: [[Claude Michely]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{0}}8. Oktober: [[Carlo Schmitz]], lëtzebuergesche satireschen Zeechner a Graphiker. * [[23. Oktober]]: [[Weird Al Yankovic]], US-amerikanesche Komiker, Museker a Schauspiller. * [[26. Oktober]]: [[Evo Morales]], bolivianesche Politiker a President. * [[29. Oktober]]: [[John Magufuli]], Politiker aus Tansania. * {{5. November}}: [[Bryan Adams]], kanadesche Sänger a Komponist. * {{6. November}}: [[Josée Kirps]], lëtzebuergesch Historikerin a Linguistin. * [[20. November]]: [[Sean Young]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[21. November]]: [[Rol Gelhausen]], lëtzebuergeschen Auteur vu Kabaretsprogrammer. * [[22. November]]: [[Jean-Marie Majerus (Historiker)|Jean-Marie Majerus]], lëtzebuergeschen Historiker a Publizist. * {{6. Dezember}}: [[Satoru Iwata]], japanesche Videospillentwéckler a Firmechef. * {{7. Dezember}}: [[Guy Back]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[12. Dezember]]: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[14. Dezember]]: [[Hubert Meunier]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[15. Dezember]]: [[Pascale Bailly]], franséisch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[20. Dezember]]: [[Kazimierz Marcinkiewicz]], polnesche Politiker. * [[21. Dezember]]: [[Florence Griffith-Joyner]], US-amerikanesch Liichtathleetin an Olympiagewënnerin. * [[31. Dezember]]: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. == Gestuerwen == * [[Angélina Drumaux]], belsch Molerin. * [[21. Januar]]: [[Cecil B. DeMille]], Schauspiller a Filmregisseur. * {{2. Februar}}: [[Alexander Rueb]], hollännesche Schachspiller. * {{3. Februar}}: [[Buddy Holly]], Museker * {{0}}3. Februar: [[Ritchie Valens]], mexikanesche Museker * {{0}}3. Februar: [[The Big Bopper]], US-amerikaneschen Discjockey a Museker. * [[20. Februar]]: [[Otto Bartning]], däitschen Architekt. * [[22. Februar]]: [[Louis Pesch]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[23. Februar]]: [[Pierre Frieden]], lëtzebuergesche Politiker a Schrëftsteller. * am Mäerz: [[Léon Schaack]], lëtzebuergesche Magistrat. * {{3. Mäerz}}: [[Lou Costello]], US-amerikanesche Schauspiller a Komiker. * {{6. Mäerz}}: [[Guido Brignone]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[15. Mäerz]]: [[Jean Claus]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * 15. Mäerz: [[Lester Young]], US-amerikaneschen Tenorsaxophonist, Klarinettist a Komponist. * [[26. Mäerz]]: [[Raymond Chandler]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[30. Mäerz]]: [[Léon Muller (Architekt)|Léon Muller]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{9. Abrëll}}: [[Frank Lloyd Wright]], US-amerikaneschen Architekt. * [[14. Mee]]: [[Sidney Bechet]], kreoleschen Jazz-Saxophonist. * [[24. Mee]]: [[John Foster Dulles]], US-amerikanesche Politiker, Ausseminister. * [[25. Mee]]: [[Albert Elter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{4. Juni}}: [[Charles Vidor]], ungaresch-US-amerikanesche Filmregisseur. * {{7. Juni}}: [[Victor Prost]], lëtzebuergesche Politiker. * [[21. Juni]]: [[Jean-Pierre Molitor]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker. * [[23. Juni]]: [[Boris Vian]], franséische Schrëftsteller, Ingenieur, Schauspiller an Iwwersetzer. * {{6. Juli}}: [[George Grosz]], däitsche Moler a Graphiker. * {{8. Juli}}: [[Jean-René Legrand]], franséische Filmregisseur. * [[14. Juli]]: [[Grock]], Schwäizer Clown. * [[17. Juli]]: [[Billie Holiday]], US-amerikanesch Jazzsängerin. * [[22. Juli]]: [[Robert Bruch]], lëtzebuergesche Sproochhistoriker a Linguist. * [[28. August]]: [[Bohuslav Martinů]], tschechesche Komponist. * {{6. September}}: [[Edmund Gwenn]], brittesche Schauspiller. * {{8. September}}: [[Gabrielle Fontan]], franséisch Schauspillerin. * [[14. September]]: [[Wayne Morris (Amerikanesche Schauspiller)|Wayne Morris]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[24. September]]: [[Jean Schaack]], lëtzebuergesche Moler. * [[26. September]]: [[Ernest Hamélius]], lëtzebuergesche Banquier a Politiker. * {{7. Oktober}}: [[Mario Lanza]], US-amerikanesche Sänger (Tenor). * [[14. Oktober]]: [[Errol Flynn]], australesch-US-amerikanesche Filmschauspiller. * [[16. Oktober]]: [[George C. Marshall]], US-amerikanesche Generol. * [[28. Oktober]]: [[Camilo Cienfuegos]], kubanesche Revolutionär. * {{6. November}}: [[Camille Welter]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. November]]: [[Jean Grémillon]], franséische Filmregisseur. * 25. November: [[Gérard Philipe]], franséische Schauspiller. * [[26. November]]: [[Albert Ketèlbey]], englesche Komponist. * {{2. Dezember}}: [[Leo Müller (Politiker)|Leo Müller]], lëtzebuergesche Journalist, Editeur a Politiker. * {{4. Dezember}}: [[Jean-Pierre Ries]], lëtzebuergesche Paschtouer. * {{7. Dezember}}: [[Yves Deniaud (Schauspiller)|Yves Deniaud]], franséische Schauspiller. * [[10. Dezember]]: [[Henri Vidal]], franséische Schauspiller. * [[28. Dezember]]: [[Ante Pavelić]], kroatesche Politiker. * [[31. Dezember]]: [[Aimé Clariond]], franséische Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 6r3v0haxaq6yric3tckywbcfcx6v0ba 0 3082 2677280 2668354 2026-05-07T15:17:58Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2677280 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2001''' huet op engem [[Méindeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: [[Griicheland]] trëtt der Wirtschafts- a Wärungsunioun bäi. * [[14. Januar]]: De [[Jorge Sampaio]] gëtt als Staatspresident a [[Portugal]] erëmgewielt. * [[19. Februar]]: Ukënnegung vum Zesummeschloss vun der [[Arbed]], der [[Usinor]] an der [[Aceralia]] zum weltgréisste [[Stol]]konzern. * [[26. Februar]]: Den [[Traité vun Nice]] gëtt ënnerschriwwen. * [[25. Mäerz]]: D'[[Schengener Ofkommes]] trëtt fir [[Dänemark]], [[Finnland]] a [[Schweden]], an och d'Net-EU-Staaten [[Island]] an [[Norwegen]], a Kraaft. * [[30. Mäerz]]: Déi franséisch regional Fluchgesellschaft [[Régional]] gëtt gegrënnt.<ref name=history>regional.com: [https://web.archive.org/web/20120227135819/http://uk.regional.com/About-REGIONAL/History ''About REGIONAL - History''] (Internet Archive vum 27. Februar 2012)</ref> * [[7. Juni]]: Den [[Tony Blair]] gëtt als Premierminister vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] erëmgewielt. * [[24. Juni]]: Den [[Ilir Meta]] gëtt Regierungschef an [[Albanien]]. * [[28. Juni]]: De fréiere [[Jugoslawien|jugoslawesche]] President [[Slobodan Milosevic]] gëtt dem [[Internationale Strofgeriichtshaff]] ausgeliwwert. * [[24. Juli]]: De fréieren Zar [[Simeon Sakskoburggotski|Simeon II.]] gëtt zum Ministerpresident vu [[Bulgarien|Bulgarie]] gewielt. * [[21. September]]: Den [[Arnold Rüütel]] gëtt Staatspresident an [[Estland]]. * [[19. Oktober]]: De [[Leszek Miller]] gëtt Regierungschef a [[Polen]]. ==== Lëtzebuerg ==== [[6. Abrëll]]: Feierlechkeete fir d'Trounbesteigung vum [[Henri vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Henri]]. === Afrika === * [[26. Januar]]: De [[Joseph Kabila]] gëtt Staatspresident vun der [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]. * {{2. Februar}}: De [[José Maria Neves]] gëtt Premierminister vum [[Kap Verde]]. * [[25. Februar]]: De [[Pedro Pires]] gëtt Staatspresident vum Kap Verde. * [[29. Abrëll]]: Parlamentswalen am [[Senegal]]. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[George W. Bush]] gëtt als neie President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] vereedegt. * [[11. September]]: Bei [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|Terrorattacken]] mat entfouerte Fligeren op de [[World Trade Center]] zu [[New York City|New York]] an de Pentagon zu [[Washington D.C.|Washington]] (dee 4. Fliger fält bei [[Pittsburgh]] erof) kommen ëm déi 3000 Leit ëm d'Liewen. * {{2. Dezember}}: Faillite (déi gréisst iwwerhaapt) vum Energiekonzern [[Enron]]. ==== Südamerika ==== * [[28. Juli]]: Den [[Alejandro Toledo Manrique]] gëtt Staatspresident am [[Peru]]. === Asien === * [[26. Januar]]: Äerdbiewe vun der Stäerkt 7,7 an [[Indien]], zirka 20.000 Doudeger. * [[26. Abrëll]]: De [[Juichiro Koizumi]] gëtt Premierminister vu [[Japan]]. * {{1. Juni}}: Am [[Nepal]] bréngt e Jong vum Kinnek [[Birendra]] dësen, sou gutt wéi seng ganz Famill, an da sech selwer ëm. * {{8. Juni}}: De [[Mohammad Chatemi]] gëtt zum Staatspresident am [[Iran]] erëmgewielt. * [[20. Juni]]: De [[Pervez Musharraf]] gëtt Staatschef am [[Pakistan]]. * [[23. Juli]]: D'[[Megawati Soekarnoputri]] gëtt Presidentin vun [[Indonesien]]. * {{6. Oktober}}: Am [[Afghanistan]] fänkt d'US-amerikanesch Arméi un, Loftattacken ze féieren, mam deklaréierten Zil, den [[Osama Bin Laden]] ze kréien. Dausende kommen derbäi ëm d'Liewen. * [[11. Dezember]]: [[China]] trëtt der Welthandelsorganisatioun [[Welthandelsorganisatioun|WTO]] bäi. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * {{7. Februar}}: Den [[Ariel Sharon]] gëtt Ministerpresident vun [[Israel]]. == Konscht a Kultur == * Mee-Juni: D'[[Lady Rosa of Luxembourg]], eng verfriemte Kopie vun der [[Gëlle Fra|Gëllener Fra]], suergt fir zolidd Poleemik. === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Roland Harsch]] fir ''Laub und Nadel''. === Musek === * [[12. Mee]]: D'Grupp [[Tanel Padar]], [[Dave Benton]] & [[Soul Militia|2XL]] gewënnt fir [[Estland]] mam Lidd ''[[Everybody]]'' de [[Eurovision Song Contest 2001|46. Eurovision Song Contest]] zu [[Kopenhagen]]. === Kino === * ''[[La stanza del mio figlio]]'' vum [[Nanno Moretti]] gewënnt d'Gëlle Palm vu Cannes. * ''[[Gladiator (Film)|Gladiator]]'' vum [[Ridley Scott]] kritt den Oscar fir de beschte Film. == Wëssenschaft an Technik == * [[15. Januar]]: D'[[Wikipedia]] geet online. === Astronomie a Raumfaart=== * [[23. Mäerz]]: D'[[Mir (Raumstatioun)|Raumstatioun Mir]], déi net méi gebraucht gëtt, gëtt kontrolléiert an d'Äerdatmosphäer gesteiert, wou se vergloust. * [[22. September]]: D'amerikanesch Raumsond [[Deep Space 1]] erfuerscht de periodesche Koméit [[19P/Borrelly]]. == Sport == * Den [[F91 Diddeleng]] gewënnt d'Championat am Foussball, d'[[FC Etzella Ettelbréck|Etzella Ettelbréck]] d'Coupe de Luxembourg. * [[28. Februar]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:1 géint Finnland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=600 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Finnland den 28. Februar 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[24. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:2 géint Färoer Inselen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=601 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Färoer Inselen de 24. Mäerz 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[28. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Zürich]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:5 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=26063 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg den 28. Mäerz 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[22. Mee]]: De [[Philippe Perlia]] war ass als zweete Lëtzebuerger op der Spëtzt vum [[Mount Everest]]. * {{2. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Ljubljana]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:2 géint Slowenien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25834 D'Detailer vum Foussballlännermatch Slowenien-Lëtzebuerg den 2. Juni 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 1:2 géint Russland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Sacha Schneider]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25744 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Russland de 6. Juni 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[15. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Monnerech]] 0:3 géint Georgien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25466 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Georgien de 15. August 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{1. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Toftir]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:1 géint Färoer Inselen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25423 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen-Lëtzebuerg den 1. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{5. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:3 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25449 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 5. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{6. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Belgrad]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 2:6 géint Jugoslawien. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] a [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg de 6. Oktober 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * [[14. Mäerz]]: [[Emie Tarantini]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * {{5. Abrëll}}: [[Maëlle Dickhoff]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * {{3. August}}: [[Nina Berton]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin. * {{9. Oktober}}: [[Yana Feller]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[25. Oktober]]: [[Elisabeth vun der Belsch (2001)|Elisabeth vun der Belsch]], Krounprinzessin. * {{3. November}}: [[Liane Freymann]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * {{7. Dezember}}: [[Laura Miller]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[31. Dezember]]: [[Sixo]], lëtzebuergesche Rapper. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Charles Trenet - 1951 - 1 (cropped).jpg | Text1 = Charles Trenet | Bild2 = Anthony Quinn around the 1960s.jpg | Text2 = Anthony Quinn | Bild3= John Lee Hooker.jpg | Text3= John Lee Hooker | Bild4= Jack Lemmon - 1968.jpg | Text4= Jack Lemmon | Bild5= Melanie Thornton at Leipzig, Germany, November 2001.jpg | Text5= Melanie Thornton | Bild6= JeanRichard-1949-Harcourt.png | Text6= Jean Richard | Bild7= Stefan Heym (1982).jpg | Text7= Stefan Heym | Bild8= Becaud-Rome-1958.png | Text8= Gilbert Becaud | Bild9= Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg | Text9= Léopold Senghor }} * {{1. Januar}}: [[Madeleine Barbulée]], franséisch Schauspillerin. * {{9. Januar}}: [[Paul Vanden Boeynants]], belsche Politiker a Regierungschef. * [[10. Januar]]: [[Jacques Marin]], franséische Schauspiller. * [[23. Januar]]: [[Norbert Etringer]], lëtzebuergeschen Douanier, Lokalhistoriker an Auteur. * [[25. Januar]]: [[Guy Tréjan]], franséische Schauspiller. * [[29. Januar]]: [[Jean-Pierre Aumont]], franséische Schauspiller. * [[30. Januar]]: [[O. Winston Link]], US-amerikanesche Fotograf. * 30. Januar: [[Claude Beylie]], franséische Filmkritiker a Filmhistoriker. * {{5. Februar}}: [[Jean Davy]], franséische Schauspiller. * [[10. Februar]]: [[René Schroeder]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[19. Februar]]: [[Charles Trenet]], franséische Sänger, Komponist, Dichter a Moler. * [[23. Februar]]: [[Robert Enrico]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{6. Mäerz}}: [[Nane Germon]], franséisch Schauspillerin. * {{9. Mäerz}}: [[André Roilgen]], lëtzebuergeschen Neurochirurg. * [[13. Mäerz]]: [[Jean Bretonnière]], franséische Schauspiller a Sänger. * [[20. Mäerz]]: [[Nicolas Hommel]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[24. Mäerz]]: [[Karl Schönböck]], éisträichesche Schauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Jean-Marc Bory]], Schwäizer Schauspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Nicolas Kremer]], lëtzebuergesche Vëlossportler, Olympionik, Politiker an Auteur. * {{2. Abrëll}}: [[Francis Gelhausen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{4. Abrëll}}: [[Liisi Oterma]], finnesch Astronomin. * [[10. Abrëll]]: [[Jean-Gabriel Albicocco]], franséische Filmregisseur. * [[15. Abrëll]]: [[Joseph Petit]], lëtzebuergeschen Auteur a Publizist. * [[16. Abrëll]]: [[Giacomo Gentilomo]], italieenesche Filmregisseur. * [[21. Abrëll]]: [[Joseph Theis (1916)|Joseph Theis]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[28. Abrëll]]: [[Ken Hughes]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * {{4. Mee}}: [[Arne Sucksdorff]], schweedesche Fotograf, Regisseur an Dréibuchauteur. * {{0}}4. Mee: [[René Weiss]], lëtzebuergesche Cheemiker. * {{5. Mee}}:[[Simon Slåttvik]], norwegesche Schileefer a Weltmeeschter an der Nordescher Kombinatioun. * [[11. Mee]]: [[Douglas Adams]], brittesche Schrëftsteller. * [[14. Mee]]: [[Mauro Bolognini]], italieenesche Filmregisseur. * [[26. Mee]]: [[Alberto Korda]], kubanesche Fotograf. * {{3. Juni}}: [[Anthony Quinn]], US-amerikanesche Schauspiller. * 12. Juni: [[Mara Boly]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[16. Juni]]: [[Janine Crispin]], franséisch Schauspillerin. * [[20. Juni]]: [[Maria Vincent]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Juni]]: [[John Lee Hooker]], US-amerikanesche Bluesmuseker. * [[25. Juni]]: [[Kurt Hoffmann]], däitsche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur. * [[26. Juni]]: [[Will Bertrand]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Buergermeeschter vu Biermereng * [[27. Juni]]: [[Tove Jansson]], finnesch Schrëftstellerin, Graphikerin a Molerin. * 27. Juni: [[Jack Lemmon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[16. Juli]]: [[Morris (Auteur)|Morris]], belsche Comicauteur an -zeechner. * [[26. Juli]]: [[Rudolf Nussgruber]], éisträichesche Filmregisseur. * {{3. August}}: [[Hans Holt]], éisträichesche Schauspiller. * {{4. August}}: [[Edouard Thibold]], lëtzebuergesche Moler a Prehistoriker. * [[13. August]]: [[Josy Greisen]], lëtzebuergeschen Dekorateur a Karikaturist * 13. August: [[René Berthier]], franséische Schauspiller. * [[14. August]]: [[Ferd Medinger]], lëtzebuergesche Moler. * [[15. August]]: [[Philippe Perlia]], lëtzebuergeschen Alpinist. * [[19. August]]: [[Donald Woods]], südafrikanesche Journalist a Biergerrechtler. * [[24. August]]: [[Jane Greer]]. US-amerikanesch Filmschauspillerin. * [[25. August]]: [[Philippe Léotard]], franséische Schauspiller. * [[27. August]]: [[Dirk Spierenburg]], hollännesche Politiker, Diplomat an Ekonomist. * 27. August: [[Gustave Zanter]], lëtzebuergesche Glas- a Mosaikkënschtler. * [[29. August]]: [[Francisco Rabal]], spuenesche Schauspiller. * {{2. September}}: [[Christiaan Barnard]], südafrikaneschen Häerzchirurg. * {{3. September}}: [[Pauline Kael]], US-amerikanesch Filmkritikerin. * {{5. September}}: [[Tamara Michailowna Smirnowa]], russesch Astronomin. * [[13. September]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur. * [[18. September]]: [[Philippe Clévenot]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * [[22. September]]: [[Isaac Stern]], russesch-amerikanesche Violonist. * {{8. Oktober}}: [[Willy Dondelinger]], lëtzebuergesche Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Gaby Basset]], franséisch Schauspillerin. * {{2. November}}: [[Andrée Servilange]], franséisch Schauspillerin. * {{5. November}}: [[Roy Boulting]], englesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[10. November]]: [[Ken Kesey]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[13. November]]: [[Babik Reinhardt]], Jazz-Gittarist. * [[24. November]]: [[Mett Clemens]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * 24. November: [[Melanie Thornton]], US-amerikanesch Sängerin. * [[29. November]]: [[Budd Boetticher]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 29. November: [[George Harrison]], brittesche Museker. (''[[The Beatles]]''). * {{9. Dezember}}: [[Josy Kraus]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[12. Dezember]]: [[Jean Richard]], franséische Schauspiller. * [[16. Dezember]]: [[Stefan Heym]], däitsche Schrëftsteller. * [[18. Dezember]]: [[Gilbert Bécaud]], franséische Chansonnier. * [[20. Dezember]]: [[Léopold Sédar Senghor]], senegaleeseschen Dichter a Politiker. *[[24. Dezember]]: [[Joseph Schumacher]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} pb9sxa95q5jtx3lxxmfv9t7d2o5hosh 0 4275 2677284 2677249 2026-05-07T16:32:17Z Zinneke 34 /* Veräinsliewen */ 2677284 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der lëtzebuergescher Uertschaft "Kënzeg" (de: Küntzig, fr: Clemency)|d'franséisch Uertschaft "Kuntzig"|Kuntzig}} {{Viruleedung|Clemency}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Kënzeg<br>''Kéinzig'' | Numm (Franséisch) = Clemency | Numm (Däitsch) = Küntzig | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Capellen}} | Gemeng = {{Käerjeng}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Käerjeng}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|35|49|N|05|52|28|O}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Kënzeg''' (lokal: '''Kéinzig'''<ref>{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}</ref>) ass eng lëtzebuergesch Uertschaft an der [[Gemeng Käerjeng]]. Bis Enn 2011 war et den Haaptuert vun der fréierer [[Gemeng Kënzeg]]. De Kënzeger hire Spëtznumm ass ''Fräschefänkerten''. == Geographie == Kënzeg läit op der belscher Grenz no bei de Quelle vun der [[Äisch]], an op der Waasserscheed vum Anzochsgebitt vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]] an dem [[Rhäin]]. Säin héchste Punkt ass um Flouer vu [[Féngeg]] um ''Kues'', op enger Héicht vun 395 m. Kënzeg huet ee ländleche Charakter an et gëtt nach eng Hallef Dose Bauerebetriber am Duerf. === Nopeschuertschaften === [[Fichier:FräschBuer.JPG|260px|thumb|Fräscheskulptur zu Kënzeg]] *Zu Lëtzebuerg: [[Féngeg]], [[Uewerkäerjeng]], [[Nidderkäerjeng]], [[Lénger]], [[Grass]] a [[Koler]]. *An der [[Belsch]]: [[Guerlange|Gierleng]] a [[Sélange|Séilen]]. == Geschicht == Déi éischt Spuer vun Awunner zu Kënzeg ass an den 1990er Joren entdeckt ginn, wéi eng aristokratesch Grafkummer aus der Zäit vun de [[Gallier]] fonnt ginn ass an déi op [[200|200 v. Chr.]] konnt datéiert ginn. Schrëftlech gëtt Kënzeg fir d'éischt an der éischter Hallschent vum 8. Joerhonnert an engem Dokument vum [[Karl Martell]] ernimmt. [[1495]] ginn zu ''Kuntzig'' 22 Stéit mat Feierplaze gezielt.<ref>Dénombrements des feux des duché de Luxembourg et comté de Chiny</ref> === Millen zu Kënzeg === Zu Kënzeg gouf et fréier zwou Millen, d'[[Peschmillen]] an d'[[Schockmillen]]. D'Peschmille stoung laanscht [[Falterbaach]] op der hallwer Streck tëscht der haiteger ''Rue de la Gare'' oder ''Schwämm'' wéi déi Kënzeger soen, an der ''Rue des Prés'' (''Am Pad''). Vun der Millen ass haut näischt méi ze gesinn. D'Schockmille steet am Ausgank vum Duerf wann een op [[Grass]] fiert op der lénkser Säit vum [[CR110]], an ass um Kadasterplang an der Kadastersektioun ''Section des Moulins'' agedroen. == [[Hausnumm|Hausnimm]] zu Kënzeg == {{Div col|cols=2}} * ''A Jongesch'' (Famill Kirsch) * ''A Kéijauns'' oder ''beim Kéijenni'': an der Ënneschtgaass den Haff Jeitz * ''An Dillessen'': um Knapp * ''Beim Riterchen'' oder ''beim Jéngeli'': an der Ënneschtgaass den Haff Eugène Kirsch * ''Beim Schani'': an der Laanggaass den Haff Erny Kirsch * ''Beim Jauni'': um Haff (Rue de l'École), fréier den Haff Sales * ''Beim Jeeki'': De fréieren Eisewuerebuttek op der Kräizung vum Breedewee an der Schwämm * ''Beim Jeeki'': De fréiere Coiffer an der Laanggaass * ''A Jauns'': fréier Epicerie an der Schwämm * ''Beim Kräiter'': Famill Thommes am Eck * ''A Mëllesch'' *'' A Berens'': Famill Klein um Knapp * ''A Schapp'' oder ''beim Schappert'': den Zammermannsbetrib um Knapp (Heinen) * ''A Klautjes'': an der Ieweschtgaass * ''Beim Biekerech'': am Eecherwee (rue de Grass): fréier d'Haus vum Jos Dahm * ''Beim Männchen'' oder ''beim Schullerjang'': fréier d'Wiertschaft um Haff * ''Beim Groussen'': fréier d'Wiertschaft Schmit an der Schwämm * ''Steften'': Famill Weydert oder Weidert aus der Ieweschtgaass {{Div col end}} == Stroossennimm zu Kënzeg == {| | Rue des Jardins || ''Um Knapp''|| ||Rue des Champs || ''Feldstrooss'' |- | Rue de Fingig || ''Am Fengegerbierg''|| ||Rue de la Chapelle || ''An de Fusselächer'' |- | Rue de la Gare || ''An der Schwämm''|| ||Rue Basse || ''Ënneschtgaass'' |- | Rue Longue ||''Laanggaass''||&nbsp;&nbsp; ||Rue Haute || ''Ieweschtgaass'' |- | Rue des Prés || ''Am Pad''|| ||Rue de Messancy|| ''Am Miezegerbierg'' |- | Rue de Guerlange || ''An der Hiel''|| ||Rue de Sélange || ''Séilenerwee'' |- | Rue de Bascharage || ''Breedewee''|| ||Rue de l'École || ''Um Haff'' |- | Chemin d'Arlon || ''Arelerwee''|| ||Rue de Grass || ''Eecherwee'' |- | Rue de la Fontaine || ''Gässel'' |} Den Numm ''An der Schwämm'' kënnt dohier well fréier, ongeféier op der Plaz wou haut de Foussballsterrain ass, e Weier war, an deem d'Äerz gewäsch ''(geschwämmt)'' gouf, dat duerno op der [[Simmerschmelz]] verschafft gouf. Där Weiere gouf et och nach um Laf vun der [[Méinschbaach]] am ''Arelerwee''. Well déi Weiere just op der Grenz bei der [[Gossemaark]] LB052 op lëtzebuergeschem Terrain louchen an och Awunner vun der [[belsch]]er Uertschaft [[Séilen]] do [[Bounäerz]] gewäsch hunn, war am [[Grenzvertrag vun 1844]] festgehale ginn datt déi sollte fräien Zougank hunn. ==Plazen un Flouer== *[[Neidréisch]] *[[Nuechtbann]] == Veräinsliewen == * ''Entente des sociétés'' * [[Fräizäit-Sport Kéinzeg]] organiséiert sportlech Aktivitéiten am net-kompetitive Beräich (Fräizäit-Sport). * [https://web.archive.org/web/20100901180234/http://tractor.lu/ Päerds- an Trakterfrënn Lëtzebuerg] * De Foussballclub [https://web.archive.org/web/20120415110025/http://www.flf.lu/clubs/club.php?club_id=500022 ''Étoile sportive Clemency''] * [http://www.harmonie.clemency.lu/MainPages/IndexM.htm ''Harmonie Clemency''] * De Gesangveräin ''Chorale Sainte Cécile Clemency'' [[Fichier:Wëll Lann.jpg|thumb|D'Maximäin-Kapell an déi [[Wëll Lann]] (d'Lann steet haut net méi)]] == Kuckeswäertes == [[Fichier:Mammutbam Kënzeg.jpg|thumb|150px|De Mammutbam am Schoulhaff]] * Déi [[Lann zu Kënzeg|Wëll Lann]], ee vun den eelsten a déckste Beem zu Lëtzebuerg. Déi Wëll Lann huet no engem Stuerm vum 25. Juni 2006, bei deem den Haaptaascht ofgebrach war, bis op de Stamm zeréckgeschnidde misse ginn, schéisst awer nach ëmmer aus. * D'[[Maximäinkapell zu Kënzeg|Maximäinskapell]] nieft der Lann mat der [[Fräihheetsplaz zu Kënzeg|Fräiheetsplaz]]. * D'[[Kierch Kënzeg]], um ''inventaire supplémentaire'' vun de Klasséierte Monumenter. * D'[[Schlass Kënzeg|Schlass]] (Nationaalt Monument; Privatbesëtz) * De [[Mammutbeem|Mammutbam]] am Schoulhaff. * Op der belscher Grenz d'Kapell ''Um Kues''. == Literatur == * Schroeder, Michael: ''Wachsmuot von Künzich (Kunzech): ein Luxemburger Minnesänger'' - In: Annuaire: vol. II des actes du XXIe congrès international des sciences généalogique et héraldique de Luxembourg (1994) / Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique = Jahrbuch / Luxemburger Gesellschaft für Genealogie und Heraldik. - 1995, p.&nbsp;59-72, ill. == Bekannt Leit vu Kënzeg == * [[Jean Octave]], Journalist * [[Louis Biren (Resistenzler)|Louis Biren]] bekannt als ''Wonesch Lou''. * [[Fritz Haupert]], Turner * [[Charles Bachmann]], Leefer * [[Robert Mergen]], Marcheur == Kuckt och == * [[Kierch Kënzeg]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Clemency|Kënzeg}} {{Referenzen}} [[Fichier:Kënzeg Mechelbierg.jpg|750px|thumb|center|Kënzeg vun Oste vum ''Méchelsbierg'' aus gesinn]] {{DEFAULTSORT:Kenzeg}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemeng Käerjeng]] kqpwp5g6ejyefbpvacs0yqixf21p94i 0 4995 2677297 2644516 2026-05-07T20:49:16Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2677297 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === [[Fichier:First Luxembourgish stamps from 1852.JPG|thumb|150px|Déi éischt Lëtzebuerger Timberen]] ==== Lëtzebuerg ==== * [[15. September]]: Déi 2 éischt lëtzebuergesch [[Timber]]e kommen eraus. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[19. Januar]]: [[Fritz Kintzlé]], lëtzebuergesche Schmelzhär a Manager. * [[13. Februar]]: [[Johan Ludvig Emil Dreyer]], däneschen Astronom a Wëssenschaftshistoriker. * [[10. Mäerz]]: [[Richard Anschütz]], däitsche Cheemiker. * [[13. Mäerz]]: [[Aloyse-André Welter]], lëtzebuergeschen Zeitungsredakter a Schrëftsteller. * [[30. Mäerz]]: [[Guillaume Koener]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[10. Abrëll]]: [[Arthur Vierendeel]], belsche Bauingenieur. * [[14. Abrëll]]: [[Louis Kuschmann]], lëtzebuergesche Moler. * [[15. Abrëll]]: [[Frédéric François]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[22. Abrëll]]: Wilhelm Alexander von Nassau, de spéidere [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]]. * {{1. Mee}}: [[Calamity Jane]], US-amerikanesch Heldin am Wëlle Westen. * [[19. Mee]]: [[Jules Fischer]], lëtzebuergesche Ingenieur a Politiker. * [[22. Mee]]: [[Emil G. Hirsch]], lëtzebuergesch-US-amerikanesche Rabbiner a Philosoph. * [[25. Juni]]: [[Antoni Gaudí]], spueneschen Architekt. * [[30. August]]: [[Jacobus Henricus van 't Hoff]], hollännesche Cheemiker. * {{6. September}}: [[Alexander Rüdell]], däitschen Architekt. * {{2. Oktober}}: [[Curt von François]], däitsche Militär. * {{0}}2. Oktober: [[William Ramsay (Cheemiker)|William Ramsay]], schottesche Cheemiker. *[[24. Oktober]]: [[Jakob Hubert Schütz]], däitsch-lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur. * [[21. November]]: [[Francisco Tárrega]], spuenesche Gittarist a Komponist. * [[15. Dezember]]: [[Henri Becquerel]], franséische Physiker. * [[27. Dezember]]: [[Auguste Weber]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[Henri Gervex]]: franséische Moler. == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Louis Braille]], franséische Blannen-Enseignant (''Braille-Schrëft''). * [[12. Januar]]: [[Henri-Joseph Redouté]], Moler. * [[17. Abrëll]]: [[Étienne Maurice Gérard]], Maréchal de France. * {{2. Mee}}: [[Joseph Heynen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[11. Mee]]: [[Théodore Wurth]], lëtzebuergesche Dokter a Politiker. * [[21. Mee]]: [[Karl Franz Anton von Schreibers]], éisträicheschen Naturwëssenschaftler. * [[27. November]]: [[Ada Lovelace]], brittesch Mathematikerin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 0mulbhvw2ovjrqgqy8rxqmbmw2d35pf 0 6014 2677295 2640271 2026-05-07T20:47:43Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2677295 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === '''Département des Forêts''' * [[18. Mäerz]]: De [[Marie Frédéric Henri Christiani]] gëtt Generalsekretär vum [[Département des Forêts]]. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{7. Januar}}: [[Charles Venneman]], belsche Moler * [[12. Januar]]: [[Nicolas Bové]], lëtzebuergesche Botaniker. * {{6. Februar}}: [[Théodore Pescatore (1802-1878)|Théodore Pescatore]], lëtzebuergesche Politiker. * [[20. Februar]]: [[Théodore Wurth]], lëtzebuergesche Dokter a Politiker. * [[26. Februar]]: [[Victor Hugo]], franséische Schrëftsteller a Politiker. * [[27. Mäerz]]: [[Charles-Mathias Simons]], lëtzebuergesche Politiker. * [[17. Juni]]: [[Hermann Mayer Salomon Goldschmidt]] franséischen Astronom a Konschtmoler. * [[21. Juni]]: [[Jean-Baptiste Brasseur]], lëtzebuergesche Mathematiker. * {{2. Juli}}: [[Frédéric-Georges de Blochausen]], lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker. * [[24. Juli]]: [[Alexandre Dumas (Papp)]], franséische Schrëftsteller. * [[13. August]]: [[Nikolaus Lenau]], éisträichesche Schrëftsteller.¨ * [[30. September]]: [[Antoine-Jérôme Balard]], franséischre Cheemiker. * [[13. November]]: [[François Joseph Wirz]], lëtzebuergeschen Ingenieur * [[16. November]]: [[Antoine-Joseph Alexandre]], belsche Professer an Auteur vun Theaterstécker. * [[28. November]]: [[Henri Greisch]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * {{eidelt Joer}} [[Charles Louis Verboeckhoven]], belsche Moler. == Gestuerwen == * [[18. Januar]]: [[Antoine Darquier de Pellepoix]], franséischen Astronom. * [[23. Mee]]: [[François-Xavier de Feller]], Auteur, Schrëftsteller, Editeur a Geeschtlechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 9sm6ckfqp0qh0z79fantxo9cqn289jy 0 6803 2677315 2021892 2026-05-08T06:38:33Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2677315 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{7. Januar}}: Poopst [[Gregor XIII. (Poopst)|Gregor XIII.]] ([[Gregorianesche Kalenner]]). == Gestuerwen == * [[Giustina Rocca]], italieenesch Juristin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 421wkzjwyvcbi0nke97a6kr0nb3r94w 0 7827 2677316 2021830 2026-05-08T06:39:05Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2677316 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[Giustina Rocca]], italieenesch Juristin. == Gestuerwen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} ge1cwjjb4lvo2qpkfacv1f9w1iz1rft 0 7833 2677317 2021836 2026-05-08T06:41:25Z Zinneke 34 /* Wëssenschaft & Technik */ 2677317 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht & Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == == Gestuerwen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} pr07bqyr66mt995ecd4sgqghlmb38u5 0 7835 2677318 2021838 2026-05-08T06:41:46Z Zinneke 34 /* Wëssenschaft & Technik */ 2677318 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht & Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == == Gestuerwen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} pr07bqyr66mt995ecd4sgqghlmb38u5 0 14678 2677304 2585109 2026-05-07T21:15:08Z Zinneke 34 2677304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Alfred Kowalsky''', gebuer de [[6. Mäerz]] [[1879]] am [[Pafendall]], a gestuerwen de [[14. Mee]] [[1943]] zu [[Metz]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Komponist]]. Hien huet ë.&nbsp;a. d'Musek fir d'Oper ''[[Griselinde]]'' geschriwwen. Nodeem 1923 eng Entente vun [[Esch-Uelzecht|Escher]] Veräiner, wéi d<nowiki>'</nowiki>''Harmonie municipale'', de ''Cercle symphonique'', d<nowiki>'</nowiki>''Alliance Française'' an den ''Uelzecht-Chouer'' d<nowiki>'</nowiki>''École de musique d'Esch-sur-Alzette'' als Coopérative gegrënnt haten, huet am August 1926 d'Gemeng Esch déi Museksschoul iwwerholl a se an ''École municipale de Musique'' ëmgedeeft. Den Alfred Kowalsky, deen [[Uergel]] zu [[Paräis]] beim [[Charles-Marie Widor]] studéiert hat, a Kompositioun beim [[Richard Strauss]] zu [[Berlin]], gouf Direkter. An [[Pafendall]] dréit [[Rue Alfred-Kowalsky|eng Strooss säin Numm]]. == Säi Wierk (Auswiel)== === Oper === * [[Griselinde]], Musek vum Alfred Kowalsky, no engem Text vum [[Nikolaus Welter]] === Operetten === * ''Dräi ass göttlech'', Musek: Muller, J.A./Kowalsky, Text: [[Batty Weber]] * ''D'Rosy vun der Stemillen'',Musek: A. Kowalsky Text: Nik. Wampach === Aner Wierker === * ''Mai Kand'' * ''Élégi''e * ''Capriccio'' * ''Nuetsgebied'' * ''Trio'' fir Piano, Gei a Violoncel == Literatur == * [[Léon Blasen|Blasen, L.]], 1984. ''Alfred Kowalsky (1879-1943), Lëtzebuerger Komponisten''. Telecran, Lëtzebuerg, Jg. 6 (1984). * Krier, Guy, 1982. ''Markante Persönlichkeiten aus Pfaffenthal''. In: 125 Jor Sang a Klang / Chorale "Sang a Klang" - Lëtzebuerg, S. 61-63. ==Um Spaweck== {{commonscat}} * [https://www.melusinapress.lu/read/kowalsky-alfred Den Alfred Kowalsky am Musikerlexikon] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Kowalsky Alfred}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Komponisten]] [[Kategorie:Gebuer 1879]] [[Kategorie:Gestuerwen 1943]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] otyd48ztnjq1drtn5era5ftll3dm38b 0 45363 2677307 2677106 2026-05-07T22:43:53Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2677307 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessen-Aarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen? * … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] 3na6hlmt33g5jcaxsszk6y505ius0cr 2677314 2677307 2026-05-08T06:36:36Z Zinneke 34 /* */ t [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2677314 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessen-Aarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … wann een am [[Ancien Régime]] eng ''[[Lettre de cachet]]'' geschéckt krut, direkt huet missen an de Prisong goen? * … een am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] gesi konnt? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] prj083e8nemxiwcl3h9nand6yxfxp5p 0 46900 2677323 2388752 2026-05-08T07:31:48Z Puscas 735 .... 2677323 wikitext text/x-wiki {{skizz}} E '''Bus''' (''engl.: '''b'''idirectional '''u'''niversal '''s'''witch; heiansdo och '''BUS''' ofgeleet vu '''B'''inary '''U'''nit '''S'''ystem'') ass am Beräich vun der [[Informatik]] e Begrëff, deen heefeg gebraucht gëtt, fir e Leitungssystem mat Steierungskomponenten ze bezeechnen, dat fir den Austausch vun Daten an/oder Energie tëscht potenziell méi wéi zwéi Participantë gebraucht gëtt. Bussystemer gëtt et an de [[Computer]]e selwer, oder si gi gebraucht fir Computere mat [[Peripherieapparat]]en ze verbannen. == Wéi e Bussystem funktionéiert == == Kuckt och == * [[Lëscht vu Computerbegrëffer]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Computer buses}} [[Kategorie:Informatik]] cxwwozhemqlauhgp5fpb74spyvpdidd 0 50532 2677306 2677263 2026-05-07T22:38:39Z Zinneke 34 Infobox Gebai 2677306 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Gebai}} [[Fichier:Teatro Amazonas.jpg|thumb|280px|''Teatro Amazonas'' an der Nuecht]] Den '''Teatro Amazonas''' ass en [[Operenhaus]] zu [[Manaus]], [[Brasilien]]. Den 31. Dezember 1896 ageweit, gouf et aus de Recetten vum [[Gummisboom]] finanzéiert. Et ass eent vun de bekanntsten Operenhaiser vun der Welt. ==Geschicht an Architektur== D'Geschicht vun dësem Operenhaus huet ugefaangen, wéi den [[A. J. Fernandes Júnior]] säi Projet 1881 virgestallt huet. Dëst architektonescht Wierk gouf vun 1883 un vum [[Gabinete Português de Engenharia e Arqitetura de Lisboa]] realiséiert. Architekten, Baumeeschteren, Moler a Kënschtler aus ganz Europa hunn zur Realisatioun bäigedroen. De Brasilianer [[Crispim do Amaral]] vu [[Pernambuco]], deen zu Paräis gelieft huet, war säi Bannenarchitekt an den Italieener [[Enrico Mazolani]] war mat der Architektur bausse befaasst. D'Oper gouf den 31. Dezember 1896 ageweit; déi éischt Oper,(„[[La Gioconda]]“ vum [[Amilcare Ponchielli]]. gouf de 7. Januar 1897 als Premiere opgefouert. Wéinst der Baisse vum Cours vum Gummi huet d'Oper schonn 1907 misse provisoresch zoumaachen. De klimateschen Afloss vun der Amazonegéigend huet doriwwer eraus Restauratiounsaarbechten noutwendeg gemaach. No méi wéi aacht Joerzéngte Rou konnt d'Oper schliisslech de 17. Mäerz 1990 mam [[Plácido Domingo]] an dem [[Marcia Haydée]] seng Reouverture feieren. Croisièren, déi zu Manaus virun Anker ginn, hu gewéinlech e Besuch vun dëser aussergewéinlecher Oper op hirem Programm. == Kuckt och == * [[Oper]] * [[Operenhaus]] == Um Spaweck == *[http://jorgevismara.net/ce/2008/1005tabest/ 19 Biller vum Teatro Amazonas - Oct 2008 - vum Jorge Vismara] *[https://web.archive.org/web/20090406150143/http://www.destination360.com/south-america/brazil/manaus-2.php 360 Panorama Vue vum Operenhaus] *[http://vagamundos.net/v3.1/gallery/album100?page=1 Galerie mat 26 Fotoen] *[https://web.archive.org/web/20100126211229/http://www.manausonline.com/index2.asp Manaus On-Line] *[https://web.archive.org/web/20200220061435/http://www.ctac.gov.br/tdb/index.html "Theatres of Brazil"] [[Kategorie:Operenhaiser]] [[Kategorie:Bauwierker 1896]] c1u3bd7lvo2oh24ga0kg8mfac2vubw8 0 56048 2677322 2677240 2026-05-08T07:23:46Z Mars1946 67276 D'Geschicht 2677322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains<br>Thermalbad Munneref | Logo = | Bild = Kurpark Munneref Les thermes entree.jpg | Bildtext = D'Entrée fir d'Kueristen | Typ = [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 18.12.1987 | Sëtz = Avenue des Bains<br>L-5601 Munneref | Leedung = Paul Hammelmann <small>(President CA)</small><br>Pierre Plumer<small> (Direkter)</small> | Mataarbechter = | Branche = | Produit = | Ëmsaz = | Homepage = [http://www.mondorf.lu/ www.mondorf.lu] }} [[Fichier:Kurpark Munneref Al Thermen.jpg|thumb|320px|Vue vum Park op déi al Thermen]] D''''Thermalbad Munneref''' ass dat eenzegt [[Thermalbad]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et läit zum gréissten Deel (37,38 ha) um Südostrand vun der Uertschaft [[Munneref]] an der [[Gemeng Munneref|Gemeng mat dem selwechten Numm]] am [[Kanton Réimech]]. E klengen Deel (5,25 ha) vum Domaine läit a [[Frankräich]] an der Gemeng [[Mondorff]] am [[Departement Moselle]]. Am Ganzen huet de Kuerpark eng Fläch vun 42,63 ha. D'offiziell Bezeechnung vum [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] ass '''Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains'''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1987/12/18/n1/jo|Titel=Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=12.09.2020|Datum=18.12.1987|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gëtt awer gemenkerhand ënner dem Numm „Mondorf Domaine Thermal“ kommerzialiséiert. == Geschicht == Vun 1841 bis 1846 sinn zu Munneref déi éischt Buerunge vun der Ekipp vum [[Sachsen|sächsesche]] Buermeeschter [[Karl-Gotthelf Kind]] gemaach ginn. Schonn d'Joer drop, 1847, gouf d'Munnerëffer Thermalbad op Initiativ vum Munnerëffer [[Nottär]] [[Jean-Pierre Ledure]] gegrënnt. Seng Duechter Amélie Ledure war déi éischt Kueristin. Mam Arrêté royal grand-ducal vum 28. August 1878 krut d'Uertschaft d'Recht fir sech '''Mondorf-les-Bains''' respektiv '''Bad Mondorf''' ze nennen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1878/08/28/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 28 août 1878 par lequel la localité de Mondorf est autorisée à prendre la dénomination de Mondorf-les-bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=07.09.1878|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Mam Gesetz vum 21. Abrëll 1886<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1886/04/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 avril 1886 concernant l'acquisition aux frais de l'État de l'établissement thermal et hydrothérapique de Mondorf|Gekuckt=12.09.2020|Datum=21.04.1886|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/9hfjnn/pages/2/articles/DTL43?search=Nouvelles%20officielles Nouvelles officielles] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 24. Abrëll 1886, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/fsfh1w/pages/3/articles/DTL43?search=Mondorf Projet de loi] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 1. Abrëll 1886, Säit 3 </ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/zkm1k3/pages/2/articles/DTL55?search=Mondorf Projet de loi] Avis vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 4. Abrëll 1886, Säit 3</ref> krut d'Regierung d'Recht fir d'Thermalbad vun der [[Société anonyme des bains de Mondorf]] ofzekafen. Déi hat d'Handduch no engem laangen Ënnergank, dee sech zanter dem [[Däitsch-Franséische Krich|1870er Krich]] entwéckelt hat geschmass, wat dozou gefouert hat, datt knapps nach 200 Kueristen d'Joer op Munneref koumen. D'''Société anonyme des bains de Mondorf'' hat virdru scho probéiert e Keefer ze fannen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/58n7c7/pages/3/articles/DTL217?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 4. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/g3g64s/pages/3/articles/DTL203?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/xmw9x8/pages/2/articles/DTL61?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 23. Mee 1885, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7q6n5v/pages/4/articles/DTL186?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Mee 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7z6gc2/pages/4/articles/DTL177?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 12. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/m7n69p/pages/4/articles/DTL199?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 2. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/btjrp2/pages/4/articles/DTL177?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 16. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/r20hmz/pages/5/articles/DTL160?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Juni 1885, Säit 5</ref>. An der Generalversammlung vum 10. Oktober 1885 sollt decidéiert ginn d'Gesellschaft opzeléisen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/0kt3gj/pages/4/articles/DTL181?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 17. September 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/jv6b36/pages/4/articles/DTL161?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. September 1885, Säit 4</ref>. Well net genuch Aktionären an der Generalversammlung vum 10. Oktober waren, gouf eng nei Generalversammlung fir de 16. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/wpdb2c/pages/4/articles/DTL218?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 19. Oktober 1885, Säit 4</ref>. Och an der Generalversammlung vum 16. November 1885 waren net genuch Aktionären do an et gouf nees eng nei Generalversammlung op den 30. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/91xg8q/pages/4/articles/DTL123?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 24. November 1885, Säit 4</ref>. 1889 gouf den Holzpavillon gebaut, d'[[Pergola]]'','' déi de Mëttelpunkt vum gesellschaftlechen Liewen zu Munneref war.<ref>{{Cite book|Titel=19. Mondorf, son passé, son présent, son avenir / Les publications mosellanes / ISBN 2-919975-04-4}}</ref> 1939 verloossen d'Gäscht fluchtaarteg d'Bad aus Angscht viru Nazidäitschland. 1941 gëtt d'Kuerverwaltung engem däitschen ''Kommissar'' ënnerstallt. Kuerdirekter gëtt den deemollegen ''Amtsbürgermeister'', [[Jacques Lichtfouss]]. 1946 normaliséiert sech de Kuerbetrib erëm. D'Concert'en vu [[Radio Lëtzebuerg]], ënnert der Leedung vum [[Henri Pensis]] all Donneschdeg Owend am Festsall vum Kuerpark, ginn erëm staark besicht. 1968 well d'[[Regierung]] d'Staatsbad komplett renovéieren. Ma den entspriechenden Gesetzesprojet huet de Wee bis an d'[[Chamber]] net gepackt, well e groussen Deel vum Kuerpark zerstéiert gi wier.<ref>{{Cite book|Titel=Mondorf, son passé, son présent, son avenir / Les publications mosellanes / ISBN - 2-919975-04-4}}</ref> D'Gesetz vum 18. Dezember 1987 privatiséiert deelweis dat bis dohin staatlecht Thermalbad. Et gëtt en ''Établissement public de droit privé'', also gefouert no privatem Recht, a kritt eng komplett nei Orientatioun. Niewent dem traditionellen Thermalismus gëtt den neien ''Domaine thermal'' mat engem 4-Stären Hotel mat 113 Zëmmeren, souwéi mat engem Fitness-a Sauna Club vun 1.800 [[Quadratmeter]], 2 Restauranten an engem Konferenzzenter an der ''Orangerie'' am Park, komplettéiert. Dat Ganzt gëtt, vun do un, vun engem Verwaltungsrot an engem Direkter geleet. Den 1. Mee 1988 gouf den neien Zenter vum [[Marcel Reimen]], dem President vum éischte Verwaltungsrot ageweit. 28.000 Leit si komm fir dat neit Thermalbad ze gesinn, héchstwarscheinlech well et am Virfeld souwuel an der [[Chamber]] wéi och an der Press eng hefteg Poleemik wéinst der Reorientatioun vum traditiounsräiche Bad an e moderne wäit gefächerte Gesondheetszenter gouf.<ref>{{Cite book|Titel=Mondorf, son passé, son présent, son avenir / Les publications mosellanes /1987/ ISBN 2-919975-06-4}}</ref> {{Kapitel Info feelt}} == Thermalquellen == Am Kuerpark zu Munneref sinn am Ganzen dräi [[Thermalquell]]e gebuert ginn. === Kind-Quell === Déi éischt Thermalquell gouf vun der Ekipp vum Sachs [[Karl-Gotthelf Kind]] (1801-1873) nom Prinzip vum ''Fräifall'' gebuert a gouf no him Kind-Quell genannt (''Source Kind''). D'Aarbechten hunn de 17. Juni 1841 ugefaangen an d'Buerung hat de 16. Juni<ref>Den dacks zitéierten Datum vum 15. Juli 1846 ass warscheinlech op e fréien Drockfeeler zeréckzeféieren (Massard 1997)</ref> 1846 hir maximal Déift vu 730 m<ref>Weeder déi dacks zitéiert Déift vu 726 m nach déi vu 736 m ass richteg (Massard 1997)</ref> erreecht a war deemools déi déifst Buerung op der Welt mat Ausnam vu China, wou scho virdrun eng Buerung gemaach gouf, déi iwwer 1000 m déif goung. Eréischt 1871 gouf dee Rekord mat der Déifbuerung Sperenberg bei Berlin mat 1271 m Déift gebrach. === Marie-Adélaïde-Quell === Déi zweet Thermalquell krut hiren Numm zu Éiere vun der [[Groussherzogin]] [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]]. === Michel-Lucius-Quell === == Gebaier == === Thermalbad „Les thermes“ === === Verwaltungsgebai === === Pavillon Kind === De Pavillon Kind gouf an de Joren 1963-1964 vum Staatsarchitekt [[Constant Gillardin]] gebaut, fir d'Waasser vun der Kind-Quell ze zerwéieren. D'Gebai gouf tëscht 2000 an 2004 vum Architektebüro "steinmetz de meyer architectes urbanistes" ëmgebaut. Am Joer 2012 mécht den [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|éischte Fligereimusée vu Lëtzebuerg]] seng Dieren am Pavillon vun der Kind-Quell op. === Orangerie === D'[[Orangerie]] gouf 1910 no de Pläng vum lëtzebuergeschen Architekt [[Sosthène Weis]] gebaut. === Hoteller === Fir d'Kueristen an d'Touriste gehéieren zum Thermalbad de „Mondorf Parc Hôtel“ gradewéi d'„Villa Welcome“. {{Kapitel Info feelt}} <gallery perrow="3" heights="200" widths="200" caption="Fotoegalerie vun de Gebaier am Thermalbad an am Kuerpark"> Fichier:Mondorf-les-Bains pavillon Kind a.jpg|Pavillon Kind Fichier:Luxembourg Mondorf Orangerie French-garden.jpg|Orangerie a franséische Gaart </gallery> === Renovatioun === [[File:Mondorf-les-Bains, Mondorf Parc Hôtel (101).jpg|thumb|Ëmbauaarbechten ronderëm de Parc Hôtel (Dezember 2025)]] Uganks Oktober 2018 huet de [[Regierungsrot]] e Gesetzesentworf ugeholl fir d'Gebaier vum Thermalbad fir eng Zomm vun 133,5 Milliounen Euro ze renovéieren<ref>Patrick Besch, [https://www.wort.lu/de/politik/thermalbad-in-mondorf-wird-saniert-5bb77996182b657ad3b94a40 Thermalbad in Mondorf wird saniert] op wort.lu de 5. Oktober 2018 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort|Wort]] vum 6. Oktober 2018 ënner „Kurznachrichten “op der Säit 12</ref>. De 24. Abrëll 2020 gouf d'Gesetz an der Chamber gestëmmt dat et der Regierung erlaabt, den Domaine fir déi genannt Zomm an d'Rei ze setzen an auszebauen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2020/04/24/a353/jo|Titel=Loi du 24 avril 2020 relative à la rénovation et à la mise en conformité du Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=04.05.2020|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am November 2025 hunn d'Aarbechten ugefaangen. Dobäi ginn d'Anlage fir Bieder an Therapie nei gemaach, d'medezinesch Infrastruktur moderniséiert an d'Gebai ''Les Sources'' nei gebaut, mat zousätzleche Behandlungsraim an Hotelszëmmeren. Etappeweis gëtt och déi technesch an energeetesch Infrastruktur erneiert.<ref>[https://www.tageblatt.lu/headlines/arbeiten-am-domaine-thermal-haben-begonnen/ "Arbeiten am Domaine thermal haben begonnen."] tageblatt.lu, 25.11.2025.</ref> ===Trivia=== Bis 1976 stoung am Park eng Pergola, déi ëm 1898 vum Staatsarchitekt [[Prosper Biwer]] entworf gi war. D'Holzaarbechte ware vum Schräiner J. P. Hilbert vun [[Hollerech]]. Op der Bün wou traditionell de Kuerorchester gespillt huet, sinn ënner anerem d'[[Lucienne Boyer]] an d'[[Line Renaud]] opgetrueden. D'Konstruktioun huet un de Pavillon vun der Rudolfsquell zu [[Mariánské Lázně]] erënnert<ref>Publikatioun vum [[Robert Philippart]]</ref>. == Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark == De Park vum Thermalbad stellt eng Verbindung tëscht Mënsch an Natur hier. Hien ass eng gréng Long, eng Plaz fir ze raschten, sech z'erhuelen, ze heelen, sech ze besënnen. Dozou gehéiert och d'Konscht, déi de Park an eng Skulpturegalerie verwandelt. 20 Monumenter a Konschtwierker, meeschtens vu lëtzebuergeschen Artisten, waarden drop entdeckt ze ginn. {{Div col}} * ''Vase en terre cuite style 1900''. D'[[Majolika]]-Vas, déi virum Kind-Pavillon op engem Sockel steet, gouf [[1899]] vun der Firma [[Villeroy & Boch]] fir d'[http://fr.wikipedia.org/wiki/Exposition_universelle_de_1900 Weltausstellung zu Paräis] (1900) fabrizéiert. No der Ausstellung wousst kee mat der Vase eppes unzefänken an de [[Paul Eyschen|Staatsminister Eyschen]] krut se geschenkt. Well d'[[Vas]] a kengem vu sengen Zëmmeren doheem gepasst huet, huet hien d'Vase schlussendlech dem Munnerëffer Kuerpark virugeschenkt. * ''La lionne et les lionceaux'' vum [[Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert]] (1843-1917). D'Skulptur gouf [[1905]] am ieweschten Deel vum Park installéiert. * ''Le Centaure'' vum [[Cipri Adolf Bermann]] (1862-1942). E [[Bronze]] deen den [[MNHA|Nationale Geschichts- a Konschtmusée]] dem Thermalbad geléint huet. * ''Medaillon vum Dr Martin Klein'' vum [[Pierre Federspiel]] (1864-1924). Dëst Monument gouf [[1909]] zu Éiere vum fréieren Direkter [[Martin Klein|Dr Martin Klein]] opgeriicht. * ''Aqua fons vitae'' vum [[Tom Flick]] (*1968). Steesail, déi 1997 um Wues virum Parc Hôtel installéiert gouf. * ''Tour des Sables'' vum [[Liliane Heidelberger]]. Steeskulptur riets am Gank hanner dem Aganksberäich vum Thermalbad. * ''La Danse'' vum [[Nic Joosen]] (*1933). Dës Eiseskulptur aus 5 Eenzeldeeler ass 1998 kaaft ginn a verschéinert d'Blummerabatten um Quai lénks vum Pavillon Kind. * ''Tulipe'' vum [[Frantz Kinnen]] (1905-1979). Dëse Buer, deen de Staat 1958 kaaft huet, steet matzen am Rousegäertchen, der "Roseraie". * ''Just make sense'' vum [http://www.kowanz.com Brigitte Kowanz]. Dëst Wierk steet am Agank vun den alen Thermen. * ''Körper'' vum [[Carine Kraus]]. Serie vu Molereien am Pavillon mat de Saunaen. * D'''Juri-Gagarin-Büst'' vum [[Aleksei Dmitrievich Leonov]] gouf 2018 virum [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|Fligereimusée]] (Pavillon Kind) opgeriicht. * ''D'Maus Ketti'' vum [[Wil Lofy]] (*1937). Bronze vun 1987 an Erënnerung un d'Fabel [[D'Maus Ketti]] vum [[Auguste Liesch]], dee vu Munneref staamt. * ''La fille aux roses'' vum [[Jean Mich]] (1871-1919). Bronze aus den "Ateliers SIOT" zu Paräis, dee fréier an den Terrasse vum Rousegäertche stoung, an elo am "Jardin français" steet. * ''Métamorphose'' vum [[Wenzel Profant]] (1913-1989). Hasteeskulptur, déi am Joer 1980 ageweit gouf. * ''Panthère tournant'' vum [[Auguste Trémont]] (1892-1980). Bronze vun 1932 am Hall vum Parc Hôtel. * ''Sculpture en fer'' vum [[Danielle Wagner]] (*1960). Dës Eiseskulptur gouf 1997 fir den 150. Gebuertsdag vum Thermalbad opgestallt. * ''Affranchissement'' vum [[Lucien Wercollier]] (1908-2002). Dëse Bronze fir d'Weltausstellung vu Bréissel gouf 1980 am Park vum Thermalbad opgestallt. {{Div col end}} Donieft gëtt et nach dës Wierker, bei deene weider Detailer den Ament (2008) onbekannt sinn: * Zwee Wierker vum [[Wenzel Profant]] déi am Park stinn. * E Konschtwierk aus Eisen ouni Numm vum [[Pit Nicolas]], wat 1997 opgestallt gouf. * ''Nata nel mare'', e Wierk aus bloem Stee vum [[Daniele Bragoni]], wat 2007 opgestallt gouf. <gallery heights="200" widths="200" caption="Fotogalerie vun de Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark"> Bild:Kurpark Munneref Majolika Vase.jpg|Majolika-Vas<br>[[Villeroy & Boch]] Bild:La lionne et les lionceaux Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert.jpg|''La lionne et les lionceaux''<br>Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert Bild:Le Centaure Cipri Adolf Bermann.jpg|''Le Centaure''<br>[[Cipri Adolf Bermann]] Bild:Médaillon vum Dr Klein Pierre Federspiel.jpg|''Medaillon vum Dr Klein''<br>[[Pierre Federspiel]] Bild:Aqua_fons_vitae_Tom_Flick.jpg|''Aqua fons vitae''<br>[[Tom Flick]] Bild:La_Tour_des_Sables_Liliane_Heidelberger.jpg|''La Tour des sables''<br>[[Liliane Heidelberger]] Bild:La_Danse_Nic_Joosen.jpg|''La danse''<br>[[Nic Joosen]] Bild:Tulipe_Frantz_Kinnen.jpg|''Tulipe''<br>[[Frantz Kinnen]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref_Ausschnett.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:La_fille_aux_roses_Jean_Mich.jpg|''La fille aux roses''<br>[[Jean Mich]] Bild:Panthere tournant Auguste Tremont.jpg|''Panthère tournant''<br>[[Auguste Trémont]] Bild:Sculpture_en_fer_Danielle_Wagner.jpg|''Sculpture en fer''<br>[[Danielle Wagner]] Bild:Affranchissement_Lucien_Wercollier.jpg|''Affranchissement''<br>[[Lucien Wercollier]] Bild:Nata_nel_mare_Daniele_Bragoni.jpg|''Nata nel mare''<br>[[Daniele Bragoni]] </gallery> == Therapien & Behandlungen == == Administratioun == {| class="wikitable" |+Medezinesch Direktere<ref>Gerges 1997, S. 43-78.</ref> vum Thermalbad !Period !President |- |1847-1864 |Dr [[Nicolas Dominique Schmit]] (*1814, †1870) |- |1865-1865 |Dr [[Louis Fleury|Louis Joseph Désiré Fleury]] (*1815, †1872) |- |1866-1875 |Dr [[Charles Marchal]] (*1826, † 1900) |- |1876-1883 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1883-1886 |Dr [[Victor Weber]] (*1851, †1929) |- |1886-1907 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1907-1917 |Dr [[Ernest Feltgen]] (*1867, †1950) |- |1917-1920 |Dr [[Michel Welter]] (* 1859, †1924) |- |1921-1933 |Dr [[Auguste Schumacher]] (*1862, †1932) |- |1933-1944 | Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1954-1968 |Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1968-1987 |Dr [[Jean-Pierre Frank]] (*1937) |- |… | |- |(Stand 2026)<ref>{{Citation|URL=https://www.mondorf.lu/fr/nous-connaitre/direction-administrations|Titel=Membres de la Direction – Directeur Santé|Gekuckt=01.05.2026|Wierk=www.mondorf.lu|Sprooch=fr}}</ref> |Fränz D'Onghia |} === Verwaltungsrot === D'Thermalbad gëtt vun engem Verwaltungsrot vu sechs Membere geréiert. Dräi Membere vertrieden de Lëtzebuerger Staat a gi vum Gesondheets-, Sozialversécherungs- a Finanzminister proposéiert. Zwéi Membere gi vum Regierungsrot aus dem Privatsecteur proposéiert; et muss sech ëm Perséinlechkeeten handelen, déi kompetent an der Gestioun vun Entreprisë sinn. De leschte Member gëtt an enger direkter a geheimer Wal ënnert de Salariéë vum Centre gestëmmt. D'Membere vum Verwaltungsrot gi fir eng Dauer vu sechs Joer genannt; d'Mandat kann duerno erneiert ginn. {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot vum Établissement public !Period !President |- |1988 – 1998 |[[Marcel Reimen]] |- |1998 – 2005 |Affi Scherer |- |2005 – 2008 |[[Guy Bernard]] |- |01.06.2008 – |[[Paul Hammelmann]] |} == Literatur == {{Div col}} * Arend, J.P., 1932. ''Oolithisches Eisenerz und Mondorfer Wasser in ihren tektogenetischen Beziehungen''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 194-203. * [[Ernest Feltgen|Feltgen, E.]], 1908. ''Bad-Mondorf. Ein naturwissenschaftlich-medizinischer Führer''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 18: 1-19 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_001_019.pdf], 76-88 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_076_088.pdf], 123-136 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf], 154-172 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf]. * Gerges, Martin (éd.), 1997. ''Mondorf, son passé, son présent, son avenir''. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4. * Les Amis de la source asbl, 1976. Thermalismus aus Mondorfer Sicht. Illustrationen: Lex Weyer; Deckel: Lé Tanson. 112 S. St.-Paulus-Druckerei, Luxemburg. <nowiki>[Enthält virun allem Texter vum Dr Emile Franck]</nowiki> * [[Michel Lucius|Lucius, M.]], 1923. ''La genèse des eaux thermo-minérales de Mondorf-les-Bains, avec deux planches annexes''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 5-24. * [[Jos Massard|Massard, J.A.]], 1996. ''Das Mondorfer Bohrloch 1846: Europarekord ja, Weltrekord nein!'' Lëtzebuerger Journal, Nr. 201 (22. Oktober): 13. [http://massard.info/pdf/Mondorf_Kind-Quelle.pdf] * Massard, J.A., 1997. ''1846-1996, 150 Jahre Tiefbohrung Mondorf: Fehler, Fragen, Fakten''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 98: 3-15. [http://massard.info/pdf/SNL_1997_098_003_015.pdf] * Medinger, P., 1923. ''Un cas extraordinaire de spongiose de la fonte produite par l'eau minérale de Mondorf-Etat''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 24-32. * Memorial, 1987. ''Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains''. Mémorial A n° 101 vum 21.12.1987. * [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. ''Chronik der "Stadt" und Gemeinde Bad Mondorf''. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p. * [[Leopold van Werveke|Van Werveke, L.]], 1932. ''Zur Frage der Entstehung des Mineralwassers von Bad Mondorf''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 177-194. * [[Frank Wilhelm|Wilhelm, Frank]]. ''Victor Hugo, curiste à Mondorf-Altwies''.in: {{Nos cahiers}} Joer 6 (1985) n° 3: 101-130 & Joer 7 (1986) n° 1: 41-78. Lëtzebuerg. {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Munneref]] * [[Thermalquell]] * [[Waasserhaus (Kino)]] * [[Hotel Grand-Chef]] * [[Park vum Hotel Grand-Chef zu Munneref]] * [[Casino 2000]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|{{PAGENAME}}}} * [http://www.mondorf-les-bains.lu Websäit vun der Gemeng Munneref] * [https://web.archive.org/web/20080430093616/http://www.mondorf.lu/ Websäit vun den Thermen] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Thermalbieder]] [[Kategorie:Gemeng Munneref]] [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Tourismus zu Lëtzebuerg]] k9monnlabl6aw9lqgk6ziqfkzyu4yrg 2677327 2677322 2026-05-08T09:32:28Z Zinneke 34 /* Geschicht */ 4 identesch Referenze mat <ref name> regruppéiert 2677327 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains<br>Thermalbad Munneref | Logo = | Bild = Kurpark Munneref Les thermes entree.jpg | Bildtext = D'Entrée fir d'Kueristen | Typ = [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 18.12.1987 | Sëtz = Avenue des Bains<br>L-5601 Munneref | Leedung = Paul Hammelmann <small>(President CA)</small><br>Pierre Plumer<small> (Direkter)</small> | Mataarbechter = | Branche = | Produit = | Ëmsaz = | Homepage = [http://www.mondorf.lu/ www.mondorf.lu] }} [[Fichier:Kurpark Munneref Al Thermen.jpg|thumb|320px|Vue vum Park op déi al Thermen]] D''''Thermalbad Munneref''' ass dat eenzegt [[Thermalbad]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et läit zum gréissten Deel (37,38 ha) um Südostrand vun der Uertschaft [[Munneref]] an der [[Gemeng Munneref|Gemeng mat dem selwechten Numm]] am [[Kanton Réimech]]. E klengen Deel (5,25 ha) vum Domaine läit a [[Frankräich]] an der Gemeng [[Mondorff]] am [[Departement Moselle]]. Am Ganzen huet de Kuerpark eng Fläch vun 42,63 ha. D'offiziell Bezeechnung vum [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] ass '''Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains'''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1987/12/18/n1/jo|Titel=Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=12.09.2020|Datum=18.12.1987|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gëtt awer gemenkerhand ënner dem Numm „Mondorf Domaine Thermal“ kommerzialiséiert. == Geschicht == Vun 1841 bis 1846 sinn zu Munneref déi éischt Buerunge vun der Ekipp vum [[Sachsen|sächsesche]] Buermeeschter [[Karl-Gotthelf Kind]] gemaach ginn. Schonn d'Joer drop, 1847, gouf d'Munnerëffer Thermalbad op Initiativ vum Munnerëffer [[Nottär]] [[Jean-Pierre Ledure]] gegrënnt. Seng Duechter Amélie Ledure war déi éischt Kueristin. Mam Arrêté royal grand-ducal vum 28. August 1878 krut d'Uertschaft d'Recht fir sech '''Mondorf-les-Bains''' respektiv '''Bad Mondorf''' ze nennen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1878/08/28/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 28 août 1878 par lequel la localité de Mondorf est autorisée à prendre la dénomination de Mondorf-les-bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=07.09.1878|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Mam Gesetz vum 21. Abrëll 1886<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1886/04/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 avril 1886 concernant l'acquisition aux frais de l'État de l'établissement thermal et hydrothérapique de Mondorf|Gekuckt=12.09.2020|Datum=21.04.1886|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/9hfjnn/pages/2/articles/DTL43?search=Nouvelles%20officielles Nouvelles officielles] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 24. Abrëll 1886, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/fsfh1w/pages/3/articles/DTL43?search=Mondorf Projet de loi] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 1. Abrëll 1886, Säit 3 </ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/zkm1k3/pages/2/articles/DTL55?search=Mondorf Projet de loi] Avis vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 4. Abrëll 1886, Säit 3</ref> krut d'Regierung d'Recht fir d'Thermalbad vun der [[Société anonyme des bains de Mondorf]] ofzekafen. Déi hat d'Handduch no engem laangen Ënnergank, dee sech zanter dem [[Däitsch-Franséische Krich|1870er Krich]] entwéckelt hat geschmass, wat dozou gefouert hat, datt knapps nach 200 Kueristen d'Joer op Munneref koumen. D'''Société anonyme des bains de Mondorf'' hat virdru scho probéiert e Keefer ze fannen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/58n7c7/pages/3/articles/DTL217?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 4. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/g3g64s/pages/3/articles/DTL203?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/xmw9x8/pages/2/articles/DTL61?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 23. Mee 1885, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7q6n5v/pages/4/articles/DTL186?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Mee 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7z6gc2/pages/4/articles/DTL177?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 12. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/m7n69p/pages/4/articles/DTL199?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 2. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/btjrp2/pages/4/articles/DTL177?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 16. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/r20hmz/pages/5/articles/DTL160?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Juni 1885, Säit 5</ref>. An der Generalversammlung vum 10. Oktober 1885 sollt decidéiert ginn d'Gesellschaft opzeléisen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/0kt3gj/pages/4/articles/DTL181?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 17. September 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/jv6b36/pages/4/articles/DTL161?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. September 1885, Säit 4</ref>. Well net genuch Aktionären an der Generalversammlung vum 10. Oktober waren, gouf eng nei Generalversammlung fir de 16. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/wpdb2c/pages/4/articles/DTL218?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 19. Oktober 1885, Säit 4</ref>. Och an der Generalversammlung vum 16. November 1885 waren net genuch Aktionären do an et gouf nees eng nei Generalversammlung op den 30. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/91xg8q/pages/4/articles/DTL123?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 24. November 1885, Säit 4</ref>. 1889 gouf den Holzpavillon gebaut, d'[[Pergola]]'','' déi de Mëttelpunkt vum gesellschaftlechen Liewen zu Munneref war.<ref name=passe>{{Cite book|Titel=Mondorf, son passé, son présent, son avenir / Les publications mosellanes / ISBN 2-919975-04-4}}</ref> 1939 verloossen d'Gäscht fluchtaarteg d'Bad aus Angscht viru Nazidäitschland. 1941 gëtt d'Kuerverwaltung engem däitschen ''Kommissar'' ënnerstallt. Kuerdirekter gëtt den deemollegen ''Amtsbürgermeister'', [[Jacques Lichtfouss]]. 1946 normaliséiert sech de Kuerbetrib erëm. D'Concert'en vu [[Radio Lëtzebuerg]], ënnert der Leedung vum [[Henri Pensis]] all Donneschdeg Owend am Festsall vum Kuerpark, ginn erëm staark besicht. 1968 well d'[[Regierung]] d'Staatsbad komplett renovéieren. Ma den entspriechenden Gesetzesprojet huet de Wee bis an d'[[Chamber]] net gepackt, well e groussen Deel vum Kuerpark zerstéiert gi wier.<ref name=passe/> D'Gesetz vum 18. Dezember 1987 privatiséiert deelweis dat bis dohin staatlecht Thermalbad. Et gëtt en ''Établissement public de droit privé'', also gefouert no privatem Recht, a kritt eng komplett nei Orientatioun. Niewent dem traditionellen Thermalismus gëtt den neien ''Domaine thermal'' mat engem 4-Stären Hotel mat 113 Zëmmeren, souwéi mat engem Fitness-a Sauna Club vun 1.800 [[Quadratmeter]], 2 Restauranten an engem Konferenzzenter an der ''Orangerie'' am Park, komplettéiert. Dat Ganzt gëtt, vun do un, vun engem Verwaltungsrot an engem Direkter geleet. Den 1. Mee 1988 gouf den neien Zenter vum [[Marcel Reimen]], dem President vum éischte Verwaltungsrot ageweit. 28.000 Leit si komm fir dat neit Thermalbad ze gesinn, héchstwarscheinlech well et am Virfeld souwuel an der [[Chamber]] wéi och an der Press eng hefteg Poleemik wéinst der Reorientatioun vum traditiounsräiche Bad an e moderne wäit gefächerte Gesondheetszenter gouf.<ref name=passe/> {{Kapitel Info feelt}} == Thermalquellen == Am Kuerpark zu Munneref sinn am Ganzen dräi [[Thermalquell]]e gebuert ginn. === Kind-Quell === Déi éischt Thermalquell gouf vun der Ekipp vum Sachs [[Karl-Gotthelf Kind]] (1801-1873) nom Prinzip vum ''Fräifall'' gebuert a gouf no him Kind-Quell genannt (''Source Kind''). D'Aarbechten hunn de 17. Juni 1841 ugefaangen an d'Buerung hat de 16. Juni<ref>Den dacks zitéierten Datum vum 15. Juli 1846 ass warscheinlech op e fréien Drockfeeler zeréckzeféieren (Massard 1997)</ref> 1846 hir maximal Déift vu 730 m<ref>Weeder déi dacks zitéiert Déift vu 726 m nach déi vu 736 m ass richteg (Massard 1997)</ref> erreecht a war deemools déi déifst Buerung op der Welt mat Ausnam vu China, wou scho virdrun eng Buerung gemaach gouf, déi iwwer 1000 m déif goung. Eréischt 1871 gouf dee Rekord mat der Déifbuerung Sperenberg bei Berlin mat 1271 m Déift gebrach. === Marie-Adélaïde-Quell === Déi zweet Thermalquell krut hiren Numm zu Éiere vun der [[Groussherzogin]] [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]]. === Michel-Lucius-Quell === == Gebaier == === Thermalbad „Les thermes“ === === Verwaltungsgebai === === Pavillon Kind === De Pavillon Kind gouf an de Joren 1963-1964 vum Staatsarchitekt [[Constant Gillardin]] gebaut, fir d'Waasser vun der Kind-Quell ze zerwéieren. D'Gebai gouf tëscht 2000 an 2004 vum Architektebüro "steinmetz de meyer architectes urbanistes" ëmgebaut. Am Joer 2012 mécht den [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|éischte Fligereimusée vu Lëtzebuerg]] seng Dieren am Pavillon vun der Kind-Quell op. === Orangerie === D'[[Orangerie]] gouf 1910 no de Pläng vum lëtzebuergeschen Architekt [[Sosthène Weis]] gebaut. === Hoteller === Fir d'Kueristen an d'Touriste gehéieren zum Thermalbad de „Mondorf Parc Hôtel“ gradewéi d'„Villa Welcome“. {{Kapitel Info feelt}} <gallery perrow="3" heights="200" widths="200" caption="Fotoegalerie vun de Gebaier am Thermalbad an am Kuerpark"> Fichier:Mondorf-les-Bains pavillon Kind a.jpg|Pavillon Kind Fichier:Luxembourg Mondorf Orangerie French-garden.jpg|Orangerie a franséische Gaart </gallery> === Renovatioun === [[File:Mondorf-les-Bains, Mondorf Parc Hôtel (101).jpg|thumb|Ëmbauaarbechten ronderëm de Parc Hôtel (Dezember 2025)]] Uganks Oktober 2018 huet de [[Regierungsrot]] e Gesetzesentworf ugeholl fir d'Gebaier vum Thermalbad fir eng Zomm vun 133,5 Milliounen Euro ze renovéieren<ref>Patrick Besch, [https://www.wort.lu/de/politik/thermalbad-in-mondorf-wird-saniert-5bb77996182b657ad3b94a40 Thermalbad in Mondorf wird saniert] op wort.lu de 5. Oktober 2018 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort|Wort]] vum 6. Oktober 2018 ënner „Kurznachrichten “op der Säit 12</ref>. De 24. Abrëll 2020 gouf d'Gesetz an der Chamber gestëmmt dat et der Regierung erlaabt, den Domaine fir déi genannt Zomm an d'Rei ze setzen an auszebauen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2020/04/24/a353/jo|Titel=Loi du 24 avril 2020 relative à la rénovation et à la mise en conformité du Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=04.05.2020|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am November 2025 hunn d'Aarbechten ugefaangen. Dobäi ginn d'Anlage fir Bieder an Therapie nei gemaach, d'medezinesch Infrastruktur moderniséiert an d'Gebai ''Les Sources'' nei gebaut, mat zousätzleche Behandlungsraim an Hotelszëmmeren. Etappeweis gëtt och déi technesch an energeetesch Infrastruktur erneiert.<ref>[https://www.tageblatt.lu/headlines/arbeiten-am-domaine-thermal-haben-begonnen/ "Arbeiten am Domaine thermal haben begonnen."] tageblatt.lu, 25.11.2025.</ref> ===Trivia=== Bis 1976 stoung am Park eng Pergola, déi ëm 1898 vum Staatsarchitekt [[Prosper Biwer]] entworf gi war. D'Holzaarbechte ware vum Schräiner J. P. Hilbert vun [[Hollerech]]. Op der Bün wou traditionell de Kuerorchester gespillt huet, sinn ënner anerem d'[[Lucienne Boyer]] an d'[[Line Renaud]] opgetrueden. D'Konstruktioun huet un de Pavillon vun der Rudolfsquell zu [[Mariánské Lázně]] erënnert<ref>Publikatioun vum [[Robert Philippart]]</ref>. == Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark == De Park vum Thermalbad stellt eng Verbindung tëscht Mënsch an Natur hier. Hien ass eng gréng Long, eng Plaz fir ze raschten, sech z'erhuelen, ze heelen, sech ze besënnen. Dozou gehéiert och d'Konscht, déi de Park an eng Skulpturegalerie verwandelt. 20 Monumenter a Konschtwierker, meeschtens vu lëtzebuergeschen Artisten, waarden drop entdeckt ze ginn. {{Div col}} * ''Vase en terre cuite style 1900''. D'[[Majolika]]-Vas, déi virum Kind-Pavillon op engem Sockel steet, gouf [[1899]] vun der Firma [[Villeroy & Boch]] fir d'[http://fr.wikipedia.org/wiki/Exposition_universelle_de_1900 Weltausstellung zu Paräis] (1900) fabrizéiert. No der Ausstellung wousst kee mat der Vase eppes unzefänken an de [[Paul Eyschen|Staatsminister Eyschen]] krut se geschenkt. Well d'[[Vas]] a kengem vu sengen Zëmmeren doheem gepasst huet, huet hien d'Vase schlussendlech dem Munnerëffer Kuerpark virugeschenkt. * ''La lionne et les lionceaux'' vum [[Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert]] (1843-1917). D'Skulptur gouf [[1905]] am ieweschten Deel vum Park installéiert. * ''Le Centaure'' vum [[Cipri Adolf Bermann]] (1862-1942). E [[Bronze]] deen den [[MNHA|Nationale Geschichts- a Konschtmusée]] dem Thermalbad geléint huet. * ''Medaillon vum Dr Martin Klein'' vum [[Pierre Federspiel]] (1864-1924). Dëst Monument gouf [[1909]] zu Éiere vum fréieren Direkter [[Martin Klein|Dr Martin Klein]] opgeriicht. * ''Aqua fons vitae'' vum [[Tom Flick]] (*1968). Steesail, déi 1997 um Wues virum Parc Hôtel installéiert gouf. * ''Tour des Sables'' vum [[Liliane Heidelberger]]. Steeskulptur riets am Gank hanner dem Aganksberäich vum Thermalbad. * ''La Danse'' vum [[Nic Joosen]] (*1933). Dës Eiseskulptur aus 5 Eenzeldeeler ass 1998 kaaft ginn a verschéinert d'Blummerabatten um Quai lénks vum Pavillon Kind. * ''Tulipe'' vum [[Frantz Kinnen]] (1905-1979). Dëse Buer, deen de Staat 1958 kaaft huet, steet matzen am Rousegäertchen, der "Roseraie". * ''Just make sense'' vum [http://www.kowanz.com Brigitte Kowanz]. Dëst Wierk steet am Agank vun den alen Thermen. * ''Körper'' vum [[Carine Kraus]]. Serie vu Molereien am Pavillon mat de Saunaen. * D'''Juri-Gagarin-Büst'' vum [[Aleksei Dmitrievich Leonov]] gouf 2018 virum [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|Fligereimusée]] (Pavillon Kind) opgeriicht. * ''D'Maus Ketti'' vum [[Wil Lofy]] (*1937). Bronze vun 1987 an Erënnerung un d'Fabel [[D'Maus Ketti]] vum [[Auguste Liesch]], dee vu Munneref staamt. * ''La fille aux roses'' vum [[Jean Mich]] (1871-1919). Bronze aus den "Ateliers SIOT" zu Paräis, dee fréier an den Terrasse vum Rousegäertche stoung, an elo am "Jardin français" steet. * ''Métamorphose'' vum [[Wenzel Profant]] (1913-1989). Hasteeskulptur, déi am Joer 1980 ageweit gouf. * ''Panthère tournant'' vum [[Auguste Trémont]] (1892-1980). Bronze vun 1932 am Hall vum Parc Hôtel. * ''Sculpture en fer'' vum [[Danielle Wagner]] (*1960). Dës Eiseskulptur gouf 1997 fir den 150. Gebuertsdag vum Thermalbad opgestallt. * ''Affranchissement'' vum [[Lucien Wercollier]] (1908-2002). Dëse Bronze fir d'Weltausstellung vu Bréissel gouf 1980 am Park vum Thermalbad opgestallt. {{Div col end}} Donieft gëtt et nach dës Wierker, bei deene weider Detailer den Ament (2008) onbekannt sinn: * Zwee Wierker vum [[Wenzel Profant]] déi am Park stinn. * E Konschtwierk aus Eisen ouni Numm vum [[Pit Nicolas]], wat 1997 opgestallt gouf. * ''Nata nel mare'', e Wierk aus bloem Stee vum [[Daniele Bragoni]], wat 2007 opgestallt gouf. <gallery heights="200" widths="200" caption="Fotogalerie vun de Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark"> Bild:Kurpark Munneref Majolika Vase.jpg|Majolika-Vas<br>[[Villeroy & Boch]] Bild:La lionne et les lionceaux Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert.jpg|''La lionne et les lionceaux''<br>Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert Bild:Le Centaure Cipri Adolf Bermann.jpg|''Le Centaure''<br>[[Cipri Adolf Bermann]] Bild:Médaillon vum Dr Klein Pierre Federspiel.jpg|''Medaillon vum Dr Klein''<br>[[Pierre Federspiel]] Bild:Aqua_fons_vitae_Tom_Flick.jpg|''Aqua fons vitae''<br>[[Tom Flick]] Bild:La_Tour_des_Sables_Liliane_Heidelberger.jpg|''La Tour des sables''<br>[[Liliane Heidelberger]] Bild:La_Danse_Nic_Joosen.jpg|''La danse''<br>[[Nic Joosen]] Bild:Tulipe_Frantz_Kinnen.jpg|''Tulipe''<br>[[Frantz Kinnen]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref_Ausschnett.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:La_fille_aux_roses_Jean_Mich.jpg|''La fille aux roses''<br>[[Jean Mich]] Bild:Panthere tournant Auguste Tremont.jpg|''Panthère tournant''<br>[[Auguste Trémont]] Bild:Sculpture_en_fer_Danielle_Wagner.jpg|''Sculpture en fer''<br>[[Danielle Wagner]] Bild:Affranchissement_Lucien_Wercollier.jpg|''Affranchissement''<br>[[Lucien Wercollier]] Bild:Nata_nel_mare_Daniele_Bragoni.jpg|''Nata nel mare''<br>[[Daniele Bragoni]] </gallery> == Therapien & Behandlungen == == Administratioun == {| class="wikitable" |+Medezinesch Direktere<ref>Gerges 1997, S. 43-78.</ref> vum Thermalbad !Period !President |- |1847-1864 |Dr [[Nicolas Dominique Schmit]] (*1814, †1870) |- |1865-1865 |Dr [[Louis Fleury|Louis Joseph Désiré Fleury]] (*1815, †1872) |- |1866-1875 |Dr [[Charles Marchal]] (*1826, † 1900) |- |1876-1883 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1883-1886 |Dr [[Victor Weber]] (*1851, †1929) |- |1886-1907 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1907-1917 |Dr [[Ernest Feltgen]] (*1867, †1950) |- |1917-1920 |Dr [[Michel Welter]] (* 1859, †1924) |- |1921-1933 |Dr [[Auguste Schumacher]] (*1862, †1932) |- |1933-1944 | Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1954-1968 |Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1968-1987 |Dr [[Jean-Pierre Frank]] (*1937) |- |… | |- |(Stand 2026)<ref>{{Citation|URL=https://www.mondorf.lu/fr/nous-connaitre/direction-administrations|Titel=Membres de la Direction – Directeur Santé|Gekuckt=01.05.2026|Wierk=www.mondorf.lu|Sprooch=fr}}</ref> |Fränz D'Onghia |} === Verwaltungsrot === D'Thermalbad gëtt vun engem Verwaltungsrot vu sechs Membere geréiert. Dräi Membere vertrieden de Lëtzebuerger Staat a gi vum Gesondheets-, Sozialversécherungs- a Finanzminister proposéiert. Zwéi Membere gi vum Regierungsrot aus dem Privatsecteur proposéiert; et muss sech ëm Perséinlechkeeten handelen, déi kompetent an der Gestioun vun Entreprisë sinn. De leschte Member gëtt an enger direkter a geheimer Wal ënnert de Salariéë vum Centre gestëmmt. D'Membere vum Verwaltungsrot gi fir eng Dauer vu sechs Joer genannt; d'Mandat kann duerno erneiert ginn. {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot vum Établissement public !Period !President |- |1988 – 1998 |[[Marcel Reimen]] |- |1998 – 2005 |Affi Scherer |- |2005 – 2008 |[[Guy Bernard]] |- |01.06.2008 – |[[Paul Hammelmann]] |} == Literatur == {{Div col}} * Arend, J.P., 1932. ''Oolithisches Eisenerz und Mondorfer Wasser in ihren tektogenetischen Beziehungen''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 194-203. * [[Ernest Feltgen|Feltgen, E.]], 1908. ''Bad-Mondorf. Ein naturwissenschaftlich-medizinischer Führer''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 18: 1-19 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_001_019.pdf], 76-88 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_076_088.pdf], 123-136 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf], 154-172 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf]. * Gerges, Martin (éd.), 1997. ''Mondorf, son passé, son présent, son avenir''. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4. * Les Amis de la source asbl, 1976. Thermalismus aus Mondorfer Sicht. Illustrationen: Lex Weyer; Deckel: Lé Tanson. 112 S. St.-Paulus-Druckerei, Luxemburg. <nowiki>[Enthält virun allem Texter vum Dr Emile Franck]</nowiki> * [[Michel Lucius|Lucius, M.]], 1923. ''La genèse des eaux thermo-minérales de Mondorf-les-Bains, avec deux planches annexes''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 5-24. * [[Jos Massard|Massard, J.A.]], 1996. ''Das Mondorfer Bohrloch 1846: Europarekord ja, Weltrekord nein!'' Lëtzebuerger Journal, Nr. 201 (22. Oktober): 13. [http://massard.info/pdf/Mondorf_Kind-Quelle.pdf] * Massard, J.A., 1997. ''1846-1996, 150 Jahre Tiefbohrung Mondorf: Fehler, Fragen, Fakten''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 98: 3-15. [http://massard.info/pdf/SNL_1997_098_003_015.pdf] * Medinger, P., 1923. ''Un cas extraordinaire de spongiose de la fonte produite par l'eau minérale de Mondorf-Etat''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 24-32. * Memorial, 1987. ''Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains''. Mémorial A n° 101 vum 21.12.1987. * [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. ''Chronik der "Stadt" und Gemeinde Bad Mondorf''. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p. * [[Leopold van Werveke|Van Werveke, L.]], 1932. ''Zur Frage der Entstehung des Mineralwassers von Bad Mondorf''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 177-194. * [[Frank Wilhelm|Wilhelm, Frank]]. ''Victor Hugo, curiste à Mondorf-Altwies''.in: {{Nos cahiers}} Joer 6 (1985) n° 3: 101-130 & Joer 7 (1986) n° 1: 41-78. Lëtzebuerg. {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Munneref]] * [[Thermalquell]] * [[Waasserhaus (Kino)]] * [[Hotel Grand-Chef]] * [[Park vum Hotel Grand-Chef zu Munneref]] * [[Casino 2000]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|{{PAGENAME}}}} * [http://www.mondorf-les-bains.lu Websäit vun der Gemeng Munneref] * [https://web.archive.org/web/20080430093616/http://www.mondorf.lu/ Websäit vun den Thermen] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Thermalbieder]] [[Kategorie:Gemeng Munneref]] [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Tourismus zu Lëtzebuerg]] rnq0noex4cn3e9rlx319xjo3u8h5tj0 2677328 2677327 2026-05-08T09:34:24Z Zinneke 34 ISBN 2677328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains<br>Thermalbad Munneref | Logo = | Bild = Kurpark Munneref Les thermes entree.jpg | Bildtext = D'Entrée fir d'Kueristen | Typ = [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 18.12.1987 | Sëtz = Avenue des Bains<br>L-5601 Munneref | Leedung = Paul Hammelmann <small>(President CA)</small><br>Pierre Plumer<small> (Direkter)</small> | Mataarbechter = | Branche = | Produit = | Ëmsaz = | Homepage = [http://www.mondorf.lu/ www.mondorf.lu] }} [[Fichier:Kurpark Munneref Al Thermen.jpg|thumb|320px|Vue vum Park op déi al Thermen]] D''''Thermalbad Munneref''' ass dat eenzegt [[Thermalbad]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et läit zum gréissten Deel (37,38 ha) um Südostrand vun der Uertschaft [[Munneref]] an der [[Gemeng Munneref|Gemeng mat dem selwechten Numm]] am [[Kanton Réimech]]. E klengen Deel (5,25 ha) vum Domaine läit a [[Frankräich]] an der Gemeng [[Mondorff]] am [[Departement Moselle]]. Am Ganzen huet de Kuerpark eng Fläch vun 42,63 ha. D'offiziell Bezeechnung vum [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] ass '''Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains'''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1987/12/18/n1/jo|Titel=Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=12.09.2020|Datum=18.12.1987|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gëtt awer gemenkerhand ënner dem Numm „Mondorf Domaine Thermal“ kommerzialiséiert. == Geschicht == Vun 1841 bis 1846 sinn zu Munneref déi éischt Buerunge vun der Ekipp vum [[Sachsen|sächsesche]] Buermeeschter [[Karl-Gotthelf Kind]] gemaach ginn. Schonn d'Joer drop, 1847, gouf d'Munnerëffer Thermalbad op Initiativ vum Munnerëffer [[Nottär]] [[Jean-Pierre Ledure]] gegrënnt. Seng Duechter Amélie Ledure war déi éischt Kueristin. Mam Arrêté royal grand-ducal vum 28. August 1878 krut d'Uertschaft d'Recht fir sech '''Mondorf-les-Bains''' respektiv '''Bad Mondorf''' ze nennen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1878/08/28/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 28 août 1878 par lequel la localité de Mondorf est autorisée à prendre la dénomination de Mondorf-les-bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=07.09.1878|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Mam Gesetz vum 21. Abrëll 1886<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1886/04/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 avril 1886 concernant l'acquisition aux frais de l'État de l'établissement thermal et hydrothérapique de Mondorf|Gekuckt=12.09.2020|Datum=21.04.1886|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/9hfjnn/pages/2/articles/DTL43?search=Nouvelles%20officielles Nouvelles officielles] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 24. Abrëll 1886, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/fsfh1w/pages/3/articles/DTL43?search=Mondorf Projet de loi] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 1. Abrëll 1886, Säit 3 </ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/zkm1k3/pages/2/articles/DTL55?search=Mondorf Projet de loi] Avis vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 4. Abrëll 1886, Säit 3</ref> krut d'Regierung d'Recht fir d'Thermalbad vun der [[Société anonyme des bains de Mondorf]] ofzekafen. Déi hat d'Handduch no engem laangen Ënnergank, dee sech zanter dem [[Däitsch-Franséische Krich|1870er Krich]] entwéckelt hat geschmass, wat dozou gefouert hat, datt knapps nach 200 Kueristen d'Joer op Munneref koumen. D'''Société anonyme des bains de Mondorf'' hat virdru scho probéiert e Keefer ze fannen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/58n7c7/pages/3/articles/DTL217?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 4. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/g3g64s/pages/3/articles/DTL203?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. Abrëll 1885, Säit 3</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/xmw9x8/pages/2/articles/DTL61?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 23. Mee 1885, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7q6n5v/pages/4/articles/DTL186?search=source Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Mee 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/7z6gc2/pages/4/articles/DTL177?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 12. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/m7n69p/pages/4/articles/DTL199?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 2. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/btjrp2/pages/4/articles/DTL177?search=source Publicité] am [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 16. Juni 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/r20hmz/pages/5/articles/DTL160?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 27. Juni 1885, Säit 5</ref>. An der Generalversammlung vum 10. Oktober 1885 sollt decidéiert ginn d'Gesellschaft opzeléisen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/0kt3gj/pages/4/articles/DTL181?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 17. September 1885, Säit 4</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/jv6b36/pages/4/articles/DTL161?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 18. September 1885, Säit 4</ref>. Well net genuch Aktionären an der Generalversammlung vum 10. Oktober waren, gouf eng nei Generalversammlung fir de 16. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/wpdb2c/pages/4/articles/DTL218?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 19. Oktober 1885, Säit 4</ref>. Och an der Generalversammlung vum 16. November 1885 waren net genuch Aktionären do an et gouf nees eng nei Generalversammlung op den 30. November 1885 festgeluecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/91xg8q/pages/4/articles/DTL123?search=bains Publicités] am [[Luxemburger Wort]] vum 24. November 1885, Säit 4</ref>. 1889 gouf den Holzpavillon gebaut, d'[[Pergola]]'','' déi de Mëttelpunkt vum gesellschaftlechen Liewen zu Munneref war.<ref name=passe>{{Cite book|Titel=Mondorf, son passé, son présent, son avenir / Les publications mosellanes / ISBN 2-919975-06-4}}</ref> 1939 verloossen d'Gäscht fluchtaarteg d'Bad aus Angscht viru Nazidäitschland. 1941 gëtt d'Kuerverwaltung engem däitschen ''Kommissar'' ënnerstallt. Kuerdirekter gëtt den deemollegen ''Amtsbürgermeister'', [[Jacques Lichtfouss]]. 1946 normaliséiert sech de Kuerbetrib erëm. D'Concert'en vu [[Radio Lëtzebuerg]], ënnert der Leedung vum [[Henri Pensis]] all Donneschdeg Owend am Festsall vum Kuerpark, ginn erëm staark besicht. 1968 well d'[[Regierung]] d'Staatsbad komplett renovéieren. Ma den entspriechenden Gesetzesprojet huet de Wee bis an d'[[Chamber]] net gepackt, well e groussen Deel vum Kuerpark zerstéiert gi wier.<ref name=passe/> D'Gesetz vum 18. Dezember 1987 privatiséiert deelweis dat bis dohin staatlecht Thermalbad. Et gëtt en ''Établissement public de droit privé'', also gefouert no privatem Recht, a kritt eng komplett nei Orientatioun. Niewent dem traditionellen Thermalismus gëtt den neien ''Domaine thermal'' mat engem 4-Stären Hotel mat 113 Zëmmeren, souwéi mat engem Fitness-a Sauna Club vun 1.800 [[Quadratmeter]], 2 Restauranten an engem Konferenzzenter an der ''Orangerie'' am Park, komplettéiert. Dat Ganzt gëtt, vun do un, vun engem Verwaltungsrot an engem Direkter geleet. Den 1. Mee 1988 gouf den neien Zenter vum [[Marcel Reimen]], dem President vum éischte Verwaltungsrot ageweit. 28.000 Leit si komm fir dat neit Thermalbad ze gesinn, héchstwarscheinlech well et am Virfeld souwuel an der [[Chamber]] wéi och an der Press eng hefteg Poleemik wéinst der Reorientatioun vum traditiounsräiche Bad an e moderne wäit gefächerte Gesondheetszenter gouf.<ref name=passe/> {{Kapitel Info feelt}} == Thermalquellen == Am Kuerpark zu Munneref sinn am Ganzen dräi [[Thermalquell]]e gebuert ginn. === Kind-Quell === Déi éischt Thermalquell gouf vun der Ekipp vum Sachs [[Karl-Gotthelf Kind]] (1801-1873) nom Prinzip vum ''Fräifall'' gebuert a gouf no him Kind-Quell genannt (''Source Kind''). D'Aarbechten hunn de 17. Juni 1841 ugefaangen an d'Buerung hat de 16. Juni<ref>Den dacks zitéierten Datum vum 15. Juli 1846 ass warscheinlech op e fréien Drockfeeler zeréckzeféieren (Massard 1997)</ref> 1846 hir maximal Déift vu 730 m<ref>Weeder déi dacks zitéiert Déift vu 726 m nach déi vu 736 m ass richteg (Massard 1997)</ref> erreecht a war deemools déi déifst Buerung op der Welt mat Ausnam vu China, wou scho virdrun eng Buerung gemaach gouf, déi iwwer 1000 m déif goung. Eréischt 1871 gouf dee Rekord mat der Déifbuerung Sperenberg bei Berlin mat 1271 m Déift gebrach. === Marie-Adélaïde-Quell === Déi zweet Thermalquell krut hiren Numm zu Éiere vun der [[Groussherzogin]] [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]]. === Michel-Lucius-Quell === == Gebaier == === Thermalbad „Les thermes“ === === Verwaltungsgebai === === Pavillon Kind === De Pavillon Kind gouf an de Joren 1963-1964 vum Staatsarchitekt [[Constant Gillardin]] gebaut, fir d'Waasser vun der Kind-Quell ze zerwéieren. D'Gebai gouf tëscht 2000 an 2004 vum Architektebüro "steinmetz de meyer architectes urbanistes" ëmgebaut. Am Joer 2012 mécht den [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|éischte Fligereimusée vu Lëtzebuerg]] seng Dieren am Pavillon vun der Kind-Quell op. === Orangerie === D'[[Orangerie]] gouf 1910 no de Pläng vum lëtzebuergeschen Architekt [[Sosthène Weis]] gebaut. === Hoteller === Fir d'Kueristen an d'Touriste gehéieren zum Thermalbad de „Mondorf Parc Hôtel“ gradewéi d'„Villa Welcome“. {{Kapitel Info feelt}} <gallery perrow="3" heights="200" widths="200" caption="Fotoegalerie vun de Gebaier am Thermalbad an am Kuerpark"> Fichier:Mondorf-les-Bains pavillon Kind a.jpg|Pavillon Kind Fichier:Luxembourg Mondorf Orangerie French-garden.jpg|Orangerie a franséische Gaart </gallery> === Renovatioun === [[File:Mondorf-les-Bains, Mondorf Parc Hôtel (101).jpg|thumb|Ëmbauaarbechten ronderëm de Parc Hôtel (Dezember 2025)]] Uganks Oktober 2018 huet de [[Regierungsrot]] e Gesetzesentworf ugeholl fir d'Gebaier vum Thermalbad fir eng Zomm vun 133,5 Milliounen Euro ze renovéieren<ref>Patrick Besch, [https://www.wort.lu/de/politik/thermalbad-in-mondorf-wird-saniert-5bb77996182b657ad3b94a40 Thermalbad in Mondorf wird saniert] op wort.lu de 5. Oktober 2018 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort|Wort]] vum 6. Oktober 2018 ënner „Kurznachrichten “op der Säit 12</ref>. De 24. Abrëll 2020 gouf d'Gesetz an der Chamber gestëmmt dat et der Regierung erlaabt, den Domaine fir déi genannt Zomm an d'Rei ze setzen an auszebauen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2020/04/24/a353/jo|Titel=Loi du 24 avril 2020 relative à la rénovation et à la mise en conformité du Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|Gekuckt=06.09.2020|Datum=04.05.2020|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am November 2025 hunn d'Aarbechten ugefaangen. Dobäi ginn d'Anlage fir Bieder an Therapie nei gemaach, d'medezinesch Infrastruktur moderniséiert an d'Gebai ''Les Sources'' nei gebaut, mat zousätzleche Behandlungsraim an Hotelszëmmeren. Etappeweis gëtt och déi technesch an energeetesch Infrastruktur erneiert.<ref>[https://www.tageblatt.lu/headlines/arbeiten-am-domaine-thermal-haben-begonnen/ "Arbeiten am Domaine thermal haben begonnen."] tageblatt.lu, 25.11.2025.</ref> ===Trivia=== Bis 1976 stoung am Park eng Pergola, déi ëm 1898 vum Staatsarchitekt [[Prosper Biwer]] entworf gi war. D'Holzaarbechte ware vum Schräiner J. P. Hilbert vun [[Hollerech]]. Op der Bün wou traditionell de Kuerorchester gespillt huet, sinn ënner anerem d'[[Lucienne Boyer]] an d'[[Line Renaud]] opgetrueden. D'Konstruktioun huet un de Pavillon vun der Rudolfsquell zu [[Mariánské Lázně]] erënnert<ref>Publikatioun vum [[Robert Philippart]]</ref>. == Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark == De Park vum Thermalbad stellt eng Verbindung tëscht Mënsch an Natur hier. Hien ass eng gréng Long, eng Plaz fir ze raschten, sech z'erhuelen, ze heelen, sech ze besënnen. Dozou gehéiert och d'Konscht, déi de Park an eng Skulpturegalerie verwandelt. 20 Monumenter a Konschtwierker, meeschtens vu lëtzebuergeschen Artisten, waarden drop entdeckt ze ginn. {{Div col}} * ''Vase en terre cuite style 1900''. D'[[Majolika]]-Vas, déi virum Kind-Pavillon op engem Sockel steet, gouf [[1899]] vun der Firma [[Villeroy & Boch]] fir d'[http://fr.wikipedia.org/wiki/Exposition_universelle_de_1900 Weltausstellung zu Paräis] (1900) fabrizéiert. No der Ausstellung wousst kee mat der Vase eppes unzefänken an de [[Paul Eyschen|Staatsminister Eyschen]] krut se geschenkt. Well d'[[Vas]] a kengem vu sengen Zëmmeren doheem gepasst huet, huet hien d'Vase schlussendlech dem Munnerëffer Kuerpark virugeschenkt. * ''La lionne et les lionceaux'' vum [[Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert]] (1843-1917). D'Skulptur gouf [[1905]] am ieweschten Deel vum Park installéiert. * ''Le Centaure'' vum [[Cipri Adolf Bermann]] (1862-1942). E [[Bronze]] deen den [[MNHA|Nationale Geschichts- a Konschtmusée]] dem Thermalbad geléint huet. * ''Medaillon vum Dr Martin Klein'' vum [[Pierre Federspiel]] (1864-1924). Dëst Monument gouf [[1909]] zu Éiere vum fréieren Direkter [[Martin Klein|Dr Martin Klein]] opgeriicht. * ''Aqua fons vitae'' vum [[Tom Flick]] (*1968). Steesail, déi 1997 um Wues virum Parc Hôtel installéiert gouf. * ''Tour des Sables'' vum [[Liliane Heidelberger]]. Steeskulptur riets am Gank hanner dem Aganksberäich vum Thermalbad. * ''La Danse'' vum [[Nic Joosen]] (*1933). Dës Eiseskulptur aus 5 Eenzeldeeler ass 1998 kaaft ginn a verschéinert d'Blummerabatten um Quai lénks vum Pavillon Kind. * ''Tulipe'' vum [[Frantz Kinnen]] (1905-1979). Dëse Buer, deen de Staat 1958 kaaft huet, steet matzen am Rousegäertchen, der "Roseraie". * ''Just make sense'' vum [http://www.kowanz.com Brigitte Kowanz]. Dëst Wierk steet am Agank vun den alen Thermen. * ''Körper'' vum [[Carine Kraus]]. Serie vu Molereien am Pavillon mat de Saunaen. * D'''Juri-Gagarin-Büst'' vum [[Aleksei Dmitrievich Leonov]] gouf 2018 virum [[Lëtzebuerger Fligereimusée zu Munneref|Fligereimusée]] (Pavillon Kind) opgeriicht. * ''D'Maus Ketti'' vum [[Wil Lofy]] (*1937). Bronze vun 1987 an Erënnerung un d'Fabel [[D'Maus Ketti]] vum [[Auguste Liesch]], dee vu Munneref staamt. * ''La fille aux roses'' vum [[Jean Mich]] (1871-1919). Bronze aus den "Ateliers SIOT" zu Paräis, dee fréier an den Terrasse vum Rousegäertche stoung, an elo am "Jardin français" steet. * ''Métamorphose'' vum [[Wenzel Profant]] (1913-1989). Hasteeskulptur, déi am Joer 1980 ageweit gouf. * ''Panthère tournant'' vum [[Auguste Trémont]] (1892-1980). Bronze vun 1932 am Hall vum Parc Hôtel. * ''Sculpture en fer'' vum [[Danielle Wagner]] (*1960). Dës Eiseskulptur gouf 1997 fir den 150. Gebuertsdag vum Thermalbad opgestallt. * ''Affranchissement'' vum [[Lucien Wercollier]] (1908-2002). Dëse Bronze fir d'Weltausstellung vu Bréissel gouf 1980 am Park vum Thermalbad opgestallt. {{Div col end}} Donieft gëtt et nach dës Wierker, bei deene weider Detailer den Ament (2008) onbekannt sinn: * Zwee Wierker vum [[Wenzel Profant]] déi am Park stinn. * E Konschtwierk aus Eisen ouni Numm vum [[Pit Nicolas]], wat 1997 opgestallt gouf. * ''Nata nel mare'', e Wierk aus bloem Stee vum [[Daniele Bragoni]], wat 2007 opgestallt gouf. <gallery heights="200" widths="200" caption="Fotogalerie vun de Konschtwierker am Thermalbad an am Kuerpark"> Bild:Kurpark Munneref Majolika Vase.jpg|Majolika-Vas<br>[[Villeroy & Boch]] Bild:La lionne et les lionceaux Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert.jpg|''La lionne et les lionceaux''<br>Arthur Artiomi Lavrientivitch Aubert Bild:Le Centaure Cipri Adolf Bermann.jpg|''Le Centaure''<br>[[Cipri Adolf Bermann]] Bild:Médaillon vum Dr Klein Pierre Federspiel.jpg|''Medaillon vum Dr Klein''<br>[[Pierre Federspiel]] Bild:Aqua_fons_vitae_Tom_Flick.jpg|''Aqua fons vitae''<br>[[Tom Flick]] Bild:La_Tour_des_Sables_Liliane_Heidelberger.jpg|''La Tour des sables''<br>[[Liliane Heidelberger]] Bild:La_Danse_Nic_Joosen.jpg|''La danse''<br>[[Nic Joosen]] Bild:Tulipe_Frantz_Kinnen.jpg|''Tulipe''<br>[[Frantz Kinnen]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref_Ausschnett.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:Maus_Kaetti_Will_Lofy_Munneref.jpg|''Maus Ketti-Buer''<br>[[Wil Lofy]] Bild:La_fille_aux_roses_Jean_Mich.jpg|''La fille aux roses''<br>[[Jean Mich]] Bild:Panthere tournant Auguste Tremont.jpg|''Panthère tournant''<br>[[Auguste Trémont]] Bild:Sculpture_en_fer_Danielle_Wagner.jpg|''Sculpture en fer''<br>[[Danielle Wagner]] Bild:Affranchissement_Lucien_Wercollier.jpg|''Affranchissement''<br>[[Lucien Wercollier]] Bild:Nata_nel_mare_Daniele_Bragoni.jpg|''Nata nel mare''<br>[[Daniele Bragoni]] </gallery> == Therapien & Behandlungen == == Administratioun == {| class="wikitable" |+Medezinesch Direktere<ref>Gerges 1997, S. 43-78.</ref> vum Thermalbad !Period !President |- |1847-1864 |Dr [[Nicolas Dominique Schmit]] (*1814, †1870) |- |1865-1865 |Dr [[Louis Fleury|Louis Joseph Désiré Fleury]] (*1815, †1872) |- |1866-1875 |Dr [[Charles Marchal]] (*1826, † 1900) |- |1876-1883 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1883-1886 |Dr [[Victor Weber]] (*1851, †1929) |- |1886-1907 |Dr [[Martin Klein]] (*1848, †1907) |- |1907-1917 |Dr [[Ernest Feltgen]] (*1867, †1950) |- |1917-1920 |Dr [[Michel Welter]] (* 1859, †1924) |- |1921-1933 |Dr [[Auguste Schumacher]] (*1862, †1932) |- |1933-1944 | Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1954-1968 |Dr [[Emile Franck]] (*1893, †1972) |- |1968-1987 |Dr [[Jean-Pierre Frank]] (*1937) |- |… | |- |(Stand 2026)<ref>{{Citation|URL=https://www.mondorf.lu/fr/nous-connaitre/direction-administrations|Titel=Membres de la Direction – Directeur Santé|Gekuckt=01.05.2026|Wierk=www.mondorf.lu|Sprooch=fr}}</ref> |Fränz D'Onghia |} === Verwaltungsrot === D'Thermalbad gëtt vun engem Verwaltungsrot vu sechs Membere geréiert. Dräi Membere vertrieden de Lëtzebuerger Staat a gi vum Gesondheets-, Sozialversécherungs- a Finanzminister proposéiert. Zwéi Membere gi vum Regierungsrot aus dem Privatsecteur proposéiert; et muss sech ëm Perséinlechkeeten handelen, déi kompetent an der Gestioun vun Entreprisë sinn. De leschte Member gëtt an enger direkter a geheimer Wal ënnert de Salariéë vum Centre gestëmmt. D'Membere vum Verwaltungsrot gi fir eng Dauer vu sechs Joer genannt; d'Mandat kann duerno erneiert ginn. {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot vum Établissement public !Period !President |- |1988 – 1998 |[[Marcel Reimen]] |- |1998 – 2005 |Affi Scherer |- |2005 – 2008 |[[Guy Bernard]] |- |01.06.2008 – |[[Paul Hammelmann]] |} == Literatur == {{Div col}} * Arend, J.P., 1932. ''Oolithisches Eisenerz und Mondorfer Wasser in ihren tektogenetischen Beziehungen''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 194-203. * [[Ernest Feltgen|Feltgen, E.]], 1908. ''Bad-Mondorf. Ein naturwissenschaftlich-medizinischer Führer''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 18: 1-19 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_001_019.pdf], 76-88 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_076_088.pdf], 123-136 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf], 154-172 [http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_123_136.pdf]. * Gerges, Martin (éd.), 1997. ''Mondorf, son passé, son présent, son avenir''. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4. * Les Amis de la source asbl, 1976. Thermalismus aus Mondorfer Sicht. Illustrationen: Lex Weyer; Deckel: Lé Tanson. 112 S. St.-Paulus-Druckerei, Luxemburg. <nowiki>[Enthält virun allem Texter vum Dr Emile Franck]</nowiki> * [[Michel Lucius|Lucius, M.]], 1923. ''La genèse des eaux thermo-minérales de Mondorf-les-Bains, avec deux planches annexes''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 5-24. * [[Jos Massard|Massard, J.A.]], 1996. ''Das Mondorfer Bohrloch 1846: Europarekord ja, Weltrekord nein!'' Lëtzebuerger Journal, Nr. 201 (22. Oktober): 13. [http://massard.info/pdf/Mondorf_Kind-Quelle.pdf] * Massard, J.A., 1997. ''1846-1996, 150 Jahre Tiefbohrung Mondorf: Fehler, Fragen, Fakten''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 98: 3-15. [http://massard.info/pdf/SNL_1997_098_003_015.pdf] * Medinger, P., 1923. ''Un cas extraordinaire de spongiose de la fonte produite par l'eau minérale de Mondorf-Etat''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 33: 24-32. * Memorial, 1987. ''Loi du 18 décembre 1987 organisant le centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains''. Mémorial A n° 101 vum 21.12.1987. * [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. ''Chronik der "Stadt" und Gemeinde Bad Mondorf''. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p. * [[Leopold van Werveke|Van Werveke, L.]], 1932. ''Zur Frage der Entstehung des Mineralwassers von Bad Mondorf''. Bull. Soc. Nat. luxemb. 42: 177-194. * [[Frank Wilhelm|Wilhelm, Frank]]. ''Victor Hugo, curiste à Mondorf-Altwies''.in: {{Nos cahiers}} Joer 6 (1985) n° 3: 101-130 & Joer 7 (1986) n° 1: 41-78. Lëtzebuerg. {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Munneref]] * [[Thermalquell]] * [[Waasserhaus (Kino)]] * [[Hotel Grand-Chef]] * [[Park vum Hotel Grand-Chef zu Munneref]] * [[Casino 2000]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Centre thermal et de santé de Mondorf-les-Bains|{{PAGENAME}}}} * [http://www.mondorf-les-bains.lu Websäit vun der Gemeng Munneref] * [https://web.archive.org/web/20080430093616/http://www.mondorf.lu/ Websäit vun den Thermen] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Thermalbieder]] [[Kategorie:Gemeng Munneref]] [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Tourismus zu Lëtzebuerg]] gz1ta7i1gfyked4byg9w3l6bsp6zn7c 0 61195 2677273 2558095 2026-05-07T13:16:33Z Jwh 3315 e Käppchen... 2677273 wikitext text/x-wiki {{Skizz}}{{Infobox Biographie}} De '''Christian Kauder''', gebuer den [[2. Mee]] [[1817]] zu [[Ettelbréck]], a gestuerwen ëm 1877, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Theolog a [[Missionnaire]].<ref>Christian Kauder am Luxemburger Lexikon S. 204</ref> [[1840]] gouf hien zum Priister geweit. Hien ass am Joer [[1844]], nodeems hien ďUerdensgelübde vun den [[Trappisten]] geleescht hat, an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] ausgewandert. No verschiddene Statiounen, wéi [[Pittsburgh]], [[New Orleans]] a [[Rochester]], ass hien aus Krankheetsgrënn aus dem Uerden ausgetratt. Vun [[1856]] bis [[1871]] war hien am haitege [[Kanada]] Missionnaire bei de [[Mi'kmaq]]indianer op der Hallefinsel [[Nova Scotia]]. Hie gouf vum ''Ludwig Missionsverein'' finanzéiert fir e [[Katchessem]] an der Mi'kmaw-Hieroglypheschrëft ze verfaassen.<ref>Schmitz Yves, 2024, "Luxemburg war nie eine Kolonialmacht", Esch/Uelzecht, Miersch, Richtung 22, capybarabooks, S. 86-87</ref> 1871 koum hien zeréck op Lëtzebuerg, wou hie bis de 14. September 1877 am 'Zentralhospiz' zu Ettelbréck war, duerno gëllt hien als 'verscholl'. 160 Joer no der Publikatioun vu sengem Katchessem huet d'[[Post Luxembourg|Post]] de 5. Mee 2026 en [[Timber]] erausginn. ==Literatur== [https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2015/11/6008%20140%20forumredaktion.pdf forum 140, 2015: Banken, Kaffi, Hädekanner] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kauder Christian}} [[Kategorie:Gebuer 1817]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Missionnairen]] [[Kategorie:Kolonialissem am Zesummenhank mat Lëtzebuerg]] iyov2qh8g02tpv44000hx71yp32pu7e 0 73673 2677276 2669435 2026-05-07T14:26:14Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Mondercange | Numm (Däitsch) = Monnerich | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Monnerech}} | Koordinaten = {{coor dms|49|31|55|N|5|59|20|O}} }} D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet. == Geographie == D'Gemeng Monnerech läit am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] op enger Héicht tëscht zirka 275 an 340&nbsp;m ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]). Nopeschgemenge si [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] a [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] am Norden, [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] am Osten, [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] an [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] am Süden a [[Gemeng Suessem|Suessem]] am Westen. Duerch d'Gemeng lafen d'Baache [[Mierbech]], [[Bréckenderbaach]], [[Kiemelbaach]], [[Kazebaach]], d'[[Mess]] an och d'[[Uelzecht]] op engem kuerze Stéck. == Uertschaften an der Gemeng<ref>{{Kadaster Nimm}}</ref>== * [[Biergem]] * [[Féiz]] * [[Monnerech]] * [[Steebrécken]] === Häff a Lieu-diten an der Gemeng === * [[Lameschmillen (Biergem)|Lameschmillen]] == Verkéier an Transport == Déi wichtegst Stroosseverbindunge sinn d'{{A4}} an d'{{N13}}, op engem kuerze Stéck och nach d'{{A13}}. Ausserdeem lafen nach d'[[Chemin repris]]en [[CR106|106]], [[CR164|164]], [[CR169|169]] an [[CR172|172]] duerch d'Gemeng. D'Gemeng Monnerech läit um Wee vun den [[Régime général des transports routiers|RGTR-Linnen]] [[RGTR-Linn 612|612]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 750|750]] an der [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]]-Linn [[TICE-Linn 17|17]]. == Aktivitéitszonen == D'Aktivitéitszon [[ZARE]] läit laanscht d'{{A13}} zu engem klengen Deel um Gebitt vun der Gemeng Monnerech. Zu Féiz ass zu béid Säite vum CR164 eng grouss Geschäfts- an Aktivitéitszon. == Geschicht == D'[[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Siderurgie]] géint Enn vum [[19. Joerhonnert]], déi Nopeschuertschafte wéi [[Esch-Uelzecht]], [[Déifferdeng]] oder [[Diddeleng]] a richteg Stied verwandelt huet, hat kaum Afloss op d'Uertschaften aus der Gemeng Monnerech. Dës Dierfer blouwen duerch den Akerbau gekennzeechent. Eréischt nom [[Zweete Weltkrich]] a virun allem an den 1970er an 1980er Jore gouf et eng reegelrecht Bevëlkerungsexplosioun. ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.6) id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25) ImageSize = width:500 height:300 PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:7500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:300 start:0 BackgroundColors = canvas:white BarData= bar:1821 text:1821 bar:1871 text:1871 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2021 text:2021 PlotData= color:bar width:20 align:left bar:1821 from:0 till:988 bar:1871 from:0 till:1216 bar:1910 from:0 till:1034 bar:1922 from:0 till:1140 bar:1935 from:0 till:1311 bar:1947 from:0 till:1253 bar:1960 from:0 till:2200 bar:1970 from:0 till:3262 bar:1981 from:0 till:3964 bar:1991 from:0 till:4942 bar:2001 from:0 till:6089 bar:2011 from:0 till:6227 bar:2021 from:0 till:6982 PlotData= bar:1821 at: 988 fontsize:S text:988 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1216 fontsize:S text:1.216 shift:(-14,5) bar:1910 at: 1034 fontsize:S text:1.034 shift:(-14,5) bar:1922 at: 1140 fontsize:S text:1.140 shift:(-14,5) bar:1935 at: 1311 fontsize:S text:1.311 shift:(-14,5) bar:1947 at: 1253 fontsize:S text:1.253 shift:(-14,5) bar:1960 at: 2200 fontsize:S text:2.200 shift:(-14,5) bar:1970 at: 3262 fontsize:S text:3.262 shift:(-14,5) bar:1981 at: 3964 fontsize:S text:3.964 shift:(-14,5) bar:1991 at: 4942 fontsize:S text:4.942 shift:(-14,5) bar:2001 at: 6089 fontsize:S text:6.089 shift:(-14,5) bar:2011 at: 6227 fontsize:S text:6.227 shift:(-14,5) bar:2021 at: 6982 fontsize:S text:6.982 shift:(-14,5) </timeline> <noinclude> {{Statec Awunner}} === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms mondercange luxbrg.png|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''coupé d'or et d'argent, à la fasce de gueules brochant, accompagné en chef d'une rose à six feuilles de gueules entre deux étoiles du même, en pointe d'une porte ouverte du même.''<br><!--{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[xx]] [[19xx]] - Mémorial B xx, Säit xx - Projet: xx 19xx--> |} == Politik == De [[Gemengerot]] vu Monnerech gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen. '''Zesummesetzung'''<br> {{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}} {| class="wikitable" |- ! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]] |- | 1999 || 1 || 4 || 3 || 1 || 4 || - |- | 2005 || 1 || 4 || 2 || 1 || 5 || - |- | 2011 || 0 || 3 || 2 || 1 || '''7''' || - |- | 2017 || - || '''5''' ||''' 2''' || 1 || 5 || - |- | 2023 || - || '''6''' || '''2''' || 0 || 4 || 1 |} {{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}} === Buergermeeschteren === {{Kapitel Info feelt}} *... * 1844: Pierre Steichen<ref>ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]</ref> * ... * 1867: [[Jean Steichen]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/xf98xpf368/pages/2/articles/DIVL137?search=Steichen+monder%C3%A7ange|Titel=Avis. — Nomination de bourgmestres.|Gekuckt=2026-03-31|Datum=1867-01-25|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Mémorial]]|Sprooch=fr}}</ref> *... * 1945: P. Bicheler<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}</ref> *... * 1966 - 1969: Fernand Dondelinger *... * Nov. 1984 - Feb. 1993: Theo Wernimont * 1993 - 1998: Camille Medinger (CSV) *... *... - 2005: [[Jean-Claude Schanen]] * 2005 - Dez. 2012: [[Dan Kersch]] (LSAP) * Jan. 2013 - 2017: [[Christine Schweich]] (LSAP) * zanter 2017: [[Jeannot Fürpass]] (CSV) == Interkommunal Syndikater == D'Gemeng Monnerech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: {| | * [[MINETT-KOMPOST]] * [[Pimodi]] * [[PRO-SUD]] * [[Syndicat des eaux du Sud|SES]] * [[SICEC]] * [[SICONA-Sud-Ouest]] | * [[SIDOR]] * [[SIGI]] * [[SIVEC]] * [[SYCOSAL]] * [[SYVICOL]] * [[ZARE]] * [[TICE]] |} == Kuckeswäertes == * Zu Monnerech um [[CR106]] ass déi eenzeg [[Karting-Pist zu Monnerech|Karting-Pist]] am Land * De Formatiounszenter vun der [[FLF]] läit och um CR106 nieft der Karting-Pist == Literatur == * Weber, John: ''La population de Mondercange de 1766 à 1803'' - In: 100 Joer Pompjeën Monnerech: 1901 - 2001. - Monnerich: Sapeurs-pompiers, 2001. - P. 128-141, tabl. == Kuckt och == * {{LNM}} * [[Uergel Kierch Monnerech]] * [[Kierch Monnerech]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen]] * [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Mondercange|Monnerech}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}} * [http://www.mondercange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Monnerech] * [https://web.archive.org/web/20170409054520/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/mondercange D'Gemeng Monnerech op der Websäit vum Syvicol] * [http://www.spm.lu Offiziell Säit vun de Pompjeeë vu Monnerech] * [http://www.monnerecher-schoulen.lu/ Monnerecher Schoulen] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Monnerech]] [[Kategorie:Gemeng Monnerech| ]] 8c2qk598x7p3cvjryycrd0g0s68vag1 0 73884 2677274 2650009 2026-05-07T14:20:43Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677274 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Manternach | Numm (Däitsch) = Manternach | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Manternach}} | Koordinaten = {{coor dms|49|42|25|N|6|25|25|O}} }} D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet. == Uertschaften an der Gemeng == * [[Berbuerg]] * [[Lelleg]] * [[Manternach]] * [[Mënjecker]] == Geographie == D'Gemeng Manternach läit am Kanton Gréiwemaacher am Oste vum Land. === Manternach an d'Gemenge ronderëm === {{Nopeschgemengen | ville = Manternach | nord = | nord-est = [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] | est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] | ouest = | sud-est = | sud = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | sud-ouest = [[Gemeng Biwer|Biwer]] | nord-ouest= [[Gemeng Bech|Bech]] }} ==Geschicht== Manternach huet bis d'[[Franséisch Revolutioun]] der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] gehéiert. D'[[Härenhaus Manternach|Härenhaus]] (haut d'Märei) war eng Filial vun där Abtei. ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.6) id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25) ImageSize = width:500 height:300 PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:white BarData= bar:1821 text:1821 bar:1871 text:1871 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2021 text:2021 PlotData= color:bar width:20 align:left bar:1821 from:0 till:1010 bar:1871 from:0 till:1444 bar:1910 from:0 till:1407 bar:1922 from:0 till:1273 bar:1935 from:0 till:1166 bar:1947 from:0 till:1119 bar:1960 from:0 till:1001 bar:1970 from:0 till:981 bar:1981 from:0 till:948 bar:1991 from:0 till:1023 bar:2001 from:0 till:1322 bar:2011 from:0 till:1741 bar:2021 from:0 till:2216 PlotData= bar:1821 at: 1010 fontsize:S text:1.010 shift:(-14,5) bar:1871 at: 1444 fontsize:S text:1.444 shift:(-14,5) bar:1910 at: 1407 fontsize:S text:1.407 shift:(-14,5) bar:1922 at: 1273 fontsize:S text:1.273 shift:(-14,5) bar:1935 at: 1166 fontsize:S text:1.166 shift:(-14,5) bar:1947 at: 1119 fontsize:S text:1.119 shift:(-14,5) bar:1960 at: 1001 fontsize:S text:1.001 shift:(-14,5) bar:1970 at: 981 fontsize:S text:981 shift:(-8,5) bar:1981 at: 948 fontsize:S text:948 shift:(-8,5) bar:1991 at: 1023 fontsize:S text:1.023 shift:(-14,5) bar:2001 at: 1322 fontsize:S text:1.322 shift:(-14,5) bar:2011 at: 1741 fontsize:S text:1.741 shift:(-14,5) bar:2021 at: 2216 fontsize:S text:2.216 shift:(-14,5) </timeline> {{Statec Awunner}} === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms manternach luxbrg.png|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''écartelé d'or et d'azur à la croix ancrée écartelée de gueules et d'argent, brochant''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[29. Oktober]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[19. Dezember]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1379 - Projet: 1983 [[Jean-Claude Loutsch]]}}. |} ==Politik== De Gemengerot vun der {{PAGENAME}} gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt. ==Politik== ===Buergermeeschteren=== {{Kapitel Info feelt}} * 1844 - 1849: M. Prost<ref name=BMs>[https://persist.lu/ark:70795/c3fjgf/pages/2/articles/DTL53 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 87, Erstes Blatt (14.04.1934), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> * 1849 - 1850: E. De Waha * 1850 - 1867: J. Mehlen * 1867 - 1885: J. Prost * 1885 - 1894: M. Schram * 1894 - 1909: M. Schiltz * 1909<ref name=BMs/> - 1941<ref>[https://persist.lu/ark:70795/qd672t/pages/4/articles/DTL208 Sterbefall in Berburg.] In: Luxemburger Wort, 1943. Jg., nº 16&17 (16.01.1943), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg],</ref>: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nikolaus Wagner]] *... * 1975 - 2005: Henri Frank * 2005 - 2011: Willibrord de Jong * 2011 - 2017: Henri Frank * zanter 2017: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Hoffmann]] == Interkommunal Syndikater == D'Gemeng Manternach ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: * [[SIAEG]] * [[SIGI]] * [[SICEC]] * [[SIDERE]] * [[SIGRE]] * [[SYVICOL]] * [[SYNECOSPORT]] == Jumelage == [[Fichier:Luxembourg, Manternach, commune d'Europe (103).jpg|thumb|E ''Jumelage''-Schëld (2021) iwwert eng Partnerschaft déi schonn zanter iwwer zéng Joer net méi besteet]] Manternach hat 1991 e [[Jumelage]] mat der [[Frankräich|franséischer]] Gemeng [[Saint-Désert]] ([[Departement Saône-et-Loire|Saône-et-Loire]]) ënnerschriwwen; dës Partnerschaft gouf awer den 30. September 2010 vun der franséischer Gemeng gekënnegt, well keng Aktivitéiten méi tëscht béide Gemenge bestanen hunn a well de ''Comité de Jumelage'' sech net un all Konditioune gehalen hat<ref>{{Citation|URL=http://www.saint-desert.fr/uploads/Compte%20Rendu%20CM/2010/CR%20Conseil%20Municipal%20du%20jeudi%2030%20septembre%202010.pdf|Titel=Compte rendu conseil municipal : jeudi 30 septembre 2010|Gekuckt=13.12.2021|Datum=30.09.2010|Editeur=www.saint-desert.fr|Sprooch=fr}}</ref>. == Kuckeswäertes == [[Fichier:Manternach.jpg|thumb|Manternach]] * [[Manternacher Millen|Holzmillen]] * [[Kierch Manternach]] * [[Naturschutzgebitt Manternacher Fiels]] == Kuckt och == * {{LNM}} * [[Gare Manternach]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Manternach}} * [http://www.manternach.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Manternach] * [https://web.archive.org/web/20170409053612/http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/manternach D'Gemeng Manternach op der Websäit vum Syvicol] {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}} [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Manternach]] [[Kategorie:Gemeng Manternach| ]] 0cwr56lqzwclrz2u53q8bxl689il8dw 0 90452 2677321 2579045 2026-05-08T07:05:08Z GilPe 14980 Korr. 2677321 wikitext text/x-wiki Den '''Akabane-Virus''' ass e [[Virus]] aus der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Orthobunyavirus]]'', dee bei [[Déieren, déi idderzen]] (Ruminantia), besonnesch bei [[Ranner]], [[Geess]]en a [[Schof]] optrëtt. De Virus gouf fir d'éischt zu [[Akabane]] a [[Japan]] isoléiert, dohier säin Numm. De Virus gëtt duerch verschidden Aarte vu [[Mustiken]] a [[Gnitz]]en (eng Grupp vu [[Méck]]en) iwwerdroen a rifft meeschtens nëmmen eng harmlos [[Féiwer]]-Krankheet ervir. Bei trächtegen Déieren trëtt de Virus iwwer d'[[Plazenta]] an de [[Fötus]] iwwer, wou e schwéier Mëssbildungen, besonnesch vum [[Nervesystem]] provozéiert. Fir de Mënsch besteet keng Ustiechungsgefor, weeder duerch Kontakt mat kranken Déieren nach duerch de Konsum vu [[Fleesch]]. De Virus gouf an [[Däitschland]] fir d'éischt an engem Laboratoire bei [[Schmallenberg]] nogewisen, woufir en dacks ''Schmallenberg-Virus'' an den däitsche [[Medien|Medie]] genannt gëtt. ==Zu Lëtzebuerg== Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gouf den Akabane-Virus fir d'éischt am Februar 2012 bei engem neigebuerene Schof mat typesche Mëssbildungen am Éislek nogewisen.<ref>Luxemburger Wort vum 21. Februar 2012.</ref> == Kuckt och == * [[Blozongekrankheet]], eng aner vu Mécken iwwerdroe Krankheet bei Déieren déi idderzen. == Literatur == * (mim), 2012. ''Schafe mit Schmallenberg-Virus infiziert''. [[Luxemburger Wort]] vum 21. Februar 2012, S. 16. == Um Spaweck == * [http://www.youtube.com/watch?v=jtZ7kDTQWMM Video iwwer den Akabane-Virus] * [https://web.archive.org/web/20140331064449/http://www.blv.admin.ch/gesundheit_tiere/01065/04051/index.html?lang=de De Virus op der Websäit vum Schwäizer ''Bundesamt für Veterinärwesen''] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Viren]] [[Kategorie:Déierekrankheeten]] ko82i5l5qnj6cvnsi8duzx4jwgvviam 0 96168 2677332 2576786 2026-05-08T11:18:33Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677332 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Kapell Biereng.jpg|thumb|300px|Kapell Biereng]] Déi al '''Kapell vu Biereng''' ass eng fréier [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] Kapell zu [[Biereng (Miersch)|Biereng]] bei [[Miersch]]. Si steet am Duerfkär um Eck vun der Wenzelsstrooss mat der Ettelbrécker Strooss ([[CR123]]) net wäit vun där neier Kierch. == Geschicht == D'Bierenger Kapell gouf 1715 gebaut. Ëm 1900 war se ze kleng, an et gouf decidéiert, eng nei ze bauen. Déi al Kapell gouf awer net ofgerappt an ass 1988 restauréiert ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20131202014823/http://www.mersch.lu/la-commune-se-presente/decouvrir-la-commune/sections-de-la-commune/beringen "Sektion Beringen"] op mersch.lu (gekuckt 09.01.2013)</ref> Si gouf de 24. Juli 1984 als Zousazinventaire op d'[[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] agedroen.<ref>{{INPA-MR}}</ref> Si déngt hautesdaags als ''Pool-Room''. == Kuckt och == * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Miersch]] * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Kapellen zu Lëtzebuerg|Biereng]] [[Kategorie:Gemeng Miersch]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen|Kapell Biereng]] [[Kategorie:Bauwierker 1715]] 43x9qtdmzshlgiwbvzzm10dsdejolm6 0 113475 2677285 2580793 2026-05-07T16:46:49Z Puscas 735 ... 2677285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie|Bild=Gena Rowlands 1992.jpg|Bildbeschreiwung=D'Gena Rowlands (1992).}} D''''Gena''' '''Rowlands''', gebuer als '''Virginia Cathryn Rowlands''' den [[19. Juni]] [[1930]] zu [[Madison (Wisconsin)|Madison]] am [[Wisconsin]], a gestuerwen de [[14. August]] [[2024]] zu [[Indian Wells]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspiller]]in. Si huet 1954 de Schauspiller [[John Cassavetes]] bestuet, dee s'op der Konschtakademie zu [[New York City|New York]] kennegeléiert hat. Si blouwe bis zum Cassavetes sengem Doud, 1989, zesummen, a si hat mat him dräi Kanner, déi allen dräi [[Regisseur]]e sinn. Bis d'Enn vun den 1950er Joren huet d'Gena Rowlands Theater gespillt. Hiren éischte Film war 1958 dem [[José Ferrer]] säin ''High Cost of Loving''. Si huet an 10 Filmer vun hirem Mann John Cassavetes matgespillt, dorënner ''A Woman Under the Influence'' (1974) a ''Gloria'' (1980), fir déi s'eng [[Academy Awards|Oscar]]-Nominéierung krut. Och a Filmer vun hirem Jong [[Nick Cassavetes]] huet si matgespillt, zum Beispiel an ''Unhook the Stars''. == Filmographie == [[Fichier:Gena Rowlands Cannes.jpg|thumb|upright|D'Rowlands beim [[Filmfestival vu Cannes]] (2006).]] === Kino === * 1958: ''The High Cost of Loving'' - Regie: [[José Ferrer]] - Haaptacteuren: José Ferrer, [[Jim Backus]] * 1959: ''Shadows'' - Regie: [[John Cassavetes]] - Haaptacteuren: [[Ben Carruthers]], [[Lelia Goldoni]] * 1962: ''Lonely Are the Brave'' - Regie: [[David Miller]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Walter Matthau]] * 1962: ''The Spiral Road'' - Regie: [[Robert Mulligan]] - Haaptacteuren: [[Rock Hudson]], [[Burl Ives]] * 1963: ''A Child Is Waiting'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: [[Burt Lancaster]], [[Judy Garland]] * 1967: ''[[Tony Rome]]'' - Regie: [[Gordon Douglas]] - Haaptacteuren: [[Frank Sinatra]], [[Jill St. John]] * 1968: ''Faces'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: [[John Marley]], [[Lynn Carlin]] * 1969: ''Gli intoccabili'' - Regie: [[Giuliano Montaldo]] - Haaptacteuren: John Cassavetes, [[Britt Ekland]] * 1971: ''Minnie and Moskowitz'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: [[Seymour Cassel]], [[Val Avery]] * 1974: ''A Woman Under the Influence'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: [[Peter Falk]], [[Fred Draper]] * 1976: ''Two-Minute Warning'' - Regie: [[Larry Peerce]] - Haaptacteuren: [[Charlton Heston]], John Cassavetes * 1977: ''Opening Night'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: John Cassavetes, [[Ben Gazzara]] * 1978: ''The Brink's Job'' - Regie: [[William Friedkin]] - Haaptacteuren: Peter Falk, [[Peter Boyle]] * 1980: ''Gloria'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: [[Julie Carmen]], [[Buck Henry]] * 1982: ''Tempest'' - Regie: [[Paul Mazursky]] - Haaptacteuren: John Cassavetes, [[Susan Sarandon]] * 1984: ''Love Streams'' - Regie: John Cassavetes - Haaptacteuren: John Cassavetes, Seymour Cassel * 1987: ''Light of Day'' - Regie: [[Paul Schrader]] - Haaptacteuren: [[Michael J. Fox]], [[Michael McKean]] * 1988: ''Another Woman'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: [[Mia Farrow]], [[Ian Holm]] * 1991: ''Once Around'' - Regie: [[Lasse Hallström]] - Haaptacteuren: [[Richard Dreyfuss]], [[Holly Hunter]] * 1991: ''Night on Earth'' - Episod: ''Los Angeles'' - Regie: [[Jim Jarmusch]] - Haaptacteuren: [[Winona Ryder]], [[Alan Randolph Scott]] * 1991: ''Ted and Venus'' - Regie: [[Bud Cort]] - Haaptacteuren: Bud Cort, [[James Brolin|Jim Brolin]] * 1995: ''Something to Talk About'' - Regie: Lasse Hallström - Haaptacteuren: [[Julia Roberts]], [[Dennis Quaid]] * 1995: ''The Neon Bible'' - Regie: [[Terence Davies]] * 1996: ''Unhook the Stars'' - Regie: Nick Cassavetes - Haaptacteuren: [[Marisa Tomei]], [[Gérard Depardieu]] * 1997: ''[[She's So Lovely]]'' - Regie: Nick Cassavetes - Haaptacteuren: [[Robin Wright]], [[Sean Penn]] * 1998: ''Paulie'' - Regie: [[John Roberts]] - Haaptacteuren: [[Tony Shalhoub]], [[Cheech Marin]] * 1998: ''Hope Floats'' - Regie: [[Forest Whitaker]] - Haaptacteuren: [[Sandra Bullock]], [[Harry Connick Jr.]] * 1998: ''[[The Mighty]]'' - Regie: [[Peter Chelsom]] - Haaptacteuren: [[Harry Dean Stanton]], [[Elden Henson]] * 1998: ''Playing by Heart'' - Regie: [[Willard Carroll]] - Haaptacteuren: [[Angelina Jolie]], Dennis Quaid * 1999: ''The Weekend'' - Regie: [[Brian Skeet]], [[Brian C. Skeet]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kara Unger]], [[Brooke Shields]] * 2004: ''Taking Lives'' - Regie: [[D.J. Caruso]] - Haaptacteuren: Angelina Jolie, [[Kiefer Sutherland]] * 2004: ''The Notebook'' - Regie: Nick Cassavetes - Haaptacteuren: [[Tim Ivey]], [[James Garner]] * 2005: ''The Skeleton Key'' - Regie: [[Iain Softley]] - Haaptacteuren: [[Kate Hudson]], [[John Hurt]] * 2006: ''Paris, je t'aime'' - Episod: ''Quartier Latin'' - Regie: [[Frédéric Auburtin]] - Haaptacteuren: Gérard Depardieu, [[Ben Gazzara]] * 2007: ''Broken English'' - Regie: [[Zoe R. Cassavetes]] - Haaptacteuren: [[Parker Posey]], [[Drea de Matteo]] * 2011: ''Olive'' - Regie: [[Patrick Gilles]], [[Hooman Khalili]] - Haaptacteuren: [[Christopher Maher]], [[John Scurti]] * 2012: ''Yellow'' - Regie: Nick Cassavetes - Haaptacteuren: [[Max Thieriot]], [[Sienna Miller]] * 2014: ''Parts Per Billion'' - Regie: [[Brian Horiuchi]] - Haaptacteuren: [[Frank Langella]], [[Josh Hartnett]] * 2014: ''Six Dance Lessons in Six Weeks'' - Regie: [[Arthur Allan Seidelman]] - Haaptacteuren: [[Cheyenne Jackson]], [[Rita Moreno]] * 2017: ''Unfortunate Circumstances'' - Regie: [[Troy Price]] - Haaptacteuren: [[Sarah Schroeder-Matzkin]], [[Andrew Dits]] == TV (Auswiel) == * 1954: ''Top Secret'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1961: ''87th Precinct'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1967: ''Peyton Place'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1954: ''Top Secret'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1978: ''A Question of Love'' - Regie: [[Jerry Thorpe]] - Haaptacteuren: [[Jane Alexander]], [[Ned Beatty]] * 1979: ''Strangers: The Story of a Mother and Daughter'' - Regie: [[Milton Katselas]] - Haaptacteuren: [[Bette Davis]], [[Donald Moffat]] * 1983: ''Thursday's Child'' - Regie: [[David Lowell Rich]] - Haaptacteuren: [[Don Murray]], [[Jessica Walter]] * 1985: ''An Early Frost'' - Regie: [[John Erman]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Sylvia Sidney]] * 1987: ''The Betty Ford Story'' - Regie: [[David Greene]] - Haaptacteuren: [[Josef Sommer]], [[Nan Woods]] * 1991: ''Face of a Stranger'' - Regie: [[Claudia Weill]] - Haaptacteuren: [[Tyne Daly]], [[Cynthia Nixon]] * 1998: ''Crazy in Love'' - Regie: [[Martha Coolidge]] - Haaptacteuren: [[Holly Hunter]], [[Bill Pullman]] * 1993: ''Grace & Glorie'' - Regie: Arthur Allan Seidelman - Haaptacteuren: [[Diane Lane]], [[Neal McDonough]] * 2001: ''Wild Iris'' - Regie: [[Daniel Petrie]] - Haaptacteuren: [[Laura Linney]], [[Emile Hirsch]] * 2002: ''Hysterical Blindness'' - Regie: [[Mira Nair]] - Haaptacteuren: [[Uma Thurman]], [[Juliette Lewis]] * 2007: ''What If God Were the Sun?'' - Regie: [[Stephen Tolkin]] - Haaptacteuren: [[Lacey Chabert]], [[Sarah Rafferty]] * 2009: ''Monk'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2010: ''NCIS: Naval Criminal Investigative Service'' - (TV-Serie) - (1 Episod) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Rowlands Gena}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1930]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Golden Globe fir déi bescht Schauspillerin an engem dramatesche Film]] [[Kategorie:Sëlwere Bier fir déi bescht Schauspillerin]] [[Kategorie:Golden Globe fir déi bescht Schauspillerin an enger Miniserie oder Televisiounsfilm]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] 2z83zkbt92lof03yeg7y7t87ajqxokb 10 114876 2677305 2319533 2026-05-07T22:32:24Z Zinneke 34 2677305 wikitext text/x-wiki [[File:Emile Mayrisch gravure.jpg|Emile Mayrisch|100px|right]] * [[1813]]: Gebuert vum italieenesche Komponist [[Giuseppe Verdi]]. * [[1861]]: Den norwegesche Fuerscher a Friddensnobelpräisdréier [[Fridtjof Nansen]] gëtt gebuer. * [[1862]]: De lëtzebuergesche Schmelz-Entreprener '''[[Émile Mayrisch]]''' kënnt op d'Welt. * [[1901]]: Gebuert vum Schwäizer Kënschtler [[Alberto Giacometti]]. * [[1917]]: Den US-amerikaneschen Jazzmuseker [[Thelonious Monk]] gëtt gebuer. * [[1930]]: De britteschen Auteur [[Harold Pinter]] kënnt op d'Welt. * [[1941]]: Déi däitsch Zivilverwaltung muss hir ''[[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|Personenstandsaufnahme]]'' ofblosen, mat där se d'Lëtzebuerger wollte soen doen, si wieren "deutsch", wéi s'erausfannen, datt et an enger Majoritéit vun den Äntwerten "3 x Lëtzebuerg" heescht. * [[1985]]: Doud vum US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur [[Orson Welles]]. <noinclude>[[Kategorie:Op engem Oktober|10]]</noinclude> lr4wes09sl47za8aeye6ual54pfkhfi 0 118927 2677277 2677268 2026-05-07T14:46:35Z Jwh 3315 /* Geschicht */ 2677277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Flamierge | Bild = Flamierge vu du Sud.JPG | Bildtext=Flamierge vu Süde gesinn | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]] | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Baaschtnech|Baaschtnech]] | Gemeng = {{Baaschtnech}} | Telefonszon = 061 | Postcode = 6686 | Koordinaten = {{coor dms|50|02|00|N|05|36|00|O}} | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = }} '''Flamierge''' ([[wallounesch|wa]].: Flamidje) ass eng Uertschaft an der Gemeng [[Baaschtnech]] an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]]. Bis zur [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]] war Flamierge eng eegestänneg Gemeng an huet duerno bis den 2. Dezember 2024, bis zu där hirer Fuisoun mat Baaschtnech, zur Gemeng [[Bertogne]] gehéiert. == Geschicht == Ënner den [[Directoire|franséische Regime]] gouf Flamierge eng Gemeng am [[Departement Forêts|Bëscherdepartement]] zu där nach d'Uertschaft Tronle gehéiert huet. [[1823]] goufen d'Gemenge Givroulle, Givry a Roumont-sur-Ourthe derbäigeprafft. [[1977]] bei der Reform koume Prelle bei [[Tenneville]], d'Schmelz an d'Bëscher vu ''Saint-Ode'' bei déi fréier Gemengen [[Amberloup]], [[Lavacherie]] an [[Tillet]] derbäi, fir déi nei Gemeng [[Sainte-Ode]] ze bilden. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20070312094236/http://www.bertogne.be/fr/accueil/entites.html Etymologie a Fotoen] {{Commonscat|Flamierge}} {{Navigatioun Gemeng Baaschtnech}} {{Navigatioun Gemeng Bertogne}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Fréier Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bertogne]] iy5z5wam5zwmjmgmj4f782qew0qg572 2677278 2677277 2026-05-07T14:50:00Z Puscas 735 Sazbau 2677278 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Flamierge | Bild = Flamierge vu du Sud.JPG | Bildtext=Flamierge vu Süde gesinn | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]] | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Baaschtnech|Baaschtnech]] | Gemeng = {{Baaschtnech}} | Telefonszon = 061 | Postcode = 6686 | Koordinaten = {{coor dms|50|02|00|N|05|36|00|O}} | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = }} '''Flamierge''' ([[wallounesch|wa]].: Flamidje) ass eng Uertschaft an der Gemeng [[Baaschtnech]] an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]]. Bis zur [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]] war Flamierge eng eegestänneg Gemeng an huet duerno bis den 2. Dezember 2024, bis zu där hirer Fuisoun mat Baaschtnech, zur Gemeng [[Bertogne]] gehéiert. == Geschicht == Ënner den [[Directoire|franséische Regime]] gouf Flamierge eng Gemeng am [[Departement Forêts|Bëscherdepartement]] zu där nach d'Uertschaft Tronle gehéiert huet. [[1823]] goufen d'Gemenge Givroulle, Givry a Roumont-sur-Ourthe derbäigeprafft. [[1977]] bei der Reform koum Prelle bei [[Tenneville]], an d'Schmelz an d'Bëscher vu ''Saint-Ode'' koume bei déi fréier Gemengen [[Amberloup]], [[Lavacherie]] an [[Tillet]] derbäi, fir déi nei Gemeng [[Sainte-Ode]] ze bilden. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20070312094236/http://www.bertogne.be/fr/accueil/entites.html Etymologie a Fotoen] {{Commonscat|Flamierge}} {{Navigatioun Gemeng Baaschtnech}} {{Navigatioun Gemeng Bertogne}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Fréier Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bertogne]] ouo7hh3ev3cc4d981dblb70olx8zp1e 0 121017 2677275 2676902 2026-05-07T14:22:01Z Mars1946 67276 /* President vum Verwaltungsrot */ 2677275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol |Bild = Luxembourg, Lucien Wercollier, La Vague (petite) (1).jpg |Bildtext = Den CHL Centre (2020) }} De '''Centre hospitalier de Luxembourg''', kuerz '''CHL''', ass eng ëffentlech [[Spidol]]sgrupp zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Den CHL huet d'Rechtsform vun engem [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlechen Etablissement]] an ass dem Gesetz no fir d'[[Diagnostik]] an d'Behandlung vu Kranken zoustänneg, gradewéi fir d'medizinesch Fuerschung an Ausbildung. D'Organisatioun an d'Ressourcen vum CHL konzentréiere sech op d'Gestioun vun akute Pathologien, schwéiere Pathologien, chirurgeschen an medezineschen Noutfäll, an op d'Intensivversuergung.<ref name=":4" /> Zënter 2008 ass den CHL vun der [[Universitéit vum Saarland]] als „Akademisches Lehrkrankenhaus der Universität des Saarlandes“ unerkannt. == Allgemenges == Den CHL besteet aus verschiddene Gebaier op dräi Plazen: # Lëtzebuerg-[[Belair]] #*''[[CHL Centre]]'' (fréier och ''Hôpital municipal'' genannt) #* ''[[CHL Maternité]]'' (fréier ''Maternité Grande-Duchesse Charlotte'' genannt) #* ''[[CHL Kannerklinick]]''<ref name=":3">eege Schreifweis vum CHL: ''KannerKlinik''</ref> (fréier ''Clinique pédiatrique'' genannt) # Lëtzebuerg-[[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]] #* ''[[CHL Eich]]'' (och nach ''Eecher Klinick'', ''Clinique d'Eich'') # Gréiwemaacher-[[Potaschbierg]] #* ''[[CHL Potaschbierg]]'' (zënter 2023). Do dernieft bedreift den CHL och nach baussent dem Spidol sougenannt „Praxiszentren“ fir der Bevëlkerung e besseren Zougang zur spezialiséierter Medezin ze garantéieren. Där Zentre gëtt et zu [[Gréiwemaacher]], [[Maarnech]], [[Miersch]] a [[Stengefort]].<ref>{{Citation|URL=https://www.chl.lu/fr/chl-praxiszentren|Titel=CHL Praxiszentren {{!}} CHL|Gekuckt=2026-04-27|Wierk=www.chl.lu}}</ref> ==Geschicht== Den CHL gouf mam Gesetz vum 10. Dezember 1975 gegrënnt<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1975/12/10/n1/jo|Titel=Loi du 10 décembre 1975 créant un établissement public dénommé Centre hospitalier de Luxembourg, groupant la maternité Grande-Duchesse Charlotte, la clinique pédiatrique fondation Grand-Duc Jean et Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte et l’Hôpital municipal.|Gekuckt=27.04.2026|Datum=10.12.1975|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En huet 1976 seng Dieren opgemaach, no der Zesummeféierung vum neigebauten ''Hôpital municipal'' mat der ''Maternité Grande-Duchesse Charlotte'' an der ''Clinique pédiatrique fondation Grand-Duc Jean et Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte''. {{Méi Info 1|CHL Centre}} Den 1. Januar 2004 ass nach d'Eecher Klinick (''Clinique d'Eich, Fondation Norbert Metz'') derbäikomm<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2003/10/03/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 3 octobre 2003 portant intégration et rattachement des services hospitaliers de la Clinique d'Eich, Fondation Norbert Metz, au Centre Hospitalier de Luxembourg|Gekuckt=27.04.2026|Datum=03.10.2003|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == National Servicer == D'CHL bedreift néng national Departementer an och national Ekipementer wéi de [[Positronen-Emissiouns-Tomographie|PET]]-Scan, d'[[extrakorporal Stousswellelithotripsie]] an de Laboratoire fir [[In vitro-Befruchtung]]. E bitt en 24/7 Bereetschaftsdéngscht fir déi ganz Kannerklinick gradewéi fir déi national Departementer. Déi national Servicer begräifen:{{div col|cols = 3}} * pediatresch [[Chirurgie]] * Hemato-Onkologie * Immuno-Allergologie * [[Infektiologie|Ustiechend]] Krankheeten * intensiv [[Neonatologie]] * [[Neurochirurgie]] * spezialiséiert [[Pediatrie]] * medezinesch assistéiert [[kënschtlech Befruchtung]] * [[Psychiatrie|Kannerpsychiatrie]] * pediatresch [[Intensivstatioun]] * ''Stroke Unit'' Niveau 2 * pediatresch Urgence {{div col end}} == Zuelen == Den CHL ass den zéngtgréissten Employeur zu Lëtzebuerg mat engem Personal vun 2.813 <small>(2024)</small> Leit<ref name=":4">{{Cite book|Titel=Rapport annuel 2024|URL=https://www.chl.lu/sites/default/files/2025-10/rapport-annuel-chl-2024.pdf|Sprooch=fr|Gekuckt=27.04.2026|Joer=2025}}</ref>, dorënner ëm déi 300 Dokteren an 1.000 Infirmieren an Aide-Soignanten<ref>{{Citation|URL=https://www.linkedin.com/uas/login?session_redirect=https%3A%2F%2Fwww.linkedin.com%2Fcompany%2Fcentre-hospitalier-de-luxembourg%2Fabout%2F|Titel=Centre Hospitalier de Luxembourg|Gekuckt=2026-04-27|Wierk=www.linkedin.com|Sprooch=fr}}</ref>. 2018 goufen eng 170.000 Patienten am CHL behandelt oder diagnostizéiert. 2018 louchen d'Käschten a Recettë vum CHL bei jee ronn 400 Milliounen Euro. 2007 war dat knapps d'Hallschecht. De Gros dovu sinn d'Personal-Käschten. {| class="wikitable" align="right&quot;" |+Statistik fir d'Spideeler vum CHL ! !2022<ref>{{Cite book|Titel=Rapport annuel 2022|URL=https://www.chl.lu/sites/default/files/files/brochures/Rapport-Annuel-CHL-2022-single.pdf|Sprooch=fr|Joer=2023|Gekuckt=27.04.2026}}</ref> !2024<ref name=":4" /> |- |Bettenzuel | align="right" |? | align="right" |? |- |Chirurgesch Interventiounen | align="right" |16.455 | align="right" |16.551 |- |Opnamen an der Urgence | align="right" |43.745 | align="right" |61.556 |- |idem Pediatrie | align="right" |59.231 | align="right" |19.282 |- |Gebuerten | align="right" |3.197 | align="right" |2.970 |} == Gouvernance == === President vum Verwaltungsrot === * [[Emile Duhr]] (1977) * [[Victor Backes]] (1978) * Paul Hoffmann ff (1979) * [[Jean Thill (1933-2010)|Jean Thill]] (1980-1983) * [[Victor Backes]] (1984 – 1992) * [[Marcel Reimen]] (1993 – 1998) * [[Paul Mousel]] (1998 – ) === Medezineschen Direkter === * Emile Quiring ( – 1977) * Henri Kuntzinger (1978 – 1979) * [[Mario Dicato]] (1980 – 1986) * [[André Roilgen]] (1987 – 1992)<ref>Vun 1991 un, gëtt ët just nach een Directeur: ''Luxemburger Marienkalender'', p. 397.</ref> * [[Henri Metz]] (1993 – 1997) * [[André Kerschen]] (1998 – 2009) * [[Romain Nati]] (2010 – 2012) * [[Catherine Boisanté]] (2013 – ) * [[Martine Goergen]] (2017 – 2024) * [[Guy Berchem]] (2024 – ) === Generaldirekter === * André Kerschen (2010 – 2012) * Romain Nati (2012 – 2024) * Martine Goergen (2024 – )<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2120844.html|Titel=Changement un der Spëtzt vum CHL: Dr Martine Goergen gëtt nei Direktesch|Gekuckt=18.10.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> === Verwaltungs- a Finanzdirekter === * [[Ernest Osch]] (1977 – 1990) * … * Paul Meyers <small>(Stand 2024)</small> ==Nei Gebaier== Am November 2021 hunn Ofrappaarbechte vum fréiere Gebai vun der Maternité op der [[Areler Strooss (Stad Lëtzebuerg)|Areler Strooss]], dat zanter 2015 eidel stoung, ugefaangen. Op déi Plaz kënnt en neit Gebai vum Centre hospitalier; de [[Grondsteen]] dofir ass den 22. Februar 2024 geluecht ginn<ref name=":2">{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zentrum/das-neue-chl-hauptgebaeude-soll-2028-zur-verfuegung-stehen/8539757.html|Titel=Das neue CHL-Hauptgebäude soll 2028 zur Verfügung stehen|Gekuckt=22.02.2024|Datum=22.02.2024|Wierk=luxemburger-wort-online|Sprooch=de}}</ref>. Dat neit Gebai, dat Enn 2028 operationell soll sinn^{{{small|(Stand: Februar 2024)}}} kritt 476 Better an 18 Operatiounsbléck. De Käschtepunkt gëtt op 821 Milliounen Euro geschat<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/invite-vun-der-redaktioun/a/2127479.html|Titel=Invité vun der Redaktioun (18. Oktober) - Dr. Martine Goergen: "Et muss nach vill verbessert ginn, mä et gouf och scho vill gemaach"|Gekuckt=18.10.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Och d'Aktivitéite vun der [[Eecher Klinik|Eecher Klinick]] ginn am neien CHL zentraliséiert.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1974124.html "Al Maternité gëtt ofgerappt: Neit CHL-Gebai bis 2028 operationell."] rtl.lu, 04.10.2022.</ref> Et ass och en neit Gebai fir d'Kannerklinick geplangt, wou awer nach net genee gewosst ass, wou et hikomme soll {{small|(Stand: Oktober 2023)}}<ref name=":1" />. == Kuckt och == * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Spideeler zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] qzmhcuf3qs4jxyyd3ljsbnbr2nxoogv 0 122476 2677289 2558540 2026-05-07T20:09:36Z Puscas 735 .... 2677289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Gianfranco Parolini''', gebuer den [[20. Februar]] [[1930]] zu [[Roum]], an och do gestuerwen de [[26. Abrëll]] [[2018]], war en italieenesche Filmregisseur, Filmproduzent, [[Schauspiller]] an [[Dréibuchauteur]]. De Parolini huet als Regisseur dacks ënner dem Pseudonym ''Frank Kramer'' an als Dréibuchauteur och als ''Robert F. Atkinson'' an ''John Eastwood'' geschafft. == Filmographie == === als Regisseur === * 1953: ''[[François il contrabbandiere]]'' - Haaptacteuren: [[Roberto Mauri]], [[Vira Silenti]] * 1953: ''[[Il bacio dell'Aurora]]'' - Haaptacteuren: Roberto Mauri * 1961: ''[[Sansone]]'' - Haaptacteuren: [[Brad Harris]], [[Serge Gainsbourg]] * 1962: ''[[Il vecchio testamento]]'' - Haaptacteuren: Brad Harris, [[Mara Lane]] * 1962: ''[[La furia di Ercole]]'' - Haaptacteuren: Brad Harris, [[Luisella Boni|Brigitte Corey]] * 1962: ''[[Anno 79: La distruzione di Ercolano]]'' - Haaptacteuren: Brad Harris, Mara Lane * 1963: ''[[I dieci gladiatori]]'' - Haaptacteuren: [[Roger Browne]], [[José Greci]] * 1964: ''[[Gli invincibile tre]]'' - Haaptacteuren: [[Sergio Ciani|Alan Steel]], [[Lisa Gastoni]] * 1964: ''[[Die Diamantenhölle am Mekong]]'' - Haaptacteuren: [[Paul Hubschmid]], [[Marianne Hold]] * 1966: ''[[Johnny West il mancino]]'' - Haaptacteuren: [[Mimmo Palmara|Dick Palmer]], [[Mara Cruz]] * 1966: ''[[Kommissar X - Jagd auf Unbekannt]]'' - Haaptacteuren: [[Tony Kendall]], Brad Harris * 1966: ''[[Kommissar X - In den Klauen des goldenen Drachen]]'' - Haaptacteuren: Tony Kendall, Brad Harris * 1967: ''[[Kommissar X - Drei blaue Panther]]'' - Haaptacteuren: Tony Kendall, Brad Harris * 1967: ''[[Las siete magníficas]]'' - Regie zesumme mam [[Rudolf Zehetgruber]] - Haaptacteuren: [[Anne Baxter]], [[Maria Perschy]] * 1967: ''[[I fantastici tre supermen]]'' - Haaptacteuren: Tony Kendall, Brad Harris * 1968: ''[[Se incontri Sartana prega per la tua morte]]'' - Haaptacteuren: [[Gianni Garko]], [[Klaus Kinski]] * 1969: ''[[Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!]]'' - Haaptacteuren: [[Lee Van Cleef]], [[William Berger]] * 1969: ''[[Cinque per l'inferno]]'' - Haaptacteuren: Gianni Garko, Klaus Kinski * 1970: ''[[Indio Black, sai che ti dico: Sei un gran figlio di…]]'' - Haaptacteuren: [[Yul Brynner]], [[Dean Reed]] * 1971: ''[[E tornato Sabata... hai chiuso un'altra volta]]'' - Haaptacteuren: Lee Van Cleef, [[Reiner Schöne]] * 1972: ''[[Sotto a chi tocca!]]'' - Haaptacteuren: Dean Reed, [[Mario Brega]] * 1974: ''[[Questa volta ti faccio ricco!]]'' - Haaptacteuren: [[Antonio Sabato]], Brad Harris * 1975: ''[[Noi non siamo angeli]]'' - Haaptacteuren: [[Antonio Cantafora|Michael Coby]], [[John Ireland]] * 1976: ''[[Diamante Lobo]]'' - Haaptacteuren: Lee Van Cleef, [[Jack Palance]] * 1977: ''[[Yeti - il gigante del 20. secolo]]'' - Haaptacteuren: [[Antonella Interlenghi]], Tony Kendall * 1987: ''[[Alla ricerca dell'impero sepolto]]'' - Haaptacteuren: Gianfranco Parolini, [[Bruno Minniti]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Parolini Gianfranco}} [[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Italieenesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Italieenesch Schauspiller]] [[Kategorie:Italieenesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1930]] [[Kategorie:Gestuerwen 2018]] 6807uc6qgh9st0uwmo9dwcpvuhu2jte 0 128763 2677271 2607366 2026-05-07T12:16:53Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677271 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Synchronous rotation.svg|mini|Bei enger gebonnener Rotatioun ass vum Zentralkierper aus eng Säit vum Satellit stänneg an déi aner Säit –&nbsp;hei gréng duergestallt&nbsp;– ni ze gesinn.]] [[Fichier:Moon PIA00304.jpg|mini|Déi nëmmen duerch Satellittefotoe bekannt [[Moundrécksäit]].]] D''''gebonne [[Rotatioun (Physik)|Rotatioun]]''' oder och '''Synchron Rotatioun''' ass e Begrëff aus der [[Astronomie]] deen de Phenomeen vun zwéin [[Himmelskierper]] beschreift déi sech enk ëmkreesen, woubäi d'[[Rotatiounsperiod|Eegendréiung]] vun deem mat manner Mass ofhängeg vun der [[Ëmlafzäit|Ëmlafperiod]] ëm den aneren Himmelskierper ass, a sou mat hir ''gekoppelt ass.'' D'gebonne Rotatioun fënnt ee bei [[Mound]]en, [[Planéit]]en a [[Stär]]en. Beim [[Äerdmound]] ass [[Gezäitereiwung]] d'Ursaach, bei munnechen [[Duebelstär]]systemer bremse staark [[Magnéitfeld]]er d'Rotatioun wéi z.&nbsp;B beim [[AM-Herculis-Stär]]. == Eegenschaften == Bei der gebonnener Rotatioun ass d'Rotatiounsperiod vum Planéit respektiv Mound d'selwecht wéi seng Ëmlafzäit ëm den Zentralkierper, d'[[Rotatiounsachs]] steet ongeféier vertikal zum Bunnplang an den [[rechtleefeg a réckleefeg|Dréisënn]] ass d'selwecht. Dat heescht, wärend engem Ëmlaf dréit hien dem Zentralkierper ëmmer déi selwecht Säit zou (vgl. éischt Bild). An de meeschte Fäll ass den Zentralkierper däitlech méi schwéier wéi säi Begleeder. Da wierke seng héich Gezäitenacceleratiounen op e vergläichswäis klenge Masseninertiemoment méi ofgeschwächt. Wann d'Massen net ze verschidde sinn, dann ass den Zoustand vun der gebonnener Rotatioun meeschtens nach net erreecht. An deem Fall ka sech de gebonnenen Zoustand um Enn bei béide Kierper astellen, soudatt béid Kierper sech vum aneren aus gesinn net dréien. Dat ass dann eng ''duebel gebonne Rotatioun.'' Am Allgemengen ass d'Bunn kee geneeë Krees, also d'Wénkelvitesse vun der Bunnbeweegung ass net konstant an nëmmen an der Moyenne d'selwecht wéi d'Rotatiounsvitesse. Doduerch sinn z.&nbsp;B. am Laf vun engem Mount och schmuel Randgebdder vun der [[Moundrécksäit]] ze gesinn, kuckt [[Libratioun]]. == Bedeitung fir extrasolar Planéiten == Bis elo gouf ugeholl, datt bei Stären, déi méi kleng si wéi eis [[Sonn]], [[Exoplanéit|Planéiten]] op enger potentiell liewensfrëndlecher Distanz zu der Sonn eng gebonne Rotatioun hunn. Well dobäi op der sonnenofgedréiter Säit disponibelt Waasser an eventuell déi ganz Atmosphär veräise géif, fält nees d'Warscheinlechkeet vun enger liewensfrëndlecher Ëmgéigend. Deem kann awer den Effet vun den „thermesche Gezäiten“ entgéintwierken, bei deem sech wéinst der Inertie bei der Opwiermung en hannendrun lafenden thermesche Gezäitebierg opbaut. Bei der [[Venus (Planéit)|Venus]] verhënnert deen Effet déi gebonne Rotatioun zu der Sonn. Nei Hypotheese ginn awer dovun aus, datt souguer dënn, äerdänlech Atmosphären eng gebonne Rotatioun verhënnere kënnen, wat d'Warscheinlechkeet vun der Existenz vun extraterrestreschem Liewen erhéije kéint.<ref>Rainer Kayser: ''[https://web.archive.org/web/20170612180819/http://www.weltderphysik.de/gebiet/astro/news/2015/atmosphaere-verhindert-gebundene-rotation/ Atmosphär verhënnert gebonne Rotatioun.]'' Bei: ''WeltDerPhysik.de.'' [[15.&nbsp;Januar]] [[2015]].</ref> == Lëscht vu gebonnene Mounden an Himmelskierper == === Sonnesystem === '''Uschloss un die [[Äerd]]''' * [[Äerdmound]] '''Uschloss un de [[Mars (Planéit)|Mars]]''' * [[Phobos (Mound)|Phobos]] * [[Deimos (Mound)|Deimos]] '''Uschloss un de [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]]''' * [[Metis (Mound)|Metis]] * [[Adrastea (Mound)|Adrastea]] * [[Amalthea (Mound)|Amalthea]] * [[Thebe (Mound)|Thebe]] * [[Io (Mound)|Io]] * [[Europa (Mound)|Europa]] * [[Ganymed (Mound)|Ganymed]] * [[Kallisto (Mound)|Kallisto]] '''Uschloss un de [[Saturn (Planéit)|Saturn]]''' * [[Pan (Mound)|Pan]] * [[Atlas (Mound)|Atlas]] * [[Prometheus (Mound)|Prometheus]] * [[Pandora (Mound)|Pandora]] * [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]] * [[Janus (Mound)|Janus]] * [[Mimas (Mound)|Mimas]] * [[Enceladus (Mound)|Enceladus]] * [[Telesto (Mound)|Telesto]] * [[Tethys (Mound)|Tethys]] * [[Calypso (Mound)|Calypso]] * [[Dione (Mound)|Dione]] * [[Rhea (Mound)|Rhea]] * [[Titan (Mound)|Titan]] * [[Iapetus (Mound)|Iapetus]] '''Uschloss un den [[Uranus (Planéit)|Uranus]]''' * [[Miranda (Mound)|Miranda]] * [[Ariel (Mound)|Ariel]] * [[Umbriel (Mound)|Umbriel]] * [[Titania (Mound)|Titania]] * [[Oberon (Mound)|Oberon]] '''Uschloss un den [[Neptun (Planéit)|Neptun]]''' * [[Proteus (Mound)|Proteus]] * [[Triton (Mound)|Triton]] '''Uschloss un de [[(134340) Pluto|Pluto]]''' * [[Charon (Mound)|Charon]] (De Pluto ass selwer och un de Charon gebonnen) === Extrasolar === * D'Rotatioun vum [[Tau Boötis]] ass un déi vum [[Tau Boötis b]] gebonnen. == Literatur == * J. Audouze, Guy Israel: ''Cambridge Atlas of Astronomy.'' Cambridge University Press and Newnes Books, Cambridge 1985, ISBN 0-521-26369-7. * C. D. Murray, S. F. Dermott: ''Solar System Dynamics.'' Cambridge University Press, Cambridge [[2003]], ISBN 0-521-57597-4. {{Referenzen}} [[Kategorie:Himmelsmechanik]] brmm9cpl5gswh6spvpm0xp8ifmcwndc 0 134066 2677299 2670455 2026-05-07T20:50:48Z Zinneke 34 2677299 wikitext text/x-wiki {{Homonymie Familljennumm}} '''Wurth''' oder '''Würth''' ass e [[Familljennumm]]. Zu Lëtzebuerg ass et de Familljennumm vun dëse Leit: * [[Ernest Wurth]] (1901 – 1976), lëtzebuergesche Moler a Jurist. * [[François-Xavier Wurth-Paquet]] (1801 – 1885), lëtzebuergesche Jurist, Politiker an Historiker. * [[Hubert Wurth]] (1952), lëtzebuergeschen Diplomat a Kënschtler. * [[Jean Baptiste Würth]] (1772 – 1826), lëtzebuergeschen Dokter. * [[Joseph Wurth]] (1861 – 1946), lëtzebuergesche Jurist. * [[Léon Wurth]] (1828 – 1897), lëtzebuergeschen Affekot, Deputéierten a Bankdirekter. * [[Michel Wurth]] (*1954), lëtzebuergeschen Ekonomist, Jurist a Manager. * [[Paul Wurth]] (1863 – 1945), lëtzebuergeschen Industriellen. * [[Philippe-Christophe Wurth]] (1787-1861), lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[Théodore Wurth]] (1802-1852), lëtzebuergesche Dokter a Politiker. == Kuckt och == * [[Paul Wurth S.A.]] * [[Wirth]] {{Referenzen}} qnqqa2tujoo0jcp4phuqt0j3tertk5k 0 141978 2677287 2674683 2026-05-07T17:38:16Z Puscas 735 .... 2677287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland= [[Éisträich]]<br>[[Frankräich]]<br>[[Italien]] |Produktiounsjoer= [[1966]] |Originalsprooch= [[Englesch]] |Regie= [[Alberto Cardone|Albert Cardiff]]<br>[[Robert Lynn]]<br>[[Sheldon Reynolds]] |Dréibuch= [[Ernesto Gastaldi]]<br>[[Rolf Olsen]]<br>[[Vittorio Salerno]]<br>[[Sheldon Reynolds]]<br>[[Mario Siciliano|Marlon Sirko]] |Fotografie= [[Siegfried Hold]] |Format={{1,66:1}} - |Filmformat={{35 mm}} |Musek= [[Claudius Alzner]] |Schnëtt= [[Frederick Muller]] |Dekoren= [[Luciano Vincenti]]<br>[[Hans Windeberger]] |Produzent= [[Karl Spiehs]]<br>Intercontinental Filmproduktion<br>Metheus Film<br>Paris Interproductions (PIP) |Haaptacteuren= [[Stewart Granger]] als David Porter<br>[[Lex Barker]] als Glenn Cassidy<br>[[Pierre Brice]] als Brice<br>[[Karin Dor]] als Denise<br>[[Pascale Petit]] als Lotty<br>[[Margaret Lee]] als Linda<br>[[Walter Giller]] als Karl<br>[[Johanna Matz]] als Monique Carrar<br>[[Klaus Kinski]] als Gomez<br>[[Agnès Spaak]] als Nelly Small<br>[[Peter Vogel (Schauspiller)|Peter Vogel]] als Wendt<br>[[Richard Münch]] als Prof. Alden<br>[[Carmen Cervera|Tita Barker]] als Joana<br>[[Allen Pinson|Alan Pinson]] als Ray Runner<br>[[Herbert Fux]] als Ganove<br>[[Roberto Miali|Jerry Wilson]] als Pessana<br>[[Carla Calò|Carrol Brown]] als Cheffin<br>[[Fortunato Arena]]<br>[[José Lewgoy]]<br>[[Pietro Ceccarelli]]<br>[[Luciano Pigozzi]] als Ivan<br>[[Raoul Retzer]] }} '''Gern hab' ich die Frauen gekillt''' ass e franséisch-éisträichesch-italieenesche Film vum [[Manfred R. Köhler]] aus dem Joer 1965. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Gern hab' ich die Frauen gekillt}} [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmer]] [[Kategorie:Éisträichesch Kriminalfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kriminalfilmer]] [[Kategorie:Italieenesch Kriminalfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1965]] [[Kategorie:Filmer vum Alberto Cardone]] [[Kategorie:Filmer vum Robert Lynn]] [[Kategorie:Filmer vum Sheldon Reynolds]] si6y23uv44viutuw10jpymy4sv4c8wt 0 163360 2677288 2463858 2026-05-07T18:20:55Z Puscas 735 ... 2677288 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Regie=[[René Clément]] |Dréibuch=[[Jean Aurenche]]<br>[[Pierre Bost]] |Fotografie=[[Robert Juillard]] |Format={{1,37:1}} |Faarf=[[Schwaarz-Wäiss]] |Musek=[[Georges Auric]] |Schnëtt=[[Henri Rust]] |Dekoren:[[Paul Bertrand]] |Produzent=[[Fred Kohlmar]] |Produktiounsgesellschaft=Columbia Pictures |Haaptacteuren=[[Maria Schell]] als Gervaise Macquart<br>[[François Périer]] als Coupeau<br>[[Suzy Delair]] als Virginie Poisson<br>[[Armand Mestral]] als Lantier<br>[[Jany Holt]] als Madame Lorilleux<br>[[Mathilde Casadesus]] als Madame Boche<br>[[Florelle]] als Maman Coupeau<br>[[Micheline Luccioni]] als Clémence<br>[[Lucien Hubert]] als Poisson<br>[[Jacques Harden]] als Goujet<br>[[Jacques Hilling]] als Boche<br>[[Hélène Tossy]] als Madame Bijard<br>[[Philippe de Chérisey|Amédée]] als Mes Bottes<br>[[Hubert de Lapparent]] als Lorilleux<br>[[Rachel Devirys]] als Madame Fauconnier<br>[[Jacqueline Morane]] als Madame Gaudron<br>[[Yvonne Claudie]] als Madame Putois<br>[[Georges Paulais]] als Bru<br>[[Gérard Darrieu]] als Charles<br>[[Pierre Duverger]] als Gaudron<br>[[Marcelle Féry]]<br>[[Denise Péronne]]<br>[[Paul Préboist]]<br>[[Jacques Bertrand]]<br>[[Rita Cadillac]] }} '''Gervaise''' ass e franséisch-italieenesche Film vum [[René Clément]] aus dem Joer 1956 nom Roman '' L'assommoir'' vum [[Émile Zola]]. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Liewe vun der onglécklecher Wäschfra Gervaise. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Gervaise}} [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1956]] [[Kategorie:Franséisch Filmdramen]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer vum René Clément]] 6j5y7fzro0pe71ko9yxowqltvib2fgl 0 166874 2677272 2535862 2026-05-07T13:01:34Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Mënschleche Kierper]] derbäigesat 2677272 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Illu conducting passages lb.svg|thumb|300px|De mënschlechen Ootmungsapparat]] Mat '''Ootmungsapparat''' (''Apparatus respiratorius'') oder '''Ootmungssystem''' bezeechent een de ganze System vun den [[Organ (Biologie)|Organer]] déi fir d'[[Ootmung]] (Ootmungsorganer) verantwortlech sinn, woubäi een tëscht den [[Otemwee|Otemweeër]], den Organer déi d'Loft leeden, an der [[Long]], déi fir de [[Hematos|Gasaustausch]] (Hematos) gebraucht gëtt, ënnerscheet. Den Ootmungssystem schafft enk mam [[Bluttkreeslaf|Häerzkreeslaf]]-System zesummen, fir dem [[Kierper (Biologie)|Kierper]] genuch [[Sauerstoff]] (O) ze liwweren a [[Kuelendioxid]] (CO₂) aus dem Blutt erauszehuelen. D'Loft stréimt duerch d'Otemweeër an d'Long, wou de Gasaustausch stattfënnt. Den Ootmungssystem erfëllt och aner wichteg Funktiounen: e filtert, befiichtt a wiermt d'Loft a spillt och eng wichteg Roll beim Erhale vum [[Saier]]-[[Bas]]en-Haushalt am [[Blutt]]. Den Ootmungsapparat gëtt an zwéin Deeler agedeelt: == Iewescht Otemweeër == Zu den ieweschten Otemweeër gehéieren: * [[Nues]] (''Nasus'') * Nuesniewenhielen (''Sinus paranasales'') * [[Strass]] (''Pharynx'') * Ieweschten Deel vum [[Keelkapp]] (''Larynx'') D'Funktioun vum ieweschten Ootmungsapparat ass et fir d'Loft an d'Long eran- an erauszetransportéieren, woubäi d'Loft ënnerwee gebotzt, befiichtt a gewiermt gëtt. == Ënnescht Otemweeër == Zu den ënneschten Otemweeër gehéieren: * Ënneschten Deel vum Keelkapp * [[Luftröre]] (''Trachea'') * Bronchen (''Bronchus'') * Long (''Pulmo'') D'Haaptaufgab vum ënneschten Ootmungsapparat ass de Gasaustausch, deen duerch Alveolen, Loftsäck déi déif an de Longen leien, geschitt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Human respiratory system|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Ootmungsapparat| ]] [[Kategorie:Mënschleche Kierper]] j18h10euvtxs6icktop8r56u0zrtbbt 0 167809 2677320 2673193 2026-05-08T06:57:48Z GilPe 14980 Korr. 2677320 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colorized transmission electron micrograph of Avian influenza A H5N1 viruses.jpg|thumb|Opnam vum [[H5N1]]-Virus ënnert dem Elektronemikroskop. De Virus ass digital gëllen nogefierft.]] E '''Virus''', an der Méizuel '''Virussen''' oder '''Viren''', ass e winzegen Deel aus organeschem Material, dat sech nëmmen an den [[Zell (Biologie)|Zelle]] vun de [[Liewewiesen|Liewewiese]] vermeere kann. Wann e Virus an eng lieweg Zell andréngt, fänkt déi Zell ("Wiertszell" genannt) un, vill Kopië vum urspréngleche Virus ze produzéieren. Virussen infizéieren all Forme vum Liewen, vun den Déieren, de Champignonen an de Planzen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]. Se kommen an allen [[Ekosystem]]er vir a sinn am Buedem, an der Loft an am Waasser dacks unzetreffen. D'Wëssenschaft, déi sech mat de Virusse befaasst, ass d'[[Virologie]], en Deelgebitt vun der [[Mikrobiologie]]. Virussen hunn eng relativ einfach Struktur. En eenzele Viruspartikel gëtt als '''Virion''' bezeechent an enthält ënnerlech geneetesch Material. Dat besteet aus engem laangen DNA- oder RNA-Moleküll, dat Uweisunge fir d'Produktioun vu [[Protein|Proteinn]]en enthält. E Virus huet ëmmer e Mantel aus Protein, de Kapsid, deen dat geneetescht Material ëmgëtt a schützt. An e puer Fäll gëtt et och e baussenzege Mantel aus [[Lipid]]en, d'Virusenveloppe. Déi meescht Vire sinn esou kleng, datt si mat engem Liichtmikroskop net kënne gesi ginn, ronn 100 Mol méi kleng wéi déi meescht Bakteerien. Virusse verbreede sech op ënnerschiddlech Weisen, zum Beispill iwwer ausgeotemt [[Aerosol]]er oder iwwer [[Vektor]]e wéi [[Mécken|Stiechmécken]] an [[Zeck]]en. Fir Viren, déi an de Kierper andréngen, ze eliminéieren, hu [[Wierbeldéier]]e komplex [[Immunsystem]]er. E puer Virussen, déi fir de Mënsch geféierlech sinn, wéi zum Beispill [[Herpes|Herpesvirussen]] oder [[HIV]], kënnen dem Immunsystem entkommen. Et goufe verschidden [[Impfung|Impfstoffer]] entwéckelt, fir Virusinfektiounen ze verhënneren. Duerch erfollegräich Impfstrategië konnten e puer berüchtegt Viruskrankheeten antëscht eradikéiert ginn. == Kuckt och == * [[Mikrob]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Viren]] 4yhjweg9um0cjv1b7pnmrz6kakfaqha 0 167896 2677281 2674654 2026-05-07T15:35:43Z Puscas 735 .... 2677281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Première=1966 |Regie=[[Marcello Baldi]] |Dréibuch=[[Karl-Heinz Vogelmann]]<br>[[Giovanni Simonelli]] |Fotografie=[[Rolf Kästel]] |Format={{2,35:1}}<br>Ultrascope |Faarftechnik={{Eastmancolor}} |Musek=[[Piero Umiliani]] |Schnëtt=[[Herbert Taschner]] |Dekoren=[[Peter Rothe]] |Produzent=[[Wolf C. Hartwig]] |Produktiounsgesellschaft=Produzioni Europee Associati<br>Rapid Film<br>Société Nouvelle de Cinématographie (SNC) |Haaptacteuren=[[Giorgio Ardisson|George Ardisson]] als Jeff Milton<br>[[Pascale Audret]] als Florence<br>[[Christa Linder]] als Helen Remington<br>[[Horst Frank]] als Dr. Soarez<br>[[Harald Leipnitz]] als Alan Shepperton<br>[[Luciana Angiolillo]] als Violet Watson<br>[[Patrick Bernard]] als Killer<br>[[Salvatore Borgese]]<br>[[Maruja Diaz|María Julia Diaz]] als Dolores del Santos<br>[[Marion Grant]] als Gloria<br>[[José Castillo Escalona]] als Sabana }} '''Fünf vor zwölf in Caracas''' ass en däitsch-italieenesch-franséische Film vum [[Marcello Baldi]] aus dem Joer 1966 mam [[George Ardisson]] an der [[Pascale Audret]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Fünf vor zwölf in Caracas}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Actionfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Actionfilmer]] [[Kategorie: Franséisch Actionfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1966]] [[Kategorie: Filmer vum Marcello Baldi]] 8giu58dmq21ua3t2riwdjb99ltxw682 0 169479 2677326 2665304 2026-05-08T08:32:50Z Mobby 12 60927 + 2677326 wikitext text/x-wiki {{Infobox Transportreseau |Linnen = 8 |Statiounen = {{LUX-f}} 66 <br>{{FRA-f}} 2 }} Am Passagéiertransport begräift den '''[[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|CFL]]-Zuchreseau''' follgend Linnen: {| class="wikitable" |+CFL-Zuchlinnen ^{(Stand: Januar 2025)} ! !CFL-Zuchlinn<ref>{{Citation|URL=https://www.cfl.lu/de-de/timetable/sheets|Titel=CFL {{!}} Fahrplanauskunft|Gekuckt=29.01.2025|Wierk=|Editeur=www.cfl.lu|Sprooch=de}}</ref> !Fiert iwwer d'[[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken|Eisebunnsstreck]] |- | style="background:#059BD4; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (''Gouvy'') ''mat den Niewelinnen:'' *Lëtzebuerg - Ettelbréck - Dikrech * Kautebaach - Wolz |[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|1]]<br> <br>[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|1]] - [[Eisebunnsstreck Ettelbréck-Dikrech|1a]] <br>[[Eisebunnsstreck Kautebaach-Wolz|1b]] |- | style="background:#895DA7; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier (''Trier'') |[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg Grenz|3]] |- | style="background:#333A94; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Esch-Uelzecht - Rodange ''mat den Niewelinnen:'' *Beetebuerg - Wuelmereng (''Volmerange-les-Mines'') * Näerzeng - Rëmeleng * Esch-Uelzecht - Däitsch-Oth (''Audun-le-Tiche'') |[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] - [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|6a]] - [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]] - [[Eisebunnsstreck Péiteng-Rodange Grenz (Éibeng)|6g]] <br>[[Eisebunnsstreck Péiteng-Rodange Grenz (Éibeng)|6b]] <br>[[Eisebunnsstreck Näerzeng-Rëmeleng|6c]] <br>[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6e]] |- | style="background:#DF1370; color:#FFFFFF;" | |Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen |[[Eisebunnsstreck Péiteng-Rodange Grenz (Éibeng)|6g]] - 6f - [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|6a]] - [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|1]] |- | style="background:#007468; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Nidderkäerjeng-Suessem - Rodange - Attem (''Athus'') Lëtzebuerg - Nidderkäerjeng-Suessem - Rodange - Lonkech (''Longwy'') |[[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|7]] - [[Eisebunnsstreck Péiteng-Rodange Grenz (Attem)|6j]] [[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|7]] - [[Eisebunnsstreck Péiteng-Rodange Grenz (Mont-Saint-Martin)|6h]] |- | style="background:#A04F24; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Klengbetten - Arel (''Arlon'') |[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Klengbetten Grenz|5]] |- | style="background:#5da244; color:#FFFFFF;" | |Lëtzebuerg - Diddenuewen (''Thionville'') - Metz |[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] |} Virum Dezember 2024 hat all Linn eng Nummer, déi prinzipiell aus der [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken#Strecken, déi a Betrib sinn|Streckennummer]] bestoung, un déi eng Null hannendru gehaange gouf: fir d'''Nordstreck'' (Lëtzebuerg - Ëlwen) war dat z. B. „1“ + „0“ = Linn '''10'''. Well de gréissten Deel vun der Clientèle awer näischt mat der Linnennummer unzefänke wousst, ass s'ofgeschaaft ginn. D'Linne ginn elo haaptsächlech mat der Originn an der Destinatioun bezeechent (z. B. Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech).<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/8d6da902-338d-4926-a904-8e839ae8ff97/2024-12-17_les_cfl_changent_l_information_ferroviaire_en_information_voyageurs.pdf|Titel=Les CFL changent l'information ferroviaire en information voyageurs|Gekuckt=29.01.2025|Datum=17.12.2024|Editeur=cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref> == Reseau == De Reseau huet eng [[Reseauslängt#Gleislängt|Gleislängt]] vu 628&nbsp;km^{(Stand: 2023)}. De Reseau ass zu 96,81&nbsp;% elektrifizéiert^{(Stand: 2023)}, wat ee vun den héchsten Tauxen an Europa ass (am Verglach: Belsch 92&nbsp;%, Frankräich 61&nbsp;%, Däitschland 55&nbsp;%, an Holland 78&nbsp;%). Den CFL-[[Reseauslängt#Linelängt|Linnereseau]] besteet aus 271,18&nbsp;km.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.ilr.lu/wp-content/uploads/statistiques/ILR-FER-STA_2025-05-06-Chiffres-Chiffres-cles-Donnees-statistiques-nationales-2023.pdf|Titel=Chiffres-clés Données statistiques nationales Secteur ferroviaire 2023|Gekuckt=13.05.2025|Datum=08.05.2025|Editeur=www.ilr.lu|Sprooch=fr}}</ref> == Passagéierzuelen == {| class="wikitable" |+Passagéierzuele pro Joer (a Milliounen) !Linn !2019<ref name=":1" /> !2020<ref name=":1" /> !2021<ref name=":0">{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/b0282ad9-66a7-48b3-acfd-58b7f40f3931/2023-06-12-conference-de-presse-presentation.pdf|Titel=Rapport annuel 2022 du groupe CFL|Gekuckt=29.01.2025|Datum=12.06.2023|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2022<ref name=":0" /> !2023<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/b702f016-eb2e-49e0-a2f4-437b267b27bf/2024-06-10-conference-de-presse-presentation-2023.pdf|Titel=Rapport annuel 2023 du groupe CFL|Gekuckt=29.01.2025|Datum=10.06.2024|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/getattachment/8b07270b-3743-4e79-8445-c9940ff44ec3/communique-frequentation-2024_final.pdf|Titel=Nouveau record de fréquentation des trains CFL|Gekuckt=29.01.2025|Datum=16.01.2025|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2025<ref>{{Citation|URL=https://static-prod.rtl.lu/3b/18/4dc432834fe38017cfc1d34e9f08/communique-frequentation2025.pdf |Titel=Communiqué frequentation 2025|Gekuckt=05.03.2026|Datum=27.02.2026|Editeur=groupe.cfl.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |Lëtzebuerg - Ëlwen | | |align="right" |3,895 |align=right|5,151 |align=right|5,823 |align=right|6,800 |align=right|6,995 |- |Lëtzebuerg - Waasserbëlleg | | |align="right" |0,970 |align=right|1,569 |align=right|2,114 |align=right|2,495 |align=right|2,499 |- |Lëtzebuerg - Klengbetten | | |align="right" |1,257 |align=right|1,911 |align=right|2,507 |align=right|2,556 |align=right|2,449 |- |Lëtzebuerg - Esch-Uelzecht - Rodange | | |align="right" |5,355 |align=right|6,697 |align=right|9,124 |align=right|9,924 |align=right|9,771 |- |Lëtzebuerg - Rodange | | |align="right" |2,186 |align=right|2,814 |align=right|3,453 |align=right|3,558 |align=right|3,666 |- |Lëtzebuerg - Diddenuewen | | |align="right" |2,931 |align=right|3,895 |align=right|5,665 |align=right|5,906 |align=right|6,057 |- |'''Total''' |align=right|'''25,0''' |align=right|'''14,5''' |align=right| '''16,594''' |align=right| '''22,037''' |align=right| '''28,686''' |align=right| '''31,300''' |align=right| '''31,400''' |} Fir d'Joer 2023 gouf et am Schinnentransport 505,05 Millioune [[Persounekilometer]], eng Erhéijung vun 29,91&nbsp;% am Verglach mat 2022. Den nationale Persounekilometer-Trafick huet 63,87&nbsp;% géintiwwer 36,13&nbsp;% vum internationalen ausgemaach.<ref name=":1" /> == Kuckt och == * [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:CFL-Linnen]] [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg| ]] tgudi29i4pd6m0amawv81yccdokqcss 0 170303 2677286 2599784 2026-05-07T17:15:48Z Puscas 735 .... 2677286 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Biographie}} De '''Georges Friden''', gebuer ?..., ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Diplomat]]. == Liewen a Karriär == De Georges Friden huet um [[Cours universitaires|Centre universitaire de Luxembourg]], op der Universitéit vu [[Stroossbuerg]], zu [[University of Cambridge|Cambridge]] an um [[Collège d'Europe]] zu [[Bruges]] [[Droit]] studéiert, a gouf dono Member vum [[Barreau]]<ref>Quell, wou net anescht uginn: [https://www.alfi.lu/events/aifmd-eltif-debate-2022/speakers/51637/georges-friden Georges Friden.] CV op alfi.lu, nogekuckt: 25.03.2025.</ref>. Vun 2009 bis 2013 war hie Generaldirekter fir Politesch Affären am [[Ministère des Affaires étrangères et européennes, de la Défense, de la Coopération et du Commerce extérieur|Ausseministère]]. Dono war hien, bis 2016, als Adjoint vum [[Stänneg Vertriedung vu Lëtzebuerg bei der Europäescher Unioun|Stännege Vertrieder vu Lëtzebuerg]] bei der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] zu [[Bréissel]], ier en da vun 2016 bis 2022 selwer Stännege Vertrieder war. 2022 gouf hien als neie Lëtzebuerger Ambassadeur beim [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] zu [[London]] akreditéiert. Hien ass gläichzäiteg och Ambassadeur fir [[Island]]<ref>[https://www.ft.com/content/25a9c702-41e2-4d2a-8d23-944c4bcd3d88 "Luxembourg ambassador bows out after nearly a decade in Brussels."] ft.com. Juni 2022.</ref>. == Gielercher == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Frieden Georges}} [[Kategorie:Gebuer (20. Joerhonnert)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ambassadeuren]] iwg1zj3jiw1j94xs27attwnuh2cdt38 4 171989 2677331 2676702 2026-05-08T11:16:31Z MediaWiki message delivery 23144 Neien Abschnitt /* Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #247 is out: References from Wikidata now available */ 2677331 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikifunctions-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikifunctions-Säit [[wikifunctions:Wikifunctions:Status updates|Wikifunctions:Status updates]]. Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]]. |} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #215 is out: Accessing Wikidata items now possible from embedded function calls; Wikifunctions available on 65 Wikitionaries == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we announce that it is now possible to access Wikidata items from embedded function calls, we also inform that Wikifunctions is now available on 60 more Wiktionaries, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:57, 29. Aug. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29173200 benotzt huet--> == Next Wikifunctions & Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner is tomorrow! == We remind you that our next '''Wikifunctions & Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner''' will be '''[https://zonestamp.toolforge.org/1757352600 tomorrow, September 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Unless you have many questions, we will follow our usual agenda, giving updates on the upcoming plans and recent activities, having plenty of time and space for your questions, and building a Function together. See you at the Corner! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:39, 7. Sep. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29173200 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #216 is out: Copying function calls from one Wikipedia to another == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-07|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we announce that it is now possible to use natural languages as a default value in embedded function calls, we discuss the latest news in Types, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:04, 8. Sep. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29173200 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #217 is out: More than 3,000 functions on Wikifunctions == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it! In this issue, we celebrate reaching the milestone of 3,000 functions on Wikifunctions, we discuss our upcoming commitments in outreach, we share with you our latest blogpost, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:21, 12. Sep. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29173200 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #218 is out: Wikifunctions available on 123 Wiktionary languages == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-19|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it! In this issue, we update you on the recent Wikifunctions deployment on Wiktionaries, we introduce our new page for requesting cleanups, we update you on what's new on Types, we remind you of the upcoming meetings, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1758643200 September 23, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:26, 20. Sep. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29289969 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #219 is out: Accessing qualifiers in Wikidata statements == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-26|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it! In this issue, we introduce the possibility of calling also qualifiers from Wikidata, we update you on the recent deployments of Wikifunctions and on the Wikifunctions presentations at Wikimedia events, we give you the recent updates on Types, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:46, 26. Sep. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29319712 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #220 is out: Rich text now available in embedded function calls on 148 Wiktionaries and Incubator == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we update you on the latest functions and types you can create, we announce that functions are now available to call on 152 projects, we talk about our presentations at Wikimedia meetings, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1759771800 October 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:55, 4. Okt. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29367070 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #221 is out: Decision on location for abstract content and Quarterly Planning for October–December == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we introduce our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our plans and work for the upcoming quarter (October-December 2025), we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:47, 9. Okt. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29367070 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #222 is out: Kicking Off the Naming Contest for Abstract Wikipedia; Visualizing functions == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we kickstart our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we present a beautiful representation of functions by a community member, we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:04, 15. Okt. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29444338 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #223 is out: Welcome Zaree and Laura! Naming contest round 1 kicked off == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we welcome two new additions to the team, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 21:10, 23. Okt. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29491948 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #224 is out: Round 1 of “abstract content wiki” naming vote ending Monday; An example of short descriptions == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we announce our first experimentation with short descriptions on Wikidata, we talk about our presentations at the upcoming WikidataCon 2025, and we take a look at the latest Type and software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 November 3, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:48, 30. Okt. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29511879 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #225 is out: First round of voting for naming the wiki for abstract content closed; Calling for Wiktionary functions; Embedded Wikifunctions on Bengali Wikipedia and seven more Wiktionaries == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we update you on the closing of the first phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we introduce a possible implementation of Wikifunctions for Wiktionaries, we talk about our latest outreach events, and we take a look at the latest Type and software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:06, 6. Nov. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29511879 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #226 is out: Getting ready for second round of voting for naming the wiki with abstract content; Rewriting the backend: Why Rust? == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we summarise current discussion regarding the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss how we are rewriting the backend, we ask for help in substituting a function, we suggest you the recordings of Wikifunctions-related sessions at the WikidataCon 2025, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1763481600 November 18, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:42, 13. Nov. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29511879 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #227 is out: Second round of voting for naming the wiki with language-independent content; Sharing function calls == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we announce the start of the second phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share the results of the MacArthur Foundation's 100&Change contest, we share the recording of the last NLG SIG meeting, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:11, 21. Nov. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29511879 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #228 is out: Vote on the new wiki name! Finishing each other’s sentences == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-27|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our progress on sentence creation with functions, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 December 1, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:38, 27. Nov. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29511879 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #229 is out: And the name is Abstract Wikipedia == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-04|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share the final results of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share two demos about new Wikifunctions features, we talk about Wikidata components in Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:02, 4. Dez. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29735279 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #230 is out: How to write better error messages == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share an essay on how to write better error messages, on improving which we focused in the last months. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 12. Dez. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29735279 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #231 is out: We wish you a happy new Gregorian year! == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-18|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we showcase some templates using Wikifunctions functions on several projects, and we wrap up work for this Gregorian year, wishing you happy holidays. The updates will resume in the week of January 14, so if you feel like you want more, you can always read the previous updates in [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:01, 18. Dez. 2025 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29814552 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #232 is out: 25 years of Wikipedia == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In the first issue of 2026, we celebrate our incredible milestone of 25 years of Wikipedia and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 16. Jan. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29902635 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #233 is out: Quarterly plan for January–March 2026 == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-22|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share our work plans for the quarter that goes from January to March 2026, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 22. Jan. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29963119 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #234 is out: Integrating Abstract Wikipedia == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share our ideas about the integration of Abstract Wikipedia with the existing Wikimedia projects, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:51, 30. Jan. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29963119 benotzt huet--> == Next Wikifunctions & Abstract Wikipedia Volunteers' Corner will be on February 9 == Hi, we remind you that, if you have questions or ideas to discuss about Wikifunctions & Abstract Wikipedia, you can participate to the next '''Volunteers' Corner''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1770661800 February 9, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). We hope to see you there! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 06:23, 6. Feb. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29963119 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #235 is out: Finishing each other sentences: Starting things; Offsite in Istanbul == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share the results of our recent team offsite (meeting in person) in Istanbul, Türkiye, especially on creating sentence fragments in several languages. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:31, 13. Feb. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29963119 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #236 is out: A sneak preview of Abstract Wikipedia == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we share a sneak preview of how Abstract Wikipedia will look like and work, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:15, 20. Feb. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=29963119 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #237 is out: Graceful overrides and fallbacks == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss different patterns in articles about years on different Wikipedias, we present the video of the Wikifunctions presentation by Nicolas Vigneron at the last Celtic Knot, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1772476200 March 2, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:18, 27. Feb. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30119120 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #238 is out: Citations and Copy and Paste == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-06|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we introduce the possibility of creating a function that deals with references and a Wikifunctions internal clipboard, where you can temporarily store any piece of code in order to paste it somewhere else, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:28, 6. Mäe. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30119120 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #239 is out: A new composition language == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we talk about the revamp of the composition language on Wikifunctions, with its potential for further improvements. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:19, 12. Mäe. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30229736 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #240 is out: Abstract Wikipedia is now in Beta == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we celebrate the launch of the [https://abstract.wikipedia.org/ preliminary Beta version of Abstract Wikipedia], and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:23, 19. Mäe. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30229736 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #241 is out: First few days of Abstract Wikipedia Beta; Status of Composition Language v2 == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we discuss the first early edits on [https://abstract.wikipedia.org/ Abstract Wikipedia], we share the status of Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:48, 26. Mäe. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30289284 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #242 is out: Request for Discussion: Syntactic tables == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we introduce a proposal for Natural Language Generation, we introduce a page for function suggestions from Abstract Wikipedia, we inform you that there will be a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:37, 3. Abr. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #243 is out: Community proposals for capturing meaning == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we report on three community proposals on syntactic approaches, we introduce a new Type (Complex numbers), we report on current hiccups on Abstract Wikipedia, we share more information about a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #244 is out: Milestones; Some major issues hopefully resolved == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we celebrate 4000 functions on Wikifunctions and 1000 abstract articles on Abstract Wikipedia, we announce that we should have fixed some major issues with the websites, we inform you on our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:22, 17. Abr. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #245 is out: The Foundation's search for the perfect language == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-25|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we present an academic paper about Abstract Wikipedia, we discuss our latest Type created, and we take a look at the newest created functions. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:54, 25. Abr. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #246 is out: Request for input: what should we count for Abstract Wikipedia == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we ask you what would be the relevant metrics for Abstract Wikipedia, we discuss our latest news on Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:21, 2. Mee 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> == Wikifunctions & Abstract Wikipedia Newsletter #247 is out: References from Wikidata now available == There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it! In this issue, we announce that is now possible to pass references in Wikidata statements, we introduce the [https://abstract-data.toolforge.org/ Abstract Data dashboard], we report you on the presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments. Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]! Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1778520600 May 11, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]). Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:16, 8. Mee 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&oldid=30325620 benotzt huet--> qlyfwc4whqpkzpa75syklbe58rl5r1h 0 174303 2677300 2660675 2026-05-07T20:51:43Z Zinneke 34 /* Privates */ 2677300 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Jean Baptiste Charles Würth''', gebuer de [[27. Mee]] [[1772]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref>{{Citation|URL=https://www.familysearch.org/fr/tree/person/details/L1CC-ZNK|Titel=Jean Baptiste Charles Wurth|Gekuckt=04.02.2026|Editeur=www.familysearch.org|Sprooch=fr}}</ref>, an och do gestuerwen de [[27. Januar]] [[1826]]<ref>{{Citation|URL=https://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=709711|Titel=Doudesschäin N° 27|Gekuckt=04.02.2026|Datum=27.01.1826|Säiten=S. 8|Sprooch=fr}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Dokter]]. Hien huet op der [[Universitas lovaniensis|Universitéit vu Léiwe]] studéiert. Duerno war hien Dokter zu Lëtzebuerg, war vum Gemengerot{{Wou?}}, Prisongsdokter a Member vun der Deputatioun vun de [[États provinciaux (Holland)|Provënzialstzänn]] vu Lëtzebuerg. De Jean Baptiste Würth war vun 1818 bis 1825 den éischte President vun der ''Commission médicale'', dem Virleefer vum [[Collège médical (Lëtzebuerg)|Collège médical]]<ref>{{Citation|URL=https://strapi.collegemedical.lu/uploads/Celebration_200_ans_Brochure_ddf5e0b69b.pdf|Titel=Broschür vum Collège médical fir den 200. Anniversaire (1818 – 2018)|Gekuckt=04.02.2026|Datum=2018|Format=PDF|Editeur=collegemedical.lu|Säiten=S. 9|Sprooch=fr}}</ref>. == Privates == De Jean Baptiste Würth gouf de 27. August 1799 mat der Marie Madeleine Van der Noot (1772 – 1844) bestuet; d'Koppel krut véier Kanner: * [[Jean François Xavier Würth|Jean François Xavier]] Würth (1880 – 1874), Dokter am Droit a Professer op der [[Universitéit vu Léck]], deen den Urspronk vun der belscher Branche vun der Famill Würth ass; * [[Jean-Théodore Wurth|Jean Théodore]] (1802 – 1852), en Dokter; * [[Marie-Christine Würth|Marie-Christine]] (1804 – 1846), déi de [[Charles-Gérard Eyschen]] bestuet huet. Si war d'Mamm vun fréiere Staatsminister [[Paul Eyschen]]; * Marie Madelaine (1810 – 1814). 1824 huet de Jean Baptiste Würth d'Haus Nummer 7 an der Stater [[Dräikinneksgaass]] kaaft. No sengen Doud 1826 ass et op säi Schwoer Eyschen iwwergaangen, an deen huet bis zu sengem Doud dra gewunnt. == Quellen == * Quell, wou net anescht uginn: [https://strapi.collegemedical.lu/uploads/Celebration_150_ans_Brochure_reeditee_d660080553.pdf Broschür vum Collège médical fir den 150. Anniversaire (1818 – 1968)], S. 36 – 37 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Wurth Jean Baptiste}} [[Kategorie:Gebuer 1772]] [[Kategorie:Gestuerwen 1826]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] jfwkdb8hsf9flrw9ot10386b28qznbi 0 174552 2677282 2663648 2026-05-07T15:59:48Z Melouresbot 1237 /* top */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2677282 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Forklift in Silver Spring, Maryland.jpg|thumb|E motoriséierte geparkte Gabelstaapler ]] '''Gabelstaapler''' ass den Allgemengbegrëff fir verschidde [[Gefier]]er, mat deene schwéier Laaschten a [[Wuer]]en um Buedem transportéiert ginn. E gëtt vill an der [[Manutentioun]] an an der [[Industrie]] agesat fir esou Laaschten, meeschtens op [[Pallett]]en hin an hier ze beweegen, an openeen ze tässelen, zum Beispill an engem Lager, an enger [[Fabrick]] oder op enger [[Baustell]].<ref name=HandwerkInd>{{Citation | URL = https://handwerk-und-industrie.de/Lexikon/gabelstapler/ | Titel = Gabelstapler - Erklärung und Definition | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Editeur = Handwerk und Industrie Magazin | Sprooch = de }}</ref> De Gabelstaapler gëtt ëmgangssproochlech och nach '''Clark''' genannt. Den US-Amerikaner Eugene Clark huet 1917 fir säin Eegegebrauch en "Tructractor" gebaut, deen eigentlech nach kee Gabelstaapler war. Säin Nofollger ''Duat'', konnt optionell mat engem Opsaz mat Gafelen equipéiert ginn, an deen ëmgebauten Duat war den éischte richtege Gabelstaapler op der Welt. Aner Leit ware vun där Maschinn beandrockt a wollte selwer och eng; dofir huet hien d'[[Clark Material Handling Company]] gegrënnt. Wéinst där hirer Renommée hat sech de Markennumm eng Zäitlaang [[Begrëffsmonopol|verselbststännegt]].<ref name=info-batiment>{{Citation | URL = https://www.info-batiment.com/2015/06/09/le-clark-une-machine-robuste-au-service-des-entrepots/ | Titel = Le clark: une machine robuste au service des entrepôts | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Auteur = | Datum = 9. Juni 2015 | Editeur = info-batiment.com | Sprooch = fr }}</ref><ref>{{Citation | URL = https://www.mlms.lu/nos-machines/chariot-elevateur-a-fourche/clark/ | Titel = Le clark | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Editeur = mlms.lu | Sprooch = fr }}</ref> Dat charakteristescht Element vum Gabelstaapler sinn déi zwou metalle Verlängerungen, déi wéi grouss [[Gafel (Geschier)|Gafelen]] (dohier den Numm) d'Laaschten ophuelen. Den Ofstand tëscht de Gafele kann adaptéiert ginn, fir ënnerschiddlech Palletteformater ze transportéieren. Si kënnen och erop- an erofgelooss ginn, fir d'Laascht vertikal ze transportéieren. Bei motoriséierte Gabelstaapler leien de Chaufferssëtz an de Steierungssystem hannert der Gafel.<ref>{{Citation | URL = https://denk-mal-industrie.de/wiki/was-ist-ein-gabelstapler-erklaerung-und-bedeutung/ | Titel = Was ist ein Gabelstapler? Erklärung und Bedeutung | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Datum = 31. Mäerz 2025 | Editeur = denk-mal-industrie.de | Sprooch = de }}</ref> == Kuckt och == *[[Transpalette]] ==Um Spaweck== {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gefierer]] [[Kategorie:Manutentioun]] hjufpjsmxzocgp3k9uhillhllwr1bx7 2677283 2677282 2026-05-07T16:01:00Z Puscas 735 ... 2677283 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Forklift in Silver Spring, Maryland.jpg|thumb|E motoriséierte geparkte Gabelstaapler]] '''Gabelstaapler''' ass den Allgemengbegrëff fir verschidde [[Gefier]]er, mat deene schwéier Laaschten a [[Wuer]]en um Buedem transportéiert ginn. E gëtt vill an der [[Manutentioun]] an an der [[Industrie]] agesat fir esou Laaschten, meeschtens op [[Pallett]]en hin an hier ze beweegen, an openeen ze tässelen, zum Beispill an engem Lager, an enger [[Fabrick]] oder op enger [[Baustell]].<ref name=HandwerkInd>{{Citation | URL = https://handwerk-und-industrie.de/Lexikon/gabelstapler/ | Titel = Gabelstapler - Erklärung und Definition | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Editeur = Handwerk und Industrie Magazin | Sprooch = de }}</ref> De Gabelstaapler gëtt ëmgangssproochlech och nach '''Clark''' genannt. Den US-Amerikaner Eugene Clark huet 1917 fir säin Eegegebrauch en "Tructractor" gebaut, deen eigentlech nach kee Gabelstaapler war. Säin Nofollger ''Duat'', konnt optionell mat engem Opsaz mat Gafelen equipéiert ginn, an deen ëmgebauten Duat war den éischte richtege Gabelstaapler op der Welt. Aner Leit ware vun där Maschinn beandrockt a wollte selwer och eng; dofir huet hien d'[[Clark Material Handling Company]] gegrënnt. Wéinst där hirer Renommée hat sech de Markennumm eng Zäitlaang [[Begrëffsmonopol|verselbststännegt]].<ref name=info-batiment>{{Citation | URL = https://www.info-batiment.com/2015/06/09/le-clark-une-machine-robuste-au-service-des-entrepots/ | Titel = Le clark: une machine robuste au service des entrepôts | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Auteur = | Datum = 9. Juni 2015 | Editeur = info-batiment.com | Sprooch = fr }}</ref><ref>{{Citation | URL = https://www.mlms.lu/nos-machines/chariot-elevateur-a-fourche/clark/ | Titel = Le clark | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Editeur = mlms.lu | Sprooch = fr }}</ref> Dat charakteristescht Element vum Gabelstaapler sinn déi zwou metalle Verlängerungen, déi wéi grouss [[Gafel (Geschier)|Gafelen]] (dohier den Numm) d'Laaschten ophuelen. Den Ofstand tëscht de Gafele kann adaptéiert ginn, fir ënnerschiddlech Palletteformater ze transportéieren. Si kënnen och erop- an erofgelooss ginn, fir d'Laascht vertikal ze transportéieren. Bei motoriséierte Gabelstaapler leien de Chaufferssëtz an de Steierungssystem hannert der Gafel.<ref>{{Citation | URL = https://denk-mal-industrie.de/wiki/was-ist-ein-gabelstapler-erklaerung-und-bedeutung/ | Titel = Was ist ein Gabelstapler? Erklärung und Bedeutung | Gekuckt = 19. Februar 2026 | Datum = 31. Mäerz 2025 | Editeur = denk-mal-industrie.de | Sprooch = de }}</ref> == Kuckt och == *[[Transpalette]] ==Um Spaweck== {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gefierer]] [[Kategorie:Manutentioun]] js9wrouona90gg43jn12nj6p9icdsnn 0 174837 2677290 2667943 2026-05-07T20:44:17Z Zinneke 34 méi 2677290 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]] aus der [[Stad Lëtzebuerg]]. Hie war de Jong vum Jean-Charles, genannt Jean-Baptiste, Wurth (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] [[Kategorie:Nokucken Deputéiert]] 2hu8se06nnf1pyc5wtt37v5aed3xb25 2677291 2677290 2026-05-07T20:44:29Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Nokucken Deputéiert]] ewechgeholl 2677291 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]] aus der [[Stad Lëtzebuerg]]. Hie war de Jong vum Jean-Charles, genannt Jean-Baptiste, Wurth (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] q1nvz7itv2xvfjjsafpav8so8dmbjwe 2677292 2677291 2026-05-07T20:45:28Z Zinneke 34 2677292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]] aus der [[Stad Lëtzebuerg]]. Hie war de Jong vum Jean-Charles, genannt Jean-Baptiste, Wurth (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] j7jht23ocfejaewx17adh8191t2v3v5 2677293 2677292 2026-05-07T20:45:55Z Zinneke 34 2677293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]]. Hie war de Jong vum Jean-Charles, genannt Jean-Baptiste, Wurth (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] dcgv4fjwr5y1zfy1e5o68vsn725f4sp 2677301 2677293 2026-05-07T20:55:10Z Zinneke 34 2677301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]]. Hie war de Jong vum Jean-Charles, genannt [[Jean Baptiste Würth|Jean-Baptiste, Wurth]] (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] criv08reg4ou12mr7mo4w89uki35ub7 2677302 2677301 2026-05-07T20:55:48Z Zinneke 34 2677302 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]]. Hie war de Jong vum Dokter Jean-Charles, genannt [[Jean Baptiste Würth|Jean-Baptiste, Wurth]] (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''Société des sciences naturelles de Luxembourg'' (déi 1868 eng Sektioun vum Institut Grand ducal gouf). [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] hcf7ber0p3aqxa5ux8w09hlp1azra3j 2677303 2677302 2026-05-07T21:12:33Z Zinneke 34 2677303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an dser [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Dokter]] a [[Politiker]]. Hie war de Jong vum Dokter Jean-Charles, genannt [[Jean Baptiste Würth|Jean-Baptiste, Wurth]] (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der Académie de médecine vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''[[Société des sciences naturelles du Grand-Duché de Luxembourg]]''. [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] hfz4geym5ugxr89kcpll4gcuvb2683u 2677310 2677303 2026-05-08T06:15:19Z Puscas 735 .... 2677310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De Jean-'''Théodore Wurth''', gebuer den [[20. Februar]] [[1802]] an der [[Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[11. Mee]] [[1852]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Dokter]] a [[Politiker]]. Hie war de Jong vum Dokter Jean-Charles, genannt [[Jean Baptiste Würth|Jean-Baptiste Wurth]] (1772-1826), an der Marie-Madeleine van der Noot. Nom [[Stater Kolléisch]] huet hien op der [[Universitéit vu Léck]] vun 1817 bis 1823 [[Medezin]] studéiert. Hie war Member vun der ''Académie de médecine'' vu Paräis; vun 1828 u Sekretär, an zanter 1847 President, vun der ''Commission médicale de Luxembourg''; an 1850 Grënnungsmember vun der ''[[Société des sciences naturelles du Grand-Duché de Luxembourg]]''. [[1848]] war hie Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]]<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand Duché de Luxembourg.] industrie.lu. Dës Lëscht baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail'' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch] Luxembourg 1994, S.507-533.</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Wurth Theodore}} [[Kategorie:Gebuer 1802]] [[Kategorie:Gestuerwen 1852]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] j2knvuseu99n8zy5jgr2mg5vmlj2w9i 0 175556 2677324 2676246 2026-05-08T07:33:25Z Puscas 735 ... 2677324 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q136745813}} '''[[Liège-Bastogne-Liège]] 2026''' ass déi 112. Editioun vun dëser [[Vëlo|Vëloscourse]] fir Männer op der Strooss. Se war de 26. Abrëll 2026 a stoung um Kalenner vum [[UCI World Tour 2026]] an der Kategorie 1.UWT (1. Divisioun). Se gouf vum [[Slowenien|Sloween]] [[ Tadej Pogačar]] (UAE Team Emirates XRG) gewonnen. Als Lëtzebuerger Participantë waren de [[Mats Wenzel]] deen als 47. eragelaf ass, souwéi de [[Bob Jungels]] an de [[Kevin Geniets]] met derbäi. Déi zwéi leschtgenannt haten opginn. == Presentatioun == === Parcours === Par rapport zu der [[Liège-Bastogne-Liège 2025|Editioun vun 2025]], gouf de Parcours liicht geännert a war 7,5 km méi laang, huet awer 11 ausgewise Côte behalen. D'[[Côte de Mont-le-Soie]] ass ewech gefall, iwwerdeems de [[Col de Haussire]], deen 2025 nei derbäi war, bäibehale gouf. Am leschte Véirel gouf eng zousätzlech Schwieregkeet agebaut, d'[[Côte du Maquisard]], déi zanter [[Liège-Bastogne-Liège 2020|2020]] net méi gefuer gi war, an déi just virun der [[Côte de Desnié]] läit. D'Arrivée, no 259,5 Kilometer, war um [[Quai des Ardennes]], eng 800 m riicht Streck, um rietsen Uwänner vun der [[Ourthe (Floss)|Ourthe]]<ref>https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1</ref>. ==Koppen op der Streck== {| prettytable style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; floatleft; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Déi eenzel Côten<ref>{{citation|URL=https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1|Titel=Cols et côtes|site=liege-bastogne-liege.be|consulté le=20 avril 2018}}</ref>. ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Nr ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (Moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km bis bei d'Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Côte de Saint-Roch]] | align="center"| 83,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 11,2 % | align="center"| 175,8 |- | '''2''' | align="left"| [[Col de Haussire]] | align="center"| 132,4 | align="center"| 3 900 | align="center"| 6,8 % | align="center"| 127,1 |- | '''3''' | align="left"| [[Côte de Wanne]] | align="center"| 171,2 | align="center"| 2 800 | align="center"| 7,4 % | align="center"| 88,3 |- | '''4''' | align="left"| [[Côte de Stockeu]] (Stèle [[Eddy Merckx]]) | align="center"| 177,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 12,5 % | align="center"| 81,8 |- | '''5''' | align="left"| [[Côte de la Haute-Levée]] | align="center"| 181,9 | align="center"| 3 600 | align="center"| 5,6 % | align="center"| 77,6 |- | '''6''' | align="left"| [[Col du Rosier]] | align="center"| 196,2 | align="center"| 4 400 | align="center"| 5,9 % | align="center"| 63,3 |- | '''7''' | align="left"| [[Côte du Maquisard]] | align="center"| 208,7 | align="center"| 3 000 | align="center"| 5,1 % | align="center"| 50,8 |- | '''8''' | align="left"| [[Côte de Desnié]] | align="center"| 212,8 | align="center"| 1 600 | align="center"| 8,1 % | align="center"| 46,7 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de La Redoute]] | align="center"| 225,5 | align="center"| 2 000 | align="center"| 8,9 % | align="center"| 34 |- | '''10''' | align="left"| [[Côte des Forges]] (Stèle [[Stan Ockers]]) | align="center"| 236,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 7,8 % | align="center"| 23,3 |- | '''11''' | align="left"| [[Côte de la Roche-aux-faucons]] | align="center"| 246,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 11 % | align="center"| 13,3 |} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q136745813}} == Klassement == {{Cycling race/generalclassification|Q136745813}} == Coureuren um Depart == {{Cycling race/startlist|Q136745813}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Navigatioun Léck-Baaschtnech-Léck}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liège-Bastogne-Liège|2026]] [[Kategorie:Vëlossport 2026]] 42j2bfp53u5pbhapmptrdi8e64zahha 0 175626 2677308 2676694 2026-05-08T05:56:14Z GilPe 14980 Update amgaang 2677308 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{SkizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} De '''Gust Stefanetti''', gebuer den …, a gestuerwen den [[1. Mee]] [[2026]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Lokalpolitiker ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]).<ref>{{Citation|URL=https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Langjaehriger-Kommunalpolitiker-Gust-Stefanetti-am-Freitag-verstorben-64203.html|Titel=Mertert-Wasserbillig {{!}} Langjähriger Kommunalpolitiker Gust Stefanetti am Freitag verstorben|Gekuckt=2026-05-02|Wierk=Tageblatt.lu|Sprooch=de}}</ref> Hie war vun 1982 bis 2016 am Gemengerot vun der [[Gemeng Mäertert]]: fir d'éischt als [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseiller]], vun 1985 bis 1999 als [[Schäfferot|Schäffen]], an duerno bis zu sengem Récktrëtt aus gesondheetleche Grënn am Joer 2016, [[Buergermeeschter]]. Am selwechte Joer gouf hien Éierebuergermeeschter genannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-laangjarege-buergermeeschter-vu-maertert-waasserbelleg-gust-stefanetti-ass-dout-941891830|Titel=Lokal LSAP confirméiert: De laangjärege Buergermeeschter vu Mäertert-Waasserbëlleg Gust Stefanetti ass dout|Gekuckt=2026-05-01|Auteur=|Datum=2026-05-01|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}</ref> == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalhistoriker]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vu Mäertert]] [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] c80z6jdayqu97krv40v8drkkratp3vg 2677309 2677308 2026-05-08T06:15:10Z GilPe 14980 Artikel komplettéiert 2677309 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''August „Gust“ Stefanetti''', gebuer den [[22. Mee]] [[1959]]<ref>Familljenannonce am Luxemnburger Wort vum 8. Mee 2026, S. 56</ref>, a gestuerwen den [[1. Mee]] [[2026]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Lokalpolitiker ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]).<ref>{{Citation|URL=https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Langjaehriger-Kommunalpolitiker-Gust-Stefanetti-am-Freitag-verstorben-64203.html|Titel=Mertert-Wasserbillig {{!}} Langjähriger Kommunalpolitiker Gust Stefanetti am Freitag verstorben|Gekuckt=2026-05-02|Wierk=Tageblatt.lu|Sprooch=de}}</ref> Hie war vun 1982 bis 2016 am Gemengerot vun der [[Gemeng Mäertert]]: fir d'éischt als [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseiller]], vun 1985 bis 1999 als [[Schäfferot|Schäffen]], an duerno bis zu sengem Récktrëtt aus gesondheetleche Grënn am Joer 2016, als [[Buergermeeschter]]. Am selwechte Joer gouf hien Éierebuergermeeschter genannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-laangjarege-buergermeeschter-vu-maertert-waasserbelleg-gust-stefanetti-ass-dout-941891830|Titel=Lokal LSAP confirméiert: De laangjärege Buergermeeschter vu Mäertert-Waasserbëlleg Gust Stefanetti ass dout|Gekuckt=2026-05-01|Auteur=|Datum=2026-05-01|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}</ref> De Gust Stefanetti hat nieft senge politesche Funktiounen nach aner Mandater<ref name=":0">verschidden Annoncen am Luxemnburger Wort vum 8. Mee 2026, S. 56-57</ref>: * President vum [[HELP (Croix rouge)|HELP]]-''Muselheem'' vun 1987 bis 2022; * President vun de [[Geschichtsfrënn Mäertert / Waasserbëlleg]]; * Member am Verwaltungsrot vun der [[Entente touristique de la Moselle luxembourgeoise]]; * Grënnungsmember vum [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires de l'Est|Sidest]]; * Grënnungsmember (2009) vun der ASBL [[Kabemewa]]; * Pätter vum Fändel vum [[CIS-Gréiwemaacher - Mäertert]]; * Sänger an Theaterspiller am [[Sängerbond Museldall Waasserbëlleg]]; * Member an der [[Harmonie Mäertert - Waasserbëlleg]]. == Gielercher == * Chevalier vum [[Ordre européen du mérite musical, folklorique et théâtral|Ordre européen du mérite musical]]<ref name=":0" /> == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalhistoriker]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vu Mäertert]] [[Kategorie:Gebuer 1959]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] sogk7te307t9244apsso3j3qlc1b9bc 2677311 2677309 2026-05-08T06:15:40Z GilPe 14980 2677311 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''Auguste „Gust“ Stefanetti''', gebuer den [[22. Mee]] [[1959]]<ref>Familljenannonce am Luxemnburger Wort vum 8. Mee 2026, S. 56</ref>, a gestuerwen den [[1. Mee]] [[2026]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Lokalpolitiker ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]).<ref>{{Citation|URL=https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Langjaehriger-Kommunalpolitiker-Gust-Stefanetti-am-Freitag-verstorben-64203.html|Titel=Mertert-Wasserbillig {{!}} Langjähriger Kommunalpolitiker Gust Stefanetti am Freitag verstorben|Gekuckt=2026-05-02|Wierk=Tageblatt.lu|Sprooch=de}}</ref> Hie war vun 1982 bis 2016 am Gemengerot vun der [[Gemeng Mäertert]]: fir d'éischt als [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseiller]], vun 1985 bis 1999 als [[Schäfferot|Schäffen]], an duerno bis zu sengem Récktrëtt aus gesondheetleche Grënn am Joer 2016, als [[Buergermeeschter]]. Am selwechte Joer gouf hien Éierebuergermeeschter genannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-laangjarege-buergermeeschter-vu-maertert-waasserbelleg-gust-stefanetti-ass-dout-941891830|Titel=Lokal LSAP confirméiert: De laangjärege Buergermeeschter vu Mäertert-Waasserbëlleg Gust Stefanetti ass dout|Gekuckt=2026-05-01|Auteur=|Datum=2026-05-01|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}</ref> De Gust Stefanetti hat nieft senge politesche Funktiounen nach aner Mandater<ref name=":0">verschidden Annoncen am Luxemnburger Wort vum 8. Mee 2026, S. 56-57</ref>: * President vum [[HELP (Croix rouge)|HELP]]-''Muselheem'' vun 1987 bis 2022; * President vun de [[Geschichtsfrënn Mäertert / Waasserbëlleg]]; * Member am Verwaltungsrot vun der [[Entente touristique de la Moselle luxembourgeoise]]; * Grënnungsmember vum [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires de l'Est|Sidest]]; * Grënnungsmember (2009) vun der ASBL [[Kabemewa]]; * Pätter vum Fändel vum [[CIS-Gréiwemaacher - Mäertert]]; * Sänger an Theaterspiller am [[Sängerbond Museldall Waasserbëlleg]]; * Member an der [[Harmonie Mäertert - Waasserbëlleg]]. == Gielercher == * Chevalier vum [[Ordre européen du mérite musical, folklorique et théâtral|Ordre européen du mérite musical]]<ref name=":0" /> == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalhistoriker]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vu Mäertert]] [[Kategorie:Gebuer 1959]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] oz9sqjqitqjyftja3t8l9jplb08xijr 0 175681 2677298 2026-05-07T20:50:05Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Théodore Wurth]] 2677298 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Théodore Wurth]] qagm26puxn0zor9ms0krlnvul13vjme 0 175682 2677325 2026-05-08T07:35:48Z GilPe 14980 Nei Säit am Opbau 2677325 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D'[[Gattung (Biologie)|Gattung]] '''''Orthohantavirus''''' begräift [[Virus|Virussen]], fréier „'''Hantavirussen'''“ genannt, déi zu der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hantaviridae]] gehéieren, vun deenen den [[Hantaan-Virus]] am geféierlechsten ze si schéngt. Dëst sinn eenzelstrangeg [[RNA-Virus|RNA-Viren]] mat enger negativer Polaritéit, déi zur Grupp V vun der [[Baltimore-Klassifikatioun]] gehéieren. D'Mënsche sinn zoufälleg [[Wiert (Biologie)|Wierte]] vun dëse Virussen (ee vun de méigleche [[Mamendéieren|Mamendéier]]-Wierten). Den Déierewiert ass e [[Knabberdéieren|Knabberdéier]], deem seng [[Aart]] jee no Regioun vun der Welt variéiert. Sou sinn z.&nbsp;B. d'[[Apodemus]] spp. de Wiert vum Hantaan-Virus an dem [[Dobrava-Belgrad-Virus]] a [[Korea]], [[Volleksrepublik China|China]] an um [[Balkan]], iwwerdeems d'[[Wullmais|Wullmaus]] aus der Gattung ''[[Clethrionomys]]'' de Wiert vum [[Puumala-Virus]] a [[Skandinavien]], am [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] an a China ass. hh5t7qyhcj4c6is3vjnun85zpu9x2l0 2677329 2677325 2026-05-08T09:47:59Z GilPe 14980 Nei Säit; enCours ewech 2677329 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} D'[[Gattung (Biologie)|Gattung]] '''''Orthohantavirus''''' begräift [[Virus|Virussen]], fréier „'''Hantavirussen'''“ genannt, déi zu der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hantaviridae]] gehéieren, vun deenen den [[Hantaan-Virus]] am geféierlechsten ze si schéngt. Dëst sinn eenzelstrangeg [[RNA-Virus|RNA-Vire]] mat enger negativer [[Polaritéit (Virologie)|Polaritéit]], déi zur Grupp V vun der [[Baltimore-Klassifikatioun]] gehéieren. D'Mënsche sinn zoufälleg [[Wiert (Biologie)|Wierte]] vun dëse Virussen (ee vun de méigleche [[Mamendéieren|Mamendéier]]-Wierten). Den Déierewiert ass e [[Knabberdéieren|Knabberdéier]], deem seng [[Aart]] jee no Regioun vun der Welt variéiert. Sou sinn z.&nbsp;B. d'[[Apodemus]] spp. de Wiert vum Hantaan-Virus an dem [[Dobrava-Belgrad-Virus]] a [[Korea]], [[Volleksrepublik China|China]] an um [[Balkan]], iwwerdeems d'[[Wullmais|Wullmaus]] aus der Gattung ''[[Clethrionomys]]'' de Wiert vum [[Puumala-Virus]] a [[Skandinavien]], am [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] an a China ass. An hirem [[Erregerreservoir]] verursaache se normalerweis eng asymptomatesch, zéi [[Infektiounskrankheet|Infektioun]] iwwerdeems se beim Mënsch awer zwou Krankheete verursaachen: * d'[[Hantavirus-Erkrankung|Hämorrhagescht Féiwer mat renalem Syndrom]] (''hemorrhagic fever with renal syndrome'', HFRS) an * den [[Hantavirus-Longesyndrom]] (''hantavirus pulmonary syndrome'', HPS). == Rezent Fäll == * Am Mäerz 2020 ass a China e Mann an engem Bus gestuerwen a positiv op Orthohantavirus getest ginn; * am Abrëll 2021 goufen am franséische [[Departement Jura|Jura]] siwe Fäll gemellt; * am Februar 2025 ass zu [[Santa Fe (New Mexico)|Santa Fe]], am [[Bundesstaat vun den USA|US-Bundesstaat]] [[New Mexico]], dem Schauspiller [[Gene Hackman]] seng Fra un engem Hantavirus-Longesyndrom gestuerwen. === 2026 – MV Hondius === Den 3. Mee 2026 huet d'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] dräi Doudesfäll gemellt, déi mat engem méiglechen Ausbroch vum [[Anden-Hantavirus]] verbonne wieren. Den Ausbroch vun dësem akuten [[Ootmung|Ootmungssyndrom]] war u Bord vun der [[MV Hondius]], engem [[Croisière|Croisièresschëff]] am [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]], dat vun [[Ushuaia]] an [[Argentinien]] op de [[Cap Vert]] ënnerwee war. Et gëtt fënnef confirméiert Fäll an dräi Verdachtsfäll^{(Stand: 08.05.2026)}. Dräi vun den Infizéierte si gestuerwen. E brittesche Passagéier deen infizéiert gouf, ass op der Intensivstatioun zu [[Johannesbuerg]] an e Schwäizer Passagéier am Universitéitsspidol vun [[Zürich]] behandelt ginn. Zwee Crewmembere mat Symptomer an en däitsche Passagéier, deen a Kontakt mat enger verstuerwener Persoun war, goufe vum kapverdianesche Fluchhafen an [[Holland]] geflunn; dovu sinn zwéi Patiente vun der Lëtzebuerger [[Luxembourg Air Rescue|Air Rescue]] ausgeflu ginn<ref>{{Citation|URL=https://100komma7.lu/news/Rene-Closter-Op-der-Plaz-war-Chaos-totale-Chaos|Titel=President vun der Air Rescue René Closter: "Op der Plaz war Chaos, totale Chaos"|Gekuckt=08.05.2026|Datum=07.05.2026|Wierk=100komma7.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Den däitsche Passagéier gouf duerno an d'Universitéitsspidol vun Düsseldorf bruecht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Viren]] nkzo076h4glhzmvfu1ur4bpkhoa6c32 0 175683 2677330 2026-05-08T09:48:32Z GilPe 14980 Virugeleet op [[Orthohantavirus]] 2677330 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Orthohantavirus]] h2qacyykv86uvaenztp9ajs58ay2wiz