Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 1575 2686900 2681333 2026-07-20T07:54:41Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2686900 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''30. [[Januar]]''' ass den 30. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1879]]: De [[Jules Grévy]] gëtt President vu [[Frankräich]]. * [[1885]]: Den [[John Kemp Starley]] patentéiert e [[Vëlo]]smodell, op deem praktesch all modern Vëloe baséieren. * [[1933]]: Den [[Adolf Hitler]] gëtt vum [[Däitschland|däitsche]] Reichspresident zum ''[[Reichskanzler]]'' ernannt. * [[1945]]: Beim Massaker am [[KZ Sonnenburg]] ginn iwwer 800 Prisonéier, dorënner 91 Lëtzebuerger, vun der [[Schutzstaffel|SS]] duerch Genéckschoss ëmbruecht, just ier d'Rout Arméi d'Lager befreie konnt. * [[1972]]: Op d'mannst 14 onbewaffnet pro-iresch Demonstrante ginn an [[Nordirland]] vun der brittescher Arméi erschoss ''(Bloody Sunday)''. ===Sport=== * [[1938]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:4 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=90 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 30. Januar 1938 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2008]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Riad]] 1:2 géint Saudi-Arabien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[René Peters]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=634 D'Detailer vum Foussballlännermatch Saudi-Arabien - Lëtzebuerg den 30. Januar 2008 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:James Watt by Henry Howard.jpg|James Watt Fichier:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|Adalbert von Chamisso Fichier:Felix Faure.jpg|Félix Faure Fichier:FDRin1942.jpg|Franklin D. Roosevelt Fichier:GeneHackmanJun08.jpg|Gene Hackman Fichier:Felipe VI 2015 (cropped).jpg|Felipe vu Spuenien </gallery> * [[1736]]: [[James Watt]], britteschen Ingenieur an Erfinder. * [[1781]]: [[Adelbert von Chamisso]], däitschen Dichter a Philosoph. * [[1794]]: [[Jacques Collin de Plancy]], franséische Libraire, Editeur a Schrëftsteller. * [[1841]]: [[Félix Faure]], franséische Politiker (''7. President vu Frankräich''). * [[1864]]: [[Mathias Meysembourg]], lëtzebuergesche Moler. * [[1882]]: [[Franklin D. Roosevelt]], US-amerikanesche Politiker (''32. US-President''). * [[1895]]: [[Albert Wehrer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1908]]: [[Paul Herget]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1910]]: [[Carola Höhn]], däitsch Schauspillerin. * [[1911]]: [[Paris Pişmiş]], tierkesch-armeenesch Astronomin. * [[1913]]: [[Philippe Arnold (Kënschtler)|Philippe Arnold]], lëtzebuergesche Kënschtler. * [[1914]]: [[Vittorio Cottafavi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1915]]: [[Victor Remy]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1917]]: [[Jean Nickels]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * [[1918]]: [[Leopold Lahola]], slowakeschen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1925]]: [[Douglas C. Engelbart]], US-amerikaneschen Erfinder. * 1925: [[Dorothy Malone]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1927]]: [[Danielle Godet]], franséisch Schauspillerin. * 1927: [[Olof Palme]], schweedesche Politiker. * [[1930]]: [[Gene Hackman]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1930: [[Egon Klepsch]], däitsche Politiker, President vum Europaparlament * [[1931]]: [[René Putzeys]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1932]]: [[Fernand Backes]], lëtzebuergesche Boxer. * [[1935]]: [[Elsa Martinelli]], italieenesch Schauspillerin. * [[1937]]: [[Vanessa Redgrave]], brittesch Schauspillerin. * [[1938]]: [[Islom Karimov]], usbekesche Politiker. * [[1941]]: [[Dick Cheney]], US-amerikanesche Politiker. * [[1942]]: [[Heidi Brühl]], däitsch Schauspillerin a Sängerin. * [[1948]]: [[Aly Jaerling]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * 1948: [[Charles Hamer]], lëtzebuergeschen Auteur an Ekonomist. * [[1953]]: [[Laurentino Cortizo]], panamaesche Politiker. * [[1954]]: [[Jochen Kowalski]], däitsche Kontertenor. * [[1959]]: [[Alex Hyde-White]], brittesch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[1962]]: [[Abdullah II.]], Kinnek vu Jordanien. * [[1960]]: [[Claude Wiseler]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1961]]: [[Liu Gang]], chineesesche Mathematiker, Physiker an Dissident. * [[1963]]: [[Thomas Brezina]], éisträichesche Kannerbuchauteur. * [[1968]]: [[Felipe VI. vu Spuenien]], spuenesche Kinnek. * [[1975]]: [[Alex Penning]], lëtzebuergeschen Affekot. * [[1980]]: [[Marlene Weingartner]], däitsch Tennisspillerin. * [[1993]]: [[Claude Bichel]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1995]]: [[Ben Streff]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1997]]: [[Leon Biel]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * [[1507]]: [[Erhart Küng]], däitschen Architekt * [[1606]]: [[Everard Digby]], englesche Verschwörer, exekutéiert * 1606: [[Robert Wintour]], englesche Verschwörer, exekutéiert. * [[1649]]: [[Charles I. vun England|Charles I.]], Kinnek vun England, vu Schottland a vun Irland. * [[1830]]: [[Albert Deriot]], franséische Generol. * [[1917]]: [[Corneille Schroeder]], lëtzebuergeschen Apdikter. * [[1927]]: [[Auguste van Werveke]], lëtzebuergeschen Architekt a Moler. * 1927: [[Rudolf König]], éisträicheschen Amateurastronom. * [[1929]]: [[Charles Bettendorf]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1945]]: [[Albert Mockel]], belsche Schrëftsteller. * [[1947]]: [[Georges Thinnes]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1948]]: [[Mahatma Gandhi]], indesche Politiker. (''ermuert''). * 1948: [[Orville Wright]], US-amerikanesche Fluchpionéier a Fligerbauer. * [[1949]]: [[Edmond Reiffers]], lëtzebuergesche Politiker an Nottär. * [[1954]]: [[Ernest Schneider]], lëtzebuergeschen Zänndokter, Fräimaurer an Hobby-Archeolog. * [[1969]]: [[Dominique Pire]], belsche Geeschtlechen. * [[1994]]: [[Laura Nucci]], italieenesch Schauspillerin. * [[1998]]: [[Ferdy Mayne]], däitsche Schauspiller. * [[2001]]: [[O. Winston Link]], US-amerikanesche Fotograf. * 2001: [[Claude Beylie]], franséische Filmkritiker a Filmhistoriker. * [[2004]]: [[Fuad Rouhani]], iranesche Regierungsbeamten. * [[2009]]: [[Ingemar Johansson]], schweedesche Boxer a Weltmeeschter am Schwéiergewiicht. * [[2011]]: [[John Barry]], brittesche Filmmusekkomponist. * [[2015]]: [[Carl Djerassi]], bulgaresch-US-amerikanesch-éisträichesche Cheemiker a Schrëftsteller. * 2015: [[Jeliu Jelew]], bulgaresche Politiker a Staatspresident. * [[2016]]: [[Frank Finlay]], englesche Schauspiller. * [[2025]]: [[Marianne Faithfull]], brittesch Sängerin a Schauspillerin. * [[2026]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 2026: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|30 January|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Januar| 30]] keq83kj5zohah9otcvwjciqtmeuecw4 0 2203 2686898 2674157 2026-07-20T07:52:03Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2686898 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''23. Dezember''' ass den 357. Dag (358. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1793]]: [[Frankräich]]: [[Schluecht vu Savenay]]. * [[1847]]: [[Frankräich]] erkläert [[Algerien]] zu senger [[Kolonie]]. * [[1915]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: Virgezunne [[Chamberwale vum 23. Dezember 1915]]. ==Sport== * [[1951]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Essen (Nordrhein-Westfalen)|Essen]] 1:4 géint d'Bundesrepublik Däitschland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[François Muller]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14252 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bundesrepublik Däitachland-Lëtzebuerg den 23. Dezember 1951 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1956]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Kortrijk]] 0:1 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=163 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 23. Dezember 1956 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1967]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Paräis]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1968]], 1:3 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13931 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 23. Dezember 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg|J.-François Champollion Fichier:Giuseppe Tomasi di Lampedusa.png|G. Tomasi di Lampedusa Fichier:Schmidt 01.jpg|Helmut Schmidt Fichier:Chet Baker (1929–1988).jpg|Chet Baker Fichier:Akihito 090710-1600b.jpg|Akihito </gallery> * [[1790]]: [[Jean-François Champollion]], franséischen Ägyptolog, huet de [[Stee vu Rosetta]] entschlësselt. * [[1856]]: [[Charles Schaefer]], lëtzebuergeschen Diplomat a Kolonialist. * [[1862]]: [[Henri Pirenne]], belschen Historiker. * [[1866]]: [[Gabriel Maugas]], franséische Militär a Wëssenschaftler. * [[1896]]: [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]], italieeneschen Auteur. * [[1887]]: [[John Cromwell]], Filmregisseur. * [[1897]]: [[Julien Carette]], franséische Filmregisseur. * [[1899]]: [[Jules Schreiner]], lëtzebuergesche Politiker a Foussballspiller. * [[1900]]: [[Marie Bell]], franséisch Schauspillerin. * [[1916]]: [[Marcel Decombis]], franséische Pedagog; Matgrënner vun der éischter Europäescher Schoul. * 1916: [[Dino Risi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1918]]: [[Helmut Schmidt]], däitsche Politiker a [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. * [[1926]]: [[Gab Delleré]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1928]]: [[Marcel Gillen]], lëtzebuergesche Buergermeeschter. * [[1929]]: [[Chet Baker]], US-amerikanesche Museker. * [[1930]]: [[Edy Schmit]], lëtzebuergesche Fechter. * [[1933]]: [[Akihito]], Keeser vu Japan. * [[1934]]: [[Henri Cirelli]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer. * [[1936]]: [[Frederic Forrest]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1943]]: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * [[1944]]: [[Raymond Clement]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1948]]: [[John Huchra]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1949]]: [[Gilbert Dussier]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1958]]: [[Paula Mae Weekes]], Politikerin aus Trinidad an Tobago. * [[1968]]: [[Manuel Rivera-Ortiz]], US-amerikanesche Fotograf * [[1976]]: [[Martine Anne Breisch]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Thierry Origer (Reliounswëssenschaftler)|Thierry Origer]], lëtzebuergesche Reliounswëssenschaftler an Organist. * [[1986]]: [[David Reinhardt]], franséischen Jazz-Gittarist. * [[1996]]: [[Anna Jacobs]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[2003]]: [[Gioia Fiorucci]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == * [[1383]]: [[Béatrice vu Bourbon]], Kinnigin vu Béimen. * [[1771]]: [[Marie Marguerite d'Youville]], kanadesch Uerdensschwëster. * [[1831]]: [[Emilia Plater]], polnesch-litauesch Fräiheetskämpferin. * [[1895]]: [[John Russell Hind]], britteschen Astronom. * [[1907]]: [[Pierre Jules César Janssen]], franséischen Astronom an Entdecker. * [[1924]]: [[Mathias Kraus]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Libraire. * [[1934]]: [[Peter Kohn]], lëtzebuergesche Moler. * [[1953]]: [[Pierre Dupong]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[Poutty Stein]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1971]]: [[Michel Mertens]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer. * 1971: [[Livio Lorenzon]], italiesche Schauspiller. * [[1973]]: [[Gerard Peter Kuiper]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1979]]: [[Peggy Guggenheim]], US-amerikanesch Konschtsammlerin. * 1979: [[Léon Nosbusch]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[1990]]: [[Pierre Chenal]], franséische Filmregisseur. * [[2007]]: [[Oscar Peterson]], kanadeschen Jazz-Pianist. * [[2009]]: [[Adri van Westerop]], lëtzebuergesch Ëmweltberoderin a Politikerin. * [[2015]]: [[Jean-Marie Pelt]], franséische Pharmakolog, Biolog, Botaniker, Ökolog, Auteur a Politiker. * [[2016]]: [[Heinrich Schiff]], éisträicheschen Cellist an Dirigent. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|23 December|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Dezember]] 7znp09ld070lv8woxilhqerr16oxm3l 0 2369 2686869 2666822 2026-07-19T13:44:29Z Melouresbot 1237 Orthographie, removed: # (14) using [[Project:AWB|AWB]] 2686869 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Zweete Weltkrich am Allgemengen|d'Situatioun zu Lëtzebuerg|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} An [[Asien]] ass den '''Zweete Weltkrich''' mam Iwwerfall vun de [[Japan]]er op [[China]] am Joer [[1937]] ugaangen. Fir [[Europa (Kontinent)|Europa]] huet en den [[1. September]] [[1939]] ugefaangen, wéi [[Däitschland]] [[Polen]] ugegraff huet, an doropshi [[Frankräich]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] den [[3. September]] [[1939]] Däitschland de Krich erkläert huet. En huet fir Europa, bis den [[8. Mee]] [[1945]] gedauert. An Asien huet Japan eréischt den [[2. September]] [[1945]] kapituléiert, nodeem zwou [[Atombomm]]en [[Hiroshima]] an [[Nagasaki]] zerstéiert haten. {{TOC limit|2}} {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1939'''<br> |} == Polen == [[Fichier:An official order of Adolf Hitler for attack on Poland 31.08.1939.jpg|thumb|Dem Hitler säin Uerder fir Polen z'iwwerfalen]] * {{0}}1. September bis 6. Oktober 1939: [[Polefeldzuch|Ugrëff op Polen]] (Fall Weiss). * 17. September: Amarsch vun de russeschen Truppen a Polen. :Mam '''[[Polefeldzuch]]''' – dat heescht, mam '''Iwwerfall vu [[Polen]]''' – huet dat vum [[Nationalsozialismus]] regéiert [[Däitschland]] den Zweete Weltkrich an Europa ausgeléist. De Feldzuch ass den [[1. September]] [[1939]] ouni [[Krichserklärung]] mat der Invasioun vu Polen duerch déi däitsch Wehrmacht a slowakesch Truppen ugaangen. En ass [[De jure / de facto|de facto]] de [[6. Oktober]] mat der [[Kapitulatioun]] vun de leschte polnesche Feldtruppen zu Enn gaangen. Déi polnesch Regierung ass awer an den [[Exil]] gaangen an huet selwer ni kapituléiert. <div align="center">{{Méi Info 1|Polefeldzuch}}</div> == Soss an Europa an am Rescht vun der Welt == * {{0}}3. September: Krichserklärung vu Frankräich a Groussbritannien an domat den Ufank vun der [[Drôle de Guerre]]. * {{0}}3. September: Den Torpillage vum Passagéierschëff [[Athenia (1923)|Athenia]] bedeit den Ufank vum Séikrich am Atlantik. * 10. September: [[Kanada]] schléisst sech der franséisch-brittescher Krichserklärung no enger Ofstëmmung am Parlament un. * 13./14. Oktober: [[Operatioun Scapa Flow|Däitschen U-Bootugrëff op Scapa Flow]] an d'Versenkung vun der [[HMS Royal Oak (08)|HMS Royal Oak]] an dem Fligerdréier [[HMS Ark Royal (91)|HMS Ark Royal]]. * 28. Oktober: De Geheimcode vun der däitscher Kryptéiermaschinn [[Enigma]] gëtt entschlësselt. * {{0}}8. November: Zu [[München|Münche]] gëtt en Attentat op den [[Adolf Hitler|Hitler]] gemaach. Kuckt dozou: [[Hitlerattentat vu München]]. * 30. November: Déi [[Rout Arméi]] iwwerfält [[Finnland]]. * 17. Dezember: Ënnergank vum däitsche Krichsschëff [[Admiral Graf Spee]] viru [[Montevideo]]. {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1940'''<br> |} == Besetzung vun Dänemark an Norwegen == * 9. Abrëll - 10. Juni: [[Operatioun Weserübung]]. * 9. Abrëll - 8. Juni: [[Schluecht vun Narvik]]. == De [[Westfeldzuch]] == * 10. Mee: Invasioun vun Holland, der Belsch a Lëtzebuerg. * 14. Mee: '''[[Bombardement vu Rotterdam]]'''. * 14. Mee - 11. Juni: Däitschen Amarsch a Frankräich '''[[Schluecht vu Stonne]]'''. * 16. Mee - 25 Mee: '''[[Cote 276 (Tannay)|Cote 276]]'''. === Réckzuch vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] === * 26. Mee - 3 Juni: Evakuéierung vum britteschen Expeditiounskorps zu Dunkerque '''[[Operatioun Dynamo]]'''. * 10. Juni - 13. Juni: Evakuéierung vun [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|alliéierten Truppen]] zu Le Havre '''[[Operatioun Cycle]]'''. * 15. Juni - 18. Juni: Evakuéierung vum Rescht vun den alliéierten Truppen '''[[Operatioun Ariel]]'''. * 10. Juli - 31. Oktober: '''[[Loftschluecht iwwer England]]'''. === Jugoslawien a Griicheland === {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1941'''<br> |} === De Balkan: Griicheland, Jugoslawien "Unternehmen Marita" === === D'Schluecht ëm Kreta === * 18. - 27. Mee '''[[Operatioun Rheinübung]]'''. * 27. Mee: Versenkung vun der [[Bismarck (Schluechtschëff)|Bismarck]]. === "Unternehmen Barbarossa", den Ugrëff op d'Sowjetunioun === === De Partisanekrich === === Nordafrika – De Rommel === D'Italieener hunn an Nordafrika - gradewéi scho virdrun an Europa - schwéier Réckschléi hinhuele missen. No enger feelgeschloener italieenescher Offensiv Enn vum Joer [[1940]] hunn d'Britte se a [[Libyen|Libye]] komplett néiergemaach. Den däitsche Generol [[Erwin Rommel]] krut dowéinst am Februar [[1941]] den Uerder, fir mat schwaache Verbänn, dem [[Afrikakorps]], de staark an Nout gerodene Bëndnispartner bei senger Verdeedegung z'ënnerstëtzen. {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1942'''<br> |} == Déi däitsch Summeroffensiv a Südrussland: de "Fall Blau" == === Stalingrad === === Nordafrika – Tobruk an El Alamein === {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1943'''<br> |} === D'Russe schloen zeréck === ==== D'Schluecht ëm Charkow ==== === D'Panzerschluecht bei Kursk "Unternehmen Zitadelle" === === Déi alliéiert Landung a Sizilien "Operatioun Husky" === === Däitsch Besetzung vun Italien "Fall Achse" === === D'Loftugrëffer op Däitschland === {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1944'''<br> |} == Italien == === Schluecht ëm Monte Cassino === === D'Landung vun den Alliéierte bei Anzio "Operatioun Shingle" === == Ostfront == === Zerschloe vun der Heeresgrupp Mitte === == Westfront == * 5. Juni: '''[[Operatioun Chicago]]'''. * 6. Juni - 25 August: Alliéiert Landung an der Normandie '''[[Operatioun Overlord]]'''. * 6. Juni: '''[[Operatioun Tonga]]''' mat der Prise vun der [[Pegasus-Bréck]]. * 24. Juli - 4. August: Panzerschluecht vun Avranches '''[[Operatioun Cobra]]'''. ==== Schluecht bei Falaise ==== === Landung vun den Alliéierten a Südfrankräich "Operatioun Dragoon" === ==== Bréck vun [[Arnhem]] "Operatioun Market Garden" ==== === [[Ardennenoffensiv]] === ==== [[Wacht am Rhein]] ==== ==== [[Poche vu Verdenne]]==== ==== [[Baaschtnech]] ==== ==== Schluecht am Hürtgenwald "Allerseelenschlacht" ==== {| align="center" style="font-size: large; text-align: justify; background: f7f8ff; border: 1px solid 941C05;" |'''1945'''<br> |} == Ostfront – Déi russesch Groussoffensiv == == Alliéiert Zaldoten an Däitschland == ==== D'Remagener Bréck ==== === Déi lescht allieéiert Loftugrëffer: Berlin an Dresden === ==== D'Schluecht ëm Berlin ==== ==== D'Schluecht ëm d'"Seelower Höhen" ==== ==== De Kessel vun Halbe ==== == De Pazifikkrich == De '''Pazifikkrich''' vun [[1941]] bis [[1945]] tëscht de [[Japan|keeserleche japaneschen]] Truppen an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] huet ugefaangen no dem japaneschen [[Ugrëff op Pearl Harbor]] op [[Hawaii]] de [[7. Dezember]] [[1941]]. {{Méi Info 1|Pazifikkrich}} == De Bilan == === Wat ass dobäi erauskomm? === === Afferzuelen === == Literatur zum Zweete Weltkrich == === Basisliteratur === * Militärgeschichtliches Forschungsamt (Erausg.), ''Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg'', 1979 -, Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart. Virgesi sinn 10 Bänn, vun deenen der 7 gedréckt sinn. D'Bänn 4 a 6 sinn och am Täschebuch bei fischer ze kréien. * Weinberg, Gerhard L.: ''A World at Arms. A global History of World War II'' Cambridge University Press 1994, ISBN 0-521-44317-2 (''"Few historians could have taken on the daunting challenge of attempting a global history of the Second World War; but Gerhard Weinberg succeeds brillantly. It is a masterly study which is unlikely to be surpassed"'' Ian Kershaw) * [[Winston Churchill|Churchill, Winston S.]]: ''Der Zweite Weltkrieg'' (verschidden Editiounen). === Literatur zu eenzelen Theemen === ==== Originne vum Zweete Weltkrich ==== * Watt, Donald Cameron: ''How War Came. The immediate origins of the Second Worlds War 1938-1939'', London, William Heineman Ltd 1989, ISBN 0-434-84216-8 (''"It's an enormously impressive, panoramic book"'' Paul Kennedy) ==== D'Ardennenoffensiv 1944-45 ==== * [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]]: ''Die Ardennen-Schlacht 1944-1945 in Luxemburg'', 1994, Éditions Saint-Paul. * [[Fritz Rasqué|Rasqué, Fritz]]: ''Das Oesling im Krieg'', Imprimerie St. Paul, Lëtzebuerg, 1946. * Peter Taghon, Henri Bernard & Roger Gheysens, ''La bataille d'Ardenne - L'ultime blitzkrieg d'Hitler''; Bréissel (éditions Racine), 1994; 224 S. (Bibliographie, Kaarten a Fotoen, Regëster); ISBN 2-87386-024-3 * Toland, John: ''Die Ardennenschlacht 1944'' (Originaltitel: ''Battle: The Story of the Bulge'') Alfred Scherz Verlag, Stuttgard,1960. * MacDonald, Charles B.: ''The Battle of the Bulge'', 1984, Weidenfeld and Nicholson, London. == Musek aus dem Éischten an Zweete Weltkrich == '''Zaldotelidder op Däitsch''' * Lilly Marleen: [http://ingeb.org/Lieder/lilimarl.html Text][http://bian.ca/refer/laleande.MP3 Lauschtert d'Melodie] * Ich hatt einen Kameraden: [http://ingeb.org/Lieder/IchHattE.html Text] [http://bian.ca/refer/ichhatt2.MP3 Lauschtert d'Melodie] * Denn wir fahren gegen Engeland: [http://ingeb.org/Lieder/heutewow.html Text] [http://ingeb.org/refer/heutewow.MP3 Lauschtert d'Melodie] '''Zaldotelidder op Franséisch''' * La Madelon: [https://web.archive.org/web/20070908221315/http://www.chanson.udenap.org/paroles/quand_madelon.htm Text] [https://web.archive.org/web/20070908221315/http://www.chanson.udenap.org/paroles/quand_madelon.htm Lauschtert d'Melodie (Op der neier Säi,déi opgeet, klickt op de Knäppche mat den Nouten)] * Malbrough s'en va-t-en guerre: [https://web.archive.org/web/20071217033240/http://bmarcore.club.fr/paillardes/P155.htm Text a Melodie] '''Zaldotelidder op Englesch''' * The Siegfried Line: [http://ingeb.org/songs/weregoin.html Text] [https://web.archive.org/web/20050426213234/http://musi.ca/refer/weregoin.MP3 Lauschtert d'Melodie] * White Cliffs of Dover: [http://www.bluebird-electric.net/dame_vera_lynn.htm Text a Melodie] == Kuckt och == * [[Pazifikkrich]] * [[Lëscht vun de grousse Schluechten]] * [[Holocaust]] * [[Zwangsrekrutéierten]] * [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] * [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] * [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich]] * [[U-Boot-Krich]] * [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|World War II|Kategorie Zweete Weltkrich mat Ënnerkategorien}} * [http://www.bbc.co.uk/dna/ww2/ WW2 - People's War (BBC)] * [http://warmuseum.ca/cwm/newspapers/intro_e.html Zeitungen an den Zweete Weltkrich] * [https://web.archive.org/web/20050206045727/http://www.secondeguerre.net/index2.html La Seconde Guerre Mondiale] * [https://web.archive.org/web/20050113091801/http://www.ac-nancy-metz.fr/pres-etab/col_sierck/lcf/lcf99_00/2guerre.htm Den Zweete Weltkrich] * [https://web.archive.org/web/20041228041850/http://webplaza.pt.lu/public/opderlay/gherenner.html Erënnerungen - Erfarunge vu Fraen a Meedercher am Zweete Weltkrich] * [https://web.archive.org/web/20050315180131/http://www.hmd.lu/archives/archives2_LU.htm Archiv 1940-1970 vun der Harmonie Municipale de Dudelange] * [http://www.spiegel.de/panorama/0,1518,339370,00.html ''Als die Kamera zur Waffe wurde'' - Billerserie vum Spiegel] * [https://web.archive.org/web/20051220101908/http://homepage.internet.lu/ceba-lux/CEBA/default.html Säit vum Cercle d'Etudes sur la Bataille des Ardennes] * [https://web.archive.org/web/20070209234432/http://histoprim.cte.lu/lehrer/wk2.html Säit vun der Aarbechtsgrupp Geschicht iwwer Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich] * [https://web.archive.org/web/20060304112413/http://www.cna.public.lu/1_FILM/EnSavoirPlus/dossier_heim_ins_reich/index.html Säit vum CNA iwwer den Dokumentarfilm ''Heim ins Reich''] {{LinkPortalWWII}} [[Kategorie:Zweete Weltkrich| ]] 7flrg6mh0qs20udeuregdca7m9ns0r7 0 3031 2686897 2684830 2026-07-20T07:51:22Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2686897 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg|thumb|350px|D'[[Revolt am Warschauer Ghetto]] gëtt no engem Mount vun der [[Schutzstaffel|SS]] niddergeschloeen.]] [[Fichier:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400 (cropped).jpg|thumb|350px|''Operation Gomorrha'': Ugrëff vun der Royal Air Force op [[Hamburg]].]] == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: [[Konferenz vu Casablanca]]. Déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] fuerderen eng „[[Kapitulatioun ouni Konditiounen|Kapitulatioun ouni Konditioune]] vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitschland]], [[Italien]] a [[Japan]].“ * [[31. Januar]]: De Generolfeldmarschall [[Friedrich Paulus]] kapituléiert an der [[Schluecht vu Stalingrad]]. * [[18. Februar]]: Den NS-Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] bläert am [[Berliner Sportpalast]] nom ''totale Krich''. * [[22. Februar]]: D'[[Sophie Scholl|Sophie]] an den [[Hans Scholl]] an hire Frënn [[Christoph Probst]] ginn als Membere vun der Resistenzorganisatioun „[[Weiße Rose]]“ higeriicht. * [[13. Abrëll]]: De ''[[Großdeutscher Rundfunk|Großdeutsche Rundfunk]]'' mellt, datt zu [[Katyn]] bei [[Smolensk]] Massegriewer mat polneschen Offizéier fonnt goufen (kuckt: [[Massaker vu Katyn]]). * [[19. Abrëll]]: Ufank vum [[Opstand am Warschauer Ghetto]]. * [[10. Juni]]: D'[[Kommunistesch International]] léist sech selwer op. * {{5. Juli}} bis [[13. Juli]]: Schluecht bei Kursk ("Unternehmen Zitadelle"); déi gréisst Panzerschluecht am Zweete Weltkrich gëtt vun den däitsche verluer. * [[10. Juli]]: ''[[Operation Husky]]'': Déi Alliéiert landen op [[Sizilien]]. * [[25. Juli]]: Den italieeneschen Diktator [[Benito Mussolini]] gëtt ofgesat. * [[27. Juli]]: ''[[Operation Gomorrha]]'' d'[[Royal Air Force]] bombardéiert [[Hamburg]]; 35.000 Mënsche kommen ëm d'Liewen. * [[18. August]]: D'Royal Air Force bombardéiert d'Versuchsanstalt fir Rakéiten zu [[Peenemünde]]. * {{3. September}}: D'Alliéiert fänke mat der Invasioun vum italieenesche Festland un. * {{8. September}}: Italien an d'[[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéiert]] schléissen e Waffestëllstandsofkommes zu Cassibile; däitsch Truppe besetzen [[Albanien]] a [[Roum]]. * [[21. September]]: [[Massaker op Kefalonia]]: D'Wehrmacht erschéisst 5.200 italieenesch Krichsgefaangener. * {{6. November}}: An der Schluecht beim [[Dnepr]] eruewert d'Rout Arméi [[Kiew]] nees zeréck. * [[28. November]] – [[1. Dezember]]: [[Konferenz vun Teheran]], wéi Europa nom Krich soll nei organiséiert ginn. * [[13. Dezember]]: Massaker vu [[Kalavrita]]. D'Wehrmacht ermuert eng 650 Bewunner vum griicheschen Duerf. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Zerstéierung vun der Stater Synagog-103.jpg|thumb|upright|Zerstéierung vun der Stater Synagog.]] * [[25. Mäerz]]: De Joergang vun 1925 gëtt an de [[Reichsarbeitsdienst]] (RAD) an an d'Wehrmacht [[zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. * {{6. Abrëll}} bis [[17. Juni]]: 108 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judde]] ginn an de [[Ghetto]] [[Theresienstadt]] (Terezin) deportéiert. * {{0}}Hierscht: Déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg|Stater Synagog]] an der Ënneschtgaass gëtt vun den däitsche Besatzer ofrappe gelooss. * {{8. Dezember}}: De Joergang vun 1926 gëtt an de Reichsarbeitsdienst an an d'Wehrmacht zwangsrekrutéiert. === Afrika === * [[23. Januar]]: [[Tripolis]] gëtt vu Britteschen Unitéiten ageholl; d'Truppe vun den [[Achsemächt]] zéie sech zeréck. * [[13. Mee]]: Déi däitsch Truppe kapituléieren an [[Tunesien]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === * [[12. Mee]]: Beim [[Massaker vu Changjiao]] (Provënz [[Hunan]]) duerch d'japanesch Arméi ginn eng 30.000 chineesesch Zivilisten ermuert. * [[20. November|20.]]-[[23. November]]: Schluecht ëm d'Atoll [[Tarawa]] am [[Pazifikkrich]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[22. November]]: De [[Libanon]] gëtt onofhängeg. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === === Film === * ''[[Der Fuehrer's Face]]'', Zeechentrickfilm. == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Pat O'Connor (Filmregisseur)|Pat O’Connor]], iresche Filmregisseur. * {{eidelt Joer}}[[Jules Speller]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * {{1. Januar}}: [[Mohamed Mahmoud Ould Louly]], President vu Mauretanien. * {{5. Januar}}: [[Marthe Thyes-Walch]], lëtzebuergesch Nottär a Politikerin. * [[11. Januar]]: [[Stan Ivar]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. Januar]]: [[René Préval]], haitianesche Politiker a Staatspresident. * [[19. Januar]]: [[Janis Joplin]], US-amerikanesch Sängerin. * [[20. Januar]]: [[Armando Guebuza]], President vu Mosambik. * [[24. Januar]]: [[Sharon Tate]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 24. Januar: [[Peter Struck]], däitsche Politiker a Verdeedegungsminister. * [[25. Januar]]: [[Dagmar Berghoff]], däitsch Speakerin an Tëleesmoderatorin. * 25. Januar: [[Roy Black]], däitsche Schlagersänger a Schauspiller. *[[26. Januar]]: [[Bernard Tapie]], franséische Geschäftsmann a Politiker. *[[28. Januar]]: [[Henri Nanquette]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten * {{2. Februar}}: [[Jean Regenwetter]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Politiker a Sportsfonctionnaire. * [[3. Februar]]: [[Dennis Edwards]], amerikanesche Sänger. * {{9. Februar}}: [[Edy Dublin]], lëtzebuergesche Foussballist. * {{0}}9. Februar: [[Henri Kraus]], lëtzebuergesche Moler an Zeechner. * {{0}}9. Februar: [[Joe Pesci]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}9. Februar: [[Joseph E. Stiglitz]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[11. Februar]]: [[Serge Lama]], franséische Sänger. * 11. Februar: [[Alan Rubin]], US-amerikanesche Trompettist. * [[14. Februar]]: [[Lucien Thiel]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist. * [[15. Februar]]: [[Elke Heidenreich]], däitsch Autorin, Kabarettistin, Moderatorin a Journalistin. * [[20. Februar]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], genannt Carlos, franséische Sänger. * [[21. Februar]]: [[Roberto Faenza]], italieenesche Filmregisseur. * [[22. Februar]]: [[Josy Kirchens]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * 22. Februar: [[Horst Köhler]], däitsche Politiker, Bundespresident 2004–2010. * [[25. Februar]]: [[George Harrison]], brittesche Museker (''[[The Beatles]]'') * {{4. Mäerz}}: [[Lucio Dalla]], italieenesche Sänger a Museker. * {{9. Mäerz}}: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller. * {{0}}9. Mäerz: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog. * [[13. Mäerz]]: [[André Téchiné]], franséische Filmregisseur. * [[15. Mäerz]]: [[David Cronenberg]], kanadesche Regisseur. * [[16. Mäerz]]: [[Robert Weides]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[17. Mäerz]]: [[Jean-Paul Olinger (Sportler)|Jean-Paul Olinger]], lëtzebuergesche Fechter. * [[18. Mäerz]]: [[Nobuko Imai]], japanesch Braatschistin. * [[19. Mäerz]]: [[Mario Monti]], italieeneschen Ekonomist a Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Nico Stocklausen]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[26. Mäerz]]: [[Robert Woodward]], US-amerikanesche Journalist a Reporter. * [[29. Mäerz]]: [[Robin Davis]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 29. Mäerz: [[Eric Idle]], brittesche Schauspiller, Filmproduzent, Regisseur, Komponist an Auteur. * 29. Mäerz: [[John Major]], brittesche Politiker. * 29. Mäerz: [[Vangelis]], griichesche Komponist. * [[31. Mäerz]]: [[Christopher Walken]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Abrëll}}: [[Antonio Sabato]], italieenesche Schauspiller. * {{6. Abrëll}}: [[Paul Faber (Diplomat)|Paul Faber]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[11. Abrëll]]: [[Poul Nielson]], dänesche Politiker. * [[13. Abrëll]]: [[Jochen Herling]], Fotograf an Auteur. * [[15. Abrëll]]: [[Mariann Fischer Boel]], dänesch Politikerin. * [[21. Abrëll]]: [[Philippe Séguin]], franséische Politiker. * [[24. Abrëll]]: [[Joseph Weyland]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[28. Abrëll]]: [[Jacques Dutronc]], franséische Chansonnier a Schauspiller. * [[29. Abrëll]]: [[Ian Kershaw]], engleschen Historiker. * 29. Abrëll: [[Dominique Labourier]], franséisch Schauspillerin. * {{5. Mee}}: [[Michael Palin]], brittesche Schauspiller. * {{6. Mee}}: [[Andreas Baader]], däitschen Terrorist, Matgrënner vun der RAF. * {{8. Mee}}: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser an Auteur. * [[12. Mee]]: [[Antoine Émile Henry Labeyrie]], franséischen Astronom. * {{2. Juni}}: [[Frank Shu]], US-amerikaneschen Astronom. * [[14. Mee]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]], islännesche Politiker. * [[28. Mee]]: [[Lou Castel]], schweedesche Schauspiller. * [[13. Juni]]: [[Malcolm McDowell]], englesche Schauspiller. * [[14. Juni]]: [[Piet Keizer]], hollännesche Futtballist. * [[15. Juni]]: [[Johnny Hallyday]], franséische Rocksänger a Schauspiller. * 15. Juni: [[Poul Nyrup Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[16. Juni]]: [[Dagmar Lassander]], däitsch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Emile Antony]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[23. Juni]]: [[Vinton G. Cerf]], US-amerikaneschen Informatiker. * 23. Juni: [[James Levine]], US-amerikaneschen Dirigent a Pianist. * [[24. Juni]]: [[Chris Baldo]], lëtzebuergesche Schlagersänger. * [[26. Juni]]: [[Alvin Sold]], lëtzebuergesche Journalist. * [[29. Juni]]: [[Fred Robsahm]], norwegesche Schauspiller. * {{1. Juli}}: [[Michel Gretsch]], lëtzebuergeschen Offizéier vun der Lëtzebuerger Arméi. * {{0}}1. Juli: [[Alphonse Hutsch]], lëtzebuergeschen Zeechner, Moler, Illustrator, Graphiker a Karikaturist. * {{7. Juli}}: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * {{9. Juli}}: [[Soledad Miranda]], spuenesch Schauspillerin. * [[12. Juli]]: [[Christine McVie]], brittesch Sängerin. * [[15. Juli]]: [[Jocelyn Bell Burnell]], brittesch Radioastronomin. * [[23. Juli]]: [[Tony Joe White]], US-amerikanesche Gittarist a Sänger. * [[26. Juli]]: [[Mick Jagger]], brittesche Rockmuseker. * [[29. Juli]]: [[Peter Del Monte]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. August}}: [[Margaret Lee]], englesch Schauspillerin. * [[11. August]]: [[Pervez Musharraf]], President vu Pakistan. * [[12. August]]: [[Jean-Pierre Talbot]], belsche Professer a Schauspiller. * [[13. August]]: [[Bill L. Norton]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[15. August]]: [[Barbara Bouchet]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Alain Corneau]], franséische Filmregisseur. * 17. August: [[Robert De Niro]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. August]]: [[Marco Schroell]], lëtzebuergesche Kannerdokter a Politiker. * [[21. August]]: [[Lino Capolicchio]], italieenesche Schauspiller. * [[25. August]]: [[Jean Künsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[27. August]]: [[Tuesday Weld]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. August]]: [[David Soul]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger. * [[30. August]]: [[Robert Crumb]], US-amerikanesche Comiczeechner an -auteur. * {{3. September}}: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}3. September: [[Luc Merenda]], franséische Schauspiller. * {{6. September}}: [[Roger Waters]], brittesche Museker a Grënnungsmember vu ''[[Pink Floyd]]''. * {{7. September}}: [[Lena Valaitis]], litauesch-däitsch Schlagersängerin. * [[12. September]]: [[François Marthouret]], franséische Schauspiller. * [[13. September]]: [[Fernand Boden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. September]]: [[Oskar Lafontaine]], däitsche Politiker. * 16. September: [[Erwin Kuffer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. September]]: [[Buddy Richard]], chileenesche Sänger. * 21. September: [[Albert Mambourg]], lëtzebuergesch/schwäizeresche Schrëftsteller. * [[23. September]]: [[Gaby Dohm]], däitsch-éisträichesch Schauspillerin. * 23. September: [[Julio Iglesias]], spuenesche Sänger. * [[24. September]]: [[Josy Linkels]], lëtzebuergesche Moler. * [[29. September]]: [[Lech Wałęsa]], polnesche Politiker. * {{0}}[[1. Oktober]]: [[Jean-Jacques Annaud]], franséische Regisseur. * {{8. Oktober}}: [[Norbert Leszczynski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. Oktober]]: [[Guido Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier. * [[15. Oktober]]: [[Penny Marshall]], US-amerikanesch Filmregisseurin, -produzentin a -schauspillerin. * [[17. Oktober]]: [[Christian Brückner]], däitsche Synchronspriecher an Audiobuch-Virlieser. * [[22. Oktober]]: [[Catherine Deneuve]], franséisch Schauspillerin. * 22. Oktober: [[Jan de Bont]], hollännesche Filmregisseur. * [[28. Oktober]]: [[Cornelia Froboess]], däitsch Schauspillerin a Schlagersängerin. * [[30. Oktober]]: [[Joanna Shimkus]], kanadesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Salvatore Adamo]], belsche Museker a Sänger. * {{0}}1. November: [[Jacques Attali]], franséischen Ekonomist. * {{2. November}}: [[Bob Swaim]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Sam Shepard]], US-amerikaneschen Theaterauteur a Schauspiller. * [[12. November]]: [[Giulio-Enrico Pisani]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[14. November]]: [[Tommy Kontz]]: lëtzebuergesche Geschäftsmann * 14. November: [[Henri Kugener]], lëtzebuergeschen Dokter, Medezinhistoriker an Auteur. * 14. November: [[Jos Scheuer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Menn Bodson]], lëtzebuergeschen Televisiounsregisseur a -produzent. * [[17. November]]: [[Lauren Hutton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[20. November]]: [[Jean Goedert (Moler)|Jean Goedert]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. November]]: [[John Muller]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. November]]: [[Denis Sassou-Nguesso]], Offizéier a Staatspresident aus der Republik Kongo. * [[26. November]]: [[Edward L. G. Bowell]], amerikaneschen Astronom. * [[28. November]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[30. November]]: [[Terrence Malick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 30. November: [[Kaoru Ikeya]], japaneschen Amateurastronom. * {{4. Dezember}}: [[Björn-Hergen Schimpf]], däitsche Speaker an Tëleesmoderator. * {{6. Dezember}}: [[Jean Leyder]], lëtzebuergesche Moler. * {{7. Dezember}}: [[Peter Chatel]], däitsche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[James Douglas Morrison]], US-amerikanesche Rock-Sänger (''[[The Doors]]'') * [[10. Dezember]]: [[James Richard Fisher]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Dezember]]: [[John Kerry]], US-amerikanesche Ausseminister. * [[13. Dezember]]: [[Gertraud Jesserer]], éisträichesch Schauspillerin. * [[17. Dezember]]: [[Dave Dee]], englesche Sänger. * [[18. Dezember]]: [[Keith Richards]], brittesche Gittarist (''The Rolling Stones'') * [[23. Dezember]]: [[Silvia vu Schweden|Silvia]], Fra vum Kinnek Karl XVI. Gustaf vu Schweden. * 23. Dezember: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * [[24. Dezember]]:[[Tarja Halonen]], finnesch Politikerin; Staatspresidentin. * 24. Dezember: [[Claude Brosset]], franséische Schauspiller. * [[25. Dezember]]: [[Hanna Schygulla]], däitsch Schauspillerin. * [[31. Dezember]]: [[Ben Kingsley]], brittesche Schauspiller. * 31. Dezember: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * 31. Dezember: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. == Gestuerwen == * [[10. Januar]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker. * [[13. Januar]]: [[Else Ury]], däitsch Schrëftstellerin. * [[13. Februar]]: [[Isidor Lippert]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[14. Februar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker. * [[22. Februar]]: [[Sophie Scholl]], däitsch Resistenzlerin. * [[28. Februar]]: [[Alexandre Yersin]], schwäizeresch-franséischen Dokter a Bakteriolog. * {{7. Mäerz}}: [[Mathias Koener]], Direkter vun Arbed-Schëffleng. * [[12. Mäerz]]: [[Gustav Vigeland]], norwegesche Sculpteur. * [[28. Mäerz]]: [[Sergei Wassiljewitsch Rachmaninow]], russesche Pianist, Dirigent a Komponist. * {{3. Abrëll}}: [[Conrad Veidt]], däitsch-englesche Schauspiller. * {{8. Abrëll}}: [[Kiyotsugu Hirayama]], japaneschen Astronom. * [[15. Abrëll]]: [[Josy Haendel]], lëtzebuergeschen Zwangsrekrutéierten. * [[24. Abrëll]]: [[Louis Klein]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Moler. * {{8. Mee}}: [[Guillaume Leidenbach]], lëtzebuergesche Politiker a Riichter. * [[14. Mee]]: [[Alfred Kowalsky]], Komponist a Musekspedagog zu Lëtzebuerg. * {{2. Juni}}: [[Max Dearly]], franséische Schauspiller. * {{8. Juli}}: [[Jean Moulin (Resistenzler)|Jean Moulin]], franséische Prefekt a Resistenzler. * [[21. Juli]]: [[Claus Schenk von Stauffenberg]], däitschen Offizéier. * {{1. August}}: [[Joseph Forman]], lëtzebuergeschen Dokter. * {{4. August}}: [[Félix Lux]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[24. August]]: [[Simone Weil]], franséisch Philosophin a Schrëftstellerin. * [[29. August]]: [[Gregor Spedener]], lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur. * {{9. September}}: [[Michel Haagen]], lëtzebuergesche Sculpteur, Konschtschmadd a Moler. * {{8. Oktober}}: [[Gustave de Smet]], belsche Moler. * [[19. Oktober]]: [[Camille Claudel]], franséisch Sculptrice. * [[21. Oktober]]: [[Richard Warnier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[29. Oktober]]: [[Louis Beicht]], lëtzebuergesche Komponist. * {{8. November}}: [[Mathias Martin (Architekt)|Mathias Martin]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur. * [[25. November]]: [[Bernard Weber (Resistenzler)|Bernard Weber]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{7. Dezember}}: [[Ruth Belville]], brittesch Entrepreneuse: 'Greenwich Time Lady' * [[15. Dezember]]: [[Fats Waller]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 6axtuoi5hvl3bqf6frcqa4jjbtcvjuc 0 3084 2686891 2668914 2026-07-19T22:18:54Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2686891 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2003''' huet op engem [[Mëttwoch]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[21. Januar]]: D'Finanzministere vun der EU decidéieren d'Aféiere vun enger [[Quellesteier]] zu Lëtzebuerg vun 2004 un. * {{4. Februar}}: [[Jugoslawien]] gëtt a [[Serbien a Montenegro]] ëmbenannt. * [[26. Februar]]: De [[Rolandas Paksas]] gëtt Staatspresident vu [[Litauen]]. * [[28. Februar]]: De [[Václav Klaus]] gëtt Staatspresident vun der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]]. * [[11. Mäerz]]: De [[Recep Tayyip Erdogan]] gëtt Ministerpresident vun der [[Tierkei]] * [[16. Mäerz]]: Parlamentswalen a [[Finnland]]. * [[10. Abrëll]]: De [[Juhan Parts]] gëtt Ministerpresident vun [[Estland]]. * [[24. Juni]]: De [[Matti Vanhanen]] gëtt Ministerpresident vu [[Finnland]]. * [[19. Oktober]]: Parlamentswalen an der [[Schwäiz]]. * {{7. Dezember}}: Wale fir d'[[Duma]] a [[Russland]]. * [[23. Dezember]]: Den [[Ivo Sanader]] gëtt Regierungschef a [[Kroatien]]. === Lëtzebuerg === * Juli: D'[[Hôpital Kirchberg|Spidol um Kierchbierg]] gëtt a Betrib geholl. * [[24. Juli]]: D'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Saarautobunn]] gëtt opgemaach. * [[12. August]]: D'[[Uni Lëtzebuerg]] gëtt per Gesetz gegrënnt. * [[13. Oktober]]: D'Ausseministere [[Joschka Fischer]] ([[Däitschland]]), [[Dominique de Villepin]] ([[Frankräich]]) a [[Lydie Polfer]] ([[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) weien den ''[[Institut Pierre-Werner]]'' an. * [[26. November]]: De renovéierte [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Theater]] gëtt ageweit. <gallery> File:Lëtzebuerg, Autobunn A 13, Ausfahrt Schengen, 1.jpeg|Saarautobunn Fichier:University of Luxembourg logo (fr).svg|Universitéit Lëtzebuerg </gallery> === Afrika === * [[21. Mee]]: Äerdbiewe vun der Stäerkt 6,8 an [[Algerien]], 2.266 Doudeger. * [[14. September]]: De President vu [[Guinea-Bissau]], [[Kumba Ialá]], gëtt an engem [[Staatsstreech]] ofgesat. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== * {{1. Januar}}: De [[Luiz Inácio Lula da Silva]] gëtt Staatspresident vu [[Brasilien]]. * [[25. Mee]]: Den [[Néstor Kirchner]] gëtt Staatspresident vun [[Argentinien]]. === Asien === * [[26. Dezember]]: En Äerdbiewen am [[Iran]], mat Epizentrum zu [[Bam]], fuerdert ongeféier 35.000 Affer. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[24. Mäerz]]-. Den US-President [[George W. Bush]] annoncéiert op der Televisioun den Ufank vum Krich géint den [[Irak]] (''kuckt: [[Irakkrich]]''). * {{9. Abrëll}}: Amarsch vun de vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] geféierten Truppen zu [[Bagdad]] am [[Irak]]. * [[13. Dezember]]: [[Irak]] - De [[Saddam Hussein]] gëtt zu [[Tikrit]] gefaange geholl. == Konscht a Kultur == * [[14. Juni]]: D'[[Su-Mei Tse]] gewënnt de ''Gëllene Léiw'' fir de Lëtzebuerger Pavillon op der [[Biennale vu Venedeg]]. * [[11. November]]: De [[Centre culturel Pierre Werner]] gëtt an der [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster|Neimënsterabtei]] ageweit. === Kino === * ''[[Elephant]]'' vum [[Gus van Zant]] gewënnt d'Gëlle Palm zu Cannes. * ''[[Chicago]]'' kritt den Oscar vum beschte Film. * ''[[Le Pianiste]]'' vum [[Roman Polanski]] gëtt mam César vum beschte Film ausgezeechent. ==== Lëtzebuerg ==== * [[10. Oktober]]: Den 1. [[Lëtzebuerger Filmpräis]] gëtt verginn. Bescht Filmer sinn ''[[J'ai toujours voulu être une sainte]]'' vun der [[Geneviève Mersch]] a ''[[L'homme au cigare]]'' vum [[Andy Bausch]]. === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[Jean Sorrente]] säin ''Et donc tout un roman''. === Musek === * [[24. Mee]]: D'[[Sertab Erener]] gewënnt fir d'[[Tierkei]] mam Lidd ''[[Everyway that I Can]]'' den [[Eurovision Song Contest 2003|48. Eurovision Song Contest]] zu [[Riga]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[24. Juni]]: Leschte Fluch vun enger [[Concorde (Fliger)|Concorde]] vun [[New York City|New York]] op [[Paräis]]. == Ekonomie == * {{1. Januar}}: An der [[EU]] ginn d'Bezeechnungen "light" a "mild" fir [[Zigarett]]e verbueden, well dës an d'Ir féieren. == Sport == * Den [[CS Gréiwemaacher]] gëtt Foussballchampion. * [[29. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Zenica]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2004]], 0:2 géint Bosnien-Herzegowina.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=605 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bosnien-Herzegowina - Lëtzebuerg den 29. Mäerz 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{2. Abrëll}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2004]], 0:2 géint Norwegen.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=606 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Norwegen den 2. Abrëll 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[30. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Budapest]] 1:5 géint Ungarn. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jeff Strasser]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=607 D'Detailer vum Foussballlännermatch Ungarn-Lëtzebuerg den 30. Abrëll 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[11. Juni]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2004, 0:2 géint Dänemark.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26002 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark den 11. Juni 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * Centenaire vum [[Tour de France]], de [[Lance Armstrong]] gewënnt eng 5. Kéier (''Dësen Titel gëtt him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * [[19. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Esch-Uelzecht]] 1:1 géint Malta. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Jeff Strasser geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25783 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Malta den 19. August 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{6. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Ploiesti]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2004, 0:4 géint Rumänien.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=25771 D'Detailer vum Foussballlännermatch Rumänien-Lëtzebuerg de 6. September 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[10. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2004, 0:1 géint Bosnien-Herzegowina.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=608 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg - Bosnien-Herzegowina den 10. September 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[11. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Oslo]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2004, 0:1 géint Norwegen.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=609 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Norwegen den 11. Oktober 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[20. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Hesper]] 1:2 géint Moldawien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Manou Schauls]] geschoss.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26197 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Moldawien den 20. November 2003 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[11. Dezember]]: De [[Kim Kirchen]] gëtt [[Lëtzebuergesch Sportler vum Joer|Sportler vum Joer]]. == Gebuer == * {{3. Januar}}: [[Greta Thunberg]], schweedesch Klimaschutzaktivistin. * [[20. Februar]]: [[Olivia Rodrigo]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. * [[25. Mäerz]]: [[Ralph Daleiden]], lëtzebuergesche Schwammsportler. * {{5. Mee}}: [[Carlos Alcaraz]], spueneschen Tennisspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Marie Schreiber]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin. * {{1. Juli}}: [[Tate McRae]], kanadesch Sängerin an Dänzerin. * [[19. September]]: [[Lucie Schlimé]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[23. September]]: [[Andreia Faria Dos Santos]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[23. Dezember]]: [[Gioia Fiorucci]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Roy Jenkins 1977 (cropped).jpg | Text1 = Roy Jenkins | Bild2 = Alberto-Sordi.jpg | Text2 = Alberto Sordi | Bild3= WP Horst Buchholz.jpg | Text3= Horst Buchholz | Bild4= Gordian Troeller (cropped).jpg | Text4= Gordian Troeller | Bild5= Nina Simone 1965 - restoration1.jpg | Text5= Nina Simone | Bild6= Gregory Peck 1948.jpg | Text6= Gregory Peck | Bild7= Katharine Hepburn publicity photograph.jpg | Text7= Katharine Hepburn | Bild8= Charles Bronson Cannes.jpg | Text8= Charles Bronson | Bild9= Anna Lindh 2002.jpg | Text9= Anna Lindh}} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Johnny Cash 1977.jpg | Text1 = Johnny Cash | Bild2 = Elia Kazan.JPG | Text2 = Elia Kazan | Bild3= Johny Lahure 1994 (cropped).png | Text3= Johny Lahure | Bild4= Alan Bates.jpg | Text4=Alan Bates | Bild5= | Text5= }} * {{2. Januar}}: [[Maurice Boutel]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{5. Januar}}: [[Roy Jenkins]], brittesche Politiker; President vun der Europäescher Kommissioun. * [[10. Januar]]: [[Paul Cerf]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * 10. Januar: [[C. Douglas Dillon]], US-amerikaneschen Diplomat, Ekonomist a Politiker. * [[12. Januar]]: [[Kinji Fukasaku]], japanesche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 12. Januar: [[Leopoldo Galtieri]], argentinesche Generol an de-facto Staatspresident. * [[19. Januar]]: [[Françoise Giroud]], franséisch Journalistin, Schrëftstellerin a Politikerin. * 19. Januar: [[Mathis Wildanger]], lëtzebuergesche Moler. * [[17. Januar]]: [[Richard Crenna]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[24. Januar]]: [[Giovanni Agnelli]], italieeneschen Entreprener. * [[25. Januar]]: [[Sheldon Reynolds]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[12. Februar]]: [[Ernest Arendt (Affekot)|Ernest Arendt]], lëtzebuergesche Jurist. * [[13. Februar]]: [[Walt Whitman Rostow]], US-amerikaneschen Historiker an Ekonomist. * [[14. Februar]]: [[Pierre Hamer (Auteur)|Pierre Hamer]], lëtzebuergesche Jurist, Historiker an Auteur. * [[20. Februar]]: [[Ulrich Roski]], däitsche Lidder-Mécher. * [[21. Februar]]: [[Willy Bourg]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. Februar]]: [[Alberto Sordi]], italieenesche Filmschauspiller. * {{1. Mäerz}}: [[Paul Wagener]], lëtzebuergesche Politiker an Zwangsrekrutéierten. * {{2. Mäerz}}: [[Albert Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik a Foussballtrainer. * {{3. Mäerz}}: [[Horst Buchholz]], däitsche Schauspiller. * {{4. Mäerz}}: [[Sébastien Japrisot]], franséischen Auteur a Filmregisseur. * [[12. Mäerz]]: [[Zoran Đinđić]] (ermuert), serbesche Politiker. * [[16. Mäerz]]: [[Lawrence Aller]], US-amerikaneschen Astronom. * 16. Mäerz: [[Lothar Koch]], däitschen Oboist. * [[20. Mäerz]]: [[Gordian Troeller]], lëtzebuergesche Journalist an Dokumentarfilmmécher. * {{1. Abrëll}}: [[Marcel Ernzer]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[21. Abrëll]]: [[Nina Simone]], US-amerikanesch [[Jazz]]-Sängerin (Eunyce Waymon). * [[22. Abrëll]]: [[Ramon Humbert]], lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik * [[25. Abrëll]]: [[Lynn Chadwick]], brittesche Sculpteur. * [[14. Mee]]: [[Robert Stack]], US-amerikanesche Schauspiller. * 14. Mee: [[Wendy Hiller]], englesch Schauspillerin. * [[15. Mee]]: [[Rik van Steenbergen]], belsche Vëlossportler. * [[23. Mee]]: [[Jean Yanne]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[26. Mee]]: [[Pierre Duncan]], franséische Schauspiller. * [[30. Mee]]: [[Günter Pfitzmann]], däitsche Schauspiller. * {{4. Juni}}: [[Michel Peyrelon]], franséische Schauspiller. * [[12. Juni]]: [[Gregory Peck]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[29. Juni]]: [[Katharine Hepburn]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{4. Juli}}: [[Barry White]], US-amerikanesche Soulsänger. * {{0}}4. Juli: [[Georges Margue]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[12. Juli]]: [[René Bürger]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[19. Juli]]: [[Pierre Graber]], Schwäizer Politiker. * [[22. Juli]]: [[Udai Hussein|Udai]] a [[Kusai Hussein]], d'Jonge vum Saddam Hussein. * [[23. Juli]]: [[Yvonne Sanson]], griichesch-italieenesch Schauspillerin. * [[25. Juli]]: [[John Schlesinger]], US-amerikanesche Regisseur. * [[28. Juli]]: [[Bob Hope]], US-amerikanesche Komiker. * {{1. August}}: [[Marie Trintignant]], franséisch Schauspillerin. * {{3. August}}: [[Joseph Saidu Momoh]], Militär a Staatschef vu Sierra Leone. * [[10. August]]: [[Jacques Deray]], franséische Filmregisseur. * [[12. August]]: [[Walter Jackson Ong]], US-amerikanesche Literaturwëssenschaftler a Medientheoretiker. * [[16. August]]: [[Idi Amin]], fréieren Diktator vun [[Uganda]]. * [[19. August]]: [[Sérgio Vieira de Mello]], UN-Sonnerbepdraagten am [[Irak]]. * [[23. August]]: [[Raymond Waringo]], lëtzebuergeschen Historiker an Archeolog. * [[29. August]]: [[Michel Constantin]], franséische Schauspiller. * [[30. August]]: [[Charles Bronson]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. August]]: [[Jean-Bernard Ney]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der [[Operatioun Overlord]]. * {{8. September}}: [[Leni Riefenstahl]], däitsch Film-Regisseurin. * [[10. September]]: [[Marcel Decombis]], franséische Pedagog; Matgrënner vun der éischter Europäescher Schoul. * [[11. September]]: [[Anna Lindh]], schweedesch Ausseministesch. * [[12. September]]: [[Johnny Cash]], US-amerikanesche Sänger. * [[14. September]]: [[Chen Kuen Lee]], chineeseschen Architekt. * [[20. September]]: [[Jos Kinzé]], lëtzebuergeschen Organist. * [[22. September]]: [[Nicolas Majerus (Politiker)|Nicolas Majerus]], lëtzebuergesche Politiker. * [[27. September]]: [[Donald O'Connor]], US-amerikanesche] Schauspiller, Sänger an Dänzer. * [[28. September]]: [[Elia Kazan]], US-amerikanesche Regisseur an Auteur. * {{2. Oktober}}: [[Gunther Philipp]], éisträichesche Sportler a Schauspiller. * {{5. Oktober}}: [[Neil Postman]], US-amerikanesche Mediewëssenschaftler. * [[10. Oktober]]: [[René Lucot]], franséische Filmregisseur. * [[19. Oktober]]: [[Guido Bachmann]], schwäizeresche Schrëftsteller. * [[20. Oktober]]: [[Jack Elam]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Oktober]]: [[René Franck]], lëtzebuergeschen Affekot a Banquier. * [[30. Oktober]]: [[Jean Krier (Ekonomist)|Jean Krier]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Banquier. * {{9. November}}: [[Maurice Thoss]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. November]]: [[Canaan Banana]], Methodistepaschtouer, President vu Simbabwe. * [[22. November]]: [[Piéral]], franséische Schauspiller. * [[23. November]]: [[Johny Lahure]], lëtzebuergesche Politiker. * [[27. November]]: [[Will Quadflieg]], däitsche Schauspiller. * {{1. Dezember}}: [[Fernando Di Leo]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{3. Dezember}}: [[Ellen Drew]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{5. Dezember}}: [[Fernand Koenig]], lëtzebuergesche Bariton-Sänger. * [[14. Dezember]]: [[Marcel Engel]], lëtzebuergesche Professer a Publizist. * [[20. Dezember]]: [[Rudy Houtsch]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[27. Dezember]]: [[Alan Bates]], brittesche Schauspiller. * {{eidelt Joer}}?: [[Robert van Hulle]], lëtzebuergeschen Diplom-Ingenieur, Urbanist an Architekt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 0er2a7qt1bowh143bzdmjhpv0dp4jep 0 7069 2686875 2615026 2026-07-19T17:20:04Z Les Meloures 580 k 2686875 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}}[[Fichier:Lamborayjp.jpg|thumb|upright| ''Veianen'' vum Jean-Pierre Lamboray]] De '''Jean-Pierre Lamboray''', gebuer de [[6. Mäerz]] [[1882]] zu [[Hollerech]], a gestuerwen den [[23. November]] [[1962]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], war e lëtzebuergesche Moler. No sengem Studium am [[Athénée de Luxembourg|Stater Kolléisch]] an an der [[Lycée des arts et métiers|Handwierkerschoul]] war hien op der ''Groβherzogliche Kunstgewerbeschule'' zu [[Karlsruhe]]. Well hien net direkt eng Plaz am Enseignement krut, huet hie vun [[1907]] bis [[1917]] zu [[Donkels]] bei der [[Administration des douanes et accises (Lëtzebuerg)|Douane]] geschafft, do wou säi Papp Inspekter war, a wou seng Famillje gewunnt huet. D'[[Éislek]]er Landschaften haten him et deemools ugedoen a spéider sollte si säin Haaptthema a sengen Tableaue ginn. Vun [[1917]] u war hie Chargé de cours am [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]], am [[Lycée Robert-Schuman|Meedercheslycée]] an an der [[Lycée des arts et métiers|Handwierkerschoul]], ier hien am Joer [[1930]], bis zu senger Pensioun [[1947]], offiziell Zeecheprofesser am [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]] an der Stad Lëtzebuerg gouf. De Jean-Pierre Lamboray ass besonnesch bekannt duerch seng Biller iwwer d'[[Éislek]]. Op den internationalen Ausstellunge vu [[Paräis]] ([[1937]]) an [[New York City|New-York]] ([[1939]]) ware senger Biller ze gesinn. Hien ass de Papp vum [[Camille Lamboray]]. == Auszeechnungen == * [[Prix Grand-Duc Adolphe]] ([[1931]]) * Zu [[Bouneweg]] ass eng Strooss nom Jean-Pierre Lamboray genannt == Literatur == * [[Evy Friedrich]]: ''Die Gemeinde Winseler'', Winseler, 1980 S. 147 bis 154 * Hirsch, Joseph: ''Jean-Pierre Lamboray '', 1986. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} == Kuckt och== * [[Biwelsser Millen|Den Ourdall bei Biwels 1931]] - "Vallée de l'Our (Bivels), détail, Jean-Pierre Lamboray, 1931. Huile sur toile, 50 × 65. Collection du Musée d'Histoire et d'Art, Luxembourg." * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]] {{DEFAULTSORT:Lamboray Jean-Pierre}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]] [[Kategorie:Gebuer 1882]] [[Kategorie:Gestuerwen 1962]] [[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] kavz5qa6pfentade60m8marhuxygn64 0 8020 2686867 2678177 2026-07-19T13:25:25Z Les Meloures 580 k 2686867 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Téiteng | Bild = Teiteng_(Kierch).jpg | Bildtext = Parkierch vun Téiteng | Numm (Franséisch) = Tétange | Numm (Däitsch) = Tetingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Keel}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Keel}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|28|36|N|6|2|22|O}} | Kaart = | Kaartentext = }} '''Téiteng''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Keel]]. == Geschicht == E [[steenzäit]]lche Site gouf um Hesselsbierg fonnt, fir genee ze sinn am Flouer Mertesbuer op der Plaz "Huffeisen"<ref>{{Citation|URL=http://www.kayl.lu/lacommune/decouvrir/histoire |Titel=Geschicht op der Gemengesäit |Gekuckt=03.09.2020 |Archiv-Datum=31.08.2020 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200831055339/https://www.kayl.lu/lacommune/decouvrir/histoire }}</ref><ref>Norbert Theis, ''Notice préliminaire sur la présence de silex et de chaille au Grand-Duché de Luxembourg'', in: Hémecht No. 4, 1984, S. 606</ref>. Fir déi gallo-réimesch Zäit gëtt et am Géigesaz zu [[Keel]] keng grouss Besidelung vum Raum Téiteng. Dat ännert sech wuel eréischt a fränkescher Zäit (no 459), well d'Endung -eng vum Uertschaftsnumm weist op eng al fränkesch Siidlung hin, déi warscheinlech vun der Sippschaft ëm en Tato, Teto, Teti oder Tetinc gegrënnt gouf.<ref name="Lorang">Fernand Lorang, ''Kayltaler Memorabilien'', 1985, S. 20-21</ref> 1245 gëtt Téiteng fir d'éischt an engem Akt ernimmt. D'Schreifweis ännert nach stoark mat der Zäit: Cetenges, Tetenges, Thetingen, Tetyngen, Tettange an absënns Tettingen.<ref name="Lorang"/> Deemools huet Téiteng zesumme mat Keel, [[Rëmeleng]] a [[Morweng]] zur Herrschaft Zolwer gehéiert, déi fir kuerz Zäit ënnerbrach gouf duerch en Aarm vun den Häre vun Zolwer déi eng eegen Herrschaft Keel gegrënnt hunn, déi awer duerno nees gréisstendeels an der Herrschaft Zolwer opgaangen ass. {{Méi Info 1|Keel#Vu Grofen a Ritter{{!}}Keel: Vu Grofen a Ritter}} D'Téitenger waren an der [[Feudalismus|Feudalzäit]] all [[Leifeegeschaft|Leifeegener]], bis datt an der Habsbuerger Zäit 1782 de Keeser [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] d'Leifeegeschaft ofgeschaaft huet<ref>Nic. Charpantier, ''Al-Remeleng'', S. 48 in Rumelange "Roches Rouges", Imprimerie Bourg-Bourger, 1957</ref>. Wéi d'[[Minett (Äerz)|Minett]] am 19. Joerhonnert erëmentdeckt gouf, do koum et och zu Téiteng zu enger Bevëlkerungsexplosioun. == Bevëlkerungsentwécklung == {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1806]] || align="right" | 260 |- | [[1851]] || align="right" | 371 |- | [[1865]] || align="right" | 435 |- | [[1875]] || align="right" | 608 |- | [[1880]] || align="right" | 618 |- | [[1895]] || align="right" | 1.336 |- | [[1900]] || align="right" | 1.839 |- | [[1910]] || align="right" | 2.060 |- | [[1916]] || align="right" | 2.054 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- |- | [[1930]] || align="right" | 2.648 |- | [[1935]] || align="right" | 2.412 |- | [[1947]] || align="right" | 2.347 |- | [[1960]] || align="right" | 2.829 |- | [[1981]] || align="right" | 2.540 |- | [[1983]] || align="right" | 2.587 |- | [[1986]] || align="right" | 2.455 |- | [[1988]] || align="right" | 2.392 |- | [[1990]] || align="right" | 2.428 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- |- | [[1992]] || align="right" | 2.487 |- | [[1994]] || align="right" | 2.577 |- | [[1996]] || align="right" | 2.758 |- | [[1998]] || align="right" | 2.834 |- | [[2000]] || align="right" | 2.942 |- | [[2002]] || align="right" | 3.061 |- | [[2003]] || align="right" | 3.085 |- | [[2006]] || align="right" | 3.178 |- | [[2010]] || align="right" | 3.432 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[2016]] || align="right" | 3.707 |- | [[2019]] || align="right" | 3.884 |} |} == Bekannt Téitenger == * [[Camillo Felgen]], Sänger, Schauspiller a Moderator (1920-2005) * [[Jeannot Lunkes]], Moler a fréiere Schoulmeeschter (1946–) * [[Jos Massard]], Biolog, Wëssenschaftshistoriker a Lokalpolitiker (1944–) * [[Jean-Pierre Nuel]], Universitéitsprofesser a Medezinfuerscher (1847-1920) * [[Jean Schortgen]], éischten Oarbechter deen Chambersdeputéierte gouf (1880-1918) * [[Edy Schütz]], Vëlossportler (1941-) * [[Roger Thull]], Vëlossportler (1939-) * [[Pierre Wagener]], Dragoner an der napoleonescher Arméi (1782-1812)<ref>{{Citation |URL=http://kayldall.lu/pierre-wagener/ |Titel=D'Geschicht vum Pierre Wagener |Gekuckt=03.09.2020 |Archiv-Datum=12.08.2020 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200812150507/http://kayldall.lu/pierre-wagener/ }}</ref> == Kuckeswäertes == * [[Kierch Téiteng]] == Kuckt och == * [[Téitenger Schungfabrik]] * [[Gare Téiteng]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Tétange|Téiteng}} * [http://www.kayl.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Keel] * [https://web.archive.org/web/20041011200528/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=58 Syvicol] * [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE] * [https://web.archive.org/web/20061110042729/http://tourisme.kayl.party.lu/ Offiziell Säit vum Syndicat d'Initiative Kayl - Tétange] == Fir ze liesen == * Gast Hentges a [[Jeannot Lunkes]], ''Tetingen: rote Erde, rundes Leder'', 1989 * Keeler Gemeng, ''Natur, Kultur und Geschichte in der Gemeinde Kayl'', Imprimerie Heintz, Péiteng, Sept. 2011 <DIV ALIGN="CENTER"> {| |[[Fichier:Eisenerz-Buggy.jpg|thumb|250px|Iwwerrescht vun enger haarder Biergaarbechterzäit: ee [[Buggi|Minettsbuggi]]]] |[[Fichier:Kayl tét cortège.jpg|thumb|150px|Stroosseplang]] |[[Fichier:Luxsüdfarbtétange.jpg|300px|thumb|Lag vun Téiteng]] |} </DIV> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Teiteng}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] jddwiclmdlt467pl8142f4vjrfmk031 0 19585 2686864 2665164 2026-07-19T13:09:57Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ Orthographie, removed: # using [[Project:AWB|AWB]] 2686864 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai}}[[Fichier:Colmar Berg 05 grand duke castle Luxembourg.jpg|thumb|300px|D'Schlass Bierg (2008).]] [[Fichier:F-Clement N-Liez vue-de-berg.png|thumb|300px|Bierg mam Schlass. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]] (1834).]] [[Fichier:Pg406 Château de Berg.jpg|thumb|300px|Dat neogotescht Schlass.]] D''''Schlass Bierg''' ass déi [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|groussherzoglech]] [[Residenz]] zu [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]] an der [[Gemeng Colmer-Bierg]]. De Beréng vum Schlass ass 10,32&nbsp;[[Ar (Flächemooss)|ha]] grouss a begräift d'Schlass mam Park, Schäpp, Ställ a waarm Zären. Do derbäi kommen zwou Garagen, Wäschraim mat Streckzëmmeren, d'Orangerie (kal Zären), eng elektrescher Zentral mat Dieselundriff a 14 Personalhaiser<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1934/04/14/n2/jo|Titel=Loi du 14 avril 1934, concernant l'acquisition par l'Etat du bois Grünewald et du Château de Berg|Gekuckt=18.07.2024|Datum=14.04.1934|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. [[1934]] huet de [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Staat d'Schlass – gradewéi de [[Gréngewald]] – vum groussherzoglechen Haff ofkaaft<ref name=":0" /> a stellt et zanterhier dem Groussherzog als Residenz zur Verfügung. Fir de Präis vu 40 Millioune [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] opzebréngen<ref>Schlass + Gréngewald</ref>, gouf sengerzäit e [[Staatsemprunt]] opgeholl<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/a/1935/08/01/n2/jo|Titel=Arrêté du 1er août 1935, réglant les conditions de l'emprunt autorisé par les lois des 30 juin 1930, 30 janvier 1933, 14 avril 1934 et 10 mai 1935|Gekuckt=18.07.2024|Datum=01.08.1935|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. D'Schlass ass net fir de Public accessibel. __TOC__ ==Gebaier== === Fréier Gebaier === Op der Plaz vum haitege Schlass stounge follgend Gebaier, vun deene keng bis wéineg Spuere méi ze fanne sinn<ref>Cf. Krantz & Quintus 1984: 145-146 an der Literatur.</ref>: * eng éischt [[Buerg]] am [[14. Joerhonnert]]; * e [[barock]]en Neibau am [[18. Joerhonnert]]; * e méi e grousst, [[Neigotik|neogotescht]] Schlass ëm 1850-1879. * Eréischt 1907-1911 gëtt dat haitegt Schlass opgeriicht, vun deene virege Gebaier bleiwen nëmme ganz wéineg Elementer erhalen. Imposant ass virun allem dee 65&nbsp;m héijen Haapttuerm. === Geplangt Gebai === Am Juli 2024 huet den Ierfgroussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] matgedeelt, datt hien – mam Accord vum Grand-Duc an der Regierung – plangt fir um Terrain vum Schlass eng Dependance fir seng Famill bauen ze loossen an esou de Liewensstil vu senger Famill méi zäitgeméiss a familljefrëndlech ze halen. Dat neit Gebai géif mat eegene Mëttel finanzéiert ginn. D’Schlass Bierg wär da weiderhin d'Aarbechtsplaz vum Grand-Duc a géif fir offiziell Receptioune benotzt ginn. Et kéint eventuell zu bestëmmten Zäite fir Visitten accessibel gemaach ginn.<ref>{{Citation|URL=https://monarchie.lu/lu/message-vum-ierfgroussherzog|Titel=Message vum Ierfgroussherzog|Gekuckt=18.07.2024|Wierk=monarchie.lu|Sprooch=lb}}</ref> ==Geschicht== Déi éischt Kéier, wou vun engem Här vu ''Berghe'' rieds goung, war [[1311]]. D'Schlass Bierg huet an de Joerhonnerten duerno ëmmer nees de Proprietär gewiesselt. 1845 huet de Barong [[Alphonse Claude du Pasquier|du Pasquier]] et dem [[Wëllem II. vun Holland|Kinnek-Groussherzog Wëllem II.]] zesumme mat der [[Colmer Schmelz]] verkaaft. 1848 huet d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] d'Schlass Bierg als Residenz vum [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]] festgeluecht. Ënner dem [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] gouf d'Schlass am [[Neogotik|neogotesch]]e Stil ëmgebaut. 1891 ass d'Schlass an de Besëtz vum neie Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] iwwergaangen, a säi Jong, den Ierfgroussherzog [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem]], ass do erageplënnert. 5 vu senge 6 Duechtere sinn do op d'Welt komm. Wéi en als Wëllem IV. op den Troun koum, huet hien dat aalt Schlass ofrappen an en neit baue gelooss. Den Architekt war de Münchener [[Max Ostenrieder]], an d'Aarbechte goufen tëscht 1907 an 1911 ënner der Opsiicht vum [[Pierre Funck (Architekt)|Pierre Funck]] ausgefouert. De Bau war den 9. September 1911 fäerdeg. D'Groussherzoginne [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] a [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] haten do hir Residenz. 1934 huet de Staat d'Schlass opkaaft, fir et direkt nees der Groussherzogin als Residenz zur Verfügung ze stellen. An der Zäit vun der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]] gouf tëscht 1941 an 1944 am Schlass eng "''Napola''", d.&nbsp;h. eng Elitteschoul fir Meedercher bedriwwen. Dobäi gouf villes ëmgebaut an déi meescht Konschtwierker a Miwwele sinn an där Zäit verschwonnen. {{Méi Info 1|Nationalpolitische Erziehungsanstalt Kolmar-Berg}} Nom Krich hunn d'Renovatiounsaarbechte laang gedauert an d'Grande-Duchesse Charlotte ass an d'[[Schlass Fëschbech]] wunne gaangen. Eréischt 1964, wéi hire Jong [[Jean vu Lëtzebuerg|Jean]] Groussherzog gouf, huet hie mat Fra a Kanner säi Wunnsëtz vum [[Schlass Betzder]] an d'Schlass Bierg verluecht. Och säi Jong [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]] huet do, nodeems en 2000 Groussherzog gouf, an no Renovéierungsaarbechten, zanter 2002 mat senger Famill seng Residenz. Am Schlass ass d'[[Lëtzebuerger Haffbibliothéik]], déi aus enger 30.000 Bicher besteet. ==Literatur== * Anonym, 1912. Schloss Colmar-Berg. ''Der Profanbau'' H. 5: 111-132. Leipzig. * [[Fränz Frising|Frising, Fränz]], 1965. Schloss Berg im Wandel der Zeiten. S. 9-24 in: Colmar-Berg: was einst war und sich immer neu gestaltet. Luxemburg. * [[Jean-Pierre Koltz|Koltz, Jean-Pierre]], 1978. Schloss Berg an der Attert. ''Heimat und Mission'' Jg. 52, n° 1/2: 4-6. Clairefontaine. * Krantz, Robert & Norbert Quintus, 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Berg Castle|Schlass Bierg}} * [http://www.monarchie.lu/fr/monarchie/residences/chateau-berg/index.html D'Schlass Bierg op monarchie.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Bierg Schlass]] [[Kategorie:Gemeng Colmer-Bierg]] [[Kategorie:Bauwierker 1911]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer]] 148vzg1sus1q4sqvl8q9vt3qvndksp8 0 21676 2686861 2682701 2026-07-19T13:06:15Z Les Meloures 580 k 2686861 wikitext text/x-wiki {{SkizzWWII}} [[Fichier:Kollaborateuren.jpg|thumb|380px|No der Liberatioun goufen d'Nazikollaborateuren zu Lëtzebuerg vun der Miliz festgeholl.]] {{Navigatioun Geschicht vu Lëtzebuerg}} Eng '''Kollaboratioun mat Nazidäitschland''' gouf et zu Lëtzebuerg grad sou gutt wéi an deenen anere Länner, déi vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]] an der Zäit vum [[Zweete Weltkrich]] besat waren. Si war allerdéngs vun der Zuel hier begrenzt. Mëtt [[1945]] souze 5.101 Lëtzebuerger, dorënner 2.857 Männer an 2.244 Fraen, dat waren 1,79 Prozent vun der Bevëlkerung, wéinst hirer politescher Aktivitéit am Prisong. 12 Kollaborateure goufen zum Doud verurteelt an am [[Hellege Geescht-Kasär|Kasärenhaff]], respektiv um Schéissstand am [[Reckendall]], erschoss, 249 goufen zu Zwangsaarbecht verurteelt, 1366 zu Prisongs- a 645 zu Zuchthausstrofen. Ronn 0,80 Prozent vun der Bevëlkerung goufen also geriichtlech bestrooft. Dobäi war een eenzege fréiere Minister, de Staatsminister [[Pierre Prüm]], deen 1946 zu véier Joer Prisong verurteelt gouf. Op d'mannst ee Buergermeeschter gouf wéinst politeschen Aktivitéiten de [[4. Abrëll]] [[1945]] duerch Arrêté grand-ducal ofgesat.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1945/04/04/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 4 avril 1945 portant destitution du bourgmestre J. B. Didier de la commune de Rodenbourg.|Gekuckt=22.12.2024|Datum=04.04.1945|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Ausser fir hir politesch Aktivitéit, hate si sech och fir hir Aktioune géint [[Juddentum zu Lëtzebuerg#1940 - 1945|Judden]], de Verrot vu [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)#verstoppt Jongen|verstoppten Zwangsrekrutéiert]] a fir d'Bespëtzelung vun der Lëtzebuerger Populatioun ze veräntweren. Enn 2012 koum eraus, datt d'[[Verwaltungskommissioun]] sengerzäit deels mat der [[Chef vun der Zivilverwaltung|Zivilverwaltung]] kollaboréiert huet. {{Méi Info 1|Verwaltungskommissioun#70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht{{!}}70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht}} 2026 huet de [[Georges Even]] am Eegeverlag d'Buch ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'' verëffentlecht, an deem hie vun 100 bis 150 Lëtzebuerger schwätzt, déi an der [[Waffen-SS]] gedéngt hunn. Dobäi huet hien eng 100 Biographien analyséiert. Wann déi eng iwwerzeegt Nazie waren, sinn anerer ënner Zwang bäigegrueden.<ref>Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/luxemburger-in-der-waffen-ss-wer-waren-sie-und-warum-waren-sie-dort/155386369.html Luxemburger in der Waffen-SS: Wer waren sie und warum waren sie dort?], wort.lu [€], 24.06.2026, gekuckt de 24.06.2026</ref> == Literatur == *(Kollektiv; ë.&nbsp;a.: [[Lucien Blau]], [[Paul Dostert]], [[Simone Feis]], [[Serge Hoffmann (Historiker)|Serge Hoffmann]], [[Steve Kayser]], [[Jacques Maas]], [[Lise Piazza]], [[Henri Wehenkel]]) ''Collaboration: Nazification? - Le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise'' ; Actes du colloque international, [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]], Mai 2006; éditéiert vun den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Archives nationales]]; Lëtzebuerg (Imprimerie Hengen), 2008; 479 Säiten. ISBN 978-2-919773-01-5 *[[Benoît Majerus]], ''[http://hdl.handle.net/10993/635 Kollaboration in Luxemburg: die falsche Frage?]''; in: ''...et wor alles net sou einfach - Questions sur le Luxembourg et la Deuxième Guerre mondiale'' ; Ausstellungsbuch, erausgi vum 'Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg', Bd. X; Lëtzebuerg, 2002; Ss. 126-140. *[[Vincent Artuso]], ''La collaboration au Luxembourg durant la Seconde Guerre mondiale (1940-1945) - Accomodation, adaptation, assimilation'' ; Frankfurt (Peter Lang Edition - Études luxembourgeoises Bd. 4), 2013; 394 Säiten. ISBN 978-3-631-63256-7 *[[Denis Scuto]], ''Le 10 mai 1940 et ses mythes à revoir - Les autorités luxembourgeoises et la persécution des juifs au Grand-Duché en 1940'' ; in: ''Tageblatt'', Ausgab vum 10./11. Mee 2014; Ss. 2-5 (ill.). * Edouard M. Kayser, ''1940-1945: "Nous n'avons pas tous été des héros", "Les Luxembourgeois n'ont pas tous été des résistants"... Réflexions à propos d'affirmations dans l'air du temps''; in: ''[[récré|récré/Ausbléck]]'', Nr. 30 (2019), Ss. 57-73. * Mil Lorang, ''L'ombre de la Shoah sur le Luxembourg'', Hrsg. MemoShoah Luxembourg, iwwersat aus dem Dàitsche vum Vincent Artuso, Éditions Phi, Zolver, 2020; Jochen Zenthöfer, ''[https://web.archive.org/web/20210209105728/https://www.wort.lu/de/kultur/luxemburger-waren-am-judenmord-im-distrikt-lublin-beteiligt-601afb37de135b9236bf0d33 Luxemburger waren am Judenmord im Distrikt Lublin beteiligt]'', gelies op wort.lu den 9. Februar 2021. * ''Maschinerie des Mordes, Neue Erkenntnisse über die Beteiligung Luxemburger am Judenmord im Distrikt Lublin'', Die Warte 5|2676, S. 4-5, Luxemburger Wort, 4. Februar 2021. * [[Georges Even]], ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'', Eegeverlag Ell, 160 S., vill Fotoen, ISBN13:9782879962474 == Kuckt och == * [[Gielemännchen]] {{Referenzen}} {{LinkPortalWWII}} [[Kategorie:Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Kollaboratioun]] ds6faz9u79ytsvrgaaibt4lseks5jej 2686862 2686861 2026-07-19T13:06:53Z Melouresbot 1237 /* top */ Orthographie, removed: # (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2686862 wikitext text/x-wiki {{SkizzWWII}} [[Fichier:Kollaborateuren.jpg|thumb|380px|No der Liberatioun goufen d'Nazikollaborateuren zu Lëtzebuerg vun der Miliz festgeholl.]] {{Navigatioun Geschicht vu Lëtzebuerg}} Eng '''Kollaboratioun mat Nazidäitschland''' gouf et zu Lëtzebuerg grad sou gutt wéi an deenen anere Länner, déi vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]] an der Zäit vum [[Zweete Weltkrich]] besat waren. Si war allerdéngs vun der Zuel hier begrenzt. Mëtt [[1945]] souze 5.101 Lëtzebuerger, dorënner 2.857 Männer an 2.244 Fraen, dat waren 1,79 Prozent vun der Bevëlkerung, wéinst hirer politescher Aktivitéit am Prisong. 12 Kollaborateure goufen zum Doud verurteelt an am [[Hellege Geescht-Kasär|Kasärenhaff]], respektiv um Schéissstand am [[Reckendall]], erschoss, 249 goufen zu Zwangsaarbecht verurteelt, 1366 zu Prisongs- a 645 zu Zuchthausstrofen. Ronn 0,80 Prozent vun der Bevëlkerung goufen also geriichtlech bestrooft. Dobäi war een eenzege fréiere Minister, de Staatsminister [[Pierre Prüm]], deen 1946 zu véier Joer Prisong verurteelt gouf. Op d'mannst ee Buergermeeschter gouf wéinst politeschen Aktivitéiten de [[4. Abrëll]] [[1945]] duerch Arrêté grand-ducal ofgesat.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1945/04/04/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 4 avril 1945 portant destitution du bourgmestre J. B. Didier de la commune de Rodenbourg.|Gekuckt=22.12.2024|Datum=04.04.1945|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Ausser fir hir politesch Aktivitéit, hate si sech och fir hir Aktioune géint [[Juddentum zu Lëtzebuerg1940 - 1945|Judden]], de Verrot vu [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)verstoppt Jongen|verstoppten Zwangsrekrutéiert]] a fir d'Bespëtzelung vun der Lëtzebuerger Populatioun ze veräntweren. Enn 2012 koum eraus, datt d'[[Verwaltungskommissioun]] sengerzäit deels mat der [[Chef vun der Zivilverwaltung|Zivilverwaltung]] kollaboréiert huet. {{Méi Info 1|Verwaltungskommissioun70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht{{!}}70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht}} 2026 huet de [[Georges Even]] am Eegeverlag d'Buch ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'' verëffentlecht, an deem hie vun 100 bis 150 Lëtzebuerger schwätzt, déi an der [[Waffen-SS]] gedéngt hunn. Dobäi huet hien eng 100 Biographien analyséiert. Wann déi eng iwwerzeegt Nazie waren, sinn anerer ënner Zwang bäigegrueden.<ref>Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/luxemburger-in-der-waffen-ss-wer-waren-sie-und-warum-waren-sie-dort/155386369.html Luxemburger in der Waffen-SS: Wer waren sie und warum waren sie dort?], wort.lu [€], 24.06.2026, gekuckt de 24.06.2026</ref> == Literatur == *(Kollektiv; ë.&nbsp;a.: [[Lucien Blau]], [[Paul Dostert]], [[Simone Feis]], [[Serge Hoffmann (Historiker)|Serge Hoffmann]], [[Steve Kayser]], [[Jacques Maas]], [[Lise Piazza]], [[Henri Wehenkel]]) ''Collaboration: Nazification? - Le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise'' ; Actes du colloque international, [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]], Mai 2006; éditéiert vun den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Archives nationales]]; Lëtzebuerg (Imprimerie Hengen), 2008; 479 Säiten. ISBN 978-2-919773-01-5 *[[Benoît Majerus]], ''[http://hdl.handle.net/10993/635 Kollaboration in Luxemburg: die falsche Frage?]''; in: ''...et wor alles net sou einfach - Questions sur le Luxembourg et la Deuxième Guerre mondiale'' ; Ausstellungsbuch, erausgi vum 'Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg', Bd. X; Lëtzebuerg, 2002; Ss. 126-140. *[[Vincent Artuso]], ''La collaboration au Luxembourg durant la Seconde Guerre mondiale (1940-1945) - Accomodation, adaptation, assimilation'' ; Frankfurt (Peter Lang Edition - Études luxembourgeoises Bd. 4), 2013; 394 Säiten. ISBN 978-3-631-63256-7 *[[Denis Scuto]], ''Le 10 mai 1940 et ses mythes à revoir - Les autorités luxembourgeoises et la persécution des juifs au Grand-Duché en 1940'' ; in: ''Tageblatt'', Ausgab vum 10./11. Mee 2014; Ss. 2-5 (ill.). * Edouard M. Kayser, ''1940-1945: "Nous n'avons pas tous été des héros", "Les Luxembourgeois n'ont pas tous été des résistants"... Réflexions à propos d'affirmations dans l'air du temps''; in: ''[[récré|récré/Ausbléck]]'', Nr. 30 (2019), Ss. 57-73. * Mil Lorang, ''L'ombre de la Shoah sur le Luxembourg'', Hrsg. MemoShoah Luxembourg, iwwersat aus dem Dàitsche vum Vincent Artuso, Éditions Phi, Zolver, 2020; Jochen Zenthöfer, ''[https://web.archive.org/web/20210209105728/https://www.wort.lu/de/kultur/luxemburger-waren-am-judenmord-im-distrikt-lublin-beteiligt-601afb37de135b9236bf0d33 Luxemburger waren am Judenmord im Distrikt Lublin beteiligt]'', gelies op wort.lu den 9. Februar 2021. * ''Maschinerie des Mordes, Neue Erkenntnisse über die Beteiligung Luxemburger am Judenmord im Distrikt Lublin'', Die Warte 5|2676, S. 4-5, Luxemburger Wort, 4. Februar 2021. * [[Georges Even]], ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'', Eegeverlag Ell, 160 S., vill Fotoen, ISBN13:9782879962474 == Kuckt och == * [[Gielemännchen]] {{Referenzen}} {{LinkPortalWWII}} [[Kategorie:Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Kollaboratioun]] cixyhizdqy6o9s1pil8tl5bs61a2c5z 2686863 2686862 2026-07-19T13:07:28Z Les Meloures 580 k 2686863 wikitext text/x-wiki {{SkizzWWII}} [[Fichier:Kollaborateuren.jpg|thumb|380px|No der Liberatioun goufen d'Nazikollaborateuren zu Lëtzebuerg vun der Miliz festgeholl.]] {{Navigatioun Geschicht vu Lëtzebuerg}} Eng '''Kollaboratioun mat Nazidäitschland''' gouf et zu Lëtzebuerg grad sou gutt wéi an deenen anere Länner, déi vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]] an der Zäit vum [[Zweete Weltkrich]] besat waren. Si war allerdéngs vun der Zuel hier begrenzt. Mëtt [[1945]] souze 5.101 Lëtzebuerger, dorënner 2.857 Männer an 2.244 Fraen, dat waren 1,79 Prozent vun der Bevëlkerung, wéinst hirer politescher Aktivitéit am Prisong. 12 Kollaborateure goufen zum Doud verurteelt an am [[Hellege Geescht-Kasär|Kasärenhaff]], respektiv um Schéissstand am [[Reckendall]], erschoss, 249 goufen zu Zwangsaarbecht verurteelt, 1366 zu Prisongs- a 645 zu Zuchthausstrofen. Ronn 0,80 Prozent vun der Bevëlkerung goufen also geriichtlech bestrooft. Dobäi war een eenzege fréiere Minister, de Staatsminister [[Pierre Prüm]], deen 1946 zu véier Joer Prisong verurteelt gouf. Op d'mannst ee Buergermeeschter gouf wéinst politeschen Aktivitéiten de [[4. Abrëll]] [[1945]] duerch Arrêté grand-ducal ofgesat.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1945/04/04/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 4 avril 1945 portant destitution du bourgmestre J. B. Didier de la commune de Rodenbourg.|Gekuckt=22.12.2024|Datum=04.04.1945|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Ausser fir hir politesch Aktivitéit, hate si sech och fir hir Aktioune géint [[Juddentum zu Lëtzebuerg1940 - 1945|Judden]], de Verrot vu [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)verstoppt Jongen|verstoppten Zwangsrekrutéiert]] a fir d'Bespëtzelung vun der Lëtzebuerger Populatioun ze veräntweren. Enn 2012 koum eraus, datt d'[[Verwaltungskommissioun]] sengerzäit deels mat der [[Chef vun der Zivilverwaltung|Zivilverwaltung]] kollaboréiert huet. {{Méi Info 1|Verwaltungskommissioun#70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht{{!}}70 Joer duerno: d'Opschaffe vun der Geschicht}} 2026 huet de [[Georges Even]] am Eegeverlag d'Buch ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'' verëffentlecht, an deem hie vun 100 bis 150 Lëtzebuerger schwätzt, déi an der [[Waffen-SS]] gedéngt hunn. Dobäi huet hien eng 100 Biographien analyséiert. Wann déi eng iwwerzeegt Nazie waren, sinn anerer ënner Zwang bäigegrueden.<ref>Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/luxemburger-in-der-waffen-ss-wer-waren-sie-und-warum-waren-sie-dort/155386369.html Luxemburger in der Waffen-SS: Wer waren sie und warum waren sie dort?], wort.lu [€], 24.06.2026, gekuckt de 24.06.2026</ref> == Literatur == *(Kollektiv; ë.&nbsp;a.: [[Lucien Blau]], [[Paul Dostert]], [[Simone Feis]], [[Serge Hoffmann (Historiker)|Serge Hoffmann]], [[Steve Kayser]], [[Jacques Maas]], [[Lise Piazza]], [[Henri Wehenkel]]) ''Collaboration: Nazification? - Le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise'' ; Actes du colloque international, [[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]], Mai 2006; éditéiert vun den [[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Archives nationales]]; Lëtzebuerg (Imprimerie Hengen), 2008; 479 Säiten. ISBN 978-2-919773-01-5 *[[Benoît Majerus]], ''[http://hdl.handle.net/10993/635 Kollaboration in Luxemburg: die falsche Frage?]''; in: ''...et wor alles net sou einfach - Questions sur le Luxembourg et la Deuxième Guerre mondiale'' ; Ausstellungsbuch, erausgi vum 'Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg', Bd. X; Lëtzebuerg, 2002; Ss. 126-140. *[[Vincent Artuso]], ''La collaboration au Luxembourg durant la Seconde Guerre mondiale (1940-1945) - Accomodation, adaptation, assimilation'' ; Frankfurt (Peter Lang Edition - Études luxembourgeoises Bd. 4), 2013; 394 Säiten. ISBN 978-3-631-63256-7 *[[Denis Scuto]], ''Le 10 mai 1940 et ses mythes à revoir - Les autorités luxembourgeoises et la persécution des juifs au Grand-Duché en 1940'' ; in: ''Tageblatt'', Ausgab vum 10./11. Mee 2014; Ss. 2-5 (ill.). * Edouard M. Kayser, ''1940-1945: "Nous n'avons pas tous été des héros", "Les Luxembourgeois n'ont pas tous été des résistants"... Réflexions à propos d'affirmations dans l'air du temps''; in: ''[[récré|récré/Ausbléck]]'', Nr. 30 (2019), Ss. 57-73. * Mil Lorang, ''L'ombre de la Shoah sur le Luxembourg'', Hrsg. MemoShoah Luxembourg, iwwersat aus dem Dàitsche vum Vincent Artuso, Éditions Phi, Zolver, 2020; Jochen Zenthöfer, ''[https://web.archive.org/web/20210209105728/https://www.wort.lu/de/kultur/luxemburger-waren-am-judenmord-im-distrikt-lublin-beteiligt-601afb37de135b9236bf0d33 Luxemburger waren am Judenmord im Distrikt Lublin beteiligt]'', gelies op wort.lu den 9. Februar 2021. * ''Maschinerie des Mordes, Neue Erkenntnisse über die Beteiligung Luxemburger am Judenmord im Distrikt Lublin'', Die Warte 5|2676, S. 4-5, Luxemburger Wort, 4. Februar 2021. * [[Georges Even]], ''Waffen-SS 1940-1945 Luxemburg'', Eegeverlag Ell, 160 S., vill Fotoen, ISBN13:9782879962474 == Kuckt och == * [[Gielemännchen]] {{Referenzen}} {{LinkPortalWWII}} [[Kategorie:Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Kollaboratioun]] 9gv6rjkwjwfq7jpja623pkwop2hvf28 0 24361 2686868 2473557 2026-07-19T13:41:01Z Les Meloures 580 /* Geschicht */ k 2686868 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Uewermaartel | Bild = Obermartelingem.jpg | Bildtext = Spléckerei vun der Grouf Johanna | Numm (Franséisch) = Haut-Martelange | Numm (Däitsch) = Obermartelingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Réiden}} | Gemeng = {{Rammerech}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Rammerech}} | Awunner = 23<ref>Websäit vun der Gemeng</ref> | Awunnerdatum = 01.01.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|49|26|N|05|44|55|O}} }} '''Uewermaartel''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Rammerech]], op der [[belsch]]er Grenz. Si ass bekannt fir hir fréier [[Leekollen zu Lëtzebuerg|Schifergrouwen]]. == Geographie == Uewermaartel läit südlech vu [[Martelange|Maartel]] a [[Roumecht]]. == Geschicht== {{Méi Info 1|Leekollen zu Lëtzebuerg#Schiferindustrie zu Uewermaartel{{!}}Schiferindustrie zu Uewermaartel}}<br> Am [[18. Joerhonnert]] gouf et op där Plaz nach keen Duerf an den Numm Uewermaartel gëtt et nach net. Nieft dem Zesummefloss vun zwou Baachen ass 1778 op der [[Ferrariskaart]] just eng Seeërei agezeechent, ouni besonnesch Bezeechnung. Um Enn vum 18. Joerhonnert entstinn op där Plaz déi éischt [[Schifergrouf|Schifergrouwen]]. Beaflosst gouf déi Entwécklung duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]. Mam Enn vum [[Ancien Régime]] hunn d'[[Lee (Steen)|Leekollen]] am franséische [[Fumay]], eng Regioun, wou zanter dem Mëttelalter [[Schifer]] ofgebaut gouf, Problemer mam Export an eng no der anerer muss zoumaachen. Nom [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] senger Besetzung vun eise Gebidder hunn zwou Famillen, déi schonn zu Fumay am Schifer geschafft hunn, sech an der Géigend vu Maartel neiergelooss. D'Konzessioune fir Schifer ofzebaue ware bis ongeféier 1890 generell an der Hand vun e puer Familljebetriber vu Leit mat engem gewëssene [[Kapital]]. Am Laf vun engem Joerhonnert huet sech den Terrain duerch de Schiferofbau an deene klenge Leekolle vum Dall awer staark verännert: net nëmmen Industriegebaier sinn entstanen, mä och Wunnhaiser, eng kleng Siidlung mat enger Gare. Duerch déi ofallintensiv Beaarbechtung vum Schifer si ronderëm déi kleng Grouwen, Schifertippen entstanen, nei Gebaier goufen op fréierem Schiferschutt opgebaut, soudatt een Deel vum Dall Enn vum [[19. Joerhonnert]], mat den éischte Konzessiounen ''op der Seemühle'' oder ''op der Fooscht'', schonn e puer Meter méi héich läit wéi nach 1790. Ee ganz wichtege Facteur vun der Entwécklung op där Plaz war awer d'[[Jangli]]sgare. Mat der Aweiung vun der [[Jangli#De Jangli vun Näerden op Rombech|Janglisstreck]] 1890 war et méiglech de Schifer a grousse Quantitéiten an d'Land an an d'Ausland ze transportéieren. Bis 1914 goufen effektiv all d'Grouwen aus der Géigend, déi net un d'Schinnenetz ugebonne waren, zougemaach. An der Tëschenzäit hat sech, mat enger geziilter offensiver Akafspolitik zanter den 1890er Joren, d'Famill Rother vu [[Frankfurt am Main]] quasi de Monopol vun de Schifergrouwen op lëtzebuergeschen Terrain verschaaft - Ausnam waren déi [[Leekolle vun Aasselbuer|Aasselbuerer Leekollen]]. D'Famill Rother an hir Ierwe waren déi nei Proprietäre vun Uewermaartel, an dat net nëmme wat den Terrain, d'Grouwen an d'Industriegebaier ubelaangt, mä och d'Wunnhaiser. Déi waren, wéi all hir Gebaier zu Uewermaartel an an der Ëmgéigend, markant wäiss-gréng ugestrach. 1938 ass dem [[René Leclère]] säin Documentaire ''[[Ardoises]]'' iwwer d'Aarbecht an den Uewermaarteler Schifergrouwen erauskomm. Mam Doud vun der [[Christiane Rother]] ass 1985 déi lescht direkt Ierwin vun Uewermaartel gestuerwen. Zanter där Zäit steet d'Villa Rother eidel. 1986 ass d'Firma ''Ardoisières de Haut-Martelange s.a.'' definitiv zougemaach ginn. Zu Uewermaartel huet all industriell Produktioun opgehalen. Haut wunnen am Duerf nach just d'Locataire vu fréier. E puer Wunnhaiser waren awer schonn zur Zäit vun der Famill Rother nach a Privatbesëtz iwwergaangen. 1993 huet d'Gemeng Rammerech de Site Uewermaartel mat sengen Industriegebaier, senge Wunnhaiser, Gebaier an der Villa Rother kaaft fir en 2003 nees un de Lëtzebuerger Staat weiderzeverkafen. Haut ass do de [[Musée de l'ardoise|Schifermusée Uewermaartel]]. == Literatur == * b.w. „Die Schiefergruben in Martelingen. Zeugen einer alten Industriekultur im Norden des Landes.“ ''Kéisécker'' 2 (1992): 33-37. * „Carte Ferraris 1:20k, 1778.“ Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Friedrich, Evy. „Der blaue Stein: Vom Schiefer und den Schiefergruben.“ ''Revue'' 9 (1968): 13- 20. * Gaspar, Aloyse. „De Jängelchen.“ in ''Fanfare Holtz: 1968-1993: 125e Anniversaire, 1993'', 343-372 (Luxembourg: Imprimerie F.Quintus, 1993). * „Gesellschaftsakt der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke s.a.vom 21. Juni 1908, Obermartelingen.“ ''Memorial du Grand-Duché de Luxembourg'' 37 (1908): 490-494. * „Les industries du Grand-Duché: Ardoisières de Haut-Martelange.“ ''Echo de l'Industrie'' 10 (1969): 5-7. * Linden, Raymond. „Die Schiefergruben von Obermartelingen: eine Sehenswürdigkeit Westeuropas.“ ''Lëtzebuerger Sonndesblad'' 128 (1995): 10-11. * Linden, Raymond. „Obermartelingen- 20 Jahre auf dem Weg zum Freilichtmuseum.“ in ''Am Laf vun der Zäit: Pärel, Houltz, Bungeref, Wolwen, Uewermaartel, Roumicht, Maartel'', édité par Amis de la Fleur et Sapeurs-Pompiers Perlé, 234-243 (Pétange: Imprimerie Heintz, 2010). * Martin, Katrin C. „Luxemburg's Blauer Stein.“ ''Revue'' 24 (1949): 462-465. * Mees, Fränz. „Das Ende einer Industrie: Die Ardoisières de Haut-Martelange machen dicht.“ ''Revue'' 38 (1986): 18-21. * Michels, Daniel. „Das Ende der blauen Epoche: vor 20 Jahren.“ ''D'Lee: kulturell Zäitschrëft vun der Gemeng Rammerich'' 1 (2006): 59-63. * Michels-Lenger, Alice. „De Jangeli- die Schmalspurbahn im Kanton Redingen.“ in ''DT Jeunesse Niederpallen: 50e anniversaire, 1956-2006'', 131-133 (Luxembourg: Éditions Saint-Paul, 2006). * Nehrenhausen, Jeannot. „De Jhangeli, 1890-1953: Redingens Kampf um die Eisenbahn.“ ''De Kropemann'' Nr. spécial (1990): 7-33. * Ottelé, Jean-Marie. „D'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg. Leekollen/Schiefergrouwen zu Lëtzebuerg.“ Last modified 2011. http://www.industrie.lu/. * Paquet, Alfons. ''Jubiläumsschrift der Obermosel Dachschiefer- und Plattenwerke A.G., Obermartelingen, Großherzogtum Luxemburg: anlässlich des 40jährigen Betriebsjubiläums.'' Luxemburg: Imprimerie Victor Bück, 1938. * Schmit, Camille. ''Regards sur Martelange''. Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1992. * Schmit, Camille. ''Nouveaux Regards sur Martelange.'' Martelange: Édition du Foyer Culturel, 1994. * Schmit, Serge. „Les Ardoisières de Haut-Martelange.“ Travail de fin d'études, promotion (Institut Ste-Marie Arlon,1982-1983). * Schneider, Edward. „Stamm F: Johanna und Robert I Propach und ihre Nachkommen.“ Last modified 2005. https://web.archive.org/web/20210302003904/http://www.schneider-i.com/fuhrmann/PDFs/StammF.pdf. * „Topographische Karte 1907“. Administration du Cadastre et de la Topographie, accessed April, 2012, http://map.geoportal.lu/. * Voisin, Léon. ''Les ardoisières de l'Ardenne.'' Charleville-Mézières: Éditions Terres Ardennaises, 1987. == Kuckt och == * [[Martelange]] * [[Leeëgrouwen zu Lëtzebuerg]]. {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Haut-Martelange|Uewermaartel}} * [http://www.rambrouch.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Rammerech] * [http://www.luxalbum.com/communes/redange/rambrouch/haut-martelange1.htm Foto vun Uewermaartel] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] kxjwn23kv61of64c1l1khdmafz8dohz 0 34376 2686870 2653277 2026-07-19T13:48:03Z Les Meloures 580 /* Maria */ k 2686870 wikitext text/x-wiki {| {{Prettytable-R|width:35%}} |- ! colspan="2" style="background-color:Silver;" | Äerdmound [[Fichier:Moon decrescent symbol (bold).svg|20px|☾]] |- | colspan="2" style="background-color:Black; color:White; text-align:center;" |[[Fichier:Full Moon Luc Viatour.jpg|300px]] |- | colspan="2" style="background-color:Gainsboro; color:Black; text-align:center;" | Den Äerdmound |- ! colspan="2" style="background-color:LightSkyBlue;" | [[Bunnelement|Eegenschafte]] vum [[Ëmlafbunn|Orbit]] |- | Zentralkierper || [[Äerd]] |- | [[Hallefachs vun der Ellips|Mëttl. Distanz]] | nowrap | 384.400&nbsp;km |- | [[Äerdnoperschaft|Äerdnächste Punkt]] | nowrap | 356.400&nbsp;km<br>(geom. 363.300&nbsp;km) |- | [[Äerdnoperschaft|Äerdwäitste Punkt]] | nowrap | 406.700&nbsp;km<br>(geom. 405.500&nbsp;km) |- | [[Exzentrizitéit (Mathematik)|Numeresch Exzentrizitéit]] || 0,0549 |- | [[Inklinatioun (Astronomie)|Bunnschréi]] || 5,1454° |- | [[Ëmlafzäit]]<br>([[Sideresche Mount]]) | nowrap | 27&nbsp;d 7&nbsp;h 43,7&nbsp;m |- | Mëttel [[Bunnvitess (Astronomie)|Bunnvitess]] || 1023&nbsp;m/s |- ! colspan="2" style="background-color:LightSkyBlue;" | Physikalesch Eegenschaften |- | Equatorduerchmesser || 3.475&nbsp;km |- | [[Uewerfläch]] || 37.932.330&nbsp;km² |- | [[Volumen]] || 2,197&nbsp;•&nbsp;10¹⁰&nbsp;km³ |- | [[Mass (Physik)|Mass]] || 7,3483&nbsp;•&nbsp;10²²&nbsp;kg |- | Mëttel [[Dicht]] | 3,341&nbsp;g/cm³ |- | [[Absolut Hellegkeet]] || 0,4&nbsp;[[mag]] |- | [[Visuell Magnitude|Visuell Hellegkeet]] || −12,5&nbsp;mag |- | Sphäresch [[Albedo]] || 0,07 |- | Geometresch Albedo || 0,12 |- | Sideresch Rotatioun || 27&nbsp;d 07&nbsp;h 43,7&nbsp;m<br>{{small|Einfach gebonne Rotatioun}} |- | Achsschréiegt || 6,68° |- | Fallbeschleunegung an der Uewerfläch || 1,622&nbsp;m/s² |- | Fluchtvitesse || 2380&nbsp;m/s |- | nowrap |[[Temperatur|Uuewerflächentemperatur]] a [[Kelvin|K]] |- align="center" bgcolor=#f9f9f9 ! min. / mëttl. ! max. |- align="center" bgcolor=#f9f9f9 | 40 / 218 | 396 |- ! colspan="2" style="background-color:LightSkyBlue;" | Aner Zäitdaten |- | [[Synodesche Mount]] | nowrap | 29,53059&nbsp;[[Dag|d]] |- | [[Tropesch Period]] | nowrap | 27,32158&nbsp;d |- | [[Drakonitesch Period]] | nowrap | 27,21222&nbsp;d |- | [[Anomalistesch Period]] | nowrap | 27,55455&nbsp;d |- | [[Sarosperiod]] | nowrap | 18&nbsp;[[Joer|a]] 11,3&nbsp;d |- | [[Metoneschen Zyklus]] | nowrap | 19&nbsp;[[tropescht Joer|trop.&nbsp;J]] 2&nbsp;h |- ! colspan="2" style="background-color:LightSkyBlue;" | Atmosphäresch Spueren |- | Drock | nowrap | 3&nbsp;•&nbsp;10⁻¹⁰&nbsp;[[Pascal (Eenheet)|Pa]] |- | [[Helium]] || 25 % |- | [[Neon]] || 25 % |- | [[Waasserstoff]] || 23 % |- | [[Argon]] || 20 % |- | [[Methan|CH₄]], [[Ammoniak|NH₃]], [[Kuelendioxid|CO₂]] | Spueren |- ! colspan="2" style="background-color:LightSkyBlue;" | Zesummesetzung vun der Moundkuuscht |- | [[Sauerstoff]] || 43 % |- | [[Silizium]] || 21 % |- | [[Aluminium]] || 10 % |- | [[Kalzium]] || 9 % |- | [[Eisen]] || 9 % |- | [[Magnesium]] || 5 % |- | [[Titan (Element)|Titan]] || 2 % |- | [[Néckel]] || 0,6 % |- | [[Natrium]] || 0,3 % |- | [[Chrom]] || 0,2 % |- | [[Kalium]] || 0,1 % |- | [[Mangan]] || 0,1 % |- | [[Schwiewel]] || 0,1 % |- | [[Phosphor]] || 0.05 % |- | [[Kuelestoff]] || 0,01 % |- | [[Stéckstoff]] || 0,01 % |- | [[Waasserstoff]] || 0,005 % |- | [[Helium]] || 0,002 % |} Den '''Äerdmound''', op [[Latäin]] ''Luna'' ([[Astronomesch Symboler|astronomescht Symbol]]: [[Fichier:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]), ass deen eenzege [[Mound]] vun der [[Äerd]]. Fir eise Mound net mat deene vun anere [[Planéit]]en ze verwiessele gëtt en ''Äerdmound'' genannt. Obwuel den Äerdmound dee friemen Himmelskierper ass, deen am beschten erfuerscht ass, sinn nach vill Froen driwwer net beäntwert. Zum Beispill säin Entstoen ass bis haut net gekläert. Säin [[Astronomie|astronomescht]] Zeechen [[Fichier:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]] ass d'[[Moundphas|Moundséchel]] vun der ierdescher Nordhallefkugel aus gekuckt, déi am leschte Véirel méi kleng gëtt. === Visuell Beweegung === De Mound ëmkreest d'Äerd an duerchschnëttlech 27 Deeg, 7 Stonnen an 43,1 Minutten, a Bezuch op d'[[Fixstär]]e vu [[Westen]] no [[Osten]], am selwechten [[Dréisënn]], mat deem d'Äerd ëm hir eegen [[Rotatiounsachs|Achs]] rotéiert. Aus der Siicht vun engem ierdeschen [[Observateur]] ëmkreest hien d'Äerd, wéinst der relativer Vitess vun hirer Rotatioun, déi méi rapid ass, [[Visuell (Astronomie)|visuell]] an engem [[Dag]] – wéi och d'Fixstären an d'[[Planéit]]en änlech der [[Sonn]]. A Bezuch zu der Äerduewerfläch leeft hien dofir an déi entgéintgesate Richtung wéi a Bezuch zu de Fixstäre a säin [[Opgang (Astronomie)|Opgang]] erfollegt geneesou wéi déi aner Himmelskierper am Osten, an den Ënnergang am Westen. Well d'Bunnbeweegung vum Mound dee selwechten, [[rechtleefeg]]en Dréisënn wéi d'Äerdrotatioun huet, dauert säi visuellen Äerdëmlaf 50 Minutte méi laang wéi 24 Stonnen. Dës Differenz addéiert sech am Laf vun engem [[Mount]] zu engem Dag, well de Mound an dëser Zäit e richtegen Äerdëmlaf mécht. Déi visuell Bunne vu Mound a Sonn hunn en änleche Verlaf, well d'Moundbunn nëmmen e bësse géint d'[[Ekliptik]] gebéit ass. Fir en Observateur op der [[Nordhallefkugel]] iwwer 5,2° nërdlech vum [[Wendekrees]] sti Mound a Sonn um héchste Bunnpunkt (''Kulminatioun'') am Süden, fir een Observateur op der Südhallefkugel südlech vum südleche Wendekrees awer am Norden. Déi Uewerflächestrukturen erschéngen, am Verglach zu der Nordhallefkugel, iwwer Kapp. An der Géigend vum [[Equator]], tëscht de Wendekreesser, erschéngt de Mound zweemol am Mount um [[Zenit (Richtung)|Zenit]], also senkrecht iwwer der Äerduewerfläch. === Ëmlafbunn === D'Moundbunn ëm eis Äerd ass bal kreesfërmeg. Déi gréisst an déi klengst Distanz zu der Äerd wäichen ëm 5,5 Prozent vun der [[Moyenne]] of. De mëttleren Ofstand zu der Äerd – déi [[Hallefachs vun der Ellips|grouss Hallefachs]] – ass 384.400 Kilometer grouss. Den äerdnooste Punkt vun der Bunn nennt ee ''[[Perigeum]]''. Am Perigeum ass d'Distanz, gemooss vun der Äerduewerfläch zu der Mounduewerfläch, 356.410&nbsp;km. De wäitste Punkt vun der Äerd heescht ''[[Apogeum]]''. Do ass d'Distanz 406.740&nbsp;km. D'Duerchgäng vum Mound duerch de Bunnplang vun der Äerd (d'[[Ekliptik]]) nennt ee ''[[Moundknuet]]'' (oder Draachepunkt), woubäi den opsteigende Knuet den Antrëtt an d'Nord- an den erofklammenden deen an d'Südhemisphär beschreift. De Mound leeft zesumme mat der Äerd ronderëm eis Sonn, duerch d'Beweegung ëm d'Äerd pendelt de Mound awer ëm déi selwecht [[Ellips]]bunn. D'[[Variatioun]] vun der [[Gravitatioun]] wärend dëser Pendelbeweegung féiert, zesumme mat wéinege [[Bunnstéierung|Stéierungen]] duerch déi aner Planéiten, zu Ofwäichunge vun enger exakter [[Keplerbunn]] ëm d'Äerd. {{Méi Info 1|Äerd-Mound-Schwéierpunkt}} Den äerdnooste Punkt vun der Bunn gëtt net no genee engem Ëmlaf (relativ zu de Fixstären) vum Mound erëm erreecht. De Perigeum ëmleeft dofir d'Äerd an 8,85 Joer. Och zwéin opsteigend Knietduerchgäng kommen net exakt no engem Ëmlaf, mä schonn no kuerzer Zäit. D'Moundkniet lafen also ''retrograd'' ëm d'Äerd, dat heescht géint d'Ëmlafrichtung vum Mound an 18,61 Joer. Wann ee Knuetduerchgang mam Neimound zesummefält, kënnt et zu enger Sonnendäischter, a wann de Knuetduerchgang mat dem Vollmound zesummefält, kënnt et zu enger Mounddäischter. Dësen Zyklus féiert och zu de [[Moundwend]]en: D'Opgangsplaz vum Mound um Horizont schwankt wärend engem Mount tëscht engem südlechsten an engem nërdlechste Punkt hin an hier, grad sou wéi d'Sonn et och am Laf vun engem Joer mécht. Am Laf vum Zäitraum vun 18,61 Jore verännert sech d'Span tëscht dëse béiden Extrempunkten an hirem Ofstand: Den Zäitpunkt, wou dës Punkten am wäitsten ausernee leien, heescht ''grouss Moundwend'', dee mat deem kierzten Ofstand heescht ''kleng Moundwend''. ==== Bunnperiod ==== D'Dauer vun enger Ëmlafbunn vum Mound, de ''[[Mount]]'' (nom ''Mound'' genannt), kann een no verschiddene Krittäre festleeën, déi ëmmer ënnerschiddlech Aspekter ofdecken. * No engem ''[[Sideresch Period|sideresche]]'' Mount (27,32&nbsp;d) hëlt de Mound nees déi gläich Stellung zu de [[Fixstär]]en un (vun der Äerd aus gesinn). * No engem ''[[Synodesch Period|synodesche]]'' Mount (29,53&nbsp;d; Period vun de Moundphasen) erreecht de Mound nees déi gläich Stellung zu der Sonn (vun der Äerd aus gesinn). * En ''[[Drakonitesch Period|drakonitesche]]'' Mount (27,21&nbsp;d) brauch hie, fir erëm duerch de selwechte Knuet vu senger Bunn ze lafen; en ass wichteg fir d'Sonnen- an d'[[Mounddäischter]]en * En ''[[Anomalistesch Period|anomalistesche]]'' Mount (27,56&nbsp;d) brauch de Mound vun engem Perigeumsduerchgank zum nächsten. Dës Wäerter ginn am Laf vu Joermillioune ganz lues méi héich, well d'Moundbunn och méi grouss gëtt. ==== [[Moundphasen]] ==== D'Gesiicht vum Mound variéiert am Laf vu senger Ëmlafbunn ëm d'Äerd an duerchleeft d'[[Moundphasen]]: [[Fichier:Mond Phasen.svg|thumb|D'Moundphase vun Neimound iwwer Vollmound zu Neimound]] * '''[[Neimound]]''' (1) – de Mound steet tëscht der Sonn an der Äerd * '''zouhuelende Mound''' (2–4) (owes siichtbar) * '''[[Vollmound]]''' (5) – d'Äerd steet tëscht der Sonn an dem Mound * '''ofhuelende Mound''' (6–8) (mueres siichtbar) * Den '''Hallefmound''' – zouhuelend (3) oder ofhuelend (7) – ass d'[[Hallefphase]] (''Dichotomie''). Dës Duerstellung gëllt fir d'Observatioun vun der Nordhallefkugel (vun der Äerd) aus. Kuckt een de Mound awer vun der Südhallefkugel aus, sou dréit sech d'visuellt Bild ëm: Neimound (1), zouhuelende Mound (8, 7, 6), Vollmound (5), ofhuelende Mound (4, 3, 2). Engem Observateur an der Géigend vum Equator erschéngt d'Moundsichel horizontal an d'Verlafsrichtung vum Phasewiessel vertikal zum Horizont. Déi Deeler vun der Moundsäit, déi der Äerd zougekéiert ass an déi net vun der Sonn beliicht ginn, sinn ni ganz donkel. D'Äerdliicht, eng Reflexioun vum [[Sonnestralung|Sonneliicht]], hellt déi donkel Plazen um Mound op. Dës Ophellung gëtt als ''[[Äerdschäin]]'' oder och als ''aschgroot Moundliicht'' bezeechent an ass am beschte bei enger schmueler Moundséchel ze gesinn. Seng Ursaach gouf scho vum [[Leonardo da Vinci]] richteg erkannt. Mat enger [[Spektiv]], souguer mat klenger Vergréisserung, sinn am Äerdschäin Eenzelheeten z'erkennen. Opgrond vum gréisseren Duerchmiesser an deem méi héije [[Albedo|Réckstralungsverméigen]] (=Albedo) vun der Äerd ass d'„Volläerd“ ronn 50-mol sou hell wéi de Vollmound. Miessunge vum äschegroe Moundliicht erlabe Réckschlëss op d'Verännerunge vun der [[Äerdatmosphär]]. Bei Vollmound ass seng Liichtstärkt 0,2 Lux,(am Verglach: eng 100 W- Gléibier mécht 14 Lux). D'[[Moundrécksäit]] ass natierlech net ëmmer donkel, mä ënnerläit dem entspriechend versate Phasewiessel – bei Neimound läit si am helle Sonneliicht. [[Fichier:Earthshine-Geometrie.svg|right]] ==== Däischteren ==== D'[[Verdäischterung]]en tëscht Sonn, Mound an Äerd trieden op, wann déi dräi Himmelskierper op enger Linn leien, dat heescht, nëmme bei Vollmound oder Neimound a wann de Mound an engem vun den zwéi Moundkniet ass. Dat passéiert nëmmen zweemol am Joer. ===== Mounddäischtert ===== [[Fichier:Lunar-eclipse-09-11-2003.jpeg|thumb|300px|Den Ufank vun der totaler Mounddäischtert vum 9. November 2003]] Bei enger [[Mounddäischtert]], déi nëmme bei Vollmound optriede kann, steet d'Äerd tëscht der Sonn an dem Mound. Si kann op der ganzer Nuetsäit vun der Äerd gesi ginn an dauert maximal 3 Stonnen a 40 Minutten. Ënnerscheeder: * déi ''total'' Mounddäischtert, bei där de Mound komplett an de [[Schiet]] vun der Äerd wandert. D'Totalitéit dauert héchstens 100 Minutten. Betruecht een déi geometresch Verhältnesser bei enger totaler Mounddäischtert, sou soll de Mound am Kärschiet vun der Äerd leien, dee sech theoreetesch knapps 1,4 Millioune Kilometer an de Raum strecke soll, tatsächlech awer, wéinst der staarker Streeung duerch d'Äerdatmosphär, nëmme ronn 250.000 Kilometer wäit reecht. De Mound gëtt dofir, och bei totale Mounddäischteren, net komplett verdonkelt. Well d'[[Atmosphär vun der Äerd]] déi blo Undeeler vum [[Sonnestralung|Sonneliicht]] méi staark street wéi déi rout, erschéngt de Mound bei totalen Däischteren als donkel routbrong Scheif. * déi ''partiell'' Mounddäischtert, bei där nëmmen en Deel vum Äerdschiet op de Mound fält. De Mound bleift wärend dem Verlaf vun der Däischtert siichtbar. * d'''Hallefschietdäischtert'', bei där de Mound nëmmen an den Hallefschiet vun der Äerd daucht. Hallefschietdäischterte sinn zimmlech onopfälleg; et weist sech nëmmen eng gro Moundsäit. Vum Mound aus gesi stellt sech eng Mounddäischert als Sonnendäischtert duer. Dobäi verschwënnt d'Sonn hanner der schwaarzen Äerdscheif. ===== Sonnendäischtert ===== [[Fichier:Solar eclips 1999 4.jpg|thumb|300px|Total Sonnendäischtert mat siichtbarer [[Sonnekorona|Korona]]]] Bei enger [[Sonnendäischtert]], déi nëmme bei Neimound optriede kann, steet de Mound tëscht Sonn am Äerd. Si kann nëmmen an deene Géigende gekuckt ginn, déi de Kär- oder Halllefschiet vum Mound duerchlafen. Dës Géigende stelle sech meeschtens als laang, awer schmuel Sträifen op der Äerduewerfläch duer. Ënnerscheeder: * ''total'' Sonnendäischtert, bei där de Mound d'Sonnescheif e puer Minutte laang vollstänneg bedeckt an d'Äerd de Kärschiet (''Umbra'') vum Mound duerchleeft; * ''partiell'' Sonnendäischtert, bei där de Mound d'Sonnescheif net vollstänneg bedeckt; den Observateur ass dofir am Hallefschiet (''Penumbra'') vum Mound; * ''rankfërmeg'' Sonnendäischtert, wann de Mound duerch eng ze grouss Distanz d'Sonnescheif net ganz ofdeckt (kuckt och: ''[[Duerchgank (Astronomie)|Duerchgank]]''). ===== Sarosperiod ===== Schonn de [[Chaldäer]] war et (ëm 1000 v. Chr.) bekannt, datt sech Däischterten no engem Zäitraum vun 18 Joer a 11 Deeg, d'''[[Sarosperiod]]'', widderhuelen. No 223 synodeschen oder 242 drakonitesche Méint (vum lat. ''draco'' (Draach), aalt astrologescht Symbol fir d'[[Moundknuet|Moundkniet]], well ee gemengt huet, do géif sech en Draach ophalen, deed de Mound an d'Sonn géif opfriessen) besteet erëm bal déi selwecht Stellung vu Sonn, Äerd a Mound zueneen, soudatt sech eng Däischtertstellung no 18 Joer an 11,33 Deeg nees ergëtt. D'Ursaach vun där Period läit doran, well bei enger Däischtert souwuel d'Sonn wéi och de Mound no bei de Kniet vun der Moundbunn leie mussen, déi an 18 Joer eemol ëm d'Äerd lafen. Den [[Thales]] huet déi Period, déi hie bei enger Orientrees kennegeléiert huet, benotzt fir d'Däischtertprognos vum 28. Mee [[585 v. Chr.]] virauszesoen, wouduerch eng Schluecht tëscht [[Lyder]] a [[Meder]] ofgebrach gouf an de Krich opgehale gouf. Well d'Iwwereneestëmmung vun den 223/242 Méint net exakt ass, räisst d'Sarosperiod ongeféier all 1.300 Joer of an eng nei Period fänkt un. ==== Vergréisserung vun der Ëmlafbunn ==== [[Fichier:Apollo 11 Lunar Laser Ranging Experiment.jpg|thumb|300px|Der [[Retroreflektor]] von [[Apollo 11|Apollo&nbsp;11]].]] De mëttleren Ofstand tëscht dem Mound an der Äerd wiisst all Joer ëm ronn 3,8&nbsp;cm. D'Distanz gëtt zanter der éischter Moundexpeditioun [[Apollo 11|Apollo&nbsp;11]] reegelméisseg per [[Lidar]] vermooss, andeems d'Lafzäit bestëmmt gëtt, déi d'Liicht fir d'Streck hin an zeréck brauch. Amerikanesch, souwéi och sowjetesch Moundmissiounen hunn [[Retroreflektor]]en um Mound opgestallt. Déi zouhuelend Distanz ass d'Resultat vun der [[Gezäitekraaften|Gezäitekraaft]], déi de Mound op d'Äerd auswierkt. D'Rotatiounsenergie vun der Äerd gëtt dobäi an Hëtzt ëmgewandelt an deen domat verbonnenem [[Dréiimpuls]] vun der Äerdrotatioun gëtt op de [[Bunndréiimpuls]] vum Mound iwwerdroen, dee sech doduerch vun der Äerd ewech beweegt. Dëse scho laang geduechten Effet ass zanter 1995 duerch d'Laser-Distanzmiessungen ofgeséchert. === Rotatioun === [[Fichier:Lunar libration with phase2.gif|thumb|300px|D'[[Libratioun]] vum Mound]] Wéinst der Gezäitenwierkung, déi duerch d'[[Gravitatioun]] vun der Äerd entsteet, huet de Mound seng Rotatioun vun der Ëmlafzäit a Form vun enger [[Gebonne Rotatioun|gebonnener Rotatioun]] ugepasst. Dat heescht, bei engem Ëmlaf ronderëm d'Äerd dréit hie sech am gläichen Dréisënn genee eemol ëm seng eegen Achs. Dofir ass vun engem Punkt vun der Äerduewerfläch aus, ofgesi vu klengen Ofwäichungen, de [[Libratioun]]sbeweegungen, ëmmer déi selwecht Säit ze gesinn. Wéinst der Libratioun an der [[Parallax]], respektiv duerch Observatioun vu verschiddene Punkten z.&nbsp;B. beim Moundopgank a Moundënnergank, sinn am Ganze knapps 59 % vun der Mounduewerfläch vun der Äerd aus ze gesinn. Déi reschtlech 40 % vun der Mounduewerfläch konnt eréischt [[1959]] fir d'éischt duerch d'[[Raumsond]] [[Luna 3]] gesi ginn. Wéinst der gebonnener Rotatioun géif och en Observateur um Äerdmound d'Äerd ëmmer op der selwechter Plaz vum Himmel gesinn; ofgesi vun de liichte Schwankungen duerch d'Libratiounen. D'Äerd geet also baussenzeg vun de Libratiounszonen um Mound nimools „op“ oder „ënner“. Een Observateur op der Moundrécksäit dogéint, kann d'Äerd nimools gesinn. Wéinst dem Feele vun enger [[Atmosphär]] ass de Moundhimmel net faarweg, mä schwaarz, well kee Streeliicht gesi ka ginn. [[Stär]]e kann een awer och um Mound nëmmen Nuets gesinn, d'Liichtempfindlechkeet vum mënschlechen A stellt sech op déi hell liichtend [[Mounduewerfläch]] an a kann d'Stäre net méi gesinn. D'Äerd erschéngt als bloelzeg Scheif, bal véiermol sou grouss wéi de Mound vun der Äerd aus. D'Äerdphase ginn an engem synodesche Mount duerchlaf a sinn de Moundphasen entgéintgesat. Bei Neimound ass „Volläerd“ a bei Vollmound „Neiäerd“. D'[[Sonn]] wandert, vum Mound aus gesinn, genee wéi op der Äerd eemol pro Joer duerch den [[Déierekrees]]. Vu Sonnenopgang bis zum Héchststand vun der Sonn dauert et eng Woch, a vun do eng weider Woch bis zum Sonnenënnergang, wourop eng Nuecht vu 14 Deeg kënnt. Een Dag-Nuecht-Zyklus um Mound dauert sou e Mount. [[Fichier:Earth-Moon.jpg|thumb|450px|Korrekt Gréisst- an Ofstandsverhältnes tëscht Äerd a Mound]] ==== [[Lëscht vun de Maria um Äerdmound|Maria]] ==== [[Fichier:Mare Imbrium-AS17-M-2444.jpg|thumb|[[Mare Imbrium]] mat dem grousse [[Copernicus (Moundkrater)|Kopernikuskrater]] um ieweschte Bildrand (Apollo 17, NASA)]] Déi äerdzougedréite Säit vum Mound gëtt vun de meeschten a gréissten donkelen Déifte geformt, déi am Ganzen 16,9 % vun der Mounduewerfläch anhuelen. Op der viischter Säit huele si 31,2 % an, op der Récksäit nëmmen 2,6 %. Déi opfälleg Gruppéierung op der äerdnoer Säit läit gréisstendeels an der Nordhalschent a bilt dat sougenannt „[[Moundgesiicht]]“. An der Fréizäit vun der Moundfuerschung sinn déi donkel Fläche fir Miere gehale ginn; si ginn dofir no [[Giovanni Riccioli]] als ''Maria'' (Singular: ''Mare'') bezeechent. D'Maria sinn erstarrt [[Lavadecken]] am Kär vu kreesfërmege Becken an onreegelméissegen Asenkungen. D'Depressioune si méiglecherweis duerch grouss Aschléi an der Fréiphas vum Mound entstanen. Well an dësem Entwécklungsstadium de Moundmantel nach flësseg war, goufen d'Bieden uschléissend vun opsteigendem Magma iwwerflut. Déi gerénge Krustendéckt vun der äerdzougedréiter Moundsäit huet d'Magmaaustrëtter géintiwwer deenen op der Récksäit staark begünstegt. Déi donkel Maresteng ginn onverbindlech och als [[Lunabas]] bezeechent. Den Alter vun den donkele Basalte gëtt op 3,1 bis 3,8&nbsp;Milliarde Joer geschat. Op de Plateaue sinn nëmmen e puer Krateren a mat Ausnam dovu gëtt et nëmme kleng Héichtenënnerscheeder vu maximal 100&nbsp;Meter. Zu dësen Héichte gehéieren d'''[[Lëscht vun de Bierger vum Äerdmond#Mieresréck|Dorsa]]''; flaach Récker déi sech iwwer e puer Dozende vu Kilometer driwwer strecken. D'Maria si vun enger 2 bis 8&nbsp;Meter décker Regolithschicht bedeckt, déi räich un [[Eisen]] a [[Magnesium]] ass. ==== Irregular Mare Patches ==== No Auswäertunge vu Fotoe an Uewerflächendaten vum [[Lunar Reconnaissance Orbiter]] huet en Team vu Wëssenschaftler vun der [[Arizona State Universéit]] an der [[Westfälische Wilhelms-Universität|Westfälescher Wilhelms-Universitéit Münster]] am Oktober [[2014]] d'Thes opgestallt, datt et nach virun däitlech manner wéi 100 Millioune Joer wäit verbreete vulkanesch Aktivitéiten um Mound gouf. An de grousse Maria existéieren deemno vill kleng Strukture mat Gréissten tëscht 100&nbsp;m a 5&nbsp;km, déi als ''Irregular Mare Patches'' bezeechent an als lokal Lavadecke gedeit ginn. Déi kleng Gréisst an d'Dicht vun den Aschlagskrateren an dëse "Patches" ("Flecken") deiten drop hin, datt se fir Moundverhältnesser ganz jonk sinn, munchmol knapps méi wéi 10 Millioune Joer. Eng vun dëse Strukture mam Numm "Ina" war schonn zanter der Apollo-15-Missioun bekannt, gouf awer als Extremfall mat wéineg Aussokraaft fir déi geologesch Geschicht vum Äerdmound ugesinn. Déi elo festgestallt Heefegkeet vun den ''Irregular Mare Patches'' léisst drop schléissen, datt déi vulkanesch Aktivitéit um Mound net, wéi bis elo ugeholl, viru ronn enger Milliard Joer stënterlech opgehalen, mä lues iwwer e laangen Zäitraum méi schwaach gouf, wat ënner anerem déi aktuell Modeller vun den Temperaturen am Moundkär a Fro stellt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Moon|Äerdmound}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20050830003745/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/luna.html 8 Planéiten: De Mound] éi * {{de}} [http://www.mondatlas.de/ Moundatlas] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081201133948/http://www.astrosurf.com/avl/uk_index.html Moundatlassoftware] <!--*[http://moon.google.com moon.google.com – Onlinemondatlas]--> * {{en}} [http://www.lpi.usra.edu/research/apollo/catalog/metric/ 2004 verëffentlecht Detailfotoe vun der Mounduewerfläch aus den Apollo-Missiounen 15–17] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20051124060633/http://home.versanet.de/~adler-computer/Mondfoto/index.htm Tipps fir eng gutt Moundfoto] * {{de}} [http://kuffner-sternwarte.at/im_brennp/archiv2003/was_ist_ein_mond.html Wat ass e Mound?] * {{de}} [http://dermond.at/mondphasen.html Studien widerlege behauptete Mondeinflüsse] * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070928064810/http://www.ngiyaw-ebooks.de/ngiyaw/pfennig_18330518/mond.htm Der Mond – im Pfennig-Magazin Nr.&nbsp;3 vom 18. Mai 1833] * {{en}} [http://lroc.sese.asu.edu/gigapan/ Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (NASA) - De Nordpol vum Äerdmound ganz no] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound]] [[Kategorie:Äerdmound| Aerdmound]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn|Aerdm]] d6kytjhymbvc3g6bgf0v7fuidye0wcn 0 41448 2686866 2669511 2026-07-19T13:22:07Z Les Meloures 580 k 2686866 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|den Asteroidegruppen, déi ''Trojaner'' genannt ginn|aner Bedeitungen|Trojaner}} [[Fichier:Asteroid Belt.jpg|thumb|350px|Asteroiden - Trojaner]] D''''Trojaner''' sinn [[Asteroid]]egruppen, déi e Planéit op hirer Bunn ëm d'[[Sonn]] als [[Koorbitalen Objet]] mat engem mëttleren Ofstand vu 60° virdrun oder hanner him begleeden. D'Nimm vun den Trojaner, déi bis elo fonnt goufen, sinn no de Persounen aus dem [[Homer]] senger ''[[Ilias]]'' genannt: d'Asteroiden, déi virun engem Planéit lafen, si mat Ausnam vum [[(624) Hektor|Hektor]] no de griicheschen an déi, déi hannendru sinn, no den trojaneschen Helde genannt. == Positioun == D'Trojaner kreesen ëm d'Libratiouns- oder [[Lagrange-Punkt]]en L₄ an L₅. Dat sinn d'Gläichgewiichtspunkten a stellen ee spezielle Fall am soss nëmme schwéier léisbaren [[Dräikierperproblem]] duer. D'System Sonn – Jupiter – Trojaner mécht fir jiddweree vun dëse Klengkierper e stabilt Dräikierpersystem. Bis elo sinn an L₄ an an L₅ 3035 an op L₅ 1734 Trojaner bekannt (Stand: 30. Dezember 2010), déi total Zuel gëtt op e puer Dausend geschat. Den éischten Trojaner, (588)&nbsp;[[Achilles (Asteroid)|Achilles]], gouf am Joer [[1906]] vum [[Max Wolf]] entdeckt. Dee gréissten Trojaner ass warscheinlech den (624)&nbsp;[[Hektor (Asteroid)|Hektor]], deen am Joer [[1907]] entdeckt gouf. Et ass en onreegelméisseg geformten Asteroid mat enger Gréisst vun 370&nbsp;×&nbsp;195&nbsp;km. (kuckt och [[Lëscht vun Trojaner-Asteroiden]]). == Donkel Kierper - vu wäit dobaussen? == De Planéit [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] huet duerch seng riseg [[Mass (Physik)|Mass]] en enormen Afloss op de baussenzege [[Sonnesystem]] a mécht e Koup Onstabilitéiten un den [[Asteroid]]en an op hire Bunnen. Vill Astronome mengen dofir, datt och am Beräich vun de Trojaner e stännege luese Wiessel am Gaang ass. Hir onerwaart grouss Zuel ([[1960]] waren der eréischt 20 bekannt) gëtt duerch géigesäiteg [[Kollisioun]]en erkläert. Well si mat [[Albedo]]en ëm 0,04 änlech donkel oder donkelrout si wéi d'[[Asteroid]]e vum baussenzege Sonnesystem, stamen der méiglecherweis vill vun do ([[Transneptuneschen Objet|Transneptunen]]). Vereenzelt kéinte sech Trojaner nees duerch [[Bunnstéierung]]en oder Stéiss vun de [[Libratiounspunkt]]e léisen an a Richtung [[Mars (Planéit)|Marsbunn]] ofdriften. == Trojaner vun aner Planéiten == === Mars-Trojaner === Am Joer [[1990]] gouf och am Libratiounspunkt L₅ vum [[Mars (Planéit)|Mars]] e [[Mars-Trojaner]] entdeckt, deen [[(5261) Eureka|Eureka]] gedeeft gouf. An der Tëschenzäit sinn dräi weider Mars-Trojaner entdeckt ginn, dovun een am L₄-Punkt, an [[2007]] gouf den [[2007 NS2]] entdeckt. {{Méi Info 1|Mars-Trojaner}} === Neptun-Trojaner === Enn [[2001]] gouf och en Trojaner 60° vum [[Neptun (Planéit)|Neptun]] fonnt. Mat dem 4-m-[[Spigelteleskop]] um [[Cerro Tololo Inter-American Observatorium|Cerro Tololo]] opgeholl, krut den 230&nbsp;km-Kierper d'Asteroiden-Nummer [[2001 QR322|2001&nbsp;QR₃₂₂]], war awer eréischt no engem Joer „geséchert“. Hien ëmkreest d'Sonn – genee wéi den Neptun – an 166 Äerdejoren. Mëttlerweil sinn dräi weider Neptun-Trojaner ([[2004 UP10|2004&nbsp;UP₁₀]], [[2005 TN53|2005&nbsp;TN₅₃]], [[2005 TO74|2005&nbsp;TO₇₄]], [[2006 RJ103|2006&nbsp;RJ₁₀₃]], [[2007 VL305|2007&nbsp;VL₃₀₅]] an [[2008 LC18|2008&nbsp;LC₁₈]]). Déi fënnef éischtgenannt sinn all op L₄. Ufanks gouf dat och vum 2008&nbsp;LC₁₈ ugeholl. Den [[12. August]] [[2010]] huet d'Department of Terrestrial Magnetism (DTM) vun der [[Carnegie Institution of Washington]] zu Washington D.&nbsp;C. bekannt ginn, datt sech 2008&nbsp;LC₁₈ op der Langrange-Positioun L₅ beweegt. Et ass deen éischten nachogewisene Neptun-Trojaner op dëser Positioun.<ref name="SheppardTrujilloDTM">[https://web.archive.org/web/20100815095616/http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/L5trojan/ Trojan Asteroid Found in Neptune's Trailing Gravitational Stability Zone.] Pressmatdeelung vun der [https://web.archive.org/web/20090107040241/http://carnegieinstitution.org/ Carnegie Institution of Washington], Washington D. C., vum [[12. Abrëll]] [[2010]]. Ofgeruff [[28. November]] [[2010]].</ref> De [[24. August]] [[2014]] soll d'Raumsond [[New Horizons]] de Lagrangepunkt L₅ vun der Neptunbunn kräizen. Do hofft een op weider Trojaner. === Äerd-Trojaner a -Begleeder === Bei der [[Äerd]] ass nëmmen een Trojaner bekannt, am Juli [[2011]] gouf den Asteroid [[2010 TK7|2010 TK₇]] als Trojaner identifizéiert. E weideren Asteroid, den [[2002 AA29|2002 AA₂₉]], pendelt tëscht de [[Lagrange-Punkt]]en L₄ an L₅ hin an hier. No där, an der Genesis vum Äerdmound beschriwwener Kollisiounstheorie, hat sech am L₄-Punkt vun der Äerdbunn e Planéit ([[Theia (Planéit)|Theia]]) entwéckelt, deen duerch eng nofollgend Kollisioun mat der Äerd fir d'Gebuert vum Mound verantwortlech war. == Kuckt och == * [[Lëscht vun den Asteroiden]] == Literatur == * ''[[Sternenbote]]:'' Jahrgang 45/12, Seite 222-234: ''Die Asteroiden - Dramatik und Schutt im Planetensystem:'' Gottfried Gerstbach: Artikel auf der Seite des Autors als [[PDF]] abrufbar: https://web.archive.org/web/20061117205203/http://www.g.gerstbach.at/papers/Asteroid1202gg.pdf == Um Spaweck == {{Commonscat|Jupiter Trojans}} * {{de}} [http://kuffner-sternwarte.at/im_brennp/archiv2003/erster_nep_trojaner.html Erster Neptun-Trojaner] * {{en}} [http://cfa-www.harvard.edu/iau/lists/JupiterTrojans.html Lëscht vun de Jupiter-Trojaner] * {{en}} [http://cfa-www.harvard.edu/iau/lists/NeptuneTrojans.html Lëscht vun den Neptun-Trojaner] * {{de}} [http://www.wienerzeitung.at/DesktopDefault.aspx?TabID=4103&Alias=wzo&cob=319341 Christian Pinter: ''Die Trojaner des Weltalls''] Wiener Zeitung, [[28. Dezember]] [[2007]] * {{de}} [http://www.wissenschaft.de/wissen/news/261512.html www.wissenschaft.de: Asteroiden mit Identitätsproblemen] - En (Duebeel-) Trojaner vum Jupiter ass warscheinlech e Koméit. {{Referenzen}} [[Kategorie:Trojaner]] gc8hc61kluastnsgs7wg7uae0y00qb4 0 42422 2686896 2673428 2026-07-20T07:47:39Z Johnny Chicago 17 méi 2686896 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Samuel Michael Fuller''', och '''Sam Fuller''', gebuer den [[12. August]] [[1912]] zu [[Worcester (Massachusetts)|Worcester]] am US-Bundesstaat [[Massachusetts]], a gestuerwen den [[30. Oktober]] [[1997]] zu [[Hollywood]] a [[Kalifornien]], war en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesche]] [[Filmregisseur]], [[Filmproduzent]], [[Dréibuchauteur]] a [[Schauspiller]]. Hie war vun 1967 bis zu sengem Doud am Joer 1997 mat der Schauspillerin [[Christa Lang]] bestuet. == Filmographie == === Kino === ==== als Regisseur ==== * 1945: ''V-E +1'' - (Kuerzfilm) * 1949: ''I Shot Jesse James'' - Haaptacteuren: [[Preston Foster]], [[Barbara Britton]], [[John Ireland]] * 1950: ''The Baron of Arizona'' - Haaptacteuren: [[Vincent Price]], [[Ellen Drew]], [[Vladimir Sokoloff]] * 1951: ''The Steel Helmet'' - Haaptacteuren: [[Robert Hutton]], [[Steve Brodie]], [[Gene Evans]] * 1951: ''Bullfighter and the Lady Trailer'' - (Kuerzfilm) * 1951: ''Fixed Bayonets!'' - Haaptacteuren: [[Richard Basehart]], Gene Evans, [[Michael O'Shea]] * 1952: ''Park Row'' - Haaptacteuren: [[Bela Kovacs]], [[Herbert Heyes]], [[Tina Pine]] * 1953: ''Pickup on South Street'' - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Jean Peters (Schauspillerin)|Jean Peters]], [[Thelma Ritter]] * 1954: ''[[Hell and High Water (Film 1954)|Hell and High Water]]'' - Haaptacteuren: Richard Widmark, [[Bella Darvi]], [[Victor Francen]] * 1955: ''[[House of Bamboo]]'' - Haaptacteuren: [[Robert Ryan]], [[Robert Stack]], [[Cameron Mitchell]] * 1957: ''Run of the Arrow'' - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[Sara Montiel]], [[Brian Keith]] * 1957: ''China Gate'' - Haaptacteuren: [[Gene Barry]], [[Angie Dickinson]], [[Lee Van Cleef]] * 1957: ''[[Forty Guns]]'' - Haaptacteuren: [[Barbara Stanwyck]], [[Barry Sullivan]], [[Dean Jagger]] * 1959: ''Verboten!'' - Haaptacteuren: [[James Best]], [[Susan Cummings]], [[Tom Pittman]] * 1959: ''The Crimson Kimono'' - Haaptacteuren: [[Victoria Shaw]], [[Glenn Corbett]], [[James Shigeta]] * 1961: ''Underworld USA'' - Haaptacteuren: [[Cliff Robertson]], [[Dolores Dorn]], [[Beatrice Kay]] * 1962: ''[[Merrill's Marauders (Film)|Merrill's Marauders]]'' - Haaptacteuren: [[Jeff Chandler]], [[Ty Hardin]], [[Peter Brown]] * 1963: ''Shock Corridor'' - Haaptacteuren: [[Peter Breck]], [[Constance Towers]], Gene Evans * 1964: ''The Naked Kiss'' - Haaptacteuren: Constance Towers, [[Anthony Eisley]], [[Michael Dante]] * 1969: ''Shark!'' - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Arthur Kennedy]], [[Barry Sullivan]] * 1980: ''[[The Big Red One]]'' - Haaptacteuren: [[Lee Marvin]], [[Mark Hamill]], [[Robert Carradine]] * 1982: ''White Dog'' - Haaptacteuren: [[Kristy McNichol]], [[Christa Lang]], [[Vernon Weddle]] * 1984; ''Les voleurs de la nuit'' - Haaptacteuren: [[Véronique Jannot]], [[Bobby Di Cicco]], [[Victor Lanoux]], [[Stéphane Audran]] * 1989: ''Street of No Return'' - Haaptacteuren: [[Keith Carradine]], [[Valentina Vargas]], [[Andréa Ferréol]] ==== als Dréibuchauteur ==== * 1934: ''I Give My Love'' - Regie: [[Karl Freund]] - Haaptacteuren: [[Paul Lukas]], [[Wynne Gibson]] * 1936: ''Hats Off'' - Regie: [[Boris Petroff]] - Haaptacteuren: [[Mae Clarke]], [[John Payne]] * 1937: ''It Happened in Hollywood'' - Regie: [[Harry Lachman]] - Haaptacteuren: [[Richard Dix]], [[Fay Wray]] * 1938: ''Gangs of New York'' - Regie: [[James Cruze]] - Haaptacteuren: [[Charles Bickford]], [[Ann Dvorak]] * 1938: ''Ladies in Distress'' - Regie: [[Gus Meins]] - Haaptacteuren: [[Alison Skipworth]], [[Polly Moran]] * 1938: ''Adventure in Sahara'' - Regie: [[D. Ross Lederman]] - Haaptacteuren: [[Paul Kelly]], [[Lorna Gray]] * 1938: ''Federal Man-Hunt'' - Regie: [[Nick Grinde]] - Haaptacteuren: [[Robert Livingston]], [[June Travis]] * 1939: ''She Married a Cop'' - Regie: [[Sidney Salkow]] - Haaptacteuren: [[Phil Regan]], [[Jean Parker]] * 1940: ''Gangs of Chicago'' - Regie: [[Arthur Lubin]] - Haaptacteuren: [[Lloyd Nolan]], [[Barton MacLane]] * 1940: ''Bowery Boy'' - Regie: [[William Morgan]] - Haaptacteuren: [[Dennis O'Keefe]], [[Louise Campbell]] * 1943: ''Margin for Error'' - Regie: [[Otto Preminger]] - Haaptacteuren: [[Joan Bennett]], [[Milton Berle]] * 1943: ''Power of the Press'' - Regie: [[Lew Landers]] - Haaptacteuren: [[Guy Kibbee]], [[Lee Tracy]] * 1945: ''Gangs of the Waterfront'' - Regie: [[George Blair]] - Haaptacteuren: [[Robert Armstrong]], [[Stephanie Bachelor]] * 1949: ''[[Shockproof]]'' - Regie: [[Douglas Sirk]] - Haaptacteuren: [[Cornel Wilde]], [[Patricia Knight]] * 1949: ''I Shot Jesse James'' * 1950: ''The Baron of Arizona'' * 1950: ''Gambling House'' - Regie: [[Ted Tetzlaff]] - Haaptacteuren: [[Victor Mature]], [[Terry Moore]] * 1951: ''The Steel Helmet'' * 1951: ''The Racket'' - Regie: [[John Cromwell]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Lizabeth Scott]] * 1951: ''The Tanks Are Coming'' - Regie: [[Lewis Seiler]] - Haaptacteuren: [[Steve Cochran]], [[Philip Carey]] * 1951: ''Fixed Bayonets!'' * 1952: ''Scandal Shee'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Broderick Crawford]], [[John Derek]] * 1952: ''Park Row'' * 1953: ''Pickup on South Street'' * 1954: ''The Command'' - Regie: [[David Butler]] - Haaptacteuren: [[Guy Madison]], [[James Whitmore]] * 1954: ''Hell and High Water'' * 1955: ''Prince of Players'' - Regie: [[Philip Dunne]] - Haaptacteuren: [[Richard Burton]], [[Maggie McNamara]] * ''House of Bamboo'' * 1957: ''China Gate'' * 1957: ''Run of the Arrow'' * 1957: ''Forty Guns'' * 1959: ''Verboten!'' * 1959: ''The Crimson Kimono'' * 1961: ''Underworld USA'' * 1962: ''Merrill's Marauders'' * 1963: ''Shock Corridor'' * 1964: ''The Naked Kiss'' * 1967: ''The Cape Town Affair'' - Regie: [[Robert D. Webb]] - Haaptacteuren: [[James Brolin]], [[Jacqueline Bisset]] * 1968: ''Targets'' - Regie: [[Peter Bogdanovich]] - Haaptacteuren: [[Boris Karloff]], [[Tim O'Kelly]] * 1969: ''Shark!'' * 1973: ''The Deadly Trackers'' - Regie: [[Barry Shear]] - Haaptacteuren: [[Richard Harris]], [[Rod Taylor]] * 1974: ''The Klansman'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: Lee Marvin, Richard Burton * 1980: ''The Big Red One'' * 1982: ''White Dog'' * 1984; ''Les voleurs de la nuit'' * 1986: ''Let's Get Harry'' - Regie: [[Stuart Rosenberg|Alan Smithee]] - Haaptacteuren: [[Robert Duvall]], [[Ben Johnson]] * 1989: ''Street of No Return'' ==== als Schauspiller ==== * 1955: ''House of Bamboo'' * 1965: ''[[Pierrot le Fou]]'' - Regie: [[Jean-Luc Godard]] - Haaptacteuren: [[Jean-Paul Belmondo]], [[Anna Karina]] * 1966: ''Brigitte et Brigitte'' - Regie: [[Luc Moullet]] - Haaptacteuren: [[Colette Descombes]], [[Françoise Vatel]] * 1986: ''[[The Last Movie]]'' - Regie: [[Dennis Hopper]] - Haaptacteuren: [[Julie Adams]], [[Peter Fonda]] * 1973: ''The Young Nurses'' - Regie: [[Clint Kimbrough]] - Haaptacteuren: [[Jeane Manson]], [[Ashley Porter]] * 1977: ''Scott Joplin'' - Regie: [[Jeremy Kagan|Jeremy Paul Kagan]] - Haaptacteuren: [[Billy Dee Williams]], [[Clifton Davis]] * 1977: ''[[Der amerikanische Freund]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: Dennis Hopper, [[Bruno Ganz]] * 1979: ''[[1941 (Film)|1941]]'' - Regie: [[Steven Spielberg]] - Haaptacteuren: [[Dan Aykroyd]], [[Ned Beatty]] * 1980: ''The Big Red One'' * 1982: ''Hammett'' - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: [[Frederic Forrest]], [[Peter Boyle]] * 1982: ''White Dog'' * 1982: ''Der Stand der Dinge'' - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: [[Isabelle Weingarten]], [[Rebecca Pauly]] * 1982: ''Slapstick of Another Kind'' - Regie: [[Steven Paul]] - Haaptacteuren: [[Jerry Lewis]], [[Madeline Kahn]] * 1983: ''Les voleurs de la nuit'' * 1987: ''L'étoile de sang'' - Regie: [[Bertrand Fèvre]] - [[Kuerzfilm]] * 1987: ''A Return to Salem's Lot'' - Regie: [[Larry Cohen]] - Haaptacteuren: [[Michael Moriarty]], [[Ricky Addison Reed]] * 1987: ''Helsinki Napoli All Night Long'' - Regie: [[Mika Kaurismäki]] - Haaptacteuren: [[Kari Väänänen]], [[Jean-Pierre Castaldi]] * 1989: ''Street of No Return'' * 1989: ''Sons'' - Regie: [[Alexandre Rockwell]] - Haaptacteuren: Stéphane Audran, [[Elizabeth Bracco]] * 1991: ''Il est interdit de jouer dans la cour'' - Regie: [[Ann Le Monnier]] - [[Kuerzfilm]] * 1992: ''La vie de bohème'' - Regie: [[Aki Kaurismäki]] - Haaptacteuren: [[Matti Pellonpää]], [[André Wilms]] * 1992: ''Golem, l'esprit de l'exil'' - Regie: [[Amos Gitai]] - Haaptacteuren: [[Hanna Schygulla]], [[Vittorio Mezzogiorno]] * 1992: ''Gibellina, Metamorphosis of a Melody'' - Regie: Amos Gitai - Haaptacteuren: [[Masha Itkina]], [[Enrico Lo Verso]] * 1993: ''Falstaff on the Moon'' - Regie: [[Robinson Savary]] - [[Kuerzfilm]] * 1994: ''Golem, le jardin pétrifié'' - Regie: Amos Gitai - Haaptacteuren: [[Jerome Koenig]], Hanna Schygulla * 1994: ''Somebody to Love'' - Regie: Alexandre Rockwell - Haaptacteuren: [[Rosie Perez]], [[Harvey Keitel]] * 1997: ''The End of Violence'' - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: [[Bill Pullman]], [[Andie MacDowell]] === Televisioun === ==== als Regisseur ==== * 1959: ''Dog Face'' - Haaptacteuren: [[Luke Anthony]], [[Neyle Morrow]] * 1962: ''The Dick Powell Theatre'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1962: ''The Virginian'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1966-1967: ''Iron Horse'' - [[TV-Serie]] - [[6 Episoden]] * 1973: ''[[Tatort]]'' - (TV-Serie) - Episod: ''Tote Taube in der Beethovenstraße'' - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Glenn Corbett]], Christa Lang * 1974: ''The Meanest Men in the West'' – Regie zesumme mam [[Charles S. Dubin]] * 1990: ''Chillers'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1990: ''Tinikling ou La madonne et le dragon'' - Haaptacteuren: [[Jennifer Beals]], [[Luc Merenda]] ==== als Dréibuchauteur ==== * 1954: ''The Secret Files of Captain Video'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1954-1955: ''Captain Video and His Video Rangers'' - [[TV-Serie]] - [[2 Episoden]] * 1959: ''Dog Face'' * 1960: ''The Roaring 20's'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1962: ''The Virginian'' - [[TV-Serie]] * 1962: ''Iron Horse'' - [[TV-Serie]] * 1974: ''The Meanest Men in the West'' * 1990: ''ChillersThe Virginian'' - [[TV-Serie]] * 1990: ''Tinikling ou La madonne et le dragon'' * 1994: ''Girls in Prison'' - Regie: [[John McNaughton]] - Haaptacteuren: [[Diane McGee]], [[Harvey Chao]] * 1994: ''Rebel Highway'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] ==== als Schauspiller ==== * 1972: ''Tatort'' - ''Tote Taube in der Beethovenstraße'' * 1984: ''The Blood of Others'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jodie Foster]], [[Michael Ontkean]] * 1988: ''Médecins des hommes'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1989: ''David Lansky'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] * 1990: ''Tinikling ou La madonne et le dragon'' * 1994: ''Le cascadeur'' - [[TV-Serie]] - [[1 Episod]] == Kuckt och == * [[Lëscht vu Filmregisseuren]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fuller Samuel}} [[Kategorie:US-amerikanesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1912]] [[Kategorie:Gestuerwen 1997]] jhfcd5mt0najrhtniwvn3uvacjj5wjt 0 44089 2686878 2629201 2026-07-19T18:39:03Z Dewilda 51264 /* Turnéier op „Al Dikkrich“ */ 2026 2686878 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Konter a Matt - top trumps - IMG 7918.jpg|mini|Tromp Äss, Matt an Konteren]] '''Konter a Matt''' oder '''Konter a Midd''' ass e [[Kaartespill]], dat zu véier gespillt gëtt. D'Spiller sinn an zwou Ekippen opgedeelt. D'Spiller vun enger Ekipp sëtze sech géinteniwwer. 24 Kaarte gi gebraucht: véier Faarwe mat Äss (A), Kinnek (K), Damm (D), Bauer (B), Zaang (10) an Néngtchen oder Naang (9). De Wäert vun de Kaarten, de Schrom, ass deen hei: Äss 4, Kinnek 3, Damm 2, Bauer 1 an 10 an 9 näischt. Fir eng Partie ze gewannen, muss eng Ekipp wéinstens 21 Schrom zesummen hunn. Wann déi zwou Ekippen 20 Schrom hunn, dann ass d'Partie ee ''Stänner'', och ''Rampo'' genannt. Am Ufank vun der Partie gëtt déi Faarf festgeluecht, déi fir déi Partie ''[[Tromp]]'' ass. Do donieft sinn nach dräi Kaarten ëmmer Tromp: Schëppen Damm ({{S (Kaart)}} D), Häerzer Damm ({{H (Kaart)}} D) a Rauten Damm ({{R}} D). Dohier kënnt och den Numm vum Spill: Häerzer Damm ({{H (Kaart)}} D) a Rauten Damm ({{R}} D) sinn déi zwou ''Konteren'' a Schëppen Damm ({{S (Kaart)}} D) ass d<nowiki>'</nowiki>''Matt'' oder d'''Meedchen''. Dat heescht, datt ofhängeg vun der Faarf, déi Tromp ass, et aacht oder néng Trëmp am Spill gëtt (vun uewen no ënnen, d'Punkten, déi se wäert sinn, änneren net): 1) {{S (Kaart)}}:&nbsp;&nbsp;{{S (Kaart)}} A, {{S (Kaart)}} D, {{H (Kaart)}} D, {{R}} D, {{S (Kaart)}} K, {{S (Kaart)}} B, {{S (Kaart)}} 10, {{S (Kaart)}} 9 2) {{H (Kaart)}}:&nbsp;&nbsp;{{H (Kaart)}} A, {{S (Kaart)}} D, {{H (Kaart)}} D, {{R}} D, {{H (Kaart)}} K, {{H (Kaart)}} B, {{H (Kaart)}} 10, {{H (Kaart)}} 9 3) {{R}}:&nbsp;&nbsp;{{R}} A, {{S (Kaart)}} D, {{H (Kaart)}} D, {{R}} D, {{R}} K, {{R}} B, {{R}} 10, {{R}} 9 4) {{K}}:&nbsp;&nbsp;{{K}} A, {{S (Kaart)}} D, {{H (Kaart)}} D, {{R}} D, {{K}} K, {{K}} D, {{K}} B, {{K}} 10, {{K}} 9 Et muss ee ''bekennen'' oder ''trompen'': Dat heescht, wann een eng Kaart vun der Faarf huet, déi ausgespillt gouf, muss ee se spillen („bekennen“) – oder eng Tromp-Kaart spillen – „trompen“. Wann ee keng Kaart vun der Faarf huet, déi ausgespillt gouf, da kann ee spillen, wat ee wëll. D'Matt an d'Konteren zielen net als hir jeeweileg Faarf, mee ëmmer als Tromp. Dat heescht, wann z.&nbsp;B. Schëppen ausgeet an net Tromp ass an et huet een d'Matt a soss keng Schëppen, da kann een egal wéi eng Kaart leeën. Wa keng Tromp gespillt gëtt, kritt deen de Streech, deen déi héchst Kaart gespillt huet vun der Faarf, déi ausgespillt ginn ass (vun uewen no ënnen): A, K, D, B, 10 an 9. Deen, deen de Streech kritt, leet d'Kaarten op ee Koup a passt op, datt e se net mëscht. Heiansdo muss een nokucken, wie wat gespillt huet, fir zum Beispill ze kontrolléieren op d'Reegel ''bekennen'' oder ''trompen'' agehale gouf. Wann een all Streech vun engem Spill kritt, dann huet een en ''Duerchmarsch''. == Bewäerte vun de Spiller == === Mat engem Reech === Fir eng Partie gëtt méi wéi ee Spill gespillt; u sech ass de Minimum dräi. Wann eng nei Partie ufänkt, moolt deen, deen zielt, sech follgend Bildchen: [[Fichier:Konter a Matt - Reech.PNG]] D'Partie ass gewonnen, wann d'Strécher all ausgemaach sinn. D'Konventioun wëllt, datt déi eegen Ekipp ëmmer ënnen ass. Et kann ee selwer Tromp gemaach hunn – a verléieren. Dann zielt ee Spill anescht, wann eppes gesot ginn ass: Bei Konter oder Matt zielt et duebel a bei Konter a Matt dat dräifacht. Ee Kapo ass wann ee verléiert ouni een eenzege Streech ze kréien. Wann de Match géint déi gewonne ginn ass, déi Tromp gemaach hunn, gi sou vill Strécher ugemaach wéi der ausgemaach ginn. Wann déi Aner kee Streech kritt hunn, gëtt et ee méi aus – an eventuell ee méi un. Also: * (A) verluer * (B) verluer, mee eis Ekipp huet Tromp gemaach * (C) verluer a Konter oder Matt ware gesot ginn * (D) verluer a Konter oder Matt ware gesot ginn an eis Ekipp huet Tromp gemaach * etc. [[Fichier:Kontra a Matt - Bewaerten.PNG]] * (A) verluer: een aus * (B) verluer, mee eis Ekipp huet Tromp gemaach: also een aus, een un * (C) verluer a Konter oder Matt ware gesot ginn: zwee aus * (D) verluer a Konter oder Matt ware gesot ginn an eis Ekipp huet Tromp gemaach: zwee aus, zwee un * verluer a Konter a Matt ware gesot ginn: dräi aus * verluer a Konter a Matt ware gesot ginn an eis Ekipp huet Tromp gemaach: dräi aus, dräi un * Beim Kapo besteet d'Méiglechkeet datt déi Ekipp, déi gewonnen huet, e Stréch weider ausmécht oder déi aner ee Stréch dobäi kritt. * Bei engem Stänner gi keng Strécher ausgemaach, mee déi Ekipp, déi Tromp gemaach huet, kritt ee Stréch dobäi. === Mat enger Tabell === Wann ee d'Zesummerechnen an d'Ofrechne beherrscht, kann ee d'Bewäertung vun de Spiller och an enger Tabell maachen. Wann d'Partie ufänkt moolt ee follgend Tabell. {| class="wikitable" |style="width: 20px;"| Mir |style="width: 20px;"| Dir |style="border-right: hidden;border-bottom: hidden;border-top:hidden;background: white;"| |- | 9 | 9 |style="border-right: hidden;border-bottom: hidden;border-top:hidden;background: white;"| |} No all Spill kënnt dann eng Rei bei. {| class="wikitable" |- |style="width: 20px;"| 8 |style="width: 20px;"| 9 |style="border-right: hidden;border-bottom: hidden;border-top:hidden;background: white;"| Mir hu gewonn, bei eis minus Eent. |- | 7 | 10 |style="border-right: hidden;border-bottom: hidden;border-top:hidden;background: white;"| Mir hunn nach eng Kéier gewonn, an déi Aner hunn d'Tromp gemaach. Bei eis minus Eent, bei deenen aneren plus Eent. |} Wou beim Reech ee Stréch ausgestrach gëtt ass et hei minus Eent, a wou e Stréch bei kënnt ass et plus Eent. Déi éischt Equipe déi op Null oder ënner Null kënnt, huet gewonn. == Wéi verleeft eng Partie? == D'Ekippe gi festgeluecht an d'Leit sëtze sech richteg no der Ekipp, an där se sinn, géinteniwwer. Deen, deen ausdeelt, stéckelt d'Kaarten. Dee riets vun him hieft of. Dee lénks vun him kritt dräi Kaarten a mécht domat Tromp. Deen, deen ausdeelt, waart, bis d'Tromp gemaach ass, dann deelt e virun aus, ëmmer dräi Kaarten. Jiddweree kritt zweemol dräi Kaarten. Iert déi éischt Kaart gespillt ass, ka jiddwer Spiller eng Annonce maachen (muss en awer net): Konter, Matt oder Konter a Matt. Wann déi éischt Kaart bis gespillt ass, ass et ze spéit. Fir ''Konter'' ze soe muss een {{H (Kaart)}} D a {{R}} D selwer op der Hand hunn, ''Matt'' bedeit, datt ee {{S (Kaart)}} D huet, ''Konter a Matt'' heescht, datt ee se allen dräi huet: {{S (Kaart)}} D, {{H (Kaart)}} D a {{R}} D. Dat seet een nëmmen, wann ee sech reell Chancen ausrechent fir ze gewannen. Beim nächste Spill deelt deen aus, dee virdrun Tromp gemaach huet. Wann een eng Partie verluer huet, freet een eng Revanche. Da ginn d'Ekippen net geännert. Dat ass normal a geschitt vläicht zwee- bis dräimol. Da wiesselen d'Ekippen an och d'Plazen. == Wat geschitt no engem Feeler/Fuddelversuch? == Soubal ee vun de véier Spiller op ee Feeler opmierksam mécht, gëllt déi gespillt Ronn als verluer, wéi se an deem Ament ass. All Ausruff vu Matt, Konter oder Konter a Matt gëtt ugerechent. Doriwwer eraus gëtt och e Kapo ugerechent, sollt d'Verléierekipp bis zum Zäitpunkt vum Feelerausruff nach kee Stréch hunn. == Strategie == D'Strategie vum Spill ass schwéier z'erklären. Wann d'Trëmp gläich verdeelt sinn, kann een d'Tromp zweemol ausspillen. Dann ass keng méi am Spill (ausser bei {{K}}). Da sinn d'Ässer Meeschter. Ee gudde Spiller weess ëmmer: * Wéi vill Trëmp nach am Spill sinn. * Wat fir eng Kaarten nach am Spill sinn. * Wéi vill Punkten all Ekipp schonn huet – a wat nach dran ass. == Turnéier op „Al Dikkrich“ == Méindes gëtt um Volleksfest „[[Al Dikkrich]]“ en Turnéier ausgedroen. 2020 an 2021 war „Al Dikkrich“ wéinst der [[COVID-19-Pandemie|Coronapandemie]] ausgefall. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" !Joer !Ekippen !Gewënner !Finalisten |- |1973 | |Nic Schmitz - Jean Zeyen | |- |1974 | |Mil Ewers - Fern Weber | |- |1975 | |Jos Faltz - Alfred Houschette | |- |1976 | |Charel Maes - Jemp Kinn | |- |1977 | |Charel Hamen - Marc Wolter | |- |1978 | |Michel Arendt - Georges Wolfers | |- |1979 | |Annette Fretz - Josy Weber | |- |1980 | |Jos Flammann - Jean Jung | |- |1981 | |Marcel Braquet - Paul Ries | |- |1982 | |Ed Hamen - Jos Reding | |- |1983 | |Ed Hamen - Jos Reding | |- |1984 | |Fern Herrmann - Jeannot Antony | |- |1985 | |Pol Kayser - Georges Wolfers | |- |1986 | |Pol Ries - Nico Weis | |- |1987 | |Fern Herrmann - Jeannot Antony | |- |1988 | |Fern Herrmann - Jeannot Antony | |- |1989 | |Marcel Müller - Paul Müller | |- |1990 | |Jean Jung - Jos Flammann | |- |1991 | |Carlo Peller - Gerry Scholl | |- |1992 | |Henri Mechtel - Roland Roth | |- |1993 | |Biserni Settimo - Paul Lanter | |- |1994 | |Paul Ries - Nico Weis | |- |1995 | |René Dichter - Charles Maes | |- |1996 | |Helder Goncalves - Gerry Scholl | |- |1997 | |Jos Flammann - Jean Jung | |- |1998 | |Johny Mergen - Dan Watgen | |- |1999 | |Carlo Keiser - Felix Koob | |- |2000 | |Patrick Kiesch - Marcel Zeimes | |- |2001 | |Camille Burg - Monique Schank | |- |2002 | |Jeannot Antony - Fern Herrmann | |- |2003 | |Manu Aruldoss - Carlo Dellere | |- |2004 | |Claude Ludwig - Tom Stephany | |- |2005 | |Jean Kinn - Marc Zenners | |- |2006 | |Pierre Reichling - Serge Thillen | |- |2007 | |Claudine Bourg - Jemp Bourg | |- |2008 | |Jean Heinen - Fränk Antony | |- |2009 | |Ed Hamen - Jim Paulus | |- |2010 | |Chrisel Koetz - Andy Bissen | |- |2011 | |Jean Kinn - Marc Zenners | |- |2012 | |Manu Aruldoss - Carlo Dellere | |- |2013 | |Diane Weber - Georges Schmit | |- |2014 | |Tom Braquet - Ralph Braquet |Steve Schmitz - Jos Hamen |- |2015 | |Martine Krack - René Krack |Jang Heinen - Frank Antony |- |2016 | |Metti Bourg - Christian Petry | |- |2017 |70 |Sven Ramponi - Luc Wangen |Jim Paulus - Patrick Sohns |- |2018 | |Fernand Thiel - Alain Meyer |Wiseler - Hermes |- |2019 |72 |Metti Bourg - Val Lefèbre |Jang Heinen - Frank Antony |- |2020 |/ |/ |/ |- |2021 |/ |/ |/ |- |2022 |72 |Christian Petry - Marcel Zeimes |Rom Steffen - Jean-Paul Schroeder |- |2023 |93 |Alain Foxius - Mathis Foxius |Ralf Greis - Luca Rotili |- |2024 |75 |Diane Weber - Georges Schmit |Roby Pauwels - Claude Bertemes |- |2025 |93 |Goy Feltes - Metti Bourg |Jerry Koob - Aly Mores |- |2026 |92 |Carole Kiesch - Steve Braun |Metti Bourg - Goy Feltes |} == Um Spaweck == * [https://konteramatt.lu/ Websäit entwéckelt vum Charel Simon] [[Kategorie:Kaartespiller]] 1j7c4b6jaxlvq8imbt6hy1x757ngfu4 0 69104 2686865 2681998 2026-07-19T13:14:54Z Les Meloures 580 /* Geschicht */ k 2686865 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument |Koordinaten = {{Coor dms|49|40|10|N|05|57|00.80|O}} }} D'[[Ruin]] vum '''Käercher Schlass''' (oder ''Gréiweschlass'') ass dat eenzegt, vun de sengerzäit zwou [[mëttelalter]]leche Buergen zu [[Käerch]], dat iwwereg bliwwen ass. Käerch hat am Mëttelalter zwou Buergen an zwou Herrschaften. Nieft dem Gréiweschlass gouf et och nach dat haut komplett verschwonnent [[Fockeschlass]] (och ''Nassauer Schlass''). An der Hierarchie vu béiden Herrschaften zu Käerch, war d'<nowiki/>''Rollenger Herrschaft'', déi enk Verbindungen mat [[Buerg Simmer|Simmer]] an [[Buerg Aansebuerg|Aansebuerg]] ([[De Raville (Famill)|Famill de Raville]]) hat, fir déi héich Geriichtsbarkeet zoustänneg, iwwerdeems d'''Fockenherrschaft'' fir déi nidder Geriichtsbarkeet zoustänneg war. D'[[Waasserbuerg]] hat eng eege [[Bannmillen]] (''ënnescht Mille'', spéider passend zum Schlass och [[Gréiwemillen]] genannt), déi net wäit ewech vun der [[Fockemillen]] och op der [[Äisch]] stoung, mä déi awer haut komplett verschwonnen ass. Den [[Toponym]]m ''Millebierg'' erënnert haut nach un déi Zäit, wou d'Käercher Leit op d'Bannmille muele goungen. D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de [[Äischdall#Dall vun de siwe Schlässer|Siwe Schlässer]] am Äischdall<ref>{{Citation|URL=https://www.visitguttland.lu/fr/tour/circuit-vallee-des-sept-chateaux-27-km|Titel=Circuit Vallée des Sept Châteaux - 25 km|Gekuckt=2026-06-18|Wierk=www.visitguttland.lu|Sprooch=fr-LU}}</ref>. == Lag == [[Fichier:Käerch Lidar.png|thumb|Kaart mat der Lag vu béide Käercher Schlässer an hire respektive Bannmillen. De benotzten Hannergronn kombinéiert zwou Schichte: Toponymes cadastraux a Modèle numérique de terrain 2019 (survol LiDAR). On-line: [https://map.geoportail.lu/theme/main?zoom=17&X=662390&Y=6389058&crosshair=false&version=3&lang=fr&layers=320-1795-173&opacities=1-0.5-0&bgLayer=blank&3dtiles_visible=false ACT/Geoportail.lu]]] D'Ruine vun der Waasserbuerg stinn an der Uertschaft [[Käerch]] nieft der Gemeng, um rietsen Uwänner vun der [[Gieweler Baach]] (och nach ''Käercher Baach''), déi fréier de Waassergruef gefëllt huet. == Bauphasen == De [[Robert Krantz]] an de [[Norbert Quintus]] haten an den 1980er Joren hir Hypotheesen dozou verëffentlecht. Duerch Ausgruewungen ënner Matwierkung vum [[John Zimmer]] koumen am neie Joerdausend nei Erkenntnesser derbäi. === Waassergruef === De Gruef vun der Buerg ass haut zum gréissten Deel zougeschott. E gouf vun der Baach gefiddert, a war op der Nordsäit ganz aus dem Fiels erausgehae ginn. Hautdesdaags ass nach just eng Partie am Südosten ze gesinn. E war eng 11 - 12 Meter breet. Geologesch Opnamen hunn erginn, datt et praktesch onméiglech war, datt de Gruef ëmmer ënner Waasser stoung. Dat kënnt doduerch datt d'Baach besonnesch am Summer net ëmmer genuch Waasser konnt liwweren, an d'Waasser um poröse Sandsteen méi séier versickert a verdonst ass wéi d'Baach et noliwwere konnt. Et gëtt dofir ugeholl datt de Gruef am Summer meeschtens dréche war, a just am Wanter e méi oder manner suppegt Hënnernes war. Aner Waasserbuergen zu Lëtzebuerg ware [[Waasserbuerg Pëtten|Pëtten]] (Ruinen an engem vergläichbaren Zoustand) a [[Waasserbuerg Keel|Keel]] (haut verschwonnen). == Geschicht == Dat éischt Dokument dat bekannt ass, an deem d'Buerg vu Käerch ernimmt gëtt ass vum [[6. Februar]] [[1295]]. An deem erkläert de Ritter Johann vun Aansebuerg dat hie säi Besëtz zu Käerch dem Här vun [[Useldeng]] als ierfleche Buergfief géif iwwerginn<ref>Lëtzebuerger Staatsarchiv AXLIX 798; C. Wampach, Urkunden & Quellenbuch (UQB) VI, N°621.</ref>. Wéi de Johann vun Aansebuerg an de Besëtz vun der Buerg koum kann net méi novollzu ginn. D'Dokumentatioun iwwer déi Aansebuerger kann nëmme bis [[1238]] zeréckverfollegt ginn. Am Joer 1580 gouf de [[Jacques de Raville]] Schlasshär. Den Numm Gréiweschlass, krut d'Gebai, wéi de Lambert-Joseph de Marchant, Här vun Aansebuerg d'Buerg ëm [[1738]] kaaft huet. Den [[1. Oktober]] [[1749]], gouf hie vun der [[Maria Theresia vun Éisträich|Keeserin Maria Theresia]] als Grof ernannt. Vun do u krut d'Buerg den Numm ''Gräfen-'' oder och ''Grevenschloss''<ref>Majerus, Nic., Luxemburger Gemeinden (Lux., 1959/1960)</ref>. {{Méi Info 1|Fockeschlass#Fräihär Lambert Joseph vu Marchant, spéider Grof vun Aansebuerg (Period 1738 - 1768){{!}}Fockeschlass (Period 1738 - 1768)}} == Erënnerung == [[Fichier:Coat of arms koerich luxbrg.png|thumb|De [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen#K|Wope vun der Gemeng Käerch]] vun 1980, vereent Elementer vun de Schëlter vun den zwou fréiere Seigneurerien.|196x196px]] Den 22. November 1938 gouf d'Schlass op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''nationaalt Monument'' agedroen<ref>{{INPA-JL}}</ref>. De Veräi [[Käercher Schlassfrënn]] ass 1993 gegrënnt gi mat den Ziler, d'Schlassruin z'erhalen a Fester am a ronderëm d'Gréiweschlass z'organiséieren. == Literatur == * [[Nicolas Gengler|Gengler, Nicolas]], 1939. Die alten Schlossherrschaften von Körich. P. 215-217 in: Der Kanton Capellen: Festschrift zur Zentenarfeier der Unabhängigkeit Luxemburgs / hrsg. vom Organisations-Comité der Kantonalfeier in Cap, am 11. Juni 1939. Capellen. * [[Robert Krantz|Krantz, Robert]] & [[Norbert Quintus]], 1984. Untersuchungen über die zwei Burgen zu Koerich. [mit Beiträgen von René Klein und Robert Leer]. 43 p. Monuments en péril n°4. Société des antiquités nationales, Luxembourg. * [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1979. Die Nassauer von Koerich. Revue Jg. 34, Nr. 34: 32-35, Luxemburg. * Schmitt, Edmond, 2003. Käercher Schlassfrënn: Gréiveschlass bald regionales Kulturzentrum?, in: {{Nos cahiers}}, Joer 24, N° 3/4: 405-411. * [[John Zimmer|Zimmer, John]], 2010. ''Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.'' Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 44-75) == Um Spaweck == {{Commonscat|Koerich Castle|Schlass Käerch}} * [https://web.archive.org/web/20050305235428/http://www.ksf.lu/ Websäit vun de Käercher Schlassfrënn] * [https://ssmn.public.lu/fr/patrimoine/feodal_fortifie/koerich.html D'Schlass vu Käerch op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20160304190013/http://www.associationchateaux.lu/francais/koerich/ D'Waasserbuerg Käerch op associationchateaux.lu] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kaerch}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Kaerch]] [[Kategorie:Gemeng Käerch]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Schlass Kaerch]] rwrtuz7yyl99n3lqyd27fbk9yw7wyjl 0 75145 2686876 2686404 2026-07-19T18:22:55Z Dewilda 51264 /* De Wollef zu Lëtzebuerg */ Abschnitt Flouernimm kopéiert vu Wollefsschlucht (Iechternach) passt besser heihin 2686876 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Wollef | An anere Sproochen = | Bild = Canis lupus.jpg | Bildtext = E Wollef | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Raubdéieren]] | Famill = [[Hënn]] | Ënnerfamill = [[Echt Hënn]] | Gattung = [[Canis]] | Wëssenschaftlechen Numm = Canis lupus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné|„<span class="Person">Linnaeus</span>“]] 1758 | Ënnerandeelung_ranking = | Ënnerandeelung = }} [[Fichier:Gray Wolf Distribution.gif|thumb|300px|D'Verbreedung vum Wollef (Stand 2018)<br><small>(''gréng'' = aktuell, ''rout'' = fréier)</small>]] De '''Wollef''' (''Canis lupus'') ass e [[Raubdéieren|Raubdéier]] vun der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Canis]]'', aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hënn]] (Canidae). __TOC__ Wëllef ware fréier a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott. Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen [[Haushond]], just datt hiren [[Torso]] méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.<ref>Henryk Okarma: ''Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz''. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.</ref> D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu [[Lettland]], [[Wäissrussland]], [[Alaska]] a [[Kanada]] kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160&nbsp;cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80&nbsp;cm grouss a bis zu 80&nbsp;kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] gi se just bis zu 80&nbsp;cm laang a ronn 20&nbsp;kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwéin Extremer. Et gëtt dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten. Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass de [[Ruddel]]. Dëse besteet an der Reegel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wollefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen. De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat [[Elch]]en, [[Ren|Rendéieren]] a soss [[Hirscher|Hirschaarten]], an an de Bierger [[Wëllschwäin]], [[Wëllschof]] a [[Steebéck]] sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéiere wéi [[Huesen]], [[Kanéngchen|Kanéngercher]], [[Wullmais]] a [[Lemmini|Lemmingen]], an, nobäi bei de Mënschen, och alt [[Schof]], [[Ranner|Kaalwer]], [[Haushond|Haushënn]] a [[Hauskaz|-kazen]]. D'Wëllef friessen och Planze wéi [[Molbier]], [[Rout Molbier]], [[Schwaarzbier]], Wëlluebst, [[Spackelter]] a [[Grieser]]. [[Fichier:Howlsnow.jpg|thumb|left|250px| E Wollef, deen huerelt]] [[Fichier:Wolf howls.ogg|thumb|left|250px|D'Huerelen]] == De Wollef zu Lëtzebuerg == De Wollef ass eent vun den ursprénglech heemesche Wëlldéieren zu Lëtzebuerg a war iwwer Joerhonnerte feste Bestanddeel vun der natierlecher [[Fauna]] am Land. An der Zäit, wéi d'Bevëlkerung zu Lëtzebuerg gréisstendeels vun der Landwirtschaft gelieft huet, an d'Verméigen an d'Existenzgrondlag vun de Mënschen zu engem groussen Deel vun hirem [[Véi]] ofhängeg waren, gouf de Wollef als eng grouss wirtschaftlech Gefor ugesinn. Zousätzlech gouf en als méiglechen Iwwerdroer vun der [[Tollwut]] gefaart, enger Krankheet, géint déi et bis zur Entwécklung vun der éischter erfollegräicher Post-Expositiounsbehandlung duerch de [[Louis Pasteur]] am Joer 1885 keng wierksam Heelung gouf an déi bal ëmmer zu engem qualvollen Doud gefouert huet. Fir d'Gesondheet an d'Liewensgrondlag vun der Bevëlkerung ze schützen, gouf de Wollef dofir mat de Mëttelen an de Méiglechkeete vun där Zäit konsequent bekämpft. Als Ureiz huet d'Regierung Primme fir all erluechte Wollef ausbezuelt. Fir d'Primm ausbezuelt ze kréien, huet de Jeeër de Kapp vum erluechte Wollef misste virleeën. Fir Fuddelereien ze verhënneren an auszeschléissen, datt dee selwechte Wollef méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf, goufen d'Oueren nom Kontrolléieren ofgeschnidden. Esou goufen tëscht 1818 an 1821 um Gebitt vum haitege Groussherzogtum am ganzen 211 Déieren dout gemaach, dorënner 75 Wëllefinnen, 76 Wëllef a 60 Jongdéieren.<ref name="Massard">Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374.</ref> Et goufen och nach Wollefskaulen ugeluecht, fir d'Wëllef ze fänken an doutzemaachen. Dës Fale bestoungen aus engem meterdéife Lach, dat virsiichteg mat Äscht a Blieder zougedeckt a mat engem Schof, enger Gees oder anert Fleesch preparéiert gouf, fir de Wollef unzelackelen. Nieft dëse gegruewe Kaulem hunn d'Jeeër awer och d'Topographie vun der Natur fir sech schaffe gelooss: Natierlech Griechten an enk Fielspassagen an der Landschaft goufe strategesch genotzt, fir de Wollef an d'Enk ze dreiwen an emzebréngen. Datt dës Juegdmethode wäit verbreet waren, gesäit een haut nach ganz kloer un de [[Flouernumm|Flouernimm]]. Wärend Nimm wéi “Wollefsaker” ([[Manternach]], [[Stadbriedemes]]), ”Wollefsbësch” ([[Mäertert]]), ”Wollefsdällt” ([[Clierf]]), ”Wollefsdréisch” ([[Folscht]]), "Wollefsheck" ([[Biebereg]], [[Biissen]]), "Wollefshiel” ([[Weiler zum Tuer]]), “Wollefsho” ([[Bous]]), “Wollefsknupp” (Stadbriedemes), “Wollefsmillen” (Mäertert, [[Munneref]]), “Wollefswee” ([[Konstem]]) oder “Wollefswis” ([[Konsdref]]) éischter op d'Presenz vum Déier hiweisen, zeien aner topographesch Bezeechnungen direkt vun de Juegdfalen. Nimm wéi "Wollefslach" ([[Manternach]], [[Nouspelt]], [[Schweech]], [[Siwwenaler]]), "Wollefskaul" ([[Fluessweiler]], Folscht, [[Garnech]], [[Gréiwemaacher]], [[Lenneng]], Mäertert, [[Rëmerschen]], [[Steesel]], [[Bartreng]], [[Groussbus]] a [[Waldbëlleg]]) oder [[Wollefsgrouf (Biekerech)|“Wollefsgrouf"]] ([[Biekerech]]) beweisen, datt do fréier dës meterdéif Kaulen existéiert hunn. Och d'Erënnerung un d'Falen an enke Passagen ass erhale bliwwen: De Flouernumm "Wollefsgriecht", ([[Berbuerg]], [[Menster]], [[Miersch]], [[Miesdref]]) erënnert un déi dacks natierlech Engpäss, déi d'Mënschen deemools och als Wollefsfale genotzt hunn.<ref>[https://data.public.lu/en/datasets/lieuxdits/ Lieux dits]</ref><ref name="Massard" /> D'Gesetz vum 8 Januar 1850 setzt eng Primm vu 25 [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] fir en erwuesse Wollef oder Wëllefin, a 5 Frang fir e jonke Wollef fest.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/08/n2|Titel=Loi du 8 janvier 1850, N°69, accordant des primes pour destruction de loups|Gekuckt=12.07.2026|Datum=08.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Zum Verglach: 1888 huet e [[Akkord]]aarbechter bei der ''Cerabati'' zu Waasserbëlleg tëscht 3 a 5 Frang den Dag verdéngt. Mat 25 Frang huet d'Primm fir en erwuessene Wollef domat ongeféier dem Akommes vun enger Aarbechtswoch entsprach a war fir déi deemoleg Zäit e bedeitende finanzielle Ureiz.<ref>[https://www.industrie.lu/cerabatiWasserbillig.html Säit vun der Cerabati op industrie.lu]</ref> Den [[Ernest Nicolas Georges Faber|Ernest Faber]] huet 1908 eng Lescht mat de genauen Detailer iwwert d'Primmen déi vun 1850 un ausbezuelt goufe publizéiert.<ref>[[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 411-419.</ref> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Wien ! Wou ! Gemeng <small><small>Gemenge sinn déi vun 2026</small></small> ! Kanton ! style="width: 100px;" data-sort-type="dateIso" | Wéini ! ! Wat |- | Reiff Peter in Niedefeulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value="1850-01-01" | 1. Jan. 1850 || 1 || Wölfin |- | Boos Wilhelm in Hosingen || Housen || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1850-01-03" | 3. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Thom. Adam in Feulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value="1850-01-05" | 5. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Kayser Nik. in Perlé || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1850-01-07" | 7. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Ficcard F. in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1850-01-16" | 16. Jan. 1850 || 1 || Wölfin |- | Gresch Nik. in Kahler || Koler || Garnech || Capellen || data-sort-value="1850-01-18" | 18. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Fiedler Peter in Ulflingen || Ëlwen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value="1850-02-24" | 24. Feb. 1850 || 1 || Wolf |- | Mai Nik. u. Kons. in Obermertzig || Méchelbuch || Viichten || Réiden || data-sort-value="1850-04-12" | 12. April 1850 || 3 || junge Wölfe |- | Egide C. u. Kons. in Niederbesslingen || Kierchen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value="1850-05-07" | 7. Mai 1850 || 3 || junge Wölfe |- | Meyers Nik. in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1850-05-09" | 9. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe |- | Harlé Nik. in Gonderingen || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1850-05-13" | 13. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe |- | Munsbach Anton in Mensdorf || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1850-05-13" | 13. Mai 1850 || 1 || junger Wolf |- | Schiltz Johann, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-01-26" | 26. Jan. 1851 || 1 || Wolf |- | Koch Franz in Konsthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1851-01-28" | 28. Jan. 1851 || 1 || Wölfin |- | Haler Michel in Brandenburg || Branebuerg || Tandel || Veianen || data-sort-value="1851-02-14" | 14. Feb. 1851 || 1 || Wolf |- | Scheck Johann in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1851-04-17" | 17. April 1851 || 8 || Nestwölfe |- | Schaack El. in Winseler || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1851-05-30" | 30. Mai 1851 || 7 || Nestwölfe |- | Faber-Knepper, Gerber in Wiltz || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1851-11-20" | 20. Nov. 1851 || 1 || Wolf |- | Steffen J.P. in Esch a. d. Alz. || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-11-24" | 24. Nov. 1851 || 1 || Wolf |- | Heinrich Fr. in Petingen || Péiting || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-12-11" | 11. Dez. 1851 || 1 || Wölfin |- | Neu Nik. in Buderscheid || Bidscht || Géisdref || Wolz || data-sort-value="1852-05-05" | 5. Mai 1852 || 2 || junge Wölfe |- | Gerard J. B. in Cessingen || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value="1853-02-22" | 22. Feb 1853 || 1 || Wölfin |- | Bertemes Johann, Hirt in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1853-12-28" | 28. Dez. 1853 || 1 || Wölfin |- | Geib Fr. in Harlingen || Harel || Stauséigemeng || Wolz || data-sort-value="1854-12-22" | 22. Dez. 1854 || 1 || Wolf |- | Lentz Peter in Weiler z. Th. || Weiler zum Tuer || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1856-12-05" | 5. Dez. 1856 || 1 || Wolf |- | Goedert Gust. in Lannen || Lannen || Réiden op der Atert || Réiden || data-sort-value="1857-01-30" | 30. Jan. 1857 || 1 || Wolf |- | Reisdorf Johann in Zolver || Zolwer || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1857-08-06" | 6. Aug. 1857 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster (Elgert.) || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1858-02-03" | 3. Feb. 1858 || 1 || Wölfin |- | Metz Jul., Advokat in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1858-03-07" | 7. März 1858 || 1 || Wolf |- | Lorang Johann in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1859-03-12" | 12. März 1859 || 1 || Wölfin |- | Mayonnette Ph. in Roodt (Ell) || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value="1860-01-11" | 11. Jan. 1860 || 1 || Wölfin |- | Schaul Ph. in Boxhorn || Aasselbuer || Wëntger || Clierf || data-sort-value="1860-02-18" | 18. Feb. 1860 || 1 || Wolf |- | Arend G., Grenzaufseher in Wiltz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1860-08-02" | 2. Aug. 1860 || 1 || Wölfin |- | Demuth Bernard in Holtz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1860-11-19" | 19. Nov. 1860 || 1 || Wölfin |- | Delles Ph. In Mensdorf || Menster || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1861-01-21" | 21. Jan. 1861 || 1 || Wolf |- | Diederich Nik. in Frisingen || Fréiseng || Fréiseng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1861-09-21" | 21. Sept. 1861 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-01-05" | 5. Jan. 1862 || 1 || Wölfin |- | de Wacquant L. Aug. in Foetz || Recken (Essenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1862-01-23" | 23. Jan. 1862 || 1 || Wolf |- | Molitor J. P., Gehilfsförster in Peppingen || Réiser || Réiser || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-05-31" | 31. Mai 1862 || 1 || Wolf |- | Schlitz Joh., Vater u. Sohn, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-10-06" | 6. Oktob. 1862 || 2 || Wölfe |- | Beissel J., Gastwirt in Oberkerschen || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1862-11-03" | 3. Nov. 1862 || 2 || Wölfe |- | Werner Peter, Müller in Niederkorn || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1862-11-03" | 3. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Dogé Fr., Gutsverwalter in Betzdorf || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-11-07" | 7. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Kinnen Th. in Wydigerhof || Ouljen (Hardt) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-11-11" | 11. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Kayser J. P., Privatförster in Steinbrücken || Monnerech || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-09-15" | 15. Sept. 1862 || 1 || Wölfin |- | Strauss H., Müller in Simmern || Simmer (Hobscheiterheck) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1862-12-02" | 2. Dez. 1862 || 1 || Wolf |- | Durst Johann, Gehilfsförster in Bissen || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1862-12-30" | 30. Dez. 1862 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value="1863-01-27" | 27. Jan. 1863 || 1 || Wölfin |- | Stomp Th. u. Hansen Jos. in Brouch || Recken (Mandelbach) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1863-05-27" | 27. Mai. 1863 || 8 || Nestwölfe |- | Wolff J. P.. Sohn in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value="1863-10-01" | 1. Okt. 1863 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H. in Echternach || Uesweller (Grossenbusch) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1863-11-03" | 3. Nov. 1863 || 1 || Wolf |- | Krisch Wilh., Knecht, Wiltzermühle (Mamer) || Mamer (bei d. Mühle) || Mamer || Capellen || data-sort-value="1863-11-15" | 15. Nov. 1863 || 1 || Wolf |- | Heiardt Nikolas, Jagdhüter in Bettemburg || Biergem || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1863-11-27" | 27. Nov. 1863 || 1 || Wölfin |- | Metz Norbert, Hüttenherr in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1863-12-17" | 17. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Baldauff H., Kauffmann in Echternach || Hierber (Schlammeweg) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1863-12-23" | 23. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Durst Math., Privatförster in Bissen || Biissen (Dellenberg) || Biissen || Miersch || data-sort-value="1863-12-31" | 31. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Demuyser J. P., Forstaccessist in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1864-01-31" | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H. Kauffmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1864-01-31" | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin |- | Nothomb Alf. In Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Nothomb Pol, Sohn, in Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Beissel Joh. in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Schumacher Gust. in Dippach || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Blonding Jak. in Oberkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-10-07" | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe |- | Franck Wilhelm, Gastwirt in Küntzig || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-10-07" | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe |- | Praus J. A. Gerichtsschreiber in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1864-11-03" | 3. Nov. 1864 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value="1865-01-18" | 18. Jan. 1865 || 1 || Wölfin |- | Schleich Nik. Jos. in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1865-01-20" | 20. Jan. 1865 || 1 || Wölfin |- | Schleich J. B, in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1865-01-22" | 22. Jan. 1865 || 1 || Wolf |- | Beissel J., Gastwirt in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1865-01-25" | 25. Jan. 1865 || 1 || Wolf |- | Schroeder Michel in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1865-06-20" | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf |- | Hoppesch J. P. in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1865-06-20" | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf |- | Metz Norbert u. Emil, Hüttenherren in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1865-11-17" | 17. Nov. 1865 || 3 || Wölfe |- | Baron de Tornaco in Sassenheim || Zolwer (Hunnenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1865-12-27" | 27. Dez. 1865 || 1 || Wölfin |- | Stoltz Mathias im Kahlochenerhof || Kalscheierhaff || Koplescht || Capellen || data-sort-value="1866-01-04" | 4. Jan. 1866 || 1 || Wolf |- | von Heemsheck, Oberst-Kommandant in Echternach || Iechternach (Irreltgen) || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1866-01-10" | 10. Jan. 1866 || 1 || Wölfin |- | Wagner Anna, Ehefrau Jak. Tempel in Keispelt || Keespelterbësch || Kielen || Capellen || data-sort-value="1866-05-10" | 10. Mai. 1866 || 6 || Nestwölfe |- | Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem (Grossenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1866-11-19" | 19. Nov. 1866 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Privatförster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-01-01" | 1. Jan. 1867 || 1 || Wolf |- | Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Sëll || Sëll || Réiden || data-sort-value="1867-01-26" | 26. Jan. 1867 || 1 || Wolf |- | Namur Ernest Agronom in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-01-21" | 21 u. 22. Jan. 1867 || 2 || Wölfe |- | Jacoby Peter, Förster in Senningen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1867-01-17" | 17 u. 22. Jan. 1867 || 3 || Wölfinnen |- | Schmitt Nik., Hirt in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-02-18" | 18. Feb. 1867 || 1 || Wölfin |- | Graf von Ansemburg Gaston || Huelmes || Helperknapp || Miersch || data-sort-value="1867-09-05" | 5. Sept. 1867 || 1 || Wolf |- | Keusch Jak. Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1867-10-18" | 18. Okt. 1867 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-11-03" | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Angelsberg Johann, Notar in Feulen || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-11-03" | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Nothumb Alf. in Petingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-11-09" | 9. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Speller, Leutnant-Adjutant in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-11-20" | 20. Nov. 1867 || 1 || Wölfin |- | Röhling Hub., Jagdhüter in Ansemburg || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value="1867-11-29" | 29. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Fuhrmann Ant., Förster in Goetzingen || Käerch || Käerch || Capellen || data-sort-value="1867-12-07" | 7. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Gloutin Melch. in Rodingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-12-07" | 7. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Klein Nik. in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value="1867-12-11" | 11. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Grotia Nik. in Küntzig || Kënzeg || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1867-12-16" | 16. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Lamort Jul., Industrielle in Manternach || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-12-30" | 30. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Ury Paul in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1867-12-31" | 31. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Ellis Eduard auf Höhenhof || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-05" | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Fischer Ad. Bürgermeister in Cessingen || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-05" | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Weisgerber Joh. u. Kons. in Holzem || Holzem || Mamer || Capellen || data-sort-value="1868-01-06" | 6. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Klepper Fr., Förster in Düdelingen || Diddeleng || Diddeleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-01-07" | 7. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Heinrich Fr. Forstbrigadier in Petingen || Péiting (Kebelzack) || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-01-08" | 8. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Ury Paul in Syren || Siren (Ahlen Weiher) || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-11" | 11. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Koch J. P. in Schengen || Wëntreng || Schengen || Réimech || data-sort-value="1868-01-13" | 13. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Keusch Jak., Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1868-01-14" | 14. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1868-03-05" | 5. März 1868 || 1 || Wolf |- | Jeanty Peter in Oberpallen || Biekerech || Biekerech || Réiden || data-sort-value="1868-08-25" | 25. Aug. 1868 || 1 || Wölfin |- | Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-10-04" | 4. Okt. 1868 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel. Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1868-12-10" | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf |- | Hanff Felix, Agronom in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1868-12-10" | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf |- | Baldauff H. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1869-01-27" | 27. Jan. 1869 || 1 || Wolf |- | Hemmer Ed., Notarkandidat in Koerich || Giewel (Scheuerheck) || Käerch || Capellen || data-sort-value="1869-03-04" | 4. März 1869 || 1 || Wolf |- | Mersch Michel, Sohn, Gerber in Simmern || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1869-03-16" | 16. März 1869 || 1 || Wölfin |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Biwer (Senfen) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-02-01" | Februar 1869 || 1 || Wölfin |- | Goschet Michel in Consthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1869-05-06" | 6. Mai 1869 || 1 || Wolf |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Manternach (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-08-20" | 20. Aug. 1869 || 1 || Wölfin |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer (Wolfsloch) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-10-28" | 28. Okt. 1869 || 1 || Wölfin |- | Lux Peter in Goetzingen || Giewel (Seitert) || Käerch || Capellen || data-sort-value="1869-12-06" | 6. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Flammant J. P. in Junglinster || Jonglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-12-08" | 8. Dez. 1869 || 1 || Wolf |- | Baron de Loë || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1869-12-13" | 13. Dez. 1869 || 1 || Wolf |- | Greten Nik. in Reckingen a. d. M. || Recken (Schimberg) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1869-12-21" | 21. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-12-24" | 24. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Raty Narciss in Lasauvage || Nidderkuer || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1869-12-25" | 25. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Dutreux Nik., Geometer in Mersch || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value="1869-12-01" | Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Grün Johann in Canach || Kanech || Lenneng || Réimech || data-sort-value="1869-12-01" | Dez. 1869 || 1 || Wolf <br><small>Dieser Wolf wurde mit der Axt erschlagen</small> |- | Fischer Aug., Gerber in Luxbg. || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-01-23" | 23. Jan. 1870 || 1 || Wölfin |- | Faber Georg, Oberförster in Mersch || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1870-02-08" | 8. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1870-02-09" | 9. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Brimeyer Johann, Privatförster in Schoenfels || Schëndels (Goerensbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1870-02-09" | 9. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Recken (Blumsbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1870-02-15" | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-02-15" | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-02-20" | 20. Febr 1870 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H., Kaufmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Zimmer Nik., Eigent. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Knepper Eug., Tierarzt in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Baron von Fürstenberg || Tënten || Helperknapp || Miersch || data-sort-value="1870-02-25" | 25. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Baron von Tornaco u. Kons. in Sassenheim || Suessem a Nidderkäerjeng || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-12-01" | ? Dez. 1870 || 3 || Wölfe |- | Fischer Bernard in Dippach || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1870-12-06" | 6. Dez. 1870 || 1 || Wolf |- | Kremer Johann in Roedgen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value="1870-12-09" | 9. Dez. 1870 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1871-02-08" | 8. Febr. 1871 || 1 || Wölfin |- | Kayser J. B., Förster in Steinbrücken || Biergem (Seitert) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1871-09-09" | 9. Sept. 1871 || 1 || Wölfin |- | de Wacqant in Foetz || Recken (Scheuerbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1871-12-10" | 10. Dez. 1871 || 1 || Wolf |- | Baron von Tornaco in Sanem || Suessem (Grossenb.) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1871-12-11" | 11. Dez. 1871 || 1 || Wolf |- | Wester J. C., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Kohlen) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1872-01-10" | 10. Jan. 1872 || 1 || Wolf |- | Schumann Fr., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Jungenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1872-01-14" | 14. Jan. 1872 || 1 || Wolf |- | Wolff-Fixmer J. u. Kons. in Berburg || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1872-04-05" | 5. April 1872 || 2 || junge Wölfe |- | Wolff J. B., Rentner in Luxemburg || Garnech || Garnech || Capellen || data-sort-value="1872-09-11" | 11. Sept. 1872 || 1 || Wolf |- | Hilger Fr. in Bartringen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value="1872-10-08" | 8. Okt. 1872 || 1 || Wolf |- | Knepper Aug. in Pissingen || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-16" | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin |- | Kettenmeyer J. N. in Reckingen a. d. M. || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-16" | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin |- | Speller, Hauptmann in Luxemburg || Beetebuerg (Wald) || Beetebuerg || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-19" | 19. Nov. 1872 || 1 || Wolf |- | Kerschen Ant. in Hivingen || Scheierbësch || Keel || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1873-02-13" | 13. Febr. 1873 || 1 || Wölfin |- | Joerg J., Sekretär in Mamer || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1873-02-15" | 15. Febr. 1873 || 1 || Wolf |- | Kolbach Joh. in Capellen || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1873-02-13" | 13. Febr. 1873 || 1 || Wolf |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1873-07-14" | 14. Juli 1873 || 1 || Wolf |- | Petry Bern, Schreiner in Olingen || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1873-07-21" | 21. Juli 1873 || 1 || junger Wolf |- | Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-11-30" | Ende November 1873 || 1 || Wölfin |- | Seibenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf |- | Koch J. P. in Remerschen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wölfin |- | Gloden Nik., Bürgermeister in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf |- | Hoffmann H. in Betzdorf || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-01-06" | 6. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | Kremer Bernard in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-01-09" | 9. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Leo, Rentner in Luxemburg || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value="1874-01-13" | 13. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | Feipel N. F., Winzer in Wellenstein || Welleschten || Schengen || Réimech || data-sort-value="1874-02-24" | 24. Febr. 1874 || 1 || Wölfin |- | Sauer Leo, Einnehmer. in Remerschen || Rëmerschen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1874-02-25" | 25. Febr. 1874 || 1 || Wölfin |- | Ungeheuer, Jagdhüter in Münschecker || Lelleg || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-07-13" | 13. Juli 1874 || 2 || junge Wölfe |- | Stoffel Peter, Förster in Waldbredimus || Trënteng || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value="1876-02-07" | 7. Febr. 1876 || 1 || Wölfin |- | Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1876-02-23" | 23 Febr. 1876 || 1 || Wolf |- | Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1876-11-04" | 4. Nov. 1876 || 1 || Wolf |- | Jungblut Peter in Rameldingen || Gréngewald || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1877-01-31" | 31. Jan. 1877 || 1 || Wolf |- | Jungblut Nik. in Rameldingen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1877-02-21" | 21. Febr. 1877 || 2 || Wölfinnen |- | Remesch Fr., Förster in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1877-02-23" | 23. Febr. 1877 || 1 || Wölfin |- | de Maringh Gasp., Rentner in Remich || Bous || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value="1878-01-29" | 29. Jan. 1878 || 1 || Wolf |- | Elvinger Andr., Privatförster in Helmsingen || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value="1878-12-21" | 21. Dez. 1878 || 1 || Wolf |- | Sauber Math., Hirt in Geyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value="1879-01-05" | 5. Jan. 1879 || 1 || Wölfin <br><small>Diese Wölfin wurde in einer Falle gefangen</small> |- | Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1879-02-06" | 6. u. 21. Febr. 1879 || 2 || Wölfe |- | Müller Joh. in Zittig || Bech || Bech || Iechternach || data-sort-value="1879-02-28" | 28. Febr. 1879 || 1 || Wolf |- | Metz Em., Hüttenherr in Beggen u. Muller Hub., Hüttenherr in Esch a. d. A. || Betzder a Biwer || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1879-10-23" | 23. Okt. 1879 || 5 || Wölfe |- | Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1879-12-08" | 8. Dez. 1879 || 1 || Wölfin |- | Gretsch Jos. in Remich || Greiweldeng (Mesbusch) || Stadbriedemes || Réimech || data-sort-value="1880-01-08" | 8. Jan. 1880 || 1 || Wölfin |- | Müller Hub. Industr. in Esch a. d. A. || Ouljen (Stockbusch) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1880-11-04" | 4. Nov. 1880 || 1 || Wölfin |- | Heuschling Nik., Förster in Itzig u. Belgrad Joh., Feldhüter in Itzig || Hesper || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value="1880-12-22" | 22. Dez. 1880 || 1 || Wölfin |- | Bisdorff Joh., Gehilfsförster in Kapenacker || Wuermer (Kreuzbusch) || Wuermer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1881-02-04" | 4. Febr. 1881 || 1 || Wolf |- | Schneider Joh. in Alzingen || Alzeng || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value="1881-09-16" | 16. Sept. 1881 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-11-08" | 8. Nov. 1882 || 2 || Wölfinnen |- | Mertzig Johann in Breinert || Biwer (Ronkenberg) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-10" | 10. Dez. 1882 || 1 || Wolf |- | Lamort Eug. in Manternach || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-15" | 15. Dez. 1882 || 1 || Wölfin |- | de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Biwer (Frohn) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-23" | 23. Dez. 1882 || 1 || Wölfin |- | Witry Michel in Strassen || Rollengergronn (Baumbusch) || Lëtzebuerg || Lëtzebuerg || data-sort-value="1883-03-12" | 12. März 1883 || 1 || Wolf |- | Sauber Math., Hirt in Goyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value="1883-03-16" | 16. März 1883 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Th. in Luxemburg || Biwerbësch || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1883-07-08" | 8. Juli 1883 || 1 || Wölfin |- | Wolff Ed., Untersuchungsrichter in Luxemburg || Ouljen (Kiem) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1903-04-24" | 24. April 1903 <small>(sic)</small> || 1 || Wolf |- |} An der Tabell sinn am Ganzen 242 Déieren opgezielt: 121 Wëllef, 72 Wëllefinnen, 20 jonk Wëllef an 29 Naschtwëllef. Ënner engem Naschtwollef huet een e jonke Wollef verstanen, deen nach am Bau gelieft huet an nach net selbststänneg war. Well Naschtwëllef nëmmen do virkommen, wou sech e Ruddel etabléiert an eng Nozuucht huet, gëllt hiren Noweis gläichzäiteg als Beweis dofir, datt sech an där Géigend e Wollefsruddel niddergelooss hat, dat sech reproduzéiert hat. 1893 koum en neit Reglement, dat d'Montanten d'selwecht gelooss huet mä déi administrativ Formalitéiten genee festgeluecht huet. D'Primm gouf nëmmen op Basis vun engem Certificat vum Buergermeeschter ausbezuelt. Dëse Certificat huet misse bestätegen, datt de Wollef an der jeeweileger Gemeng erluecht gouf an datt a Presenz vum Buergermeeschter eng [[Zéif]] vun der rietser viischter Patt ofgeschnidde gouf. Dës Moossnam sollt alt erëm Mëssbrauch verhënneren an ausschléissen, datt dat selwecht Déier méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rmin/1893/08/25/n1/jo|Titel=Règlement du 25 août 1893 pris en exécution de la loi sur la chasse|Gekuckt=12.07.2026|Datum=25.08.1893|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Kanton ! Zuel |- | Capellen || 42 |- | Clierf || 8 |- | Dikrech || 2 |- | Esch-Uelzecht || 32 |- | Gréiwemaacher || 44 |- | Iechternach || 21 |- | Lëtzebuerg || 22 |- | Miersch || 22 |- | Réiden || 24 |- | Réimech || 12 |- | Veianen || 1 |- | Wolz || 12 |} Déi regional Opstellung vun de Fäll weist, datt d'Erleeë vun de Wëllef net gläichméisseg iwwer d'Land verdeelt war an datt am [[Éislek]] déi mannst Déieren erluecht goufen. Eng méiglech Erklärung dofir wier, datt am Norden haaptsächlech [[Louheck]]e ugeplanzt waren. Dës [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] goufen deemools intensiv genotzt an all 20 bis 25 Joer ëmgeschnidden sou datt et am Éislek wéineg al, zoue Bëscher, mee virun allem [[Jéngt]]e stoungen. Laang Zäit ass ugeholl ginn, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de [[24. Abrëll]] [[1893]] am [[Ouljen|Ouljer]] Bësch beim "[[Kiem]]" vum [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]] erschoss gouf.<ref>Op der Gedenkplack, déi de [[Saint Hubert Club]] am Joer [[1937]] gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt [http://www.betzdorf.lu Commune de Betzdorf]: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).</ref> Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu [[Schëndels]], deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am [[Gréngewald]] an der Ëmgéigend vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëft Fleesch gefriess haten: zwéi waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.<ref name ="wollef1893-1920">Massard 2015a.</ref> Am [[Éischte Weltkrich]] sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei [[Uespelt]] a bei [[Ënsber]], am Januar-Februar 1917 an der [[Dikrech]]er Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären.<ref name ="wollef1893-1920"/><ref>Massard 2015b.</ref> Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ([[Gemeng Betzder]]) a [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] ([[Gemeng Fluessweiler]]) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär [[Emile Moutrier]] hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.<ref name ="wollef1893-1920"/> Dono blouf et gutt 90 Joer roueg ëm d'Déier. === Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren === Am Juli 2011 gouf an der Gemeng [[Gedinne]], an der [[Provënz Namouer]], fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.<ref>[http://www.lesoir.be/actualite/belgique/2011-09-22/le-loup-est-de-retour-en-belgique-apres-un-siecle-865135.php "Le loup est de retour en Belgique... après un siècle."] lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.</ref> Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am [[Departement Moselle|Museldepartement]], bei [[Lorquin]] respektiv bei [[Walscheid]], een (oder méi) Exemplare gesinn.<ref>[http://www.wort.lu/de/view/ein-wolf-in-lothringen-5305d38be4b080dc756b9f34 "Ein Wolf in Lothringen?"] wort.lu, 20.02.14, 11:06.</ref> Well net méi auszeschléisse wier, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint,<ref>Cf. Schley, L. & R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. ''Regulus'' 4: 4-7.</ref><ref>[http://chd.lu/wps/portal/public/RoleEtendu?action=doQuestpaDetails&id=12872&backto=/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23920# Question écrite n°727 - Sujet: le retour du loup en Europe.] op chd.lu.</ref> huet de Staatssekretär fir Ëmwelt [[Camille Gira]] 2017 en Aktiounsplang virgestallt, wat ze maachen ass, wann et sou wäit wier.<ref>[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktiouns- a Managementsplang fir den Ëmgang mat Wëllef zu Lëtzebuerg]</ref> Doropshi sinn d'Modalitéite vun den Entschiedegunge festgeluecht ginn. Wann e Wollef d'Véi vun engem Bauer blesséiert oder ëmbréngt, iwwerhëlt de Staat d'Käschten. D'Naturverwaltung iwwerpréift d'Situatioun op der Plaz an hëlt DNA-Prouwe fir ze beweisen, ob de Wollef de Schëllege war. Ass dëse Beweis sécher, gëtt de Schued, dee vum ''Service de la production animale'' vun der [[ASTA]] berechent gouf un de Proprietär ausbezuelt. Falls d'Déieren den Ugrëff iwwerlieft hunn awer blesséiert goufen, bezuelt de Staat zousätzlech all d'Käschten déi beim [[Veterinär|Véidokter]] fir d'Behandlung entstinn. Ass de Beweis net sécher, a wann de Wollef awer net als Ursaach ausgeschloss ka ginn, da gëtt de Schued nach zu 75 Prozent rembourséiert. Dat selwecht gëllt och fir den [[Haushond#Hondstyppen|Hierdenhond]] oder de Juegdhond, wann se vun engem Wollef blesséiert oder erbass goufen. Et gëtt och Subventioune fir preventiv Moossnamen, wéi zum Beispill d'Opstelle vun elektreschen [[Zonk|Zénk]], vu Maschendrot oder och d'Uschafe vun engem speziell ausgebilten Hierdenhond.<ref>[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2023/08/30/a569/jo Groussherzoglecht Reglement vum 30. August 2023]</ref> Am Juli 2017 hat e [[Leideleng]]er Bauer en Déier fotograféiere kënnen, dat mat grousser Warscheinlechkeet e Wollef war.<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/wahrscheinlich-ein-wolf/899099.html|Titel=Sichtung in Leudelingen, Wahrscheinlich ein Wolf|Gekuckt=24.5.2024|Datum=7.7.2024|Editeur=wort.lu}}</ref> Am September 2017 huet eng [[DNA]]-Analys bestätegt, datt et ee Wollef war, deen e puer Woche virdrun aacht Schof tëscht [[Garnech]] an [[Holzem]] gerass hat. Dëse Wollef koum aus enger Populatioun, déi hir Verbreedung an den italieeneschen a franséischen Alpen huet an déi och schonn an de [[Vogesen]], a [[Loutrengen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf.<ref>[http://www.environnement.public.lu/actualites/2017/09/01_le_loup_au_luxembourg/index.html Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren] (sic). Communiqué vum 1. 9. 2017</ref><ref>Schley, L. & J. Herr, 2017. Erster Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren (sic). Cf. Literatur.</ref> Deemno war de Wollef no knapps 100 Joer erëm zu Lëtzebuerg ukomm. Duerno goufen ëmmer nees Wëllef sporadesch gesinn. {| class="wikitable mw-collapsible mw-open sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Wéini ! Wou ! Originn ! Bemierkung ! Referenzen |- | data-sort-value="2018-02-01" | Feb. 2018|| [[Furen]] || || nogewisen || |- | data-sort-value="2017-12" | Dez. 2018|| [[Käerch]]-[[Simmer]]|| ||net sécher ob Wollef ||<ref>[https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2018/12-decembre/19-wolfshinweis-luxemburg.html "Konkreter Wolfshinweis im Westen Luxemburgs."] Presscommuniqué op gouvernement.lu, 19.12.2018.</ref> |- | data-sort-value="2020-04" | Abrëll. 2020|| ëm [[Nidderaanwen]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||3 Schof gerass ||<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1517207.html "Et war e Wollef, deen Enn Abrëll 3 Schof am Raum Nidderaanwen gerass huet."] rtl.lu, 13.05.2020.</ref><ref>Hermes, S., 2020. ''Ein Wolf als Täter. Genetische Analysen bestätigen: Raubtier für Schafrisse im Raum Niederanven verantwortlich.'' Luxemburger Wort vum 14. Mai 2020, S. 24.</ref> |- | data-sort-value="2021-08" | Summer 2021|| ëm d'Belsch Grenz zu [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||1 Schof gerass, am Wanter nogewisen ||<ref>[https://www.wort.lu/de/lokales/die-sichtung-eines-wolfs-ist-nachgewiesen-61ddcd32de135b923614ddc0 "Die Sichtung eines Wolfs ist nachgewiesen."] wort.lu, 11.01.2022.</ref> |- | data-sort-value="2022-12" | Dez. 2022|| Raum [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||1 Schof gerass, warscheinlich vun engem Wollef ||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417|Titel=Totes Schaf, Mögliche Wolfsanwesenheit bei Ulflingen|Gekuckt=28. 12. 2022|Auteur=wort.lu|archivedate=2022-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228093110/https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.dbb-wolf.de/Wolfsmanagement/monitoring/scalp-kriterien|Titel={{de}} Wolfsmanagement, SCALP-Kriterien|Gekuckt=28. 12. 2022}}</ref> |- | data-sort-value="2023-01" | Jan. 2023|| [[Tratten]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun<ref>Där hire Verbreedungsschwéierpunkt erstreckt sech vun der [[Wisła]] am Zentrum vu [[Polen]] bis an [[Niddersachsen]].</ref> ||nogewisen, männlech ||<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2030989.html|Titel=D'Naturverwaltung confirméiert, Am Raum Tratten war e Wollef ënnerwee|Gekuckt=15. 2. 2023|Datum=15.2.2023|Editeur=rtl.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2023-07" | Juli 2023|| Raum [[Léiler]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||1 Schof gerass, nogewisen ||<ref>{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B01-wolf-lieler.html|Titel=Eindeutiger Wolfsnachweis im Raum Lieler|Gekuckt=2.8.2023|Datum=1.8.2023|Editeur=Ëmweltministère}}</ref> |- | data-sort-value="2023-08" | Mëtt Aug. 2023|| Raum [[Iechternach]] a [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || net gewosst ob et dee selwechte war wéi dee vum Juli ||<ref>{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B22-wolf-luxemburg-osten.html|Titel=Eindeutige Wolfsnachweise im Osten Luxemburgs|Gekuckt=22.08.2023|Datum=22.08.2023|Editeur=Ëmweltministère}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2106420.html|Titel=Wollef am Oste vum Land gefilmt|Gekuckt=24.8.2023|Datum=24.8.2023|Editeur=rtl.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2024-04" | Abrëll 2024|| [[Bruechtebaach]] || || 1 Kallef gerass, nogewisen ||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/der-tag-in-luxemburg-wolfsnachweis-in-brachtenbach/13021761.html|Titel=Wolfsnachweis in Brachtenbach|Gekuckt=24.5.2024|Datum=24.5.2024|Editeur=wort.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2024-12" | Mëtt Dez. 2024|| Raum [[Dol]] || || 2 Schof gerass, nogewise vun engem weibliche Wollef, deen an Holland am Ruddel "Zuidwest-Veluwe" gebuer, an am Oktober 2023 fir d'éischt [[Genetik|geneetesch]] erfaasst gouf.||<ref>{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2025+01-janvier+16-wolf-dahl-informationsabend.html|Titel=Wolfsweibchen im Raum Dahl – Informationsabend am 21. Januar|Gekuckt=16.01.2025|Editeur=Naturverwaltung}}</ref> |- | data-sort-value="2025-04" | 11. Abrëll 2025|| Raum [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]-[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || 2 x gesinn a fotograféiert ||<ref>{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2025%2B04-avril%2B15-wolf-sichtung.html|Titel=Wolf im Raum Kiischpelt-Klerf unterwegs gesichtet|Gekuckt=24.04.2025|Datum=15.04.2025|Editeur=Naturverwaltung}}</ref> |- | data-sort-value="2026-02" | Enn Feb. 2026|| [[Gemeng Wëntger]] || || 5 Schof gerass an 2 blesséiert vun enger Wollefsmudder, déi schonn 2025 an [[Thüringen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf. ||<ref>[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Naturverwaltung-bestaetigt-Wolf-reisst-fuenf-Schafe-auf-einer-Weide-im-Oesling-25645.html Naturverwaltung bestätigt: Wolf reißt fünf Schafe auf einer Weide im Ösling]</ref> |- | data-sort-value="2026-03" | Feb.-Mäerz 2026|| [[Hengescht]] || || Eng Rei Schof vun enger anerer Wollefsmudder gerass, déi zu engem Ruddel aus der belscher [[Äifel|Nordäifel]] gehéiert an deels an Däitschland, deels am [[Héicht Venn|Héije Venn]] aktiv ass.||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zweites-wolfsweibchen-im-norden-des-landes-nachgewiesen/144221965.html|Titel=Zwei Vorfälle in wenigen Tagen, Zweites Wolfsweibchen im Norden des Landes nachgewiesen|Gekuckt=23.03.2026|Auteur=Sophie Hermes|Datum=23.03.2026|Editeur=wort.lu [€]}}</ref> |- | data-sort-value="2026-00" | || || || || |} == De Wollef a Mythos a Literatur == {{Kapitel Info feelt}} ==Kuckt och== * ''[[De Wëllefchen an de Fiisschen]]'' * [[Wollefsschlucht (Iechternach)]] * [[Wollefsgrouf (Biekerech)]] * [[Fleeschwollef]] == Literatur == * Anonym, 1893. [[Luxemburger Zeitung]] Nr. 115 (25. Apr.): 3 (Wolf im Rodenburger Wald von Richter Wolff erlegt). * Delguste-Van der Kaa, Marie-Hélène, 2003. Histoire des loups dans les deux Luxembourg. Rossignol, 2003. * [[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 389-394, 411-419. * [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]], 2013. [https://web.archive.org/web/20130515005010/http://www.land.lu/2013/04/19/vom-ungeziefer-zum-umweltmenetekel%e2%80%a9/ Vom Ungeziefer zum Umweltmenetekel: Vor 120 Jahren verlor der letzte Wolf in Luxemburg das Leben, danach auch den Kopf.] Lëtzebuerger Land Nr. 16: 6 (19. April 2013). * [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]], 1985. [http://massard.info/pdf/pasteur_2.pdf Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung (II): Von Hunden und Wölfen.] Tageblatt 1985, Nr. 159 (13. Jul.): 9. * Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374. * Massard, Jos. A., 2015a. [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920_LJ.pdf ''Der Mythos vom letzten Wolf in Luxemburg. Der 1893 bei Olingen erlegte Wolf war nicht der letzte. Wölfe traten noch viel später als bisher angenommen in Luxemburg auf. Eine Aufarbeitung in drei Teilen.''] — Teil I: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 258 (5. November): 19. — Teil II: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 259 (6. November): 19 (''Der Erste Weltkrieg brachte die Wölfe zurück''). — Teil III: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 260 (7. November): 19 (''1920 – Ein Wolf bei Berg''). [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920er_lang.pdf Erweiterte Online-Version.] * Massard, Jos. A., 2015b. [https://massard.info/pdf/Massard_Loups1917_ANLux.pdf ''Das Wiederauftauchen der Wölfe im Großherzogtum Luxemburg im Jahr 1917 im Spiegel einer Sammlung von Zeitungsausschnitten aus dem “Fonds Schaack” im Luxemburger Nationalarchiv'']. Published online. *[[Laurent Schley|Schley, L.]] & J. Herr, 2017. ''Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren.'' [[regulus (Zäitschrëften)|regulus Zäitschrëft fir Natur & Ëmwelt]] 4 2017: 12-15. *Schley, L., M. Jacobs, S. Collet, A. Kristiansen & J. Herr, 2021. First wolves in Luxembourg since 1893, originating from the Alpine and Central European populations. ''Mammalia''. DOI: https://doi.org/10.1515/mammalia-2020-0119 == Um Spaweck == {{Commonscat|Canis lupus}} * [https://web.archive.org/web/20230104201245/http://biodiversite.wallonie.be/fr/le-reseau-loup.html?IDC=6418 Le Réseau Loup], op dem Site ''La biodiversité en Wallonie'' * ''[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktions- und Managementplan für den Umgang mit Wölfen in Luxemburg]'', Technischer Bericht der Naturverwaltung betreffend Wildtiermanagement und Jagd, Nr. 5, 2017, 56 S. {{Referenzen}} [[Kategorie:Hënn]] 1gfzouthms8d8jy3wirhk7iwu2o7h35 2686880 2686876 2026-07-19T18:55:14Z Dewilda 51264 /* De Wollef zu Lëtzebuerg */ 2686880 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Wollef | An anere Sproochen = | Bild = Canis lupus.jpg | Bildtext = E Wollef | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Raubdéieren]] | Famill = [[Hënn]] | Ënnerfamill = [[Echt Hënn]] | Gattung = [[Canis]] | Wëssenschaftlechen Numm = Canis lupus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné|„<span class="Person">Linnaeus</span>“]] 1758 | Ënnerandeelung_ranking = | Ënnerandeelung = }} [[Fichier:Gray Wolf Distribution.gif|thumb|300px|D'Verbreedung vum Wollef (Stand 2018)<br><small>(''gréng'' = aktuell, ''rout'' = fréier)</small>]] De '''Wollef''' (''Canis lupus'') ass e [[Raubdéieren|Raubdéier]] vun der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Canis]]'', aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Hënn]] (Canidae). __TOC__ Wëllef ware fréier a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] verbreet, goufen awer a West- a Mëtteleuropa sou gutt wéi ausgerott. Wëllef gläiche grondsätzlech engem groussen [[Haushond]], just datt hiren [[Torso]] méi laang an d'Broscht méi héich ass. De Kapp ass relativ grouss, d'Stier breet, an d'Oueren éischter kuerz. De Schwanz ass buuschteg an ongeféier en Drëttel sou laang wéi de Kierper.<ref>Henryk Okarma: ''Der Wolf. Ökologie, Verhalten, Schutz''. Parey, Berlin 1997, S. 11 ff.</ref> D'Faarf vum Pelz variéiert; et gëtt wäiss, crèmefaarweg, donkel, gielzeg, roudelzeg, gro a schwaarz Wëllef. An den temperéierte Klimazone vun Europa ass déi dominant Faarf gro, méi am Norde gëtt d'Proportioun vun de schwaarzen a wäisse méi grouss. De Bauch, d'Been an d'Maul si méi hell wéi de Rescht vum Kierper. Och Gréisst a Gewiicht ass no de Géigende verschidden: an de Bëschgéigende vu [[Lettland]], [[Wäissrussland]], [[Alaska]] a [[Kanada]] kënne se vu Kapp bis Hënner bis zu 160&nbsp;cm a vum Buedem bis un d'Schëller 80&nbsp;cm grouss a bis zu 80&nbsp;kg schwéier ginn. Am Viischten Orient an op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] gi se just bis zu 80&nbsp;cm laang a ronn 20&nbsp;kg schwéier. Déi mëtteleuropäesch Wëllef leien tëscht deenen zwéin Extremer. Et gëtt dräizéng lieweg an zwou ausgestuerwen Ënneraarten. Déi normal Sozialuerdnung vun de Wëllef ass de [[Ruddel]]. Dëse besteet an der Reegel aus enger Elterekoppel mat hirem Nowuess. Jonk Wëllef ginn eréischt mat zwee Joer geschlechtsräif a siche sech dann hiert eegent Revéier. Bis dohi këmmere se sech mat ëm hir jonk Gesëschter, déi dat Joer no hinne gebuer goufen. Wollefsruddelen hunn all e fest Revéier, dat se, wann et muss sinn, vehement verdeedegen. De Wëllef hiren Haaptkascht besteet aus Planzefrësser, déi s'am Ruddel joen. Jee no Géigend kënnen dat [[Elch]]en, [[Ren|Rendéieren]] a soss [[Hirscher|Hirschaarten]], an an de Bierger [[Wëllschwäin]], [[Wëllschof]] a [[Steebéck]] sinn. Dobäi komme méi kleng Mamendéiere wéi [[Huesen]], [[Kanéngchen|Kanéngercher]], [[Wullmais]] a [[Lemmini|Lemmingen]], an, nobäi bei de Mënschen, och alt [[Schof]], [[Ranner|Kaalwer]], [[Haushond|Haushënn]] a [[Hauskaz|-kazen]]. D'Wëllef friessen och Planze wéi [[Molbier]], [[Rout Molbier]], [[Schwaarzbier]], Wëlluebst, [[Spackelter]] a [[Grieser]]. [[Fichier:Howlsnow.jpg|thumb|left|250px| E Wollef, deen huerelt]] [[Fichier:Wolf howls.ogg|thumb|left|250px|D'Huerelen]] == De Wollef zu Lëtzebuerg == De Wollef ass eent vun den ursprénglech heemesche Wëlldéieren zu Lëtzebuerg a war iwwer Joerhonnerte feste Bestanddeel vun der natierlecher [[Fauna]] am Land. An der Zäit, wéi d'Bevëlkerung zu Lëtzebuerg gréisstendeels vun der Landwirtschaft gelieft huet, an d'Verméigen an d'Existenzgrondlag vun de Mënschen zu engem groussen Deel vun hirem [[Véi]] ofhängeg waren, gouf de Wollef als eng grouss wirtschaftlech Gefor ugesinn. Zousätzlech gouf en als méiglechen Iwwerdroer vun der [[Tollwut]] gefaart, enger Krankheet, géint déi et bis zur Entwécklung vun der éischter erfollegräicher Post-Expositiounsbehandlung duerch de [[Louis Pasteur]] am Joer 1885 keng wierksam Heelung gouf an déi bal ëmmer zu engem qualvollen Doud gefouert huet. Fir d'Gesondheet an d'Liewensgrondlag vun der Bevëlkerung ze schützen, gouf de Wollef dofir mat de Mëttelen an de Méiglechkeete vun där Zäit konsequent bekämpft. Als Ureiz huet d'Regierung Primme fir all erluechte Wollef ausbezuelt. Fir d'Primm ausbezuelt ze kréien, huet de Jeeër de Kapp vum erluechte Wollef misste virleeën. Fir Fuddelereien ze verhënneren an auszeschléissen, datt dee selwechte Wollef méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf, goufen d'Oueren nom Kontrolléieren ofgeschnidden. Esou goufen tëscht 1818 an 1821 um Gebitt vum haitege Groussherzogtum am ganzen 211 Déieren dout gemaach, dorënner 75 Wëllefinnen, 76 Wëllef a 60 Jongdéieren.<ref name="Massard">Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987</ref> Et goufen och nach Wollefskaulen ugeluecht, fir d'Wëllef ze fänken an doutzemaachen. Dës Fale bestoungen aus engem meterdéife Lach, dat virsiichteg mat Äscht a Blieder zougedeckt a mat engem Schof, enger Gees oder anert Fleesch preparéiert gouf, fir de Wollef unzelackelen. Nieft dëse gegruewe Kaulem hunn d'Jeeër awer och d'Topographie vun der Natur fir sech schaffe gelooss: Natierlech Griechten an enk Fielspassagen an der Landschaft goufe strategesch genotzt, fir de Wollef an d'Enk ze dreiwen an emzebréngen. Datt dës Juegdmethode wäit verbreet waren, gesäit een haut nach ganz kloer un de [[Flouernumm|Flouernimm]]. Wärend Nimm wéi “Wollefsaker” ([[Manternach]], [[Stadbriedemes]]), ”Wollefsbësch” ([[Mäertert]]), ”Wollefsdällt” ([[Clierf]]), ”Wollefsdréisch” ([[Folscht]]), "Wollefsheck" ([[Biebereg]], [[Biissen]]), "Wollefshiel” ([[Weiler zum Tuer]]), “Wollefsho” ([[Bous]]), “Wollefsknupp” (Stadbriedemes), “Wollefsmillen” (Mäertert, [[Munneref]]), “Wollefswee” ([[Konstem]]) oder “Wollefswis” ([[Konsdref]]) éischter op d'Presenz vum Déier hiweisen, zeien aner topographesch Bezeechnungen direkt vun de Juegdfalen. Nimm wéi "Wollefslach" ([[Manternach]], [[Nouspelt]], [[Schweech]], [[Siwwenaler]]), "Wollefskaul" ([[Fluessweiler]], Folscht, [[Garnech]], [[Gréiwemaacher]], [[Lenneng]], Mäertert, [[Rëmerschen]], [[Steesel]], [[Bartreng]], [[Groussbus]] a [[Waldbëlleg]]) oder [[Wollefsgrouf (Biekerech)|“Wollefsgrouf"]] ([[Biekerech]]) beweisen, datt do fréier dës meterdéif Kaulen existéiert hunn. Och d'Erënnerung un d'Falen an enke Passagen ass erhale bliwwen: De Flouernumm "Wollefsgriecht", ([[Berbuerg]], [[Menster]], [[Miersch]], [[Miesdref]]) erënnert un déi dacks natierlech Engpäss, déi d'Mënschen deemools och als Wollefsfale genotzt hunn.<ref>[https://data.public.lu/en/datasets/lieuxdits/ Lieux dits]</ref><ref name="Massard" /> D'Gesetz vum 8 Januar 1850 setzt eng Primm vu 25 [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] fir en erwuesse Wollef oder Wëllefin, a 5 Frang fir e jonke Wollef fest.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/08/n2|Titel=Loi du 8 janvier 1850, N°69, accordant des primes pour destruction de loups|Gekuckt=12.07.2026|Datum=08.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Zum Verglach: 1888 huet e [[Akkord]]aarbechter bei der ''Cerabati'' zu Waasserbëlleg tëscht 3 a 5 Frang den Dag verdéngt. Mat 25 Frang huet d'Primm fir en erwuessene Wollef domat ongeféier dem Akommes vun enger Aarbechtswoch entsprach a war fir déi deemoleg Zäit e bedeitende finanzielle Ureiz.<ref>[https://www.industrie.lu/cerabatiWasserbillig.html Säit vun der Cerabati op industrie.lu]</ref> Den [[Ernest Nicolas Georges Faber|Ernest Faber]] huet 1908 eng Lescht mat de genauen Detailer iwwert d'Primmen déi vun 1850 un ausbezuelt goufe publizéiert.<ref>[[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 411-419.</ref> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Wien ! Wou ! Gemeng <small><small>Gemenge sinn déi vun 2026</small></small> ! Kanton ! style="width: 100px;" data-sort-type="dateIso" | Wéini ! ! Wat |- | Reiff Peter in Niedefeulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value="1850-01-01" | 1. Jan. 1850 || 1 || Wölfin |- | Boos Wilhelm in Hosingen || Housen || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1850-01-03" | 3. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Thom. Adam in Feulen || Feelen || Feelen || Dikrech || data-sort-value="1850-01-05" | 5. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Kayser Nik. in Perlé || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1850-01-07" | 7. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Ficcard F. in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1850-01-16" | 16. Jan. 1850 || 1 || Wölfin |- | Gresch Nik. in Kahler || Koler || Garnech || Capellen || data-sort-value="1850-01-18" | 18. Jan. 1850 || 1 || Wolf |- | Fiedler Peter in Ulflingen || Ëlwen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value="1850-02-24" | 24. Feb. 1850 || 1 || Wolf |- | Mai Nik. u. Kons. in Obermertzig || Méchelbuch || Viichten || Réiden || data-sort-value="1850-04-12" | 12. April 1850 || 3 || junge Wölfe |- | Egide C. u. Kons. in Niederbesslingen || Kierchen || Ëlwen || Clierf || data-sort-value="1850-05-07" | 7. Mai 1850 || 3 || junge Wölfe |- | Meyers Nik. in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1850-05-09" | 9. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe |- | Harlé Nik. in Gonderingen || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1850-05-13" | 13. Mai 1850 || 2 || junge Wölfe |- | Munsbach Anton in Mensdorf || Roudemer || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1850-05-13" | 13. Mai 1850 || 1 || junger Wolf |- | Schiltz Johann, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-01-26" | 26. Jan. 1851 || 1 || Wolf |- | Koch Franz in Konsthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1851-01-28" | 28. Jan. 1851 || 1 || Wölfin |- | Haler Michel in Brandenburg || Branebuerg || Tandel || Veianen || data-sort-value="1851-02-14" | 14. Feb. 1851 || 1 || Wolf |- | Scheck Johann in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1851-04-17" | 17. April 1851 || 8 || Nestwölfe |- | Schaack El. in Winseler || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1851-05-30" | 30. Mai 1851 || 7 || Nestwölfe |- | Faber-Knepper, Gerber in Wiltz || Wanseler || Wanseler || Wolz || data-sort-value="1851-11-20" | 20. Nov. 1851 || 1 || Wolf |- | Steffen J.P. in Esch a. d. Alz. || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-11-24" | 24. Nov. 1851 || 1 || Wolf |- | Heinrich Fr. in Petingen || Péiting || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1851-12-11" | 11. Dez. 1851 || 1 || Wölfin |- | Neu Nik. in Buderscheid || Bidscht || Géisdref || Wolz || data-sort-value="1852-05-05" | 5. Mai 1852 || 2 || junge Wölfe |- | Gerard J. B. in Cessingen || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value="1853-02-22" | 22. Feb 1853 || 1 || Wölfin |- | Bertemes Johann, Hirt in Perlé || Pärel || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1853-12-28" | 28. Dez. 1853 || 1 || Wölfin |- | Geib Fr. in Harlingen || Harel || Stauséigemeng || Wolz || data-sort-value="1854-12-22" | 22. Dez. 1854 || 1 || Wolf |- | Lentz Peter in Weiler z. Th. || Weiler zum Tuer || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1856-12-05" | 5. Dez. 1856 || 1 || Wolf |- | Goedert Gust. in Lannen || Lannen || Réiden op der Atert || Réiden || data-sort-value="1857-01-30" | 30. Jan. 1857 || 1 || Wolf |- | Reisdorf Johann in Zolver || Zolwer || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1857-08-06" | 6. Aug. 1857 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster (Elgert.) || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1858-02-03" | 3. Feb. 1858 || 1 || Wölfin |- | Metz Jul., Advokat in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1858-03-07" | 7. März 1858 || 1 || Wolf |- | Lorang Johann in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1859-03-12" | 12. März 1859 || 1 || Wölfin |- | Mayonnette Ph. in Roodt (Ell) || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value="1860-01-11" | 11. Jan. 1860 || 1 || Wölfin |- | Schaul Ph. in Boxhorn || Aasselbuer || Wëntger || Clierf || data-sort-value="1860-02-18" | 18. Feb. 1860 || 1 || Wolf |- | Arend G., Grenzaufseher in Wiltz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1860-08-02" | 2. Aug. 1860 || 1 || Wölfin |- | Demuth Bernard in Holtz || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1860-11-19" | 19. Nov. 1860 || 1 || Wölfin |- | Delles Ph. In Mensdorf || Menster || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1861-01-21" | 21. Jan. 1861 || 1 || Wolf |- | Diederich Nik. in Frisingen || Fréiseng || Fréiseng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1861-09-21" | 21. Sept. 1861 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Förster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-01-05" | 5. Jan. 1862 || 1 || Wölfin |- | de Wacquant L. Aug. in Foetz || Recken (Essenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1862-01-23" | 23. Jan. 1862 || 1 || Wolf |- | Molitor J. P., Gehilfsförster in Peppingen || Réiser || Réiser || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-05-31" | 31. Mai 1862 || 1 || Wolf |- | Schlitz Joh., Vater u. Sohn, Privatförster in Oberkerschen || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-10-06" | 6. Oktob. 1862 || 2 || Wölfe |- | Beissel J., Gastwirt in Oberkerschen || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1862-11-03" | 3. Nov. 1862 || 2 || Wölfe |- | Werner Peter, Müller in Niederkorn || Uewerkäerjeng (Köppchen) || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1862-11-03" | 3. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Dogé Fr., Gutsverwalter in Betzdorf || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-11-07" | 7. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Kinnen Th. in Wydigerhof || Ouljen (Hardt) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1862-11-11" | 11. Nov. 1862 || 1 || Wolf |- | Kayser J. P., Privatförster in Steinbrücken || Monnerech || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1862-09-15" | 15. Sept. 1862 || 1 || Wölfin |- | Strauss H., Müller in Simmern || Simmer (Hobscheiterheck) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1862-12-02" | 2. Dez. 1862 || 1 || Wolf |- | Durst Johann, Gehilfsförster in Bissen || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1862-12-30" | 30. Dez. 1862 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value="1863-01-27" | 27. Jan. 1863 || 1 || Wölfin |- | Stomp Th. u. Hansen Jos. in Brouch || Recken (Mandelbach) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1863-05-27" | 27. Mai. 1863 || 8 || Nestwölfe |- | Wolff J. P.. Sohn in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value="1863-10-01" | 1. Okt. 1863 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H. in Echternach || Uesweller (Grossenbusch) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1863-11-03" | 3. Nov. 1863 || 1 || Wolf |- | Krisch Wilh., Knecht, Wiltzermühle (Mamer) || Mamer (bei d. Mühle) || Mamer || Capellen || data-sort-value="1863-11-15" | 15. Nov. 1863 || 1 || Wolf |- | Heiardt Nikolas, Jagdhüter in Bettemburg || Biergem || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1863-11-27" | 27. Nov. 1863 || 1 || Wölfin |- | Metz Norbert, Hüttenherr in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1863-12-17" | 17. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Baldauff H., Kauffmann in Echternach || Hierber (Schlammeweg) || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1863-12-23" | 23. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Durst Math., Privatförster in Bissen || Biissen (Dellenberg) || Biissen || Miersch || data-sort-value="1863-12-31" | 31. Dez. 1863 || 1 || Wolf |- | Demuyser J. P., Forstaccessist in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1864-01-31" | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H. Kauffmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1864-01-31" | 31. Jan. 1864 || 1 || Wölfin |- | Nothomb Alf. In Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Nothomb Pol, Sohn, in Petingen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Beissel Joh. in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Schumacher Gust. in Dippach || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-09-26" | 26. Sept. 1864 || 1 || Wolf |- | Blonding Jak. in Oberkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-10-07" | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe |- | Franck Wilhelm, Gastwirt in Küntzig || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1864-10-07" | 7. Okt. 1864 || 2 || Wölfe |- | Praus J. A. Gerichtsschreiber in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1864-11-03" | 3. Nov. 1864 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Jos., Gastwirt in Lintgen || Lëntgen || Lëntgen || Miersch || data-sort-value="1865-01-18" | 18. Jan. 1865 || 1 || Wölfin |- | Schleich Nik. Jos. in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1865-01-20" | 20. Jan. 1865 || 1 || Wölfin |- | Schleich J. B, in Dahlem || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1865-01-22" | 22. Jan. 1865 || 1 || Wolf |- | Beissel J., Gastwirt in Niederkerschen || Uewerkäerjeng || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1865-01-25" | 25. Jan. 1865 || 1 || Wolf |- | Schroeder Michel in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1865-06-20" | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf |- | Hoppesch J. P. in Rambrouch || Holz || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1865-06-20" | 20. Juni 1865 || 1 || junger Wolf |- | Metz Norbert u. Emil, Hüttenherren in Eich || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1865-11-17" | 17. Nov. 1865 || 3 || Wölfe |- | Baron de Tornaco in Sassenheim || Zolwer (Hunnenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1865-12-27" | 27. Dez. 1865 || 1 || Wölfin |- | Stoltz Mathias im Kahlochenerhof || Kalscheierhaff || Koplescht || Capellen || data-sort-value="1866-01-04" | 4. Jan. 1866 || 1 || Wolf |- | von Heemsheck, Oberst-Kommandant in Echternach || Iechternach (Irreltgen) || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1866-01-10" | 10. Jan. 1866 || 1 || Wölfin |- | Wagner Anna, Ehefrau Jak. Tempel in Keispelt || Keespelterbësch || Kielen || Capellen || data-sort-value="1866-05-10" | 10. Mai. 1866 || 6 || Nestwölfe |- | Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem (Grossenbusch) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1866-11-19" | 19. Nov. 1866 || 1 || Wolf |- | Kraus Joh., Privatförster in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-01-01" | 1. Jan. 1867 || 1 || Wolf |- | Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Sëll || Sëll || Réiden || data-sort-value="1867-01-26" | 26. Jan. 1867 || 1 || Wolf |- | Namur Ernest Agronom in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-01-21" | 21 u. 22. Jan. 1867 || 2 || Wölfe |- | Jacoby Peter, Förster in Senningen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1867-01-17" | 17 u. 22. Jan. 1867 || 3 || Wölfinnen |- | Schmitt Nik., Hirt in Burglinster || Buerglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-02-18" | 18. Feb. 1867 || 1 || Wölfin |- | Graf von Ansemburg Gaston || Huelmes || Helperknapp || Miersch || data-sort-value="1867-09-05" | 5. Sept. 1867 || 1 || Wolf |- | Keusch Jak. Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1867-10-18" | 18. Okt. 1867 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-11-03" | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Angelsberg Johann, Notar in Feulen || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1867-11-03" | 3. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Nothumb Alf. in Petingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-11-09" | 9. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Speller, Leutnant-Adjutant in Luxemburg || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-11-20" | 20. Nov. 1867 || 1 || Wölfin |- | Röhling Hub., Jagdhüter in Ansemburg || Rued || Ell || Réiden || data-sort-value="1867-11-29" | 29. Nov. 1867 || 1 || Wolf |- | Fuhrmann Ant., Förster in Goetzingen || Käerch || Käerch || Capellen || data-sort-value="1867-12-07" | 7. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Gloutin Melch. in Rodingen || Rodange || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1867-12-07" | 7. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Klein Nik. in Sprinkingen || Sprénkeng || Dippech || Capellen || data-sort-value="1867-12-11" | 11. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Grotia Nik. in Küntzig || Kënzeg || Käerjeng || Capellen || data-sort-value="1867-12-16" | 16. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Lamort Jul., Industrielle in Manternach || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1867-12-30" | 30. Dez. 1867 || 1 || Wölfin |- | Ury Paul in Syren || Siren || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1867-12-31" | 31. Dez. 1867 || 1 || Wolf |- | Ellis Eduard auf Höhenhof || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-05" | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Fischer Ad. Bürgermeister in Cessingen || Mutfert || Conter || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-05" | 5. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Weisgerber Joh. u. Kons. in Holzem || Holzem || Mamer || Capellen || data-sort-value="1868-01-06" | 6. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Klepper Fr., Förster in Düdelingen || Diddeleng || Diddeleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-01-07" | 7. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Heinrich Fr. Forstbrigadier in Petingen || Péiting (Kebelzack) || Péiteng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-01-08" | 8. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Ury Paul in Syren || Siren (Ahlen Weiher) || Weiler zum Tuer || Lëtzebuerg || data-sort-value="1868-01-11" | 11. Jan. 1868 || 1 || Wolf |- | Koch J. P. in Schengen || Wëntreng || Schengen || Réimech || data-sort-value="1868-01-13" | 13. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Keusch Jak., Privatförster in Simmern || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1868-01-14" | 14. Jan. 1868 || 1 || Wölfin |- | Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1868-03-05" | 5. März 1868 || 1 || Wolf |- | Jeanty Peter in Oberpallen || Biekerech || Biekerech || Réiden || data-sort-value="1868-08-25" | 25. Aug. 1868 || 1 || Wölfin |- | Baron von Tornaco in Sassenheim || Suessem || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1868-10-04" | 4. Okt. 1868 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel. Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1868-12-10" | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf |- | Hanff Felix, Agronom in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1868-12-10" | 10. Dez. 1868 || 1 || Wolf |- | Baldauff H. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1869-01-27" | 27. Jan. 1869 || 1 || Wolf |- | Hemmer Ed., Notarkandidat in Koerich || Giewel (Scheuerheck) || Käerch || Capellen || data-sort-value="1869-03-04" | 4. März 1869 || 1 || Wolf |- | Mersch Michel, Sohn, Gerber in Simmern || Simmer (Grossenbusch) || Habscht || Capellen || data-sort-value="1869-03-16" | 16. März 1869 || 1 || Wölfin |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Biwer (Senfen) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-02-01" | Februar 1869 || 1 || Wölfin |- | Goschet Michel in Consthum || Konstem || Parc Housen || Clierf || data-sort-value="1869-05-06" | 6. Mai 1869 || 1 || Wolf |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Manternach (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-08-20" | 20. Aug. 1869 || 1 || Wölfin |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer (Wolfsloch) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-10-28" | 28. Okt. 1869 || 1 || Wölfin |- | Lux Peter in Goetzingen || Giewel (Seitert) || Käerch || Capellen || data-sort-value="1869-12-06" | 6. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Flammant J. P. in Junglinster || Jonglënster || Jonglënster || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-12-08" | 8. Dez. 1869 || 1 || Wolf |- | Baron de Loë || Simmer || Habscht || Capellen || data-sort-value="1869-12-13" | 13. Dez. 1869 || 1 || Wolf |- | Greten Nik. in Reckingen a. d. M. || Recken (Schimberg) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1869-12-21" | 21. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1869-12-24" | 24. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Raty Narciss in Lasauvage || Nidderkuer || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1869-12-25" | 25. Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Dutreux Nik., Geometer in Mersch || Recken || Miersch || Miersch || data-sort-value="1869-12-01" | Dez. 1869 || 1 || Wölfin |- | Grün Johann in Canach || Kanech || Lenneng || Réimech || data-sort-value="1869-12-01" | Dez. 1869 || 1 || Wolf <br><small>Dieser Wolf wurde mit der Axt erschlagen</small> |- | Fischer Aug., Gerber in Luxbg. || Leideleng || Leideleng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-01-23" | 23. Jan. 1870 || 1 || Wölfin |- | Faber Georg, Oberförster in Mersch || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1870-02-08" | 8. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Kremer Peter, Verwalter in Berburg || Berbuerg (Grossenbusch) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1870-02-09" | 9. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Brimeyer Johann, Privatförster in Schoenfels || Schëndels (Goerensbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1870-02-09" | 9. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Röhling Hubert, Jagdhüter in Ansemburg || Recken (Blumsbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1870-02-15" | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-02-15" | 15. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Bouchet Jakob, Privatförster in Differdingen || Déifferdeng || Déifferdeng || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-02-20" | 20. Febr 1870 || 1 || Wölfin |- | Baldauff H., Kaufmann in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Zimmer Nik., Eigent. in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Knepper Eug., Tierarzt in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1870-02-23" | 23. Febr. 1870 || 1 || Wolf |- | Baron von Fürstenberg || Tënten || Helperknapp || Miersch || data-sort-value="1870-02-25" | 25. Febr. 1870 || 1 || Wölfin |- | Baron von Tornaco u. Kons. in Sassenheim || Suessem a Nidderkäerjeng || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1870-12-01" | ? Dez. 1870 || 3 || Wölfe |- | Fischer Bernard in Dippach || Dippech || Dippech || Capellen || data-sort-value="1870-12-06" | 6. Dez. 1870 || 1 || Wolf |- | Kremer Johann in Roedgen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value="1870-12-09" | 9. Dez. 1870 || 1 || Wolf |- | Dondelinger Michel, Bauconducteur in Echternach || Iechternach || Iechternach || Iechternach || data-sort-value="1871-02-08" | 8. Febr. 1871 || 1 || Wölfin |- | Kayser J. B., Förster in Steinbrücken || Biergem (Seitert) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1871-09-09" | 9. Sept. 1871 || 1 || Wölfin |- | de Wacqant in Foetz || Recken (Scheuerbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1871-12-10" | 10. Dez. 1871 || 1 || Wolf |- | Baron von Tornaco in Sanem || Suessem (Grossenb.) || Suessem || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1871-12-11" | 11. Dez. 1871 || 1 || Wolf |- | Wester J. C., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Kohlen) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1872-01-10" | 10. Jan. 1872 || 1 || Wolf |- | Schumann Fr., Gerber in Reckingen a. d. M. || Recken (Jungenbusch) || Miersch || Miersch || data-sort-value="1872-01-14" | 14. Jan. 1872 || 1 || Wolf |- | Wolff-Fixmer J. u. Kons. in Berburg || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1872-04-05" | 5. April 1872 || 2 || junge Wölfe |- | Wolff J. B., Rentner in Luxemburg || Garnech || Garnech || Capellen || data-sort-value="1872-09-11" | 11. Sept. 1872 || 1 || Wolf |- | Hilger Fr. in Bartringen || Bartreng || Bartreng || Lëtzebuerg || data-sort-value="1872-10-08" | 8. Okt. 1872 || 1 || Wolf |- | Knepper Aug. in Pissingen || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-16" | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin |- | Kettenmeyer J. N. in Reckingen a. d. M. || Biergem (Scheuerbach) || Monnerech || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-16" | 16. Nov. 1872 || 1 || Wölfin |- | Speller, Hauptmann in Luxemburg || Beetebuerg (Wald) || Beetebuerg || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1872-11-19" | 19. Nov. 1872 || 1 || Wolf |- | Kerschen Ant. in Hivingen || Scheierbësch || Keel || Esch-Uelzecht || data-sort-value="1873-02-13" | 13. Febr. 1873 || 1 || Wölfin |- | Joerg J., Sekretär in Mamer || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1873-02-15" | 15. Febr. 1873 || 1 || Wolf |- | Kolbach Joh. in Capellen || Mamer || Mamer || Capellen || data-sort-value="1873-02-13" | 13. Febr. 1873 || 1 || Wolf |- | Hans Ernst, Förster in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1873-07-14" | 14. Juli 1873 || 1 || Wolf |- | Petry Bern, Schreiner in Olingen || Ouljen || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1873-07-21" | 21. Juli 1873 || 1 || junger Wolf |- | Siebenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-11-30" | Ende November 1873 || 1 || Wölfin |- | Seibenberger Joh., Gärtner in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf |- | Koch J. P. in Remerschen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wölfin |- | Gloden Nik., Bürgermeister in Schengen || Schengen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1873-12-30" | 30. Dez. 1873 || 1 || Wolf |- | Hoffmann H. in Betzdorf || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-01-06" | 6. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | Kremer Bernard in Biwer || Biwer || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-01-09" | 9. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Leo, Rentner in Luxemburg || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value="1874-01-13" | 13. Jan. 1874 || 1 || Wolf |- | Feipel N. F., Winzer in Wellenstein || Welleschten || Schengen || Réimech || data-sort-value="1874-02-24" | 24. Febr. 1874 || 1 || Wölfin |- | Sauer Leo, Einnehmer. in Remerschen || Rëmerschen || Schengen || Réimech || data-sort-value="1874-02-25" | 25. Febr. 1874 || 1 || Wölfin |- | Ungeheuer, Jagdhüter in Münschecker || Lelleg || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1874-07-13" | 13. Juli 1874 || 2 || junge Wölfe |- | Stoffel Peter, Förster in Waldbredimus || Trënteng || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value="1876-02-07" | 7. Febr. 1876 || 1 || Wölfin |- | Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1876-02-23" | 23 Febr. 1876 || 1 || Wolf |- | Ungeheur Mich., Jagdhüter in Münschecker || Hierber || Rouspert-Mompech || Iechternach || data-sort-value="1876-11-04" | 4. Nov. 1876 || 1 || Wolf |- | Jungblut Peter in Rameldingen || Gréngewald || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1877-01-31" | 31. Jan. 1877 || 1 || Wolf |- | Jungblut Nik. in Rameldingen || Nidderaanwen || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1877-02-21" | 21. Febr. 1877 || 2 || Wölfinnen |- | Remesch Fr., Förster in Bondorf || Bungeref || Rammerech || Réiden || data-sort-value="1877-02-23" | 23. Febr. 1877 || 1 || Wölfin |- | de Maringh Gasp., Rentner in Remich || Bous || Bous-Waldbriedemes || Réimech || data-sort-value="1878-01-29" | 29. Jan. 1878 || 1 || Wolf |- | Elvinger Andr., Privatförster in Helmsingen || Heeschdref (Grünewald) || Steesel || Lëtzebuerg || data-sort-value="1878-12-21" | 21. Dez. 1878 || 1 || Wolf |- | Sauber Math., Hirt in Geyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value="1879-01-05" | 5. Jan. 1879 || 1 || Wölfin <br><small>Diese Wölfin wurde in einer Falle gefangen</small> |- | Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1879-02-06" | 6. u. 21. Febr. 1879 || 2 || Wölfe |- | Müller Joh. in Zittig || Bech || Bech || Iechternach || data-sort-value="1879-02-28" | 28. Febr. 1879 || 1 || Wolf |- | Metz Em., Hüttenherr in Beggen u. Muller Hub., Hüttenherr in Esch a. d. A. || Betzder a Biwer || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1879-10-23" | 23. Okt. 1879 || 5 || Wölfe |- | Jungblut Peter, Privatförster in Rameldingen || Nidderaanwen (Grünewald) || Nidderaanwen || Lëtzebuerg || data-sort-value="1879-12-08" | 8. Dez. 1879 || 1 || Wölfin |- | Gretsch Jos. in Remich || Greiweldeng (Mesbusch) || Stadbriedemes || Réimech || data-sort-value="1880-01-08" | 8. Jan. 1880 || 1 || Wölfin |- | Müller Hub. Industr. in Esch a. d. A. || Ouljen (Stockbusch) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1880-11-04" | 4. Nov. 1880 || 1 || Wölfin |- | Heuschling Nik., Förster in Itzig u. Belgrad Joh., Feldhüter in Itzig || Hesper || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value="1880-12-22" | 22. Dez. 1880 || 1 || Wölfin |- | Bisdorff Joh., Gehilfsförster in Kapenacker || Wuermer (Kreuzbusch) || Wuermer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1881-02-04" | 4. Febr. 1881 || 1 || Wolf |- | Schneider Joh. in Alzingen || Alzeng || Hesper || Lëtzebuerg || data-sort-value="1881-09-16" | 16. Sept. 1881 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Betzder || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-11-08" | 8. Nov. 1882 || 2 || Wölfinnen |- | Mertzig Johann in Breinert || Biwer (Ronkenberg) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-10" | 10. Dez. 1882 || 1 || Wolf |- | Lamort Eug. in Manternach || Berbuerg (Grossenb.) || Manternach || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-15" | 15. Dez. 1882 || 1 || Wölfin |- | de la Fontaine Th., Rentner in Luxemburg || Biwer (Frohn) || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1882-12-23" | 23. Dez. 1882 || 1 || Wölfin |- | Witry Michel in Strassen || Rollengergronn (Baumbusch) || Lëtzebuerg || Lëtzebuerg || data-sort-value="1883-03-12" | 12. März 1883 || 1 || Wolf |- | Sauber Math., Hirt in Goyershof (Bech) || Geyershaff || Bech || Iechternach || data-sort-value="1883-03-16" | 16. März 1883 || 1 || Wolf |- | de la Fontaine Th. in Luxemburg || Biwerbësch || Biwer || Gréiwemaacher || data-sort-value="1883-07-08" | 8. Juli 1883 || 1 || Wölfin |- | Wolff Ed., Untersuchungsrichter in Luxemburg || Ouljen (Kiem) || Betzder || Gréiwemaacher || data-sort-value="1903-04-24" | 24. April 1903 <small>(sic)</small> || 1 || Wolf |- |} An der Tabell sinn am Ganzen 242 Déieren opgezielt: 121 Wëllef, 72 Wëllefinnen, 20 jonk Wëllef an 29 Naschtwëllef. Ënner engem Naschtwollef huet een e jonke Wollef verstanen, deen nach am Bau gelieft huet an nach net selbststänneg war. Well Naschtwëllef nëmmen do virkommen, wou sech e Ruddel etabléiert an eng Nozuucht huet, gëllt hiren Noweis gläichzäiteg als Beweis dofir, datt sech an där Géigend e Wollefsruddel niddergelooss hat, dat sech reproduzéiert hat. 1893 koum en neit Reglement, dat d'Montanten d'selwecht gelooss huet mä déi administrativ Formalitéiten genee festgeluecht huet. D'Primm gouf nëmmen op Basis vun engem Certificat vum Buergermeeschter ausbezuelt. Dëse Certificat huet misse bestätegen, datt de Wollef an der jeeweileger Gemeng erluecht gouf an datt a Presenz vum Buergermeeschter eng [[Zéif]] vun der rietser viischter Patt ofgeschnidde gouf. Dës Moossnam sollt alt erëm Mëssbrauch verhënneren an ausschléissen, datt dat selwecht Déier méi wéi eng Kéier fir eng Primm presentéiert gouf.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rmin/1893/08/25/n1/jo|Titel=Règlement du 25 août 1893 pris en exécution de la loi sur la chasse|Gekuckt=12.07.2026|Datum=25.08.1893|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Kanton ! Zuel |- | Capellen || 42 |- | Clierf || 8 |- | Dikrech || 2 |- | Esch-Uelzecht || 32 |- | Gréiwemaacher || 44 |- | Iechternach || 21 |- | Lëtzebuerg || 22 |- | Miersch || 22 |- | Réiden || 24 |- | Réimech || 12 |- | Veianen || 1 |- | Wolz || 12 |} Déi regional Opstellung vun de Fäll weist, datt d'Erleeë vun de Wëllef net gläichméisseg iwwer d'Land verdeelt war an datt am [[Éislek]] déi mannst Déieren erluecht goufen. Eng méiglech Erklärung dofir wier, datt am Norden haaptsächlech [[Louheck]]e ugeplanzt waren. Dës [[Bësch zu Lëtzebuerg|Bëscher]] goufen deemools intensiv genotzt an all 20 bis 25 Joer ëmgeschnidden sou datt et am Éislek wéineg al, zoue Bëscher, mee virun allem [[Jéngt]]e stoungen. Laang Zäit ass ugeholl ginn, datt de leschte Wollef zu Lëtzebuerg de [[24. Abrëll]] [[1893]] am [[Ouljen|Ouljer]] Bësch beim "[[Kiem]]" vum [[Édouard Wolff (1851)|Édouard Wolff]] erschoss gouf.<ref>Op der Gedenkplack, déi de [[Saint Hubert Club]] am Joer [[1937]] gestëft huet, steet fälschlecherweis, dat wier am Joer 1892 geschitt [http://www.betzdorf.lu Commune de Betzdorf]: Tourisme. Les sentiers. Wollefswee (download: 2.12.2008).</ref> Nei Erkenntnesser weisen, datt och nach méi spéit Wëllef zu Lëtzebuerg opgetruede sinn. Den 20. Februar 1895 gouf e Wollef an der Géigend vu [[Schëndels]], deen an eng Fal gerode war, erschoss. Am Mee 1899 goufen am [[Gréngewald]] an der Ëmgéigend vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] dräi jonk Wëllef fonnt, déi vergëft Fleesch gefriess haten: zwéi waren dout, den drëtte konnt gerett ginn.<ref name ="wollef1893-1920">Massard 2015a.</ref> Am [[Éischte Weltkrich]] sinn nees Wëllef zu Lëtzebuerg gemellt ginn: am November-Dezember 1914 bei [[Uespelt]] a bei [[Ënsber]], am Januar-Februar 1917 an der [[Dikrech]]er Géigend an dono e bëssen iwwerall am Land. Ob et sech wierklech ëm Wëllef oder nëmmen ëm grouss Hënn gehandelt huet, léisst sech nodréiglech net vu Fall zu Fall klären.<ref name ="wollef1893-1920"/><ref>Massard 2015b.</ref> Den 28. Februar 1920 gouf am Bësch tëscht [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ([[Gemeng Betzder]]) a [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] ([[Gemeng Fluessweiler]]) e Wollef, deen an eng Fal gerode war, vum Fieschter vum Schlass Bierg, erschoss. Zwee Fachleit aus der Forstverwaltung an de Staatsveterinär [[Emile Moutrier]] hunn d'Déier ënnersicht an et als Wollef identifizéiert.<ref name ="wollef1893-1920"/> Dono blouf et gutt 90 Joer roueg ëm d'Déier. === Nei Presenz vum Wollef zanter den 2010er Joren === Am Juli 2011 gouf an der Gemeng [[Gedinne]], an der [[Provënz Namouer]], fir d'éischt zanter 110 Joer, nees e Wollef an der Belsch gesinn.<ref>[http://www.lesoir.be/actualite/belgique/2011-09-22/le-loup-est-de-retour-en-belgique-apres-un-siecle-865135.php "Le loup est de retour en Belgique... après un siècle."] lesoir.be, 22 September 2011, 21:41.</ref> Am Februar 2014 gouf op e puer Plazen am [[Departement Moselle|Museldepartement]], bei [[Lorquin]] respektiv bei [[Walscheid]], een (oder méi) Exemplare gesinn.<ref>[http://www.wort.lu/de/view/ein-wolf-in-lothringen-5305d38be4b080dc756b9f34 "Ein Wolf in Lothringen?"] wort.lu, 20.02.14, 11:06.</ref> Well net méi auszeschléisse wier, datt en och zu Lëtzebuerg nees opdauche kéint,<ref>Cf. Schley, L. & R. Reding, 2014. Auf dem Weg in die Grossregion: Der Wolf steht vor unserer Haustür. ''Regulus'' 4: 4-7.</ref><ref>[http://chd.lu/wps/portal/public/RoleEtendu?action=doQuestpaDetails&id=12872&backto=/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23920# Question écrite n°727 - Sujet: le retour du loup en Europe.] op chd.lu.</ref> huet de Staatssekretär fir Ëmwelt [[Camille Gira]] 2017 en Aktiounsplang virgestallt, wat ze maachen ass, wann et sou wäit wier.<ref>[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktiouns- a Managementsplang fir den Ëmgang mat Wëllef zu Lëtzebuerg]</ref> Doropshi sinn d'Modalitéite vun den Entschiedegunge festgeluecht ginn. Wann e Wollef d'Véi vun engem Bauer blesséiert oder ëmbréngt, iwwerhëlt de Staat d'Käschten. D'Naturverwaltung iwwerpréift d'Situatioun op der Plaz an hëlt DNA-Prouwe fir ze beweisen, ob de Wollef de Schëllege war. Ass dëse Beweis sécher, gëtt de Schued, dee vum ''Service de la production animale'' vun der [[ASTA]] berechent gouf un de Proprietär ausbezuelt. Falls d'Déieren den Ugrëff iwwerlieft hunn awer blesséiert goufen, bezuelt de Staat zousätzlech all d'Käschten déi beim [[Veterinär|Véidokter]] fir d'Behandlung entstinn. Ass de Beweis net sécher, a wann de Wollef awer net als Ursaach ausgeschloss ka ginn, da gëtt de Schued nach zu 75 Prozent rembourséiert. Dat selwecht gëllt och fir den [[Haushond#Hondstyppen|Hierdenhond]] oder de Juegdhond, wann se vun engem Wollef blesséiert oder erbass goufen. Et gëtt och Subventioune fir preventiv Moossnamen, wéi zum Beispill d'Opstelle vun elektreschen [[Zonk|Zénk]], vu Maschendrot oder och d'Uschafe vun engem speziell ausgebilten Hierdenhond.<ref>[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2023/08/30/a569/jo Groussherzoglecht Reglement vum 30. August 2023]</ref> Am Juli 2017 hat e [[Leideleng]]er Bauer en Déier fotograféiere kënnen, dat mat grousser Warscheinlechkeet e Wollef war.<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/wahrscheinlich-ein-wolf/899099.html|Titel=Sichtung in Leudelingen, Wahrscheinlich ein Wolf|Gekuckt=24.5.2024|Datum=7.7.2024|Editeur=wort.lu}}</ref> Am September 2017 huet eng [[DNA]]-Analys bestätegt, datt et ee Wollef war, deen e puer Woche virdrun aacht Schof tëscht [[Garnech]] an [[Holzem]] gerass hat. Dëse Wollef koum aus enger Populatioun, déi hir Verbreedung an den italieeneschen a franséischen Alpen huet an déi och schonn an de [[Vogesen]], a [[Loutrengen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf.<ref>[http://www.environnement.public.lu/actualites/2017/09/01_le_loup_au_luxembourg/index.html Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren] (sic). Communiqué vum 1. 9. 2017</ref><ref>Schley, L. & J. Herr, 2017. Erster Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren (sic). Cf. Literatur.</ref> Deemno war de Wollef no knapps 100 Joer erëm zu Lëtzebuerg ukomm. Duerno goufen ëmmer nees Wëllef sporadesch gesinn. {| class="wikitable mw-collapsible mw-open sortable" style="width:100%;" |- style="background:#ccccff;" ! Wéini ! Wou ! Originn ! Bemierkung ! Referenzen |- | data-sort-value="2018-02-01" | Feb. 2018|| [[Furen]] || || nogewisen || |- | data-sort-value="2017-12" | Dez. 2018|| [[Käerch]]-[[Simmer]]|| ||net sécher ob Wollef ||<ref>[https://gouvernement.lu/de/actualites/toutes_actualites/communiques/2018/12-decembre/19-wolfshinweis-luxemburg.html "Konkreter Wolfshinweis im Westen Luxemburgs."] Presscommuniqué op gouvernement.lu, 19.12.2018.</ref> |- | data-sort-value="2020-04" | Abrëll. 2020|| ëm [[Nidderaanwen]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||3 Schof gerass ||<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1517207.html "Et war e Wollef, deen Enn Abrëll 3 Schof am Raum Nidderaanwen gerass huet."] rtl.lu, 13.05.2020.</ref><ref>Hermes, S., 2020. ''Ein Wolf als Täter. Genetische Analysen bestätigen: Raubtier für Schafrisse im Raum Niederanven verantwortlich.'' Luxemburger Wort vum 14. Mai 2020, S. 24.</ref> |- | data-sort-value="2021-08" | Summer 2021|| ëm d'Belsch Grenz zu [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||1 Schof gerass, am Wanter nogewisen ||<ref>[https://www.wort.lu/de/lokales/die-sichtung-eines-wolfs-ist-nachgewiesen-61ddcd32de135b923614ddc0 "Die Sichtung eines Wolfs ist nachgewiesen."] wort.lu, 11.01.2022.</ref> |- | data-sort-value="2022-12" | Dez. 2022|| Raum [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||1 Schof gerass, warscheinlich vun engem Wollef ||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417|Titel=Totes Schaf, Mögliche Wolfsanwesenheit bei Ulflingen|Gekuckt=28. 12. 2022|Auteur=wort.lu|archivedate=2022-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228093110/https://www.wort.lu/de/lokales/moegliche-wolfsanwesenheit-bei-ulflingen-63ab3c34de135b9236927417}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.dbb-wolf.de/Wolfsmanagement/monitoring/scalp-kriterien|Titel={{de}} Wolfsmanagement, SCALP-Kriterien|Gekuckt=28. 12. 2022}}</ref> |- | data-sort-value="2023-01" | Jan. 2023|| [[Tratten]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun<ref>Där hire Verbreedungsschwéierpunkt erstreckt sech vun der [[Wisła]] am Zentrum vu [[Polen]] bis an [[Niddersachsen]].</ref> ||nogewisen, männlech ||<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2030989.html|Titel=D'Naturverwaltung confirméiert, Am Raum Tratten war e Wollef ënnerwee|Gekuckt=15. 2. 2023|Datum=15.2.2023|Editeur=rtl.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2023-07" | Juli 2023|| Raum [[Léiler]] ||mëtteleuropäesch Flaachlandpopulatioun ||1 Schof gerass, nogewisen ||<ref>{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B01-wolf-lieler.html|Titel=Eindeutiger Wolfsnachweis im Raum Lieler|Gekuckt=2.8.2023|Datum=1.8.2023|Editeur=Ëmweltministère}}</ref> |- | data-sort-value="2023-08" | Mëtt Aug. 2023|| Raum [[Iechternach]] a [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || net gewosst ob et dee selwechte war wéi dee vum Juli ||<ref>{{Citation|URL=https://mecdd.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B08-aout%2B22-wolf-luxemburg-osten.html|Titel=Eindeutige Wolfsnachweise im Osten Luxemburgs|Gekuckt=22.08.2023|Datum=22.08.2023|Editeur=Ëmweltministère}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2106420.html|Titel=Wollef am Oste vum Land gefilmt|Gekuckt=24.8.2023|Datum=24.8.2023|Editeur=rtl.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2024-04" | Abrëll 2024|| [[Bruechtebaach]] || || 1 Kallef gerass, nogewisen ||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/der-tag-in-luxemburg-wolfsnachweis-in-brachtenbach/13021761.html|Titel=Wolfsnachweis in Brachtenbach|Gekuckt=24.5.2024|Datum=24.5.2024|Editeur=wort.lu}}</ref> |- | data-sort-value="2024-12" | Mëtt Dez. 2024|| Raum [[Dol]] || || 2 Schof gerass, nogewise vun engem weibliche Wollef, deen an Holland am Ruddel "Zuidwest-Veluwe" gebuer, an am Oktober 2023 fir d'éischt [[Genetik|geneetesch]] erfaasst gouf.||<ref>{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2025+01-janvier+16-wolf-dahl-informationsabend.html|Titel=Wolfsweibchen im Raum Dahl – Informationsabend am 21. Januar|Gekuckt=16.01.2025|Editeur=Naturverwaltung}}</ref> |- | data-sort-value="2025-04" | 11. Abrëll 2025|| Raum [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]-[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || 2 x gesinn a fotograféiert ||<ref>{{Citation|URL=https://anf.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement2024%2Bde%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2025%2B04-avril%2B15-wolf-sichtung.html|Titel=Wolf im Raum Kiischpelt-Klerf unterwegs gesichtet|Gekuckt=24.04.2025|Datum=15.04.2025|Editeur=Naturverwaltung}}</ref> |- | data-sort-value="2026-02" | Enn Feb. 2026|| [[Gemeng Wëntger]] || || 5 Schof gerass an 2 blesséiert vun enger Wollefsmudder, déi schonn 2025 an [[Thüringen]] an a [[Rheinland-Pfalz]] nogewise gouf. ||<ref>[https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Naturverwaltung-bestaetigt-Wolf-reisst-fuenf-Schafe-auf-einer-Weide-im-Oesling-25645.html Naturverwaltung bestätigt: Wolf reißt fünf Schafe auf einer Weide im Ösling]</ref> |- | data-sort-value="2026-03" | Feb.-Mäerz 2026|| [[Hengescht]] || || Eng Rei Schof vun enger anerer Wollefsmudder gerass, déi zu engem Ruddel aus der belscher [[Äifel|Nordäifel]] gehéiert an deels an Däitschland, deels am [[Héicht Venn|Héije Venn]] aktiv ass.||<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zweites-wolfsweibchen-im-norden-des-landes-nachgewiesen/144221965.html|Titel=Zwei Vorfälle in wenigen Tagen, Zweites Wolfsweibchen im Norden des Landes nachgewiesen|Gekuckt=23.03.2026|Auteur=Sophie Hermes|Datum=23.03.2026|Editeur=wort.lu [€]}}</ref> |- | data-sort-value="2026-00" | || || || || |} == De Wollef a Mythos a Literatur == {{Kapitel Info feelt}} ==Kuckt och== * ''[[De Wëllefchen an de Fiisschen]]'' * [[Wollefsschlucht (Iechternach)]] * [[Wollefsgrouf (Biekerech)]] * [[Fleeschwollef]] == Literatur == * Anonym, 1893. [[Luxemburger Zeitung]] Nr. 115 (25. Apr.): 3 (Wolf im Rodenburger Wald von Richter Wolff erlegt). * Delguste-Van der Kaa, Marie-Hélène, 2003. Histoire des loups dans les deux Luxembourg. Rossignol, 2003. * [[Georges Ernest Faber|Faber, Ernest]], 1908. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_411_419.pdf Der Wolf, seine Lebensweise und frühere Verbreitung im Großherzogtum.] ''Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois'' 28: 389-394, 411-419. * [[Romain Hilgert|Hilgert, Romain]], 2013. [https://web.archive.org/web/20130515005010/http://www.land.lu/2013/04/19/vom-ungeziefer-zum-umweltmenetekel%e2%80%a9/ Vom Ungeziefer zum Umweltmenetekel: Vor 120 Jahren verlor der letzte Wolf in Luxemburg das Leben, danach auch den Kopf.] Lëtzebuerger Land Nr. 16: 6 (19. April 2013). * [[Jos Massard|Massard, Jos. A.]], 1985. [http://massard.info/pdf/pasteur_2.pdf Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung (II): Von Hunden und Wölfen.] Tageblatt 1985, Nr. 159 (13. Jul.): 9. * Massard, Jos. A., 1986. [http://massard.info/pdf/wolfpmcorr.pdf ''Wölfe in Luxemburg.''] Lëtzebuerger Almanach 1987, Luxemburg: 353-374. * Massard, Jos. A., 2015a. [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920_LJ.pdf ''Der Mythos vom letzten Wolf in Luxemburg. Der 1893 bei Olingen erlegte Wolf war nicht der letzte. Wölfe traten noch viel später als bisher angenommen in Luxemburg auf. Eine Aufarbeitung in drei Teilen.''] — Teil I: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 258 (5. November): 19. — Teil II: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 259 (6. November): 19 (''Der Erste Weltkrieg brachte die Wölfe zurück''). — Teil III: Lëtzebuerger Journal 2015, Nr. 260 (7. November): 19 (''1920 – Ein Wolf bei Berg''). [http://massard.info/pdf/Wolf%201893_1920er_lang.pdf Erweiterte Online-Version.] * Massard, Jos. A., 2015b. [https://massard.info/pdf/Massard_Loups1917_ANLux.pdf ''Das Wiederauftauchen der Wölfe im Großherzogtum Luxemburg im Jahr 1917 im Spiegel einer Sammlung von Zeitungsausschnitten aus dem “Fonds Schaack” im Luxemburger Nationalarchiv'']. Published online. *[[Laurent Schley|Schley, L.]] & J. Herr, 2017. ''Erster offizieller Wolfsnachweis in Luxemburg seit 124 Jahren.'' [[regulus (Zäitschrëften)|regulus Zäitschrëft fir Natur & Ëmwelt]] 4 2017: 12-15. *Schley, L., M. Jacobs, S. Collet, A. Kristiansen & J. Herr, 2021. First wolves in Luxembourg since 1893, originating from the Alpine and Central European populations. ''Mammalia''. DOI: https://doi.org/10.1515/mammalia-2020-0119 == Um Spaweck == {{Commonscat|Canis lupus}} * [https://web.archive.org/web/20230104201245/http://biodiversite.wallonie.be/fr/le-reseau-loup.html?IDC=6418 Le Réseau Loup], op dem Site ''La biodiversité en Wallonie'' * ''[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/reseau-zones-protegees/especes_proteges/animaux/loup/anf-bt5-d-aktions-und-managemenplan-fuer-den-umgang-mit-woelfen-in-luxemburg.pdf Aktions- und Managementplan für den Umgang mit Wölfen in Luxemburg]'', Technischer Bericht der Naturverwaltung betreffend Wildtiermanagement und Jagd, Nr. 5, 2017, 56 S. {{Referenzen}} [[Kategorie:Hënn]] ndox46n1cqqrvd58dak9zclg41z46tr 0 75951 2686873 2674714 2026-07-19T16:45:50Z Robby 393 /* Gielercher */ + Referenz 2686873 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Guy de Muyser''', gebuer den [[20. Juni]] [[1926]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] a gestuerwen an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] den [[19. August]] [[2024]]<ref name=rtl24>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2224582.html "De Guy de Muyser ass dout."] rtl.lu, 19.08.2024</ref><ref>Doudesannonce am Luxemburger Wort vum 21. August 2024, S. 33.</ref> , war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Jurist, Ekonomist an Diplomat. == Liewen a Karriär== De Guy de Muyser war de Bouf vum [[Wolz|Wëlzer]] [[Nottär]] a Banquier [[Constant de Muyser (Nottär)|Constant de Muyser]] (?-1960) a senger Fra Victoire Weicker (≈1889-1937). Nom Doud vu senger Mamm ass hie mat sengem Papp a sengem Brudder an d'[[Stad Lëtzebuerg|Stad]] geplënnert, wou en an de [[Stater Kolléisch|Kolléisch]] goung. Wärend der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich]] gouf hien 1944 an de [[Reichsarbeitsdienst]] agezunn an an d'Lager Gembitz-Deutschwalde am besate Polen bruecht. Uganks 1945 ass hien desertéiert an huet sech bis Krichsenn an de Bëscher verstoppt duerchschloe missen.<ref name=zum>Quell, wou net anescht uginn: [https://www.wort.lu/politik/zum-tod-von-guy-de-muyser-ein-wahrhafter-staatsdiener/18036234.html "Zum Tod von Guy de Muyser: ein wahrhafter Staatsdiener."] wort.lu, 20.08.2024.</ref> Nom Krich huet hien op der [[Universitéit Nancy]] an op der [[Universitéit Grenoble]] [[Droit]] an [[Ekonomie]] studéiert, an dono en Opbaustudium an Internationalem Droit an an Diplomatie an den USA an zu London gemaach. Vun 1951 bis 1954 huet hien als [[Affekot]] geschafft. Vun 1956 bis 1959 war hien Diplomat am [[Ausseministère]]. 1969 gouf hien, bis 1981, Chef de Cabinet vum [[Jean vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Jean]], an dat Joer drop zousätzlech, an der Nofolleg vum [[Alfred Loesch]], [[Haffmarschall]]. Dono war hien, bis 1986, [[Ambassadeur]] zu Moskau (mat Akkreditatioun och fir [[Finnland]], [[Polen]] an d'[[Mongolei]]), an als nächst zu Bréissel bei der [[NATO]].<ref name=rtl24/> 1990 gouf hien zeréckgeruff, wéinst (wéi méi spéit festgestallt gouf, net fundéierten) Beschëllegungen, hie wier zu Moskau en Duebelagent fir d'[[Sowjetunioun]] gewiescht. Vun 1992 huet hien am European Center vun der Boston University zu Bréissel an am [[Miami University John E. Dolibois European Center|European Center vun der Miami University]] zu Lëtzebuerg Course ginn. [[1998]] war hie Matgrënner an zanterhier President vun der ''[[Deportatiounsmemorial|Fondation du mémorial de la déportation]]'', Matgrënner a President (1999-2021) vu ''Mathëllef'' Asbl, Matgrënner a President vu ''Sequenda'' Asbl, President (1992-2024) vun der Stater ''Chorale St Michel'', Matgrënner a President (1992-2017) vum ''Executive Club Luxembourg.'' Vun 2004 bis 2011 war hie President vum [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] ''[[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]]''. De Guy de Muyser gouf den 19. Oktober 1956 mat der Dominique Milliat bestuet<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/jzcwvgtbk/pages/10/articles/DIVL707|Titel=MARIAGES|Gekuckt=22.08.2024|Datum=19.10.1956|Editeur=In: Luxemburger Wort, 109. Jg., n° 293, p. 10.|Sprooch=fr}}</ref>; d'Koppel hat dräi Kanner, de Jurist, Diplomat a Politiker [[Alain de Muyser]], d'[[Isabelle de Muyser]] <!-- déi zanter 2007 Chef vun der Logistique bei de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] ass-->an de [[Xavier de Muyser]]. ==Publikatiounen (Auswiel) == * Muyser, Guy de. ''Art non-conformiste sous les soviets  : collection Guy de Muyser  : exposition organisée ... au Tutesall, novembre 1992''. Luxembourg: Ministère des affaires culturelles, 1992. Print. * Barbano, Christian, und Guy de Muyser. ''Maxim Kantor  : das neue Bestiarium  : Gemälde, Grafik, Skulpturen und Puppen  = Le nouveau bestiaire  : peintures, gravures, sculptures et marionettes''. Köln: Wienand, 2016. Print. == Gielercher<ref>{{Citation|URL=https://paperjam.lu/article/a-guydemuyser|Titel=«À Guy de Muyser»|Gekuckt=2026-07-19|Wierk=paperjam.lu|Sprooch=fr}}</ref> == * Grand officier de la [[Légion d'honneur]] * Grand-croix de l'[[ordre de Léopold II]] * {{OCCGO}} * Grand-croix vum Ordre de la Couronne * {{OMANGO}} * [[Konstantinuerden]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Muyser Guy}} [[Kategorie:Gebuer 1926]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ekonomisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Juristen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Diplomaten]] [[Kategorie:Grand-croix de l'ordre de Léopold II]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Haffmarschäll]] [[Kategorie:Grand-Croix vum Ordre de la Couronne]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Konstantinuerden]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] 2j3o03robr5jpw1dkuhay8n7pq61iep 2686889 2686873 2026-07-19T20:36:14Z Robby 393 /* Gielercher[5] */ Schabloune benotzt 2686889 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Guy de Muyser''', gebuer den [[20. Juni]] [[1926]] zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] a gestuerwen an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] den [[19. August]] [[2024]]<ref name=rtl24>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2224582.html "De Guy de Muyser ass dout."] rtl.lu, 19.08.2024</ref><ref>Doudesannonce am Luxemburger Wort vum 21. August 2024, S. 33.</ref> , war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Jurist, Ekonomist an Diplomat. == Liewen a Karriär== De Guy de Muyser war de Bouf vum [[Wolz|Wëlzer]] [[Nottär]] a Banquier [[Constant de Muyser (Nottär)|Constant de Muyser]] (?-1960) a senger Fra Victoire Weicker (≈1889-1937). Nom Doud vu senger Mamm ass hie mat sengem Papp a sengem Brudder an d'[[Stad Lëtzebuerg|Stad]] geplënnert, wou en an de [[Stater Kolléisch|Kolléisch]] goung. Wärend der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich]] gouf hien 1944 an de [[Reichsarbeitsdienst]] agezunn an an d'Lager Gembitz-Deutschwalde am besate Polen bruecht. Uganks 1945 ass hien desertéiert an huet sech bis Krichsenn an de Bëscher verstoppt duerchschloe missen.<ref name=zum>Quell, wou net anescht uginn: [https://www.wort.lu/politik/zum-tod-von-guy-de-muyser-ein-wahrhafter-staatsdiener/18036234.html "Zum Tod von Guy de Muyser: ein wahrhafter Staatsdiener."] wort.lu, 20.08.2024.</ref> Nom Krich huet hien op der [[Universitéit Nancy]] an op der [[Universitéit Grenoble]] [[Droit]] an [[Ekonomie]] studéiert, an dono en Opbaustudium an Internationalem Droit an an Diplomatie an den USA an zu London gemaach. Vun 1951 bis 1954 huet hien als [[Affekot]] geschafft. Vun 1956 bis 1959 war hien Diplomat am [[Ausseministère]]. 1969 gouf hien, bis 1981, Chef de Cabinet vum [[Jean vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Jean]], an dat Joer drop zousätzlech, an der Nofolleg vum [[Alfred Loesch]], [[Haffmarschall]]. Dono war hien, bis 1986, [[Ambassadeur]] zu Moskau (mat Akkreditatioun och fir [[Finnland]], [[Polen]] an d'[[Mongolei]]), an als nächst zu Bréissel bei der [[NATO]].<ref name=rtl24/> 1990 gouf hien zeréckgeruff, wéinst (wéi méi spéit festgestallt gouf, net fundéierten) Beschëllegungen, hie wier zu Moskau en Duebelagent fir d'[[Sowjetunioun]] gewiescht. Vun 1992 huet hien am European Center vun der Boston University zu Bréissel an am [[Miami University John E. Dolibois European Center|European Center vun der Miami University]] zu Lëtzebuerg Course ginn. [[1998]] war hie Matgrënner an zanterhier President vun der ''[[Deportatiounsmemorial|Fondation du mémorial de la déportation]]'', Matgrënner a President (1999-2021) vu ''Mathëllef'' Asbl, Matgrënner a President vu ''Sequenda'' Asbl, President (1992-2024) vun der Stater ''Chorale St Michel'', Matgrënner a President (1992-2017) vum ''Executive Club Luxembourg.'' Vun 2004 bis 2011 war hie President vum [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] ''[[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]]''. De Guy de Muyser gouf den 19. Oktober 1956 mat der Dominique Milliat bestuet<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/jzcwvgtbk/pages/10/articles/DIVL707|Titel=MARIAGES|Gekuckt=22.08.2024|Datum=19.10.1956|Editeur=In: Luxemburger Wort, 109. Jg., n° 293, p. 10.|Sprooch=fr}}</ref>; d'Koppel hat dräi Kanner, de Jurist, Diplomat a Politiker [[Alain de Muyser]], d'[[Isabelle de Muyser]] <!-- déi zanter 2007 Chef vun der Logistique bei de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] ass-->an de [[Xavier de Muyser]]. ==Publikatiounen (Auswiel) == * Muyser, Guy de. ''Art non-conformiste sous les soviets  : collection Guy de Muyser  : exposition organisée ... au Tutesall, novembre 1992''. Luxembourg: Ministère des affaires culturelles, 1992. Print. * Barbano, Christian, und Guy de Muyser. ''Maxim Kantor  : das neue Bestiarium  : Gemälde, Grafik, Skulpturen und Puppen  = Le nouveau bestiaire  : peintures, gravures, sculptures et marionettes''. Köln: Wienand, 2016. Print. == Gielercher<ref>{{Citation|URL=https://paperjam.lu/article/a-guydemuyser|Titel=«À Guy de Muyser»|Gekuckt=2026-07-19|Wierk=paperjam.lu|Sprooch=fr}}</ref> == * {{LHGO}} * {{OL2GC}} * {{OCCGO}} * {{OCGC}} * {{OMANGO}} * [[Konstantinuerden]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Muyser Guy}} [[Kategorie:Gebuer 1926]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ekonomisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Juristen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Diplomaten]] [[Kategorie:Grand-croix de l'ordre de Léopold II]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Haffmarschäll]] [[Kategorie:Grand-Croix vum Ordre de la Couronne]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Konstantinuerden]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] 0h8qpb7gjv4452ld5ukgcvy1mjzo6uq 10 81608 2686871 2686825 2026-07-19T13:49:57Z Les Meloures 580 k 2686871 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="notheme" style="border-left-style: solid; border-left-color:#FFCEFF; padding: 2px; background: #FDF7FF; color:#000;">[[Fichier:Searchtool.svg|18px]]&nbsp;Méi Informatioun doriwwer am Artikel: '''[[{{{1}}}]]'''.</span><br></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> fm9oorm43a27kj5bchts5cajqfo1lk9 0 83355 2686858 2686827 2026-07-19T12:59:00Z Les Meloures 580 k 2686858 wikitext text/x-wiki {{Navigatioun Monumenter 2. Weltkrich}} {| class="wikitable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Plaz ! Uertschaft ! Ageweit ! width="115px"|Koordinaten ! Bild |- | Monument aux morts:<br> ''A nos morts<br>1940 - 1945'' || nieft der [[Kapell Éimereng|Kapell]] || [[Éimereng]] || || {{Coor dms|49|29|12.4|N|6|17|25.8|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Emerange 01.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br>''A nos martyrs<br>1940 - 1945''<br> a Plack mat 5 Nimm || beim Agank vum Kierfecht || [[Éinen]] || Okt. 1967 || {{Coor dms|49|35|57.1|N|6|15|37.1|O}} || <div align="center">[[Fichier:Monument aux Morts Ehnen 01.jpg|70px]]</div> |- | Erënnerungsplack '1939 - 1945' || um Kierfecht || [[Éiter]] || || {{Coor dms|49|35|57.1|N|6|15|37.1|O}} || [[Fichier:WW II Plak Éiter.JPG|100px]] |- | Plack [[Pont de la Libération (Éiter)|Pont de la Libération]] || bei der Bréck iwwer d'Eisebunn <br> op der [[Nationalstrooss 28|N28]] || [[Éiter]] || [[2004]] || {{Coor dms|49|35|58.88|N|6|15|29.77|O}} || [[Fichier:Éiter Memorial Pont de la Libération.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br>''A nos morts<br>1940 - 1945''|| beim Agank vun der [[Kierch Elleng|Kierch]] || [[Elleng]] || || {{Coor dms|49|31|14.2|N|6|17|49.3|O}} || <div align="center">[[Fichier:Monument aux morts Ellange 01.jpg|70px]]</div> |- | Gedenksteen 'Eise Krichsaffer 1940-1945' || Plaz vun der Resistenz || [[Elweng]] || || {{Coor dms|49|30|19.94|N|6|18|54.43|O}} || <div align="center">[[Fichier:Gedenksteen Elveng.jpg|70px]]</div> |- | Gedenkplack fir d'Zwangsrekrutéiert || an der [[Kierch Elweng|Kierch]] || [[Elweng]] || || {{Coor dms|49|30|20.15|N|6|18|54.4|O}} || <div align="center">[[Fichier:Gedenkplack Zwangsrekrutéiert Elveng.jpg|70px]]</div> |- | Monument aux morts || Gemengeplaz || [[Ëlwen]] || || || |- | Erënnerungsplack 26th Infantry Division || || [[Eschduerf]] || || ||[[Fichier:Mon2teWelt2.JPG|100px]] |- | Memorial Lt Robert H. Sovern || vis-à-vis vun der Kapell|| [[Éischt]] || ||{{Coor dms|49|49|22.8|N|5|53|12.37|O}} ||[[Fichier:Éischt Lt. Robert Sovern.jpg|center|70px]] |- | Erënnerungsplack Resistenz 1940-1945.<br>Text: ''Mir hunn a schwe'rer Zeit Trei bekannt'' <br>'' 't gong fir d'Freihet an et gong fir d'Land'' || an enger Muttergottesgrott || [[Eppelduerf]] || || {{Coor dms|49|50|06.36|N|6|14|50.28|O}} || [[Fichier:Grotte Eppelduerf Resistenz.jpg|100px]] |- |[[US-Monument zu Eschweiler (Wolz)|US-Monument]] || an der Entrée vun der Kierch || [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]]|| || || |- |Erënnerungsplack fir dräi gefale Jongen aus dem Duerf || an der Entrée vun der Kierch || [[Eschweiler (Wolz)]]|| || || |- |Monument fir den Zaldot Mergenthaler |an der Entrée vun der Kierch |[[Eschweiler (Wolz)]] | | |[[Fichier:Monument Mergenthaler à Eschweiler.jpg|100px]] |- |Monument mat Plack fir de Leitnant Jesse P. Sweat an an de Kaperol Leonard A. Deluga |ëstlech vum Duerf um [[CR325]] bei der Kräizung mam [[CR324]] |[[Eschweiler (Wolz)]] | |{{Coor dms|49|59|34.66|N|5|57|54.94|O}} |[[Fichier:Lt. Sweat + Cpl. Deluga Monument.jpg|rahmenlos|100x100px]] |- |Monument George Mergenthaler || || [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]]|| || || [[Fichier:George Mergenthaler Memorial 02.jpg|100px]] |- |Monument aux morts:<br>''A la mémoire des Eschois<br>morts pour la Patrie''<br>an 13 Nimm || beim Agank vun der [[Kierch Esch-Sauer|Kierch]] || [[Esch-Sauer]]|| [[1946]] || {{Coor dms|49|54|40.8|N|5|56|5.4|O}}||<div align="center">[[Fichier:Monument aux Morts Esch-Sauer 01.jpg|70px]]</div> |- |[[Monument pour les victimes du travail Grenzer Kierch|Monument Aarbechts-Affer]] || [[Grenzer Kierch]] || [[Esch-Uelzecht]]|| 1953 ||{{Coor dms|49|29|28.03|N|5|58|36.88|O}} || |- |[[Monument du souvenir religieux Grenzer Kierch|Monument du souvenir religieux]] || [[Grenzer Kierch]] || [[Esch-Uelzecht]]|| 1947 || {{Coor dms|49|29|28.03|N|5|58|36.88|O}} || |- |[[Monument du souvenir religieux Paterkierch|Monument du souvenir religieux]] || [[Paterkierch Esch-Uelzecht]] || [[Esch-Uelzecht]]|| 1986 || || |- | [[Monument aux Morts Fola Esch-Uelzecht|Monument aux morts Fola]] || [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]<br>am [[Stade Émile-Mayrisch]] || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1947]] || {{Coor dms|49|29|34.82|N|5|59|22.23|O}} || [[Fichier:Monument Fola.JPG|100px]] |- | [[Monument aux Morts Jeunesse Esch-Uelzecht|Monument aux morts Jeunesse]] || [[Stade de la Frontière]] || [[Esch-Uelzecht]]|| || {{Coor dms|49|||N|5|59||O}} || [[Fichier:World War II memorial at Jeunesse d'Esch.jpg|100px]] |- | [[UdSSR-Monument Esch-Uelzecht|UdSSR-Monument]] || Lallenger Kierfecht || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1957]] || {{Coor dms|49|30|43.42|N|05|59|15.14|O}} || [[Fichier:USSR-Monument Esch Uelzecht.JPG|100px]] |- | [[Krichsmonument am LGE|Krichsmonument]] || [[LGE|Jongelycée]] || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1965]] || {{Coor dms|49|29|57.46|N|05|58|56.82|O}} || |- | [[Erënnerungsplack am Lycée Hubert-Clément]] || [[Lycée Hubert-Clément]] || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1982]] || || |- | [[Resistenzler-Monument Eisekaul]] || [[Bunker Eisekaul]]<br> spéider um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]], beim Camping || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1965]]<br> ? || || [[Fichier:D300 ResistenzGaalgebierg.JPG|100px]] |- | [[Streik-Monument Esch-Uelzecht|Streik-Monument]] || Lalleng || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1985]] || || |- | [[Mémorial de la déportation juive Esch-Uelzecht|Mémorial de la déportation juive]] || ''Place de la Synagogue'' || [[Esch-Uelzecht]]|| [[2005]] || {{Coor dms|49|29|43.63|N|05|58|51.14|O}} || [[Fichier:Monument Deportéiert Escher Judden.JPG|100px]] |- | [[Chapelle Notre-Dame de la Résistance]] || [[Grenzer Kierch]] || [[Esch-Uelzecht]]|| 1982 || {{Coor dms|49|29|28.03|N|5|58|36.88|O}} || [[Fichier:Grenzer-Kierch-Plack-Scou--w.jpg|100px]] |- | [[Befreiungsmonument Esch-Uelzecht|Monument fir d'Befreiung duerch d'US-Arméi]] || Place Grobierchen, <br> Lëtzebuergerstroooss || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1974]] || {{Coor dms|49|29|55.68|N|05|59|10.09|O}} || [[Fichier:US-Monument Esch-Uelzecht.JPG|100px]] |- | [[Kenotaph]] an der Entréeshal <br>vum [[Nationale Resistenzmusée]] || ''Place de la Résistance'' || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1956]] || {{Coor dms|49|29|32.51|N|05|58|34.06|O}} || [[Fichier:Resistenzmusée IMG 3362.JPG|100px]] |- | [[Maquisarde-Monument Esch-Uelzecht|Maquisarde-Monument]] || an der Entréeshal vum Nationale Resistenzmusée, <br> ''Place de la Résistance'' || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1999]] || || |- | [[Monument Jeunesse sacrifiée Esch-Uelzecht|Monument Jeunesse sacrifiée]] || ''Place des Sacrifiés'' || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1987]] || {{Coor dms|49|30|0.91|N|05|58|38.85|O}} || [[Fichier:Monument Jeunesse Sacrifiée Esch-Uelzecht.jpg|70px|center]] |- | [[Passeurs-Monument Esch-Uelzecht|Passeurs-Monument]] || Lavals-Park || [[Esch-Uelzecht]]|| [[1981]] || {{Coor dms|49|29|54.98|N|05|58|40.11|O}} || [[Fichier:Passeurs-Monument Esch-Uelzecht.jpg|100px]] |- |[[Gediechtneskapell Jousefskierch Esch-Uelzecht]] || [[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefskierch]] || Esch-Uelzecht || [[1947]] || {{Coor dms|49|29|51.55|N|05|58|56.88|O}} || |- |[[Monument des Mineurs Kazebierg]] || Minière Kazebierg || [[Esch-Uelzecht]]|| || || |- |[[Erënnerungsplack Ed Barbel Esch-Uelzecht|Erënnerungsplack Ed Barbel]] || [[Nationale Resistenzmusée]] || [[Esch-Uelzecht]]||1995 || || |- |[[Monument Antoine Diederich Esch-Uelzecht|Monument Antoine Diederich]] || ''rue [[Antoine Diederich]]'' || [[Esch-Uelzecht]]||[[2002]] || {{Coor dms|49|30|37.33|N|05|59|41.21|O}} || [[Fichier:Monument Antoine Diederich Esch-Uelzecht.JPG|70px|center]] |- |[[Monument pour les enrôlés de force]] || ''Place des Sacrifiés'' || [[Esch-Uelzecht]] || [[1988]] || || |- | 31 ''[[Stolpersteine]]'' || 31 Stolpersteng op<br> 10 verschiddene Plazen<br>{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Esch-Uelzecht{{!}}Stolpersteng zu Esch-Ulzecht}} || [[Esch-Uelzecht]]|| 22. Okt. 2013<br>23. Abr. 2021 || || [[Fichier:Stolpersteine Esch-Alzette, 23 rue de l'Alzette 01.jpg|100px|center]] |- | Erënnerung un d'Affer vum II. Weltkrich a besonnesch un d'Jongen aus der Léierbud vu Belval, déi nom Generalstreik 1942 hei verhaft gi sinn|| um Site Arbed Esch-Belval, beim Portal II || [[Esch-Uelzecht]]|| ||{{Coor dms|49|30|22.8|N|05|57|22.7|O}} || [[Fichier:Monument “Jongen aus der Léierbud”, ArcelorMittal Esch-Belval, Portail 2-101.jpg|100px|center]] |- |Gedenkplack [[Pierre Ponath]]|| ''Place Pierre Ponath'' || [[Esch-Uelzecht]] || || 2015 || [[File:Pierre Ponath 2.jpg|100px|center]] |- | Monument aux morts:<br>''Well dir stark wart<br>durfe mir frei liewen<br>1940-1945'' ||Plaz laanscht d'[[Kierch Ettelbréck|Kierch]] || [[Ettelbréck]]|| [[1951]] || {{Coor dms|49|50|46.4|N|6|06|02.3|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Ettelbruck 2011-08.JPG|100px]] |- | Monument aux morts:<br>''A la mémoire de nos camarades<br>Enrôlés de force 1940-1945<br>Morts pour la patrie'' || Um Ettelbrécker Kierfecht || Ettelbréck|| [[1968]] || {{Coor dms|49|50|22.0|N|6|05|58.7|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Cimetière Ettelbruck 01.jpg|100px]] |- | Patton-Monument || [[Square Patton]] || Ettelbréck || ||{{Coor dms|49|51|05.75|N|06|06|37.51|O}} || [[Fichier:Pattonmonument.JPG|70px|center]] |- | Erënnerungsplack Colonel [[Lansing McVickar]] || Rond-Point Colonel L. McVickar || Ettelbréck|| ||{{Coor dms|49|50|39.90|N|06|05|55.50|O}}|| |- | ''[[Stolpersteine|Stolperschwelle]]'' || Foussgängerzon,''Grand-Rue''<br>{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Ettelbréck{{!}}Stolperschwell zu Ettelbréck}} || Ettelbréck|| 25. Jan. 2013 || || [[Fichier:Ettelbruck Grand-Rue Stolperschwelle 1940 1945.jpg|100px|center]] |} {{Referenzen}} {{Kuckt och Krichsmonumenter}} [[Kategorie:Lëschte vun de Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg|E]] i36ky7ogzory3cst2s42t6f8xo9i7je 0 83365 2686855 2506701 2026-07-19T12:43:41Z Les Meloures 580 k 2686855 wikitext text/x-wiki {{Navigatioun Monumenter 2. Weltkrich}} {| class="wikitable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Plaz ! Uertschaft ! Ageweit ! Koordinaten ! Bild |- | [[À nos Merts, Rammerech|À nos Morts]] || um Kierfecht || [[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|47.6|N|5|50|48.16|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts, Friedhof Rambrouch 01.jpg|100px]] |- |Memorial Lt Charles E. Parmelee || hannert der Gemeng|| [[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|46.99|N|5|50|52.37|O}}||[[Fichier:Rammerech Lt Charles Parmelee.jpg|zentréiert|100x100px]] |- |Monument fir d'26th Division ||hannert der Gemeng ||[[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|46.99|N|5|50|52.37|O}} |||[[Fichier:Rammerech 26th Division.jpg|100px]] |- |Monument fir 3 Sergeanten, déi den 9.September 1942 mat engem Halifax Bomber verongléckt sinn<br>{{Méi Info 1|Halifax-Bomber-Crash bei Rammerech}} || hannert der Gemeng, virun der Kierch ||[[Rammerech]] || ||{{Coor dms|49|49|46.6|N|5|50|51.68|O}} ||[[Fichier:Rammerech Halifax Bomber Crash.jpg|100px]] |- | [[Morts pour la patrie Reckeng op der Mess|Morts pour la patrie]] || bei der Kierch || [[Reckeng op der Mess]] || || {{Coor dms|49|33|43.36|N|6|00|26.22|O}} || [[Fichier:HS20 Mpp Reckange Mess.JPG|100px]] |- | [[Monument aux morts Réiden op der Atert|Monument aux morts]] || virum Kierfecht || [[Réiden op der Atert]] || || {{Coor dms|49|76|35.46|N|05|88|82.64|O}} ||[[Fichier:Réiden Morts pour la Patrie.jpg|100x100px]] |- | [[Monument du souvenir Réiden op der Atert|Monument du souvenir]], Placke mat den Awunner vun der Gemeng Réiden, déi Affer am Zweete Weltkrich waren | virum Kierfecht, un der Morgue|| [[Réiden op der Atert]] || || {{Coor dms|49|45|49.07|N|05|53|17.81|O}}|| [[Fichier:Réiden Mémorial 01.jpg|111x111px]] |- |Monument vun der 511th Engineer Light Ponton an 814th Engineer Kompanie, déi den Awunner vun der Gemeng Réide Merci soen |virum Kierfecht |[[Réiden op der Atert]] | |{{Coor dms|49|45|49.5|N|05|53|17.81|O}} |[[Fichier:Réiden Monument vun Engineer Kompanien.jpg|100x100px]] |- | [[Monument aux morts Réimech|Monument aux morts]] || || [[Réimech]]|| || || [[Fichier:War memorial Remich 2011.jpg|100px]] |- | Erënnerungsplack [[Place des Victimes de la Shoah (Réimech)|Place des Victimes de la Shoah]] || || [[Réimech]]|| 24.06.2016 ||{{Coor dms|49|32|41.13|N|6|22|05.8|E}} || [[Fichier:Place des Victimes de la Shoah, Remich-103.jpg|100px]] |- |17 ''[[Stolpersteine]]''|| 17 Stolpersteng op<br>5 verschiddene Plazen<br>{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Réimech{{!}}Stopersteng zu Réimech}}|| [[Réimech]] || 24. Juni 2016 || || [[Fichier:Stolpersteng MEYER-KAHN, HAYUM, JOSEPH, 6, rue de la Gare, Réimech-101.jpg|100px|center]] |- | Monument Place de la Résistance || || [[Réimech]]|| || {{Coor dms|49|32|41.38|N|6|22|7.02|O}}|| [[Fichier:Réimech Place Résistance-001.jpg|100px]] |- | Monumnet 9th Armored Division || laanscht d'Strooss vu Residuerf op Beefort, bei enger Picknickplaz || [[Reisduerf]] || || {{Coor dms|49|51|23.72|N|06|16|4329.21|O}} ||[[File:9th Armored Division Reisdorf.jpg|100px]] |- | Plack: Place de la Grève Nationale<br>(en mémoire à la grève du 31.08.1942) || bei der [[Kierch Réiser|Kierch]] || [[Réiser]] || 31.08.1992 || {{Coor dms|49|32|27.3|N|06|08|43.5|O}} ||[[Fichier:Plaque Place de la Grève Nationale Roeser 01.jpg|100px]] |- | Monument du souvenir:<br>''Mir vergiessen net'' || bei der [[Kierch Réiser|Kierch]] || [[Réiser]] || ||{{Coor dms|49|32|27.1|N|06|08|44.0|O}} || [[Fichier:Memorial Roeser 01.jpg|70px|center]] |- | US-Monument || || [[Réiser]] || 1994 || || |- | [[Monument aux morts Rëmeleng|Monument aux morts]]:<br>''Eis Freiheet Iwer Alles 1940-1945'' ||Stadpark || [[Rëmeleng]]|| 27.05.1951 || || |- | [[Stèle Jericho Rëmeleng|Stèle Jericho]] vun der [[Union des passeurs et filiéristes]] (UPAFIL) || Park Sauerwiss || [[Rëmeleng]]|| 1981 || ||[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|70px|center]] |- | Plack ''Morts pour la Patrie''|| un der [[Kierch Rëmerschen|Kierch]]|| [[Rëmerschen]]|| || {{coor dms|49|29|25.74|N|6|21|04.15|O}} ||[[Fichier:Remerschen Morts pour la patrie.jpg|70px|center]] |- | Monument aux morts || Place de la Résistance, beim Kierfecht || Rëmerschen || ||{{coor dms|49|29|25.67|N|6|21|03.12|O}} || [[Fichier:Remerschen à nos morts-001.jpg|70px|center]] |- | [[Erënnerungsplack Rippweiler|Erënnerungsplack]] || || [[Rippweiler]] || 1995 || {{Coor dms|49|75|10.82|N|05|95|61.32|O}} || |- | [[Monument aux morts Rodange|Monument aux morts]] || Avenue Dr. Gaasch || [[Rodange]]|| 12. Juni 1949 || {{coor dms|49|32|54.3|N|5|50|32.7|O}} || [[Fichier:MonumMorts Rodange.jpg|100px]] |- | [[Erënnerungsplack Grande-Duchesse Charlotte Rodange|Erënnerungsplack Grande-Duchesse Charlotte]] || um fréieren Douaneshaischen an der Lonkecherstrooss vu wou d'Groussherzogin den 10. Mee 1940 iwwer d'Grenz no Frankräich an den Exil goung|| [[Rodange]]|| ||{{coor dms|49|32|27.42|N|5|48|52.08|O}} || [[Fichier:Plaque Douane Rodange-102.jpg|70px|center]] |- | Zweet, méi nei Plack drënner || um fréieren Douaneshaischen an der Lonkecherstrooss vu wou d'Groussherzogin den 10. Mee 1940 iwwer d'Grenz no Frankräich an den Exil goung|| [[Rodange]]|| ||{{coor dms|49|32|27.42|N|5|48|52.08|O}} || [[Fichier:Plaque Douane Rodange-103.jpg|70px|center]] |- | Monument aux morts:<br>''A nos morts pour la patrie 1940-1945'' || beim Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || 18. Oktober 1970 || {{coor dms|49|32|47.6|N|5|51|17.1|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | Erënnerungsplack Pierre Meilender || um Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || || {{coor dms|49|32|47.1|N|5|51|16.6|O}} || [[Fichier:Memorial Pierre Meilender, Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | Krichsgriewer fir 2 franséisch an 3 brittesch Zaldoten, gefall den 10.5.1940:<br>''Sergent Moat Charles, Soldat Boudouani Ben Aissa Ben Abd El Kader,<br>Aircraftman 1st Cl. L.M. Langton, Pilot Officer F.S. Laws, Sergeant R.F. Miller'' || um Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || || {{coor dms|49|32|46.7|N|5|51|15.5|O}} || [[Fichier:French and british war graves Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | E gekräizgte Christus an eng Plack mat der Opschrëft<blockquote>A NOS VICTIMES<br>DE LA GUERRE<br>1940 - 1945</blockquote> || um Kierfecht ||[[Rollengergronn]] || || {{Coor dms|49|37|23.22|N|06|06|17.83|O}}||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Rollingergrund (117).jpg|100px]] |- |Erënnerungsplack fir d'4th Armoured Division || ||[[Roumecht]] || || || |- | Hemmingwayplack || am Oste vum Duerf||[[Roudemer]]|| || {{Coor dms|49|41|07.51|N|06|17|37.28|O}}||[[Fichier:Roudemer Ernest Hemingway Monument.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br> ''Mort pour la patrie 1940-1945 + 12 Nimm''|| nieft der [[Kierch Rouspert|Kierch]] ||[[Rouspert]]|| 1953 || {{Coor dms|49|48|15.6|N|06|29|59.8|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Rosport 01.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br> ''Oandenken oan déi Rulljer Kréichsaffer<br>1940-1945''|| nieft der [[Kapell Rulljen|Kapell]] ||[[Rulljen]]|| || {{Coor dms|49|57|16.7|N|05|55|26.6|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Roullingen 01.jpg|100px]] |} <references /> {{Kuckt och Krichsmonumenter}} [[Kategorie:Lëschte vun de Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg|R]] em4l9cd6tsj6zjv4k70esmmh3eksu2w 2686856 2686855 2026-07-19T12:45:38Z Les Meloures 580 k 2686856 wikitext text/x-wiki {{Navigatioun Monumenter 2. Weltkrich}} {| class="wikitable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Plaz ! Uertschaft ! Ageweit ! Koordinaten ! Bild |- | [[À nos Merts, Rammerech|À nos Morts]] || um Kierfecht || [[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|47.6|N|5|50|48.16|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts, Friedhof Rambrouch 01.jpg|100px]] |- |Memorial Lt Charles E. Parmelee || hannert der Gemeng|| [[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|46.99|N|5|50|52.37|O}}||[[Fichier:Rammerech Lt Charles Parmelee.jpg|zentréiert|100x100px]] |- |Monument fir d'26th Division ||hannert der Gemeng ||[[Rammerech]] || || {{Coor dms|49|49|46.99|N|5|50|52.37|O}} |||[[Fichier:Rammerech 26th Division.jpg|100px]] |- |Monument fir 3 Sergeanten, déi den 9.September 1942 mat engem Halifax Bomber verongléckt sinn<br>{{Méi Info 1|Halifax-Bomber-Crash bei Rammerech}} || hannert der Gemeng, virun der Kierch ||[[Rammerech]] || ||{{Coor dms|49|49|46.6|N|5|50|51.68|O}} ||[[Fichier:Rammerech Halifax Bomber Crash.jpg|100px]] |- | [[Morts pour la patrie Reckeng op der Mess|Morts pour la patrie]] || bei der Kierch || [[Reckeng op der Mess]] || || {{Coor dms|49|33|43.36|N|6|00|26.22|O}} || [[Fichier:HS20 Mpp Reckange Mess.JPG|100px]] |- | [[Monument aux morts Réiden op der Atert|Monument aux morts]] || virum Kierfecht || [[Réiden op der Atert]] || || {{Coor dms|49|76|35.46|N|05|88|82.64|O}} ||[[Fichier:Réiden Morts pour la Patrie.jpg|100x100px]] |- | [[Monument du souvenir Réiden op der Atert|Monument du souvenir]], Placke mat den Awunner vun der Gemeng Réiden, déi Affer am Zweete Weltkrich waren | virum Kierfecht, un der Morgue|| [[Réiden op der Atert]] || || {{Coor dms|49|45|49.07|N|05|53|17.81|O}}|| [[Fichier:Réiden Mémorial 01.jpg|111x111px]] |- |Monument vun der 511th Engineer Light Ponton an 814th Engineer Kompanie, déi den Awunner vun der Gemeng Réide Merci soen |virum Kierfecht |[[Réiden op der Atert]] | |{{Coor dms|49|45|49.5|N|05|53|17.81|O}} |[[Fichier:Réiden Monument vun Engineer Kompanien.jpg|100x100px]] |- | [[Monument aux morts Réimech|Monument aux morts]] || || [[Réimech]]|| || || [[Fichier:War memorial Remich 2011.jpg|100px]] |- | Erënnerungsplack [[Place des Victimes de la Shoah (Réimech)|Place des Victimes de la Shoah]] || || [[Réimech]]|| 24.06.2016 ||{{Coor dms|49|32|41.13|N|6|22|05.8|E}} || [[Fichier:Place des Victimes de la Shoah, Remich-103.jpg|100px]] |- |17 ''[[Stolpersteine]]''|| 17 Stolpersteng op<br>5 verschiddene Plazen<br>{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Réimech{{!}}Stolpersteng zu Réimech}}|| [[Réimech]] || 24. Juni 2016 || || [[Fichier:Stolpersteng MEYER-KAHN, HAYUM, JOSEPH, 6, rue de la Gare, Réimech-101.jpg|100px|center]] |- | Monument Place de la Résistance || || [[Réimech]]|| || {{Coor dms|49|32|41.38|N|6|22|7.02|O}}|| [[Fichier:Réimech Place Résistance-001.jpg|100px]] |- | Monumnet 9th Armored Division || laanscht d'Strooss vu Residuerf op Beefort, bei enger Picknickplaz || [[Reisduerf]] || || {{Coor dms|49|51|23.72|N|06|16|4329.21|O}} ||[[File:9th Armored Division Reisdorf.jpg|100px]] |- | Plack: Place de la Grève Nationale<br>(en mémoire à la grève du 31.08.1942) || bei der [[Kierch Réiser|Kierch]] || [[Réiser]] || 31.08.1992 || {{Coor dms|49|32|27.3|N|06|08|43.5|O}} ||[[Fichier:Plaque Place de la Grève Nationale Roeser 01.jpg|100px]] |- | Monument du souvenir:<br>''Mir vergiessen net'' || bei der [[Kierch Réiser|Kierch]] || [[Réiser]] || ||{{Coor dms|49|32|27.1|N|06|08|44.0|O}} || [[Fichier:Memorial Roeser 01.jpg|70px|center]] |- | US-Monument || || [[Réiser]] || 1994 || || |- | [[Monument aux morts Rëmeleng|Monument aux morts]]:<br>''Eis Freiheet Iwer Alles 1940-1945'' ||Stadpark || [[Rëmeleng]]|| 27.05.1951 || || |- | [[Stèle Jericho Rëmeleng|Stèle Jericho]] vun der [[Union des passeurs et filiéristes]] (UPAFIL) || Park Sauerwiss || [[Rëmeleng]]|| 1981 || ||[[Fichier:RumelangeSteleJericho 05-03-2011 17-55-01.JPG|70px|center]] |- | Plack ''Morts pour la Patrie''|| un der [[Kierch Rëmerschen|Kierch]]|| [[Rëmerschen]]|| || {{coor dms|49|29|25.74|N|6|21|04.15|O}} ||[[Fichier:Remerschen Morts pour la patrie.jpg|70px|center]] |- | Monument aux morts || Place de la Résistance, beim Kierfecht || Rëmerschen || ||{{coor dms|49|29|25.67|N|6|21|03.12|O}} || [[Fichier:Remerschen à nos morts-001.jpg|70px|center]] |- | [[Erënnerungsplack Rippweiler|Erënnerungsplack]] || || [[Rippweiler]] || 1995 || {{Coor dms|49|75|10.82|N|05|95|61.32|O}} || |- | [[Monument aux morts Rodange|Monument aux morts]] || Avenue Dr. Gaasch || [[Rodange]]|| 12. Juni 1949 || {{coor dms|49|32|54.3|N|5|50|32.7|O}} || [[Fichier:MonumMorts Rodange.jpg|100px]] |- | [[Erënnerungsplack Grande-Duchesse Charlotte Rodange|Erënnerungsplack Grande-Duchesse Charlotte]] || um fréieren Douaneshaischen an der Lonkecherstrooss vu wou d'Groussherzogin den 10. Mee 1940 iwwer d'Grenz no Frankräich an den Exil goung|| [[Rodange]]|| ||{{coor dms|49|32|27.42|N|5|48|52.08|O}} || [[Fichier:Plaque Douane Rodange-102.jpg|70px|center]] |- | Zweet, méi nei Plack drënner || um fréieren Douaneshaischen an der Lonkecherstrooss vu wou d'Groussherzogin den 10. Mee 1940 iwwer d'Grenz no Frankräich an den Exil goung|| [[Rodange]]|| ||{{coor dms|49|32|27.42|N|5|48|52.08|O}} || [[Fichier:Plaque Douane Rodange-103.jpg|70px|center]] |- | Monument aux morts:<br>''A nos morts pour la patrie 1940-1945'' || beim Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || 18. Oktober 1970 || {{coor dms|49|32|47.6|N|5|51|17.1|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | Erënnerungsplack Pierre Meilender || um Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || || {{coor dms|49|32|47.1|N|5|51|16.6|O}} || [[Fichier:Memorial Pierre Meilender, Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | Krichsgriewer fir 2 franséisch an 3 brittesch Zaldoten, gefall den 10.5.1940:<br>''Sergent Moat Charles, Soldat Boudouani Ben Aissa Ben Abd El Kader,<br>Aircraftman 1st Cl. L.M. Langton, Pilot Officer F.S. Laws, Sergeant R.F. Miller'' || um Kierfecht || [[Rolleng (Péiteng)]] || || {{coor dms|49|32|46.7|N|5|51|15.5|O}} || [[Fichier:French and british war graves Lamadelaine 01.jpg|100px]] |- | E gekräizgte Christus an eng Plack mat der Opschrëft<blockquote>A NOS VICTIMES<br>DE LA GUERRE<br>1940 - 1945</blockquote> || um Kierfecht ||[[Rollengergronn]] || || {{Coor dms|49|37|23.22|N|06|06|17.83|O}}||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Rollingergrund (117).jpg|100px]] |- |Erënnerungsplack fir d'4th Armoured Division || ||[[Roumecht]] || || || |- | Hemmingwayplack || am Oste vum Duerf||[[Roudemer]]|| || {{Coor dms|49|41|07.51|N|06|17|37.28|O}}||[[Fichier:Roudemer Ernest Hemingway Monument.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br> ''Mort pour la patrie 1940-1945 + 12 Nimm''|| nieft der [[Kierch Rouspert|Kierch]] ||[[Rouspert]]|| 1953 || {{Coor dms|49|48|15.6|N|06|29|59.8|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Rosport 01.jpg|100px]] |- | Monument aux morts:<br> ''Oandenken oan déi Rulljer Kréichsaffer<br>1940-1945''|| nieft der [[Kapell Rulljen|Kapell]] ||[[Rulljen]]|| || {{Coor dms|49|57|16.7|N|05|55|26.6|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Roullingen 01.jpg|100px]] |} <references /> {{Kuckt och Krichsmonumenter}} [[Kategorie:Lëschte vun de Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg|R]] 0od0ft3uuqvmgtd7ncbhumtjlmyhnl4 0 83366 2686857 2345465 2026-07-19T12:51:22Z Les Meloures 580 léiwer Schëffleng wéi Esch 2686857 wikitext text/x-wiki {{Navigatioun Monumenter 2. Weltkrich}} {| class="wikitable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Plaz ! Uertschaft ! Ageweit ! Koordinaten ! Bild |- | [[Monument aux morts Saassel|Monument aux morts]] || Nieft der Kierch || [[Saassel]] || || || |- | [[Monument aux morts Sandweiler|Monument aux morts]] || Nieft der [[Dräifaltegkeetskierch zu Sandweiler|Kierch]] || [[Sandweiler]] || || ||[[Fichier:Monument aux morts Sandweiler.jpg|100px]] |- | [[Monument 5th U.S. Armored Division Sandweiler|D'Monument fir d'5th U.S. Armored Division zu Sandweiler]] || Um Kapellebierg || Sandweiler || 1994 ||{{Coor dms|49|37|02.31|N|06|12|49.03|O}} ||[[Fichier:Sandweiler Monument 5th US-001.jpg|80px|center]] |- | Monument fir den [[Hans Adam]] || Square Hans Adam|| [[Schëffleng]] || || || [[Fichier:Schëffleng (Square Hans Adam).jpg|100px]] |- | 4 ''[[Stolpersteine]]'' || 3 op Nr. 37, avenue de la Libération; 1 op Nr. 5, rue Belair<br>{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Schëffleng{{!}}Stolpersteng zu Schëffleng}} || [[Schëffleng]]|| 23. Abr. 2021 || ||<!-- [[Fichier: |100px|center]] --> |- | Morts pour la Patrie ||Beim Wee fir an d'[[Erléiserkierch zu Schengen|Kierch]] || [[Schengen]] || ||{{Coor dms|49|28|13.3|N|06|21|50.6|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Schengen 01.jpg|80px|center]] |- | Monument aux Morts ||Plaz bei der Kräizung vu Wäistrooss a Seckerbaach || [[Schengen]] || ||{{Coor dms|49|28|33.4|N|06|21|56.5|O}} || [[Fichier:Monument «Victimes de la Guerre 1940-1945», Schengen-102.jpg|80px|center]] |- | 1940 Pro Patria 1944<br>Nimm a Liewensdate vu 27 Affer || Kapellchen an der [[Kierch Schëtter|Schëtter Kierch]]|| [[Schëtter]] || ||{{Coor dms|49|37|26.75|N|06|16|07.02|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts, Kierch Schëtter-101.jpg|80px|upright|center]] |- | Stèle du Souvenir<br>Fir d'Affer vum Nazi-Terror (dräisproocheg) || Place de l'Église, bei der Märei || [[Schëtter]] || [[1995]] ||{{Coor dms|49|37|24.8|N|06|16|05.06|O}} || [[Fichier:Affer vum Nazi-Terror, Schëtter-102.jpg|80px|upright|center]] |- | Monument aux Morts:<br>''La Paroisse à la Pieuse<br>Mémoire de ses Morts<br>1940-1945'' ||Nieft dem Agank vun der [[Kierch Schlënnermanescht|Kierch]] || [[Schlënnermanescht]] || 1962 || {{Coor dms|49|55|58.0|N|06|03|44.5|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Schlindermanderscheid 01.jpg|80px|center]] |- | [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]-Erënnerungsplack || Beim Fräiheetsbam || [[Schuller]] || || {{Coor dms|49|55|58.0|N|06|03|44.5|O}} || [[Fichier:Enrôlés de Force, Fräiheetsbaam, Schuller-101.jpg|80px|center]] |- | Monument aux Morts:<br>''A NOS MORTS<br>1940-1945''<br>(Wierk vum Foni Thissen) || Virun der Spillschoul, rue des Écoles || [[Schuller]] || 1968 || {{Coor dms|49|34|57.2|N|05|57|34.7|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Schouweiler 01.jpg|80px|center]] |- | Erënnerungsplack un de J.P. Wiltzius (1881-1942), mort en déportation. || Op engem Weekräiz op der Haaptstrooss|| [[Schwéidsbeng]] || 1952 ||{{Coor dms|49|34|56.35|N|05|57|21.67|O}} || [[Fichier:Schwéidsbengen JP Wilttzius mort en déportation.jpg|80px|center]] |- | Monument aux morts:<br>''Gestuerwen fir d'Hemecht 1940-1945'' + 3 Nimm || Nieft dem Kierfecht|| [[Selschent]] || ||{{Coor dms|50|01|02.0|N|05|56|49.5|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Selscheid 01.jpg|100px|center]] |- | Erënnerungsplack ënner enger Jesus-Statu:<br>''Morts pour la patrie'' + 4 Nimm || Nieft der [[Kierch Selschent|Kierch]] || [[Selschent]] || ||{{Coor dms|50|01|02.4|N|05|56|50.9|O}} || [[Fichier:Memorial Selscheid 01.jpg|80px|center]] |- | [[Monument aux morts Simmer|Monument aux morts]] || Nieft der Märei|| [[Simmer]] || ||{{Coor dms|49|41|58.42|N|05|57|50.92|O}} || [[Fichier:Monument 1940 1945 Simmer.jpg|80px|center]] |- | [[Erënnerungsplack Sir|Erënnerungsplack]] || Op der [[Kierch Sir|Kierchtuermsmauer]] || [[Sir (Uertschaft)|Sir]] || || {{Coor dms|49|54|07.94|N|05|46|42.34|O}} ||[[Fichier:GESTUERWEN FIR D'HEMECHT 1940-1945, Kierch Sir-101.jpg|80px|center]] |- | Erënnerungsplack fir déi 16 amerikanesch Jonge vum 357. Infanterie-Regiment (90. Infanterie-Divisioun - ''Tough 'Ombres''), déi den 11. Januar 1945 zu Soller an der [[Ardennenoffensiv]] gefall sinn || Baussen op der Kierfechtsmauer|| [[Soller]] || Oktober 2015|| {{Coor dms|49|57|50.54|N|05|49|31.47|O}} ||[[Fichier:Tough 'Ombres Memorial, Sonlez-101.jpg|80px|center]] |- | Monument aux Morts:<br>''Victimes de la guerre 1940-1945 + 3 Nimm'' || Bei der [[Kierch Steenem|Kierch]] || [[Steenem]] || || {{Coor dms|49|49|08.47|N|06|28|42.15|O}} || [[Fichier:Steenem Victimes de guerre.JPG|100px]] |- |Monument aux Morts (Skulptur vum [[Lucien Wercollier]])<br>''Gestuerwen fir d'Hemecht 1940 Stesel Möllereff 1944''<br>Mat den Nimm vu 14 Affer op zwou Placken || Widder der [[Kierch Steesel|Kierch]] || [[Steesel]] || || {{Coor dms|49|40|36.08|N|06|07|25.29|O}} || [[Fichier:Steesel, Monument aux morts.jpg|100px]] |- | Erënnerungsplack || 36, route de Luxembourg<br>Erënnerung un de Gendaarm Eugène Glodt deen den 21. Abrëll 1943 op dëser Plaz erschoss gouf. || [[Stengefort]] || 1993 || || [[Fichier:Steinfort 36 route de Luxembourg World War II plaque.jpg|80px|center]] |- | Zwou Erënnerungsplacken:<br>- ''Steinfort à ses enfants<br>morts pour la patrie 1940-1945''<br>- ''George S. Patton Jr. - 3rd US Army'' || Beim Gemengenhaus || [[Stengefort]] || || {{Coor dms|49|39|35.2|N|05|54|50.1|O}}|| [[Fichier:Monument aux morts Steinfort 01.jpg|100px|center]] |- | Monument 5th US Armored Division || Nieft der [[Bréck vu Stolzebuerg]]<br>Erënnerung un déi éischt alliéiert Zaldoten déi do den 11. September 1944 <br>als éischt iwwer Stolzber Bréck an Däitschland amarschéiert sinn.|| [[Stolzebuerg]] || || {{Coor dms|49|57|47.17|N|06|10|11.38|O}}|| [[Fichier:Stolzebuerg Monument.JPG|80px|center]] |- | [[Monument aux morts Stroossen|Monument aux morts]] || Nieft der [[Kierch Stroossen|Kierch]] || [[Stroossen]] || 1949 || || |- |[[US-Monument zu Stuppecht|US-Monument]] || || [[Stuppecht]]|| || || |} {{Kuckt och Krichsmonumenter}} [[Kategorie:Lëschte vun de Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg|S]] b0wixz91x4ksrr7fqgzcl8kti9dsod5 0 84031 2686877 2631173 2026-07-19T18:26:12Z Dewilda 51264 Abschnitt Flouernimm bei de Wollef geréckelt 2686877 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Gorge du Loup Echternach 2015-12.jpg|thumb|upright|D'Wollefsschlucht.]] D''''Wollefschlucht''' (de: Wolfsschlucht, fr: Gorge du loup) bei [[Iechternach]] ass en enke Schloff am [[Lëtzebuerger Sandsteen]], deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der [[Äsbech]] läit. Si ass ee vun de spektakulärste Sitte vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Hire viischten Deel gëtt vu 40 bis 50 Meter héije [[Sandsteen|Sandsteefielse]] gebilt. Am Agank vun der Schlucht steet en héije spatze Fiels, deen un en [[Obelisk]] erënnert, an dofir d'“Nol vun der Kleopatra” (Nadel der Kleopatra, aiguille de Cléopâtre) genannt ginn ass. D'Schlucht ass eréischt 1881 duerch den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] zougänglech gemaach ginn. Virdrun huet kaum e Mënsch de Wee dohi fonnt. Als Däiwelsschoart (Teufelsscharte) ass si an de lokale [[Seechen|Seeërcher]] virkomm.<ref name = "massard2011">Massard 2011.</ref> ==Den Numm== Hiren aktuellen Numm krut d'Wollefsschlucht 1881, wéi ee vun den éischten [[Tourist]]en, déi doduerch gefouert goufen, e Mann vun [[Tréier]], si mat der "Wolfsschlucht" aus dem [[Carl Maria von Weber]] sengem "Freischütz" verglach huet. Den Numm "Däiwelsschoart" ass duerno an enger éischter Phas nëmmen nach fir den ieweschten, méi flaachen Deel vun der Schlucht, d.&nbsp;h. hiren Ausgank a Richtung Äsbech, gebraucht ginn. Hautdesdaags gëtt mat deem Numm just nach eng Spléck am Fiels, déi kuerz virun dem Ausgank an eng Zort véierzeg Meter déif Hiel féiert, bezeechent (op Franséisch: brèche du diable).<ref name = "massard2011"/> Mat de [[Wollef|Wëllef]], déi nach am 19. Joerhonnert an der Géigend gelieft hunn, huet déi Iechternacher Wollefschlucht also näischt ze dinn. == De leschte Wollef an der Iechternacher Géigend== De leschte Wollef an der Iechternacher Géigend ass 1871 op [[Manertchen]] geschoss ginn, an zwar vum Kondukter [[Michel Dondelinger]], deen zéng Joer méi spéit zesumme mat sengem Fils, dem Ingenieur [[Victor Dondelinger]], fir d'Erschléissung vun der Wollefschlucht responsabel sollt sinn. De leschte Wollef am [[Kanton Iechternach]] ass 1883&nbsp;um [[Geieschhaff (Bech)|Geieschhaff]] ([[Gemeng Bech]]) erluecht ginn.<ref>Massard 1995, S. 263.</ref> ==De Schluchtbësch== [[Botanik|Botanesch]] gesinn stécht d'Géigend vun der Wollefsschlucht duerch de Schluchtbësch (forêt de ravin) ervir, deen do op den Hänk wiisst.<ref>Massard 1998, S. 374-375; Krippel 2005, S. 139-140.</ref> ==D'Wollefsschlucht an de Seeëcher== D'Seeëcher an deenen d'Wollefsschlucht (alias Däiwelsschoart) virkënnt,<ref name = "massard2011"/> si fir d'éischt vum [[Adam Reiners]] a sengen ''Echternacher Volkssagen'' (1880) ënner dem Titel ''Der "Deivel[s]schoart" unter der Lann'' erzielt ginn.<ref>Reiners, A., 1880. ''Echternacher Volkssagen.'' Echternach, D. Burg, S. 43-48.</ref>. Varianten dovu sinn 1883 beim [[Pierre Wolff]]<ref>Wolff, P., 1883. ''Der verwünschte Graf in der “Wolfsschlucht” bei Echternach.'' Das Luxemburger Land 1883, Nr. 16 (22. Apr.): 189. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=pv&sid=luxland&year=1883&issue=16&page=181&zoom=3]<br>Wolff, P., 1883. ''Der verwünschte Geizhals im “Teufelsschaart” bei Echternach.'' Das Luxemburger Land 1883, Nr. 19 (13. Mai): 224. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=pv&sid=luxland&year=1883&issue=19]</ref> a beim [[Nicolas Gredt]]<ref>Gredt, N., 1883. ''Sagenschatz des Luxemburger Landes''. Luxemburg, V. Bück, S. 241 (Sage Nr. 436: ''Des Kronenburgs Schätze in der Deiwelsschoart unter der Lann'') a S. 242 (Sage Nr. 437: ''Der verwünschte Graf in der Wolfsschlucht bei Echternach''). [http://www.archive.org/stream/sagenschatzdesl00gredgoog#page/n255/mode/2up]</ref> ze fannnen. ==D'Wollefsschlucht um Deckel vun Touristeguiden an op Affichen, Timberen a Vignetten== <gallery> Fichier:Gorge du loup bellwald.tif|Al Postkaart vum [[Jacques Marie Bellwald|J.M. Bellwald]]. Fichier:Gorge loup echternach 08 1902.tif|Al Postkaart, gestempelt 1902 ([[Charles Bernhoeft]], Lëtzebuerg). Fichier:Wolfsschlucht Echternach.tif|D'Wollefsschlucht: idealiséiert Vue op Iechternach op enger faarweger Postkaart (Raphael Tuck & Son). Fichier:Gorge breche jn.jpg|An der Däiwelsschoart (am "moderne" Sënn). Al Postkaart (E.A. Schaack, Lëtzebuerg). </gallery> Eng Lithographie vun der Wollefsschlucht — den Agank vun der Schlucht mat Vue op Iechternach — war um Deckel vum Adam Reiners sengem Touristeguide ''Historisches und romantisches Echternach mit Umgebung'' (1. Editioun 1880, 2. Editioun 1882) ze gesinn,<ref name = "massard2011"/> grad sou wéi op dem Deckel vum ''"Guide officiel"'', deen de Verschéinerungsveräin vun 1905 un erausginn huet (bis zu der 12. Editioun, 1950). Eng pittoresk Zeechnung vun der Wollefsschlucht huet de [[Michel Engels]] a sengem Buch ''Le Luxembourg pittoresque'', dat 1901 erauskomm ass, publizéiert.<ref>Engels, M., 1901. ''Le Luxembourg pittoresque'' = ''Das romantische Luxemburger Land'' / dessins et vignettes par Michel Engels ; texte explicatif par Michel Engels, M. Huss. Luxembourg, M. Huss, 82 S.</ref> D'«Gorge de la Wolfsschlucht» ass op enger Affiche ze gesinn, déi d'''Chemins de fer de l'Est'' ëm 1900 erausginn hunn. De Motiv ass déi klassesch Vue vum Agank vun der Wollefsschlucht op Iechternach. D'Auteure vum Bild waren de J. Roquenoir an den Étienne de Martenne, deen 1868 ze Lyon gebuer an 1920 zu Paräis gestuerwen ass. D'Affiche ass vum E. Baudelot, Affiches artistiques, Bd. de Montparnasse, Paris VIe, gedréckt ginn. Dimensiounen: 105,5 x 75&nbsp;cm.<ref>[http://www.luxcentral.com/art/Echternach.poster.jpg Luxembourg Tourist Posters]</ref> De 25. September 1923 huet d'Lëtzebuerger Post en Timber mat der Wollefsschlucht<ref>[http://www.luxcentral.com/stamps/LuxStamps1920-1929.html#Echternach.View View of Echternach]</ref> mat Vue op Iechternach erausginn.<ref>Kauthen, P., 1998. ''L'histoire d'Echternach racontée par les timbres-poste luxembourgeois.'' In: Cercle Philatélique Echternach (éd.): ''57e Journée du Timbre Echternach'', S. 21s.</ref> De Virschlag, Timbere mat den Haaptattraktioune vum Lëtzebuerger Land, dorënner och d'Wollefsschlucht, erauszeginn, war iwweregens schonn 1914 am Escher Tageblatt gemaach ginn.<ref>''Briefmarken und Tourismus.'' Escher Tageblatt 1914, Nr. 74 (30. März): 2. [https://web.archive.org/web/20220704051421/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=372914&search_terms=#panel:pp|issue:372914|page:2]</ref> D'Wollefschlucht (och mat Vue op Iechternach) ass och op enger Iechternacher Vignette ze gesinn, déi fir den Entretien vun de Promenadë geduecht war (Präis: 1 Frang). Dat war also eng Aart Kurtax. Dës Vignette ass am Laf vum Joer 1925 erauskomm.<ref>{{Citation |URL=http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1321332&search_terms=#panel:pp{{!}}issue:1321332{{!}}page:3 |Titel=Luxemburger Wort 1925, N. 168 (17. Juni), S. 3 |Gekuckt=2011-06-24 |archivedate=2022-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220704063432/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1321332&search_terms=#panel:pp{{!}}issue:1321332{{!}}page:3 }}</ref> Schliisslech gëtt et och nach eng aner Vignette vun der Wolfsschlucht mat Vue op Iechternach a mat dem Text: ''Echternach, Perle der Luxemburger Schweiz. Anfragen an den Verschönerungsverein.'' Lith. M. Huss, Luxemburg. <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Gorge reiners.jpg|Deckel vum Adam Reiners sengem Touristeguide vun 1880 Fichier:Wolfsschlucht michel engels 1901.jpg|Wollefsschlucht: Zeechnung vum Michel Engels (1901) Fichier:Timbre wolfsschlucht 1923.jpg|Timber mat der Wollefsschlucht (1923) Fichier:Vignette_echternach_promenades.jpg|Vignette fir den Entretien vun den Iechternacher Promenaden Fichier:Vignette echternach perle.jpg|Vignette vum Iechternacher Verschéinerungsveräin </gallery> ==Literatur== * Krippel, Y., 2005. ''Die Wälder auf Luxemburger Sandstein.'' In: Y. Krippel (Hrsg.): ''Die Kleine Luxemburger Schweiz: Geheimnisvolle Felsenlandschaft im Wandel der Zeit.'' 1. Aufl. Luxemburg, Société des naturalistes luxembourgeois, Musée national d'histoire naturelle, Administration des eaux et forêts, S. 133-155. [Bibliographie: 243-244]. * Massard, J.A., 1995. ''Wolfsschlucht und Wolfsgeschichten: Wölfe im Kanton Echternach.'' In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1994, S. 239-272. [http://massard.info/pdf/ann1995_wolf.pdf PDF] * Massard, J.A., 1998. ''Historisch-naturwissenschaftlicher Streifzug durch den Kanton Echternach.'' Nos Cahiers, 19 (2-3), S. 363-393. [http://massard.info/pdf/noscah1998.pdf PDF] * Massard, J.A., 2011. ''Wie die Echternacher Wolfsschlucht zu ihrem Namen kam.'' Lëtzebuerger Journal 2011, Nr. 82 (28. Abrëll), S. 20-21. [http://massard.info/pdf/wolfsschlucht_journal_2011.pdf PDF] (Text mat Foussnotten a Quellen: [http://massard.info/pdf/wolfsschlucht_28_04_notes.pdf PDF]) {{Referenzen}} == Um Spaweck == * {{Commonscat|Gorge du Loup (Echternach)}} * Wandertour duerch d'Wollefsschlucht op [https://web.archive.org/web/20110917151414/http://www.mullerthal-trail.lu/de/Wandertouren.php?id=6 mullerthal-trail.lu] [[Kategorie:Gemeng Iechternach]] [[Kategorie:Bekannt Plazen zu Lëtzebuerg]] d1xt4x6sbtqc49vrcxrj1uhyzg04uqx 2686883 2686877 2026-07-19T19:10:53Z Puscas 735 ka mMn no roueg hei stoe bleiwen 2686883 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Gorge du Loup Echternach 2015-12.jpg|thumb|upright|D'Wollefsschlucht.]] D''''Wollefschlucht''' (de: Wolfsschlucht, fr: Gorge du loup) bei [[Iechternach]] ass en enke Schloff am [[Lëtzebuerger Sandsteen]], deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der [[Äsbech]] läit. Si ass ee vun de spektakulärste Sitte vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. Hire viischten Deel gëtt vu 40 bis 50 Meter héije [[Sandsteen|Sandsteefielse]] gebilt. Am Agank vun der Schlucht steet en héije spatze Fiels, deen un en [[Obelisk]] erënnert, an dofir d'“Nol vun der Kleopatra” (Nadel der Kleopatra, aiguille de Cléopâtre) genannt ginn ass. D'Schlucht ass eréischt 1881 duerch den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] zougänglech gemaach ginn. Virdrun huet kaum e Mënsch de Wee dohi fonnt. Als Däiwelsschoart (Teufelsscharte) ass si an de lokale [[Seechen|Seeërcher]] virkomm.<ref name = "massard2011">Massard 2011.</ref> ==Den Numm== Hiren aktuellen Numm krut d'Wollefsschlucht 1881, wéi ee vun den éischten [[Tourist]]en, déi doduerch gefouert goufen, e Mann vun [[Tréier]], si mat der "Wolfsschlucht" aus dem [[Carl Maria von Weber]] sengem "Freischütz" verglach huet. Den Numm "Däiwelsschoart" ass duerno an enger éischter Phas nëmmen nach fir den ieweschten, méi flaachen Deel vun der Schlucht, d.&nbsp;h. hiren Ausgank a Richtung Äsbech, gebraucht ginn. Hautdesdaags gëtt mat deem Numm just nach eng Spléck am Fiels, déi kuerz virun dem Ausgank an eng Zort véierzeg Meter déif Hiel féiert, bezeechent (op Franséisch: brèche du diable).<ref name = "massard2011"/> ==Flouernimm== Mat de [[Wollef|Wëllef]], déi nach am 19. Joerhonnert an der Géigend gelieft hunn, huet déi Iechternacher Wollefschlucht also näischt ze dinn,<ref name = "massard2011"/> dat am Géigesaz zu [[Flouernumm|Flouernimm]] wéi "Wollefshank", "Wollefsho", "Wollefsknupp", Wollefsbësch", déi ee soss am Land begéint. Nimm wéi "Wollefslach" ([[Nouspelt]], [[Schweech]], [[Siwwenaler]], etc.) oder "Wollefskaul" ([[Bartreng]], [[Groussbus]], [[Waldbëlleg]], etc.) weisen drophin, datt do fréier meterdéif Kaulen, sougenannte "Wollefgrouwen", gegruewe gi sinn, fir Wëllef ze fänken an doutzemaachen. Och Griechten oder soss enk Passagen an der Landschaft sinn als Wollefsfale benotzt ginn; dorun erënnert de Flouernumm "Wollefsgriecht" ([[Berbuerg]], [[Menster]], [[Miersch]], [[Miesdref]], etc).<ref>Massard 1995, S. 243f.</ref> == De leschte Wollef an der Iechternacher Géigend== De leschte Wollef an der Iechternacher Géigend ass 1871 op [[Manertchen]] geschoss ginn, an zwar vum Kondukter [[Michel Dondelinger]], deen zéng Joer méi spéit zesumme mat sengem Fils, dem Ingenieur [[Victor Dondelinger]], fir d'Erschléissung vun der Wollefschlucht responsabel sollt sinn. De leschte Wollef am [[Kanton Iechternach]] ass 1883&nbsp;um [[Geieschhaff (Bech)|Geieschhaff]] ([[Gemeng Bech]]) erluecht ginn.<ref>Massard 1995, S. 263.</ref> ==De Schluchtbësch== [[Botanik|Botanesch]] gesinn stécht d'Géigend vun der Wollefsschlucht duerch de Schluchtbësch (forêt de ravin) ervir, deen do op den Hänk wiisst.<ref>Massard 1998, S. 374-375; Krippel 2005, S. 139-140.</ref> ==D'Wollefsschlucht an de Seeëcher== D'Seeëcher an deenen d'Wollefsschlucht (alias Däiwelsschoart) virkënnt,<ref name = "massard2011"/> si fir d'éischt vum [[Adam Reiners]] a sengen ''Echternacher Volkssagen'' (1880) ënner dem Titel ''Der "Deivel[s]schoart" unter der Lann'' erzielt ginn.<ref>Reiners, A., 1880. ''Echternacher Volkssagen.'' Echternach, D. Burg, S. 43-48.</ref>. Varianten dovu sinn 1883 beim [[Pierre Wolff]]<ref>Wolff, P., 1883. ''Der verwünschte Graf in der “Wolfsschlucht” bei Echternach.'' Das Luxemburger Land 1883, Nr. 16 (22. Apr.): 189. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=pv&sid=luxland&year=1883&issue=16&page=181&zoom=3]<br>Wolff, P., 1883. ''Der verwünschte Geizhals im “Teufelsschaart” bei Echternach.'' Das Luxemburger Land 1883, Nr. 19 (13. Mai): 224. [http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=pv&sid=luxland&year=1883&issue=19]</ref> a beim [[Nicolas Gredt]]<ref>Gredt, N., 1883. ''Sagenschatz des Luxemburger Landes''. Luxemburg, V. Bück, S. 241 (Sage Nr. 436: ''Des Kronenburgs Schätze in der Deiwelsschoart unter der Lann'') a S. 242 (Sage Nr. 437: ''Der verwünschte Graf in der Wolfsschlucht bei Echternach''). [http://www.archive.org/stream/sagenschatzdesl00gredgoog#page/n255/mode/2up]</ref> ze fannnen. ==D'Wollefsschlucht um Deckel vun Touristeguiden an op Affichen, Timberen a Vignetten== <gallery> Fichier:Gorge du loup bellwald.tif|Al Postkaart vum [[Jacques Marie Bellwald|J.M. Bellwald]]. Fichier:Gorge loup echternach 08 1902.tif|Al Postkaart, gestempelt 1902 ([[Charles Bernhoeft]], Lëtzebuerg). Fichier:Wolfsschlucht Echternach.tif|D'Wollefsschlucht: idealiséiert Vue op Iechternach op enger faarweger Postkaart (Raphael Tuck & Son). Fichier:Gorge breche jn.jpg|An der Däiwelsschoart (am "moderne" Sënn). Al Postkaart (E.A. Schaack, Lëtzebuerg). </gallery> Eng Lithographie vun der Wollefsschlucht — den Agank vun der Schlucht mat Vue op Iechternach — war um Deckel vum Adam Reiners sengem Touristeguide ''Historisches und romantisches Echternach mit Umgebung'' (1. Editioun 1880, 2. Editioun 1882) ze gesinn,<ref name = "massard2011"/> grad sou wéi op dem Deckel vum ''"Guide officiel"'', deen de Verschéinerungsveräin vun 1905 un erausginn huet (bis zu der 12. Editioun, 1950). Eng pittoresk Zeechnung vun der Wollefsschlucht huet de [[Michel Engels]] a sengem Buch ''Le Luxembourg pittoresque'', dat 1901 erauskomm ass, publizéiert.<ref>Engels, M., 1901. ''Le Luxembourg pittoresque'' = ''Das romantische Luxemburger Land'' / dessins et vignettes par Michel Engels ; texte explicatif par Michel Engels, M. Huss. Luxembourg, M. Huss, 82 S.</ref> D'«Gorge de la Wolfsschlucht» ass op enger Affiche ze gesinn, déi d'''Chemins de fer de l'Est'' ëm 1900 erausginn hunn. De Motiv ass déi klassesch Vue vum Agank vun der Wollefsschlucht op Iechternach. D'Auteure vum Bild waren de J. Roquenoir an den Étienne de Martenne, deen 1868 ze Lyon gebuer an 1920 zu Paräis gestuerwen ass. D'Affiche ass vum E. Baudelot, Affiches artistiques, Bd. de Montparnasse, Paris VIe, gedréckt ginn. Dimensiounen: 105,5 x 75&nbsp;cm.<ref>[http://www.luxcentral.com/art/Echternach.poster.jpg Luxembourg Tourist Posters]</ref> De 25. September 1923 huet d'Lëtzebuerger Post en Timber mat der Wollefsschlucht<ref>[http://www.luxcentral.com/stamps/LuxStamps1920-1929.html#Echternach.View View of Echternach]</ref> mat Vue op Iechternach erausginn.<ref>Kauthen, P., 1998. ''L'histoire d'Echternach racontée par les timbres-poste luxembourgeois.'' In: Cercle Philatélique Echternach (éd.): ''57e Journée du Timbre Echternach'', S. 21s.</ref> De Virschlag, Timbere mat den Haaptattraktioune vum Lëtzebuerger Land, dorënner och d'Wollefsschlucht, erauszeginn, war iwweregens schonn 1914 am Escher Tageblatt gemaach ginn.<ref>''Briefmarken und Tourismus.'' Escher Tageblatt 1914, Nr. 74 (30. März): 2. [https://web.archive.org/web/20220704051421/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=372914&search_terms=#panel:pp|issue:372914|page:2]</ref> D'Wollefschlucht (och mat Vue op Iechternach) ass och op enger Iechternacher Vignette ze gesinn, déi fir den Entretien vun de Promenadë geduecht war (Präis: 1 Frang). Dat war also eng Aart Kurtax. Dës Vignette ass am Laf vum Joer 1925 erauskomm.<ref>{{Citation |URL=http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1321332&search_terms=#panel:pp{{!}}issue:1321332{{!}}page:3 |Titel=Luxemburger Wort 1925, N. 168 (17. Juni), S. 3 |Gekuckt=2011-06-24 |archivedate=2022-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220704063432/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1321332&search_terms=#panel:pp{{!}}issue:1321332{{!}}page:3 }}</ref> Schliisslech gëtt et och nach eng aner Vignette vun der Wolfsschlucht mat Vue op Iechternach a mat dem Text: ''Echternach, Perle der Luxemburger Schweiz. Anfragen an den Verschönerungsverein.'' Lith. M. Huss, Luxemburg. <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Gorge reiners.jpg|Deckel vum Adam Reiners sengem Touristeguide vun 1880 Fichier:Wolfsschlucht michel engels 1901.jpg|Wollefsschlucht: Zeechnung vum Michel Engels (1901) Fichier:Timbre wolfsschlucht 1923.jpg|Timber mat der Wollefsschlucht (1923) Fichier:Vignette_echternach_promenades.jpg|Vignette fir den Entretien vun den Iechternacher Promenaden Fichier:Vignette echternach perle.jpg|Vignette vum Iechternacher Verschéinerungsveräin </gallery> ==Literatur== * Krippel, Y., 2005. ''Die Wälder auf Luxemburger Sandstein.'' In: Y. Krippel (Hrsg.): ''Die Kleine Luxemburger Schweiz: Geheimnisvolle Felsenlandschaft im Wandel der Zeit.'' 1. Aufl. Luxemburg, Société des naturalistes luxembourgeois, Musée national d'histoire naturelle, Administration des eaux et forêts, S. 133-155. [Bibliographie: 243-244]. * Massard, J.A., 1995. ''Wolfsschlucht und Wolfsgeschichten: Wölfe im Kanton Echternach.'' In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1994, S. 239-272. [http://massard.info/pdf/ann1995_wolf.pdf PDF] * Massard, J.A., 1998. ''Historisch-naturwissenschaftlicher Streifzug durch den Kanton Echternach.'' Nos Cahiers, 19 (2-3), S. 363-393. [http://massard.info/pdf/noscah1998.pdf PDF] * Massard, J.A., 2011. ''Wie die Echternacher Wolfsschlucht zu ihrem Namen kam.'' Lëtzebuerger Journal 2011, Nr. 82 (28. Abrëll), S. 20-21. [http://massard.info/pdf/wolfsschlucht_journal_2011.pdf PDF] (Text mat Foussnotten a Quellen: [http://massard.info/pdf/wolfsschlucht_28_04_notes.pdf PDF]) {{Referenzen}} == Um Spaweck == * {{Commonscat|Gorge du Loup (Echternach)}} * Wandertour duerch d'Wollefsschlucht op [https://web.archive.org/web/20110917151414/http://www.mullerthal-trail.lu/de/Wandertouren.php?id=6 mullerthal-trail.lu] [[Kategorie:Gemeng Iechternach]] [[Kategorie:Bekannt Plazen zu Lëtzebuerg]] t3g37bskqfd7dulj0umh14bl53th4op 0 113528 2686872 2652674 2026-07-19T14:16:35Z Les Meloures 580 k 2686872 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Jean-Pierre Cassel''', gebuer als ''Jean-Pierre Crochon'' de [[27. Oktober]] [[1932]] zu [[Paräis]], an och do gestuerwen den [[19. Abrëll]] [[2007]], war e [[Frankräich|franséischen]] Dänzer a [[Schauspiller]]. De Jean-Pierre Cassel huet a senger laanger Schauspillercarrière an iwwer 200 Kinos- an TV-Filmer matgewierkt ënner sou bekannte Filmregisseure wéi [[Gene Kelly]], [[Robert Altman]], [[Claude Chabrol]], [[Sidney Lumet]], [[Luis Buñuel]], [[Jean-Pierre Melville]], [[Joseph Losey]], [[Abel Gance]], [[René Clément]] a [[Jean Renoir]]. Nieft senge Filmrollen huet hien och nach Zäit fonnt fir a villen Theaterstécker matzespillen. Hien ass de Papp vum Schauspiller [[Vincent Cassel]]. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Pigalle-Saint-Germain-des-Prés]]'', vum [[André Berthomieu]] mam [[Jeanne Moreau]] * 1952: ''Saluti e baci'', vum [[Maurice Labro]] a [[Giorgio Simonelli]] mam [[Georges Guétary]] a [[Luis Mariano]] * 1953: ''Un acte d'amour'', vum [[Anatole Litvak]] mam [[Kirk Douglas]] an [[Dany Robin]] * 1956: ''La peau de l'ours'', vum [[Claude Boissol]] mam [[Jean Richard]] an [[Nicole Courcel]] * 1957: ''[[À pied, à cheval et en voiture]]'', vum [[Maurice Delbez]] mam [[Noël-Noël]] an [[Denise Grey]] * 1957: ''Comme un cheveu sur la soupe'', vum [[Maurice Regamey]] mam [[Louis de Funès]] an [[Nadine Tallier]] * 1957: ''The Happy Road'', vum [[Gene Kelly]] mam Gene Kelly a [[Barbara Laage]] * 1957: ''[[En cas de malheur]]'', vum [[Claude Autant-Lara]] mam [[Jean Gabin]] a [[Brigitte Bardot]] * 1958: ''[[Le désordre et la nuit]]'', vum [[Gilles Grangier]] mam [[Jean Gabin]] an [[Danielle Darrieux]] * 1958: ''[[Sacrée jeunesse]]'', vum [[André Berthomieu]] mam [[Gaby Morlay]] an [[André Luguet]] * 1958: ''À pied, à cheval et en spoutnik!'', vum [[Jean Dréville]] mam Noël-Noël * 1958: ''[[Et ta sœur (Film 1958)|Et ta sœur]]'', vum [[Maurice Delbez]] mam [[Pierre Fresnay]] an [[Arletty]] * 1957: ''Les surmenés'', vum [[Jacques Doniol-Valcroze]] (Kuerzfilm) * 1959: ''La marraine de Charley'', vum [[Pierre Chevalier]] mam [[Albert Michel]] a [[Fernand Raynaud]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''Les jeux de l'amour'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Geneviève Cluny]] * 1960: ''[[Le farceur]]'', vum Philippe de Broca mam [[Anouk Aimée]] a Geneviève Cluny * 1960: ''[[Candide ou l'optimisme au XXe siècle]]'', vum [[Norbert Carbonnaux]] mam [[Pierre Brasseur (Schauspiller)|Pierre Brasseur]] an [[Daliah Lavi]] * 1961: ''Napoléon II, l'aiglon'', vum [[Claude Boissol]] mam [[Bernard Verley]], [[Danièle Gaubert]], [[Marianne Koch]] a [[Jean Marais]] * 1961: ''L'amant de cinq jours'', vum Philippe de Broca mam [[Jean Seberg]] a [[Micheline Presle]] * 1961: ''Goodbye Again'', vom Anatole Litvak mam [[Ingrid Bergman]], [[Yves Montand]] an [[Anthony Perkins]] * 1962: ''La gamberge'', vum Norbert Carbonnaux mam [[Françoise Dorléac]] an [[Arletty]] * 1962: ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1962)|Les sept péchés capitaux]]'' - Sketch: ''L'avarice'' vum [[Claude Chabrol]] mam [[Jacques Charrier]] a [[Claude Rich]] * 1962: ''Le caporal épinglé'', vum [[Jean Renoir]] mam [[Claude Brasseur]], [[O.E. Hasse]], [[Claude Rich]] a [[Cornelia Froboess]] * 1962: ''[[Arsène Lupin contre Arsène Lupin (Film 1962)|Arsène Lupin contre Arsène Lupin]]'', vum [[Édouard Molinaro]] mam [[Jean-Claude Brialy]], Françoise Dorléac a [[Geneviève Grad]] * 1963: ''Nunca pasa nada'', vum [[Juan Antonio Bardem]] mam [[Corinne Marchand]] an [[Antonio Casas]] * 1963: ''[[Cyrano et d'Artagnan]]'', vum [[Abel Gance]] mam [[José Ferrer]] a [[Sylva Koscina]] * 1964: ''[[Alta infedeltà]]'' - Sketch: ''La sospirosa'', vum [[Luciano Salce]] mam [[Monica Vitti]] a [[Sergio Fantoni]] * 1964: ''Les plus belles escroqueries du monde'' - Sketch: ''L'homme qui vendit la tour Eiffel'', vum Claude Chabrol mam [[Francis Blanche]] a [[Catherine Deneuve]] * 1964: ''[[Un monsieur de compagnie]]'', vum Philippe de Broca mam Catherine Deneuve an [[Jean-Pierre Marielle]] * 1965: ''[[Those Magnificent Men in Their Flying Machines or How I Flew from London to Paris in 25 hours 11 minutes]]'', vum [[Ken Annakin]] mam [[Stuart Whitman]], [[Sarah Miles]], [[Alberto Sordi]], [[Irina Demick]] an [[Terry-Thomas]] * 1966: ''[[Les fêtes galantes]]'', vum [[René Clair]] mam [[Marie Dubois]] a [[Geneviève Casile]] * 1966: ''[[Paris brûle-t-il? (Film)|Paris brûle-t-il?]]'', vum [[René Clément]] mam [[Charles Boyer]], [[George Chakiris]], [[Alain Delon]], Kirk Douglas, [[Glenn Ford]] an [[Hannes Messemer]] * 1967: ''Jeu de massacre'', vum [[Alain Jessua]] mam [[Claudine Auger]] a [[Michel Duchaussoy]] * 1968: ''La dolci signore'', vum [[Luigi Zampa]] mam [[Ursula Andress]] a [[Virna Lisi]] * 1969: ''[[L'armée des ombres]]'', vum [[Jean-Pierre Melville]] mam [[Lino Ventura]] a [[Paul Meurisse]] * 1969: ''Oh ! What a lovely war'', vum [[Richard Attenborough]] mam [[Colin Farrell]] a [[Corin Redgrave]] ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[L'ours et la poupée]]'', vum Michel Deville mam [[Brigitte Bardot]] an [[Daniel Ceccaldi]] * 1970: ''[[La rupture]]'', vum Claude Chabrol mam [[Stéphane Audran]] a [[Michel Bouquet]] * 1970: ''Le bateau sur l'herbe'', vum [[Gérard Brach]] mam Claude Jade an [[John McEnery]] * 1971 ''Malpertuis'', vum [[Harry Kümel]] mam [[Orson Welles]] a [[Susan Hampshire]] * 1972: ''[[Le charme discret de la bourgeoisie]]'', vum [[Luis Buñuel]] mam [[Fernando Rey]] an [[Delphine Seyrig]] * 1973: ''Il magnate'', vum [[Giovanni Grimaldi]] mam [[Lando Buzzanca]] a [[Rosanna Schiaffino]] * 1973: ''Baxter!'', vum [[Lionel Jeffries]] * 1973: ''[[The Three Musketeers (Film 1973)|The Three Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam [[Oliver Reed]] a [[Raquel Welch]] * 1974: ''[[Le mouton enragé]]'', vum [[Michel Deville]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Romy Schneider]] * 1974: ''[[Murder on the Orient Express (Film 1974)|Murder on the Orient Express]]'', vum [[Sidney Lumet]] mam [[Albert Finney]], [[Lauren Bacall]], [[Ingrid Bergman]], [[Sean Connery]], Anthony Perkins, [[Richard Widmark]] a [[Michael York]] * 1974: ''[[The Four Musketeers (Film 1974)|The Four Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam Oliver Reed, Raquel Welch, [[Richard Chamberlain]], Michael York an [[Charlton Heston]] * 1974: ''That Lucky touch'', vum [[Christopher Miles]] mam [[Roger Moore]] a [[Susannah York]] * 1975: ''Les oeufs brouillés'', vum [[Joël Santoni]] mam [[Jean Carmet]] an [[Anna Karina]] * 1976: ''Docteur Françoise Gailland'', vum [[Jean-Louis Bertucelli]] mam [[Annie Girardot]] an [[Isabelle Huppert]] * 1976: ''Folies bourgeoises'', vum [[Claude Chabrol]] mam [[Bruce Dern]], [[Stéphane Audran]] an [[Ann-Margret]] * 1978: ''[[Who Is Killing the Great Chefs of Europe?]]'', vum [[Ted Kotcheff]] mam [[George Segal]] a [[Jacqueline Bisset]] * 1978: ''[[Les rendez-vous d'Anna]]'', vum [[Chantal Akerman]] mam [[Aurore Clément]] an [[Helmut Griem]] * 1978: ''Je te tiens, tu me tiens par la barbichette'', vum [[Jean Yanne]] mam Jean Yanne * 1978: ''Grandison'', vum [[Joachim Kurz]] mam [[Marlène Jobert]] a [[Jean Rochefort]] * 1979: ''Contro 4 bandiere'', vum [[Umberto Lenzi|Hank Milestone]] mam [[George Peppard]] an [[Horst Buchholz]] * 1979: ''La ville des silences'', vum [[Jean Marbœuf]] mam [[Michel Galabru]] a Michel Duchaussoy ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''Le soleil en face'', vum [[Pierre Kast]] mam Stéphane Audran an [[Alexandra Stewart]] * 1980: ''5 % de risque'', vum [[Jean Pourtalé]] mam [[Bruno Ganz]] an Aurore Clément * 1980: ''Superman II'', vum [[Richard Lester]] mam [[Gene Hackman]] a [[Christopher Reeve]] * 1981: '' Nudo di donna'', vum [[Nino Manfredi]] mam [[Eleonora Giorgi]] a [[Georges Wilson]] * 1981: ''La vie continue'', vum [[Moshé Mizrahi]] mam Annie Girardot a [[Pierre Dux]] * 1982: '' Alicja'', vum [[Jacek Bromski]] a [[Jerzy Gruza]] mam [[Susannah York]] * 1982: ''Ehrengard'', vum [[Emidio Greco]] mam [[Lea Padovani]] * 1982: ''La guérilléra'', vum Pierre Kast mam [[Agostina Belli]] a [[Victoria Abril]] * 1982: ''La truite'', vum [[Joseph Losey]] mam Isabelle Huppert an [[Daniel Olbrychski]] * 1983: ''Vive la sociale !'', vum [[Gérard Mordillat]] mam [[François Cluzet]] an [[Élisabeth Bourgine]] * 1984: ''Tranches de'', vum [[François Leterrier]] mam [[Laura Antonelli]] a [[Michel Boujenah]] * 1987: ''Vado a riprendermi il gatto'', vum [[Giuliano Bagetti]] mam [[Mario Adorf]] * 1989: ''[[Chouans!]]'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Philippe Noiret]] a [[Sophie Marceau]] * 1987: ''Seobe'', vum [[Aleksandar Petrović]] mam Isabelle Huppert a [[Richard Berry (Schauspiller)|Richard Berry]] * 1988: ''[[Mangeclous (Film)|Mangeclous]]'', vum [[Moshé Mizrahi]] mam [[Pierre Richard]] a [[Charles Aznavour]] * 1988: ''[[Il giovane Toscanini]]'', vum [[Franco Zeffirelli]] mam [[Elizabeth Taylor]] a Philippe Noiret * 1989: ''[[The Return of the Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam [[Michael York]] an [[Oliver Reed]] ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''Mister Frost'', vum [[Philippe Setbon|Philip Setbon]] mam [[Jeff Goldblum]] an [[Alan Bates]] * 1990: ''[[Vincent et Théo]]'', vum [[Robert Altman]] mam [[Tim Roth]] * 1991: '' The Favour, the Watch and the Very Big Fish'', vum [[Ben Lewin]] mam [[Bob Hoskins]] an [[Natasha Richardson]] * 1992: ''Amor et Dedinhos de Pé'', vum [[Luís Filipe Rocha]] mam [[Joaquim de Almeida]] an [[Ana Torrent]] * 1992: ''[[Pétain (Film)|Pétain]]'', vum [[Jean Marbœuf]] mam [[Jacques Dufilho]] a Jean Yanne * 1992: ''Sur la terre comme au ciel'', vum [[Marion Hänsel]] mam [[Carmen Maura]] * 1992: ''Coup de jeune'', vum [[Xavier Gélin]] mam [[Ludmila Mikaël]] a [[Jean Carmet]] * 1993: ''[[L'œil écarlate]]'', vum [[Dominique Roulet]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Stefania Sandrelli]] * 1993: ''Casque bleu'', vum [[Gérard Jugnot]] mam [[Victoria Abril]] a [[Valérie Lemercier]] * 1993: ''Cha Forte com Limão'', vum [[António de Macedo|Antonio de Macedo]] mam [[Eugénia Bettencourt]] * 1993: ''Métisse'', vum [[Mathieu Kassovitz]] mam [[Julie Mauduech]] a [[Vincent Cassel]] * 1994: ''L'enfer'', vum Claude Chabrol mam [[Emmanuelle Béart]] a François Cluzet * 1994: ''[[Prêt-à-Porter]]'', vum [[Robert Altman]] mam [[Marcello Mastroianni]], [[Sophia Loren]], [[Kim Basinger]], [[Anouk Aimée]], [[Ute Lemper]] a [[Forest Whitaker]] * 1995: ''La cérémonie'', vum [[Claude Chabrol]] mam Isabelle Huppert a [[Sandrine Bonnaire]] * 1995: ''Les Bidochon'', vum [[Serge Korber]] mam [[Anémone]] a [[Jean-François Stévenin]] * 1995: ''Amores que matan'', vum [[Juan Manuel Chumilla]] mam Carmen Maura * 1997: ''Con rabbia e con amore'', vum [[Alfredo Angeli]] mam [[Francesco Bonelli]] * 1998: ''La patinoire'', vum [[Jean-Philippe Toussaint|Ala Patinoire]] mam [[Tom Novembre]] a [[Marie-France Pisier]] * 1998: ''Le plus beau pays du monde'', vum [[Marcel Bluwal]] mam [[Claude Brasseur]] a [[Marianne Denicourt]] * 1999: ''[[Sade (Film 2000)|Sade]]'', vum [[Benoît Jacquot]] mam [[Daniel Auteuil]] a [[Jeanne Balibar]] * 1999: ''Trafic d'influence'', vum [[Dominique Farrugia]] mam [[Thierry Lhermitte]] a Gérard Jugnot ==== vun 2000 bis 2007 ==== * 2000: ''Les rivières pourpres'', vum Mathieu Kassovitz mam [[Jean Reno]] a Vincent Cassel * 2001: ''L'inconnu'', vum [[Vincent Buffé]] * 2003: ''[[Michel Vaillant (Film)|Michel Vaillant]]'', vum [[Louis-Pascal Couvelaire]] mam [[Sagamore Stévenin]] an [[Diane Kruger]] * 2003: ''The Wooden camera''vum [[Ntshaveni Wa Lurul]] * 2004: ''Narco'', vum [[Tristan Aurouet]] a [[Gilles Lellouche]] mam [[Guillaume Canet]] an [[Zabou Breitman]] * 2005: ''Virgil'', vum [[Mabrouk El Mechri]] mam [[Jalil Lespert]] a [[Léa Drucker]] * 2005: ''Dans tes rêves'', vum [[Denys Thibaud]] mam [[Béatrice Dalle]] * 2005: ''Bunker Paradise'', vum [[Stefan Liberski]] mam [[Jean-Paul Rouve]] * 2006: ''Judas'', vum [[Nicolas Bary]] (Kuerzfilm) * 2005: ''J'aurais voulu être un danseur'', vum [[Alain Berliner]] mam [[Vincent Elbaz]] a [[Cécile De France]] * 2006: ''Call Me Agostino'', vum [[Christine Laurent]] mam Jeanne Balibar an [[Hélène Fillières]] * 2006: ''Fair-play'', vum [[Lionel Balliu]] mam [[Benoît Magimel]] a [[Jérémie Renier]] * 2006: ''Congorama'', vum [[Philippe Falardeau]] mam [[Olivier Gourmet]] * 2006: ''Mauvaise foi'', vum [[Roschdy Zem]] mam Cécile De France a [[Roschdy Zem]] * 2007: ''Contre-enquête'', vum [[Franck Mancuso]] mam [[Jean Dujardin]] a [[Laurent Lucas]] * 2007: ''J'ai plein de projets'', vum [[Karim Adda]] (Kuerzfilm) * 2007: ''Acteur'', vum [[Jocelyn Quivrin]] mam [[Nathalie Baye]] an [[Alice Taglioni]] (Kuerzfilm) * 2007: ''Le scaphandre et le papillon'', vum [[Julian Schnabel]] mam [[Mathieu Amalric]] an [[Emmanuelle Seigner]] * 2007: ''Où avais-je la tête ?'', vum [[Nathalie Donnini]] mam [[Hippolyte Girardot]] a [[Judith Rémy]] * 2007: ''Vous êtes de la police ?'', vum [[Romuald Beugnon]] mam [[Philippe Nahon]] a [[Jean-Claude Brialy]] * 2007: ''[[Astérix aux jeux olympiques (Film)|Astérix et Obélix aux jeux Olympiques]]'', vum [[Thomas Langmann]] et [[Frédéric Forestier]] mam [[Gérard Depardieu]] a [[Clovis Cornillac]] === TV (Auswiel) === * 1956: ''La famille Anodin'' * 1959: ''La Nuit de Tom Brown'' * 1961: ''Le Mariage de Figaro'' vum [[Marcel Bluwal]] * 1966: ''L'avare'' * 1984: ''Dernier Banco'' vum [[Claude de Givray]] * 1985: ''La lune d'Omaha'' vum [[Jean Marbœuf]] * 1986: ''L'été 36'' vum [[Yves Robert]] * 1988: ''La chaîne'' (Mini-TV-Serie) vum [[Claude Faraldo]] * 1991: ''The Maid'' vum [[Ian Toynton]] * 1991: ''La caverne de la rose d'or'' vum [[Lamberto Bava]] * 1993: ''La treizième voiture'' vum [[Alain Bonnot]] * 1995: ''Le fils de Paul'' vum [[Didier Grousset]] * 1996: ''Le match de notre vie'' vum [[Gareth Davies]] * 1996: ''Le président et la garde barrière'' vum [[Jean-Dominique de La Rochefoucauld]] * 1999: ''Les Cordier, juge et flic'' (TV-Serie) (Episod: ''Les tables de la loi'') vum [[Pascal Dallet]] * 2000: ''Rastignac ou les ambitieux'' vum [[Alain Tasma]] * 2001: ''Double emploi'' vum Bruno Carrière * 2001: ''Un pique-nique chez Osiris'' vum [[Nina Companeez]] * 2001: ''Un citronnier pour deux'' vum [[Élisabeth Rappeneau]] * 2003: ''La faux'' vum Jean-Dominique de La Rochefoucauld * 2003: ''La maison du canal'' vum [[Alain Berliner]] * 2003: ''Une deuxième chance'' vum [[Frédéric Krivine]] * 2004: ''Menteur ! menteuse !'' vum [[Henri Helman]] * 2005: ''La femme coquelicot'' vum [[Jérôme Foulon]] * 2006: ''Le vrai coupable'' vum [[Francis Huster]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cassel Jean-Pierre}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Dänzer]] [[Kategorie:Gebuer 1932]] [[Kategorie:Gestuerwen 2007]] gv25gjt9536iuj1bzalymc33cg7d371 2686874 2686872 2026-07-19T16:58:36Z Les Meloures 580 k 2686874 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Jean-Pierre Cassel''', gebuer als ''Jean-Pierre Crochon'' de [[27. Oktober]] [[1932]] zu [[Paräis]], an och do gestuerwen den [[19. Abrëll]] [[2007]], war e [[Frankräich|franséischen]] Dänzer a [[Schauspiller]]. De Jean-Pierre Cassel huet a senger laanger Schauspillercarrière an iwwer 200 Kinos- an TV-Filmer matgewierkt ënner sou bekannte Filmregisseure wéi [[Gene Kelly]], [[Robert Altman]], [[Claude Chabrol]], [[Sidney Lumet]], [[Luis Buñuel]], [[Jean-Pierre Melville]], [[Joseph Losey]], [[Abel Gance]], [[René Clément]] a [[Jean Renoir]]. Nieft senge Filmrollen huet hien och nach Zäit fonnt fir a villen Theaterstécker matzespillen. Hien ass de Papp vum Schauspiller [[Vincent Cassel]]. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Pigalle-Saint-Germain-des-Prés]]'', vum [[André Berthomieu]] mam [[Jeanne Moreau]] * 1952: ''Saluti e baci'', vum [[Maurice Labro]] a [[Giorgio Simonelli]] mam [[Georges Guétary]] a [[Luis Mariano]] * 1953: ''Un acte d'amour'', vum [[Anatole Litvak]] mam [[Kirk Douglas]] an [[Dany Robin]] * 1956: ''La peau de l'ours'', vum [[Claude Boissol]] mam [[Jean Richard]] an [[Nicole Courcel]] * 1957: ''[[À pied, à cheval et en voiture]]'', vum [[Maurice Delbez]] mam [[Noël-Noël]] an [[Denise Grey]] * 1957: ''Comme un cheveu sur la soupe'', vum [[Maurice Regamey]] mam [[Louis de Funès]] an [[Nadine Tallier]] * 1957: ''The Happy Road'', vum [[Gene Kelly]] mam Gene Kelly a [[Barbara Laage]] * 1957: ''[[En cas de malheur]]'', vum [[Claude Autant-Lara]] mam [[Jean Gabin]] a [[Brigitte Bardot]] * 1958: ''[[Le désordre et la nuit]]'', vum [[Gilles Grangier]] mam [[Jean Gabin]] an [[Danielle Darrieux]] * 1958: ''[[Sacrée jeunesse]]'', vum [[André Berthomieu]] mam [[Gaby Morlay]] an [[André Luguet]] * 1958: ''À pied, à cheval et en spoutnik!'', vum [[Jean Dréville]] mam Noël-Noël * 1958: ''[[Et ta sœur (Film 1958)|Et ta sœur]]'', vum [[Maurice Delbez]] mam [[Pierre Fresnay]] an [[Arletty]] * 1957: ''Les surmenés'', vum [[Jacques Doniol-Valcroze]] (Kuerzfilm) * 1959: ''La marraine de Charley'', vum [[Pierre Chevalier]] mam [[Albert Michel]] a [[Fernand Raynaud]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''Les jeux de l'amour'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Geneviève Cluny]] * 1960: ''[[Le farceur]]'', vum Philippe de Broca mam [[Anouk Aimée]] a Geneviève Cluny * 1960: ''[[Candide ou l'optimisme au XXe siècle]]'', vum [[Norbert Carbonnaux]] mam [[Pierre Brasseur (Schauspiller)|Pierre Brasseur]] an [[Daliah Lavi]] * 1961: ''Napoléon II, l'aiglon'', vum [[Claude Boissol]] mam [[Bernard Verley]], [[Danièle Gaubert]], [[Marianne Koch]] a [[Jean Marais]] * 1961: ''L'amant de cinq jours'', vum Philippe de Broca mam [[Jean Seberg]] a [[Micheline Presle]] * 1961: ''Goodbye Again'', vom Anatole Litvak mam [[Ingrid Bergman]], [[Yves Montand]] an [[Anthony Perkins]] * 1962: ''La gamberge'', vum Norbert Carbonnaux mam [[Françoise Dorléac]] an [[Arletty]] * 1962: ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1962)|Les sept péchés capitaux]]'' - Sketch: ''L'avarice'' vum [[Claude Chabrol]] mam [[Jacques Charrier]] a [[Claude Rich]] * 1962: ''Le caporal épinglé'', vum [[Jean Renoir]] mam [[Claude Brasseur]], [[O.E. Hasse]], [[Claude Rich]] a [[Cornelia Froboess]] * 1962: ''[[Arsène Lupin contre Arsène Lupin (Film 1962)|Arsène Lupin contre Arsène Lupin]]'', vum [[Édouard Molinaro]] mam [[Jean-Claude Brialy]], Françoise Dorléac a [[Geneviève Grad]] * 1963: ''Nunca pasa nada'', vum [[Juan Antonio Bardem]] mam [[Corinne Marchand]] an [[Antonio Casas]] * 1963: ''[[Cyrano et d'Artagnan]]'', vum [[Abel Gance]] mam [[José Ferrer]] a [[Sylva Koscina]] * 1964: ''[[Alta infedeltà]]'' - Sketch: ''La sospirosa'', vum [[Luciano Salce]] mam [[Monica Vitti]] a [[Sergio Fantoni]] * 1964: ''Les plus belles escroqueries du monde'' - Sketch: ''L'homme qui vendit la tour Eiffel'', vum Claude Chabrol mam [[Francis Blanche]] a [[Catherine Deneuve]] * 1964: ''[[Un monsieur de compagnie]]'', vum Philippe de Broca mam Catherine Deneuve a [[Jean-Pierre Marielle]] * 1965: ''[[Those Magnificent Men in Their Flying Machines or How I Flew from London to Paris in 25 hours 11 minutes]]'', vum [[Ken Annakin]] mam [[Stuart Whitman]], [[Sarah Miles]], [[Alberto Sordi]], [[Irina Demick]] an [[Terry-Thomas]] * 1966: ''[[Les fêtes galantes]]'', vum [[René Clair]] mam [[Marie Dubois]] a [[Geneviève Casile]] * 1966: ''[[Paris brûle-t-il? (Film)|Paris brûle-t-il?]]'', vum [[René Clément]] mam [[Charles Boyer]], [[George Chakiris]], [[Alain Delon]], Kirk Douglas, [[Glenn Ford]] an [[Hannes Messemer]] * 1967: ''Jeu de massacre'', vum [[Alain Jessua]] mam [[Claudine Auger]] a [[Michel Duchaussoy]] * 1968: ''La dolci signore'', vum [[Luigi Zampa]] mam [[Ursula Andress]] a [[Virna Lisi]] * 1969: ''[[L'armée des ombres]]'', vum [[Jean-Pierre Melville]] mam [[Lino Ventura]] a [[Paul Meurisse]] * 1969: ''Oh ! What a lovely war'', vum [[Richard Attenborough]] mam [[Colin Farrell]] a [[Corin Redgrave]] ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[L'ours et la poupée]]'', vum Michel Deville mam [[Brigitte Bardot]] an [[Daniel Ceccaldi]] * 1970: ''[[La rupture]]'', vum Claude Chabrol mam [[Stéphane Audran]] a [[Michel Bouquet]] * 1970: ''Le bateau sur l'herbe'', vum [[Gérard Brach]] mam Claude Jade an [[John McEnery]] * 1971 ''Malpertuis'', vum [[Harry Kümel]] mam [[Orson Welles]] a [[Susan Hampshire]] * 1972: ''[[Le charme discret de la bourgeoisie]]'', vum [[Luis Buñuel]] mam [[Fernando Rey]] an [[Delphine Seyrig]] * 1973: ''Il magnate'', vum [[Giovanni Grimaldi]] mam [[Lando Buzzanca]] a [[Rosanna Schiaffino]] * 1973: ''Baxter!'', vum [[Lionel Jeffries]] * 1973: ''[[The Three Musketeers (Film 1973)|The Three Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam [[Oliver Reed]] a [[Raquel Welch]] * 1974: ''[[Le mouton enragé]]'', vum [[Michel Deville]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Romy Schneider]] * 1974: ''[[Murder on the Orient Express (Film 1974)|Murder on the Orient Express]]'', vum [[Sidney Lumet]] mam [[Albert Finney]], [[Lauren Bacall]], [[Ingrid Bergman]], [[Sean Connery]], Anthony Perkins, [[Richard Widmark]] a [[Michael York]] * 1974: ''[[The Four Musketeers (Film 1974)|The Four Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam Oliver Reed, Raquel Welch, [[Richard Chamberlain]], Michael York an [[Charlton Heston]] * 1974: ''That Lucky touch'', vum [[Christopher Miles]] mam [[Roger Moore]] a [[Susannah York]] * 1975: ''Les oeufs brouillés'', vum [[Joël Santoni]] mam [[Jean Carmet]] an [[Anna Karina]] * 1976: ''Docteur Françoise Gailland'', vum [[Jean-Louis Bertucelli]] mam [[Annie Girardot]] an [[Isabelle Huppert]] * 1976: ''Folies bourgeoises'', vum [[Claude Chabrol]] mam [[Bruce Dern]], [[Stéphane Audran]] an [[Ann-Margret]] * 1978: ''[[Who Is Killing the Great Chefs of Europe?]]'', vum [[Ted Kotcheff]] mam [[George Segal]] a [[Jacqueline Bisset]] * 1978: ''[[Les rendez-vous d'Anna]]'', vum [[Chantal Akerman]] mam [[Aurore Clément]] an [[Helmut Griem]] * 1978: ''Je te tiens, tu me tiens par la barbichette'', vum [[Jean Yanne]] mam Jean Yanne * 1978: ''Grandison'', vum [[Joachim Kurz]] mam [[Marlène Jobert]] a [[Jean Rochefort]] * 1979: ''Contro 4 bandiere'', vum [[Umberto Lenzi|Hank Milestone]] mam [[George Peppard]] an [[Horst Buchholz]] * 1979: ''La ville des silences'', vum [[Jean Marbœuf]] mam [[Michel Galabru]] a Michel Duchaussoy ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''Le soleil en face'', vum [[Pierre Kast]] mam Stéphane Audran an [[Alexandra Stewart]] * 1980: ''5 % de risque'', vum [[Jean Pourtalé]] mam [[Bruno Ganz]] an Aurore Clément * 1980: ''Superman II'', vum [[Richard Lester]] mam [[Gene Hackman]] a [[Christopher Reeve]] * 1981: '' Nudo di donna'', vum [[Nino Manfredi]] mam [[Eleonora Giorgi]] a [[Georges Wilson]] * 1981: ''La vie continue'', vum [[Moshé Mizrahi]] mam Annie Girardot a [[Pierre Dux]] * 1982: '' Alicja'', vum [[Jacek Bromski]] a [[Jerzy Gruza]] mam [[Susannah York]] * 1982: ''Ehrengard'', vum [[Emidio Greco]] mam [[Lea Padovani]] * 1982: ''La guérilléra'', vum Pierre Kast mam [[Agostina Belli]] a [[Victoria Abril]] * 1982: ''La truite'', vum [[Joseph Losey]] mam Isabelle Huppert an [[Daniel Olbrychski]] * 1983: ''Vive la sociale !'', vum [[Gérard Mordillat]] mam [[François Cluzet]] an [[Élisabeth Bourgine]] * 1984: ''Tranches de'', vum [[François Leterrier]] mam [[Laura Antonelli]] a [[Michel Boujenah]] * 1987: ''Vado a riprendermi il gatto'', vum [[Giuliano Bagetti]] mam [[Mario Adorf]] * 1989: ''[[Chouans!]]'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Philippe Noiret]] a [[Sophie Marceau]] * 1987: ''Seobe'', vum [[Aleksandar Petrović]] mam Isabelle Huppert a [[Richard Berry (Schauspiller)|Richard Berry]] * 1988: ''[[Mangeclous (Film)|Mangeclous]]'', vum [[Moshé Mizrahi]] mam [[Pierre Richard]] a [[Charles Aznavour]] * 1988: ''[[Il giovane Toscanini]]'', vum [[Franco Zeffirelli]] mam [[Elizabeth Taylor]] a Philippe Noiret * 1989: ''[[The Return of the Musketeers]]'', vum [[Richard Lester]] mam [[Michael York]] an [[Oliver Reed]] ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''Mister Frost'', vum [[Philippe Setbon|Philip Setbon]] mam [[Jeff Goldblum]] an [[Alan Bates]] * 1990: ''[[Vincent et Théo]]'', vum [[Robert Altman]] mam [[Tim Roth]] * 1991: '' The Favour, the Watch and the Very Big Fish'', vum [[Ben Lewin]] mam [[Bob Hoskins]] an [[Natasha Richardson]] * 1992: ''Amor et Dedinhos de Pé'', vum [[Luís Filipe Rocha]] mam [[Joaquim de Almeida]] an [[Ana Torrent]] * 1992: ''[[Pétain (Film)|Pétain]]'', vum [[Jean Marbœuf]] mam [[Jacques Dufilho]] a Jean Yanne * 1992: ''Sur la terre comme au ciel'', vum [[Marion Hänsel]] mam [[Carmen Maura]] * 1992: ''Coup de jeune'', vum [[Xavier Gélin]] mam [[Ludmila Mikaël]] a [[Jean Carmet]] * 1993: ''[[L'œil écarlate]]'', vum [[Dominique Roulet]] mam [[Jean-Louis Trintignant]] a [[Stefania Sandrelli]] * 1993: ''Casque bleu'', vum [[Gérard Jugnot]] mam [[Victoria Abril]] a [[Valérie Lemercier]] * 1993: ''Cha Forte com Limão'', vum [[António de Macedo|Antonio de Macedo]] mam [[Eugénia Bettencourt]] * 1993: ''Métisse'', vum [[Mathieu Kassovitz]] mam [[Julie Mauduech]] a [[Vincent Cassel]] * 1994: ''L'enfer'', vum Claude Chabrol mam [[Emmanuelle Béart]] a François Cluzet * 1994: ''[[Prêt-à-Porter]]'', vum [[Robert Altman]] mam [[Marcello Mastroianni]], [[Sophia Loren]], [[Kim Basinger]], [[Anouk Aimée]], [[Ute Lemper]] a [[Forest Whitaker]] * 1995: ''La cérémonie'', vum [[Claude Chabrol]] mam Isabelle Huppert a [[Sandrine Bonnaire]] * 1995: ''Les Bidochon'', vum [[Serge Korber]] mam [[Anémone]] a [[Jean-François Stévenin]] * 1995: ''Amores que matan'', vum [[Juan Manuel Chumilla]] mam Carmen Maura * 1997: ''Con rabbia e con amore'', vum [[Alfredo Angeli]] mam [[Francesco Bonelli]] * 1998: ''La patinoire'', vum [[Jean-Philippe Toussaint|Ala Patinoire]] mam [[Tom Novembre]] a [[Marie-France Pisier]] * 1998: ''Le plus beau pays du monde'', vum [[Marcel Bluwal]] mam [[Claude Brasseur]] a [[Marianne Denicourt]] * 1999: ''[[Sade (Film 2000)|Sade]]'', vum [[Benoît Jacquot]] mam [[Daniel Auteuil]] a [[Jeanne Balibar]] * 1999: ''Trafic d'influence'', vum [[Dominique Farrugia]] mam [[Thierry Lhermitte]] a Gérard Jugnot ==== vun 2000 bis 2007 ==== * 2000: ''Les rivières pourpres'', vum Mathieu Kassovitz mam [[Jean Reno]] a Vincent Cassel * 2001: ''L'inconnu'', vum [[Vincent Buffé]] * 2003: ''[[Michel Vaillant (Film)|Michel Vaillant]]'', vum [[Louis-Pascal Couvelaire]] mam [[Sagamore Stévenin]] an [[Diane Kruger]] * 2003: ''The Wooden camera''vum [[Ntshaveni Wa Lurul]] * 2004: ''Narco'', vum [[Tristan Aurouet]] a [[Gilles Lellouche]] mam [[Guillaume Canet]] an [[Zabou Breitman]] * 2005: ''Virgil'', vum [[Mabrouk El Mechri]] mam [[Jalil Lespert]] a [[Léa Drucker]] * 2005: ''Dans tes rêves'', vum [[Denys Thibaud]] mam [[Béatrice Dalle]] * 2005: ''Bunker Paradise'', vum [[Stefan Liberski]] mam [[Jean-Paul Rouve]] * 2006: ''Judas'', vum [[Nicolas Bary]] (Kuerzfilm) * 2005: ''J'aurais voulu être un danseur'', vum [[Alain Berliner]] mam [[Vincent Elbaz]] a [[Cécile De France]] * 2006: ''Call Me Agostino'', vum [[Christine Laurent]] mam Jeanne Balibar an [[Hélène Fillières]] * 2006: ''Fair-play'', vum [[Lionel Balliu]] mam [[Benoît Magimel]] a [[Jérémie Renier]] * 2006: ''Congorama'', vum [[Philippe Falardeau]] mam [[Olivier Gourmet]] * 2006: ''Mauvaise foi'', vum [[Roschdy Zem]] mam Cécile De France a [[Roschdy Zem]] * 2007: ''Contre-enquête'', vum [[Franck Mancuso]] mam [[Jean Dujardin]] a [[Laurent Lucas]] * 2007: ''J'ai plein de projets'', vum [[Karim Adda]] (Kuerzfilm) * 2007: ''Acteur'', vum [[Jocelyn Quivrin]] mam [[Nathalie Baye]] an [[Alice Taglioni]] (Kuerzfilm) * 2007: ''Le scaphandre et le papillon'', vum [[Julian Schnabel]] mam [[Mathieu Amalric]] an [[Emmanuelle Seigner]] * 2007: ''Où avais-je la tête ?'', vum [[Nathalie Donnini]] mam [[Hippolyte Girardot]] a [[Judith Rémy]] * 2007: ''Vous êtes de la police ?'', vum [[Romuald Beugnon]] mam [[Philippe Nahon]] a [[Jean-Claude Brialy]] * 2007: ''[[Astérix aux jeux olympiques (Film)|Astérix et Obélix aux jeux Olympiques]]'', vum [[Thomas Langmann]] et [[Frédéric Forestier]] mam [[Gérard Depardieu]] a [[Clovis Cornillac]] === TV (Auswiel) === * 1956: ''La famille Anodin'' * 1959: ''La Nuit de Tom Brown'' * 1961: ''Le Mariage de Figaro'' vum [[Marcel Bluwal]] * 1966: ''L'avare'' * 1984: ''Dernier Banco'' vum [[Claude de Givray]] * 1985: ''La lune d'Omaha'' vum [[Jean Marbœuf]] * 1986: ''L'été 36'' vum [[Yves Robert]] * 1988: ''La chaîne'' (Mini-TV-Serie) vum [[Claude Faraldo]] * 1991: ''The Maid'' vum [[Ian Toynton]] * 1991: ''La caverne de la rose d'or'' vum [[Lamberto Bava]] * 1993: ''La treizième voiture'' vum [[Alain Bonnot]] * 1995: ''Le fils de Paul'' vum [[Didier Grousset]] * 1996: ''Le match de notre vie'' vum [[Gareth Davies]] * 1996: ''Le président et la garde barrière'' vum [[Jean-Dominique de La Rochefoucauld]] * 1999: ''Les Cordier, juge et flic'' (TV-Serie) (Episod: ''Les tables de la loi'') vum [[Pascal Dallet]] * 2000: ''Rastignac ou les ambitieux'' vum [[Alain Tasma]] * 2001: ''Double emploi'' vum Bruno Carrière * 2001: ''Un pique-nique chez Osiris'' vum [[Nina Companeez]] * 2001: ''Un citronnier pour deux'' vum [[Élisabeth Rappeneau]] * 2003: ''La faux'' vum Jean-Dominique de La Rochefoucauld * 2003: ''La maison du canal'' vum [[Alain Berliner]] * 2003: ''Une deuxième chance'' vum [[Frédéric Krivine]] * 2004: ''Menteur ! menteuse !'' vum [[Henri Helman]] * 2005: ''La femme coquelicot'' vum [[Jérôme Foulon]] * 2006: ''Le vrai coupable'' vum [[Francis Huster]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cassel Jean-Pierre}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Dänzer]] [[Kategorie:Gebuer 1932]] [[Kategorie:Gestuerwen 2007]] q6uohmrcouuymub3zxg0kktt38ihp1n 0 121782 2686888 2627472 2026-07-19T20:21:38Z IJzeren Jan 1980 /* Um Spaweck */ isvwiki 2686888 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sprooch |Numm=Interslawesch |Originalnumm=medžuslovjansky |Land= |Regioun=Mëttel- an Osteuropa |Schwätzen=e puer Honnerten |Rang=? |Faarf Famill=gray |Famill= * [[Plangsproochen]] : '''Interslawesch''' |OffiziellSprooch=- |iso1= |iso2= |iso3=isv |sil= }} [[Fichier:Flag of Interslavic.svg|Miniatur|left|De Fändel vun der interslawescher Sprooch]] '''Interslawesch''' (''medžuslovjansky, меджусловјанскы'') ass eng [[Slawesch Sproochen|slawesch]] Plangsprooch, déi am Joer 2006 ënner dem Numm ''Slovianski'' vun enger Ekipp vu Sproochfuerscher aus verschiddene Länner ënner der Leedung vum hollänneschen [[Iwwersetzer]] [[Jan van Steenbergen]] entwéckelt gouf. Hiert Zil ass d'Kommunikatioun tëscht Slawe vu verschiddenen Natiounen z'erméiglechen, a Mënschen, déi keng slawesch Sprooch schwätzen, d'Méiglechkeet ze gi mat de Slawen ze kommunizéieren. D'Grammaire an d'Vokabele baséiere souwuel op dem [[Alslawesch]]e wéi och op de Gemeinsamkeete vun de moderne slawesche Sproochen. Den Auteuren no ass d'Sprooch ouni Kenntnes vun der Sprooch verständlech fir 90% vun de Slawen. Wéi d'slawesch Sprooche gëtt Interslawesch vun enger syntheetescher Grammaire charakteriséiert. Et gëtt männlech, weiblech a sächlech Wierder, déi a siwe Fäll deklinéiert ginn. Verbe gi konjugéiert an hu souwuel Zäite wéi och Aspekter. Allerdéngs ass d'interslawesch Grammaire méi reegelméisseg wéi déi aner slawesch Sproochen, an doduerch och méi einfach ze léieren an ze benotzen. D'modernt Interslawesch steet an enger laanger Traditioun. Eng éischt panslawesch Grammaire gouf schonn an de Jore 1659 - 1666 vum kroatesche Geeschtleche [[Juraj Križanić]] geschriwwen. == Interslawescht Alphabet == D'Interslawesch gëtt souwuel mam [[Kyrillescht Alphabet|kyrillesche]] wéi och mat enger modifizéierter Versioun vum [[Laténgescht Alphabet|laténgeschen Alphabet]] geschriwwen: Lat.: '''A B C Č D Dž E Ě F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Y Z Ž'''<br> Kyr.: '''A Б Ц Ч Д Дж Е Є Ф Г Х И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Ш Т У В Ы З Ж''' An der laténgescher Versioun gëtt et och e puer fakultativ Buschtawe mat [[Diakritescht Zeechen|diakriteschen Zeechen]]: '''Å Ć D́ Ð Ę Ĺ Ń Ȯ Ŕ Ś T́ Ų Ź''' == Um Spaweck == * [http://steen.free.fr/interslavic/ Offiziell Säit] {{Wikipedia|isv|{{PAGENAME}}}} {{Commonscat|Interslavic|Interslawesch}} {{Navigatioun Slawesch Sproochen}} [[Kategorie:Slawesch Sproochen]] [[Kategorie:International Plangsproochen]] qel2zkw4ddb2sa8chiel0poxj258c1o 10 126033 2686901 2682162 2026-07-20T11:57:00Z Mobby 12 60927 Update 2686901 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name= Navigatioun brittesch Premierministeren |listclass = hlist |state=collapsed |title=[[Lëscht vun de brittesche Premierministeren|Brittesch Premierministeren]] |image=[[Fichier:Flag of the United Kingdom.svg|50px|Union Jack]] |list1= *[[Robert Walpole|Walpole]] *[[Spencer Compton, 1. Earl of Wilmington|Wilmington]] *[[Henry Pelham|Pelham]] *[[Thomas Pelham-Holles, 1. Duke of Newcastle-upon-Tyne|Newcastle]] *[[William Cavendish, 4. Duke of Devonshire|Devonshire]] *[[Thomas Pelham-Holles, 1. Duke of Newcastle-upon-Tyne|Newcastle]] *[[John Stuart, 3. Earl of Bute|Bute]] *[[George Grenville|Grenville]] *[[Charles Watson-Wentworth, 2. Marquess of Rockingham|Rockingham]] *[[William Pitt, 1. Earl of Chatham|Pitt]] *[[Augustus FitzRoy, 3. Duke of Grafton|Grafton]] *[[Frederick North, 2. Earl of Guilford|North]] *[[Charles Watson-Wentworth, 2. Marquess of Rockingham|Rockingham]] *[[William Petty, 2. Earl of Shelburne|Shelburne]] *[[William Henry Cavendish-Bentinck, 3. Duke of Portland|Portland]] *[[William Pitt de Jéngeren|Pitt&nbsp;de&nbsp;Jéngere]] *[[Henry Addington, 1. Viscount Sidmouth|Addington]] *[[William Pitt der Jüngere|Pitt&nbsp;der&nbsp;Jüngere]] *[[William Wyndham Grenville, 1. Baron Grenville|Grenville]] *[[William Henry Cavendish-Bentinck, 3. Duke of Portland|Portland]] *[[Spencer Perceval|Perceval]] *[[Robert Banks Jenkinson, 2. Earl of Liverpool|Liverpool]] *[[George Canning|Canning]] *[[Frederick John Robinson, 1. Earl of Ripon|Goderich]] *[[Arthur Wellesley, 1. Duke of Wellington|Wellington]] *[[Charles Grey, 2. Earl Grey|Grey]] *[[William Lamb, 2. Viscount Melbourne|Melbourne]] *[[Arthur Wellesley, 1. Duke of Wellington|Wellington]] *[[Robert Peel|Peel]] *[[William Lamb, 2. Viscount Melbourne|Melbourne]] *[[Robert Peel|Peel]] *[[John Russell, 1. Earl Russell|Russell]] *[[Edward Geoffrey Smith Stanley, 14. Earl of Derby|Derby]] *[[George Hamilton-Gordon, 4. Earl of Aberdeen|Aberdeen]] *[[Henry John Temple, 3. Viscount Palmerston|Palmerston]] *[[Edward Geoffrey Smith Stanley, 14. Earl of Derby|Derby]] *[[Henry John Temple, 3. Viscount Palmerston|Palmerston]] *[[John Russell, 1. Earl Russell|Russell]] *[[Edward Geoffrey Smith Stanley, 14. Earl of Derby|Derby]] *[[Benjamin Disraeli|Disraeli]] *[[William Ewart Gladstone|Gladstone]] *[[Benjamin Disraeli|Beaconsfield]] *[[William Ewart Gladstone|Gladstone]] *[[Robert Gascoyne-Cecil, 3. Marquess of Salisbury|Salisbury]] *[[William Ewart Gladstone|Gladstone]] *[[Robert Gascoyne-Cecil, 3. Marquess of Salisbury|Salisbury]] *[[William Ewart Gladstone|Gladstone]] *[[Archibald Philip Primrose, 5. Earl of Rosebery|Rosebery]] *[[Robert Gascoyne-Cecil, 3. Marquess of Salisbury|Salisbury]] *[[Arthur James Balfour, 1. Earl of Balfour|Balfour]] *[[Henry Campbell-Bannerman|Campbell-Bannerman]] *[[Herbert Henry Asquith|Asquith]] *[[David Lloyd George|Lloyd George]] *[[Andrew Bonar Law|Bonar Law]] *[[Stanley Baldwin|Baldwin]] *[[Ramsay MacDonald|MacDonald]] *[[Stanley Baldwin|Baldwin]] *[[Ramsay MacDonald|MacDonald]] *[[Stanley Baldwin|Baldwin]] *[[Neville Chamberlain|Chamberlain]] *[[Winston Churchill|Churchill]] *[[Clement Attlee|Attlee]] *[[Winston Churchill|Churchill]] *[[Anthony Eden|Eden]] *[[Harold Macmillan|Macmillan]] *[[Alec Douglas-Home|Douglas-Home]] *[[Harold Wilson|Wilson]] *[[Edward Heath|Heath]] *[[Harold Wilson|Wilson]] *[[James Callaghan|Callaghan]] *[[Margaret Thatcher|Thatcher]] *[[John Major|Major]] *[[Tony Blair|Blair]] *[[Gordon Brown|Brown]] *[[David Cameron|Cameron]] *[[Theresa May|May]] *[[Boris Johnson|Johnson]] *[[Liz Truss|Truss]] *[[Rishi Sunak|Sunak]] *[[Keir Starmer|Starmer]] *[[Andy Burnham|Burnham]] }}<noinclude> [[Kategorie:brittesch Premierministeren|*]] [[Kategorie:Navigatiounsläischten:Premierministeren|Brittesch]] </noinclude> au56d3i5dajd3gmm5tmt7gkbk0na9cc 0 137072 2686885 2686814 2026-07-19T19:49:18Z Zinneke 34 2686885 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen déi absolutt Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an denn Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt. * [[12. Abrëll]]: Presidentschaftswalen am [[Peru]]. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen Dausende vu Leit, Zingdausende ginn der Wochen dono nach ëmmer vermësst. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] == Wëssenschaft an Technik == * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s). * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = David Hockney 2017 at Flash Expo (cropped).jpg | Text1 = David Hockney | Bild2 = | Text2 = }} == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * ≤4. Juni: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 69pnd99ncvwdeeb8p6jv64c6xip1xpt 2686887 2686885 2026-07-19T20:18:30Z Zinneke 34 /* Europa */ 2686887 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen déi absolutt Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. * [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an denn Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt. * [[12. Abrëll]]: Presidentschaftswalen am [[Peru]]. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen Dausende vu Leit, Zingdausende ginn der Wochen dono nach ëmmer vermësst. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] == Wëssenschaft an Technik == * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s). * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = David Hockney 2017 at Flash Expo (cropped).jpg | Text1 = David Hockney | Bild2 = | Text2 = }} == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * ≤4. Juni: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} aj6zknbrxy6fclrdcpusj782q0u0got 2686890 2686887 2026-07-19T22:02:02Z Zinneke 34 /* Sport */ Foussball WM 2686890 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen déi absolutt Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. * [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an denn Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt. * [[12. Abrëll]]: Presidentschaftswalen am [[Peru]]. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen Dausende vu Leit, Zingdausende ginn der Wochen dono nach ëmmer vermësst. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] == Wëssenschaft an Technik == * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s). * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall 1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]]. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = David Hockney 2017 at Flash Expo (cropped).jpg | Text1 = David Hockney | Bild2 = | Text2 = }} == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * ≤4. Juni: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 2lpyjisfuyl6q8eruf7izym074t7kyw 2686899 2686890 2026-07-20T07:52:57Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2686899 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen déi absolutt Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. * [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an denn Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gëtt de [[24. Mee]] vereedegt. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt. * [[12. Abrëll]]: Presidentschaftswalen am [[Peru]]. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen Dausende vu Leit, Zingdausende ginn der Wochen dono nach ëmmer vermësst. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] == Wëssenschaft an Technik == * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s). * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall 1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]]. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = David Hockney 2017 at Flash Expo (cropped).jpg | Text1 = David Hockney | Bild2 = | Text2 = }} == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * ≤4. Juni: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} ptx708i8jxzv6b3fljqeyzqdcekz0gs 3 156039 2686879 2419557 2026-07-19T18:43:09Z Puscas 735 /* Fichier */ 2686879 wikitext text/x-wiki Moien, A merci fir Är éischt Artikelen! Wann Der nei bei Wikipedia sidd, fannt Der heidrënner e puer allgemeng Rotschléi. Op eng gutt Zesummenaarbecht! Bescht Gréiss, --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:07, 12. Jul. 2021 (UTC) {{Moien}} == Wikiiessen 2022 == Léiwe Wikikolleeg, Ech invitéieren dech e Samschden, den 29. 1. 2022 op eist Wikiiessen mat uschléissender Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg. Weider Detailer stinn um [[Wikipedia:De_Staminee#Wikiiessen|Staminee]]. Ech géif mech freeën. --[[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]] ([[Benotzer Diskussioun:Sultan Edijingo|Diskussioun]]) 14:21, 19. Jan. 2022 (UTC) ==Quebracho== Moien Daniel Wilmes, Du schreifs: 1895 gouf op Initiative vu Lëtzebuerg (deemools am [[Däitschen Zollveräin]]) e "Gerbstoffzoll" agefouert, fir sou déi lëtzebuergesch [[Lou]]schläisserte virun der Konkurrenz vum Quebraco aus Argentinien ze schützen.<ref>[[Luxemburger Wort]] 1 Februar 1895 : Die Quebracho Zollfrage</ref> Aus där Referenz geet awer leider net ervir datt deen Zoll agefouert gouf. Deemno wier dat wat s du schreifs net richteg. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:16, 30. Jan. 2022 (UTC) :Gudden Owend, :Am Wort vum 27.9.1902 liesen ech eraus dat se agefouert ginn ass. :Wann s du dat net esou gesäis änneren ech gären den Text, datt Lëtzebuerg eng Propos gemaach huet. [[Benotzer:Daniel Wilmes|Daniel Wilmes]] ([[Benotzer Diskussioun:Daniel Wilmes|Diskussioun]]) 18:32, 30. Jan. 2022 (UTC) ::Remoien ::Ech hunn net am Wort vum 27.09.1902 nogekuckt, well deng Referenz ass d'Wort vum 1. Februar 1895. ::Du has dann eeben eng falsch Referenz uginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:52, 30. Jan. 2022 (UTC) :::Soll ech dann déi 2 Referenzen ungin? ::::Kanns de gär maachen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:09, 30. Jan. 2022 (UTC) :::::PS. Ech hunn lo och déi aner gekuckt. Ech fannen och do net eraus ob en aneren Tarif agefouert gouf oder net. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:42, 30. Jan. 2022 (UTC) ::::::Dann nach eng: Den Artikel mam Titel ''Die Quebracho Zollfrage'' steet a kenge vun deenen zwou déi s de uginn hues, mä am Wort vum 26. Dezember 1894. :::::: Vläicht net grad sou liichtfankeg mat Referenzen ëmgoen, an nëmme Saache schreiwen déi stëmmen, an net probéieren, Saachen op eng komesch Manéier z'interprtéieren an dat als wouer duerzestellen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:53, 30. Jan. 2022 (UTC) <references /> == Fichier == Moien, am Fichier iwwer d'Jeeërausbildung deen s de eropgelueden hues stinn en ettlech Feeler. E soll deemno net sou gegebraucht ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 15. Feb. 2023 (UTC) :Moien, hunn daat am Excel gemaach, ech fannen den PDF net gutt, kucke en JPG draus ze maachen. Kanns de mir soen wat falsch ass? Merci. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:08, 15. Feb. 2023 (UTC) :::Dat kann ech maachen, mä just eng Fro: Wier et net besser dat als Wikitabell ze maachen? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:34, 15. Feb. 2023 (UTC) ::::Ok, och eng Iddi, probéieren dat dann emol. Sou mir w.e.g. awer wat falsch ass, dann ass déi Etappe schonns gemaach.;-) [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:47, 15. Feb. 2023 (UTC) * Zäitleche Oflaf vun der Jeeërausbildung → Zäitlechen Oflaf vun der Jeeërausbildung * Ofginn vum Praktikumsbichelchen → Ofgi vum Praktikumsbichelchen * Formatioune → Fomatiounen * Schrëftleche Examen → Schrëftlechen Examen * Mëndleche Examen → Mëndlechen Examen --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:00, 15. Feb. 2023 (UTC) :Merci! [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 10:10, 15. Feb. 2023 (UTC) :Moien, bei dengen Ännerungen hues de d'Maasardsreferenze falsch uginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:43, 19. Jul. 2026 (UTC) lnhlyrw7gorawnh2ar3xmabwqiwn9bd 2686881 2686879 2026-07-19T18:56:45Z Dewilda 51264 2686881 wikitext text/x-wiki Moien, A merci fir Är éischt Artikelen! Wann Der nei bei Wikipedia sidd, fannt Der heidrënner e puer allgemeng Rotschléi. Op eng gutt Zesummenaarbecht! Bescht Gréiss, --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:07, 12. Jul. 2021 (UTC) {{Moien}} == Wikiiessen 2022 == Léiwe Wikikolleeg, Ech invitéieren dech e Samschden, den 29. 1. 2022 op eist Wikiiessen mat uschléissender Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg. Weider Detailer stinn um [[Wikipedia:De_Staminee#Wikiiessen|Staminee]]. Ech géif mech freeën. --[[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]] ([[Benotzer Diskussioun:Sultan Edijingo|Diskussioun]]) 14:21, 19. Jan. 2022 (UTC) ==Quebracho== Moien Daniel Wilmes, Du schreifs: 1895 gouf op Initiative vu Lëtzebuerg (deemools am [[Däitschen Zollveräin]]) e "Gerbstoffzoll" agefouert, fir sou déi lëtzebuergesch [[Lou]]schläisserte virun der Konkurrenz vum Quebraco aus Argentinien ze schützen.<ref>[[Luxemburger Wort]] 1 Februar 1895 : Die Quebracho Zollfrage</ref> Aus där Referenz geet awer leider net ervir datt deen Zoll agefouert gouf. Deemno wier dat wat s du schreifs net richteg. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:16, 30. Jan. 2022 (UTC) :Gudden Owend, :Am Wort vum 27.9.1902 liesen ech eraus dat se agefouert ginn ass. :Wann s du dat net esou gesäis änneren ech gären den Text, datt Lëtzebuerg eng Propos gemaach huet. [[Benotzer:Daniel Wilmes|Daniel Wilmes]] ([[Benotzer Diskussioun:Daniel Wilmes|Diskussioun]]) 18:32, 30. Jan. 2022 (UTC) ::Remoien ::Ech hunn net am Wort vum 27.09.1902 nogekuckt, well deng Referenz ass d'Wort vum 1. Februar 1895. ::Du has dann eeben eng falsch Referenz uginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:52, 30. Jan. 2022 (UTC) :::Soll ech dann déi 2 Referenzen ungin? ::::Kanns de gär maachen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:09, 30. Jan. 2022 (UTC) :::::PS. Ech hunn lo och déi aner gekuckt. Ech fannen och do net eraus ob en aneren Tarif agefouert gouf oder net. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:42, 30. Jan. 2022 (UTC) ::::::Dann nach eng: Den Artikel mam Titel ''Die Quebracho Zollfrage'' steet a kenge vun deenen zwou déi s de uginn hues, mä am Wort vum 26. Dezember 1894. :::::: Vläicht net grad sou liichtfankeg mat Referenzen ëmgoen, an nëmme Saache schreiwen déi stëmmen, an net probéieren, Saachen op eng komesch Manéier z'interprtéieren an dat als wouer duerzestellen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:53, 30. Jan. 2022 (UTC) <references /> == Fichier == Moien, am Fichier iwwer d'Jeeërausbildung deen s de eropgelueden hues stinn en ettlech Feeler. E soll deemno net sou gegebraucht ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 15. Feb. 2023 (UTC) :Moien, hunn daat am Excel gemaach, ech fannen den PDF net gutt, kucke en JPG draus ze maachen. Kanns de mir soen wat falsch ass? Merci. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:08, 15. Feb. 2023 (UTC) :::Dat kann ech maachen, mä just eng Fro: Wier et net besser dat als Wikitabell ze maachen? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:34, 15. Feb. 2023 (UTC) ::::Ok, och eng Iddi, probéieren dat dann emol. Sou mir w.e.g. awer wat falsch ass, dann ass déi Etappe schonns gemaach.;-) [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:47, 15. Feb. 2023 (UTC) * Zäitleche Oflaf vun der Jeeërausbildung → Zäitlechen Oflaf vun der Jeeërausbildung * Ofginn vum Praktikumsbichelchen → Ofgi vum Praktikumsbichelchen * Formatioune → Fomatiounen * Schrëftleche Examen → Schrëftlechen Examen * Mëndleche Examen → Mëndlechen Examen --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:00, 15. Feb. 2023 (UTC) :Merci! [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 10:10, 15. Feb. 2023 (UTC) == Wollef == Moien, bei dengen Ännerungen hues de d'Maasardsreferenze falsch uginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:43, 19. Jul. 2026 (UTC) fp0pbhw0sg6vh6p6zwi7l3nypb7nuyj 2686882 2686881 2026-07-19T18:59:15Z Dewilda 51264 /* Wollef */ Äntweren 2686882 wikitext text/x-wiki Moien, A merci fir Är éischt Artikelen! Wann Der nei bei Wikipedia sidd, fannt Der heidrënner e puer allgemeng Rotschléi. Op eng gutt Zesummenaarbecht! Bescht Gréiss, --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:07, 12. Jul. 2021 (UTC) {{Moien}} == Wikiiessen 2022 == Léiwe Wikikolleeg, Ech invitéieren dech e Samschden, den 29. 1. 2022 op eist Wikiiessen mat uschléissender Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg. Weider Detailer stinn um [[Wikipedia:De_Staminee#Wikiiessen|Staminee]]. Ech géif mech freeën. --[[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]] ([[Benotzer Diskussioun:Sultan Edijingo|Diskussioun]]) 14:21, 19. Jan. 2022 (UTC) ==Quebracho== Moien Daniel Wilmes, Du schreifs: 1895 gouf op Initiative vu Lëtzebuerg (deemools am [[Däitschen Zollveräin]]) e "Gerbstoffzoll" agefouert, fir sou déi lëtzebuergesch [[Lou]]schläisserte virun der Konkurrenz vum Quebraco aus Argentinien ze schützen.<ref>[[Luxemburger Wort]] 1 Februar 1895 : Die Quebracho Zollfrage</ref> Aus där Referenz geet awer leider net ervir datt deen Zoll agefouert gouf. Deemno wier dat wat s du schreifs net richteg. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:16, 30. Jan. 2022 (UTC) :Gudden Owend, :Am Wort vum 27.9.1902 liesen ech eraus dat se agefouert ginn ass. :Wann s du dat net esou gesäis änneren ech gären den Text, datt Lëtzebuerg eng Propos gemaach huet. [[Benotzer:Daniel Wilmes|Daniel Wilmes]] ([[Benotzer Diskussioun:Daniel Wilmes|Diskussioun]]) 18:32, 30. Jan. 2022 (UTC) ::Remoien ::Ech hunn net am Wort vum 27.09.1902 nogekuckt, well deng Referenz ass d'Wort vum 1. Februar 1895. ::Du has dann eeben eng falsch Referenz uginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:52, 30. Jan. 2022 (UTC) :::Soll ech dann déi 2 Referenzen ungin? ::::Kanns de gär maachen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:09, 30. Jan. 2022 (UTC) :::::PS. Ech hunn lo och déi aner gekuckt. Ech fannen och do net eraus ob en aneren Tarif agefouert gouf oder net. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:42, 30. Jan. 2022 (UTC) ::::::Dann nach eng: Den Artikel mam Titel ''Die Quebracho Zollfrage'' steet a kenge vun deenen zwou déi s de uginn hues, mä am Wort vum 26. Dezember 1894. :::::: Vläicht net grad sou liichtfankeg mat Referenzen ëmgoen, an nëmme Saache schreiwen déi stëmmen, an net probéieren, Saachen op eng komesch Manéier z'interprtéieren an dat als wouer duerzestellen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:53, 30. Jan. 2022 (UTC) <references /> == Fichier == Moien, am Fichier iwwer d'Jeeërausbildung deen s de eropgelueden hues stinn en ettlech Feeler. E soll deemno net sou gegebraucht ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 15. Feb. 2023 (UTC) :Moien, hunn daat am Excel gemaach, ech fannen den PDF net gutt, kucke en JPG draus ze maachen. Kanns de mir soen wat falsch ass? Merci. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:08, 15. Feb. 2023 (UTC) :::Dat kann ech maachen, mä just eng Fro: Wier et net besser dat als Wikitabell ze maachen? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:34, 15. Feb. 2023 (UTC) ::::Ok, och eng Iddi, probéieren dat dann emol. Sou mir w.e.g. awer wat falsch ass, dann ass déi Etappe schonns gemaach.;-) [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:47, 15. Feb. 2023 (UTC) * Zäitleche Oflaf vun der Jeeërausbildung → Zäitlechen Oflaf vun der Jeeërausbildung * Ofginn vum Praktikumsbichelchen → Ofgi vum Praktikumsbichelchen * Formatioune → Fomatiounen * Schrëftleche Examen → Schrëftlechen Examen * Mëndleche Examen → Mëndlechen Examen --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:00, 15. Feb. 2023 (UTC) :Merci! [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 10:10, 15. Feb. 2023 (UTC) == Wollef == Moien, bei dengen Ännerungen hues de d'Maasardsreferenze falsch uginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:43, 19. Jul. 2026 (UTC) :Moien, hunn d'Säitezuel erausgeholl. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 18:59, 19. Jul. 2026 (UTC) sdg27okk2bbyd53fq5zi4jr3z1oaxgy 2686884 2686882 2026-07-19T19:27:09Z Puscas 735 .... 2686884 wikitext text/x-wiki Moien, A merci fir Är éischt Artikelen! Wann Der nei bei Wikipedia sidd, fannt Der heidrënner e puer allgemeng Rotschléi. Op eng gutt Zesummenaarbecht! Bescht Gréiss, --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:07, 12. Jul. 2021 (UTC) {{Moien}} == Wikiiessen 2022 == Léiwe Wikikolleeg, Ech invitéieren dech e Samschden, den 29. 1. 2022 op eist Wikiiessen mat uschléissender Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg. Weider Detailer stinn um [[Wikipedia:De_Staminee#Wikiiessen|Staminee]]. Ech géif mech freeën. --[[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]] ([[Benotzer Diskussioun:Sultan Edijingo|Diskussioun]]) 14:21, 19. Jan. 2022 (UTC) ==Quebracho== Moien Daniel Wilmes, Du schreifs: 1895 gouf op Initiative vu Lëtzebuerg (deemools am [[Däitschen Zollveräin]]) e "Gerbstoffzoll" agefouert, fir sou déi lëtzebuergesch [[Lou]]schläisserte virun der Konkurrenz vum Quebraco aus Argentinien ze schützen.<ref>[[Luxemburger Wort]] 1 Februar 1895 : Die Quebracho Zollfrage</ref> Aus där Referenz geet awer leider net ervir datt deen Zoll agefouert gouf. Deemno wier dat wat s du schreifs net richteg. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:16, 30. Jan. 2022 (UTC) :Gudden Owend, :Am Wort vum 27.9.1902 liesen ech eraus dat se agefouert ginn ass. :Wann s du dat net esou gesäis änneren ech gären den Text, datt Lëtzebuerg eng Propos gemaach huet. [[Benotzer:Daniel Wilmes|Daniel Wilmes]] ([[Benotzer Diskussioun:Daniel Wilmes|Diskussioun]]) 18:32, 30. Jan. 2022 (UTC) ::Remoien ::Ech hunn net am Wort vum 27.09.1902 nogekuckt, well deng Referenz ass d'Wort vum 1. Februar 1895. ::Du has dann eeben eng falsch Referenz uginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:52, 30. Jan. 2022 (UTC) :::Soll ech dann déi 2 Referenzen ungin? ::::Kanns de gär maachen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:09, 30. Jan. 2022 (UTC) :::::PS. Ech hunn lo och déi aner gekuckt. Ech fannen och do net eraus ob en aneren Tarif agefouert gouf oder net. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:42, 30. Jan. 2022 (UTC) ::::::Dann nach eng: Den Artikel mam Titel ''Die Quebracho Zollfrage'' steet a kenge vun deenen zwou déi s de uginn hues, mä am Wort vum 26. Dezember 1894. :::::: Vläicht net grad sou liichtfankeg mat Referenzen ëmgoen, an nëmme Saache schreiwen déi stëmmen, an net probéieren, Saachen op eng komesch Manéier z'interprtéieren an dat als wouer duerzestellen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:53, 30. Jan. 2022 (UTC) <references /> == Fichier == Moien, am Fichier iwwer d'Jeeërausbildung deen s de eropgelueden hues stinn en ettlech Feeler. E soll deemno net sou gegebraucht ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 15. Feb. 2023 (UTC) :Moien, hunn daat am Excel gemaach, ech fannen den PDF net gutt, kucke en JPG draus ze maachen. Kanns de mir soen wat falsch ass? Merci. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:08, 15. Feb. 2023 (UTC) :::Dat kann ech maachen, mä just eng Fro: Wier et net besser dat als Wikitabell ze maachen? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:34, 15. Feb. 2023 (UTC) ::::Ok, och eng Iddi, probéieren dat dann emol. Sou mir w.e.g. awer wat falsch ass, dann ass déi Etappe schonns gemaach.;-) [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 09:47, 15. Feb. 2023 (UTC) * Zäitleche Oflaf vun der Jeeërausbildung → Zäitlechen Oflaf vun der Jeeërausbildung * Ofginn vum Praktikumsbichelchen → Ofgi vum Praktikumsbichelchen * Formatioune → Fomatiounen * Schrëftleche Examen → Schrëftlechen Examen * Mëndleche Examen → Mëndlechen Examen --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:00, 15. Feb. 2023 (UTC) :Merci! [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 10:10, 15. Feb. 2023 (UTC) == Wollef == Moien, bei dengen Ännerungen hues de d'Maasardsreferenze falsch uginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:43, 19. Jul. 2026 (UTC) :Moien, hunn d'Säitezuel erausgeholl. [[Benotzer:Dewilda|Dewilda]] ([[Benotzer Diskussioun:Dewilda|Diskussioun]]) 18:59, 19. Jul. 2026 (UTC) :::Huet näischt mat der Sàitenzuel ze dinn. Du hues zwou verschidde Referenzen an een Dëppe gehäit. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 19:27, 19. Jul. 2026 (UTC) 3sggxdmvqp2xxitxzdec27rq2y2i7t3 0 167437 2686853 2686705 2026-07-19T12:05:13Z Mobby 12 60927 k 2686853 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 7. President vun Ungarn | Amtszäit1 = 5. Mäerz 2024 - 20. Juli 2026 | Virgänger = [[Katalin Novák]] }} Den '''Tamás Sulyok''', gebuer de [[24. Mäerz]] [[1956]]<ref>http://www.delmagyar.hu/szeged_hirek/korabban_a_szegedi_onkormanyzatot_is_kepviselte_az_alkotmanybirosag_leendo_elnoke/2497102/</ref>, ass en ungareschen Affekot a Politiker. Hie war zanter 2014 Member a vun 2016 bis 2024 President vum ungaresche Verfassungsgeriicht.<ref>{{Citation|Titel=Nyolc napig Kövér László lesz a köztársasági elnök, az ő kezében a svédek NATO-csatlakozása|URL=https://telex.hu/belfold/2024/02/26/kover-laszlo-atmeneti-idoszak-koztarsasagi-elnok|Wierk=Telex|Datum=26.02.2024|Gekuckt=27.02.2024|Auteur=Cseke Balázs}}</ref> No der Demissioun vun der Presidentin [[Katalin Novák]], den 22. Februar 2024, huet de Máté Kocsis, Leader vun der Fidesz-KDNP Regierungskoalitioun, ugekënnegt datt d'Regierungsparteien den Tamás Sulyok als President vun der Republik nominéiere géifen.<ref>{{Citation|Titel=Bejelentették a kormánypártok államfőjelöltjét, Sulyok Tamás lesz Novák Katalin utódja|URL=https://m.hvg.hu/itthon/20240222_FideszKDNP_allamfojelolt_kegyelembotrany|Editeur=[[HVG]]|Datum=22.02.2024}}</ref> Den Tamás Sulyok gouf de 26. Februar 2024 vum ungaresche Parlament zum President vun der Republik gewielt an huet säin Amt de 5. Mäerz 2024 ugeholl.<ref>{{Citation|Titel=Hivatalba lépett Sulyok Tamás államfő, de ünnepélyes beiktatás nélkül - Startlap|URL=https://www.startlap.hu/kiemelt-hirek/hivatalba-lepett-sulyok-tamas-de-unnepelyes-beiktatas-nelkul/,%20https://www.startlap.hu/kiemelt-hirek/hivatalba-lepett-sulyok-tamas-de-unnepelyes-beiktatas-nelkul/|Datum=05.03.2024|Gekuckt=17.05.2024}}</ref> Nodeems de [[Viktor Orbán]] als Premierminister ofgewielt a vum Oppositiounsleader [[Péter Magyar]] ofgeléist gi war, huet dësen de President Sulyok opgefuerdert, bis Enn Mee 2026 zeréckzetrieden. Wéi näischt geschitt ass, huet d'Parlament am Juli 2026 eng Ännerung vun der Verfassung gestëmmt, fir dass en ofgesat soll ginn.<ref>[https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-07/ungarn-praesident-tamas-sulyok-absetzung-verfassungsaenderung Parlament stimmt für Verfassungsänderung zur Absetzung des Präsidenten]. zeit.de, Juli 2026.</ref> Dës Ännerung huet de Sulyok ënnerschriwwen, wat mat sech bruecht huet, datt seng Amtszäit den 20. Juli 2026 op en Enn koum.<ref>{{Citation|URL=https://www.t-online.de/nachrichten/ausland/id_101349706/ungarn-orban-loyalist-sulyok-macht-weg-fuer-seine-absetzung-frei.html|Titel=Orbán-Freund unterschreibt sein Ende: Präsident Sulyok erklärt seinen Posten für vakant|Gekuckt=2026-07-18|Datum=2026-07-18|Wierk=t-online|Sprooch=de}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Staatscheffe vun Ungarn}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Sulyok Tamas}} [[Kategorie:Staatspresidente vun Ungarn]] [[Kategorie:Gebuer 1956]] bspvmcnpbpgdd96cgijutxolrzi8wen 2686854 2686853 2026-07-19T12:06:10Z Mobby 12 60927 k 2686854 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 7. President vun Ungarn | Amtszäit1 = 5. Mäerz 2024 - 19. Juli 2026 | Virgänger = [[Katalin Novák]] | Nofollger = [[Ágnes Forsthoffer]] (kommissaresch) }} Den '''Tamás Sulyok''', gebuer de [[24. Mäerz]] [[1956]]<ref>http://www.delmagyar.hu/szeged_hirek/korabban_a_szegedi_onkormanyzatot_is_kepviselte_az_alkotmanybirosag_leendo_elnoke/2497102/</ref>, ass en ungareschen Affekot a Politiker. Hie war zanter 2014 Member a vun 2016 bis 2024 President vum ungaresche Verfassungsgeriicht.<ref>{{Citation|Titel=Nyolc napig Kövér László lesz a köztársasági elnök, az ő kezében a svédek NATO-csatlakozása|URL=https://telex.hu/belfold/2024/02/26/kover-laszlo-atmeneti-idoszak-koztarsasagi-elnok|Wierk=Telex|Datum=26.02.2024|Gekuckt=27.02.2024|Auteur=Cseke Balázs}}</ref> No der Demissioun vun der Presidentin [[Katalin Novák]], den 22. Februar 2024, huet de Máté Kocsis, Leader vun der Fidesz-KDNP Regierungskoalitioun, ugekënnegt datt d'Regierungsparteien den Tamás Sulyok als President vun der Republik nominéiere géifen.<ref>{{Citation|Titel=Bejelentették a kormánypártok államfőjelöltjét, Sulyok Tamás lesz Novák Katalin utódja|URL=https://m.hvg.hu/itthon/20240222_FideszKDNP_allamfojelolt_kegyelembotrany|Editeur=[[HVG]]|Datum=22.02.2024}}</ref> Den Tamás Sulyok gouf de 26. Februar 2024 vum ungaresche Parlament zum President vun der Republik gewielt an huet säin Amt de 5. Mäerz 2024 ugeholl.<ref>{{Citation|Titel=Hivatalba lépett Sulyok Tamás államfő, de ünnepélyes beiktatás nélkül - Startlap|URL=https://www.startlap.hu/kiemelt-hirek/hivatalba-lepett-sulyok-tamas-de-unnepelyes-beiktatas-nelkul/,%20https://www.startlap.hu/kiemelt-hirek/hivatalba-lepett-sulyok-tamas-de-unnepelyes-beiktatas-nelkul/|Datum=05.03.2024|Gekuckt=17.05.2024}}</ref> Nodeems de [[Viktor Orbán]] als Premierminister ofgewielt a vum Oppositiounsleader [[Péter Magyar]] ofgeléist gi war, huet dësen de President Sulyok opgefuerdert, bis Enn Mee 2026 zeréckzetrieden. Wéi näischt geschitt ass, huet d'Parlament am Juli 2026 eng Ännerung vun der Verfassung gestëmmt, fir dass en ofgesat soll ginn.<ref>[https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-07/ungarn-praesident-tamas-sulyok-absetzung-verfassungsaenderung Parlament stimmt für Verfassungsänderung zur Absetzung des Präsidenten]. zeit.de, Juli 2026.</ref> Dës Ännerung huet de Sulyok ënnerschriwwen, wat mat sech bruecht huet, datt seng Amtszäit den 19. Juli 2026 op en Enn koum.<ref>{{Citation|URL=https://www.t-online.de/nachrichten/ausland/id_101349706/ungarn-orban-loyalist-sulyok-macht-weg-fuer-seine-absetzung-frei.html|Titel=Orbán-Freund unterschreibt sein Ende: Präsident Sulyok erklärt seinen Posten für vakant|Gekuckt=2026-07-18|Datum=2026-07-18|Wierk=t-online|Sprooch=de}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Staatscheffe vun Ungarn}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Sulyok Tamas}} [[Kategorie:Staatspresidente vun Ungarn]] [[Kategorie:Gebuer 1956]] medodh44y1qsl208vt9bm8wsutaigbd 0 176366 2686859 2686817 2026-07-19T12:59:40Z Mobby 12 60927 k 2686859 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Joanna Pettet''', gebuer als ''Joanna Jane Salmon'' de [[16. November]] [[1942]] zu [[London]] an [[England]], a gestuerwen de [[7. Juli]] [[2026]] zu [[Temecula]] a [[Kalifornien]], war [[England|englesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1966: ''The Group'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Candice Bergen]], [[Shirley Knight]] - (als Kay Strong) * 1967: ''[[The Night of the Generals]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Peter O'Toole]], [[Omar Sharif]] - (als Ulrike von Seydlitz-Gabler) * 1967: ''[[Casino Royale (Film 1967)|Casino Royale]]'' - Regie: [[John Huston]], [[Kenneth Hughes]], [[Joseph McGrath]], [[Robert Parrish]], [[Val Guest]] - Haaptacteuren: [[Peter Sellers]], [[Ursula Andress]] - (als Mata Bond) * 1967: ''Robbery'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[Stanley Baker]], [[Frank Finlay]] - (als Kate Clifton) * 1968: ''[[Blue (Film 1968)|Blue]]'' - Regie: [[Silvio Narizzano]] - Haaptacteuren: [[Terence Stamp]], [[Karl Malden]] - (als Joanne Morton) * 1969: ''The Best House in London'' - Regie: [[Philip Saville]] - Haaptacteuren: [[David Hemmings]], [[George Sanders]], [[Dany Robin]] - (als Josephine) * 1973: ''Welcome to Arrow Beach'' - Regie: [[Laurence Harvey]] - Haaptacteuren: Laurence Harvey, [[Stuart Whitman]] - (als Grace Henry) * 1974: ''Little Boy Lost'' - Regie: [[James F. Collier]] - (Kuerzfilm) * 1975: ''To Catch a Pebble'' - Regie: [[James F. Collier]] - Haaptacteuren: [[William Jordan]], [[Tuvia Tavi]] * 1978: ''The Evil'' - Regie: [[Gus Trikonis]] - Haaptacteuren: [[Richard Crenna]], [[Andrew Prine]] - (als Caroline Arnold) * 1982: ''Double Exposure'' - Regie: [[William Byron Hillman]] - Haaptacteuren: [[Michael Callan]], [[James Stacy]] - (als Mindy Jordache) * 1982: ''Otelo (Comando negro)'' - Regie: [[Max H. Boulois]] - Haaptacteuren: [[Tony Curtis]], Max H. Boulois - (als Desdemona) * 1987: ''[[Sweet Country (Film 1986)|Sweet Country]]'' - Regie: [[Michael Cacoyannis]] - Haaptacteuren: [[Jane Alexander]], [[Carole Laure]], [[Franco Nero]] - (als Monica) * 1991: ''Terror in Paradise'' - Regie: [[Peer J. Oppenheimer]] - Haaptacteuren: [[Gary Lockwood]], [[David Anthony Smith]] - (als Dokter Fletcher) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pettet Joanna}} [[Kategorie:Englesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Englesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Englesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] mkdsewqzsnvls6skw03ba1y95yagjmt 2686860 2686859 2026-07-19T12:59:55Z Mobby 12 60927 /* */ 2686860 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Joanna Pettet''', gebuer als ''Joanna Jane Salmon'' de [[16. November]] [[1942]] zu [[London]] an [[England]], a gestuerwen de [[7. Juli]] [[2026]] zu [[Temecula]] a [[Kalifornien]], war eng [[England|englesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1966: ''The Group'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Candice Bergen]], [[Shirley Knight]] - (als Kay Strong) * 1967: ''[[The Night of the Generals]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Peter O'Toole]], [[Omar Sharif]] - (als Ulrike von Seydlitz-Gabler) * 1967: ''[[Casino Royale (Film 1967)|Casino Royale]]'' - Regie: [[John Huston]], [[Kenneth Hughes]], [[Joseph McGrath]], [[Robert Parrish]], [[Val Guest]] - Haaptacteuren: [[Peter Sellers]], [[Ursula Andress]] - (als Mata Bond) * 1967: ''Robbery'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[Stanley Baker]], [[Frank Finlay]] - (als Kate Clifton) * 1968: ''[[Blue (Film 1968)|Blue]]'' - Regie: [[Silvio Narizzano]] - Haaptacteuren: [[Terence Stamp]], [[Karl Malden]] - (als Joanne Morton) * 1969: ''The Best House in London'' - Regie: [[Philip Saville]] - Haaptacteuren: [[David Hemmings]], [[George Sanders]], [[Dany Robin]] - (als Josephine) * 1973: ''Welcome to Arrow Beach'' - Regie: [[Laurence Harvey]] - Haaptacteuren: Laurence Harvey, [[Stuart Whitman]] - (als Grace Henry) * 1974: ''Little Boy Lost'' - Regie: [[James F. Collier]] - (Kuerzfilm) * 1975: ''To Catch a Pebble'' - Regie: [[James F. Collier]] - Haaptacteuren: [[William Jordan]], [[Tuvia Tavi]] * 1978: ''The Evil'' - Regie: [[Gus Trikonis]] - Haaptacteuren: [[Richard Crenna]], [[Andrew Prine]] - (als Caroline Arnold) * 1982: ''Double Exposure'' - Regie: [[William Byron Hillman]] - Haaptacteuren: [[Michael Callan]], [[James Stacy]] - (als Mindy Jordache) * 1982: ''Otelo (Comando negro)'' - Regie: [[Max H. Boulois]] - Haaptacteuren: [[Tony Curtis]], Max H. Boulois - (als Desdemona) * 1987: ''[[Sweet Country (Film 1986)|Sweet Country]]'' - Regie: [[Michael Cacoyannis]] - Haaptacteuren: [[Jane Alexander]], [[Carole Laure]], [[Franco Nero]] - (als Monica) * 1991: ''Terror in Paradise'' - Regie: [[Peer J. Oppenheimer]] - Haaptacteuren: [[Gary Lockwood]], [[David Anthony Smith]] - (als Dokter Fletcher) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pettet Joanna}} [[Kategorie:Englesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Englesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Englesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1942]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] 7iroon00m47zvrgb8le7n6klcx2uh5j 0 176367 2686886 2026-07-19T20:11:10Z Zinneke 34 fir mar 2686886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Andrew Murray''' ("'''Andy'''“) '''Burnham''', gebuer de [[7. Januar]] [[1970]] zu [[Aintree]], [[Metropolitan Borough of Sefton|Sefton]], am [[Merseyside]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Politiker]] ([[Labour Party|Labour]]/[[Co-operative Party|Co-operative]]). Hien ass zanter dem 17. Juli 2026 President vun der [[Labour Party]] an zanter dem 20. Juli 2026 [[Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich]]. Hie war vun 2001 bis 2017 Member vum [[House od Commons]] fir de Walkrees Leigh. Tëschent 2007 an 2010 bhat hie verschidee Porte-feuillen an der Regierung vum Premierminister [[Gordon Brown]], als lescht dat vum Gesondheetsminister fir England. Dono war hie vun 2017 bis 2026 deen éischten direkt gewielte Buergermeeschterter vu [[Greater Manchester]]. 2026 wurde hien duerch eng Nowiel op en Neies Deputéierten, dës Kéier fir de Walkrees Makerfield. Nodeeems de [[Keir Starmer]] den 22. Juni 2026 ssäi Récktrëtt als Parteipresident a Premierminister ugekënnegt hat, huet de Burnham bei der Wal ëm seng Nofolleg kandidéiert an dës ouni Géigekandidat gewonnen. Hie gouf de 17. Juli Parteipresident an den 20. Juli 2026 zum Premierminister ernannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun brittesch Premierministeren}} {{DEFAULTSORT:Burnham Andy}} [[Kategorie:Gebuer 1970]] [[Kategorie:Brittesch Premierministeren]] gyumw9qppi3ai61do0am01t0zajiuxr 2686892 2686886 2026-07-19T22:59:32Z Mobby 12 60927 k 2686892 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Andrew Murray''' ("'''Andy'''“) '''Burnham''', gebuer de [[7. Januar]] [[1970]] zu [[Aintree]], [[Metropolitan Borough of Sefton|Sefton]], am [[Merseyside]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Politiker]] ([[Labour Party|Labour]]/[[Co-operative Party|Co-operative]]). Hien ass zanter dem 17. Juli 2026 President vun der [[Labour Party]] an zanter dem 20. Juli 2026 Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich. Hie war vun 2001 bis 2017 Member vum [[House od Commons]] fir de Walkrees Leigh. Tëschent 2007 an 2010 bhat hie verschidee Porte-feuillen an der Regierung vum Premierminister [[Gordon Brown]], als lescht dat vum Gesondheetsminister fir England. Dono war hie vun 2017 bis 2026 deen éischten direkt gewielte Buergermeeschterter vu [[Greater Manchester]]. 2026 wurde hien duerch eng Nowiel op en Neies Deputéierten, dës Kéier fir de Walkrees Makerfield. Nodeeems de [[Keir Starmer]] den 22. Juni 2026 ssäi Récktrëtt als Parteipresident a Premierminister ugekënnegt hat, huet de Burnham bei der Wal ëm seng Nofolleg kandidéiert an dës ouni Géigekandidat gewonnen. Hie gouf de 17. Juli Parteipresident an den 20. Juli 2026 zum Premierminister ernannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun brittesch Premierministeren}} {{DEFAULTSORT:Burnham Andy}} [[Kategorie:Gebuer 1970]] [[Kategorie:Brittesch Premierministeren]] 3ev9ynud9sqiq4qzah9pbjk662bpwbm 2686893 2686892 2026-07-20T04:11:40Z Puscas 735 .... 2686893 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Andrew Murray''' ("'''Andy'''“) '''Burnham''', gebuer de [[7. Januar]] [[1970]] zu [[Aintree]], [[Metropolitan Borough of Sefton|Sefton]], am [[Merseyside]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Politiker]] ([[Labour Party|Labour]]/[[Co-operative Party|Co-operative]]). Hien ass zanter dem 17. Juli 2026 President vun der [[Labour Party]] an zanter dem 20. Juli 2026 Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich. Hie war vun 2001 bis 2017 Member vum [[House of Commons]] fir de Walkrees Leigh. Tëschent 2007 an 2010 hie verschidde Porte-feuillen an der Regierung vum Premierminister [[Gordon Brown]], an der Lescht dee vum Gesondheetsminister fir England. Dono war hie vun 2017 bis 2026 den éischten direkt gewielte Buergermeeschter vu [[Greater Manchester]]. 2026 wurde hie bei enger Nowiel op en Neits Deputéierten, dës Kéier fir de Walkrees Makerfield. Nodeeems de [[Keir Starmer]] den 22. Juni 2026 säi Récktrëtt als Parteipresident a Premierminister ugekënnegt hat, huet de Burnham bei der Wal ëm seng Nofolleg kandidéiert an déi ouni Géigekandidat gewonnen. Hie gouf de 17. Juli Parteipresident an den 20. Juli 2026 zum Premierminister ernannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun brittesch Premierministeren}} {{DEFAULTSORT:Burnham Andy}} [[Kategorie:Gebuer 1970]] [[Kategorie:Brittesch Premierministeren]] da4rctd8w5j0ze3pqvp1n2biq8p4pho 2686894 2686893 2026-07-20T04:22:43Z Puscas 735 ..... 2686894 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Andrew Murray''' ("'''Andy'''“) '''Burnham''', gebuer de [[7. Januar]] [[1970]] zu [[Aintree]], [[Metropolitan Borough of Sefton|Sefton]], am [[Merseyside]], ass e [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Politiker]] ([[Labour Party|Labour]]/[[Co-operative Party|Co-operative]]). Hien ass zanter dem 17. Juli 2026 President vun der [[Labour Party]] an zanter dem 20. Juli 2026 Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich. Hie war vun 2001 bis 2017 Member vum [[House of Commons]] fir de Walkrees Leigh. Tëschent 2007 an 2010 hie verschidde Porte-feuillen an der Regierung vum Premierminister [[Gordon Brown]], an der Lescht dee vum Gesondheetsminister fir England. Dono war hie vun 2017 bis 2026 den éischten direkt gewielte Buergermeeschter vu [[Greater Manchester]]. 2026 wurde hie bei enger Nowiel op en Neits Deputéierten, dës Kéier fir de Walkrees Makerfield. Nodeeems de [[Keir Starmer]] den 22. Juni 2026 säi Récktrëtt als Parteipresident a Premierminister ugekënnegt hat, huet de Burnham bei der Wal ëm seng Nofolleg kandidéiert an déi ouni Géigekandidat gewonnen. Hie gouf de 17. Juli Parteipresident an den 20. Juli 2026 zum Premierminister ernannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Navigatioun brittesch Premierministeren}} {{DEFAULTSORT:Burnham Andy}} [[Kategorie:Gebuer 1970]] [[Kategorie:Brittesch Premierministeren]] efd228zqa9sbvktzr35gfmbz2nklscv 0 176368 2686895 2026-07-20T07:45:08Z Johnny Chicago 17 nei 2686895 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Christa Lang''', gebuer den [[23. Dezember]] [[1943]] zu [[Winterberg]] a gestuerwen den [[30. Januar]] [[2026]] zu [[Los Angeles]] a [[Kalifornien]], war eng [[Däitschland|däitsch]]-[[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspillerin]], [[Dréibuchauteur|Dréibuchauteurin]] a Filmproduzentin. Si war vun 1967 bis zu deem sengem Doud am Joer 1997 mam Filmregisseur [[Samuel Fuller]] bestuet. == Filmographie == === als Schauspillerin === * 1963: ''L'assassin connaît la musique'' - Regie: [[Pierre Chenal]] - Haaptacteuren: [[Maria Schell]], [[Paul Meurisse]] - (als Christine) * 1964: ''[[La ronde (Film 1964)|La ronde]]'' - Regie: [[Roger Vadim]] - Haaptacteuren: [[Jane Fonda]], [[Marie Dubois]], [[Catherine Spaak]] * 1964: ''Le Tigre aime la chair fraîche'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Roger Hanin]], [[Maria Mauban]] * 1965: ''[[Alphaville, une étrange aventure de Lemmy Caution]]'' - Regie: [[Jean-Luc Godard]] - Haaptacteuren: [[Eddie Constantine]], [[Anna Karina]] * 1965: ''Mission spéciale à Caracas'' - Regie: [[Raoul André]] - Haaptacteuren: [[Roland Carey|Rod Carter]], [[Jany Clair]] - (als Christelle) * 1966: ''[[Du rififi à Paname]]'' - Regie: [[Denys de La Patellière]] - Haaptacteuren: [[Jean Gabin]], [[Gert Fröbe]] * 1967: ''[[Le scandale (Film 1967)|Le scandale]]'' - Regie: Claude Chabrol - Haaptacteuren: [[Anthony Perkins]], [[Maurice Ronet]], [[Stéphane Audran]] - (als Paula) * 1967: ''Réseau secret'' - Regie: [[Jean Bastia]] - Haaptacteuren: [[Raymond Loyer]], [[Gabriel Cattand]] - (als Eva) * 1969: ''Charro!'' - Regie: [[Charles Marquis Warren]] - Haaptacteuren: [[Elvis Presley]], [[Ina Balin]] - (als Christa) * 1972: ''What's Up, Doc?'' - Regie: [[Peter Bogdanovich]] - Haaptacteuren: [[Barbra Streisand]], [[Ryan O'Neal]] - (als Mrs. Hosquith) * 1975: ''At Long Last Love'' - Regie: Peter Bogdanovich - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Cybill Shepherd]] * 1976: ''[[Nickelodeon (Film)|Nickelodeon]]'' - Regie: Peter Bogdanovich - Haaptacteuren: Ryan O'Neal, Burt Reynolds - (als Artistin) * 1980: ''[[The Big Red One]]'' - Regie: [[Samuel Fuller]] - Haaptacteuren: [[Lee Marvin]], [[Mark Hamill]] - (als däitsch Gräfin) * 1982: ''White Dog'' - Regie: Samuel Fuller - Haaptacteuren: [[Kristy McNichol]], [[Vernon Weddle]] - (als Infirmière) * 1984: ''[[Les voleurs de la nuit (Film 1984)|Les voleurs de la nuit]]'' - Regie: Samuel Fuller - Haaptacteuren: [[Véronique Jannot]], [[Victor Lanoux]] - (als Solange) * 1984: ''Le sang des autres'' - Regie: Claude Chabrol - Haaptacteuren: [[Jodie Foster]], [[Michael Ontkean]] * 1989: '' Street of No Return'' - Regie: Samuel Fuller - Haaptacteuren: [[Keith Carradine]], [[Valentina Vargas]] - (als Infirmière) * 1993: ''Les arpenteurs de Montmartre'' - Regie: Boris Eustache - Haaptacteuren: [[Isabelle Milkoff]], [[Isabelle Milkoff]] * 1998: ''L.A. Without a Map'' - Regie: [[Mika Kaurismäki]] - Haaptacteuren: [[Tony Peers]], [[David Tennant]] - (als Fra am Bus) * 2001: ''Aizea: City of the Wind'' - Regie: [[Ione Hernández]] - (Kuerzfilm) * 2004: ''Land of Plenty'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Michelle Williams]], [[John Diehl]] * 2012: ''Night of the Templar'' - Regie: Paul Sampson - Haaptacteuren: [[David Carradine]], [[Udo Kier]] - (als blann Fra) * 2017: ''The Queen of Hollywood Blvd'' - Regie: [[Orson Oblowitz]] - Haaptacteuren: [[Rosemary Hochschild]], [[Ana Mulvoy Ten]] - (als Mamm) ==== Televisioun ==== * 1965: ''Le bonheur conjugal'' - (TV-Serie) * 1972: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Tote Taube in der Beethovenstraße'' - Regie: Samuel Fuller - Haaptacteuren: [[Sieghardt Rupp]], [[Glenn Corbett]] - (als Christa) * 1976: ''The Linderbergh Kidnapping Case'' - (TV-Film) - Regie: [[Buzz Kulik]] - Haaptacteuren: [[Cliff De Young]], [[Anthony Hopkins]] - (als Anna Hauptmann) * 1984: ''Mistral's Daughter'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1989: ''The Legendary Life of Ernest Hemingway'' - (TV-Film) - Regie: [[José Maria Sanchez]] - Haaptacteuren: [[Victor Garber]], [[Karen Black]] * 1990: ''Chillers'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1990: ''Tinikling ou La madonne et le dragon''' - Regie: Samuel Fuller - Haaptacteuren: [[Jennifer Beals]], [[Luc Merenda]] - (als Mama) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Lang Christa}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmproduzenten]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] cp2i84p18jijmped2glw4gmxdmf0qfl