Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 1292 2712461 2709055 2026-10-23T16:08:15Z Zinneke 34 /* Stolkris 1975-1985 */ 2712461 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}} | Koordinaten = {{coor dms|49|29|49|N|05|58|50|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Esch-Uelzecht''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton mam selwechten Numm]]. Et gëtt keng aner Uertschaften an der Gemeng. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) ass Esch déi zweetgréisst Stad vum Land. Laang en einfacht Bauerendierfchen, am Dall vun der [[Uelzecht]], huet Esch mat der Entdeckung vun der [[Minett (Äerz)|Minett]] (ëm [[1870]]), an der domat verbonnener Entwécklung vun de [[Biergbau zu Lëtzebuerg|Minièren]], der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Eisen- a Stolindustrie]], bannent e puer Joerzéngte seng Populatioun verzéngfacht. D'Strukturkris an deem Secteur, déi Mëtt der [[1970]]er-Joren ausgebrach ass, huet et mat sech bruecht, datt no an no all Minièren an e groussen Deel vun de Schmelzen zougemaach hunn. Déi doduerch entstanen Industriebrooche sinn zum Deel am Gaang, nei bebaut ze ginn. Sou ginn a goufen zanter 2005 op [[Belval]] nei administrativ, kulturell an edukativ Gebaier, mä och Wunnengen, Büroen a Geschäfter gebaut. Zanter der Mëtt vun den 2020er-Jore gëtt um [[Rout Lëns|fréiere Site vun Terres-Rouges]] virun allem Wunnraum geschaf, an um Enn vun deem Joerzéngt soll och den Terrain vun der fréierer [[Metze Schmelz]] nei strukturéiert a bebaut ginn. 2022 war Esch, zesumme mam [[Litauen|litauesche]] [[Kaunas]], [[Europäesch Kulturhaaptstad]], bei där och déi 10 Gemenge vum [[Gemengesyndikat]] [[PRO-SUD]] an déi vum [[Pays-Haut Val d'Alzette]], déi Säit der Grenz, matgemaach hunn.<ref>[http://esch2022.lu esch2022.lu].</ref> ==Geographie == De Floss [[Uelzecht]], deen zu Esch vum franséischen [[Däitsch-Oth]] hier iwwer d'Grenz kënnt, leeft an nordëstlecher Richtung queesch duerch d'Gemeng (zur Halschecht an engem iwwerdeckelte Kanal), an deelt dës an zwee: de südlechen Deel besteet haaptsächlech aus Bëscher op den Hiwwelen an Häng vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]-Plateau, an dat zwéin Däller, d'Hiel, resp. den Ellergronn, a méi nërdlech d'Neiduerf, resp. de Buergronn, erageschnidde sinn, a wou bis an d'1970er-Joren iwwer an ënner dem Buedem Minett ofgebaut gouf. Den nërdlechen Deel ass, vun enger liichter Knupp ofgesinn (Al Esch, Uecht, Dellhéicht) éischter flaach a breet sech zum Dall vun der [[Dipbech]], enger Niewebaach vun der Uelzecht, hin aus. Dësen Deel ass mëttlerweil bal ganz bebaut. Fir nei Gebaier an Infrastrukture kënnen ze bauen, ginn d'Frichë vun den dräi Schmelzen, déi um Bord vun der Gemeng bis eriwwer an den Territoire vun den Nopeschgemenge goungen, no an no och urbaniséiert. ===Nopeschgemengen=== {{Nopeschgemengen | ville = Esch-Uelzecht | nord-ouest = | nord = [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] | nord-est = | est = [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] | sud-est = [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] | sud = (F) [[Däitsch-Oth]]<br>(Audun le Tiche) | sud-ouest = (F) [[Réisseng]]<br>(Russange) | ouest = [[Gemeng Suessem|Suessem]] }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 250 | Bild1 = Esch auf die Alset by Jean Bertels 1597.jpg | Text1 = Vue op Esch ëm 1600, vum [[Dipbech]]dall (Wobrécken) aus | Bild2 = Al Esch 1860 01.jpg | Text2 = Esch-Uelzecht, 1860. Déi al Kierch St. Jean stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass | Bild3 = Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg | Text3 = De Krounprënz Wilhelm von Preußen, 1914, virun der Groussgaassschoul | Bild4 = Esch et ses usines (Esch-sur-Alzette ; Grand-Duché de Luxembourg) - plan-guide dressé d'après les plans géométriques de la ville et des usines - par J. Hansen - btv1b530649449.jpg | Text4= Esch a seng Schmelzen, 1925; Plang vum [[Jules-André-Arthur Hansen|Jules Hansen]]. }} [[Fichier:Esch-sur-Alzette Panorama avec train, Photo by J.M. Bellwald, N° 402.jpg|thumb|upright|Esch ~1900-1910.]] == Geschicht == === Fréizäit bis 19. Joerhonnert === Schonn zanter der [[Eisenzäit]], virun iwwer 2.500 Joer, gouf um Territoire vun der haiteger Gemeng Esch [[Bounäerz|Boun-]] a [[Wisenäerz]] verschafft; um Flouer 'Op der Gläicht', e Plateau tëscht Esch a [[Rëmeleng]], goufen 2003-2006 bei [[Lëscht vun den Ausgruewungen zu Lëtzebuerg|archeologeschen Ausgruewunge]] Reschter vun Iewen, [[Schlaken]], [[Nol (Technik)|Neel]] a soss paleometallurgesch Zeie fonnt.<ref>Camille Robert: "Le sous-sol nous parle. Les fouilles archéologiques à Esch-sur-Alzette." In: ''100 Joer Esch (1906-2006)''. Luxembourg 2006, S. 121-122 an 124.</ref> Och d'[[Kelten]] hu sou do Eise gemaach. Nom Enn vun der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] an der [[Vëlkerwanderung]] ass d'Wëssen dovu verluer gaangen. Den [[12. Abrëll]] [[1128]] ass Esch fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm "Asch", an enger [[Peepstlech Bull|Bull]] vum [[Poopst]] [[Honorius II. (Poopst)|Honorius II.]] ernimmt ginn. De [[Jang de Blannen]] huet hir de [[16. Mee]] [[1328]] den Titel "Fräi Stad" iwwerdroen<ref>[https://eschfrankjost.jimdo.com/1-von-den-anf%C3%A4ngen-bis-zum-ende-des-ancien-r%C3%A9gime/1-6-die-herrschaft-von-berwart-und-die-mauern-von-esch/ Frank Jost: "1.6. Die Herrschaft von Berwart und die Mauern von Esch"]</ref>. Am Laf vun de Joerhonnerte gouf Esch ëmmer nees vu friemen Truppen iwwerfall, an dacks staark zerstéiert. [[1677]], op Uerder vum [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], hunn d'Stadmauere misse geschleeft ginn. Am [[Juli]] [[1830]] huet Esch dunn och nach säin Titel ''Stad'' verluer. Mä net laang duerno, den [[12. Oktober]] [[1841]], gouf se duerch eng kinneklech-groussherzoglech Veruerdnung zum [[Chef-lieu]] vum neie [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]] ernannt. An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] ass et mat der industrieller Entwécklung ëmmer méi schëtzeg virugaangen. Fir d'éischt am [[Tagebau]], duerno och a [[Galerie (Biergbau)|Galerien]], gouf d'[[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut, an an de [[Schmelz]]en, déi wéi Champignonen aus dem Buedem geschoss koumen, verschafft. Mat den neien Aarbechtsplazen ass och d'Populatioun vun Esch rasant an d'Luucht gaangen. D'Aarbechter koumen am Ufank aus anere Géigende vum Land, virun allem dem [[Éislek]], mä scho fréi hu missen Aarbechtskräfte vu soss hier erbäigeruff ginn, aus den Nopeschlänner, mä och aus [[Polen]] an [[Italien]]. Esch huet sech dunn och iwwer säin historesche Stadkär (den haitege Quartier [[Al Esch]]) eraus ausgebreet: ronderëm d'Schmelzen ([[Metze Schmelz]], [[Brasseurs Schmelz]]) sinn nei Stroossen a Wunnengen entstanen (Quartiere Grenz an Neiduerf 1872, Hiel 1894-1904). Den [[31. August]] [[1876]] gouf, duerch Gesetz vum [[6. Juli]] 1876, d'Uertschaft [[Schëffleng]] vun der Gemeng Esch-Uelzecht ofgetrennt fir déi eegestänneg [[Gemeng Schëffleng]] ze schafen.<ref>* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1876/0492207/0492207.pdf#page=1 ''Loi du 6 juillet 1876, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Schifflange.'']</ref> ===Uganks 20. Joerhonnert === Den [[29. Mee]] [[1906]], huet de Grand-Duc [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Guillaume IV.]] fir d'zweet Kéier Esch-Uelzecht zur Stad ernannt.<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 29. Mee 1906 |Gekuckt=14.06.2012 |Archiv-Datum=22.07.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120722060337/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 }}</ref>. Esch hat do 13.000 Awunner. Tëscht 1909 an 1913 gouf eng nei Schmelz am Westen opgeriicht: d'[[Adolf-Emil-Schmelz]] op Belval. Dofir hu missen 91 Hektar Bësch (Clair-Chêne) ëmgehae ginn. Nei Aarbechterwunnenge gi ronderëm gebaut: am Quartier Uecht an d'Cité Welter. Vun 1910 u gouf de Quartier Brill no de Pläng vum [[Paul Flesch]] urbaniséiert. Vill Immigranten aus Italien hunn do hiert Doheem fonnt. D'Uelzecht gouf iwwerdeckelt an hire Laf begradegt, an d'[[Uelzechtstrooss]] mat hiren Niewestroosse gouf zum neie Mëttelpunkt vun der Stad. Am [[Éischte Weltkrich]] war zu Esch e knappse Mount d'Generalquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 "Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch."] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).</ref>, a gouf souzesoen wärend der Schluecht ëm d'Festung Lonkech an e [[Lazarett|Krichslazarett]] transforméiert. D'Schmelzen hunn déi Zäit net oder net vill produzéiert. Vill auslännesch Aarbechter sinn nees an hir Heemecht geplënnert. Um Enn vum Éischte Krich ware 5.000 amerikanesch Zaldoten zu Esch stationéiert, ë. a. an der [[Brillschoul (ESch-Uelzecht)|Brillschoul]], déi dofir requisitionéiert war. === Tëschekrichszäit === [[1920]] koum duerch dat nei agefouert [[allgemengt Walrecht]] fir d'éischt eng sozialistesch Majoritéit an d'Gemeng, mam [[Victor Wilhelm]] als Buergermeeschter. Weidere Wunnraum gouf geschaaft duerch d'Gemeng, mä och d'[[Arbed]] an d'[[Société Métallurgique des Terres Rouges]], deenen d'Schmelze gehéiert hunn: laanscht d'[[Éilereng]]er Strooss, am Quartier Uecht an am Quartier Brouch. D'Gemeng huet sech vum [[Josef Stübben]] e Plang ausschaffe gelooss, wéi d'Stad no Norden hi wuesse kéint, fir bis zu 60.000 Awunner Plaz ze bidden. Tëscht [[1926]], dem Enn vun der däitscher Wirtschaftskris, an [[1929]], der [[Weltwirtschaftskris]], huet Esch nach eng Kéier ee Bauboom erlieft: am Quartier Dellhéicht gouf e [[Escher Spidol|Spidol]] gebaut, d'Spidol- an d'Emil-Mayrisch-Strooss sinn ugeluecht ginn. [[1930]] huet Esch 29.745 Awunner gezielt. 1937 gouf dat neit [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] ageweit. === Däitsch Occupatioun 1940-1944 === Direkt nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf Esch, wéi aner Uertschafte laanscht d'franséisch Grenz, komplett evakuéiert, well gefaart gouf, d'däitsch Arméi géif op der [[Maginot-Linn]] hänke bleiwen, an doduerch Esch an e Schluechtfeld verwandelt ginn. Déi meescht Leit koumen an Zentral- oder Südfrankräich ënner. Wéinst der séierer franséischer Defaite koume se no e puer Wochen nees zeréck. Bis op e puer Haiser, déi duerch eng Granat zerstéiert gi waren, gouf et keng gréisser Schied. Wéi iwwerall zu Lëtzebuerg goufen och zu Esch d'Verwaltungsstrukture vum [[Nationalsozialismus|Nazi]]-Okkupant agefouert. D'Escher [[Synagog Esch-Uelzecht|Synagog]] gouf, (wéi och déi an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]) zerstéiert. Vum September 1942 u goufen Honnerte vun Zwangsaarbechter, sougenannt ''[[Ostarbeiter]]'', déi virun allem aus dem vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Hitlerdäitschland]] besaten Deel vun der [[Sowjetunioun]] koumen, an de Schmelzen an an de Galerien agesat. Esch gouf den [[10. September]] [[1944]] vun den Amerikaneschen Truppe befreit. === Nokrichszäit 1945-1975 === Nom Krich huet Esch sech weider ausgebreet, an den 1950er-Jore si besonnesch zu Lalleng, am Brouch an zu Raemerech nei Quartieren entstanen. An den 1960er/70er-Jore war et besonnesch Wobrécken, dat bebaut gouf. === Stolkris 1975-1985 === Esch gouf, wéi aner Stied am Minett och, besonnesch haart vun der [[Stolkris]] getraff, virun allem sinn d'Recetten däitlech zeréckgaangen. Doduerch konnt d'Renovéierung vum ale Stadkär, deen zimmlech delabréiert war, eréischt an der Mëtt vun den [[1980]]er Joren an Ugrëff geholl ginn. Vun den 1960er-Joren un ass d'Populatioun vun Esch no an no zeréckgaangen: Vu bal 30.000 am Joer 1960 op 25.000 am Joer [[1985]]. Vill jonk Stéit sinn an d'Schlofstied ronderëm d'Stad geplënnert. Eréischt vun den [[1990]]er Joren un ass dësen Trend gestoppt a souguer ëmgekéiert ginn; 2010 huet d'Awunnerzuel vun Esch 30.000 Awunner iwwerschratt<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/69651.html "D'Populatioun zu Esch läit elo offiziell bei 30.000 Awunner"] rtl.lu 03.06.2010, 07:59 - Fir d'lescht aktualiséiert: 03.06.2010, 10:03.</ref>. [[File:Belval from Souttwest 2025-03 ---18.jpg|thumb|Belval vu Südweste gesinn (Mäerz 2025).]] === Nei Quartieren op de Frichen === Zanter dem Ufank vun den 2000er-Jore gëtt op der Industriebrooch vu [[Belval]] en neie Quartier opgeriicht, no engem Masterplang, dee vun Agora a vum [[Fonds Belval]] koordinéiert gëtt, a wou vun ëffentlecher Säit ë.&nbsp;a. d'[[Uni Lëtzebuerg]], Fuerschungsariichtungen, e [[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] an en [[Lycée Bel-Val|neie Lycée]], vu privater Säit e Kino a Büros-, Wunn- a Geschäftsgebaier am Gaang sinn, gebaut ze ginn, oder scho fäerdeg sinn. {{Méi Info 1|Belval}} Och op den Terraine vun de fréiere Schmelze vun Esch-Schëffleng ("[[Quartier Metzeschmelz]]")<ref>[https://www.wort.lu/de/lokales/buergerbeteiligung-fuer-brache-arbed-schifflingen-in-startloechern-5c815bbdda2cc1784e33f45a "Bürgerbeteiligung für Brache Arbed/Schifflingen in Startlöchern."] wort.lu, 07.03.2019.</ref> an Terres-Rouges ("[[Rout Lëns]]")<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1316939.html " 'Rout Lëns' mat Liewe fëllen."] rtl.lu, 07.03.2019 20:00.</ref> soll vun der zweeter Hallschecht vun den 2020er-Joren u virun allem Wunnraum fir eng 10.000 Leit geschafe ginn. ==Symboler== === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg v2.svg|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Mee]] [[1871]] - Mémorial 1871, Säit 73}}<br>D'Gemeng féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''. |} ===Logo=== 2022 huet d'Escher Gemeng en neie Logo agefouert, an deem d'Haaptelementer vum Wopen – Tuerm a Waasser – op hir primär geometresch Forme vereinfacht sinn. Och d'Faarwe goufen op Schwaarz a Wäiss reduzéiert.<ref>[https://administration.esch.lu/2022/10/28/la-ville-desch-presente-sa-nouvelle-identite-visuelle/ La Ville d’Esch présente sa nouvelle identité visuelle.] Communiqué op esch.lu, 28.10.2022.</ref> == Populatioun == === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} === Zesummesetzung vun den Awunner no Nationalitéit === {| class="wikitable" |+ Bevëlkerung 2022 |- | Lëtzebuerger || 15.667 |- | Portugisen || 10.316 |- | Fransousen || 1.910 |- | Italieener || 1.409 |- | Montenegriner || 523 |- | Belsch || 404 |- | Däitscher || 325 |- | Aner Europäer || 950 |- | Capverdianer || 341 |- | Chineesen|| 339 |- | Aner Net-Europäer || 2.757 |- | Keng Donnéeën || 21 |- | '''Total''' || '''36.157''' |} {{small|Quell: ''[[Den Escher]]'' Nr.57, S.26.}} == Politik == De [[Gemengerot]] vun Esch-Uelzecht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen. An den 1990er-Jore souz eng [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun am [[Schäfferot]]. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 10. Oktober 1999 koum et zu enger Pattsituatioun: béid Parteie krute 6 Sëtz, an de Spëtzekandidat vun der CSV, den [[Ady Jung]], huet den Usproch erhuewen, fir Buergermeeschter ze ginn. Wéi den CSV-Gemengerotsmember Jos Mischo kuerz drop aus der Partei ausgescheet ass, deemno d'LSAP nees 1 Sëtz méi hat, huet dës weider mat der CSV, déi op hirem Buergermeeschterposte bestanen huet, ouni Succès probéiert, eng Koalitioun op d'Been ze stellen. Och Verhandlungen tëscht LSAP an [[Demokratesch Partei|DP]] hate kee Succès. Sou koum et den 30. Abrëll 2000 zu Neiwalen, bei deenen d'LSAP 7 Sëtz krut, a sou eng Koalitioun mat [[Déi Gréng]] an [[Déi Lénk]] opgestallt huet.<ref>Jacques Ganser: [https://www.wort.lu/de/lokales/wahlgeschichte-n-wenn-das-der-josy-wuesste-59dc921656202b51b13c4ef9 "Wenn das der Josy wüsste."] wort.lu, 11. Oktober 2017 um 07:00.</ref> 2005 koum et zu enger Koalitioun vun LSAP-déi Gréng, déi och 2011 virugefouert gouf. Bei de Gemengewale vun 2017 huet d'LSAP 3 Sëtz verluer, iwwerdeems d'CSV der 2 gewonnen huet. Als Resultat hu sech d'CSV, d'DP an déi Gréng op eng Koalitioun gëeenegt, déi eng Majoritéit am Schäfferot huet. Buergermeeschter gouf de [[Georges Mischo]]<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1089626.html "CSV, Gréng an DP hu Koalitiounsaccord ënnerschriwwen."] rtl.lu, 24.10.2017, 22:15:36.</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2079699.html|Titel=Escher Koalitiounsaccord ofgeschloss: Changementer bei Ressorte Mobilitéit, Enseignement a Logement|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Déi Konstellatioun ass och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen. Nodeems de Georges Mischo Minister gouf, gouf de [[Christian Weis]] neie Buergermeeschter. === Zesummesetzung === {| class="wikitable" |- ! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! BL !Liberal ![[Sozialdemokratesch Partei (1970)|SdP]] |- |1945 | - |4 |1 | - |6 | - |5 | - | - |1 | - |- |1949 | - |5 |1 | - |5 | - |6 | - | - | - | - |- |1951 | - |5 |1 | |4 | |7 | - | - | - | - |- |1957 | - |5 |2 | - |4 | - |6 | - | - | - | - |- |1963 | - |5 |2 | - |4 | - |8 | - | - | - | - |- |1969 | - |4 |3 | - |5 | - |7 | - | - | - | - |- |1970 | - |4 |2 | - |6 | - |4 | - | - | - |3 |- |1975 | - |5 |2 | - |5 | - |6 | - | - | - |1 |- | 1981 || - || 6 || 2 || - || '''3'''|| - || '''8'''|| - || - | - | - |- | 1987 || - || 7 || 1 || 1 ||'''2''' || - || '''8''' || - || - | - | - |- | 1993 || 1|| '''7'''|| 2|| 2|| 0|| -|| '''7'''|| - || - | - | - |- | 1999 || || || || || || || || - || - | - | - |- | 2000* || 1 || 5 || 2 || '''2''' || 0 || '''2''' || '''7''' || - || - | - | - |- | 2005 || 1 || 5 || 1 || '''2''' || 0 || 1 || '''9''' || - || - | - | - |- | 2011 || 0 || 4 || 1 || '''2''' || 1|| 2 || '''9''' || - || 0 | - | - |- | 2017 || 0 || '''6''' || '''2''' || '''3''' || 0 || 2 || 6 || 0 || - | - | - |- | 2023 || 1 || '''6'''|| '''2'''|| '''2''' / '''3''' {{small|**}}|| 0 || 1 || 6 || 1 / 0 {{small|**}} || - | - | - |} {{small|* No Neiwalen. BL: Biergerlëscht.<br>** Am Okt. 2024 ass d'Conseillère vun der Piratepartei bei déi Gréng iwwergetrueden.<br> '''Quell''': [[Ministère des Affaires intérieures|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu; Luxemburger Wort vum 18. Oktober 1975 (fir d'Resultater vun 1945-1975)}}, ===Buergermeeschteren=== Den aktuelle Buergermeeschter ass de {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}. Déi Persounen, déi virdrun dee Posten haten, sinn an dëser Lëscht opgezielt: {{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht}} == Quartiere vun Esch-Uelzecht == <!--Dës Iwwerschrëft wgl.. net änneren. Se gëtt als Link an aneren Artikele gebraucht--> Esch-Uelzecht besteet zur Zäit aus 18 Quartieren<ref>{{Citation |URL=http://www.topographie.esch.lu/ |Titel=''Plan interactif Esch'' |Gekuckt=2016-06-30 |archivedate=2025-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ }}</ref> an zwéin Industrieterrainen, vun deenen deen zu Belval (Arcelor-Mittal) nach a Betrib ass, wärend dee vum fréieren Arcelor-Mittal Wierk Esch-Schëffleng zanter 2012 net méi a Betrib ass an 2016 un de Staat verkaaft gouf. {| |valign="top"| * [[Al Esch]] * [[Belval]] * Brill * Brouch * Dellhéicht | valign="top"| * Fettmeth * [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]] * [[Lalleng]] * Lankhelz | * Neiduerf (''Neidierfchen'') * Park * Rämerech * Schlassgoart * Sommet | valign="top"| * Universitéit * Uecht * Wobrécken * Zäpert |} {{clearboth}} <DIV ALIGN="CENTER"> {{Panorama| légende=Panorama vun Esch (Quartieren Dellhéicht an Al Esch)| image=Panorama of Esch-sur-Alzette, Luxembourg.jpg| largeur=2500px }} </DIV> == Transport == Esch-Uelzecht läit um südlechen Enn vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], déi et mat der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an no Süden an der Verlängerung mat der [[Liaison Micheville|B40]], mat Däitsch-Oth verbënnt. Nërdlech vun Esch verleeft d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], déi vu [[Péiteng]] bis op [[Schengen]] féiert an do un déi däitsch [[Autobunn A8 (Däitschland)|A8]] ugebonnen ass. Och d'[[Nationalstrooss 4|Nationalstroossen N4]] an [[Nationalstrooss 31|N31]] ginn duerch Esch. Esch läit op den [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|CFL-Linne 6a]] a [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]]. Vun Esch aus féiert d'Ofzweigung [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6e]] op [[Däitsch-Oth]]. Et gëtt zwou Garen um Territoire vun der Gemeng: d'[[Gare Esch-Uelzecht]] an d'[[Gare Belval-Université]]. Marchandisegaren am Neidierfchen an an der Hiel sinn net méi am Betrib. De Bus-Syndikat [[TICE]] huet säi Sëtz zu Esch, d'Linnen [[TICE-Linn 1|1]], [[TICE-Linn 2|2]], [[TICE-Linn 3|3]], [[TICE-Linn 4|4]], [[TICE-Linn 5|5]], [[TICE-Linn 6|6]], [[TICE-Linn 7|7]], [[TICE-Linn 13|13]], [[TICE-Linn 14|14]] a [[TICE-Linn 15|15]] verbannen Esch a seng Quartiere mat den aneren Uertschafte vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton]]. Ausserdeem läit Esch op de Strecke vun den [[RGTR]]-Linne [[RGTR-Linn 551|551]], [[RGTR-Linn 602|602]], [[RGTR-Linn 603|603]], [[RGTR-Linn 604|604]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 642|642]], [[RGTR-Linn 643|643]], [[RGTR-Linn 650|650]] a [[RGTR-Linn 651|651]]. D'[[Nationale Vëlosreseau|National Vëlospisten]] [[Vëlospist PC6|Nr. 6 ("Dräikantonspist")]] an [[Vëlospist PC8|Nr. 8 ("Pist vum Roude Buedem")]] féieren duerch Esch. Déi leschtgenannt verbënnt d'Quartieren Uecht an Universitéit mam sougenannte [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]], eng 1,3&nbsp;km laang Bréck iwwer den Industrieterrain vun ArcelorMittal Esch-Belval. == Kulturariichtungen == [[Fichier:Rockhal-vu-vier---w.jpg|thumb|D'Rockhal op Esch-Belval]] {{div col}} * [[Ariston]] * [[Bridderhaus]] * [[Escher Bibliothéik]] * [[Escher Conservatoire]] * [[Escher Theater]] * ([[Kinosch]]) * [[Konschthal Esch]] * [[Kulturzentrum Kulturfabrik]] * [[Mousset-Haus Esch-Uelzecht|Mousset-Haus]] * [[Nationale Resistenzmusée]] * [[Rockhal]] * [[Kinepolis Belval]] {{div col end}} == Schoulgebaier zu Esch == {| |valign="top"| * '''Primärschoulen''' * Ale Lycée * Brill * Brouch * Dellhéicht * Groussgaass * Lalleng | * '''Secondaire''' * [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]] * [[Lycée Hubert-Clément]] * [[Lycée Guillaume-Kroll]] * [[Lycée technique de Lallange]] * [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]] * [[Lycée technique pour professions de santé]] |} [[Fichier:Esch1jousefkierch1.jpg|thumb|200px|D'Jousefskierch]] == Reliéis Gebaier == {| | * [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]] * [[Jousefskierch Esch-Uelzecht]] * [[Kapell Esch-Raemerech]] * [[Kierch Esch-Lalleng]] | * [[Moschee Esch-Uelzecht]] * [[Paterkierch Esch-Uelzecht]] * [[Protestantesch Kierch Esch-Uelzecht]] * [[Synagog Esch-Uelzecht]] |} == Bekannt Escher == {{Div col|cols=2}} * [[François Besch]] (* 1963), Fotograf, Journalist a Kënschtler * [[Jeannot Bewing]] (1931-2005), Sculpteur * [[François Biltgen]] (* 1958), Politiker, Minister * [[Raoul Biltgen]] (* 1974), Schauspiller * [[Taina Bofferding]] (* 1982), Politikerin ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]) * [[Paul Breisch]] (* 1974), Museker an Organist * [[Guillaume Capus]] (1857-1931), Entdeckungsreesenden a Fuerscher * [[Simone Decker]] (* 1968), Kënschtlerin * [[René Deltgen]] (1909–1979), Schauspiller * [[Bim Diederich]] (1922-2012), Vëlossportler * [[Romain Fehlen]] (* 1956) Radios-Speaker a Journalist * [[Camillo Felgen]] (1920–2005), Sänger, Radios-Speaker, Televisiouns-Animateur, Schlager-Textschreiwer a Schauspiller * [[David Fiegen]] (* 1984), Liichtathleet * [[Tom Flammang]] (* 1978), Vëlossportler * [[Fernand Franck]] (* 1934), Äerzbëschof * [[Luc Frieden]] (* 1963), Politiker a Manager * [[Suzie Godart]] (* 1962), Vëlossportlerin * [[Émile Hamilius]] (1897-1971), Politiker a Foussballspiller * [[Guy Helminger]] (* 1963), Schrëftsteller * [[Paul Helminger]] (1940-2021), Politiker a Manager * [[Jhemp Hoscheit]] (* 1951), Schrëftsteller * [[Jean Kinsch]] (1886-1983), Deputéierten * [[Joseph Kinsch]], (* 1933), ArcelorMittal-Manager * [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], (1870-1954), Escher Buergermeeschter * [[Nicolas Kinsch]] (1904-1973), Bëschof vu Kisangani * [[William J. Kroll|William Justin Kroll]] (1889–1973), Fuerscher, Metallurg an Erfinder * [[Wil Lofy]] (1937-2021), Sculpteur a Moler * [[Michel Majerus]] (1967–2002), Kënschtler * [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]] (1950-2011), Sculpteur * [[Claude Michely]] (* 1959), Vëlossportler * [[Mandy Minella]] (* 1985), Tennisspillerin * [[Victor Neuens]] (1898-1975), Auteur, Editeur, Lokalpolitiker * [[Désirée Nosbusch]] (* 1965), Schauspillerin, Televisiounspresentatrice, Filmregisseurin a -produzentin * [[Jean Origer]] (1877-1942), Geeschtlechen, Deputéierten an Direkter vum ''Luxemburger Wort'' * [[Louis Pilot]] (1940-2016), Foussballspiller a Foussballtrainer * [[Marco Pütz]] (* 1958), Saxophonist a Komponist * [[Viviane Reding]] (* 1951), Journalistin a Politikerin * [[Gast Rollinger]] (1946-2024), Filmregisseur, Lyriker * [[Marco Serafini]] (* 1956), Regisseur * [[Victor Thorn]] (1844–1930), Politiker {{Div col end}} == Partnerschafte mat auslännesche Stied == [[Fichier:Esch-Strooss.jpg|250px|thumb|Esch-Strooss zu Léck]] {| | [[Bethnal Green]]|| {{GBR}} || [[Coimbra]] || {{POR}} |- | [[Köln]] || {{DEU}} || [[Léck]] || {{BEL}} |- | [[Lille]] || {{FRA}} || [[Mödling]] || {{AUT}} |- | [[Offenbach am Main]] || {{DEU}} || [[Puteaux]] || {{FRA}} |- | [[Rotterdam]] || {{NLD}} || [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] || {{BEL}} |- | [[Turin]] || {{ITA}} || [[Velletri]] || {{ITA}} |- | [[Zemun]] || {{SRB}} || [[João Monlevade]] || {{BRA}} |} == Interkommunal Syndikater == * [[SIGI]] - [[SYVICOL]] - [[TICE]] - [[ZARE]] == Kuriéises == [[Fichier:Mémorial Fluchhafen Esch.jpg|thumb|Erënnerungsplack un den Escher Fluchhafen an der Rue de l'Aérodrome]] === Fluchhafen === Deen éischte Fluchhafen am Land war am Quartier Esch-"Lankelz" bei der haiteger ''rue de l'Aérodrome''. Déi Zäit gouf et ë.&nbsp;a. eng Direktverbindung Esch-[[London]]. {{Méi Info 1|Fluchhafen Esch-Uelzecht}} [[Fichier:Jeunesse Esch vs. CS Fola Esch (2023).jpg|thumb|Derby Jenuesse-Fola (Abr. 2023).]] === Esch-Uelzecht am Sport === *Zwou Foussballekippen aus der [[Foussball Nationaldivisioun]] si vun Esch: Den [[CS Fola Esch]], eelste Foussballveräin am Land, an d'[[Jeunesse Esch]]. *[[1962]] an [[1968]] gouf zu Esch d'[[Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross]] gefuer. * De [[27. Juni]] 1968 koum déi éischt Etapp vum [[Tour de France 1968|Tour de France]] zu Esch un. * De 14. Mee 2002 war d'Arrivée vun der drëtter Etapp vum [[Giro d'Italia 2002|Giro d'Italia]] zu Esch, an deen Dag dono den Depart vun der véierter Etapp. *Den [[3. Juli]] [[2006]] ass déi [[Tour de France 2006/2. Etapp|zweet Etapp vum Tour de France]] do ukomm an deen [[4. Juli|Dag drop]] [[Tour de France 2006/3. Etapp|déi drëtt]] do lassgefuer. == Literatur == * ''Esch-sur-Alzette: Guide historique et architectural.'' [Textes: [[Georges Büchler]], [[Jean Goedert (Architekt)|Jean Goedert]], [[Antoinette Lorang]], [[Antoinette Reuter]], [[Denis Scuto]]: Photos: Christophe Weber]. Esch-sur-Alzette, Mersch: C2DH, Capybarabooks, 2020. ISBN 978-99959-43-27-1. * [[Willy Allamano]] a [[Gilbert Bernardini]]: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch an der Alzette und seine Straßen'', 2013, 256 S., ISBN 978-2-87964-136-2 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''100 Joer Esch - 1906-2006'', 2005, Éd. G. Binsfeld, 480 S., ISBN 2-87954-149-2 * [[Ed Maroldt]]: ''Mythos Esch - Fragmente 1950 - 1962'', 2004, Éditions Le Phare, 144 S., ISBN 2-87964-078-4 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. Art et révolution industrielle au pays de la Terre Rouge.'' 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg. * [[Joseph Flies]]: ''Das Andere Esch - An der Alzette - Ein Gang durch seine Geschichte''. Luxembourg 1979. * [[Norbert Ketter]]: ''esch 1970''. éditions claude diderich, 1970. (E Schwaarz-wäiss-Fotoband). == Kuckt och == {| |valign="top"| * [[Berwart-Schlass]] * [[Stadhaus Esch-Uelzecht]] * [[Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]] * [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]] * [[Henri Rabinger]] | {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.esch.lu Offiziell Säit vun der Escher Gemeng] * [https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ Geographesch Kaarte vun Esch] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/esch-sur-alzette D'Gemeng Esch-Uelzecht op der Websäit vum Syvicol] * C2DH: [https://www.c2dh.uni.lu/de/thinkering/decouvrir-guide-historique-et-architectural-esch-sur-alzette Guide historique et architectural d'Esch-sur-Alzette] 50 Videoen zu der Architektur a Geschicht vun Escher Gebaier (2020). <!-- futtisse Link: * [http://www.eschalzette.com Räichhalteg Privatsammlung vun Archivbiller an aktuelle Fotoen] --> {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Esch-Uelzecht|*]] [[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] 2benytnvfenrd90dzud2t5rh2j8f10u 0 1992 2712454 2668611 2026-10-23T14:30:18Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:François Clouet 005.jpg]] → [[File:François Clouet - King Charles IX of France, bust-length portrait.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Name of the painting and not just a generic number 2712454 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''27. [[Juni]]''' ass den 178. Dag vum Joer (179. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == *[[1743]]: [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]]: [[Schluecht vun Dettingen]]. *[[1789]]: [[Frankräich]]: De [[Klerus]] an den [[Adel]] schléisse sech op Uerder vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] der Nationalversammlung un. *[[1905]]: Um Panzerschëff [[Potemkin]] kënnt et zu enger [[Meuterei]], well den Equipage kee muedebëtzegt Fleesch iesse wëll. * [[1947]]: Eng éischt Kéier a senger Geschicht mécht den [[Tour de France]] eng Escale zu Lëtzebuerg. == Gebuer == <gallery> Fichier:Ludwig XII. von Frankreich.jpg|Louis XII. Fichier:François Clouet - King Charles IX of France, bust-length portrait.jpg|Charles IX. Fichier:Emma Goldman seated.jpg|Emma Goldman Fichier:Krzysztof Kieślowski.jpg|Krzysztof Kieślowski Fichier:Mary McAleese.jpg|Mary McAleese Fichier:Isabelle Adjani Cannes 2009.JPG|Isabelle Adjani </gallery> * [[1462]]: [[Louis XII. vu Frankräich|Louis XII.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1550]]: [[Charles IX. vu Frankräich|Charles IX.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1767]]: [[Alexis Bouvard]], franséischen Astronom. * [[1777]]: [[Jean François Schmit-Brück]], lëtzebuergesche Buchhändler, Pabeierfabrikant, Buchdrécker a Politiker. * [[1808]]: [[Karl Ernst Dumont]], Chef vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * [[1820]]: [[Édouard Aschman]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1839]]: [[George Mary Searle]], US-amerikaneschen Astronom a Geeschtlechen. * [[1841]]: [[Alexander Baumgartner]], Schwäizer Jesuitt a Literaturwëssenschaftler. * [[1864]]: [[Berthe Gheude]], belsch Exploratrice a Feministin. * [[1869]]: [[Emma Goldman]], litauesch-US-amerikanesch Anarchistin, Feministin an Auteur. * [[1872]]: [[Heber Doust Curtis]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1880]]: [[Helen Keller]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[1881]]: [[Henri Demuth]], lëtzebuergesche Professer a Kënschtler. * [[1882]]: [[Valentin Noesen]], lëtzebuergeschen Entreprener a Politiker. * [[1884]]: [[Jeanne Reuter]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1888]]: [[Alphonse Bervard]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[1889]]: [[Pierre Krack]], lëtzebuergeschen Douanier. * [[1890]]: [[Jacques Deval]], franséischen Auteur, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1893]]: [[Émile Franck]], lëtzebuergeschen Dokter, Direkter vum Thermalbad Munneref. * [[1900]]: [[Régine Renchon]], belsch Molerin a Schrëftstellerin. * [[1926]]: [[Philippe Nicaud]], franséische Schauspiller. * [[1928]]: [[Josy Stoffel]], lëtzebuergeschen Turner. * [[1931]]: [[Geneviève Kervine]], franséisch Schauspillerin. * [[1932]]: [[Magali Noël]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[1934]]: [[Alberto Bevilacqua]], italieeneschen Auteur a Filmregisseur. * [[1935]]: [[Laurent Terzieff]], franséische Schauspiller. * [[1936]]: [[Geneviève Fontanel]], franséisch Schauspillerin. * [[1938]]: [[Shirley Anne Field]], englesch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Krzysztof Kieslowski]], polnesche Filmregisseur. * [[1941]]: [[Marquard Bohm]], däitsche Schauspiller * [[1942]]: [[Jérôme Savary]], argentinesche Theaterregisseur. * [[1951]]: [[Mary McAleese]], iresch Journalistin a Politikerin. * [[1952]]: [[Mars Di Bartolomeo]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[Isabelle Adjani]], franséisch Schauspillerin. * [[1958]]: [[Piotr Fijas]], polnesche Schisprénger. * [[1959]]: [[Arny Schmit]], lëtzebuergesche Moler. * [[1963]]: [[Ollanta Humala]], peruanesche Politiker. * [[1967]]: [[Claude Marson]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1985]]: [[Nico Rosberg]], F1-Pilot. * [[1992]]: [[Gilli (Rapper)|Gilli]], dänesche Rapper. * [[1999]]: [[Max Havé]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. == Gestuerwen == * [[1825]]: [[Edward Pigott]], britteschen Astronom. * [[1831]]: [[Sophie Germain]], franséisch Mathematikerin. * [[1861]]: [[Louis Servais]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker. * [[1918]]: [[George Mary Searle]], US-amerikaneschen Astronom a Geeschtlechen. * [[1929]]: [[Jean-Pierre Knepper (Architekt)|Jean-Pierre Knepper]], lëtzebuergeschen Architekt an Hobby-Historiker. * [[1930]]: [[Jean Logeling]], lëtzebuergeschen Auteur vu Schoulbicher a Moler. * [[1955]]: [[Paul Flesch]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1969]]: [[Ralph Habib]], franséische Filmregisseur. * [[1975]]: [[Robert Stolz]], éisträichesche Komponist. * [[1978]]: [[Josette Day]], franséisch Schauspillerin. * [[1980]]: [[Marcel Fischbach]], lëtzebuergesche Politiker, Journalist an Diplomat. * [[1988]]: [[Rozel Le Gallais]], lëtzebuergesch Tennisspillerin an Olympionickin. * [[1989]]: [[Michele Lupo]], italieenesche Filmregisseur. * [[1991]]: [[Paul Bleser (Geolog)|Paul Bleser]], lëtzebuergesche Geolog. * [[1996]]: [[Albert R. Broccoli]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[1999]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller. * 1999: [[Georgios Papadopoulos]], griichesche Politiker, Regierungschef a Staatspresident. * [[2001]]: [[Tove Jansson]], finnesch Schrëftstellerin, Graphikerin a Molerin. * 2001: [[Jack Lemmon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2008]]: [[Alex Bonn]], lëtzebuergesche Jurist. * [[2011]]: [[Félicien Steichen]], lëtzebuergesche Fuerscher an Dokter. * [[2014]]: [[Bobby Womack]], US-amerikanesche Sänger a Lidderauteur. * [[2016]]: [[Bud Spencer]], italieenesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Mikael Nyqvist]], schweedesche Schauspiller. * [[2023]]: [[Carmen Sevilla]], spuenesch Schauspillerin a Sängerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|27 June|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Juni| 27]] j7qruga8zkbx0l2rs070i2emvi5ulem 0 2134 2712495 2709841 2026-10-24T08:03:35Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Gast Heuschling 2712495 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''18. Oktober''' ass den 291. Dag (292. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1356]]: [[Basel]] an aner Uertschaften an der Géigend ginn duerch en Äerdbiewen zerstéiert; dat stäerkst zanter Mënschegedenken an Zentraleuropa. * [[1685]]: Mam [[Edikt vu Fontainebleau (1685)|Edikt vu Fontainebleau]] revoquéiert de [[Louis XIV.]] den [[Edikt vun Nantes]]. * [[1748]]: Mam [[Traité vun Oochen (1748)|Traité vun Oochen]] kënnt den [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] op en Enn. * [[1793]]: D'''[[Krich an der Vendée|Vendéens]]'' kommen iwwer d'[[Loire (Floss)|Loire]] zu [[Saint-Florent-le-Vieil]]; Ufank vun der ''[[Virée de Galerne]]''. * [[1977]]: E Spezialkommando vun der däitscher GSG9 befreit zu [[Mogadischu]] den entfouerte Fliger ''Landshut''. *[[1989]]: Den [[Egon Krenz]] léist den [[Erich Honecker]] als Staats- a Parteichef vun der [[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] of. ===Lëtzebuerg=== * [[1894]]: De Paschtouer [[Martin Blum]] grënnt ''Ons Hémécht, Veräin fir lëtzebuergesch Geschicht, Literatur a Konscht'' an domat och d'Zäitschrëft [[Hémecht|mam selwechten Numm]]. * [[1896]]: Zu [[Iechternach]] gi fir d'éischt zu Lëtzebuerg Filmer gewisen, ë.&nbsp;a. ''L'arrivée d'un train en gare'' vun de Bridder [[Auguste Lumière|Lumière]]. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[1784]]: Den däitsch-britteschen Astronom Friedrich [[Wilhelm Herschel]] entdeckt d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 95]]. ==Sport== * [[1988]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 0:2 géint Tschechoslowakei.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8878 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 18. Oktober 1988 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Heinrich von Kleist2.jpg|Heinrich von Kleist Fichier:Melina Mercouri.JPG|Melina Mercouri Fichier:Chuck-berry-2007-07-18.jpg|Chuck Berry Fichier:George C. Scott 1984 cropped.jpg|George C. Scott Fichier:Navratilova crop.jpg|Martina Navratilova </gallery> * [[1663]]: [[Eugen von Savoyen]], Feldhär vun der Habsburgermonarchie a Mäzen. * [[1706]]: [[Baldassare Galuppi]], italieenesche Komponist. * [[1722]]: [[Johann Eberhard Jungblut]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[1777]]: [[Heinrich von Kleist]], däitsche Schrëftsteller. * [[1821]]: [[Dominique Elter]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[1831]]: [[Friedrich III. vun Däitschland|Friedrich III.]], Keeser vun Däitschland a Kinnek vu Preisen. * [[1838]]: [[Victor Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1842]]: [[Anne Pescatore]], Molerin * [[1901]]: [[Ferdinand Gremling]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1902]]: [[Alfred Loesch]], lëtzebuergeschen Affekot. * [[1905]]: [[Félix Houphouët-Boigny]], éischte President vun der Republik Côte d'Ivoire. * 1905: [[Roland Toutain]], franséische Schauspiller a Cascadeur. * [[1907]]: [[Victor Klees]], lëtzebuergesche Waasserballspiller, Olympionik a Foussballspiller. * [[1918]]: [[Konstantinos Mitsotakis]], griichesche Politiker a Regierungschef. * [[1919]]: [[Micheline Francey]], franséisch Schauspillerin. * [[1920]]: [[Melina Mercouri]], griichesch Schauspillerin a Politikerin. * [[1924]]: [[Georges Géret]], franséische Schauspiller. * [[1925]]: [[Ramiz Alia]], albanesche Politiker a Staatschef. * [[1926]]: [[Chuck Berry]], US-amerikanesche Museker. * 1926: [[Klaus Kinski]], däitsche Schauspiller. * [[1927]]: [[George C. Scott]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Produzent. * [[1928]]: [[Colette Probst-Wurth]], lëtzebuergesch Keramikerin. * [[1930]]: [[Michel Drach]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1934]]: [[Inger Stevens]], US-amerikanesch Schauspillerin. *[[1935]]: [[Jerry Darnelle]], lëtzebuergeschen Zauberkënschtler. * [[1941]]: [[André Hoffmann (Politiker)|André Hoffmann]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1955]]: [[André Zwally]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker, Gewerkschaftler a Foussballspiller. * [[1956]]: [[Martina Navrátilová]], Tennisspillerin. * [[1957]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Kënschtlerin a Sängerin. * [[1963]]: [[Claude Ernster]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1971]]: [[Emmanuelle Laborit]], franséisch Schauspillerin. * [[1972]]: [[Karl Nehammer]], éisträichesche Politiker. * [[1976]]: [[Dirk Bockel]], lëtzebuergeschen Triathleet. * [[1977]]: [[Ken Jean-Pierre Diederich]], lëtzebuergesche Basketballspiller an -trainer. * [[1979]]: [[Ne-Yo]], US-amerikanesche Museker, Schauspiller an Dänzer. * [[1987]]: [[Kim Bruck|KIm Bruck]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[1990]]: [[Stefan Zachäus]], lëtzebuergeschen Triathleet an Olympionik. == Gestuerwen == * [[1541]]: [[Margaret Tudor]], Kinnigin vu Schottland. * [[1737]]. [[Franz-Paul von Wallis]], éisträichesche Generol a Gouverneur. * [[1793]]: [[Charles Melchior Artus de Bonchamps]], franséischen Adelegen a Kommandant vun der Arméi vun der Vendée. * [[1819]]: [[Franz Xaver Gewey]], éisträichesche Beamten, Schauspiller a Schrëftsteller. * [[1845]]: [[Jean-Dominique Cassini]], franséischen Astronom a Kartograph. * [[1883]]: [[Charles-Théodore André]]; Politiker, Jurist an Auteur. * 1883: [[Pierre Stehres]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an éischten Direkter vum Progymnase zu Dikrech. * [[1883]]: [[Édouard Albert Roche]], franséischen Astronom a Mathematiker. * [[1893]]: [[Charles Gounod]], franséische Komponist. * [[1931]]: [[Thomas Alva Edison]], US-amerikaneschen Erfinder. * [[1934]]: [[François Gonnessiat]], franséischen Astronom. * [[1955]]: [[José Ortega y Gasset]], spuenesche Philosoph, Soziolog a Schrëftsteller. * [[1965]]: [[Henry Travers]], englesche Schauspiller. * [[1977]]: [[Jan-Carl Raspe]], [[Gudrun Ensslin]] an [[Andreas Baader]], Membere vun der ''[[Rote Armee Fraktion]]''. * 1977: [[Hanns-Martin Schleyer]], däitsche Manager, Patronatspresident. * [[1980]]: [[Denise Probst-Massin]], belsch-lëtzebuergesch Kënschtlerin. * [[1982]]: [[Pierre Mendès France]], franséische Politiker. * [[1995]]: [[Claudio Brook]], mexikanesche Schauspiller. * 1995: [[Franco Fabrizi]], italieenesche Schauspiller. * [[2000]]: [[Julie London]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. * [[2005]]: [[William Evan Allan]], leschten australesche Veteran aus dem Éischte Weltkrich * [[2017]]: [[Danielle Darrieux]], franséisch Schauspillerin. * [[2024]]: [[François Colling]], lëtzebuergesche Politiker. * [[2025]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * [[2026]]: [[Gast Heuschling]], lëtzebuergesche Moler. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|18 October|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Oktober]] l61nyfrtx6w556peehs170l8wwwnyr0 0 2137 2712498 2682547 2026-10-24T08:06:52Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Tom Skerritt 2712498 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''21. Oktober''' ass den 294. Dag (295. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1789]]: [[Frankräich]]: D'[[Krichsrecht]] trëtt a Kraaft. * [[1790]]: [[Frankräich]]: D'''[[Tricolore]]'' gëtt Fändel vu [[Frankräich]]. * [[1805]]: [[Koalitiounskricher]]: [[Schluecht vun Trafalgar]]. * [[1866]]: [[Venetien]] geet un [[Italien]], nodeems Éisträich-Ungarn et huet missen oftrieden. ===Lëtzebuerg=== * [[1940]]: De ''[[Gëlle Fra|Monument du Souvenir]]'' (Gëlle Fra) gëtt vun den Nazien ofrappe gelooss. * [[1945]]: [[Chamberwale vum 21. Oktober 1945|éischt Chamberwalen]] nom Enn vum Zweete Weltkrich. ==Sport== * [[1964]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Tongeren]] 1:5 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Henri Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=200 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 21. Oktober 1964 op der Websäit vun European Football]</ref> == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[1881]]: De franséischen Astronom [[Édouard Jean-Marie Stephan]] entdeckt déi [[elliptesch Galaxie]] [[NGC 5]]. * [[1881]]: De britteschen Astronom [[John Herschel]] entdeckt d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 7]]. * [[1886]]: De [[Lewis A. Swift]] entdeckt déi selwecht d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 47]] wéi den [[Ernst Wilhelm Leberecht Tempel|Tempel]] a bezeechent si als [[NGC 58]]. * [[1886]]: Den amerikaneschen [[Astronom]] [[Lewis A. Swift]] entdeckt d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 64]] an d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 73]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Frederik_4_Danmark.jpg|Frederik IV. Fichier:Samuel Taylor Coleridge 1795.gif|Samuel Taylor Colerdige Fichier:Alphonse de Lamartine 1.jpg|Alphonse de Lamartine Fichier:AlfredNobel adjusted.jpg|Alfred Nobel Fichier:TonyJungblut.JPG|Tony Jungblut Fichier:Dizzy Gillespie01.JPG|Dizzie Gillespie </gallery> * [[1671]]: [[Frederik IV. vun Dänemark an Norwegen|Frederik IV.]], Kinnek vun Dänemark an Norwegen. * [[1772]]: [[Samuel Taylor Coleridge|Samuel T. Coleridge]], engleschen Dichter. * [[1790]]: [[Alphonse de Lamartine]], franséischen Dichter. * [[1804]]: [[Mère Franziska]], lëtzebuergesch Nonn. * [[1820]]: [[Henri Hartmann]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1833]]: [[Alfred Nobel]], schweedeschen Erfinder an Industriellen a Stëfter vum [[Nobelpräis]]. * [[1850]]: [[Hermann Müller (Botaniker/Thurgau)|Hermann Müller]], Schwäizer Wäibau-Ingenieur. * [[1851]]: [[Auguste Liger]], lëtzebuergeschen Affekot. * [[1868]]: [[Louise Bertrang]], lëtzebuergesch Lokalpolitikerin. * [[1888]]: [[Tony Schmit]], lëtzebuergeschen Deputéierten a Bauer. * [[1892]]: [[Eugène Beck]], lëtzebuergesche Professer a Botaniker. * [[1904]]: [[Robert Thill (Journalist)|Robert Thill]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * [[1905]]: [[Renée Passeur]], franséisch Schauspillerin. * [[1908]]: [[Pierre Dux]], franséische Schauspiller. * [[1912]]: [[Georg Solti]], brittesch-ungareschen Dirigent. * [[1913]]: [[Tony Jungblut]], lëtzebuergeschen Auteur, Journalist, Geriichtschroniker an Editeur. * [[1916]]: [[Andrea Checchi]], italieenesche Schauspiller. * [[1917]]: [[Dizzy Gillespie]], US-amerikaneschen Jazz-Trompettist. * [[1918]]: [[Emile Weber]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1919]]: [[Elisabeth Pfluger]], schwäizeresch Schrëftstellerin a Seeërchessammlerin. * 1919: [[Guy Lefranc]], franséische Regisseur an Dréibuchauteur. * [[1920]]: [[Steve Previn]], US-amerikanesch-däitsche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[1923]]: [[Roger Hippertchen]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer. * 1923: [[Edmond Pepin]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Resistenzler an Auteur. * [[1926]]: [[Giorgio Bontempi]], italieenesche Filmkritiker, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 1926: [[Leo Kirch]], däitsche Medienentreprener. * [[1927]]: [[Howard Zieff]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1929]]: [[Pierre Bellemare]], franséischen Auteur an Televisiounsmoderateur. * 1929: [[Paul Seban]], franséische Filmregisseur. * [[1930]]: [[Nicole Courcel]], franséisch Schauspillerin. * 1930: [[Pascale Roberts]], franséisch Schauspillerin. * [[1937]]: [[Edith Scob]], franséisch Schauspillerin. * [[1938]]: [[James E. Gunn]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[1941]]: [[Steve Cropper]], US-amerikanesche Komponist a Museker. * [[1944]]: [[Jean-Pierre Sauvage (Cheemiker)|Jean-Pierre Sauvage]], franséische Cheemiker. * [[1949]]: [[Manuel Marín]], spuenesche Politiker. * [[1950]]: [[Paul Philipp]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1953]]: [[Eleonora Giorgi]]. italieenesch Schauspillerin. * [[1956]]: [[Carrie Fisher]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1985]]: [[Vivi Giampaolo]], italieenesch Schauspillerin. == Gestuerwen == * [[1786]]: [[Théodore Lorent]], lëtzebuergesche Jurist an Archivist. * [[1805]]: [[Horatio Nelson]], britteschen Admirol. * [[1845]]: [[Michel Eiffes]], lëtzebuergesche Militär a Lokalpolitiker. * [[1850]]: [[Jean-Henri Dondelinger jun.|Jean-Henri Dondelinger]], lëtzebuergeschen Industriellen a Lokalpolitiker. * [[1917]]: [[Paul O. Husting]], US-Senateur vu lëtzebuergescher Ofstamung. * [[1924]]: [[Mathias Glaesener]], lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot. * [[1931]]: [[Arthur Schnitzler]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[1942]]: [[Gaston Carré (Resistenzler)|Gaston Carré]], franséische Resistenzler. * [[1943]]: [[Richard Warnier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1949]]: [[Jules Zinnen]], Buergermeeschter an der Fiels. * [[1956]]: [[Joseph Laurent Philippe]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Bëschof. * [[1956]]: [[Marcel Reuland]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1967]]: [[Ejnar Hertzsprung]], däneschen Astronom. * [[1980]]: [[Paul Thibeau]], Direkter vum LGL a Member vum Staatsrot. * [[1984]]: [[François Truffaut]], franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[1969]]: [[Jack Kerouac]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[1985]]: [[Jean-Pierre Schmit (Komponist)|Jean-Pierre Schmit]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Theolog, Museker, Komponist a Dirigent. * [[1986]]: [[Dominique Urbany]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Politiker. * [[1989]]: [[Solange Frégnac]], franséisch-lëtzebuergesch Molerin. * [[1990]]: [[Félix Steinberg]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[2004]]: [[Jean Dondelinger]], lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker. * 2004: [[Jean-Pierre Georg]], lëtzebuergesche Sculpteur * [[2007]]: [[Constant Wagner]], lëtzebuergesche Sportschéisser. * [[2013]]: [[Aldo Bolzan]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[2016]]: [[Nicolas Koob (Autospilot)|Nicolas Koob]], lëtzebuergeschen Autospilot. * 2016: [[Danik Patisson]], franséisch Schauspillerin. * [[2020]]: [[Marge Champion]], US-amerikanesch Schauspillerin an Dänzerin. * [[2021]]: [[Bernard Haitink]], hollänneschen Dirigent. * [[2023]]: [[Natalie Zemon Davis]], kanadesch-US-amerikanesch Historikerin. * [[2024]]: [[Christine Boisson]], franséisch Schauspillerin. * [[2026]]: [[Tom Skerritt]], US-amerikanesche Schauspiller. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|21 October|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Oktober]] 0o2fgpc6zzjjqafhuigzr97gk1h8amk 0 2205 2712467 2667188 2026-10-23T16:24:43Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2712467 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''25. Dezember''' ass den 359. Dag (360. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * ~ [[498]]: De [[Chlodwig I.]], Kinnek vun de [[Merowenger]], léisst sech deefen. * [[800]]: De [[Karel de Groussen|Karel de Grousse]] gëtt zu Roum zum Keeser vum [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] gekréint. * [[1066]]: De [[William I. vun England|William I.]], "den Eruewerer", gëtt zum Kinnek vun England gekréint. * [[1745]]: [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]]: [[Traité vun Dresden (1745)|Traité vun Dresden]]. * [[1941]]: Déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Garnisoun vun [[Hong-Kong]] kapituléiert virun de [[japan]]eschen Ugréifer. * [[1944]]. D'[[Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte]] gëtt gegrënnt. * [[1991]]: D'[[Sowjetunioun]] gëtt opgeléist, de [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow|Michail Gorbatschow]] trëtt als hire President zeréck. == Gebuer == <gallery> Fichier:AdelaideMarieVuLetzebuerg 06-01-2011 22-35-18.jpg|Adelheid-Marie Fichier:Humphrey Bogart publicity.jpg|Humphrey Bogart Fichier:Anwar Sadat cropped.jpg|Anwar as-Saddat Fichier:SissySpacekHSHWOFAug2011.jpg|Sissy Spacek Fichier:Eurythmics 06101986 02 270.jpg|Annie Lennox Fichier:INGRID BETANCOURT IN PISA.jpg| Íngrid Betancourt </gallery> * [[1724]]: [[John Michell]], engleschen Naturphilosoph a Geolog. * [[1800]]: [[Jean-Pierre Arens]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1833]]: [[Adélaïde-Marie vun Anhalt-Dessau|Adélaïde-Marie]], Fra vum Groussherzog Adolphe. * [[1846]]: [[Théodore Flammang]], lëtzebuergesche Paschtouer, Industriellen a Politiker. * [[1878]]: [[Louis Chevrolet]], Autoscoureur a Grënner vun der Autosfirma Chevrolet Motor Car Company. * [[1890]]: [[Jacques Deibener]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1891]]: [[Ewald André Dupont]], Filmregisseur. * [[1899]]: [[Humphrey Bogart]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1905]]: [[Lewis Allen]], englesche Filmregisseur. * [[1918]]: [[Ahmed Ben Bella]], algeeresche Politiker. * 1918: [[Anwar as-Sadat]], egyptesche Staatspresident. * 1918: [[Tamara Michailowna Smirnowa]], russesch Astronomin. * [[1924]]: [[Atal Bihari Vajpayee]], indesche Politiker. * [[1925]]: [[Jürgen Roland]], däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1927]]: [[Ram Narayan]], indesche Museker. * [[1929]]: [[Jean-Louis Le Goff]], franséische Schauspiller. * [[1937]]: [[Jeannot Heinen]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1940]]: [[Norbert Stomp]], lëtzebuergesche Biolog, Professer a Muséesdirekter. * [[1942]]: [[John Fisch]], lëtzebuergesche Journalist a Publizist. * [[1943]]: [[Hanna Schygulla]], däitsch Filmschauspillerin. * [[1949]]: [[Nawaz Sharif]], pakistaneschen Entreprener a Politiker. * 1949: [[Sissy Spacek]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1954]]: [[Annie Lennox]], brittesch Sängerin. * [[1957]]: [[Shane MacGowan]], iresche Museker. * [[1961]]: [[Íngrid Betancourt]], kolumbianesch Politikerin. * 1961: [[David Thompson]], Politiker vu Barbados. * [[1969]]: [[Fred Børre Lundberg]], norwegesche Schileefer. * [[1971]]: [[Justin Trudeau]], kanadesche Politiker. * [[1988]]: [[Steve Moreira]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * [[1862]]: [[Ferdinand Pescatore]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker. * [[1893]]: [[Victor Schœlcher]], franséische Politiker. * [[1909]]: [[Richard Bowdler Sharpe]], engleschen Zoolog a Ornitholog. * [[1938]]: [[Karel Čapek]], tschecheschen Auteur. * [[1946]]: [[W. C. Fields]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1952]]: [[Jean-Pierre Kohner]], lëtzebuergesche Veterinär, Politiker a Resistenzler. * [[1967]]: [[René Blum]], lëtzebuergeschen Affekot, Diplomat a Politiker. * [[1968]]: [[Ernest Arend]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1973]]: [[Sylvère Linster]], lëtzebuergesche Glaskënschtler. * [[1974]]: [[Louis Hencks]], lëtzebuergesche Member vum Staatsrot. * [[1977]]: [[Charlie Chaplin]], brittesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[1983]]: [[Joan Miró]], spuenesche Moler. * [[1989]]: [[Nicolae Ceauşescu]], rumäneschen Diktator (''exekutéiert''). * 1989: [[Elena Ceauşescu]], seng Fra (''exekutéiert''). * [[1995]]: [[Emmanuel Lévinas]], jiddesche franséische Philosoph. * 1995: [[Dean Martin]], US-amerikaneschen Entertainer. * [[2006]]: [[James Brown]], US-amerikanesche Soul- a Funk-Sänger. * [[2008]]: [[Eartha Kitt]], US-amerikanesch Jazzsängerin a Schauspillerin. * [[2012]]: [[Rob Roemen]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist * [[2016]]: [[George Michael]], brittesche Sänger, Komponist a Museksproduzent. * 2016: [[Vera Rubin]], US-amerikanesch Astronomin. * [[2021]]: [[Guy Linster]], lëtzebuergesche Politiker. * [[2025]]: [[Peter Sattmann]], däitsche Schauspiller. == Feierdeeg == * [[Chrëschtdag]] == Um Spaweck == {{Commonscat|25 December|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Dezember]] [[Kategorie:Gesetzlech Feierdeeg zu Lëtzebuerg| 12 25]] j13bdef1bjiu1eicnuqnb0epmd4yc0g 0 2206 2712465 2701767 2026-10-23T16:23:35Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2712465 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''26. Dezember''' ass den 360. Dag (361. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1805]]: [[Traité vu Pressbuerg]] (Bratislava). * [[1991]]: D'[[Sowjetunioun]] léist sech offiziell op an nennt sech vun do un [[Russesch Federatioun]], kuerz: [[Russland]]. * [[2003]] Bei engem schwéieren [[Äerdbiewen]] am [[Iran]] bei der Stad [[Bam (Stad am Iran)|Bam]], kommen eng 50.000 Leit ëm d'Liewen. * [[2004]]: E schwéiert [[Äerdbiewen|Séibiewe]] provozéiert [[Tsunami]]en, déi Deeler vun de Küstegéigende vun [[Indonesien]], [[Sri Lanka]], [[Indien]], [[Bangladesch]], [[Myanmar]], [[Thailand]], [[Malaysia]], de [[Malediven]] an de [[Seychellen]], [[Somalia]], [[Kenia]], [[Tansania]] a [[Madagaskar]] zerstéieren. Et gëtt bal 300.000 Doudesaffer. '''Lëtzebuerg''' * [[1874]]: D'[[Regierung de Blochausen]] gëtt vereedegt. == Gebuer == <gallery> Fichier:Frederick II and eagle.jpg|Friedrich II. Fichier:Henry Miller 1940.jpg|Henry Miller Fichier:Richard Widmark13.JPG|Richard Widmark </gallery> * [[1194]]: [[Friedrich II. (HRR)|Friedrich II.]], däitsche Kinnek a Keeser vum Hellege Réimesche Räich * [[1785]]: [[Marie-Françoise-Ferdinande Boch]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[1844]]: [[Jean Massard (Keel)|Jean Massard]], lëtzebuergeschen Industriellen a Lokalpolitiker. * [[1860]]: [[Alexis Brasseur (1860)|Alexis Brasseur]], lëtzebuergeschen Industriellen, Affekot a Komponist. * [[1887]]: [[Marguerite Pierry]], franséisch Schauspillerin. * [[1891]]: [[Henry Miller]], US-amerikaneschen Auteur a Moler. * [[1897]]: [[Géza von Bolváry]], Filmregisseur. * [[1893]]: [[Mao Zedong]], chineesesche Politiker. * [[1901]]: [[Peter van de Kamp]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1903]]: [[Jean d'Huart]], [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. * [[1914]]: [[Richard Widmark]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1914: [[Baba Amte]], indesche Mënscherechtler. * 1914: [[Camille Meyer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1918]]: [[Félix Lux]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1919]]: [[Rolf Olsen]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 1919: [[Mathias Ries]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1921]]: [[Angèle Mirkes]], lëtzebuergesch Schauspillerin a Sängerin. * [[1923]]: [[Claude-Jean Bonnardot]], franséishe Filmregisseur. * [[1927]]: [[Jacques Bintz]], lëtzebuergesche Geolog. * [[1930]]: [[Jean Ferrat]], franséische Chansonnier. * 1930: [[Giulio Bosetti]], italieenesche Schauspiller an Theaterregisseur. * [[1933]]: [[Maurizio Arena]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1934]]: [[Camille Montaigu]], franséische Journalist. * [[1939]]: [[Lutz Niethammer]], däitschen Historiker. * [[1944]]: [[Reinhold Bachler]], éisträichesche Schisprénger an Trainer am Schisprangen. * [[1946]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1947]]: [[Peter Sattmann]], däitsche Schauspiller. * [[1949]]: [[José Ramos-Horta]], Politiker aus Timor-Leste. * [[1950]]: [[Michel Demart]], belschen Aquarellist an Illustrateur. * 1950: [[Raja Pervaiz Ashraf]], pakistanesche Politiker. * [[1953]]: [[Leonel Fernández]], Politiker aus der Dominikanescher Republik. * [[1971]]: [[Tom Bimmermann]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1974]]: [[Julia Koschitz]], éisträichesch Schauspillerin. * [[1988]]: [[Philippe Thelen]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[1998]]: [[Luka Mladenovic]], lëtzebuergeschen Dëschtennisspiller. == Gestuerwen == * [[1624]]: [[Simon Marius]], däitschen Astronom, Mathematiker a Medezinner. * [[1633]]: [[Jacob Bartsch]], däitschen Astronom. * [[1865]]: [[Louis Dagois]], franséisch-lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1886]]: [[Theodor von Oppolzer]], éisträicheschen Astronom. * [[1890]]: [[Heinrich Schliemann]], däitschen [[Archeologie|Archeolog]]. * [[1956]]: [[Preston Tucker]], US-amerikaneschen Autosdesigner a -fabrikant. * [[1968]]: [[Nicolas Kieffer]], lëtzebuergeschen Autosconstructeur. * [[1971]]: [[Joseph Helffrich]], däitschen Astronom. * [[1972]]: [[Harry S. Truman]], US-amerikanesche Politiker (''33. President vun den USA'') * [[1975]]: [[Pierre Hentges (1890)|Pierre Hentges sen.]], lëtzebuergeschen Turner, Auteur an Olympionik. * [[1977]]: [[Howard Hawks]], US-amerikanesche Regisseur. * [[1977]]: [[Adolf Weis]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller. * [[1980]]: [[Charles Reichling]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[1984]]: [[Paul Henkes]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1988]]: [[John Loder]], englesche Schauspiller. * [[1994]]: [[Sylva Koscina]], italieenesch Schauspillerin. * 1994: [[Georges Wagner (Politiker)|Georges Wagner]], lëtzebuergesche Politiker. * [[2000]]: [[Jason Robards]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2001]]: [[Nigel Hawthorne]], brittesche Schauspiller. * [[2002]]: [[Herb Ritts]], US-amerikanesche Fotograf. * [[2005]]: [[Vincent Schiavelli]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2006]]: [[Gerald Ford]], US-amerikanesche Politiker a President. * 2006: [[Guy Delorme]], franséische Cascadeur a Schauspiller. * [[2010]]: [[Angèle Mirkes]], lëtzebuergesch Schauspillerin a Sängerin. * [[2012]]: [[Fontella Bass]], US-amerikanesch R&B- a Soul-Sängerin, Pianistin a Komponistin. * [[2013]]: [[Marta Eggerth]], ungaresch-US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2014]]: [[Leo Tindemans]], belsche Politiker. * [[2019]]: [[Nicolas Estgen]], lëtzebuergesche Politiker. * 2019: [[Sue Lyon]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2021]]: [[Henri Losch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * 2021: [[Desmond Tutu]], südafrikanesche Bëschof a Biergerrechtler. * [[2022]]: [[Josy Hamer]], lëtzebuergesche Geiist an Hautboisspiller. * [[2023]]: [[Wolfgang Schäuble]], däitsche Politiker. == Feierdeeg == * [[Stiefesdag]] == Um Spaweck == {{Commonscat|26 December|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Dezember]] [[Kategorie:Gesetzlech Feierdeeg zu Lëtzebuerg| 12 26]] cqlkvd3ev4niu5yggkyxz1y1p5a3jid 0 3035 2712464 2710836 2026-10-23T16:23:05Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2712464 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == * {{1. Mäerz}}: Den [[Internationale Wärungsfong]] fänkt u mat schaffen. * [[30. Oktober]]: [[Allgemengt Douanes- an Handelsofkommes]] (GATT) gëtt ofgeschloss; et trëtt den 1. Januar 1948 a Kraaft. ===Europa=== * {{1. Januar}}: D'Grouwen a [[Groussbritannie]] gi verstaatlecht. * [[16. Januar]]: De [[Vincent Auriol]] gëtt Staatspresident vu [[Frankräich]]. * [[19. Januar]]: Bei den éischte Parlamentswalen a [[Polen]] kritt de kommunistesch dominéierten "Demokratesche Block" offiziell 80,1&nbsp;% vun de Stëmmen; Kritiker no wieren et knapps 50&nbsp;% gewiescht. * [[22. Januar]]: De [[Paul Ramadier]] gëtt als Nofollger vum [[Léon Blum]] Regierungschef Frankräich. * Januar/Februar: Ee vun de keelste Wanteren zanter Joerzéngten, wann net Joerhonnerten, a Mëtteleuropa. * {{1. Februar}}: Den [[Alcide De Gasperi]] gëtt Regierungschef an Italien. * {{5. Februar}}: De [[Bolesław Bierut]] gëtt Staatspresident a Polen. * [[25. Februar]]: De Staat [[Preisen]] gëtt per Gesetz opgeléist. * [[19. Mäerz]]: De [[Paul-Henri Spaak]] gëtt fir d'drëtt Kéier Premierminister an der [[Belsch]]. [[Fichier:Frederick IX of Denmark.jpg|thumb|100px|De Frederik IX. als Krounprënz]] * {{1. Abrëll}}: De [[Paul I. vu Griicheland|Paul I.]] gëtt, nom Doud vu sengem Brudder [[Georg II. vu Griicheland|Georg II.]], Kinnek vu [[Griicheland]]. * [[20. Abrëll]]: De [[Frederik IX. vun Dänemark|Frederik IX.]] gëtt, nom Doud vum [[Christian X. vun Dänemark|Christian X.]], Kinnek vun [[Dänemark]]. * [[31. Mee]]: Den [[Alcide De Gasperi]] gëtt op en Neits italieenesche Regierungschef. * [[31. Mee]]: An [[Ungarn]] trëtt de Ministerpresident [[Ferenc Nagy]] zeréck, nodeem Kommuniste säi Jong entfouert haten. * {{5. Juni}}: Den US-Ausseminister [[George C. Marshall]] mécht op der Harvard-Universitéit d'Prinzipie vum [[Marshallplang]] fir Europa ze hëllefen, bekannt. * [[11. Juli]]: D'Schëff ''[[Exodus (Schiff)|Exodus]]'' fiert vu Sète a [[Palestina]]. * [[20. August]]: Urteeler am [[Nürnberger Doktere-Prozess]] géint 20 NS-Medezinner: 4 Doudesstrofen, 7 Fräispréch, de Rescht z.&nbsp;D. liewenslaange Prisong. * [[23. August]]: Den [[Dimitros Maximos]] trëtt als Regierungschef vu [[Griicheland]], Nofollger gëtt den 29. den [[August Konstantin Tsaldaris]]. * [[31. August]]: Bei de Walen an [[Ungarn]] gëtt d'Kommunistesch Partei déi stäerkst Partei. * [[15. September]]: D'[[Paräisser Friddenskonferenz 1946|Paräisser Friddensvertreeg]] mat de fréieren Alliéierte vun Däitschland ([[Italien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], [[Bulgarien]] a [[Finnland]]) trieden a Kraaft. * [[20. November]]: Bestietnes vun der [[Elizabeth II.|Prinzessin Elisabeth vu York]], mam Lt. [[Philipp Mountbatten]], bis du Prënz vu [[Griicheland]] an [[Dänemark]]. * [[24. November]]: De [[Robert Schuman]] gëtt neie Regierungschef a Frankräich als Nofollger vum [[Paul Ramadier]]. * [[30. Dezember]]: De Kinnek [[Mihai I. vu Rumänien]] dankt of, [[Rumänien]] gëtt eng ''Volleksrepublik''. ==== Lëtzebuerg ==== * {{1. Mäerz}}: D'[[Regierung Dupong-Schaus]] gëtt vereedegt. * {{3. Mäerz}}: An der Regierung ginn de [[Victor Bodson]] an den [[Dominique Urbany]] duerch den [[Alphonse Osch]] an de [[Robert Schaffner]] ersat. * [[27. Juni]]: Eng éischt Kéier a senger Geschicht mécht den [[Tour de France 1947|Tour de France]] eng Escale zu Lëtzebuerg. * [[27. Oktober]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt Member vun der [[UNESCO]]. * [[22. Oktober]]: Déi stierflech Reschter vun der [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Marie-Anne]] an der [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]] ginn op Lëtzebuerg iwwerfouert. * [[31. Dezember]]: Extreemt Héichwaasser op der [[Musel]]. === Afrika === * [[29. Mäerz]]: Op [[Madagaskar]] fänken Onrouen un géint déi franséisch Kolonialherrschaft, déi e puer Méint daueren. [[Fichier:George Catlett Marshall, general of the US army.jpg|thumb|100px|Den George C. Marshall]] === Amerika === ==== USA ==== * {{7. Januar}}: Den [[George C. Marshall]] gëtt neien Ausseminister an den USA. * [[12. Mäerz]]: [[Truman-Doktrin]], Ufank vun der amerikanescher [[Containment-Politik]]. * {{5. Juni}}: Den US-Ausseminister [[George C. Marshall]] mécht op der Harvard-Universitéit d'Prinzipie vum [[Marshallplang]] fir Europa ze hëllefe bekannt. ==== Südamerika ==== [[Fichier:Flag of Pakistan.svg|thumb|100px|Fändel vu Pakistan]] [[Fichier:Flag of India.svg|thumb|100px|Fändel vun Indien]] === Asien === * [[28. Februar]]: Beim Opstand géint d'Militärregierung vun der [[Republik China]] kommen Zéngdausende vu Leit ëm d'Liewen. * [[25. Mäerz]]: [[Holland]] an [[Indonesien]] eenege sech am [[Traité vu Linggadjati]] iwwer d'Onofhängegkeet vun Indonesien. * {{3. Mee}}: Eng nei [[japanesch Verfassung]] trëtt a Kraaft. * {{3. Juni}}: De brittesche [[Louis Mountbatten, 1. Earl Mountbatten of Burma|Vizekinnek Mountbatten]] verkënnegt de Plang, [[Indien]] opzedeelen; [[Pakistan]] gëtt 2 Méint duerno gegrënnt. * [[19. Juli]]: De burmesesche Staatsmann [[Aung San]] gëtt Affer vun engem Attentat. * [[14. August]]: [[Pakistan]] gëtt gegrënnt, éischte Staatspresident ass den [[Ali Jinnah]]. * [[15. August]]: [[Indien]] gëtt onofhängeg, éischte Regierungschef gëtt de [[Jawaharlal Nehru]]. * [[21. Oktober]]: Ufank vum [[Kaschmir-Konflikt|Konflikt]] ëm d'Herrschaft iwwer de [[Kaschmir]]; 6 Deeg drop kënnt et zum [[Éischten Indesch-Pakistanesche Krich]] === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[29. November]]: Mat der Resolutioun Nummer 181 decidéiert d'[[UNO|UN-Vollversammlung]] den [[UN-Deelungsplang fir Palestina|Deelungsplang fir Palestina]], dee virgesäit, datt, nodeem datt d'Brite sech zeréckzéien, 1948 ee [[Israel|jiddeschen]] an ee [[palestina|palestinensesche]] Staat gegrënnt solle ginn, a [[Jerusalem]] en internationale Status soll kréien. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == * [[14. Oktober]]: De [[Chuck Yeager]] bréchtals éischt Mënsch mat enger Bell X-1 duerch d'[[Schallmauer]] * [[23. Dezember]]: De [[William B. Shockley]], [[John Bardeen]] a [[Walter H. Brattain]] presentéieren de Prototyp vun engem bipolaren [[Transistor]]. * Den [[Auguste Piccard]] erfënnt de [[Bathyscaph]], en [[U-Boot]] dat ganz déif ka goen. * Mat der Entdeckung vum [[Promethium]] gëtt dat lescht "Lach" am [[Periodesystem vun den Elementer]] gefëllt. == Sport == ==== Lëtzebuerg ==== * [[23. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Rewenig]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=105 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 23. Mäerz 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * {{4. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg 3:3 géint Frankräich. Déi dräi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Libar]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=107 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch de 4. Mee 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[13. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an engem Benefizmatch fir [[Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte]] an der Stad Lëtzebuerg 4:3 géint England. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Léon Letsch]], Camille Libar (2) an [[Nicolas Kettel]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=108 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-England den 13. Mee 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[17. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[St. Gallen]] 0:5 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=109 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 17. Mee 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[21. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Prag]] 1:8 géint Tschechoslowakei. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Léon Letsch]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=110 D'Detailer vum Foussballlännermatch Tschechoslowakei-Lëtzebuerg den 21. Mee 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[24. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:6 géint Schottland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6449 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schottland de 24. Mee 1947 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[27. Juni]]: Den [[Tour de France 1947|Tour de France]] geet fir d'éischt Kéier duerch Lëtzebuerg; déi 3. Etapp kënnt vu Bréissel am [[Vëlodrom Belair|Vëlodrom um Belair]] un. == Gebuer == * [[Franck Goddio]], franséischen Ënnerwaasserarcheolog. * [[Dominique Goult]], franséische Filmregisseur. * [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[Felicitas Mayall]], däitsch Journalistin a Schrëftstellerin. * [[Gisela Pauly]], däitsch Schrëftstellerin. * {{1. Januar}}: [[Robert Theis (Philosoph)|Robert Theis]], lëtzebuergesche Philosoph. * {{2. Januar}}: [[Joseph Pesch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Januar}}: [[Andréa Ferréol]], franséisch Schauspillerin. * {{7. Januar}}: [[Carlo Bamberg]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Januar}}: [[David Bowie]], brittesche Museker. * [[12. Januar]]: [[Joseph Hansen (1947)|Joseph Hansen]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Januar]]: [[Juliet Berto]], franséisch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[23. Januar]]: [[Megawati Sukarnoputri]], indoneesesch Politikerin, Presidentin vun Indonesien. * [[26. Januar]]: [[Robert Cailliau]], belschen Elektrotechniker. * 26. Januar: [[Patrick Dewaere]], franséische Schauspiller. * 26. Januar: [[Michel Sardou]], franséische Sänger, Komponist a Schauspiller. * [[27. Januar]]: [[André Reuter]], lëtzebuergeschen Ekonomist, Universitéitsprofesser. * [[28. Januar]]: [[Fons Bastijns]], belsche Foussballspiller. * [[29. Januar]]: [[Linda B. Buck]], US-amerikanesch Neurophysiologin. * {{1. Februar}}: [[Martin Chalfie]], US-amerikanescher Nobelpräisdréier fir Chimie. * {{2. Februar}}: [[Farrah Fawcett]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{3. Februar}}: [[Paul Auster]], US-amerikanesche Schrëftsteller a Regisseur. * {{4. Februar}}: [[Dan Quayle]], US-amerikanesche Politiker. * [[11. Februar]]: [[Yukio Hatoyama]], japanesche Politiker. * [[15. Februar]]: [[Malcolm Hartley]], australeschen Astronom. * 15. Februar: [[Marisa Berenson]], amerikanesch Filmschauspillerin. * [[16. Februar]]: [[Christian Bauer (Architekt)|Christian Bauer]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{1. Mäerz}}: [[Leonard Mann]], italieenesche Schauspiller. * {{4. Mäerz}}: [[Nicole Calfan]], franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin. * {{5. Mäerz}}: [[Gaston Mannes]], lëtzebuergesche Literaturwëssenschaftler. * {{6. Mäerz}}: [[Rob Reiner]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller. * 14. Mäerz: [[Margot Libens-Reiffers]], lëtzebuergesch Geschäftsfra. * [[15. Mäerz]]: [[Ry Cooder]], US-amerikanesche Museker. * [[18. Mäerz]]: [[Patrick Chesnais]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[19. Mäerz]]: [[Jean Bourdelle]], franséische Journalist, Schrëftsteller an Ekologist. * 19. Mäerz: [[Glenn Close]], US-amerikanesch Schauspillerin * [[22. Mäerz]]: [[André Heller]], éisträichesche Kënschtler. * 22. Mäerz: [[James Patterson]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * 22. Mäerz: [[Guy Theisen]], lëtzebuergesche Museker. * [[25. Mäerz]]: [[Elton John]], brittescher Sänger, Komponist a Pianist. * [[26. Mäerz]]: [[Jean Huss]], lëtzebuergesche Politiker. * [[29. Mäerz]]: [[Léon Schmit]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Ingrid Steeger]], däitsch Schauspillerin. * {{2. Abrëll}}: [[Emmylou Harris]], US-amerikanesch Country-Sängerin. * {{8. Abrëll}}: [[Pascal Lamy]], franséische Politiker. * [[11. Abrëll]]: [[Danilo Gauny]], lëtzebuergesche Museker. * [[12. Abrëll]]: [[Tom Clancy]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * 12. Abrëll: [[David Letterman]], US-amerikanesche Talkmaster. * 12. Abrëll: [[François Müller (1947)|François Müller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. Abrëll]]: [[Agostina Belli]], italieenesch Schauspillerin. * [[17. Abrëll]]: [[Paul Krack]], lëtzebuergesche Moler. * [[19. Abrëll]]: [[Nico Wennmacher]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[20. Abrëll]]: [[Christiane Ehlinger]], lëtzebuergesch Kannerbuch-Schrëftstellerin. * [[21. Abrëll]]: [[Iggy Pop]], US-amerikanesche Rockmuseker. * [[29. Abrëll]]: [[André Wilms]], franséische Schauspiller. * {{5. Mee}}: [[Germaine Goetzinger]], lëtzebuergesch Literaturwëssenschaftlerin, Historikerin an Auteur. * {{0}}5. Mee: [[Malam Bacai Sanhá]], Politiker vu Guinea-Bissau. * {{7. Mee}}: [[Emmanuel Krivine]], franséischen Dirigent. * [[14. Mee]]: [[Anne Wiazemsky]], franséisch Schauspillerin, Regisseurin a Schrëftstellerin. * [[20. Mee]]: [[Sky du Mont]], däitsche Schauspiller an Auteur. * [[28. Mee]]: [[Zahi Hawass]], egypteschen Archeolog an Egyptolog. * {{1. Juni}}: [[Christian Paureilhe]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{0}}1. Juni: [[Konstantin Wecker]], däitsche Liddermécher. * {{0}}1. Juni: [[Ron Wood]], brittesche Rockmuseker. * {{0}}1. Juni: [[Konstantin Wecker]], däitsche Komponist, Sänger, Schauspiller an Auteur. * {{2. Juni}}: [[Jean-Pierre Hoffmann (Foussballspiller)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{0}}2. Juni: [[Martin Lamotte]], franséische Schauspiller. * {{4. Juni}}: [[Viktor Klima]], éisträichesche Politiker a Manager. * {{0}}4. Juni: [[Pol Pütz]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[18. Juni]]: [[Bernard Giraudeau]], franséische Schauspiller. * [[19. Juni]]: [[Salman Rushdie]], brittesche Schrëftsteller. * [[21. Juni]]: [[Marie-Hélène Breillat]], franséisch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Bruno Latour]], franséische Soziolog. * [[26. Juni]]: [[Peter Sloterdijk]], däitsche Kulturphilosoph. * 26. Juni: [[Lucien Thill]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[28. Juni]]: [[Anny Duperey]], franséisch Schauspillerin. * {{7. Juli}}: [[Gyanendra]], Kinnek vun Nepal. * {{9. Juli}}: [[Mitch Mitchell]], englesche Batteur. * {{0}}9. Juli: [[O. J. Simpson]], U.S.-amerikaneschen American-Football-Spiller a Schauspiller. * [[10. Juli]]: [[Arlo Guthrie]], amerikanesche Museker. * [[11. Juli]]: [[Claude Schmit (Regisseur)|Claude Schmit]], lëtzebuergeschen Theaterregisseur. * [[13. Juli]]: [[Navin Ramgoolam]], Politiker vu Mauritius. * [[17. Juli]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[20. Juli]]: [[Carlos Santana]], Museker. * 20. Juli: [[Jean Scrigna]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[22. Juli]]: [[Jean-Louis Schlesser (Auteur)|Jean-Louis Schlesser]], lëtzebuergesche Schrëftsteller an Dréibuchauteur. * [[23. Juli]]: [[Robert Parker]], US-amerikaneschen Auteur, Editeur a Wäikritiker. * [[25. Juli]]: [[Lucien Clement]], lëtzebuergesche Politiker. * [[26. Juli]]: [[Moritz Ney]], lëtzebuergesche Moler, Sculpteur an Zeechner. * [[29. Juli]]: [[Baru]], franséische Comiczeechner. * [[30. Juli]]: [[Arnold Schwarzenegger]], éisträichesch-US-amerikanescher Boddy-builder, Schauspiller a Politiker. * 30. Juli: [[Elisabeth Calmes]], lëtzebuergesch-franséisch Molerin. * [[31. Juli]]: [[Richard Griffiths]], brittesche Schauspiller. * {{7. August}}: [[Sofia Rotaru]], russesch-ukrainesch Popsängerin. *[[11. August]]: [[Stuart Gordon]], US-amerikanesche Regisseur. * [[12. August]]: [[Jean Schroeder]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[16. August]]: [[Ed Federmeyer]], lëtzebuergeschen Eisebunnsinteressent. * [[21. August]]: [[Guy Michels]], lëtzebuergesche Moler. * 21. August: [[Frédéric Mitterrand]], franséische Politiker, Filmregisseur a Schauspiller. * [[22. August]]: [[Cindy Williams]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[23. August]]: [[Maurice Rabinowicz]], belsche Filmregisseur. * [[24. August]]: [[Roger de Vlaeminck]], belsche Vëloscoureur. * [[30. August]]: [[Jack Martin Händler]], slowakeschen Dirigent a Violonist. * [[31. August]]: [[Guy Rewenig]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{2. September}}: [[Louis Michel (Politiker)|Louis Michel]], belsche Politiker. * {{3. September}}: [[Kjell Magne Bondevik]], norwegesche Politiker. * {{0}}3. September: [[Mario Draghi]], italieeneschen Ekonomist, Zentralbanker a Ministerpresident. * {{8. September}}: [[Jean Schoos (Psycholog)|Jean Schoos]], lëtzebuergesche Psycholog an Auteur. * [[10. September]]: [[Axel de Roche]], Filmregisseur a Kameramann. * [[11. September]]: [[Frank Wilhelm]], lëtzebuergeschen Auteur a Literaturkritiker. * [[14. September]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. * 14. September: [[Jerzy Popiełuszko]], polnesche Geeschtlechen. * [[19. September]]: [[Roger Gilson]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[21. September]]: [[Stephen King]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[26. September]]: [[Lucien Welscher]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. September]]: [[Harry Baer]], däitsche Schauspiller an Auteur. * 27. September: [[Pol Leurs]], lëtzebuergesche Cartoonist. * 27. September: [[Meat Loaf]], US-amerikanesche Rocksänger a Schauspiller. * {{5. Oktober}}: [[Brian Johnson]], australeschen Hardrock-Sänger. * {{9. Oktober}}: [[France Gall]], franséisch Sängerin. * [[10. Oktober]]: [[Francis Perrin (Schauspiller)|Francis Perrin]], franséische Schauspiller. * [[11. Oktober]]: [[Lucas Papademos]], griicheschen Ekonomist. * [[17. Oktober]]: [[Michael McKean]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[26. Oktober]]: [[Hillary Clinton]], US-amerikanesch Politikerin. * [[29. Oktober]]: [[Coline Serreau]], franséisch Filmmécherin a Schrëftstellerin. * [[31. Oktober]]: [[Herman Van Rompuy]], belsche Politiker. * {{8. November}}: [[Kinga Göncz]], ungaresch Politikerin. * [[10. November]]: [[Greg Lake]], brittesche Museker. * [[11. November]]: [[Pierre Boutron]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur, Theater- a Filmregisseur. * [[12. November]]: [[Patrice Leconte]], franséische Regisseur an Dréibuchauteur. * [[20. November]]: [[Wolfgang Osterheld]], däitsche Fotograf. * [[26. November]]: [[Emile Lahure (1947)|Emile Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. November]]: [[Ismail Omar Guelleh]], President vun Dschibuti. * [[28. November]]: [[Michel Berger]], franséische Sänger a Komponist. * 28. November: [[Maria Farantouri]], griichesch Sängerin. * [[30. November]]: [[Sergio Badilla Castillo]], chileeneschen Dichter. * 30. November: [[Jeannette Goergen]], lëtzebuergesch Bouschéisserin. * {{1. Dezember}}: [[Alain Bashung]], franséische Museker. * {{2. Dezember}}: [[Fernand Remakel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Dezember}}: [[Gregg Allman]], US-amerikanesche Rockmuseker. * {{0}}8. Dezember: [[Francis Huster]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Regisseur. * {{0}}8. Dezember: [[Margaret Geller]], US-amerikanesch Astrophysikerin. * {{0}}8. Dezember: [[David Schmoeller]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{9. Dezember}}: [[Jhang Meis]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[14. Dezember]]: [[Dilma Rousseff]], brasilianesch Politikerin. * [[15. Dezember]]: [[Ernest Walerius]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Dezember]]: [[Ben Cross]], englesche Schauspiller. * [[17. Dezember]]: [[Mykola Asarow]], ukrainesche Politiker. * [[20. Dezember]]: [[Georges Schroeder]], lëtzebuergesche Jurist, President vum Staatsrot. * [[21. Dezember]]: [[Paco de Lucía]], spuenesche Gittarist a Komponist. * [[26. Dezember]]: [[Peter Sattmann]], däitsche Schauspiller. * [[29. Dezember]]: [[Fernand Weides]], lëtzebuergesche Journalist. == Gestuerwen == * [[Alphonse Jungers]], lëtzebuergesche Moler. * [[20. Januar]]: [[Pierre Krier]], lëtzebuergesche Politiker. * 20. Januar: [[Aline de Saint-Hubert|Aline Mayrisch-de Saint-Hubert]], lëtzebuergesch Konscht- a Literaturfërderesch. * [[25. Januar]]: [[Al Capone]], US-amerikanesche Gangster. * [[26. Januar]]: [[Berthe Gheude]], belsch Exploratrice a Feministin. *[[27. Januar]]: [[Joseph Faulké]], lëtzebuergesche Policebeamten, Pilzkenner an Auteur. * [[30. Januar]]: [[Georges Thinnes]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[31. Januar]]: [[Henri Demuth]], lëtzebuergesche Professer a Kënschtler. * {{2. Februar}}: [[Joseph Sax]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * {{5. Februar}}: [[Hans Fallada]], däitsche Schrëftsteller. * {{9. Februar}}: [[Édouard Thill]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{1. Mäerz}}: [[Nicolas Ludovicy]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * {{1. Abrëll}}: [[Georgios II. vu Griicheland|Georgios II.]], Kinnek vu Griicheland. * {{7. Abrëll}}: [[Henry Ford]], US-amerikanesche Entreprener. * [[15. Mäerz]]: [[Berthe Brincour]], lëtzebuergesch Molerin. * [[28. Mäerz]]: [[Leon M. Lion]], brittesche Schauspiller. * [[29. Mäerz]]: [[Hendrik van Gent]], hollänneschen Astronom. * [[16. Abrëll]]: [[Rudolf Höß]], däitschen Nationalsozialist Kommandant vum KZ Auschwitz. * [[18. Abrëll]]: [[Ferdinand Wirtz]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[20. Abrëll]]: [[Christian X. vun Dänemark|Christian X.]], Kinnek vun Dänemark. * [[21. Abrëll]]: [[Heitor Silva Costa]], brasilianesche Bauingenieur. * [[24. Abrëll]]: [[Léopold Goebel]], lëtzebuergesche Drécker a Politiker. * [[29. Abrëll]]: [[Irving Fisher]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[16. Mee]]: [[Frederick Gowland Hopkins]], brittesche Biochemiker, Physiolog an Nobelpräisdréier. * [[20. Mee]]: [[Philipp Lenard]], däitschen Nobelpräisdréier. * {{6. Juni]]: [[Jean-Pierre Glesener (Politiker I)|Jean-Pierre Glesener]],lëtzebuergeschen Aarbechter a Politiker. * [[13. Juni]]: [[Frantz Funck-Brentano]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[11. Juli]]: [[Joseph Braun]], däitsche Jesuitt a Konschthistoriker. * [[19. Juli]]: [[Aung San]], Kommandeur vun der Onofhängeger Arméi vu Birma an Nationalheld. * 19. Juli: [[Robert L. Owen]], US-amerikanescher Politiker. * [[22. Juli]]: [[Josef Behrens]], däitschen Ingenieur an Erfinder. * [[21. August]]: [[Ettore Bugatti]], italieeneschen Autosconstructeur. * [[28. August]]: [[Manolete|Manuel Laureano Rodríguez Sánchez]], genannt ''Manolete'', spueneschen Torero. * {{1. September}}: [[Mathias Diederich]], lëtzebuergesche Politiker. * {{3. September}}: [[Nicolas Thurm]], lëtzebuergeschen Dokter, Botaniker a Geolog. * 3. September: [[Félix Heuertz]], lëtzebuergesche Wëssenschaftler. * {{6. September}}: [[Paul Guthnick]], däitschen Astronom. * {{9. September}}: [[Victor Horta]], belsche Jugendstil-Architekt. * [[15. September]]: [[Annie Maunder]], brittesch Astronomin a Mathematikerin. * [[28. September]]: [[Lucien Coëdel]], franséische Schauspiller. * {{4. Oktober}}: [[Max Planck]], däitsche Physiker Nobelpräisdréier. * [[13. Oktober]]: [[Archibald Montgomery-Massingberd]], brittesche Feldmarschall, Chef vum Imperialen État-major. * 13. Oktober: [[Jules Vandievoet]], Theatermoler am Grand Théâtre de Luxembourg. * [[20. Oktober]]: [[Joseph Massarette]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[22. Oktober]]: [[Ferdinand Kuhn (Deputéierten)|Ferdinand Kuhn]], lëtzebuergeschen Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker. * [[14. November]]: [[Friedrich von Gagern (Auteur)|Friedrich von Gagern]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[20. November]]: [[Wolfgang Borchert]], däitsche Schrëftsteller. * 20. November: [[Georg Kolbe]], Sculpteur. * [[24. November]]: [[Pierre Hennes]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[30. November]]: [[Ernst Lubitsch]], däitsche Filmregisseur * [[14. Dezember]]: [[Stanley Baldwin]], brittesche Politiker. * 14. Dezember: [[Théodore Witry (Dokter)|Théodore Witry]], lëtzebuergeschen Nervendokter. * [[28. Dezember]]: [[Vittorio Emanuele III. vun Italien|Vittorio Emanuele III.]], Kinnek vun Italien. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} qappk2ve65nj9zah9ushlezkty5vkey 0 10464 2712502 2710713 2026-10-24T08:38:35Z Mobby 12 60927 k 2712502 wikitext text/x-wiki <div align="center">[[Fichier:Portalfilm.png]]</div> <br> {| class="hintergrundfarbe1" cellspacing="5" cellpadding="0" style="margin:0em 0em 1em 0em; border:1px solid #cccccc; width:100%" | align="center" width="66%" | <span style="font-size:175%;">Wëllkomm&nbsp;um&nbsp;'''Portal Film...'''</span><br> ...enger Iwwersiicht vun allen Artikelen, déi Dir am Filmrayon vun der lëtzebuergescher Wikipedia fanne kënnt. Vill Spaass beim Bliederen. | * '''[[#Séier fannen|Iwwersiicht]]''' * '''[[#Lëtzebuerger Film|Lëtzebuerger Film]]''' | * '''[[#Beruffer|Filmberuffer]]''' * '''[[#Neist Artikelen|Neist Artikelen]]''' |} <!-- -->__NOEDITSECTION__ {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- |width="50%" valign="top"| {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola apps kpdf.png|30px]] Séier fannen == </div> [[:Kategorie:Filmtitelen|Filmtitelen]] - '''Filmer iwwer:''' {{small|[[Lëscht vu Filmer iwwer Regionalkricher|Regionalkricher]] · [[Lëscht vu Filmer iwwer den Éischte Weltkrich|Éischte Weltkrich]] · [[Lëscht vu Filmer iwwer den Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]]}} {{Enn Kader}} {{Ufank Kader|Rout|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Gnome-globe.svg|30px]] Film no de Länner == </div> {{Portal Film/Film no Länner}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Film no Länner|action=edit}} änneren] {{Enn Kader}} {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Applications-multimedia.svg|30px]] Film no Joren == </div> {{Portal Film/Film no Joren}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Film no Joren|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola apps edu languages.svg|30px]] Beruffer == </div> {{Portal Film/Filmberuffer}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmberuffer|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Mplayer.svg|30px]] Genren == </div> {{Portal Film/Filmgenren}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmgenren|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Rout|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola devices tv.svg|30px]] Technologie == </div> {{Portal Film/Filmtechnologien}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmtechnologien|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola filesystems services.svg|30px]] Präisser == </div> {{Portal Film/Filmpräisser}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmpräisser|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Applications-multimedia.svg|30px]] Geschicht == </div> {{Portal Film/Geschicht}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Geschicht|action=edit}} änneren] </div> <!-- ENN LÉNK PARTIE --> |&nbsp;&nbsp; |width="50%" valign="top"| {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Gnome-settings-keybindings.svg|30px]] Neist Artikelen == </div> {{Portal Film/Nei}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Nei|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|30px]] Lëtzebuerger Film == </div> {{Portal Film/Lëtzebuerger Film}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Lëtzebuerger Film|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} <div align="center"> == Zeechentrickfilm == </div> {{Portal Film/Zeechentrickfilmer}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Zeechentrickfilmer|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Newspaper Cover.svg|30px]] Filmzäitschrëften == </div> {{Portal Film/Filmzäitschrëften}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmzäitschrëften|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Rosa|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Video-x-generic.svg|30px]] Kinoen == </div> {{Portal Film/Kinoen}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Kinoen|action=edit}} änneren] </div> |} <!-- ENN RIETS PARTIE --> {{clear}} <!--fir Chevauchementer z'evitéieren--> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola filesystems folder home.svg|30px]] Aner thematesch Portaler == </div> {{Portaler (Bild)}} </div> <!-- keen Index, keen automatesche Link fir Sektiounen ze änneren --> __NOEDITSECTION__ [[Kategorie:Film]] [[Kategorie:Portaler|Film]] f1h2344pwkyome6h2hkt8pjtiqtl1hm 2712503 2712502 2026-10-24T08:38:59Z Mobby 12 60927 2712503 wikitext text/x-wiki <div align="center">[[Fichier:Portalfilm.png]]</div> <br> {| class="hintergrundfarbe1" cellspacing="5" cellpadding="0" style="margin:0em 0em 1em 0em; border:1px solid #cccccc; width:100%" | align="center" width="66%" | <span style="font-size:175%;">Wëllkomm&nbsp;um&nbsp;'''Portal Film...'''</span><br> ...enger Iwwersiicht vun allen Artikelen, déi Dir am Filmrayon vun der lëtzebuergescher Wikipedia fanne kënnt. Vill Spaass beim Bliederen. | * '''[[#Séier fannen|Iwwersiicht]]''' * '''[[#Lëtzebuerger Film|Lëtzebuerger Film]]''' | * '''[[#Beruffer|Filmberuffer]]''' * '''[[#Neist Artikelen|Neist Artikelen]]''' |} <!-- -->__NOEDITSECTION__ {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- |width="50%" valign="top"| {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Postscript-viewer.svg|30px]] Séier fannen == </div> [[:Kategorie:Filmtitelen|Filmtitelen]] - '''Filmer iwwer:''' {{small|[[Lëscht vu Filmer iwwer Regionalkricher|Regionalkricher]] · [[Lëscht vu Filmer iwwer den Éischte Weltkrich|Éischte Weltkrich]] · [[Lëscht vu Filmer iwwer den Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]]}} {{Enn Kader}} {{Ufank Kader|Rout|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Gnome-globe.svg|30px]] Film no de Länner == </div> {{Portal Film/Film no Länner}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Film no Länner|action=edit}} änneren] {{Enn Kader}} {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Applications-multimedia.svg|30px]] Film no Joren == </div> {{Portal Film/Film no Joren}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Film no Joren|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola apps edu languages.svg|30px]] Beruffer == </div> {{Portal Film/Filmberuffer}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmberuffer|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Mplayer.svg|30px]] Genren == </div> {{Portal Film/Filmgenren}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmgenren|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Rout|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola devices tv.svg|30px]] Technologie == </div> {{Portal Film/Filmtechnologien}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmtechnologien|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola filesystems services.svg|30px]] Präisser == </div> {{Portal Film/Filmpräisser}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmpräisser|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Applications-multimedia.svg|30px]] Geschicht == </div> {{Portal Film/Geschicht}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Geschicht|action=edit}} änneren] </div> <!-- ENN LÉNK PARTIE --> |&nbsp;&nbsp; |width="50%" valign="top"| {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Gnome-settings-keybindings.svg|30px]] Neist Artikelen == </div> {{Portal Film/Nei}}<br> [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Nei|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|30px]] Lëtzebuerger Film == </div> {{Portal Film/Lëtzebuerger Film}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Lëtzebuerger Film|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} <div align="center"> == Zeechentrickfilm == </div> {{Portal Film/Zeechentrickfilmer}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Zeechentrickfilmer|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Newspaper Cover.svg|30px]] Filmzäitschrëften == </div> {{Portal Film/Filmzäitschrëften}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Filmzäitschrëften|action=edit}} änneren] </div> {{Ufank Kader|Rosa|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Video-x-generic.svg|30px]] Kinoen == </div> {{Portal Film/Kinoen}} [{{SERVER}}{{localurl:Template:Portal Film/Kinoen|action=edit}} änneren] </div> |} <!-- ENN RIETS PARTIE --> {{clear}} <!--fir Chevauchementer z'evitéieren--> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} <div align="center"> == [[Fichier:Nuvola filesystems folder home.svg|30px]] Aner thematesch Portaler == </div> {{Portaler (Bild)}} </div> <!-- keen Index, keen automatesche Link fir Sektiounen ze änneren --> __NOEDITSECTION__ [[Kategorie:Film]] [[Kategorie:Portaler|Film]] 6lpi31x31wcu3d5ecfkma696ht8io0s 10 10467 2712510 2481491 2026-10-24T10:06:07Z Puscas 735 ..... 2712510 wikitext text/x-wiki <noinclude>[[Kategorie:Schablounen:Portaler:Film]]</noinclude> <!-- update 4. November 2011 - just Filmer.--> ''[[I tre volti della paura]]'' - ''[[Il rosso segno della follia]]'' - ''[[Carve Her Name with Pride]]'' - ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - ''[[Rodan]]'' - ''[[Border River]]'' - ''[[The Cimarron Kid]]'' - ''[[Banktresor 713]]'' - ''[[The Dark Avenger]]'' - ''[[Das Wirtshaus im Spessart (Film 1958)|Das Wirtshaus im Spessart]]'' - ''[[The First Texan]]'' - ''[[The One That Got Away (Film 1957)|The One That Got Away]]'' - ''[[Rafles sur la ville]]'' - ''[[Vier Mädels aus der Wachau]]''- ''[[Fuhrmann Henschel (Film 1956)|Fuhrmann Henschel]]'' - ''[[Canyon River (Film)|Canyon River]]'' - ''[[Die Letzten werden die Ersten sein]]'' - ''[[The Revolt of Mamie Stover (Film)|The Revolt of Mamie Stover]]'' - ''[[I vampiri]]'' - ''[[Gruß und Kuß vom Tegernsee]]'' - ''[[Die Unschuld vom Lande (Film 1957)|Die Unschuld vom Lande]]'' - ''[[La frusta e il corpo]]'' - ''[[Santiago (Film 1956)|Santiago]]'' - ''[[L'homme et l'enfant]]'' - ''[[The Tall Stranger]]'' - ''[[The Big Land]]'' - ''[[The Burning Hills]]'' - ''[[Hell Drivers (Film)|Hell Drivers]]'' - ''[[Der kühne Schwimmer (Film 1957)|Der kühne Schwimmer]]'' - ''[[Shoot-Out at Medicine Bend]]'' - ''[[Checkpoint (Film 1956)|Checkpoint]]'' - ''[[Liebe, Jazz und Übermut]]'' - ''[[Flucht in die Tropennacht]]'' - ''[[Seven Men from Now]]'' - ''[[Reach for the Sky]]'' - ''[[Mit Rosen fängt die Liebe an]]'' - ''[[Londra chiama Polo Nord]]'' - ''[[Across the Bridge (Film)|Across the Bridge]]'' - ''[[Johannisnacht (Film 1956)|Johannisnacht]]'' - ''[[Wenn Poldi ins Manöver zieht]]'' - ''[[Godzilla (Film 1954)|Godzilla]]'' - ''[[Für zwei Groschen Zärtlichkeit]]'' - ''[[Der Glockengießer von Tirol]]'' - ''[[Papa, Maman, la Bonne et moi]]'' - ''[[Storm Over the Nile]]'' - ''[[Up in the World]]'' - ''[[Es wird alles wieder gut]]'' - ''[[Last of the Badmen]]'' - ''[[Das Schloß in Tirol]]'' - ''[[Between Heaven and Hell]]'' - ''[[Die gestohlene Hose]]'' - ''[[Marcelino, pan y vino]]'' - ''[[Der Struwwelpeter (Film)|Der Struwwelpeter]]'' - ''[[Les aventures d'Arsène Lupin]]'' - ''[[Miss Pigalle]]'' - ''[[A Town Like Alice (Film 1957)|A Town Like Alice]]'' - ''[[Les évadés (Film 1955)|Les évadés]]'' - ''[[Die fidelen Detektive]]'' - ''[[Schön ist die Welt (Film)|Schön ist die Welt]]'' - ''[[Salzburger Geschichten]]'' - ''[[Försterliesel]]'' - ''[[Das Glück liegt auf der Straße]]'' - ''[[Heute heiratet mein Mann (Film 1956)|Heute heiratet mein Mann]]'' - ''[[Der fröhliche Wanderer]]'' - ''[[Solange noch die Rosen blühn]]'' - ''[[Frine, cortigiana d'Oriente]]'' - ''[[The Last Wagon (Film 1956)|The Last Wagon]]'' - ''[[Das haut hin]]'' - ''[[Votre dévoué Blake]]'' - ''[[Smoke Signal (Film)|Smoke Signal]]'' - ''[[Die Christel von der Post]]'' - ''[[Hold Back the Night]]'' - ''[[Le mouton à cinq pattes]]'' - ''[[Eine Frau genügt nicht?]]'' - ''[[Revenge of the Creature]]'' - ''[[La donna più bella del mondo]]'' - ''[[Sohn ohne Heimat]]'' - ''[[The Naked Dawn]]'' - ''[[Battle Cry (Film)|Battle Cry]]'' - ''[[Sonnenschein und Wolkenbruch]]'' - ''[[Skandal um Dr. Vlimmen]]'' - ''[[Heiße Ernte]]'' - ''[[Abbott and Costello Meet the Mummy]]'' - ''[[K. u. K. Feldmarschall]]'' - ''[[Screaming Eagles]]'' - ''[[Garden of Evil]]'' - ''[[House of Secrets (Film 1956)|House of Secrets]]'' - ''[[Lügen haben hübsche Beine]]'' - ''[[Die Sennerin von St. Kathrein]]'' - ''[[The Man Who Never Was]]'' - ''[[King of the Khyber Rifles (Film)|King of the Khyber Rifles]]'' - ''[[I Died a Thousand Times]]'' - ''[[Michel Strogoff (Film 1956)|Michel Strogoff]]'' - ''[[Hell and High Water (Film 1954)|Hell and High Water]]'' - ''[[Drei Birken auf der Heide]]'' - ''[[Himmel ohne Sterne]]'' - ''[[The Silver Chalice]]'' - ''[[Die Rosel vom Schwarzwald]]'' - ''[[King Richard and the Crusaders]]'' - ''[[Gervaise (Film)|Gervaise]]'' - ''[[The Americano (Film 1955)|The Americano]]'' - ''[[Mädchen ohne Grenzen]]'' - ''[[Tennessee's Partner]]'' - ''[[Zwei Bayern in St. Pauli]]'' - ''[[Mr. North]]'' - ''[[Stars and Bars (Film 1988)|Stars and Bars]]'' - ''[[Slam Dance]]'' - ''[[Pretty in Pink]]'' - ''[[Les fantômes du chapelier (Film)|Les fantômes du chapelier]]'' ... [[Ulrich Reinthaller]] - [[Michael Kreihsl]] - [[Ralph Herforth]] - [[Karl Kranzkowski]] - [[Manfred_Stelzer (Regisseur)|Manfred Stelzer]] - [[Günter Strack]] - [[Suzanne_von_Borsody]] - [[Mario Soldati]] - [[Carlos Saura]] - [[Hubert de Lapparent]] - [[Jacques Hilling]] - [[Paulette Dubost]] - [[Guy Decomble]] - [[Jeanne Boitel]] - [[Leslie Phillips]] - [[Giorgio Albertazzi]] - [[Madeleine Lebeau]] - [[Jean-Luc Bideau]] - [[Guy Bedos]] - [[Jean-Marie Périer]] - [[Michel Soutter]] - [[Paul Crauchet]] … 76jc5p7tmi7jx3h8y3r2v8akummufci 0 16235 2712440 2691177 2026-10-23T13:19:33Z Les Meloures 580 .... 2712440 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Habay | Wopen = Blason commune de Habay (Belgique).svg | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]] | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Virton|Virton]] | Gemeng = | Telefonszon = 063 | Postcode = 6720 | Koordinaten = {{coor dms|49|43|00|N|05|39|00|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = 10 364 | Bevëlkerung = 8 026 | Bevëlkerungsdatum = ''(1. Jan. 2008)'' | Kaart = Habay Luxembourg Belgium Map.png | Kaarttext = Lag vun der Gemeng Habay }} '''Habay''' ([[Lëtzebuergesch|lb]]: ''Habech'') ass eng Gemeng an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] ass [[Habay-la-Neuve]]. ==Sektiounen== D'Gemeng Habay ass bei der [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]], duerch Fusioun vun de fréiere Gemengen [[Anlier (Habay)|Anlier]], [[Habay-la-Neuve]], [[Habay-la-Vieille]], [[Hachy]] (lb:Häerzeg), [[Houdemont (Belsch)|Houdemont]] a [[Rulles (Habay)|Rulles]] entstanen. Déi fréier Gemenge bilden déi haiteg Sektiounen. Aner Uertschaften an der Gemeng sinn: [[Harinsart]], [[Orsinfaing]], a [[Marbehan]]. ==Geschicht== Habay gouf fir d'éischt [[1267]] ënner dem Numm ''Habbaye'' ernimmt. Den actuellen Territoire vun der Gemeng huet zur Herrschaft ''[[Bologne]]'' gehéiert. Vum Sëtz vun den Häre vu Bologne ass näischt méi erhalen, just de Bësch ''Bois de Bologne'' am Norweste vun Habech erënnert nach dorun. === Wopen === Als Wope féiert d'Gemeng dee vun der fréierer Gemeng Habay-la-Neuve. Beschreiwung am Originaltext: ''D'or à un chêne terrassé au naturel, englanté d'or, adextré d'un demi sanglier de sable, mouvant du fût. L'écu sommé d'une couronne à cinq fleurons et supporté par deux lions d'or, armés et lampassés de gueules.'' Iwwer de Wope gouf de [[15. Mäerz]] [[1958]] am Gemengerot ofgestëmmt. Den Arrêté royal ass vum [[24. Mee]] [[1960]], an d'Publikatioun war de [[6. Februar]] [[1962]] am ''Moniteur belge''. De Wopen entstprécht deem vun der Famill [[De Bost-Moulin]], Maarkgrofe vum [[Pont-d'Oye]] déi tëscht [[1742]] a [[1786]] Hären zu Habech waren, an deenen och e puer Schmelzen an der Géigend gehéiert hunn. De Bam an d'Wëllschwäi stellen déi grouss Bëscher an der Géigend duer, déi besonnesch duerch den ''Habecher Wald'' mat senger Hirschbrunft bekannt sinn. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.Habay.be Offiziell Websäit vun der Gemeng] <DIV ALIGN="CENTER"> {| |[[Fichier:Habay JPG02.jpg|thumb|D'Schlass vum ''Pont d'Oye''.|350px]] |[[Fichier:Habay JPG01.jpg|thumb|left|Habay am Fréijoer|350px]] |}</DIV> {{Navigatioun Stied a Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Habay| ]] beixzc4jdy83vo4pu21qa0zssil0tuw 2712441 2712440 2026-10-23T13:22:10Z Les Meloures 580 Habech 2712441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Habay | Wopen = Blason commune de Habay (Belgique).svg | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]] | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Virton|Virton]] | Gemeng = | Telefonszon = 063 | Postcode = 6720 | Koordinaten = {{coor dms|49|43|00|N|05|39|00|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = 10 364 | Bevëlkerung = 8 026 | Bevëlkerungsdatum = ''(1. Jan. 2008)'' | Kaart = Habay Luxembourg Belgium Map.png | Kaarttext = Lag vun der Gemeng Habay }} '''Habay''' ([[Lëtzebuergesch|lb]]: ''Habech'') ass eng Gemeng an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]]. De [[Chef-lieu]] ass [[Habay-la-Neuve]]. ==Sektiounen== D'Gemeng Habay ass bei der [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]], duerch Fusioun vun de fréiere Gemengen [[Anlier (Habay)|Anlier]], [[Habay-la-Neuve]], [[Habay-la-Vieille]], [[Hachy]] (lb:Häerzeg), [[Houdemont (Belsch)|Houdemont]] a [[Rulles (Habay)|Rulles]] entstanen. Déi fréier Gemenge bilden déi haiteg Sektiounen. Aner Uertschaften an der Gemeng sinn: [[Harinsart]], [[Orsinfaing]], a [[Marbehan]]. ==Geschicht== Habay gouf fir d'éischt [[1267]] ënner dem Numm ''Habbaye'' ernimmt. Den actuellen Territoire vun der Gemeng huet zur Herrschaft ''[[Bologne]]'' gehéiert. Vum Sëtz vun den Häre vu Bologne ass näischt méi erhalen, just de Bësch ''Bois de Bologne'' am Norweste vun Habech erënnert nach dorun. === Wopen === Als Wope féiert d'Gemeng dee vun der fréierer Gemeng Habay-la-Neuve. Beschreiwung am Originaltext: ''D'or à un chêne terrassé au naturel, englanté d'or, adextré d'un demi sanglier de sable, mouvant du fût. L'écu sommé d'une couronne à cinq fleurons et supporté par deux lions d'or, armés et lampassés de gueules.'' Iwwer de Wope gouf de [[15. Mäerz]] [[1958]] am Gemengerot ofgestëmmt. Den Arrêté royal ass vum [[24. Mee]] [[1960]], an d'Publikatioun war de [[6. Februar]] [[1962]] am ''Moniteur belge''. De Wopen entstprécht deem vun der Famill [[De Bost-Moulin]], Maarkgrofe vum [[Pont-d'Oye]] déi tëscht [[1742]] a [[1786]] Hären zu Habech waren, an deenen och e puer Schmelzen an der Géigend gehéiert hunn. De Bam an d'Wëllschwäi stellen déi grouss Bëscher an der Géigend duer, déi besonnesch wéinst dem [[Habecher Wald]] mat senger Hirschbrunft bekannt sinn. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.Habay.be Offiziell Websäit vun der Gemeng] <DIV ALIGN="CENTER"> {| |[[Fichier:Habay JPG02.jpg|thumb|D'Schlass vum ''Pont d'Oye''.|350px]] |[[Fichier:Habay JPG01.jpg|thumb|left|Habay am Fréijoer|350px]] |}</DIV> {{Navigatioun Stied a Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Habay| ]] shhmmi7pihzy60tcdsehsehb3r16kjh 0 16284 2712452 2691196 2026-10-23T14:23:55Z Les Meloures 580 k 2712452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Léglise | Bild = Léglise JPG01.jpg | Bildtext = | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]] | Gemeng = | Telefonszon = 063 | Postcode = 6860 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|00.62|N|05|32|23.67|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = 17.292 | Bevëlkerung = 4.341 | Bevëlkerungsdatum = ''(1. Jan. 2008)'' | Kaart = Léglise_Luxembourg_Belgium_Map.png | Kaarttext = Lag vun der Gemeng an der Provënz Lëtzebuerg }} '''Léglise''' ass eng Uertschaft an eng Gemeng an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]], am Arrondissement [[Neufchâteau (Belsch)|Neufchâteau]]. Den [[1. Juli]] [[2005]] hunn do 4.035 Awunner op 172,292 [[km²]] gelieft. Iwwer d'Hallschent vun der Gemeng (9&nbsp;022 ha) si Bëscher, dorënner d'[[Forêt d'Anlier]]. Léglise ass aus 6 Gemenge regruppéiert ginn, déi sech am Ganzen aus 28 Dierfer zesummegesat hunn: *[[Assenois (Léglise)|Assenois]] mat Habaru, Bernimont, Chevaudos, Lavaux, Naleumont, Nivelet a Les Fossés *Léglise mat Wittimont, Burnaimont, Narcimont a Gennevaux *[[Mellier]] mat Thibessart a Rancimont *[[Ébly]] mat Chêne, Vaux-lez-Chêne, Maisoncelle a Bombois *[[Witry]] mat [[Traimont]], [[Volaiville]] a [[Winville]] *Aus der fréierer Gemeng [[Anlier (Habay)|Anlier]] déi bei [[Habay]] geprafft gouf, koumen d'Uertschafte [[Louftémont]], [[Behême]] a [[Vlessart]] ==Hydrographie== De wichtegste Floss um Territoire vun der Gemeng ass d'[[Sauer]] mat e puer direkten Nieweflëss um Terrain vun der Gemeng. Et sinn dat de [[Ruisseau de Lipré]] (och Ruisseau du Beulet a Ruisseau de Remichampagne genannt), de [[Chiehet]], d'[[Géronne]] an d'[[Moyémont]]. Aner Baache sinn de [[Ruisseau de la Fange Bassi]], d'[[Mandrebras]], de [[Ruisseau de Léglise]] mat den Niewebaache [[Ruisseau de la Claire Fagne]], [[Ruisseau de Narcimont]], Ruisseau de Hawa an dem [[Ruisseau de la Grande Fagne]]. Nom Zesummelaf mam [[Ruisseau de Botémont]] ännert en den Numm a [[Ruisseau de Mellier]], ënner deem en och den Territoire vun der Gemeng verléisst. D'[[Civane]] mécht op enger Streck vu ronn 2.500 Meter d'Grenz mat der Nopeschgemeng [[Chiny]]. De [[Ruisseau de la Fagne Chamison]] leeft op der Gemengegrenz mat [[Habay|Habech]] an d'Mandebras. Op der Grenz mat [[Anlier (Habay)|Anlier]] leeft de [[Ruisseau de la Planche]] an de [[Ruisseau d'Anlier]] dee seng Quellen am [[Habecher Wald]] huet a soss nach vum [[Ruisseau de Nobipré]], dem [[Ruisseau de la Houe]], dem [[Ruisseau du Wé de Chaumont]], dem [[Ruisseau de Houdoimont]] an dem [[Ruisseau du Courrier]] gefiddert gëtt. Am [[Naturschutzgebitt Louftémont-Vlessart]] lafen de [[Ruisseau de Ripon]], de [[Ruisseau de Vlessart]] an den [[Trodu Ruisseau]] an de [[Ruisseau d'Arlune]], fir mat deem zesumme bis an d'Rulles bei Habech ze lafen. De [[Ruisseau de la Passée du Cerf]] huet seng Quellen op der Grenz mat [[Maartel]] a leeft no Osten an d'[[Kleng Rouer]]. Op enge Héicht vu ronn 500 Meter an der Noperschaft vun der ''Croix Louis'' huet d'[[Rulles (Baach)|Rulles]] hir Quellen. Op hirem Wee bis op d'Gemengegrenz lafen nach véier kleng Baachen dran, an zwar de [[Ruisseau du Cendrillon]], de [[Ruisseau du Prince]] de [[Ruisseau des Fées]] an de [[Ruisseau de la Croix Jean Thirion]]. {{Bibliographie Léglise}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.communeLeglise.be Offiziell Websäit vun der Gemeng] {{Navigatioun Stied a Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg}} {{DEFAULTSORT:Leglise}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Léglise| ]] mddeu0bj2jg27qx285h0br3t0vhxp8i 0 32567 2712443 2691536 2026-10-23T13:28:56Z Les Meloures 580 k 2712443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Nobressart<br>''lb: Gehaanselchert'' oder ''Elchert'' | Bild = 0 Nobressart - Ancienne ferme.JPG | Bildtext = Renovéierten Haff zu Nobressart | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Arel|Arel]] | Gemeng = {{Atert}} | Telefonszon = 063 | Postcode = 6717 | Koordinaten = {{coor dms|49|44|23|N|05|43|04|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = ''(1. Jan. 2006)'' }} [[File:Nobressart JPG02.jpg|thumb|Vue an d'Duerf]] '''Nobressart''', op [[Lëtzebuergesch]] '''Gehaanselchert''' oder '''Elchert'''<ref>''Elchert, 1637'': E Gedicht vum [[Néckel Bach]] iwwer d'Gräischlechkeete bei Elchert op der [[Corne du Bois des Pendus]]</ref>, ass eng Uertschaft an der [[Provënz Lëtzebuerg]] an der [[Belsch]] a läit an der Gemeng [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Atert]]. ==Geographie== Nobressart läit am Südoste vun der Provënz Lëtzebuerg, am [[Areler Land]]. Nërdlech vun der Uertschaft läit den [[Forêt d'Anlier|Habecher Wald]],mat iwwer 7000 ha, de gréissten zesummenhängende Bëschmassiv an der Belsch. ==Geschicht== An der Géigend vun Nobressart goufe Reschter vun enger Villa, vun engem gallo-réimesche Kierfecht a vun enger Glasbléiserie aus den Héije Mëttelalter fonnt. D'Uertschaft déi net wäit vum [[Kiem]] Arel-Tongeren ewech läit huet sech ongeféier am [[13. Joerhonnert]] op där Plaz entwéckelt. Deemools huet se Helkerot geheescht. D'Endung ''[[sart]]'' am Numm weist drop hin datt déi Plaz wou d'Uertschaft ass, défrichéiert gouf, fir Akerland ze kréien. [[1619]] goufen am Duerf 41 Famille gezielt. Kuerz duerno, no der [[Pescht]]epidemie, hunn nach just 10 Leit do gewunnt. En Opschwonk koum nees am [[18. Joerhonnert]] an d'Uertschaft huet um Enn vun deem Joerhonnert scho bal sou ausgesinn, wéi haut. Déi meescht Awunner waren Aarbechter aus de Géissereien a Pabeiermille vum [[Pont d'Oye]]. Ëm déi Zäit goufen och d'Kierch, d'Schoul an d'Paschtoueschhaus gebaut. ==D'Uertschaft== Nodressart läit an enger Transitzon tëscht den [[Ardennen]] an dem belsche [[Loutrengen]]. Den Ënnergrond besteet aus Ardennerschifer an d'Haiser gläichen och den Ardennerhaiser awer d'Aart a Weis wéi se zesummegebaut sinn ass charakteristesch fir Loutrengen. Zu där Charakteristik gehéiert och datt d'Haiser net direkt widder der Strooss gebaut goufen, mä an engem méi oder manner groussen Ofstand dervun. D'Majoritéit vun den Haiser an Häff ass representativ fir de ländleche Patrimoine vum Areler Land. D'Häff kënnen an dräi Kategorien agedeelt ginn: kleng zweezelleg Gebaier (Wunnhaus a Stall), mëttelgrouss dräizelleg (Wunn, Stall a Scheier) an déi grouss véierzelleg (Wunnhaus, Stall, Scheier, an eng Bergerie oder en zweete Stall). Ee vun de schéinsten Häff ass de Jeantyshaff, deen haut fir kulturell Zwecker benotzt gëtt. Nobressart war bis zur [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform]] vun 1977 eng eegestänneg Gemeng an ass zanter 1995 Member am Veräin ''[[Les plus beaux villages de Wallonie]]''. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.Attert.be Websäit vun der Gemeng Attert.] {{Navigatioun Gemeng Atert}} {{Navigatioun Schéinst Dierfer a Wallounien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Areler Land]] [[Kategorie:Fréier Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Schéinst Dierfer a Wallounien]] 4q7njk4o87lar5bhcy1cxjlzj04q2t8 0 34784 2712444 2658204 2026-10-23T13:31:09Z Les Meloures 580 k 2712444 wikitext text/x-wiki {{Infobox Belsch Regiounen, Provënzen a Communautéiten | Bild = | Provënz = | Fändel = | Communautéit = [[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit<br> vun der Belsch]]<br>[[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitsch Communautéit<br> vun der Belsch]] | Regioun = {{Wallounien}} | Chef-lieu = [[Namouer]] | ISO = | Populatioun = | DatePop = | Superficie = }}'''Wallounien''' (op Franséisch: ''Wallonie''; op [[Wallounesch]]: ''Walonreye'' oder ''Waloneye'') ass eng vun den dräi [[Belsch Regiounen|Regiounen]] an der [[Belsch]]. Als politesch Regioun mam Numm '''Wallounesch Regioun''' ([[franséisch|fr.]]: ''Région wallonne''; [[däitsch|de.]]: ''Wallonische Region''; [[wallounesch|wa.]]: ''Redjon Walone'') gouf si am Joer 1970 geschaaft, och wa si als kulturell Géigend schonn am 19. Joerhonnert eng eegen Identitéit ugeholl huet. Wallounien charakteriséiert sech duerch d'Sproochegrenz vum [[Romanesch Sproochen|romanesche]] Süden mat dem [[Germanesch Sproochen|germaneschen]] Norden an Osten. Am grousse Ganzen zitt déi Grenz sech vun [[Dunkerque]] iwwer [[Mouscron]], [[Renaix]], [[Enghien]], an [[Halle (Belsch)|Halle]] bis an de Süde vu [[Bréissel]] fir da weider iwwer [[Landen (Belsch)|Landen]] a [[Glons]] laanscht [[Maastricht]] bis op [[Aubel]] ze kommen. Do dréint se no Süden an Direktioun [[Malmedy]], [[Martelange|Maartel]] an [[Arel]] fir bis op d'Grenz vum [[Frankräich|franséische]] [[Loutrengen]] ze kommen. Dobäi mécht s'am Norden d'Grenz mat den hollänneschen Dialekter an am Oste mat den däitschen. Fréier gouf d'[[Wallounesch|wallounesch Sprooch]] a wäiten Deeler vu Wallounien geschwat, haut ass Franséisch déi dominant Sprooch. Nëmmen an de fréiere [[Cantons de l'Est (Belsch)|Cantons de l'Est]] gëtt et ee Gebitt, op deem [[Däitsch]] déi dominant Sprooch ass. Déi [[däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch]] vertrëtt déi däitschsproocheg Minoritéit am Domän vun der Sprooch, der Kultur an der Educatioun an an aneren Domäner, déi zu de Kompetenze vun de Communautéite gehéieren. Fir déi franséischsproocheg Wallounen ass d'[[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséisch Communautéit]] dofir verantwortlech. Wallounien erstreckt sech iwwer 55% vum Territoire, an an der Regioun lieft een Drëttel vun den Awunner vun der Belsch. ==Geographie== Wallounien huet eng Fläch vu {{#statements:P2046|from=Q231}}, wouvu mat Ausnam vum [[Provënz Wallounesche Brabant|wallounesche Brabant]] südlech vu Bréissel an enger grousser Partie vum westlechen [[Provënz Hainaut|Hainaut]] op der franséischer Grenz, praktesch alles zum Territoire vum belsche [[Meuse (Floss)|Meusebaseng]] gehéiert. De Rescht gehéiert zum Baseng vum [[Escaut]]. Seng Haaptstad ass [[Namouer]] a säi geographeschen Zentrum ass zu [[Spontin]] an der Gemeng [[Yvoir]] an der [[Provënz Namouer]] an déi héchst Plaz ass de [[Signal de Botrange]] mat 694 Meter. Et huet eng dräieckeg Form an déi gréisst Distanz vu Westen no Osten ass 200 [[Kilometer|km]] a vun Norden no Süden 140&nbsp;km. Am Westen a Süde stéisst et u [[Frankräich]], am Osten u [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an un [[Däitschland]] an am Norden un Holland an u [[Flandern]]. Et ass eng Géigend déi gréisstendeels aus [[Bësch]]er (29,3 % vum Territoire am Joer 2019) a landwirtschaftlechen Terrainen (28,5 %) besteet. D'Landwirtschaft verdeelt sech haaptsächlech op der Linn [[Haine (Baach)|Haine]]-[[Sambre]]-[[Meuse (Floss)|Meuse]], wougéint d'Bëscher am Osten an am Süden ze fanne sinn ([[Héicht Venn]], [[Ardennen]] a belscht [[Loutrengen]], [[Gaume]]). == Administrativ Andeelung == Den Territoire vun der Wallounescher Regioun setzt sech, no der Belscher Verfassung aus dëse Provënzen zesummen: [[Fichier:Provinces of Wallonia.svg|zentréiert|350x350px|1 = Wallounesche Brabant; 2 = Hainaut; 3 = Léck; 4 = Lëtzebuerg; 5 = Namouer]] {{clr}} {| class="wikitable sortable" |+Provënzen a Wallounien !Nr ! class="unsortable" |Lag ! class="unsortable" |Fändel ! class="unsortable" |Wopen !Provënz<br>{{small|''(franséischen, flämeschen Numm)''}} !Chef-lieu !Populatioun<ref name=":0">Dës Informatioune ginn automatesch vu Wikidata agebonnen</ref> !{{small|Datum<br>Populatioun}} !Fläch<br>(km²)<ref name=":0" /> !Densitéit<br>(Aw./km²) !Zuel vu<br>Conseilleren |- |1 | align="right" |[[Fichier:Province_of_Walloon_Brabant_(Belgium)_location.svg|80x80px]] | align="right" |[[Fichier:Drapeau_Province_BE_Brabant_Wallon.svg|rand|60x60px]] | align="right" |[[Fichier:Wapen_van_Waals-Brabant.svg|60x60px]] |[[Provënz Wallounesche Brabant|'''Wallounesche Brabant''']] (''Brabant wallon'', ''Waals-Brabant'') |[[Wavre]] | align="right" | {{#statements:P1082|from=Q1122}} |{{Small|{{wikidata|qualifier|Q1122|P1082|P585}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1122|P2046}}}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1122|P1082}} / {{wikidata|property|raw|Q1122|P2046}} round 2}}}} | align="right" |37 |- |2 | align="right" |[[Fichier:Province_of_Hainaut_(Belgium)_location.svg|80x80px]] | align="right" |[[Fichier:Generieke_vlag_van_Henegouwen.svg|60x60px|bordure]] | align="right" |[[Fichier:Wapen_van_Henegouwen_(provincie).svg|60x60px]] |[[Provënz Hainaut|'''Hainaut''']] (''Hainaut'', ''Henegouwen'') |[[Mons]] | align="right" | {{#statements:P1082|from=Q1129}} |{{Small|{{wikidata|qualifier|Q1129|P1082|P585}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1129|P2046}}}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1129|P1082}} / {{wikidata|property|raw|Q1129|P2046}} round 2}}}} | align="right" |56 |- |3 | align="right" |[[Fichier:Province_of_Liege_(Belgium)_location.svg|80x80px]] | align="right" |[[Fichier:Flag_of_the_Province_of_Liège.svg|rand|60x60px]] | align="right" |[[Fichier:Wapen_van_Luik_(provincie).svg|60x60px]] |[[Provënz Léck|'''Léck''']] (''Liège'', ''Luik)'' |[[Léck]] | align="right" | {{#statements:P1082|from=Q1127}} |{{Small|{{wikidata|qualifier|Q1127|P1082|P585}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1127|P2046}}}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1127|P1082}} / {{wikidata|property|raw|Q1127|P2046}} round 2}}}} | align="right" |56 |- |4 | align="right" |[[Fichier:Province_of_Luxembourg_(Belgium)_location.svg|80x80px]] | align="right" |[[Fichier:Unofficial_flag_of_the_Province_of_Luxembourg.svg|rand|60x60px]] | align="right" |[[Fichier:Coat_of_arms_of_the_Province_of_Luxembourg.svg|60x60px]] |[[Provënz Lëtzebuerg|'''Lëtzebuerg''']] (''Luxembourg'', ''Luxemburg'') |[[Arel]] | align="right" | {{#statements:P1082|from=Q1126}} |{{Small|{{wikidata|qualifier|Q1126|P1082|P585}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1126|P2046}}}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1126|P1082}} / {{wikidata|property|raw|Q1126|P2046}} round 2}}}} | align="right" |37 |- |5 | align="right" |[[Fichier:Province_of_Namur_(Belgium)_location.svg|80x80px]] | align="right" |[[Fichier:Flag_province_namur.svg|rand|60x60px]] | align="right" |[[Fichier:Wapen_van_Namen_(provincie).svg|60x60px]] |[[Provënz Namouer|'''Namouer''']] (''Namur'', ''Namen'') |[[Namouer]] | align="right" | {{#statements:P1082|from=Q1125}} |{{Small|{{wikidata|qualifier|Q1125|P1082|P585}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1125|P2046}}}}}} | align="right" | {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|Q1125|P1082}} / {{wikidata|property|raw|Q1125|P2046}} round 2}}}} | align="right" |37 |} D'Regioun besteet aus 20 [[Arrondissementer an der Belsch|Arrondissementer]], déi hirersäits an 261 Gemengen ënnerdeelt sinn, wouvun der 68 den Titel 'Stad' hunn. == Emblèmen == [[Fichier:Flag of Wallonia.svg|thumb|250px|Wallounesche Fändel]] De Fändel vun der Wallounescher Regioun ass e roude ''[[Coq hardi (Heraldik)|Coq hardy]]'' (Kéngen [[Hunn]]) op golde-gielem Fong. De Logo ass e roude "W" op wäissem Fong, deem säi lescht "Been" e [[Fäil]] ass, deen no uewe weist. == Politik == Wéi déi aner Regiounen och, huet déi Wallounesch hiert [[Parlament]], an dat 75 Deputéiert iwwer d'[[Allgemengt Walrecht]] gewielt ginn. Et huet säi Sëtz zu [[Namouer]], der offizieller Haaptstad vun der Regioun. D'Parlament stëmmt iwwer Dekreeter of, déi de selwechte juristesche Wäert wéi e Gesetz hunn, an et kontrolléiert d'wallounesch Regierung. Am Dezember 1981 huet déi éischt wallounesch Regierung hir Aarbecht opgeholl. Zënterhier war de [[Parti socialiste (Belsch)|Parti socialiste]] de gréissten Deel vun der Zäit déi gréisst Partei, déi och de Ministerpresident gestallt huet. == Geschicht == An den 1960er huet d'Belsch, déi dunn nach en [[Eenheetsstaat]] war, eng politesch Kris duerchlieft, déi sech ënner anerem duerch staark Spannungen tëscht de flamänneschen an de frankophone Belsch ausgezeechent huet. Doropshi goufen nei Gesetzer gestëmmt déi zum Etablissement vun der Sproochegrenz an dem Splécke vun der [[KU Leuven|Universitéit vu Léiwen]] gefouert hunn. D'wallounesch Regioun gouf de 24 Dezember 1970 op Drock vun der identitärer Beweegung [[Mouvement wallon]] gegrënnt. Mam Gesetz vum 8. August 1980 krut si dunn och eng eege legislativ Kraaft an Exekutivgewalt. An den 1980er ass aus der Belsch dunn aus engem Eenheetsstaat e [[federale Staat]] ginn, wat dunn och offiziell an der Verfassung vun 1993 unerkannt gouf. Zënter 2010 gebraucht d'wallounesch Regierung just nach den Numm "Wallounien" fir fir seng politesch an international Representatioun. Den Numm "wallounesch Regioun" gëtt awer weider an offiziellen Akte benotzt. === Demographie === Demographesch Entwécklung huet a Wallounien, wéi praktesch déizäit iwwerall vun dräi Haaptfacteuren ofgehaangen: Krankheeten, Hongersnéit a Kricher. Dobäi hunn d'Epidemien ëmmer déi gréisst Schied ugeriicht, wouvun déi schlëmmst Plo wuel d'[[Pescht]] war. An de westleche Länner war se zanter dem [[8. Joerhonnert]] ganz verschwonnen, bis se am [[14. Joerhonnert]] nees opgedaucht ass. No Frankräich, Spuenien an England am Joer 1348, krut de Wallounesche Streech se 1349 ze spieren. Am schlëmmste gouf Tournai am August vun deem Joer getraff<ref>Gilles le Muisit, Annales, 1349-1352</ref>. Et sollen ëm déi 25. 000 Leit deemools do gestuerwe sinn. Ganz Famille sinn an Zäit vun e puer Deeg verschwonnen. Bal all d'Geeschtlech goufe bei der Beicht oder beim Verdeele vun de Stierfsakramenter ugestach. An der Géigend vun [[Ath]] goufen 20&nbsp;% vun der Bevëlkerung, Affer vun der Pescht. Wa gemengt gouf se wier verdillegt ass se nees opgedaucht, sou wéi 1400/1401, 1438,152. 1530,1544, 1554. An der zweeter Hallschent vum [[16. Joerhonnert]] war et du méi roueg awer am [[17. Joerhonnert]] gouf et nach eng Kéier dräi kräfteg Peschtepidemien an zwar 1615, 1634 a 1668. Eng Abberzuel vu Rochuskapellen a Wallounien erënnert un déi Epidemien. Awer net nëmmen d'Pescht huet vill Affer kascht. D'[[Syphillis]] déi aus der [[Nei Welt|neier Welt]] 1496 an Holland koum, ass duerch den Handel am Meusedall bis op Léck komm. D'[[Pouken]] waren net rar souwéi de roude Bauchwéi an den Typhus, si reegelméisseg lokal opgedaucht. D'Lepra déi no de [[Kräizzuch|Kräizzich]] opgedaucht ass an an där hirer Folleg en Hellewull Siichenhaiser entstane waren, war allerdéngs um Enn vum 17. Joerhonnert praktesch ganz verschwonnen. === Wirtschaftsgeschicht === ==== Ekonomie viru 1750 ==== Den natierleche Räichtum huet d'Ekonomie vun der spéiderer wallounescher Géigend scho vum Mëttelalter u konditionéiert. Kuelen, Eisenäerzer, Bläi an Zënn hunn do eng grouss Roll gespillt. Fir Veraarbechtung vum Messeng a vum Koffer goufen Iewen a Mulle gebraucht. Dat hat mat sech bruecht datt sech e groussen Handel mat [[leemege]] Biedem, [[Derle]] genannt entwéckelt huet, an dat déi Betriber déi drop ugewise waren, sech sou no wéi méiglech bei de Plazen installéiert hunn wou déi Biedem ze fanne waren, wéi ëm [[Namouer]], [[Andenne]] (wäiss Derle), [[Andenelle]], [[Couthuin]], [[Héron]], [[Huy]] an [[Dinant]]. D'Derle déi vun de [[Dinanderie|Kofferschléier]] gebraucht gouf koum vu [[Rhisnes]]. D'Steekaulen op der [[Meuse (Floss)|Meuse]] an um [[Escaut]] hu Kalleksteng geliwwert an déi vun Dinant de schwaarze [[Marber]]. D'Réistoffer déi aus dem Akerbau an der Véizuucht koumen, gradewéi déi aus de Bëscher, an d'Handwierker déi sech domat beschäftegt hunn, hunn och eng grouss Roll gespillt, woubäi mat virop d'Wollproduktioun, d'Gierwereien, souwéi den Ubau vu [[Fluess]] a [[Geed]]. ===== Industrie ===== ;Metallurgie Grouss Schmëtten hu sech ufanks an den Däller vun den [[Ardennen]], laanscht d'Baachen a Flëss am [[Condroz]], [[tëscht Sambre a Meuse]], flossof vun [[Namouer]] an am [[Pays de Franchimont]] néiergelooss. D'Metall wat an de Schmëtte produzéiert gouf bei der Fabrikatioun vu blanke Waffen, Rëschtungen a Kanoune gebraucht souwéi an den Neelfabrécken. De [[Koffer]] gouf haaptsächlech am Dall vun der Meuse verschafft, wärend de Messeng am Dall vum Escaut a besonnesch zu [[Tournai]] produzéiert gouf, wat et domat tëscht dem [[13. Joerhonnert|13.]] a [[15. Joerhonnert]] zu enger grousser Prosperitéit bruecht huet. Vum [[14. Joerhonnert]] goufen och Bläi- a Galmeiminnen am Dall vun der Meuse tëscht Huy an Andenne exploitéiert. Anerer waren zu [[Plombières]] a zu [[La Calamine]], zwou Uertschaften déi hiren Numm deene Metaller a Mineraler ze verdanken hunn. Am 15. Joerhonnert goufen déi éischt [[Héichuewen|Héichiewen]] installéiert, an déi direkt Eiseproduktioun gouf sou mat enger indirekter ersat déi méi e proppert Endprodukt geliwwert huet. Den Affinage gouf duerno a klenge Fabrécke gemaach, déi laanscht d'Baache stoungen, well d'Waasserkraaft gebraucht gouf fir d'Gebléiser vun den Iewen an deenen de [[Goss]] nees geschmollt gouf fir en ze rengegen, unzedreiwen. D'Metallurgie blouf am Laf vun der Zäit ëmmer am Dall vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]] an an hiren Niewendäller. Am [[16. Joerhonnert]] hunn d'Schmelze sech op fënnef Industriebasenge verdeelt. Zum Baseng vun Namouer huet d'[[Entre-Sambre-et-Meuse]] gehéiert an d'Niewendäller flossof. Zum Baseng vu Huy huet haaptsächlech den Dall vum [[Hoyoux]] gehéiert an zu deem vu Léck hunn Däller vun der ënneschter [[Ourthe (Floss)|Ourthe]], der [[Vesdre]], der [[Hoëgne]] an déi vun hiren Nieweflëss gehéiert. Am Baseng vun Durbuy louchen d'Schmëtte vun der ieweschter Ourthe, der [[Amblève]] a vun der [[Aisne (Ourthe)|Aisne]] an zum Baseng vun [[Habech]] hun d'Schmelze laanscht d'[[Lesse (Floss)|Lesse]], d'[[Semois]] an d'[[Kuer]] gehéiert. De Baseng vun Namouer war bei Wäitem de gréissten. Am Ufank vum 16. Joerhonnert war d'Expansioun vun der Siderurgie e wichtege Phenomeen an der Geschicht vun der wallounescher Ekonomie. Ongeféier 200 Scmelzen a Schmëtte waren aktiv (Frankräich hat deemools knapps dat Duebelt) an den technesche Fortschrëtt huet sech bemierkbar gemaach. D'Fabrécken hu sech laanscht Flëss mat vill Waasser etabléiert fir méi Energie zur Verfügung ze hunn, an d'Iewen déi ëmmer méi grouss goufen konnte méi grouss Quantitéiten an och bessere [[Goss]] liwweren. ;Kuelegrouwen A Wallounien gouf zanter dem [[12. Joerhonnert]] d'[[Kuel]] exploitéiert, am Ufank plazeweis nëmmen iwwer Dag, awer zanter dem [[13. Joerhonnert]] goufen an den traditionelle Kuelerevéieren, wéi am [[Borinage]] (westlech vu [[Mons]]), am Zentrum (ëm [[La Louvière]]) an an der Géigend vu [[Charleroi]] a vu [[Léck]], Pëtzer gegruewen. Am Ufank waren déi Pëtzer an der Déift limitéiert wëll d'[[Galerie (Biergbau)|Galerien]] op Waasserodere gestouss sinn, oder well se mat Sickerwaasser vollgelaf sinn. Do wou et méiglech war gouf dat Waasser iwwer Drainagen an [[Dall (Geologie)|Däll]], déi méi déif louchen, ofgeleet. Déi Drainagen hate jee no Géigend verschidden Nimm, ''[[araine]]s'' zu Léck, ''saiwes'' zu Charleroi an ''escors'' a ''conduits'' am Borinage an am Centre. Dee System konnt deemno och nëmme bis op eng bestëmmt Déift ëmgesat ginn. Sou waren d'Kuelenexploitatioune laang kleng Betriber déi vu sougenannte ''maîtres parçonniers'' mat relativ wéineg Kapital bedriwwe goufen. Well et déi Zäit déi grouss Clientë vun de Kuelegrouwen, wéi d'Metallurgie an d'Glasfabrikatioun nach net gouf, gouf se haaptsächlech fir d'Hëtze vun de Wunnenge gebraucht, souwéi an den Ateliere vun de Klautercher an an de Schmëtten. ===== Landwirtschaft ===== Um Enn vum [[Ancien Régime]] huet manner wéi e Véierel vun der wallounescher Bevëlkerung an de Stied gewunnt. Dat hat mat sech bruecht datt Qualitéit vun der Agrarproduktioun sech stänneg verbessert huet. De Wëlle fir de Rendement an d'Luucht ze dreiwen huet sech ofhängeg vun den natierleche Regiounen ënner verschiddene Forme manifestéiert. Wann en och manner grouss an den [[Ardennen]], am belsche Loutrengen an am Hainaut a Brabant war, sou huet e sech ëmsou méi am [[Condroz]], der [[Hesbaye]] an an der [[Famenne]] bemierkbar gemaach woubäi een am [[Herve]]rland bal vun enger Agrarrevolutioun konnt schwätzen. {{Méi Info Kapitel|[[Wallounien#Situatioun am Herverland|Situatioun am Herverland]]}} Schonn ier physiokratesch Iddien opkoumen an ier agronomesch Experimenter sech generaliséiert hunn, haten déi véier [[Terroir]]en et fäerdegbruecht, trotz engem schlechte juristesche Kader, hir Liewensmëttelproduktioun staark an d'Luucht ze dreiwen. No der leschter Fruuchtkris 1709-1710, ass de Volume vu Käre fir Brout ze maache stänneg an d'Luucht gaangen obscho keng fundamental nei Technike gebraucht goufen. Dat gutt Resultat huet haaptsächlech drop baséiert well besser op d'Qualitéit vun der Sot opgepasst gouf an och well méi Kären um {{m2}} geséit goufen. Vu 1710 un, mä besonnesch no 1740 huet sech de Kärenubau verännert. De [[Spelz]] huet dem [[Weess]] Plaz gemaach, besonnesch an der Géigend vun Namouer, an der Hesbaye an am Brabant, woubäi en an der Famenne an am Condroz vum [[Kar (Planz)|Kar]] ersat gouf. Op den aarme Biedem huet sech ausserdeem d'[[Gromper]] ëmmer méi duerchgesat. Den Ubau vun de sougenannten Industrieplanzen ass mat der industrieller Entwécklung weidergaangen. De [[Raps]] deen am Brabant an am Hainaut besonnesch ëm [[Tournai]] als éischt bekannt war huet sech vu 1770 un an der Grofschaft Namouer a vu 1780 un och op de Lécker Lännereie breetgemaach. D'Nofro no Seeler an de Kuelegrouwen, déi ëmmer méi grouss gouf, huet den Ubau vun [[Hanf]] am Hainaut besonnesch ëm [[Charleroi]], [[Biesmerée]] a [[Mettet]] staark favoriséiert. Ma och an der Hesbaye an an e puer Ardennerkantone gouf es zum Enn vum [[18. Joerhonnert]] geziicht. An der zweeter Hallschent vum [[17. Joerhonnert]] gouf an der Géigend vun [[Ath]] ugefaangen [[Tubak]] ze planzen, a spéider och am Dall vun der [[Semois]] bei [[Bohan]]. Ausser op e puer Plazen am Hainaut an am Brabant hat de [[Fluess]] kee besonnesche Succès am Géigesaz zum [[Happ]], dee wéinst der Hellewull Brauereien déi et gouf, ëmmer méi ugeplanzt gouf. De Manktem u Kären am Ufank vum 18. Joerhonnert huet haaptsächlech den Ubau vun der Gromper favoriséiert, am Ufank am lëtzebuergeschen Deel an duerno no an no am Brabant, am Hainaut an an der brabännescher Grenzregioun, awer eréischt no 1740 a ganz Wallounien. ===== Situatioun am Herverland ===== Wann d'Ardenne wéinst hirer natierlecher Konfiguratioun net sou gutt mat der Agrarrevolution matgehalen hunn, wéi déi aner wallounesch Géigenden, sou kann ee vum Herverland soen, datt et den Theater vun enger grousser Ëmwandlung war. D'Bëschfläche sinn ëmmer méi kleng ginn an déi schlecht ubaubar Flächen aus dem Kommunalbesëtz si lues a lues an de Privatbesëtz iwwergaangen. Déi oppe Felder déi bis do haaptsächlech fir den Ubau vu Liewensmëttelplanze gebraucht goufen, sinn a Wisen ëmgewandelt ginn an d'Proprietéite goufe ronderëm mat Hecken zougemaach. Déi [[Heckelandschaft]] besteet nach bis haut. Déi grouss Wiseflächen hunn der [[Mëllech]]wirtschaft genotzt, a sou ass e grousse [[Botter]]- a [[Kéis]]handel entstanen, awer op der anerer Säit huet d'Fruucht missen importéiert ginn. Déi gemeinsam Véiträpp, bei deenen all Bauer nëmmen eng gewëssen Zuel vu Béischten huet däerfen hunn, si verschwonnen an eng privat an intensiv Véizuucht koum an d'Plaz. Déi landwirtschaftlech Praxis huet de Bauere méi Fräizäit gelooss wéi d'Felderwirtschaft a sou konnte se niewelaanscht Aarbechten aus der [[Duch]]- an [[Nol (Technik)|Neelindustrie]], déi a voller Expansioun waren, iwwerhuelen. Sou gouf de Bauer en [[Handwierk]]er doheem. Déi kollektivistesch Bauerementalitéit gouf no an no méi individuell. Déi déifgräifend Mutatioun aus dem Herverland déi sech am Ufank vun de modernen Zäiten ofgezeechent hat, huet sech am [[18. Joerhonnert]] generaliséiert. ===== Textil ===== D'Dicher goufen haaptsächlech zu Tournai, Huy an Nivelles fabrizéiert sou wéi a klenge Quantitéiten zu Dinant an a klengen Atelieren zu Namouer, Mons a [[Chimay]]. Vum [[14. Joerhonnert]] un hu sech an den Ardennen an an der Famenne ([[Durbuy]], [[Marche-en-Famenne|Marche]], [[Baaschtnech]] a [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]]), am Dall vun der [[Vesdre]] ([[Eupen]], [[Dolhain]], [[Limbourg]] a [[Verviers]]) an der [[Hesbaye]] ([[Jodoigne]] a [[Gembloux]]) souwéi an der [[Gaume]] ([[Virton]]), [[Follmillen]] installéiert. D'Fabrikatioun vu [[Léngent]] huet sech laang op d'Géigend vun Ath konzentréiert, eng kleng Stad déi, am [[15. Joerhonnert]], [[Mons]] de Rang als Haaptstad vum Léngent oglaf hat. Et gouf awer soss am Hainaut am ganze Streech tëscht [[Cambray]] an [[Nivelles]] Léngent produzéiert, grad sou wéi zu Léck, zu Huy, an zu [[Wavre]]. Déi Dicher goufen an enger ronn 50 Dierfer ëm déi grouss Stied gewieft. Händler hunn déi [[ecru]] Dicher opkaaft a se da bleeche gelooss fir se kënnen an den Export ze ginn. Am [[17. Joerhonnert]] huet [[Verviers]] sech als grousse wallouneschen Textilzentrum entwéckelt. Bis am Ufank vun deem Joerhonnert war Verviers just en Zouliwwerer vun den Textilfabrikante vu [[Leyde]] an de [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen|Vereenegte Provënzen]]. Déi hollännesch Entrepreneren hu [[Woll]] a [[Spuenien]] akaaft, déi se dann zu Verviers verschafft hunn, fir se dann nees z'exportéieren. Vu [[1638]] un huet Verviers selwer d'Kontroll iwwer d'Exportatioun iwwerholl an d'd'Stad huet sech séier weiderentwéckelt a vergréissert. D'Vereenegt Provënzen hunn dunn zwar nach d'Woll geliwwert, se konnten awer keng fäerdeg Produkter méi vu Verviers importéieren. Däitschland gouf den Haaptclient, an iwwer déi grouss Foirë vu Frankfurt, Leipzig, Köln, a Stroossbuerg goufen déi Vervieter Produkter a ganz Mëtteleuropa bis an den Orient, an an Italien a Spuenie verkaaft. En Zeien dovun ass haut nach deen als Hotel restauréierten Douanesdepot op der fréierer [[Gare Verviers-Ouest]] op deem op der Fassad d'Wope vun de Stied, déi Handelspartner waren, ze gesi sinn. Et gouf nach e puer Wiewereien ëm Herve wou haaptsächlech [[Serge (Stoft)|Serge]] gewieft gouf souwéi an der [[Entre-Sambre-et-Meuse]] wou Léngendicher gewieft goufen. ===== Gierwereien ===== D'Gierwereien hu sech do installéiert, wou genuch [[Lou]] ze fanne war, a laanscht Baachen déi genuch Waasser hate fir d'Lieder ze botzen a fir d'Millen unzedreiwen déi d'Lou zerdrätscht hunn. Déi éischt Gierwereie fënnt en zu Virton, Arel, Saint-Hubert, Baaschtnech, a Walcourt, fir der nëmmen e puer ze nennen. ===== Pabeier ===== D'Pabeierindustrie war net besonnesch present a Wallounien. E puer besser Pabeierfabrécke hate sech an der Géigend vu [[Huy]] um Enn vum [[16. Joerhonnert|16.]] an um Ufank vum [[17. Joerhonnert]] installéiert. Am südlechen Deel gouf et nëmmen e puer mëttelméisseg Betriber sou datt do de Pabeier aus der Provënz Léck an aus Frankräich importéiert gouf. =====Keramik ===== Am 17. Joerhonnert si just e puer Atelieren an der Géigend vu [[Charleroi]] bekannt. =====Glas ===== D'Glasindustrie déi haaptsächlech an oder no bei Bëscher installéiert war (wéinst dem Holz als Energieliwwertant), déi am [[16. Joerhonnert|16.]] an am Ufank vum [[17. Joerhonnert]] an enger Kris stouch huet sech duerno lues a lues erholl an nei Glasbléisereien sinn am Hainaut, zu Namouer, an zu Léck entstanen. Et goufe [[Venedeg|venitianesch]] Techniker engagéiert, déi eng grouss Roll bei der Verbesserung vun der Qualitéit vum wallounesche Glas gespillt hunn. D'Glasfabréck vu Beauwelz ass als éischt dofir bekannt<ref>Chambon, R. ''L'Histoire de la verrerie en Belgique du II{{small|e}} siècle à nos jours'', Bruxelles, Librairie encyclopédique 1955</ref>. Wéi an der Mëtt vum 17. Joerhonnert den [[Escaut]] fir d'Schëfffaart zougemaach gouf, ass den Handel mat Antwerpen zesummegebrach an déi wallounesch Glasatelieren hu vum Ënnergank vun den Antwerpener profitéiert. ==== No 1750 ==== Wann och d'Ekonomie vu Wallounie laang der allgemenger Ekonomie vun der Belsch entsprach huet, sou hat d'Industrialiséierung méi a rapiden a bei Wäitem och méi e groussen Impakt op d'Ekonomie wéi an den Territoirë ronderëm. Ënner dem [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] war den [[Holland|hollännesche]] Maart mat iwwer zwou Millioune Verbraucher zesumme mat deem vun Ostindien op fir d'wallounesch Industrie déi déi Zäit nëmme sou gefluppt huet. D'[[Belsch Revolutioun]] huet déi kommerziell Relatioune brutal ënnerbrach, an d'Wallounesch Industrie konnt näischt méi bei senge protektionisteschen Noperen ofsetzen. Well den [[Escaut]] zougemaach gouf war de maritimmen Handel ënnerbonnen an d'Verbindung mat Däitschland iwwer de [[Rhäin]] onméiglech ginn. Déi Situatioun huet mat sech bruecht datt d'Kuelegrouwen, sief dat am Lécker Baseng oder an deem vum Hainaut, nëmme méi am Ralenti gelaf sinn. D'Textilindustrie ass praktesch zesummegebrach, an d'[[Siderurgie]] an d'Metallkonstruktioun haten och batter ënner de Konsequenzen ze leiden, sou datt [[1832]] nëmme nach knapps d'Hallschent vun den [[Héichuewen|Héichiewen]] ënner Feier stoungen. Et huet e puer Joer gedauert bis d'wallounesch Industrie sech dovun erkritt hat, wat allerdéngs och nëmme méiglech war well de jonkt belsche Staat, grouss Investitiounen am [[Eisebunn]]sbau, am Stroossebau a fir d'Schëfffaart, gemaach huet. Obschonn tëscht 1830 an 1850 ronn 1.700&nbsp;km nei Stroosse gebaut goufen an den Tonnage [[1844]] op eng Moyenne vun 160 to/Dag geschat gouf, huet déi kontinuéierlech Entwécklung vum Eisebunnsnetz, den Transport op der Strooss op e Minimum reduzéiert, soudatt de Finanzminister [[Walthère Frère-Orban]] decidéiert huet d'[[Octrois]]e vun de Gemengen ofzeschafen a siwe Joer drop goufen och d'Barrière vun de Mauten op de Staatsstroossen ewechgerappt. D'Kanalisatioun vun der [[Sambre]] an de Bau vum [[Kanal Bréissel-Charleroi]] hunn dem Waassertransport (besonnesch fir d'Kuelegrouwe) vill weidergehollef. ===== Banken ===== Nieft den zwou grousse Banken, der [[Société générale de Belgique]] an der [[Banque de Belgique]] déi um nationalen Niveau vertruede waren, war d'[[Bank Nagelmackers|Banque liégeoise et caisse d'épargne]] um méi regional Plang vertrueden. <!--ënner der Direktioun vum [[Gérard-Théodore Nagelmackers]] an dem Jean-Henri Demonceau d'Industrie besonnesch an der Lécker Géigend ënnerstëtzt.--> D'Société générale déi vun Ufank un e groussen Afloss am Metallurgiessecteur hat, huet sech och fir d'[[Kuelegrouf|Kuelegrouwen]] intresséiert, an dat an engem Mooss, datt se [[1848]] ëm déi 25&nbsp;% vun alle Kuelenexploitatiounen a Wallounien an hirem Portefeuille hat. ===== Landwirtschaft ===== D'Landwirtschaft a Wallounie war gradewéi an der ganzer Belsch, schonn an der Zäit vum Feudalsystem relativ héich entwéckelt. Ëm 1830 konnt een e bal perfekten Zoustand bemierken. D'Agrarstrukturen hate sech optimal un déi geologesch, ekonomesch an demographesch Zoustänn ugepasst, och wann déi vun enger Géigend zu der anerer zimmlech verschidde waren. D'ländlech Géigende ware ganz variéiert, an d'Haaptënnerscheeder louchen an der Gréisst vun de Betriber, sou wéi och an der Intensitéit vun de Kulturen oder vun der Véizuucht. D'Landwirtschaft hat op jiddwer Fall eng wichteg Plaz an der Ekonomie vun de wallounesche Provënzen an d'Ëffentlech Hand war bestrieft fir der landwirtschaftlecher Produktioun weiderzehëllefen. Sou gouf 1834 de ''Conseil supérieur de l'agriculture'' gegrënnt, deen ënner sengem Hutt provënziell a kantonal Strukture sollt zesummebréngen, déi sech op hirem Niveau sollten ëm d'Verbreede vun den Neiegkeeten an der Agrarwëssenschaft bekëmmeren. 1846 gouf eng Statistik opgestallt an där déi verschidden [[Terroir]]en erfaasst goufen. Aus där goung ervir datt am [[Arrondissement Nivelles]] am [[Hainaut]] knapps 1 % vun der landwirtschaftlecher Fläch [[brooch]] louch, woubäi d'Provënze [[Provënz Léck|Léck]] an [[Provënz Namouer|Namouer]] 15 respektiv 12 % Broochen affichéiert hunn. An der [[Provënz Lëtzebuerg]] war d'Situatioun net grad sou gënschteg. Op villen Terrainen hat d'[[Heed]] iwwerhand geholl, a vill Fläche goufen net ageséit, sou datt 40 % vun der méiglecher Fläch net fir Kulture benotzt gouf. E groussen Deel dervu gouf allerdéngs benotzt fir Véi drop lafen ze loossen, wat eng Erklärung fir den héije Véibestand vun deemools an där Provënz ass. D'Gesetz vum 25. Mäerz 1847 iwwer den ''Défrichement'' vun de Gemengenterrainen huet d'landwirtschaftlech Fläch an d'Luucht gedriwwen an de Bau vun neie Stroossen hunn d'Erbäibrénge vun Dünger méi einfach gemaach. De Staat huet an de Provënzen Namouer, Léck a Lëtzebuerg Subside op den Transportpräisser vum [[Kallek]] ginn. Wéi 1850 de Ministère dunn och nach eng Campagne fir den Drainage lancéiert huet, sinn eng Hellewull Rouerfabrécken, besonnesch am Hainaut aus dem Buedem geschoss. Déi meescht Proprietären, hunn ausser an der Provënz Lëtzebuerg, hiert Land net selwer bewirtschaft. Am Hainaut goufe ronn 70 % vun de Lännereie vu Piechter exploitéiert. De Kärenubau war e rentabelt Geschäft a vun 1840 un sinn d'Präisser stänneg an d'Luucht gaangen. D'[[Phytophthora infestans|Gromperekränkt]] vun 1850 hat besonnesch d'[[Flandern|flämesch Regioun]] betraff, wat de Kärebaueren a Wallounien e schéine Profit bruecht huet. Den demographesche Wuesstem an d'Verbesserung vum Liewensstandard, hunn de Baueren e gutt Akommes garantéiert, an dat trotz der sensibler Vergréisserung vun der Fläch fir Kärenubau, déi tëscht 1846 an 1865 vu 415.000 ha op 481.000 eropgaange war. De Flues gouf als Industrieplanz besonnesch am [[wallounesche Brabant]] ufanks der 1860er Joren ugebaut. D'Schofszuucht hirersäits gouf en Affer vun der Reduktioun vun de Broochen an Dréischen a vun der [[Woll]] aus Südamerika, déi trotz der méi schlechter Qualitéit mat Succès vun den Textilfabrikante vu [[Verviers]] scho virun 1860 verschafft gouf. Ënner dem Asaz vun [[Dampmaschinn]]en huet de Päerdshandel gelidden, an de Manktem u Grompereflächen huet en Abroch bei der Schwéngszuucht mat sech bruecht. An d'Mëtt vun den 1850er Jore fält och den Ufank vun der Mechanisatioun an der Landwirtschaft. Sou goufen 1856 scho méi wéi 400 [[Dreschmaschinn]]e gezielt, woubäi der méi wéi 150 eleng an der [[Provënz Lëtzebuerg]] waren. D'[[Séimaschinn]]en hunn e groussen Zäitgewënn mat sech bruecht, an duerch d'preziist Séie gouf manner [[Som]] verbëtzt. Ëm 1860 sinn déi éischt [[Méimaschinn]]en opgedaucht. D'Zockerindustrie déi vun ëm 1870 eng fest Plaz am Industriesecteur hat, hat eng Ubaufläch vu ronn 20.000 [[Hektar|ha]] déi zu bal 75 % fir den Export geschafft hunn. ===== Industrie ===== ====== ''Entwécklung vun de Verbindungsweeër'' ====== D'[[Industriell Revolutioun]] déi ëm 1740 agesat huet, war net méiglech ouni e groussen Ëmschwong am Transportwiesen. Am Stroossebau war viru 1740 net vill geschitt. Déi rar ''Chausséen'', domat waren an der Belsch déizäit, déi [[Pawee|pawéiert]] Stroosse gemengt, gounge vu [[Bréissel]] op [[Mons]] a [[Charleroi]], op [[Namouer]] iwwer [[Genappe]] an op [[Léck]]. Dozou koum nach eng ''Transversale'' vun [[Tournai]] iwwer [[Ath]] a Mons op [[Binche]] an d'Verbindung [[Arel]]-[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. Fir de Rescht gouf et südlech vun der [[Haine (Baach)|Haine]], der [[Sambre]] an der [[Meuse (Floss)|Meuse]] keng gutt befuerbar Weeër. Et huet bis zur Herrschaft vun der [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] an duerno vum [[Joseph II. (HRR)|Joseph II.]] gedauert, ier d'Verbindungsweeër ugefaangen hu sech weider z'entwéckelen. Den Haaptmotor war dobäi am Ufank de regionalen ekonomesche Besoin. Sou huet zum Beispill d'Achs ''Mons - Valenciennnes - Saint-Ghislain - Barry - Le Rœulx - Soignies'' just den Uspréch vum Kuelentransport entsprach. Dat selwecht huet fir de Streech ronderëm Charleroi gegollt. Um Enn vum [[Ancien Régime]] hat just d'Stad Namouer, de [[Borinage]], d'Géigend ëm Charleroi an d'Regioun Verviers-Léck e modernt Stroossennetz, mat engem zweete Virdeel datt se och nach laanscht schëffbar [[Floss|Flëss]] louchen an doduerch d'Haaptplaze ware vun der wallounescher Virherrschaft an der Industrie. D'Stéifkand bei deem Ganze war Lëtzebuerg. D'Strooss vu Lëtzebuerg op Namouer déi 1772 opgoung, war déi eenzeg direkt Verbindung mat Holland, woubäi och nach Westgrenz vum [[Prënzbistum Léck]] déi hat misse respektéiert ginn, hire Parcours zimmlech chaotesch gemaach huet. Am Ufank vun der franséischer Herrschaft gouf sech net vill ëm en neit Stroossennetz beméit, déi al Weeër goufe just an d'Rei gesat. Fir d'Kuelen an déi franséisch Gebidder ze bréngen, gouf mol fir d'éischt mam Bau vum [[Kanal Pommerœul-Condé|Kanal Mons-Condé]] 1807 ugefaangen. D'Hollännesch Herrschaft huet duerno méi Aktivitéit gewisen, woubäi déi Kéier d'[[Ardennen]] net am Stach gelooss goufen. D'Neesaféiere vun de [[Maut]]en huet d'Initiative fir de Stroossebau bei de Gemengen a Provënzen ugestëppelt. D'Feeler vum Ancien Régime op den Tracéë goufen eliminéiert, an déi méi kleng Stied krute korrekt Uschlëss un déi grouss Achsen. Fir d'Schëfffaart gouf och en ettleches geschaf, sou de [[Kanal Pommerœul-Antoing]] (1823-1827) an d'Kanalisatioun vun der [[Sambre]] (1825-1829). De [[Meuse-Musel-Kanal]] gouf ugefaangen an um [[Kanal Charleroi-Bréissel]] goung de Bau 1827 lass. ====== ''Technesche Fortschrëtt'' ====== [[Fichier:O'Kelly Monument 05.jpg|thumb|Monument zu [[Jemeppe-sur-Meuse]] als Erënnerung un déi éischt [[Dampmaschinn]] déi den [[John O'Kelly]], um europäesche Festland installéiert huet.]] Fir d'wallounesch Géigend déi scho konnt op eng gutt industriell Vergaangenheet zeréckkucken a qualifizéiert Handwierker an Aarbechter hat war op fir all nei Changementer a stoung sou an der éischter Rei bei dem industriellen Opschwonk an der Belsch a souguer um [[Europa (Kontinent)|europäesche Kontinent]]. * ''Kuelegrouwen - Feierpompel an Dampmaschinn'' Mat der sougenannter ''[[Maschinn vum Newcomen|Feierpompel]]'' - déi éischt war scho 1721 zu [[Jemeppe-sur-Meuse]] a Betrib geholl ginn - goufen d'Exploitatiounen no an no onofhängeg vun der [[Wand (Meteorologie)|Wand]]- a [[Waasser]]kraaft. Se gouf haaptsächlech a [[Kuelegrouf|Kuelegrouwen]] agesat fir d'Waasser aus de [[Pëtz]]er ze [[pompel]]en, wou s'eng wichteg Roll bei der Entwécklung vun de Grouwe gespillt huet, well sou d'Waasser aus vill méi groussen Déifte konnt gepompelt ginn (iwwer 200 m amplaz ronn 75 virdrun). Ëm 1740 gouf eng Handvoll sou Pompelen am Borinage gezielt, ëm 1800 waren et der véierzeg an 1810 goufen eleng am Kuelerevéier vu [[Jemappes]] sechsavéierzeg Stéck gezielt. No an no koumen am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] d'[[Watt-Maschinn]]en an de Gebrauch déi eng mechanesch Fërderung vun de Kuelen erméiglecht hunn. Déi éischt dervu stoung zu [[Quaregnan]] bei engem Pëtz vun der Grouf ''Rieu du Coœur'', déi iwwregens mat 1376 m den déifste Pëtz am Borinage hat. D'Dampmaschinne goufen och agesat fir d'Grouwen [[Wieder (Biergbau)|ze belëften]]. Lues a lues hunn och aner Industriebranchen ugefaangen d'Dampmaschinnen ze benotze fir Gebléiser an déi [[Marto-Pillo|déck Himmer]] unzedreiwen. D'''Fonderie impériale'' fir Kanounen zu Léck war 1802 den éischte Betrib deen eng [[Dampmaschinn]] am Sënn wéi mer se haut kennen, am Asaz hat. E puer Joer duerno ware Wiewereien a Spënneréien am Dall vun der Vesdre och mat sou Maschinnen ekipéiert. {| class=wikitable style="width: 100%;" !colspan=5|Entwécklung vun der Kueleproduktioun<br> Verglach vun de Joren 1810-1811 (ënner franséischem Regime) an 1828-1829 (ënner hollänneschem Regime) |- |align=center|Departement||align=center| [[Departement Jemappes|Jemappes]]||align=center| [[Departement Ourthe|Ourthe]] || align=center|[[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]] || align=center|Total |- |align=center|1810-1811 ||align=center|900.000 {{Tonn}} {{Small|(71,0 %)}}||align=center|350.000 {{Tonn}} {{Small|(27,6 %)}} ||align=center| 15.000 {{Tonn}} {{Small|(1,4 %)}} || align=center|1.265.000 {{Tonn}} |- |align=center|Provënz||align=center| [[Provënz Hainaut|Hainaut]]||align=center| [[Provënz Léck|Léck]] || align=center|[[Provënz Namur|Namur]] || align=center|Total |- |align=center|1828-1829 ||align=center|1.750.000 {{Tonn}} {{Small|(73,9 %)}}||align=center|570.000 {{Tonn}} {{Small|(24,1 %)}} ||align=center| 45.000 {{Tonn}} {{Small|(2,0 %)}} || align=center|2.365.000 {{Tonn}} |} * ''Glasfabrécken'': * ''Mechanisatioun vun der Duchfabrikatioun'' Mecanisatioun an der Duchfabrikatioun huet 1799 zu Verviers ugefaangen wéi den Englänner [[William Cockerill]] e Kontrakt mat den Duchfabrikanten Simonis a Biolley gemaach huet, fir hinne modern Kardéier- a Spannmaschinnen ze liwweren. Tëscht 1800 an 1810 goufen d'Apretéiermaschinnen entwéckelt, d'Laineuse gouf erfonnt a mechanesch Schéieren koumen an den Asaz fir d'Woll ze schieren. Déi eigentlech Tondeusë koume vun 1822 un an den Asaz. * ''Kuelen a Kock'' Bis an d'Mëtt vum [[18. Joerhonnert]] gouf fir d'Veraarbechte vum [[Eisen]], d.&nbsp;h. d'Reduzéiere vum [[Eisenäerz]] an den Affinage vum [[Goss]], ëmmer Holzkuele gebraucht, well d'Steekuele beim Verbrennen am Kontakt mam Eisen, schiedlech Stoffer wéi z.&nbsp;B. [[Schwiewel]] iwwerdroen hunn, an d'Eisen da brécheg gouf. Just d'Englänner haten et fäerdegbruecht fir d'Kuel z'entschwiewelen an de [[Quaker]] [[Abraham Darby]] hat [[1709]] fir d'éischt eng Coulée mat engem [[Héichuewen]] ze maachen de mat [[Kock]] befeiert gouf. Um Kontinent hu bis dohin d'Käschte fir d'Holz 50&nbsp;% vun de Produktiounskäschten ausgemaach an d'Holz gouf sou rar datt de Präis tëscht 1766 a 1780 ëm déi 36&nbsp;% an d'Luucht goung. 1768 war den Dokter a Schmelzhär [[Jean-Philippe de Limbourg]] op enger Studierees an Däitschland déi hien op Wonsch an op Käschte vum [[Prënzbëschof]] [[Charles-Nicolas d'Oultremont]] gemaach hat, fir sech iwwer industriell Fortschrëtter z'informéieren. Zu [[Sulzbach (Saar)|Sulzbach]] hat hien dem Stroossbuerger Roederer, deen do an der Schmelz experimentéiert huet fir Kock ze maachen, nogekuckt an huet duerno a senger Schmelz zu [[Theux]] probéiert fir säi Wëssen ëmzesetzen. Hien huet dat awer ni richteg op d'Schinn kritt, grad sou wéineg wéi de [[Stanislas Desandrouin]] zu Charleroi an anerer déi zu Léck experimentéiert hunn. De Goss dee si produzéiert hunn huet sech schlecht verschaffe gelooss. Um Enn vum Joerhonnert hate sech d'Technike fir ''gebotzt Kuelen'' ze produzéieren zwar vill verbessert, awer d'Holzkuel war nach ëmmer d'Haaptbrennes bei der Eiseproduktioun. Dat louch awer net eleng um Kock, mä och un den Héichiewen déi de Kock net richteg verdaut hunn. Eréischt 1822-23 gouf zu [[Seraing]] déi éischt Gosscoulée gemaach déi integral mat Kock produzéiert gi war an zwar an engem Héichuewe vu Cockerill dee mat Hëllef vum schotteschen Industriellen [[David Mushet]] gebaut gi war. Aner met Kock bedriwwen Héichiewen goufen dunn Enn der 1820er Joer bal iwwerall am Hainaut gebaut. ëm déi Zäit gouf och Piddeltechnik agefouert, an déi éischt Walzstroosse sinn entstanen. Dat éischt Walzwierk fir [[Blech]] ze walzen hätt am Dall vun der [[Hoëgne]] gestanen. An der Zäit vum franséische Regime hunn d'Eisespleckereie laanscht d'[[Ourthe (Floss)|Ourthe]] zu Tilff, [[Colonster]], a [[Sauheid]] d'Splécke vun de Barren opginn, a mat Walzen ugefaangen. Am Hainaut krut de Gauthier-Puissant ''Maire-adjoint'' vu Charleroi, 1812 d'Autorisatioun fir an der ''Forge Saint-Éloi'' am Dall vum ''Ruisseau d'Acoz'' e Walzwierk mat 2 Zylinderen an zwéin Iewen opzeriichten, déi nëmme mat Steekuelen oder anerem mineraleschem Brennmaterial sollte befeiert ginn<ref>Dekreet vum Napoleon den 10. Mäerz 1812, am Journal des Mines</ref>. ==Ekonomie== Am Joerzéngt tëscht 2010 an 2020 ass d'Ekonomie vun der wallounescher Regioun am Schnëtt all Joer ëm 0,6% gewuess. Dat war manner wéi an der [[Flämesch Regioun|flämescher Regioun]] (+1%) a méi wéi an der [[Haaptstadregioun Bréissel]] (+0,2%).<ref name=iweps>iweps.be: [https://www.iweps.be/indicateur-statistique/taux-de-croissance-pib-volume/ ''Produit intérieur brut par habitant - Le PIB par habitant en Wallonie en standard de pouvoir d’achat (SPA) en 2020, était de 26 000 €''] (1. Juni 2022)</ref> 2020 louch de [[Bruttoinlandsprodukt|PIB]] vu Wallounien bei 106 Milliarden Euro. D'Joer virdrun, virun dem negativen Impakt, deen d'[[Coronaviruspandemie]] op d'Weltwirtschaft hat, louch en nach bei 111 Milliarden Euro.<ref>Eurostat: [https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nama_10r_2gdp&lang=de ''Bruttoinlandsprodukt (BIP) zu laufenden Marktpreisen nach NUTS-2-Regionen''] (lescht Aktualiséierung: 18. Abrëll 2022)</ref> Pro Awunner louch de PIB a Wallounien am Joer 2020 bei 29.043 Euro, géigeniwwer 40.027 Euro a Flanderen an 68.364 Euro an der Regioun Bréissel.<ref name=iweps/> Wann een déi ënnerschiddlech [[Kafkraaft]] an de verschiddenen EU-Länner berécksiichtegt, da war de wallounesche PIB am Joer 2020 mat 26.000 Euro pro Awunner ongeféier de selwechte wéi dee vun engem [[Litauen|Litauer]] oder engem [[Zypern|Zypriot]], wärend dee vun engem Flamänner, deem vun engem Däitsche geglach huet an dee vun engem Bréisseler zu den héchsten an der EU gehéiert huet.<ref name=iweps/> Wann een déi wallounesch Provënzen ënnerenee vergläicht, dann huet de [[Brabant wallon|wallounesch Brabant]] kloer deen héchste kafkraaftberengegte PIB. Et ass déi eenzeg Provënz, déi iwwer dem EU-Duerchschnëtt läit. D'[[Provënz Lëtzebuerg]] huet de schwächsten Index vun de fënnef wallounesche Provënzen.<ref name=iweps/> ==Bekannt Wallouner == Zu de bekannte Persounen, déi a Wallounien gebuer sinn, gelieft a geschafft hunn zielen ënner anerem: {{Div col|cols=2}} * [[Mady Andrien]] (1940-), Sculptrice * [[Sylvain Julien Victor Arend]] (1902-1992), Astronom * [[Bédu]] (1948-), Comiczeechner * [[Henri-Alexis Brialmont]] (1821-1903), Generool * [[Hubert Brialmont]] (1807-1885), Ingenieur * [[Numa Charlier]] (1893-1940) Offizéier * [[William Cockerill]] (1759-1832), Entreprener * [[John Cockerill]] (1790-1840), Industriellen * [[Richard Joseph Courtois]] (1806-1835), Botaniker * [[Léon Degrelle]] (1906-1994), extrem-rietse Politiker * [[Elio Di Rupo]] (1951-), Politiker * [[Angélina Drumaux]] (1881-1959), Molerin * [[René Greisch]] (1929-2000), Bauingenieur * [[André Grétry]] (1741-1813), Komponist * [[Valère Gustin]] (1924-), Moler * [[Alphonse Halleux]] (1921-2015), Moler * [[Eden Hazard]] (1991-), Foussballspiller * [[Richard Heintz]] (1871-1929), Moler * [[Justine Henin]] (1982-), Tennisspillerin * [[Louis Hennepin]] (17. Joerhonnert), Missionnaire an Explorateur * [[Josyane Lemaître]], Sopranistin * [[Érard de La Marck]] (1472-1538), Kardinol a Prënzbeschof * [[Désiré-Joseph Mercier]] (1851-1926), Geeschtlechen an Akadeemiker * [[Albert Mockel]] (1866-1945), Schrëftsteller * [[Georges Montefiore-Levy]] (1830-1906), Metallurgist a Philanthrop * [[Charles Michel]] (1975-), Politiker * [[Henri Pirenne]] (1862-1935), Universitéitsprofesser an Historiker * [[Maxime Prévot]] (1978-), Politiker * [[Pierre Rapsat]] (1948-2002) Sänger a Chansonier * [[Julien Rémont]] (1800-1883), Architekt * [[Pierre Renoy]] (1954-), Comicszeechner * [[Adolphe Sax]] (1814-1894), Instumentebauer * [[Georges Simenon]] (1903-1989), Schrëftsteller * [[Ernest Solvay]] (1838-1922), Cheemiker, Industrellen a Philanthrop * [[Marc Tarabella]] (1963-), Politiker {{Div col end}} == Literatur == * Léopold Génicot, ''Histoire de la Wallonie''; Toulouse (éditions Privat), 1973. * Hervé Hasquin, René Lejeune & Jacques Stiennon (ënner der Leedung vun), ''La Wallonie. Le pays et les hommes''; 6 Bänn; Bréissel (La Renaissance du Livre), 1975-1981. == Um Spaweck == {{Commonscat|Wallonia|Wallounien}} * [https://web.archive.org/web/20220725122412/http://connaitrelawallonie.wallonie.be/sites/wallonie/files/livres/fichiers/spw-11-10421-dans_quel_etat_vivons_nous_fr_0.pdf ''Dans quel État vivons nous?''], pdf, 2009, Brochure iwwer de politesche Fonktionnement vun der Wallonie * [https://www.wallonie.be wallonie.be]: offiziell Websäit vun der wallounescher Regioun * [https://economie.wallonie.be/ economie.wallonie.be]: offiziellt Wirtschaftsportal vun der wallounescher Regioun {{Referenzen an Notten}} {{Portal|Belsch}} {{Navigatioun Belsch Provënzen}} [[Kategorie:Geographie vun der Belsch]] [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] [[Kategorie:Wallounesch Regioun]] buulay82xmjjy74jblyats5v6h24cj8 0 37559 2712451 2610618 2026-10-23T14:22:34Z Les Meloures 580 k 2712451 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Torgny JPG03.jpg|thumb|[[Torgny]], eng Uertschaft an der Gaume.|upright=1.5]] D''''Gaume''' ass de [[Romanesch Sproochen|romaneschen]] Deel vum [[Belscht Loutrengen|belsche Loutrengen]]. D'Géigend läit a [[Wallounesch Regioun|Wallounien]] am äusserste Süde vun der [[Provënz Lëtzebuerg]] op der Grenz mat [[Frankräich]]. Am Süden an am Weste stéisst d'Gaume a Frankräich un d'Departementer [[Departement Meurthe-et-Moselle|Meurthe-et-Moselle]], [[Departement Meuse|Meuse]], an [[Departement Ardennes|Ardennes]]. An der Belsch gëtt se am Norden ofgegrenzt vun enger geduechter Linn déi sech vun der belsch-franséischer Grenz bei [[Bouillon (Belsch)|Bouillon]] no Osten iwwer [[Chiny]] bis op [[Habay|Habech]] zitt, a vun do dann no Süde bis op [[Halanzy]]. Déi Nord-Süd-Linn trennt d'Gaume vum [[Areler Land]], dem germaneschen Deel vum belsche Loutrengen. D'Haaptstad vun der Gaume ass [[Virton]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Provënz Lëtzebuerg]] 5jtielj34zdb8n1zyarj4j8u786fv3t 0 37813 2712481 2689295 2026-10-24T00:48:43Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712481 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rullmaterial | Seriennumero = CFL:3001-3020<br> SNCB: 1301-1360 | Stéckzuel = 80 | Baujoer = 1997-2001 | Ausmusterung = Nach a Betrib | Sëtzplazen = | Gewiicht = 90 Tonnen | Längt iwwer Puffer = 19110 mm | Héicht 2 = 4220 mm | Achselaascht = 21 Tonnen | Héchstvitess = 200 km/h | Stroumsystem = 3kV Gläichstroum<br>25kV Wiesselstroum<br>1,5kV Gläichstroum <br>(mat hallwer Leeschtung) | Leeschtung = 5000 kW | Zuchsécherungssystemer = | Bauaart = Bo'Bo' }} D'[[CFL]]-Lokomotiven aus der '''Serie 3000''' sinn [[Elektrolok|Elektrolocken]] déi bei der lëtzebuergescher Eisebunnsgesellschaft CFL ënner den Nummeren 3001 - 3020 immatrikuléiert sinn. Vun 80 Maschinnen déi vun der [[CFL]] an der [[SNCB]] zesumme bei [[Alstom]] kaaft goufen, sinn der 60 un déi belsch Eisebunnsgesellschaft an 20 op Lëtzebuerg geliwwert ginn. Zu Lëtzebuerg sinn der nach 18 am Déngscht^{(Stand: Oktober 2024<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000|Titel=CFL {{!}} Lokomotive Serie 3000|Gekuckt=04.10.2024|Wierk=groupe.cfl.lu|Sprooch=de|archivedate=2024-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007092539/https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000}}</ref>)}. D'Lokomotiv mat der Nummer 3001 gouf ausgemustert, an d'Lokomotiv 3012 gouf verschrott. == Allgemenges == * D'Serien CFL3000 an SNCB13 si baugläich a kënnen dofir ouni Problemer an "UM" (Unité Multiple) gefuer ginn. == Asaz beim CFL == * Am Fret-Service [[Sibelit|SIBELIT]] lafen dës Lokomotiven zesumme mat de belschen, baugläiche Lokomotiven aus der Serie 13 vun der [[SNCB]] an de [[BB 36000 (SNCF)|BB 36000]] vun der [[Société nationale des chemins de fer français|SNCF]]. Speziellen Ekipement erlaabt et bis [[Saint-Louis (Haut-Rhin)|Saint-Louis]] ze fueren. * Am Persouneverkéier lafen déi Lokomotiven op der [[CFL-Linn 5]] Lëtzebuerg-[[Klengbetten]]-[[Arel]], op der InterRegio-Streck M [[InterRegio m|Lëtzebuerg-Léck-Liers]], an op der [[InterCity J|IC J Streck]] [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Bréissel]]. * Onreegelméisseg lafe se op de CFL Linnen [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|1]], [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] a [[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|7]]. * Ausserdeem gëtt de [[Lëtzebuerg-Blankenberge-Express]] vun enger Serie 3000 gezunn. * Si kënne vun den [[CFL-Dosto]] [[Steierwon|Steierween]] aus gesteiert ginn. == Bestand beim CFL == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Nummer ! Bemierkung ! Foto |- | 3001 | Gouf kuerz no der Liwwerung beschiedegt, stoung 10 Joer am Schapp a gouf den 23. bis 25.November 2011 verschrott. | |- | 3002 | Ass op den Numm [[Blankenberge]] gedeeft an huet baussen eng Plack mam [[Heraldik|Wope]] vun der Stad. | [[Fichier:21.11.07 Luxembourg 3002 (6089413326).jpg|150px]] |- | 3003 | | [[Fichier:3003 just north of Vielsalm.jpg|150px]] |- | 3004 | | [[Fichier:CFL 3004 Beetebuerg.jpg|150px]] |- | 3005 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:20130424 remouchamps56.JPG|150px]] |- | 3006 | | [[Fichier:CFL 3006, Trois-Ponts 20140908.JPG|150px]] |- | 3007 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:Lëtzebuerg-Blankenberge-Express.jpg|150px]] |- | 3008 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3008, Gare Walferdange.jpg|150px]] |- | 3009 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:Pafemillen Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Ëlwen.jpg|150px]] |- | 3010 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3010 pic2.JPG|150px]] |- | 3011 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[File:CFL 3011 Luxembourg (101).jpg|150px| ]] |- | 3012 | gouf 2022 verschrott. | [[Fichier:CFL 3012 Aywaille.JPG|150px]] |- | 3013 | | [[Fichier:CFL 3013 Luxembourg station 01.jpg|150px]] |- | 3014 | | [[Fichier:CFL 3014 Kautenbach.JPG|150px]] |- | 3015 |2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3015 in Clervaux station 01.jpg|150px]] |- | 3016 |2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3016 Hollerich.jpg|150px]] |- | 3017 | | [[Fichier:CFL 3017, Clervaux 20140908 (a).JPG|150px]] |- | 3018 | | |- | 3019 | | [[Fichier:2014 0914 12 13 20 Ettelbrück 0698.jpg|150x150px]] |- | 3020 | | [[Fichier:CFL 3020 Ettelbruck.jpg|150px]] |} == Asaz bei der SNCB == [[Fichier:Eloc1356.JPG|thumb|250px|SNCB 1356 mam [[InterCity A]] zu [[Oostende]]]] D'Maschinnen 1301-1340 sinn exklusiv am Giddertransport aktiv a lafen am Pool vun der [[Sibelit]]. D'Maschinne mat den Nummeren 1341-1360 lafen haaptsächlech am Persounentraffic. * Am Persouneverkéier op den [[InterCity]]linnen [[InterCity A|A]], [[InterCity O|O]] a [[InterCity J|J]], op [[P Zuch|P Zich]] an um [[InterRegio m]] an [[InterRegio s]]. * Si kënne vu Steierwee vun den Typpen [[Voiture M6|M6 BDx]] an [[Voiture I11|I11 BDx]] aus gefuer ginn. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20241007092539/https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000 CFL 3000 op der CFL-Websäit] * [http://www.rail.lu/materiel/cfl3000.html D'Serie CFL 3000 op rail.lu] * [https://web.archive.org/web/20091020101645/http://www.spoorgroepluxemburg.nl/fotoalbum/CFL_3000 D'Serie CFL 3000 op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg ] * [https://web.archive.org/web/20150327172642/http://hellertal.startbilder.de/name/galerie/kategorie/Luxemburg~E-Loks~Serie+3000.html D'Serie CFL 3000 op der Websäit vun hellertal.startbilder.de] == Um Spaweck == {{Commonscat|CFL Class 3000|CFL 3000}} {{Commonscat|SNCB Class 13|SNCB 13}} {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Elektrolokomotive bei der SNCB}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:CFL-Lokomotiven|3000]] [[Kategorie:Lokomotive fir 25kV 50Hz]] [[Kategorie:Lokomotive fir 3000V]] [[Kategorie:Lokomotive fir 1500V]] 3xnzyg04ipwuolrl1qauz8ohar6anzj 0 37933 2712501 2469715 2026-10-24T08:29:57Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712501 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Asaph Hall Gold Medal.jpg|thumb|300px|Goldmedail iwwerreecht 1897 un den Asaph Hall]] D''''Goldmedail vun der Royal Astronomical Society''' (op Englesch: Gold Medal of the Royal Astronomical Society) ass deen héchste vun der [[Royal Astronomical Society]] iwwerreechte Wëssenschaftspräis. D'[[Medail]] gouf fir d'éischt am Joer [[1824]] iwwerreecht. Nodeem se an den éischte Jore méi dacks iwwerreecht gouf, gouf se vun [[1833]] nëmmen nach eemol pro Joer verginn. [[1846]] entstoung duerch d'Entdeckung vum [[Neptun (Planéit)|Neptun]] e Problem, well vu ville Leit de [[John Couch Adams]] wéi och den [[Urbain Le Verrier]] als präiswürdeg ugesi goufen. D'Kontrovers gouf [[1848]] geléist duerch d'Iwwerreeche vun „Unerkennungsmedailen“ un 12 Präisdréier, dorënner den Adams an de Le Verrier. Vun [[1849]] un, gouf all Joer nëmmen nach mat engem Präis pro Joer weidergefuer. Den Adams an de Le Verrier kruten hir Goldmedailen an de Joren [[1866]] an [[1868]]. Zanter [[1964]] gi meeschtens zwou Goldmedaile verginn, eng ('A') fir [[Astronomie]], [[Kosmologie]], [[Astrodeelchephysik]], Kosmophysik an änlech Gebidder, déi aner ('G') fir [[Geophysik]], [[Sonnephysik]], solar-terrestresch Bezéiungen a Planéitefuerschung. == Präisdréier == {| width="100%" | width="50%" valign="top" | * [[1824]] [[Charles Babbage]], [[Johann Franz Encke]] * [[1826]] [[John Herschel]], [[James South]], [[Friedrich Georg Wilhelm Struve|Wilhelm Struve]] * [[1827]] [[Francis Baily]] * [[1828]] Sir [[Thomas Makdougall Brisbane]], [[James Dunlop]], [[Caroline Herschel]] * [[1829]] Rev. [[William Pearson]], [[Friedrich Wilhelm Bessel]], [[Heinrich Christian Schumacher]] * [[1830]] [[William Richardson (Astronom)|William Richardson]], [[Johann Franz Encke]] * [[1831]] Captain [[Henry Kater]], Baron [[Marie-Charles Damoiseau]] * [[1833]] [[George Biddell Airy]] * [[1835]] Lieut. [[Manuel J. Johnson]] * [[1836]] [[John Herschel]] * [[1837]] [[Otto August Rosenberger]] * [[1839]] The Hon. [[John Wrottesley]] * [[1840]] [[Giovanni Plana]] * [[1841]] [[Friedrich Wilhelm Bessel]] * [[1842]] [[Peter Andreas Hansen]] * [[1843]] [[Francis Baily]] * [[1845]] Captain [[William Henry Smyth]] * [[1846]] [[George Biddell Airy]] * [[1849]] [[William Lassell]] * [[1850]] [[Otto Wilhelm Struve]] * [[1851]] [[Annibale de Gasparis]] * [[1852]] [[Christian August Friedrich Peters]] * [[1853]] [[John Russell Hind]] * [[1854]] [[Karl Ludwig Christian Rümker|Charles Rümker]] * [[1855]] [[William Rutter Dawes]] * [[1856]] [[Robert Grant (astronomer)|Robert Grant]] * [[1857]] [[Heinrich Schwabe|Samuel Heinrich Schwabe]] * [[1858]] Rev. [[Robert Main]] * [[1859]] [[Richard Christopher Carrington]] * [[1860]] [[Peter Andreas Hansen]] * [[1861]] [[Hermann Goldschmidt]] * [[1862]] [[Warren de la Rue]] * [[1863]] [[Friedrich Wilhelm August Argelander]] * [[1865]] [[Georg Phillips Bond]] * [[1866]] [[John Couch Adams]] * [[1867]] [[William Huggins]], [[William Allen Miller]] * [[1868]] [[Urbain Le Verrier]] * [[1869]] [[Edward James Stone]] * [[1870]] [[Charles Eugène Delaunay]] * [[1872]] [[Giovanni Schiaparelli]] * [[1874]] [[Simon Newcomb]] * [[1875]] [[Heinrich Louis d'Arrest]] * [[1876]] [[Urbain Le Verrier]] * [[1878]] Baron [[Ercole Dembowski]] * [[1879]] [[Asaph Hall]] * [[1881]] [[Axel Möller]] * [[1882]] [[David Gill]] * [[1883]] [[Benjamin A. Gould]] * [[1884]] [[Andrew Ainslie Common]] * [[1885]] [[William Huggins]] * [[1886]] [[Edward Charles Pickering]], [[Charles Pritchard]] * [[1887]] [[George William Hill]] * [[1888]] [[Arthur Auwers]] * [[1889]] [[Maurice Loewy]] * [[1892]] [[George Howard Darwin]] * [[1893]] [[Hermann Carl Vogel]] * [[1894]] [[Sherburne Wesley Burnham]] * [[1895]] [[Isaac Roberts]] * [[1896]] [[Seth Carlo Chandler]] * [[1897]] [[Edward Emerson Barnard]] * [[1898]] [[William Frederick Denning]] * [[1899]] [[Frank McClean]] * [[1900]] [[Henri Poincaré]] * [[1901]] [[Edward Charles Pickering]] * [[1902]] [[Jacobus Kapteyn]] * [[1903]] [[Hermann von Struve]] * [[1904]] [[George Ellery Hale]] * [[1905]] [[Lewis Boss]] * [[1906]] [[William Wallace Campbell]] * [[1907]] [[Ernest William Brown]] * [[1908]] Sir [[David Gill]] * [[1909]] [[Oskar Backlund]] * [[1910]] [[Friedrich Küstner]] * [[1911]] [[Philip Herbert Cowell]] * [[1912]] [[Arthur Robert Hinks]] * [[1913]] [[Henri-Alexandre Deslandres]] * [[1914]] [[Max Wolf]] * [[1915]] [[Alfred Fowler]] * [[1916]] [[Johan Ludvig Emil Dreyer|John L. E. Dreyer]] * [[1917]] [[Walter Sydney Adams]] * [[1918]] [[John Evershed]] * [[1919]] [[Guillaume Bigourdan]] * [[1921]] [[Henry Norris Russell]] * [[1922]] [[James Jeans|James Hopwood Jeans]] * [[1923]] [[Albert Abraham Michelson|Albert A. Michelson]] * [[1924]] [[Arthur Eddington]] * [[1925]] Sir [[Frank Dyson|Frank Watson Dyson]] * [[1926]] [[Albert Einstein]] * [[1927]] [[Frank Schlesinger]] * [[1928]] [[Ralph Allen Sampson]] * [[1929]] [[Ejnar Hertzsprung]] | width="50%" valign="top" | * [[1930]] [[John Stanley Plaskett]] * [[1931]] [[Willem de Sitter]] * [[1932]] [[Robert Grant Aitken]] * [[1933]] [[Vesto Melvin Slipher]] * [[1934]] [[Harlow Shapley]] * [[1935]] [[Edward Arthur Milne]] * [[1936]] [[Hisashi Kimura]] * [[1937]] [[Harold Jeffreys]] * [[1938]] [[William Hammond Wright]] * [[1939]] [[Bernard Lyot]] * [[1940]] [[Edwin Hubble]] * [[1943]] [[Harold Spencer Jones]] * [[1944]] [[Otto Struve]] * [[1945]] [[Bengt Edlen]] * [[1946]] [[Jan Hendrik Oort|Jan Oort]] * [[1947]] [[Marcel Minnaert]] * [[1948]] [[Bertil Lindblad]] * [[1949]] [[Sydney Chapman]] * [[1950]] [[Joel Stebbins]] * [[1951]] [[Anton Pannekoek]] * [[1952]] [[John Jackson]] * [[1953]] [[Subrahmanyan Chandrasekhar]] * [[1954]] [[Walter Baade]] * [[1955]] [[Dirk Brouwer]] * [[1956]] [[Thomas George Cowling]] * [[1957]] [[Albrecht Unsöld]] * [[1958]] [[André Danjon]] * [[1959]] [[Raymond Arthur Lyttleton]] * [[1960]] [[Viktor Hambardsumjan|Viktor Ambartsumian]] * [[1961]] [[Herman Zanstra]] * [[1962]] [[Bengt Strömgren]] * [[1963]] [[Harry Hemley Plaskett]] * [[1964]] [[Martin Ryle]], [[Maurice Ewing]] * [[1965]] [[Edward C. Bullard]], [[Gerald Maurice Clemence]] * [[1966]] [[Ira S. Bowen]], [[Harold C. Urey]] * [[1967]] [[Hannes Alfven]], [[Allan Rex Sandage|Allan Sandage]] * [[1968]] Sir [[Fred Hoyle]], [[Walter Munk]] * [[1969]] [[A. T. Price]], [[Martin Schwarzschild]] * [[1970]] [[Horace Welcome Babcock|Horace W. Babcock]] * [[1971]] [[F. Press]], Sir [[Richard van der Riet Woolley]] * [[1972]] [[H. I. S. Thirlaway]], [[Fritz Zwicky]] * [[1973]] [[F. Birch]], [[Edwin Salpeter]] * [[1974]] [[Ludwig Biermann]], [[Keith Edward Bullen|K. E. Bullen]] * [[1975]] [[Jesse Leonard Greenstein]], [[Ernst Öpik]] * [[1976]] [[William McCrea]], [[J. A. Ratcliffe]] * [[1977]] [[D. R. Bates]], [[John Gatenby Bolton]] * [[1978]] [[Lyman Spitzer]], [[James Van Allen]] * [[1979]] [[L. Knopoff]], [[C. G. Wynne]] * [[1980]] [[C. L. Pekeris]], [[Maarten Schmidt]] * [[1981]] [[J. F. Gilbert]], Sir [[Bernard Lovell]] * [[1982]] [[Riccardo Giacconi]], Sir [[Harrie Massey]] * [[1983]] [[M. J. Seaton]], [[Fred Whipple]] * [[1984]] [[S. K. Runcorn]], [[Jakow Borissowitsch Seldowitsch]] * [[1985]] [[Thomas Gold]], [[Stephen Hawking]] * [[1986]] [[G. E. Backus]], [[A. Dalgarno]] * [[1987]] [[Takesi Nagata]], [[Martin John Rees]] * [[1988]] [[D. L. Anderson]], [[C. de Jager]] * [[1989]] [[R. Hide]], [[K. A. Pounds]] * [[1990]] [[J. W. Dungey]], [[B. E. J. Pagel]] * [[1991]] [[Vitaly Ginzburg]], [[G. J. Wasserburg]] * [[1992]] [[D. P. McKenzie]], [[Eugene N. Parker]] * [[1993]] [[Peter Goldreich]], [[Donald Lynden-Bell]] * [[1994]] [[James E. Gunn]], [[T. R. Kaiser]] * [[1995]] [[J. Houghton]], [[Rashid Sunyaev]] * [[1996]] [[K. Creer]], [[Vera Rubin]] * [[1997]] [[D. Farley]], [[Donald Osterbrock]] * [[1998]] [[R. L. Parker]], [[James Peebles]] * [[1999]] [[K. Budden]], [[Bohdan Paczynski]] * [[2000]] [[L. Lucy]], [[R. Hutchinson]] * [[2001]] [[Hermann Bondi]], [[H. Rishbeth]] * [[2002]] [[Leon Mestel]], [[J. A. Jacobs]] * [[2003]] [[John Bahcall]], [[D. Gubbins]] * [[2004]] [[Jeremiah P. Ostriker]], [[Grenville Turner]] * [[2005]] [[Margaret Burbidge]], [[Geoffrey Burbidge]], [[Carole Jordan]] * [[2006]] [[Simon White]], [[S. W. H. Cowley]] * [[2007]] [[J. L. Culhane]], [[N.Weiss]] * [[2008]] [[Joseph Silk]], [[Brian Kennett]] * [[2009]] [[David Williams (Astronom)|David Williams]], [[Eric Priest]] * [[2010]] [[Douglas Gough]], [[John Woodhouse]] * [[2011]] [[Richard Ellis (Astronom)|Richard Ellis]], [[Eberhard Grün]] * [[2012]] [[Andy Fabian]], [[John Brown (Astronom)|John Brown]] * [[2013]] [[Roger Blandford]], [[Chris Chapman]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130209060652/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2210-winners-of-the-2013-awards-medals-and-prizes Winners of the 2013 awards, medals and prizes – full details] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.ok); ofgeruff den [[12. Januar]] [[2012]]</ref> * [[2014]]: [[Carlos Frenk]], [[John Zarnecki]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141020011110/https://www.ras.org.uk/news-and-press/news-archive/254-news-2014/2378-2014-winners-of-the-ras-awards-medals-and-prizes 2014 winners of the RAS awards, medals and prizes] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.uk)</ref> * [[2015]]: [[Michel Mayor]], [[Mike Lockwood (Physiker)|Mike Lockwood]] * [[2016]]: [[John D. Barrow]], [[Philip England]] * [[2017]]: [[Nicholas Kaiser]], [[Michele Dougherty]] * [[2018]]: [[James Hough]], [[Robert White (Geophysiker)|Robert White]] |} == Sëlwermedailen == Zweemol goufen och Sëlwermedaile verginn. Dëst gouf awer net weidergefouert. * [[1824]] [[Karl Ludwig Christian Rümker|Charles Rümker]], [[Jean-Louis Pons]] * [[1827]] [[William Samuel Stratford]], Col. [[Mark Beaufoy]] == Unerkennungsmedaile vun 1848 == * [[George Biddell Airy]] * [[John Couch Adams]] * [[Friedrich Wilhelm Argelander]] * [[George Bishop]] * Lt-Col. [[George Everest]] * Sir [[John Herschel]] * [[Peter Andreas Hansen]] * [[Karl Ludwig Hencke]] * [[John Russell Hind]] * [[Urbain Le Verrier]] * Sir [[John William Lubbock]] * [[Maxmilian Weisse]] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20050426012423/http://www.ras.org.uk/index.php?option=content&task=view&id=268 Lëscht vun de Präisdréier] {{Referenzen}} [[Kategorie:Goldmedail vun der Royal Astronomical Society| ]] ssjcmg6w38hkfg1y4g1riei21pxrzlh 0 40764 2712509 2469879 2026-10-24T09:43:59Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712509 wikitext text/x-wiki D''''Herschel-Medail''' ass eng Auszeechnung, déi periodesch vun der [[Royal Astronomical Society]] fir aussergewéinlech Leeschtungen an der visueller Astrophysik iwwerreecht gëtt. ==Lëscht vun de Laureate mat der Herschel Medail== * [[1974]] [[John Paul Wild]] * [[1977]] [[Arno Penzias]] an den [[R. W. Wilson]] * [[1980]] [[Gérard de Vaucouleurs]] * [[1983]] [[William Wilson Morgan]] * [[1986]] [[A. Boggess]] an den [[R. Wilson]] * [[1989]] [[Jocelyn Bell Burnell]] * [[1992]] [[Andrew Lyne]] * [[1995]] [[George Isaak]] * [[1998]] [[Gerald Neugebauer|Gerry Neugebauer]] * [[2001]] [[Patrick Thaddeus]] * [[2004]] [[Keith Horne]] * [[2006]] [[Govind Swarup]] * [[2008]] [[Max Pettini]] * [[2010]] [[James Hough]] * [[2012]] [[Mike Irwin]] * [[2013]] [[Michael Kramer (Astronom)|Michael Kramer]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130209060652/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2210-winners-of-the-2013-awards-medals-and-prizes Winners of the 2013 awards, medals and prizes – full details] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.ok); ofgeruff den [[12. Januar]] [[2012]]</ref> * [[2014]] [[Reinhard Genzel]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141020011110/https://www.ras.org.uk/news-and-press/news-archive/254-news-2014/2378-2014-winners-of-the-ras-awards-medals-and-prizes 2014 winners of the RAS awards, medals and prizes] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.uk)</ref> * [[2015]] [[Stephen Eales]] * [[2016]] [[James Dunlop (Edinburgh)|James Dunlop]] * [[2017]] [[Simon Lilly]] * [[2018]] [[Tom Marsh]] * [[2019]] [[Nial Tanvir]] * [[2020]] [[Rob Fender]] * [[2021]] [[Stephen Smartt]] * [[2022]] [[Catherin Heymans]] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20110716073900/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/269?task=view Medallists of the Royal Astronomical Society] {{Referenzen}} [[Kategorie:Herschel Medail| ]] [[Kategorie:Auszeechnungen an der Wëssenschaft]] hjoyqf78w64utbqojlb67v9bhjh9x9t 0 42831 2712450 2612675 2026-10-23T14:21:46Z Les Meloures 580 k 2712450 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Marais de Grendel 2015-1.jpg|thumb|D'Réserve naturelle du marais de Grendel]] De '''Parc naturel de la vallée de l'Attert''' ass en Naturpark an der [[Belsch]] am [[Atert (Baach)|Atertbaseng]] an et gëtt en zanter [[1994]]. Et ass den drëtten Naturpark deen an der Regioun [[Wallounesch Regioun|Wallounien]] an d'Welt gesat gouf, an den éischten an der [[Provënz Lëtzebuerg]]. En huet eng Fläch vu 7.195 ha an erstréckt sech iwwer d'ganzt Gebitt vun der [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Gemeng Atert]]. E läit op hallwem Wee tëscht [[Arel]] a [[Maartel]] mat am Norden als Grenz den [[Forêt d'Anlier|Habecher Wald]], op [[Schifer]]biedem vun den [[Ardennen]], an am Süden déi [[Belscht Loutrengen|loutrengesch]] [[Cuesta]]en. Um Terrain konkretiséiert de Park sech duerch follgend Natur- a Bëschreserven: *[[Réserve forestière du bois de Faascht]] *[[Réserve naturelle de la vallée du Nothomberbach]] *[[Réserve naturelle du marais de Grendel]] *[[Réserve naturelle de Thiaumont]] *[[Réserve naturelle de la marnière d'Attert]] *[[Réserve naturelle de Metzert]] Den Naturpark ass duerch d'Memberschaft vun der Gemeng Atert am [[Attert-Kontrakt]] och een Deel vun dësem groussen Naturschutzprojet. [[Kategorie:Areler Land]] [[Kategorie:Naturschutzgebidder an der Belsch]] [[Kategorie:Atert]] 3lpcialahm1xw1cvug4r2gxiuvym2xf 0 44140 2712483 2616350 2026-10-24T01:55:47Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712483 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Catherine Lorent''', gebuer den [[19. Juni]] [[1977]] zu [[München]],<ref>Presentatioun op [https://web.archive.org/web/20190821024104/https://www.so-klingt-europa.de/laender/luxemburg/kuenstler/catherine-lorent/ so-klingt-europa.de] (gekuckt den 23. Mäerz 2018)</ref> ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Molerin, déi an hire Wierker vill mat Mëschtechnike schafft. == Biographie == Tëscht 1998 an 2003 huet si Molerei op der ''[[Staatliche Akademie der Bildende Künste]]'' zu [[Karlsruhe]] studéiert, tëscht 2002 an 2004 Geschicht op der ''[[Albert-Ludwigs-Universitéit Freiburg]]'' an tëscht 2004 an 2006 [[Konschtgeschicht]] op der Panthéon-Sorbonne zu [[Paräis]]. 2010 huet si hire Studium mat engem Doktorat an der Konschtgeschicht op der [[Universitéit vun Heidelberg]] an op der [[Universitéit Lëtzebuerg]] ofgeschloss. Um ''Salon'' 2005 vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] gouf si mam [[Prix d'encouragement aux jeunes artistes]] ausgezeechent, an 2011 mam [[Prix Révélation (Lëtzebuerg)|Prix révélation]]. 2013 huet si Lëtzebuerg op der [[La Biennale di Venezia|Biennale vu Venedeg]] vertrueden. Hir éischt Eenzelausstellung war 2001 an der ''Galerie 19 Rouge'' zu Lëtzebuerg. Zënterhier huet si ënner anerem zu [[Berlin]], zu [[Marseille]] an zu [[Köln]] eleng ausgestallt. D'Catherine Lorent huet och de [[Musek]]-Projet ''Gran Horno'' lafen, wou si [[Gesang]] mat [[Piano]] oder [[Gittar]] verbënnt. 2021 krut si de [[Prix Grand-Duc Adolphe]] fir hiert Wierk ''7 vues phantastiques sur la mer.''<ref>[https://web.archive.org/web/20211109154350/https://www.wort.lu/de/kultur/prix-grand-duc-adolphe-geht-an-lorent-618a90c2de135b9236f4d825 "Prix Grand-Duc Adolphe geht an Catherine Lorent."] wort.lu, 09.11.2021.</ref> == Bibliographie == * Lorent, Catherine, 2012: ''Die nationalsozialistische Kunst- und Kulturpolitik im Großherzogtum Luxemburg 1934-1944'', Kliomedia, Tréier. ISBN 978-3-89890-173-4.<ref>Kritik vum [[Paul Dostert]] um Buch. [[Hémecht]] 03/2013 op [http://www.recensio.net/rezensionen/zeitschriften/hemecht/2013/03/ReviewMonograph23086158?set_language=en recensio.net]</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [http://krome-gallery.com/data/uploads/artists/lorent/catherine-lorent-cv.pdf Liewenslaf] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}}{{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Lorent Catherine}} [[Kategorie:Gebuer 1977]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Konschthistoriker]] [[Kategorie:Prix Grand-Duc Adolphe]] [[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]] 4yq2debnm48tn2ngv3elclpfad6ynqy 10 44169 2712494 2712409 2026-10-24T08:02:23Z GilPe 14980 Gast Heuschling 2712494 wikitext text/x-wiki <!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee) --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--> [[Fichier:Tom Skerritt 2014 (cropped).jpg|100px|right|Tom Skerritt]] * [[21. Oktober]]: '''[[Tom Skerritt]]''', US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. Oktober]]: [[Gast Heuschling]]: lëtzebuergesche Moler * {{6. Oktober}}: [[Eva Marie Saint]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{3. Oktober}}: [[Dennis Hastert]], US-amerikanesche Politiker. * {{3. Oktober}}: [[Albert Rueprecht]], éisträichesche Schauspiller. {{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]] -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&action=edit {{Small|änneren}}] <noinclude>[[Kategorie:Haaptsäit]]<noinclude /> py40uc5dsr9mtlzjl7lszrhw0r3385f 0 47765 2712476 2711935 2026-10-23T20:15:20Z Sultan Edijingo 1468 /* Literatur */ 2712476 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Kierch vu Bartreng | Foto gewënscht = | Bild héich = KieBar1.JPG | Bildtext héich = Parkierch vu Bartreng (2006) | Uertschaft = [[Bartreng]] | Par = [[Par Bartreng–Stroossen Saint-Jean XXIII|Bartreng–Stroossen<br>Saint-Jean XXIII]] | Dekanat = [[Dekanat Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Numm / Patréiner = Hl. Péitrus a Paulus | Architekt(en) = | Baujoer = | Konsekratiounsjoer = | Koordinaten = {{coor dms|49|36|39.1|N|06|03|02.6|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Bild ënnen = Kirche Bertrange 01.jpg | Bildtext ënnen = }} D''''Kierch zu Bartreng''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par]] [[Par Bartreng–Stroossen Saint-Jean XXIII|Bartreng–Stroossen Saint-Jean XXIII]] an zu der [[Gemeng Bartreng]] gehéiert. D'[[Patréiner]] vun der Kierch sinn d'Helleg [[hellege Péitrus|Péitrus]] a [[hellege Paulus|Paulus]], deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt. Se steet am Kär vun der Uertschaft op der Kräizung vun der Leidelenger Strooss, dem [[CR163]], an der Lëtzebuerger Strooss, dem [[CR180]]. Den 29. Mäerz 2019 gouf se [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bartreng|als nationaalt Monument klasséiert]].<ref>{{INPA-AC}}</ref> == Geschicht == Am Joer [[1278]] gouf de [[Péiter vun Uespelt]] Paschtouer (Titular) vun der [[Par]] Bartreng. Déi haiteg Kierch ass am Ufank vum 18. Joerhonnert ([[1701]]) am spéitgotesche Stil nei opgebaut ginn. 1847 ass se duerch den Ubau vun engem Querschëff, engem neie [[Chouer (Kierch)|Chouer]] an engem schlanken Tuerm vu 65 m vergréissert ginn.<ref>[https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/religieux/eglises/region_centre/bertrange.html Säit vum INPA]</ref> Am Joer [[1931]] gouf eng nei [[Sakristei]] ugebaut. [[1981]] gouf d'Kierch renovéiert an 1987 gouf dat dausendjäregt Bestoe vun der Par Bartreng gefeiert. == Bemierkenswäertes == * D'Madonnefigur aus dem 17. Jh. mat engem Jesus, dee mat enger [[Drauf]] spillt. Baussen iwwer dem Portal steet eng Kopie an der Fassad, d'Original steet bannen um [[Duxall]]. * Dat spéitgotesch [[Rëppegewëllef]] huet eng ganz Rei vu konschtvoll verzierte Schlusssteng. * De [[barock]]en Haaptaltor (éischt Hallschent vum [[18. Joerhonnert]]) gouf vum [[Jean-Georges Scholtus|Georges Scholtus]] vu [[Baaschtnech]] entworf. Et gesäit een dräi Péitrusstatuen: de Péitrus mam [[Haushong|Hunn]] an de [[Schlëssel]]en, déi falen, dann de gefaangene Péitrus a Ketten an de Péitrus mat de Schlësselen an dem ëmgekéierte Kräiz. Um Altor ass och de Paulus mam Schwäert ze gesinn an den [[Äerzengel]] Méchel, deen den [[Draach (Mythologie)|Draach]] kleng kritt. D'[[Tabernakel]]skulptur am Zentrum ass vum J. Haler aus dem Joer [[1982]]. * D'Statu vum [[Hubertus vu Léck|hellegen Hubertus]] op der lénkser Mauer am Chouer ass déi eelst Skulptur an der Bartrenger Kierch. * Déi faarweg Fënstere mat de 4 [[Evangelist]]e vum [[Gustave Zanter]] (20. Jh.) an d'Fënstere mat Wopen a Schrëftzeeche vum [[Jean Thill (Moler)|Jean Thill]] aus dem Joer 1969. * De Volléksaltor (20. Jh.) mat enger Zeen vum ''Leschten Abendmahl'' aus der Holzschnëtzerei Demetz aus [[Tiroul|Südtiroul]]. * D'Liespult mat der Zeen vun der [[Biergpriedegt]] an der wonnerbarer Broutverdeelung un déi Dausenden, hiergestallt vum Matthias Demetz ëm 1996. * Um Säitenaltoer ass lénks [[Tréischterin am Leed|d'Tréischterin]] a riets den [[hellege Jousef]]. * Am lénkse Säiteschëff hänkt e Bild aus dem 17. Jh. mam [[Abraham]] an dem Affere vum [[Isaak]]. * Am rietse Säiteschëff hänkt e Bild vum gekräizegte Christus mat der Säitewonn aus dem Joer 1760. * De [[Kräizwee]] mat 13 (!) Statioune staamt vun der [[Bettina Sabbatini]] aus dem Joer 1990. Hire Kräizwee huet dës Statiounen: # Lescht Abendmahl # Jesus zu Gethsemane (um Uelegbierg) # Jesus virum Pilatus # Jesus hëlt säi Kräiz op sech # Jesus begéint senger Mamm # Jesus fält ënnert dem Kräiz # Jesus begéint de Fraen déi kräischen # Jesus begéint dem Simon vu Cyrene a kritt d'Schweessduch vun der Veronika # Jesus gëtt un d'Kräiz geneelt # Maria a Johannes beim Jesus ënner dem Kräiz # Jesus gëtt vum Kräiz erofgeholl # Jesus gëtt begruewen # Den Operstanenen als Bam vum Liewen an d'Mënschheet als seng Wuerzelen. == Uergel == An der Kierch steet eng [[Uergel]], déi 1997 vum [[Uergelmanufaktur Georg Westenfelder|Georg Westenfelder]] gebaut gouf.<ref>{{Citation|URL=http://www.orgues.lu/index.php?option=com_content&view=article&id=98:bertrange&catid=79:luxemburger-land-orgeln&Itemid=471|Titel=Bertrange, Bartreng|Gekuckt=2025-11-07|Wierk=www.orgues.lu}}</ref> Op der Uergel gesäit ee Panéile mam hellege Péitrus a Paulus, déi aus den Diere vum fréieren Haaptaltor stamen. {{Méi Info 1|Uergel an der Kierch vun Bartreng}} == Biller == <gallery> Bartrenger Kierch Banneraum.jpg|Banneraum mam Altor Bartrenger Kierch Haaptaltor.jpg|Haaptaltor Bartrenger Kierch Hl Hubertus.jpg|Hl Hubertus Bartrenger Kierch Schlussstenn2.jpg|Konschtvoll Schlusssteng B Sabbatini 2016.jpg|Kräizwee mat der Kënschtlerin (2016) </gallery> == Kuckt och == * [[Uergel Kierch Bartreng]] * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]] *[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Saints-Pierre-et-Paul (Bertrange)|{{PAGENAME}}}} * [http://web.cathol.lu/IMG/pdf/vorstellungsmappe_des_pfarrverbandes_deutsch_-2.pdf Presentatioun vum Parverband Bartreng-Stroossen] * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/religieux/eglises/region_centre/bertrange.html D'Kierch vu Bartreng op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2030/b2030.shtml D'Fënstere vun der Kierch vu Bartreng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''] {{de}} * [https://www.facebook.com/photo?fbid=2929807343724480&set=pcb.2520126701571951 D'Kierch Bartreng an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''] {{sic}} * [https://www.youtube.com/watch?v=OgbRowkoKUQ Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Kierch zu Bartreng] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemeng Bartreng]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen]] [[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Lëtzebuerg]] == Literatur == * 2026, [[Guy Weirich]], ''Ein Werk der Künstlerin Bettina Scholl-Sabbatini. Der Kreuzweg in der Kirche von Bartringen'', in: [[nos cahiers]] 47(2026), H. 3, S.97-121 * 1987 [[Robert L. Philippart]] ''Die Pfarrkirche von Bartringen, in: Heimat + Mission 4/5 1987, S. 73-86 i179foao6mhdjqad6x5zzrxmyhnd44h 0 48546 2712490 2668632 2026-10-24T07:03:19Z Zinneke 34 /* 50 bis 100 Meter */ 2712490 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} Déi '''héchst Konstruktioune vu Lëtzebuerg''' sinn, bei der gréisster ugefaangen: [[Fichier:Sender Housen 1 BRW.jpg|thumb|upright|De Sendemast vun Housen.]] ===Iwwer 200 Meter=== * de [[Sendemast vun Housen]], deen 300 m héich ass. * déi dräi 3 stole Gittermaste vun 290 m vum [[Sender vu Beidler]]. * den 285 Meter héijen [[Sender vun Diddeleng|Antennepotto vun RTL]] um [[Diddeleng]]er [[Ginzebierg]]. * déi dräi 215 m héich Maste vum [[Sender vu Jonglënster]]. ===Iwwer 100 Meter=== * den 3. Tuerm vum [[Europäesche Geriichtshaff]] ([[Giustina Rocca|Rocca]]-Tuerm), 2019 ageweit, ass 115 Meter héich an huet 30 Stäck. * déi zwéin aner Tierm vum Europäesche Geriichtshaff sinn 107 m héich an hu jee 25 Stäck. * de Pilier vun der [[Victor-Bodson-Bréck]] zu [[Hesper]] ass 106,25 Meter héich. * d'[[Maste vum Dagsender vu Maarnech]], 105 m, ofgerappt 2016 * [[Infinity (Kierchbierg)|Infinity]], Lëtzebuerg-[[Kierchbierg]], 104 m, 26 Stäck, 2020 ageweit. ===50 bis 100 Meter=== * den Tuerm vum [[Jean-Monnet-2-Gebai]] (bis 2027 am Bau) ass 93 m héich * d'[[Sauerdallbréck (A1)]] ass 92 m héich * den 91 m héijen Tuerm vum [[Sender vu Blaaschent]] * d'[[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B um Belval]] hunn eng Héicht vun 90, respektiv 82 m. * den 82 m héije Kamäi vun der Offallverbrennungsanlag zu [[Leideleng]] * [[K22]], den neie Sëtz vun [[ArcelorMittal]] (2027), 80 m. * den Tuerm vun der [[Maison du savoir]], dem Haaptgebai vun der [[Uni Lëtzebuerg]] um [[Belval]], zu [[Esch-Uelzecht]], 80 Meter héich. * d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai]], d'"Héichaus" um Kerchbierg, ass 77 m héich. * d'[[RBC Investor Services]]-Gebai zu [[Belval|Esch-Belval]], huet eng Héicht vu 75 Meter. * den Hotel "Double Tree" zu Dummeldeng mat 74 Meter. * de [[Pont grande-duchesse Charlotte]] (Rout Bréck) ass 74 Meter héich * de [[Lift Pafendall-Uewerstad]] ass 71 Meter héich * Tuerm vum Gebai vum [[Europäesche Stabilitéitsmechanissem]] (ESM), geplangt fir 2028; 70 Meter. * den Tuerm vun der [[Kierch Lëtzebuerg-Belair|Kierch vu Belair]] mat 69 Meter. * de [[Waassertuerm op der Cloche d'or]], mat 68,5 Meter. * déi zwéin Tierm, genannt ''[[Porte de l'Europe]]'', laanscht de Boulevard Kennedy, an der "Entrée" op de Kierchbierg, mat allebéid 68 Meter. * d'[[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] zu Esch-Belval, 60 m héich. * Aurea-Tuerm zu Déifferdeng, 58 m héich. * de [[Leideleng#Den neie Waassertuerm|Leidelenger Waassertuerm]], mat 58,15 Meter. * den [[Aquatower]] zu [[Bäerdref]], mat 55,72 Meter. * d'[[Spuerkeessgebai|Direktiounsgebai vun der Spuerkeess]] an der Stad Lëtzebuerg huet eng Héicht vu 50 m. * de [[Waassertuerm um Kierchbierg]], mat 50 m === Anerer=== * d'[[Al Bréck]] (Passerell) ass 45 Meter héich * de [[Lift Gronn-Uewerstad]] ass 45 Meter héich * de [[Clausener Viaduc]] ass 44 Meter héich * d'[[Nei Bréck]] (Adolphe-Bréck) ass 42 Meter héich * d'[[Biisserbréck]] (Viaduc Polvermillen) ass 37 Meter héich * de [[Pafendaller Viaduc]] ass 32 Meter héich * de [[Viaduc vu Schengen]] ass 24 Meter héich === Kuckt och === * [[Lëscht vun de Wandenergieanlagen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker zu Lëtzebuerg]] 9sfsdxrvd6acv4fdqkxbdrp8r2eyo2n 0 50076 2712475 2646163 2026-10-23T20:13:34Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2712475 wikitext text/x-wiki {{skizz}} [[Fichier:AIDAcara Helsinki.jpg|thumb|300px|D'''AIDAcara'' mat dem fir AIDA-Schëffer typeschen Ustrach]] [[Fichier:AIDAdiva in Kiel.jpg|thumb|300px|Dat neit Flaggschëff ''AIDAdiva'']] '''AIDA Cruises''' ass eng [[Reederei]] mat Sëtz zu [[Rostock]]. Als Duechtergesellschaft vun der [[Costa Kreuzfahrten|Costa Crociere S.p.A.]] gehéiert si zu den elo zwielef Croisièresgesellschafte vun der [[Carnival Corporation & plc]]. AIDA ass net d'Bezeechnung vun engem eenzele [[Croisièresschëff]], mä déi iwwergräifend Bezeechnung vun enger ganzer Flott vu Schëffer. == D'Entreprise == D'Entreprise ''AIDA Cruises'' (virdru ''Seetours'') ass an [[Däitschland]] féierend, wat d'Ugeboter vu Croisièren ugeet. Am Joer 2006 goufe vun hir 239.000 Passagéier transportéiert; den Ëmsaz huet zirka 408 Milliounen Euro erreecht, wat engem Maartundeel vu 35&nbsp;% entsprécht. ''AIDA Cruises'' beschäftegt neierdengs 2.400 Persounen aus 25 Länner. Dovun si ronn 2.000 Persounen u Bord vun de Schëffer a 400 u Land beschäftegt. Am Joer [[2000]] huet d'[[Peninsular and Oriental Steam Navigation Company|P&O Princess Cruises]] eng Majoritéit vun 51&nbsp;% um Kapital vun der Entreprise ''Seetours'' iwwerholl. Zanter der Fusioun vun der ''P&O Princess'' mat dem ''Carnival-Grupp'' am Joer 2003 gehéiert elo och ''AIDA Cruises'' zur [[Carnival Corporation & plc]], dem weltwäit gréissten Ubidder vu Croisièren. Vum 1. November 2004 un, féiert d'Gesellschaft d'Firmebezeechnung ''AIDA Cruises German Branch of Costa Crociere''. D'Entreprise gehéiert vun do un zu enger aneren Duechter vu ''Carnival'', den italieenesche [[Costa Crocieri|Costa Croisièren]]. Dat erkläert, firwat d'AIDA-Flott zanter 2004 ënner italieeneschem [[Pavillon maritime|Pavillon]] fiert. == Flott == {{update}} D'Flott vun AIDA Cruises besteet aus de Schëffer [[AIDAcara]] (zanter 1996), [[AIDAvita]] (zanter 2002), [[AIDAaura]] (zanter 2003) an [[AIDAdiva]] (zanter 2007). All fuere se ënner italieeneschem Pavillon. Doheem si s'am Hafe vu [[Genua]]. Vun 2004 bis Mäerz 2007 huet och d'[[Ocean Village 2|AIDAblu]] zur Flott gehéiert. Si ass dunn un déi englesch Reederei [[Ocean Village]] verkaaft ginn a gouf duerch d'[[AIDAdiva]] ersat. Bis zum Joer 2012 soll d'AIDA-Flott vu 5.400 op 16.384 Better erweidert ginn, a bis dohin all Joer en neit Schëff bäikréien. == Literatur == * Ralf Schröder, Michael Thamm: ''AIDA - Die Erfolgsstory'', Delius Klasing Verlag, ISBN 978-3-7688-1900-8 *''Merian Extra - MS EUROPA'' - ISBN 3-7742-6613-1 * Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4 == Kuckt och == * [[Lëscht vu Croisièresschëffer]] * [[Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer]] == Um Spaweck == {{Commonscat|AIDA fleet|AIDA}} * [http://www.aida.de Offiziell Säit vun AIDA-Cruises] * [http://www.mareselect.com/de Bewäertung vu Croisièresschëffer] * [https://web.archive.org/web/20160304142405/http://www.schiffbilder.de/name/galerie/kategorie/suchen/suchbegriff/aida.html Biller vun AIDA-Schëffer] * [http://www.carnival.com/ Offiziell Säit vun de Carnival Cruise Lines] [[Kategorie:AIDA Cruises| ]] [[Kategorie:Reedereien]] 0ihwzr507nkmg7pqj1zolxn4fzl5g22 0 51137 2712449 2712312 2026-10-23T14:20:45Z Les Meloures 580 k 2712449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Habay-la-Vieille<br>''[[Lëtzebuergesch|lb]]: Al-Habech'' | Kaart = | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Virton|Virton]] | Gemeng = {{Habay}} | Telefonszon = 063 | Postcode = 6723 | Koordinaten = {{coor dms|49|43|22|N|05|37|11|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = }} '''Habay-la-Vieille''' (lb. ''Al-Habech''), ass eng [[belsch]] Uertschaft an der Gemeng [[Habay]] (lb. ''Habech''), an der [[Provënz Lëtzebuerg]]. Bis zur [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]] war Habay-la-Vieille eng eegestänneg Gemeng. ==Geschicht== Déi éischt Spuere vu Mënsche goufen [[1876]] um [[Flouernumm|Lieu-dit]] ''Trou du sable'' fonnt. Et ware Reschter vun äerde [[Krou|Kréi]], Mënzen a [[Fibel (Nol)|Fibelen]] aus dem [[1. Joerhonnert]]. Op de Plaze ''Mormont'' an ''Haut des Fratênes'' goufe Schankereschter fonnt. Ëm déi selwecht Zäit goufe Waffen a Schankereschter an der Géigend vun der Bréck iwwer d'[[Rulles (Baach)|Rulles]] fonnt. Eng drëtt [[Archeologie|archeologesch]] Plaz ass tëscht [[Nantimont]] an Habay-la-Vielle um Plateau ''Magerois''. Et ass d'''Villa romaine de Mageroy''. Tëscht [[940]] an [[1364]] huet d'Duerf zu der [[Grofschaft Chiny]] gehéiert. Duerno koum et bei den [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Am [[Drëssegjärege Krich]] a bei der [[Pescht]] vu [[1636]] hat d'Uertschaft 2/3 vu sengen Awunner verluer. Am [[17. Joerhonnert]] huet Habay-la-Vieille sech vergréissert. Dat koum duerch d'[[Schmëdd|Schmëtten]] déi sech am Dall vun der Rulles breet gemaach hunn. [[1613]] huet de [[Léck]]er Herman de Tappe d'''Forges de la Trapperie'' opgeriicht, an hien huet d'Famillen ''Grevisse, Gilson,'' a ''Quoirin'' matbruecht déi Spezialisten an der Veraarbechtung vum [[Eisen|Eise]] waren. Am Joer [[1804]] gouf Habay eng eegestänneg Par. Am [[19. Joerhonnert]] goufen d'''Forges de la Trapperie'' zougemaach, de [[Kierfecht]] gouf verluecht, an eng stenge Bréck iwwer d'Rulles gebaut. [[1859]] gouf d'Gare opgeriicht. Habay-la-Vieille, dat haaptsächlech vu Bauere bewunnt war, huet vun [[1950]] vill där Betriber verluer, besonnesch, well vill Nokommen op d'Schmelzen am Minettsbaseng schaffe goungen. ==Geographie== Habay-la-Vieille läit am Dall vun der [[Rulles (Baach)|Rulles]], op enger Héicht vun 360 Meter um südleche Bord vum [[Forêt d'Anlier|Habecher Wald]]. Et ass un de Verkéier ugeschloss iwwer d'[[Nationalstrooss 897 (Belsch)|N897]] um hallwe Wee tëscht [[Houdemont (Belsch)|Houdemont]] an [[Habay-la-Neuve]]. D'[[Nationalstrooss 87|N87]], déi iwwer d<nowiki>'</nowiki>''Rue de la Hourdelle'' an d'''Rue du Vivier'' z'erreechen ass, huet en Uschloss un d'[[Autobunn A4 (Belsch)|Bréisseler Autobunn]]. An d'[[Gare Habay|Gare vun Habay]] kommen d'Zich vun der [[Infrabel-Linn 162|Streck Namur-Sterpenich-Lëtzebuerg]]. {{Navigatioun Gemeng Habay}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Fréier Gemengen an der Provënz Lëtzebuerg]] qo3ypurgw4aqjfv2lf1c8rxbt638bs0 0 65113 2712485 2469272 2026-10-24T04:30:13Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712485 wikitext text/x-wiki D''''Eddington Medail''' ass eng vun den Auszeechnunge vun der [[Royal Astronomical Society]] déi fir groussaarteg Leeschtungen um Gebitt vun der theoreetescher [[Astrophysik]] verdeelt gëtt. Si ass nom [[Arthur Stanley Eddington]] genannt a gëtt zanter [[1972]] net méi all Joer verginn. == D'Laureatelëscht == * [[1955]]: [[Hendrik Christoffel van de Hulst]] * [[1958]]: [[Horace Welcome Babcock]] * [[1959]]: [[James Stanley Hey]] * [[1960]]: [[Robert d'Escourt Atkinson]] * [[1961]]: [[Hans Bethe]] * [[1962]]: [[André Lallemand]] * [[1963]]: [[Allan Rex Sandage]], [[Martin Schwarzschild]] * [[1964]]: [[Herbert Friedman]], [[Richard Tousey]] * [[1965]]: [[Robert Pound]], [[Glen Rebka]] * [[1966]]: [[Rupert Wildt]] * [[1967]]: [[Robert Christy]] * [[1968]]: [[Robert Hanbury Brown]], [[Richard Twiss]] * [[1969]]: [[Antony Hewish]] * [[1970]]: [[Hayashi Chūshirō]] * [[1971]]: [[Desmond King-Hele]] * [[1972]]: [[Paul Ledoux]] * [[1975]]: [[Stephen Hawking]], [[Roger Penrose]] * [[1978]]: [[William Alfred Fowler]] * [[1981]]: [[James Peebles]] * [[1984]]: [[Donald Lynden-Bell]] * [[1987]]: [[Bohdan Paczyński]] * [[1990]]: [[Icko Iben]] * [[1993]]: [[Leon Mestel]] * [[1996]]: [[Alan Guth]] * [[1999]]: [[Roger Blandford]] * [[2002]]: [[Douglas Gough]] * [[2005]]: [[Rudolf Kippenhahn]] * [[2007]]: [[Igor Dmitrijewitsch Nowikow|Igor Nowikow]] * [[2009]]: [[Jim Pringle]] * [[2011]]: [[Gilles Chabrier]] * [[2013]]: [[James Binney]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130209060652/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2210-winners-of-the-2013-awards-medals-and-prizes Winners of the 2013 awards, medals and prizes – full details] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.ok); ofgeruff den [[12. Januar]] [[2012]]</ref> * [[2014]]: [[Andrew R. King]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141020011110/https://www.ras.org.uk/news-and-press/news-archive/254-news-2014/2378-2014-winners-of-the-ras-awards-medals-and-prizes 2014 winners of the RAS awards, medals and prizes] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.uk)</ref> * [[2015]]: [[Rashid Sunyaev]] * [[2016]]: [[Anthony Bell]] * [[2017]]: [[Cathie Clarke]] * [[2018]]: [[Claudia Maraston]] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20050426012427/http://www.ras.org.uk/index.php?option=content&task=view&id=269 RAS-Lëscht vun de Gewënner] {{Referenzen}} [[Kategorie:Eddington Medail| ]] fc6ee29nd91oaud1x7kybyudwl6fact 0 73565 2712442 2704779 2026-10-23T13:27:24Z Les Meloures 580 ..... 2712442 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der lëtzebuergescher Gemeng am Kanton Dikrech|déi däitsch Stad am Saarland|Merzig}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Mäerzeg}} | Koordinaten = {{coor dms|49|49|51.92|N|06|00|13.18|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass Mäerzeg, déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng. D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geographie == Mäerzeg ass déi westlechst Gemeng am [[Kanton Dikrech]]. Se grenzt am Norden un d'[[Gemeng Esch-Sauer]], am Nordosten u [[Gemeng Feelen|Feelen]], am Südosten un [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] an, op enger Längt vu knapps 100&nbsp;m, [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]], am Süden u [[Gemeng Viichten|Viichten]] an am Westen u [[Gemeng Groussbus|Groussbus]]. D'Uertschaft läit am Dall vun der [[Waark]], déi vu Südwest no Nordost derduerchleeft. Se deelt d'Uertschaft an Uewer- an Niddermäerzeg, déi fréier getrennt Uertschafte waren. Nërdlech vum Duerf fänken d'Ausleefer vum [[Éislek]] un, südlech läit de ''Butzebierg''. D'[[Nationalstrooss 21]] geet, um lénksen Uwänner vun der [[Waark]], queesch duerch d'Uertschaft. Véier Baache lafen duerch Mäerzeg, d'[[Waark]], d'[[Turelbaach]], d'[[Bruchbaach]] an d'Walzerbaach. === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen |ville = Mäerzeg | nord-ouest = | nord = [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] | nord-est = [[Gemeng Feelen|Feelen]] | est = [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] | sud-est = | sud= [[Gemeng Viichten|Viichten]] | sud-ouest = | ouest = [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]] }} == Uertschaften an der Gemeng == Mäerzeg ass déi eenzeg Uertschaft an der Gemeng. == Geschicht == Mäerzeg ass zanter dem 1. Januar 1875 eng eegestänneg Gemeng<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1874/11/20/n1|Titel=Loi du 20 novembre 1874, détachant de la commune de Feulen les deux sections de Mertzig-haut et Mertzig-bas et les érigeant en commune séparée sous le nom de Mertzig|Gekuckt=11.07.2026|Datum=20.11.1874|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Do virdrun huet Mäerzeg zur [[Gemeng Feelen]] gehéiert. Mäerzeg ass fir d'éischt am Joer 762 als ''Marciaco'' ernimmt.<ref>[[Joseph Meyers]], ''Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs'', 1976, S.101.</ref> Aner Nimm sinn, 842 ''Martiaco'', 1476 ''Mertzzich''. Domat ass d'Uertschaft méi al wéi [[Feelen]] an ass mat eng vun den eelsten am Land. Op der [[Ferrariskaart]]<ref>Atlas Ferraris, Comte de Ferraris. Levée des Pays – Bas Autrichiens. Ed. Bibliothèque royale de Belgique, 1965. Ospern Folio 222.</ref> ass ''Uewermäerzeg'' eng Uertschaft fir sech, a läit um rietsen Uwänner vun der [[Waark]], och ''Niddermäerzeg'' ass als eegestänneg Uertschaft opgefouert, a läit op der lénkser Säit. An der ''Feuerstättenzählung'' vu 1526 gëtt Mäerzeg ënner der Herrschaft [[Esch-Sauer]] ernimmt. ''Overmertzich 7 mesnaiges, Niedermertzich 7 1/2 mesnaiges.''<ref>[[Jacques Grob]], ''Dénombrements des feux des Duchés de Luxembourg et Comté de Chiny'', 1921.</ref> [[Feelen]] huet do 25 ''mesnaiges'' oder Feierplazen. 1611 gouf erëm gezielt.<ref>[[Jules Vannérus]],''Anciens dénombrements du Luxembourg'', BCRH Bruxelles 70 (1901), p.421-476.</ref> Interessant ass datt an där Zielung Nimm genannt ginn.<ref>Niddermäerzeg: Heintzen Michel, Tilges Claus, Mathis Claus, Clais Gibbert, Heibocks Peter, net taxéiert, well aarm. Motschen Peter, Koeben Jan, Loetschen Peter, Marien Claus. Awunner vun Niddermäerzeg musse fir 3 Feierplaze bezuelen. De Marien Claus ass den Ancêtre vun der Famill Mergen vu Mäerzeg.</ref> Nom [[Drëssegjärege Krich]] louch d'Land um Buedem, zerstéiert a geplëmmt vun de kroateschen a polnesche Sëldner, déi de Baueren dat Lescht, wat se nach hate geklaut hunn, a vun der d'[[Pescht]]epidemie vu 1636 deziméiert. D'Leit waren aus den Dierfer fortgelaf an hate sech an de Bëscher verstoppt. Wéi 1659 d'Feierplaze erëm gezielt goufen, well d'Seigneure jo erëm Taxen ophiewe wollten, waren d'Dierfer Nidder- an Uewermäerzeg abandonéiert.<ref>[[Jean-Pierre Glaesener]],''Le Grand Duché de Luxembourg historique et pittoresque'', p.161.</ref> Ëm 1661 haten d'Leit Aarbecht op de [[Schmelz]]e vu [[Biissen]] a [[Colmer-Bierg]], an an de Steekaule vu Mäerzeg. D'Schmelzen hunn och vill auslännesch Spezialisten ugezunn, wéi d'Gilsone vun [[Habay-la-Neuve|Habech]], deenen hir Nokommen nach haut zu Mäerzeg wunnen, sou wéi och [[Kuelebrenner]] aus dem [[Flandern|Flammänneschen]], wou den Numm ''Flammang'' hierkënnt. Mä d'Leit vu Mäerzeg selwer haten d'Kuelebrenne och séier eraus an hunn domat hiert Geld verdéngt. D'Schmelzen hu fir eng Tonn [[Goss]]eise siwen Tonnen Holzkuele verbraucht. Am [[17. Joerhonnert]] huet d'Bevëlkerung haaptsächlech aus Baueren, [[Doléiner]] an e puer Handwierker bestanen. Als Betriber hu bis an d'20. Joerhonnert era Millen a besonnesch [[Steekaul]]en eng Roll gespillt. Den [[Émile Erpelding]]<ref>[[Émile Erpelding]], ''Die Mühlen des Luxemburger Landes'', Ed. E. Borschette, 1988, p.381.</ref> ernimmt fir Niddermäerzeg eng Uelegmillen an eng Seemillen, déi dem Arthur Weis, an eng See-, Ueleg-, a Loumillen, déi dem Jean-Pierre Speyer gehéiert huet. Fir Uewermäerzeg nennt en nëmmen eng Millen, d'Mielmillen, déi dem Thomas Heiderscheid gehéiert huet. 1845 gouf si vum Antoine Goedert opkaaft. Dee gouf 1848 als Gierwer bezeechent. An de Kadastererklärunge vu 1766 geet vun 8 Loumille rieds. Um Rand vum ''Butzebierg'' louche Steebréch. Am meeschten ofgebaut gouf de roude [[Sandsteen]]. Déi eelst bekannt Veraarbechtung vum Mäerzeger Steen ass an der [[Al Kierch Dikrech|aler Dikrecher Kierch]] ze fannen, datéiert op d'Joer 1539. Dokumentéiert ass eng Liwwerung vun 10 Trapesteng den 30. September 1633 op Buerschent.<ref>François Decker, ''Regesten des Archivs der Herren von Bourscheid''. <!--Bd. 4, 1993, S.?--></ref> Iwwer 70 Leit hunn am [[19. Joerhonnert]] an de Steekaule ''Seitert'', ''Butzebierg'', ''Latterbaach'', ''Viichterpaad'' an ''Zahnerknupp'' geschafft. Mat Mäerzeger Stee goufe Fënsterrummen, Trapen, Grafsteng, mä och ganz Gebaier a besonnesch Kierche gebaut, wéi z.&nbsp;B. [[Kierch Mäerzeg|déi vu Mäerzeg]], [[Kierch Ettelbréck|Ettelbréck]] an [[Kierch Dikrech|Dikrech]], d'Geriicht zu [[Dikrech]], (dës all geplangt vum [[Louis Dagois]]), d'[[Uelzecht]]-Bréck zu [[Ettelbréck]], an den Hotel Victor-Hugo zu [[Veianen]].<ref>''Les Communes Luxembourgeoises et leurs receveurs'', ARC 1999, p.209.</ref> De Mäerzeger Steen huet net sou vill Drock ausgehale wéi dee vu [[Gilsdref]], dofir konnte mat him keng grouss Brécke gebaut ginn. Mä duerch seng schéi rout Faarf war e beléift bei den Architekte fir Monumenter, Kierchen, mä och kleng Brécken. Bis op [[Baaschtnech]] an [[Neufchâteau (Belsch)|Neufchâteau]] sinn déi Mäerzeger Steng geliwwert ginn. '''Mat Mäerzeger Sandstee gebaut:''' <gallery> Fichier:Mäerzeg-Kirche.jpg|D'Kierch vu Mäerzeg Foto Rob Deltgen Fichier:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|D'Kierch vun Ettelbréck Fichier:Diekirch church.JPG|D'Kierch vun Dikrech Fichier:Dikrech-Tribunal.jpg|D'Geriicht vun Dikrech Fichier:Mäerzeger_Steen_Kapell_vu_Mäerzeg.jpg|Kapell vu Mäerzeg Fichier:Pierre de Mertzig dans la Vieille église de Diekirch anno 1539.jpg|An der Aler Kierch zu Dikrech </gallery> '''Mäerzeger Steekaulen''' <gallery> Fichier:Mäerzeger Steenkaulen Monument.jpg|Steekaulen-Monument Fichier:Mertzig Carrière F.Gilson Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Franz Gilson an der Latterbach Fichier:Mertzig_Carrières_Gilson_1930.Ar.P.Gilson.jpg|Steekaul Piere Gilson Fichier:Mertzig_Carrière_Gilson._Ar.P.Gilson_2.jpg|Steekaul Gilson Fichier:Mertzig_Maison_N.Gilson_Ar.P.Gilson.jpg|Wunnhaus vum Steekaulebesëtzer Gilson </gallery> Bei Recherchen zum Familljebuch Mäerzeg<ref>[[Rob Deltgen]]. ''Familljebuch vun der Uertschaft a Gemeng Märtzeg, HG Gemeng Märzeg 2012''.</ref> fält besonnesch op, datt Steenhaer vu Mäerzeg iwwer 70 Joer al goufen, wougéint déi an de [[Gilsdref]]er Steekaulen an dem selwechten Zäitraum, 1850-1900, meeschtens keng 60 Joer al goufen. 1860 goufen déi éischt Steekaulen zougemaach. Nom [[Éischte Weltkrich]] hunn dunn och d'Steebréch vun Diederich, Wagner an Agnès opgehalen. De Steebroch Gilson huet nach bis nom [[Zweete Weltkrich]] funktionéiert. Nom Peter Gilson<ref>''Tagebuch vum Peter Gilson 1979 ''</ref>, gebuer 1897, huet säi Papp de Franz Gilson tëscht 1898 an 1900 38 Leit, Steekläpper an Aarbechter ënner Loun gehat. -Zeg Fouerleit haten do och hire Verdéngscht. Fir déi nei Kierch vun [[Martelange|Maartel]] hu missen 200 [[Kubikmeter]] gefouert ginn. Och [[Ueschdref]] an [[Eeschpelt]] krute Steng geliwwert fir de Bau vun hire Kierchen. D'Aarbechter hunn all zu Uewermäerzeg gewunnt, well et vun do méi no war bis an d'Steebréch. Am [[Zweete Weltkrich]] huet Mäerzeg schwéier gelidden. 67 Haiser waren duerch Beschoss schwéier beschiedegt an der 10 komplett zerstéiert ginn.<ref>De ''Livre d'Or des victimes luxembourgeoise de la guerre de 1940-1945'' (Ed. Ministère de l'Intérieur), nennt fir d'Gemeng 10 Doudesaffer ''Mort pour la Patrie''.</ref> === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms mertzig luxbrg.svg|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''d'azur à la bande vivrée d'argent, au flanc senestre l'aigle romaine; au chef d'or chargé de trois pics à pointe "grain d'orge" de sable''<br>{{small|<!--[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[xx]] [[19xx]] - -->[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[25. Mee]] [[1960]] - Mémorial B 1961, Säit 528 - Projet: P. Gilson 1960}} |} === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} ==Politik== De [[Gemengerot]] vu Mäerzeg gëtt nom [[Majorzsystem]] gewielt. ===Buergermeeschteren=== [[Buergermeeschter]]e vun der Gemeng Mäerzeg zanter [[1875]] waren: {{Div col|cols=3}} *1875 – 1888: Pierre Elsen-Maillet *1888 – 1897: Pierre Elsen-Hippert *1897 – 1903: [[Jean Klensch]] *1903 – 1908: Nicolas Elsen *1908 – 1912: [[Jean Klensch]] *1912 – 1950: Johann Peter Kass *1950 – 1958: Eugen Schrantz *1958 – 1976: Edmond Conzemius *1976 – 1988: Joseph Clees *1988 – 2005: Edy Conzemius<ref>[https://mertzig.sigidrive.lu/index.php/s/S6Nar75jCwRt2AD Mertzig 2000: S.129 – 131]</ref> *2005 - 2017: Claude Staudt * zanter 2017: Mike Poiré {{Div col end}} ==Bekannt Persounen== Ee vun de bekanntsten Awunner vu Mäerzeg war de Moler [[Sosthène Weis]]. Säin Elterenhaus d'''Wäissenhaus'' ass dat haitegt Gemengenhaus. Do si 6 vu sengen Aquarellen ausgestallt. All d'Awunner vu Mäerzeg, déi tëscht 1675 an 1923 gebuer sinn, fënnt een um Internet-Site vum [[Rob Deltgen]].<ref>http://www.deltgen.com</ref> '''Aner bekannt Leit vu Mäerzeg:''' *[[Cécile Didier (Resistenzlerin)|Cécile Didier]] *[[Victor Kips]] ==Interkommunal Syndikater== D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]: *[[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]] *[[SICONA-Centre]] *[[SIDEN]] *[[SIDEC]] *[[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]] *[[SYVICOL]] == Jumelage == * [[Vöcklamarkt]] an {{AUT}} ==Biller== <gallery> Fichier:Mäerzeg-an-Märten.jpg |''A Mäerten'' Fichier:Mäerzeg-alte-Primärschule_Foto_Rob.DELTGEN.jpg|Al Primärschoul Fichier:Mertzig, 6, rue de l'école.jpg|6, Schoulstrooss Fichier:Mäerzeg-Nei Schoul.jpg|D'neit Schoulgebai </gallery> == Kuckt och == * [[Kierch Mäerzeg]] * [[Kapell Mäerzeg]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Mäerzeg]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.mertzig.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Mäerzeg] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/mertzig D'Gemeng Mäerzeg op der Websäit vum Syvicol] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Maerzeg}} [[Kategorie:Gemeng Mäerzeg| ]] [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]] 6fwjmimph8tm2hazy3lyvtf6w78uao0 0 75143 2712482 2613792 2026-10-24T00:50:38Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712482 wikitext text/x-wiki {| {{Prettytable-R}} |colspan="2" |[[Fichier:CFL5519Offenburg.jpg|thumb|300px|center|CFL 5519]] |- |+ Technesch Daten |- class="hintergrundfarbe5" |- | Verwendungszweck || Gidderverkéier |- | Constructeur || [[Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf]] |- | Baujoer || 1948 |- | Liwwerung || 1949 |- | Max. Vitess || 80&nbsp;km/h |- | Zylinder || 2 |- | Bauaart || 1'E h2 |- | Kolwenduerchmiesser || 630&nbsp;mm |- | Kolwenhub || 660&nbsp;mm |- | Dampréier || 43 |- | Heizréier || 143 |- | Kesseldrock || 16 bar |- | Rouschtfläch || 4,7 m² |- | Heizfläch Feierbéchs || 19,3 m² |- | Total Heizfläch || 199,6 m² |- | Heizfläch Iwwerhëtzer || 75,8 m² |- | Undriffrieder Duerchmiesser || 1400&nbsp;mm |- | Lafrieder Duerchmiesser || 850&nbsp;mm |- | Leeschtung || 1800 PS / 1325&nbsp;kW |- | Totallängt || 23000&nbsp;mm |- | Totalbreet || 3150&nbsp;mm |- | Totalhéicht || 4400&nbsp;mm |- | Gewiicht Lok || 97 t |- | Totalgewiicht || 156 t |- | Achsdrock || 17,2 t |- | Kuelereserve || 10 t |- | Waasserreserve || 30 m³ |} [[Fichier:CFL5519Offenburg02.jpg|thumb|330px|D'5519 am Asaz zu Offenburg]] D''''CFL 5519''' ass déi eenzeg [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|CFL]]-Dampmaschinn déi nach besteet. Si ass zanter dem 24. Oktober 2017 vum [[Institut national pour le patrimoine architectural|Service des sites et monuments nationaux]] als "Monument national industriel" klasséiert a gëtt vum Veräin "5519 [[Association sans but lucratif|a.s.b.l.]]" ënnerhalen. Si gouf als N° 42 2718 ([[DR-Baurei 42|Baurei 42]]) zu [[Wien]]-[[Floridsdorf]] gebaut, a war eng vun den eenanzwanzeg Lokomotiven aus der Serie 55 vum CFL dovun 20, déi tëscht Dezember 1948 a Januar 1949 geliwwert goufen (5501-5520) plus eng (5521) déi vun [[Maschinenfabrik Esslingen|MF Esslingen]] gebaut gi war an zu Saarbrécken affektéiert war. Déi Maschinn koum am August 1944 op Lëtzebuerg wou s'am Krichsduercherneen hänke blouf. == Historeschen Hannergrond == No der Annexioun vun Éisträich an dat däitscht Räich am Joer [[1938]] goufe schwéier Gidderzuchlokomotive gebraucht. Et gouf geplangt fir eng nei "Einheitslokomotive" mat der [[Achsfolleg]] 1'E, mat 18&nbsp;t Achsdrock a mat 1&nbsp;800&nbsp;PS Leeschtung bauen ze loossen. Duerch den Ausbroch vum [[Zweete Weltkrich]] gouf de Projet awer net realiséiert. 1942 krut d'[[Deutsche Reichsbahn|Reichsbahn]], speziell am Osten, grouss Problemer fir d'militäresch Transporter ofzewéckelen an den ''Hauptausschuß Schienenfahrzeuge (HAS)'' huet d'Baurei 42 ausgeschriwwen. D'Lokomotive sollte 1&nbsp;600&nbsp;t mat enger Vitess vu 60&nbsp;km/h op der Glécht zéie kënnen, an nach 20&nbsp;km/h biergop bis 7&nbsp;‰ Steigung. Am September 1942 war nach geplangt fir 8&nbsp;000 Lokomotive bauen ze loossen. Am [[Summer]] 1943 gouf dës Zuel awer op 3&nbsp;300 reduzéiert. D'Maschinne sollte vun dëse Firme geliwwert ginn: * [[Henschel]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;0001 — 0500 * [[Berliner Maschinenbau]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;0501 — 1000 * [[Schichau-Werke]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;1001 — 1500 * [[Maschinenfabrik Esslingen]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;1501 — 1800 * [[Borsig]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;1801 — 2300 * [[Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf]] (WLF): Nr.&nbsp;42&nbsp;2301 — 2800 * [[Krauss-Maffei]]: Nr.&nbsp;42&nbsp;2801 — 3300 Dat konnt awer nëmmen am Ufank sou realiséiert ginn. Vum [[Hierscht]] 1943 un hu Krauss-Maffei a Borsig nëmme méi Lokomotive reparéiert, awer keng nei méi gebaut; se hu misse Waffe liwweren. D'Produktioun vun der Baurei 42 gouf ëmmer erëm verlagert. Am Januar 1944 goufen déi éischt Serielokomotive geliwwert. Bis zum Enn vum Krich goufe ronn 900 Maschinne gebaut. Am Ganzen, wann een déi, déi nom Krich nach gebaut goufen, derbäirechent, goufen der 1063 produzéiert. D'Wiener Lokomotivfabrik Florisdorf huet an de Joren 1944/1945, trotz Bombardementer, nach weider Baudeeler produzéiert soudatt nom Krich nach Lokomotive konnte gebaut ginn. == 5519 beim CFL == Nodeem 1946 zu Lëtzebuerg d'CFL gegrënnt gi war a bedéngt duerch d'Noutwendegkeet vum Transport vu [[Kuelen]] a [[Cock]] goufen 1948 zu Wien-Floridsdorf 20 Maschinne vun der Baurei 42 bestallt, déi bis Januar 1949 geliwwert goufen. Eng vun deenen zwou Leschten, d'42&nbsp;2718, gouf de 26.Januar 1949 geliwwert a krut d'CFL-Nummer 5519. Den 3. Februar gouf se an den Déngscht gestallt a koum kuerz drop an den [[Depot Beetebuerg]], wou se bis 1961 stationéiert war. Si gouf haaptsächlech am Gidderverkéier op de Strecke [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Lëtzebuerg - Diddenuewen, Lëtzebuerg - Esch]] a [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg|Waasserbëlleg]] - [[Siren]] - [[Arbed-Belval]] agesat. Nom Ofschafe vum Depot Beetebuerg am Oktober 1961 war se bis den 21. September 1964, Enn vun der Damplokära am [[Depot Lëtzebuerg]] doheem an ass op der Streck [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Lëtzebuerg - Ëlwen - Gouvy]] zirkuléiert. Tëscht November 1963 a Mee 1964 goufen déi nei diesel-elektresch [[CFL 1800|1800-er]] geliwwert, déi d'55-er lues a lues ersat hunn. == 5519 am [[Beetebuerg]]er Parc Jaquinot == Nodeem den Dampbetrib de 15. Mäerz 1964 ofgeschaaft war goufen d'Lokomotive lues a lues verschrott, bis op een eenzegt Exemplar. De Beetebuerger [[Schäfferot]] war drun intresséiert fir eng Lok z'erhalen. D'Wiel ass op d'5519 gefall. Si blouf am Besëtz vun der CFL a gouf fir ee symbolesche Frang und d'Gemengeverwaltung vu Beetebuerg verpacht. Se gouf am CFL-Atelier Lëtzebuerg grëndlech iwwerholl an op 5513 ëmnummeréiert. Den 21. Juli 1965 gouf se op Beetebuerg, wou se virdru schonn 12 Joer laang doheem war, gefouert an iwwer e provisorescht Gleis an de Parc Jaquinot placéiert. Do stoung se bal 22 Joer laang als 5513 am Fräien an ass lues, awer sécher, ëmmer méi verrascht bis se e Sécherheetsrisiko fir d'Kanner gouf, déi do gespillt hunn. == Restauratioun == De 15. Abrëll 1987 hunn e puer ambitionéiert Eisebunnsfrënn sech zesummegedoen an d'Vereenegung "5519 a.s.b.l." gegrënnt. Si hu sech virgeholl fir d'5519, mat der finanzieller Hëllef vun der Gemeng Beetebuerg, ze restauréieren. D'Lok gouf op der Plaz an hir Haaptdeeler zerluecht, op Eisebunnswaggone verlueden an an den CFL-Atelier op [[Péiteng]] transportéiert, wou bis Enn 1990 e groussen Deel vun de Restauratiounsaarbechte vu Veräinsmemberen erleedegt gouf. Duerch d'politesch "Wende" an Däitschland gouf et méiglech fir d'Lok am ''Reichsbahn Ausbesserungswerk Meiningen'' (ex DDR) erëm an e betribsfäegen Zoustand ze versetzen. Gläich gouf Kontakt opgeholl mat [[Meiningen]] fir déi Aarbechten z'erleedegen, déi zu Lëtzebuerg net konnte realiséiert ginn. D'Eenzeldeeler vun der Lok an de [[Tender|Schleeftender]] goufen am Juni 1991 op Meiningen ([[Thüringen]]) transportéiert wou de Rescht vun de Restauratiounsaarbechten ausgefouert gouf. Nom Nees-Zesummebau an no de néidege Kontrollen an Testfaarte konnt d'5519 de 4. Oktober 1991 e Fuerplangzuch tëscht Meiningen a [[Kaltennordheim]] zéien. Se koum de 27. Dezember op Lëtzebuerg zeréck wou se hir offiziell Erëffnungsfaart de 16. Mee 1992 tëscht Beetebuerg a [[Wolz]] gefuer ass an zanterhier ouni gréisser Problemer Sonner- a Charterzich zitt. D'5519 ass momentan déi lescht betribsfäeg Damplok vun der Baurei 42 zu Lëtzebuerg. == Um Spaweck == * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/industriel/materiel_ferroviaire/loc-5519.html D'Lokomotiv CFL 5519 op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * Steve Remesch, [https://web.archive.org/web/20180813111749/https://www.wort.lu/de/lokales/das-neue-leben-der-alten-dame-5519-5b6d5452182b657ad3b9138e Das neue Leben der alten Dame 5519] op wort.lu, fir d'lescht gekuckt de 14. August 2018 * [https://web.archive.org/web/20240215211717/https://www.bahnbilder.de/name/galerie/kategorie/Luxemburg~Dampfloks~5519.html Vill Fotoe bei Bahnbilder.de] == Quellen == * "5519" a.s.b.l. * Ed Federmeyer, "Eisenbahnen in Luxemburg", Eisenbahn-Kurier Verlag, 1984 == Um Spaweck == {{Commonscat|DRG Class 42|CFL 5500}} {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Damplokomotiven]] [[Kategorie:CFL-Lokomotiven]] [[Kategorie:Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Klasséiert Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]] mrk89j9akrca7erspguz9aglsjcvu59 0 79557 2712493 2537515 2026-10-24T07:58:36Z GilPe 14980 Update 2712493 wikitext text/x-wiki {{SkizzKonscht}}{{Infobox Biographie}} De '''Gast Heuschling''', gebuer den [[1. Dezember]] [[1934]] zu [[Hollerech]], a gestuerwen den [[18. Oktober]] [[2026]] zu [[Déifferdeng]]<ref name=":1">Familljenannonce am Luxemburger Wort vum 21. Oktober 2026, S. 29</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler, Zeechner an Illustrator. De Gast Heuschling ass als Kand op Déifferdeng komm a blouf Zäit senges Liewen do wunnen. Do war hie vun 1965 bis 1986 Member vun der Associatioun [[L'art vivant]] a gouf méi spéit{{Wéini?}} Member vum [[Cercle artistique de Luxembourg]]. Hie gouf 1995 vun der Stad Déifferdeng mam „Mérite culturel“ fir seng kënschtleresch Leeschtungen ausgezeechent.<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/kultur/gast-heuschling-tritt-die-letzte-reise-zu-seinen-sternen-an/163527937.html|Titel=Gast Heuschling tritt die letzte Reise zu seinen Sternen an|Gekuckt=24.10.2026|Auteur=Marc Thill|Datum=23.10.2026|Editeur=https://www.wort.lu|Sprooch=de}}</ref> Hien huet zwee Joer laang Konschtcoursen am Atelier vum [[Foni Tissen]] geholl. De Gast Heuschling war en [[Autodidakt]] an huet sech als „Moler vum Liicht“ bezeechent. Hie war mat der Marie-Thérèse Schroeder bestuet; d'Koppel hat zwee Kanner.<ref name=":1" /> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]] == Um Spaweck == * [http://homepage.internet.lu/gast-heuschling/ Websäit vum Gast Heuschling] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20130105053452/http://www.cal.lu/galeries_artistes/heuschling.htm De Gast Heuschling op der Websäit vum ''Cercle artistique de Luxembourg''] {{fr}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Heuschling Gast}} [[Kategorie:Gebuer 1934]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Zeechner]] q6zsob3wnq4lzu7vecs0ajd01y6szc6 0 80725 2712448 2509698 2026-10-23T14:19:08Z Les Meloures 580 k 2712448 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable-R}} | background: #ffdead;" | [[Fichier:Habay Panneau.jpg|150px|center]] |- | [[Fichier:Gare Habay Face.jpg|thumb|center|D'Gare vun Habech vu vir (2008)]] |- | [[Fichier:Gare Habay Pavillon.jpg|thumb|center|Pavillon um Quai (2008)]] |} D''''Gare Habay''' ass eng Gare vun der [[SNCB]] op der Eisebunnsstreck [[Infrabel-Linn 162|Sterpenech-Namouer]], um PK 196.1 tëscht der [[Gare Stockem|Stackemer Gare]] an där [[Gare Marbehan|vu Marbehan]]. D'Gare ass zu [[Habay-la-Vieille]] D'Gare huet zwéi [[Quai (Eisebunn)|Quaien]]. {{Navigatioun Garen_op_der_Infrabel-Linn_162}} [[Kategorie:Garen an der Belsch|Habay]] [[Kategorie:Habay]] 7xc5787h0hdku9tu1preg3xf8uxse4o 0 81109 2712474 2700718 2026-10-23T18:51:03Z Dewilda 51264 /* Besëtzer vun der Buerg */ Fotoen Grafsteng 2712474 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = Schibbreger Schlass<br>Schibbreg |Bild = |Bildtext = |Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Plaz = [[Kautebaach]] |Adress = |Koordinaten = {{coor dms1|49|57|51.7|N|06|01|35.3|O|Haaptkoordinaten=jo}} |Baustil = [[Renaissance]] |Architekt(en) = |Status = [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|Klasséiert Monument]] ([[Institut national pour le patrimoine architectural]]) |Datum vum Bau = |Proprietär = privat }} [[Fichier:Schüttbuerg vun Alschent-001.jpg|thumb|(1) Schibbereg vun Alschent aus gesinn.]] [[Fichier:F-Clement N-Liez vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|(2) D'Schibbreger Schlass. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], zirka 1834. Vue vun NW.]] D''''Schibbreger Schlass''' (oder just '''Schibbreg''') ass eng Anlag mat [[Buerg]] a [[Renaissance]]schlass um [[Lieu-dit]] mam selwechten Numm tëscht [[Konstem]] a [[Kautebaach]], iwwer dem Dall vun der [[Klierf (Baach)|Klierf]], an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Kautebaach]] vun der [[Gemeng Kiischpelt]]. ==Den Numm vun der Buerg== Nieft der haiteger offizieller Schreifweis<ref>{{Citation|URL=https://lod.lu/artikel/SCHIBBREGERSCHLASS1|Titel=„Schibbreger Schlass“ - LOD|Gekuckt=07.09.2022|Wierk=lod.lu|Sprooch=lb}}</ref> waren oder si follgend Nimm am Gebrauch: op [[Lëtzebuergesch]] ''Schëttbuerg'', ''Schüttbuerg'', ''Schiebuerg'' a ''Schibberech''; op [[Franséisch]] ''Schuttbourg'', op [[Däitsch]] ''Schüttburg'', ''Schieburg'' a ''Schudeburg'' (1406). ==Geographie== Schibbreg läit tëscht [[Konstem]] a [[Kautebaach]] op 385 m Héicht op engem schmuele längelzege [[Schifer]]virspronk, ronn 60 m iwwer dem Dall vun der [[Klierf (Baach)|Klierf]]. D'Buerg ass a Privatbesëtz a kann net besicht ginn. Vu Konstem brauch een ze Fouss eng hallef Stonn bis op d'Schibbreger Schlass. Vun [[Alschent]] huet een eng schéi Vue op Schibbreg. D'[[Schibbreger Millen]] läit op der Klierf, 800 m Loftlinn nordwestlech vun der Buerg<ref>Cf. Hemmer 1974, S. 53: "Am jenseitigen Hang hoch über dem Tal der Clerf ragt die Schüttburg als trutziges Raubritternest aus der Waldeinsamkeit."</ref>. ==D'Buerganlag== [[Fichier:Schuettbourg Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|{{Nowrap|« ''Le Schuttburg'' »}} op der [[Ferrariskaart]], 1777.]] Vun Nordwesten hier kënnt een iwwer eng stenge Bréck iwwer en 10 m breede Gruef an déi ronn 20 × 90 m laanggestreckt Anlag, déi nordnordwest-südsüdost ausgeriicht ass<ref>Déi meescht Informatiounen zu dësem Kaiptel stamen aus Zimmer 1996, cf. Literatur.</ref>. Riets hanner der Paart sinn d'Fundamenter vun engem 7 m décken Tuerm erhalen. Westlech dovu féiert de Buergwee duerch eng weider Paart bei de Palas, dem haitege Wunngebai an neisten Deel vun der Anlag. Südlech geet et schliisslech duerch eng drëtt Paart bei den eelste Buergdeel. Südwestlech vun dëser drëtter Paart ass e Kapellentuerm erhalen. De [[Carlo Hemmer]] huet am zweete Band vu sengem "Besinnlich-kritisches Luxemburger Wanderbuch", dee posthum erauskoum, follgend Beschreiwung vun der Anlag hannerlooss<ref>D'Beschreiwung berout op en Trëppeltour vu Kautebaach op Wëlwerwolz, deen de Carlo Hemmer de 25. Mee 1984 ënnerholl hat. Cf. Gillen et al. 1991: 146 an der Literatur.</ref>: <blockquote> "''Am Ende steigt auf dem Bergrücken breit hingelagert die Schüttburg auf. Ein schmaler, selten schöner Fußweg führt über anstehenden Schiefer und an rotvioletten Orchideen vorbei zum Eingangstor hin<ref>Deen hei beschriwwene Wee vun der Schibbreger Millen aus erop op d'Schlass kann ee schéin op de Biller 1 an 2 gesinn.</ref>. Schade: Asphaltteppich, gradlinig abgesteckt, kalt und vegetationslos. Ein mit Eisennägeln beschlagenes Doppeltor mit Rundbogen verschliesst bunte efeubewachsene Schiefermauern, ein wehrhafter Rundturm steigt auf. Dahinter das Wohngebäude. Ein Spitzbogentor, über den Mauern teilweise zu sehen, führt durch eine zweite Wehrmauer; über ihm in einer Mauernische eine Madonna. Blühende Holunderbüsche brechen aus den Mauerspalten.''" </blockquote> ==Geschicht== [[Fichier:Schüttburg.jpg|thumb|Schibbreg op enger Zeechnung vum [[Michel Engels]], virun 1902. Vue vun NW.]] [[Fichier:N-Liez chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|… an op enger Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], zirka 1834. Vue vun NNW.]] Bis ewell konnt keng eegen Herrschaft vu Schibbreg nogewise ginn an et feele bis haut déi néideg archeologesch a bautechnesch Ënnersichungen, déi et géingen erlaben, wëssenschaftlech ofgeséchert Datéierunge vun den Anlagen ze maachen<ref>Cf. Zimmer 1996 an der Literatur.</ref>. Am [[Mëttelalter]] verkafen d'Häre vu Fëschbech d'Buerg un d'Häre vu Clierf. Vun der Schibbreger Buerg, déi héchstwarscheinlech am [[14. Joerhonnert]] gebaut gouf, ass am Joer 1406 eng éischt Kéier als ''Schudeburg'' rieds, e ''Lehnsgut'' vun der Herrschaft [[Roudemaacher]]. D'Buerg war ursprénglech net als Residenz geduecht, mä als Bollwierk mat Garnisoun. Si steet am südlechen Deel vun der Anlag. Zanter 1550 gehéiert zu Schibbreg en zimmlech groussen Haff zu [[Holztem]], deen duerch e Piechter bewirtschaft gouf géint en Zëns, deen aus Déngschtleeschtungen a Liwwerunge vu Liewensmëttel a Geld bestanen huet<ref>Quell: [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?option=com_content&view=article&id=15&Itemid=7&lang=de Die Schüttburg und ihr Zinshof in Holzthum] op lannersnet.lu</ref>. 1576 gouf am nërdlechen Deel dat neit [[Renaissance]]schlass gebaut. 1805 gëtt d'Buerg deelweis ofgerappt fir Baumaterial ze verkafen. 1936 gouf d'Anlag renovéiert a Schibbreg ass am Fréijoer 1939 als gréisst [[Jugendherbergen zu Lëtzebuerg|Jugendherberg]] vum Land fir de Public zougänglech ginn (iwwer 200 Better). Am [[Zweete Weltkrich]], besonnesch an der [[Ardennenoffensiv]], sinn d'Gebaier staark beschiedegt ginn. 1950 gouf mat gréissere Restauréierungsaarbechten ugefaangen, ouni de fréieren Zoustand vun der Anlag ze dokumentéieren<ref>Cf. Koltz 1975 an der Literatur.</ref>. 1957-1958 si weider Restauréierungsaarbechten duerchgefouert ginn. 1994 goufe Vermiessungsaarbechten ([[Topographie]] an eng formgerecht Bauopnam) duerchgefouert, bei där awer nëmme wéineg Originalbausubstanz nogewise konnt ginn. Zanter dem Oktober 2001 steet d'Anlag op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|Inventarlëscht vun de geschützten Nationalmonumenter]]<ref>{{INPA-JL}}</ref>. ===Besëtzer vun der Buerg=== * Häre vu Fëschbech: ** 1404-1439: Johann I, Här vu Fëschbech a Schibbreg (entsprécht dem Johann III vu Fëschbech) ** 1439-1461: Johann II, Här vu Fëschbech a Schibbreg (entsprécht dem Johann VI vu Fëschbech) * Häre vu Branebuerg a Clierf: ** 1461-1471: Friedrich II vu Branebuerg, Här vu Clierf a Schibbreg ** 1471-1480: Wilhelm vu Branebuerg (†1480) * 1480-1537: Katharina II vu Branebuerg (†1537) an Hartard vu Wolz (1486-1517) * Déi vu Schauenburg: ** 1538-1540: Christoffel vu Schauenburg, Här zu Preisch ** 1540-1576: Bernhard vu Schauenburg (Brudder vum Christoffel), Här zu Schibbreg (nom Doud vum Christoffel och Här zu Preisch) * 1576-1601: Johann vu Kerpen * Déi vun Dalberg: ** 1605-1619: Wolf Friedrich Kämmerer vu Worms, (vun Dalberg genannt) ** 1624-1630: Wolf Johann a Philipp Balthasar waren déi zwee Jonge vum Wolf Friedrich vun Dalberg. Si hu vu 1624 un den Titel Häre vu Schibbreg gedroen * Déi de Humyn: ** 1630-1639: Claude de Humyn († 29. Juli 1639 zu Bréissel) ** 1639-1679: Peter Ernst de Humyn († 26. Oktober 1679, e puer Méint no sengem Brudder Otto Heinrich, † 5. Juni 1679, deen och den Titel Här vu Schibbreg gedroen huet ** 1679-1735: Claude François de Humyn ([[Neveu]] vum Peter Ernst a Jong vum Otto Heinrich). No sengem Doud 1735 zu Bréissel si seng Nëwwien Claude Charles de Halley a Claude-François seng Ierwe ginn. * 1687-1688: Claude Charles de Halley. Hien hat eng Duechter de Humyn bestuet a war e [[Koseng]] vum Claude François de Humyn * 1699-1722: Philippe Dominique van Uylenbrouck. Hien ass de 24. Mee 1692 mat der Anna Caroline de Humyn, der Duechter vum Claude-François de Humyn, bestuet ginn a se hunn zesummen op Schibbreg gewunnt. De 7. Februar 1699 kruten se offiziell den Titel als Häre vu Schibbreg wéi de Claude François hinnen d'Schibbregger Schlass ganz iwwerlooss huet, als Géigeleeschtung hu se missen op d'Herrschaft vu Wardin, Tarchamps, Bras an Harsy verzichten. D'Koppel hat eng eenzeg Duechter, d'Marie Josepha Clara Theresia van Uylenbrouck, déi den 11. Oktober 1714 zu Bréissel mam Alexander Joseph de Hoefnagle bestuet gouf. * Déi de Hoefnagle: ** 1722-1764: Alexander Joseph de Hoefnagle. Hien ass den 28. Juni 1764 am Alter vun 83 Joer op Schibbreg gestuerwen an am Chouer vun der aler [[Kierch Konstem|Kierch zu Konstem]], déi um Kierfecht stoung, begruewe ginn.[[File:Grafstee Alexander Joseph de Hoefnagle.jpg|thumb|Grafstee vum Alexander Joseph de Hoefnagle. Elo un der Säitewand vun der Morgue um Kierfecht zu [[Konstem]] ]] ** 1764-1792: Augustin Karl Joseph de Hoefnagle. Hien huet 1745 d'Anna Lucie Delahaye vu Wolz bestuet a se kruten den 9. Abrëll 1747 hiren eenzege Jong, den Augustin Alexander Franz Joseph, deen de leschten Här vu Schibbreg ginn ass. Den Augustin Karl Joseph ass den 21. Dezember 1792 op Schibbreg gestuerwen. ** 1792-1819: Augustin Alexander Franz Joseph de Hoefnagle. Hien huet sech de 6. Abrëll 1796 zu [[Dasburg]] mat der Anna Maria Josephine vun Iewerleng bestuet. Den Augustin Alexander Franz Joseph ass den 30. August 1819 a seng Fra den 1. Juni 1820 gestuerwen ouni Kanner ze hannerloossen. D'Schlass ass un d'Therese de Hoefnagle verschenkt ginn.[[File:Grafstee vun der Famill de Hoefnagle.jpg|thumb|Grafstee vum Augustin Alexander Franz Joseph de Hoefnagle, Anna Maria Josephine vun Iewerleng an Albert Joseph de Hoefnagle.]] * 1820-1824: Therese de Hoefnagle. Wéi se den [[Nottär]] Jean Baptiste Pondron vun [[Housen]]<ref>Cf. L'Évêque de la Basse-Moûturie 1844 an der Literatur.</ref> den 21. Februar 1821 bestuet huet gouf d'Schlass am Kadaster op deem säin Numm agedroen. D'Therese de Hoefnagle ass den 3. Oktober 1867 gestuerwen. * 1824-1854: Jean Baptiste Pondron. Wéi hien den 12. Mee 1853 gestuerwen ass gouf d'Schlass nees op den Numm vun der Wittfra agedroen. * 1854-1894: André Pondron. Hie krut d'Schlass de 6. August 1854 als Ierfdeel vu senger Mamm an huet do gewunnt bis en den 20. Januar 1894 mat 72 Joer do gestuerwen ass. Hien ass um Kierfecht vu Konstem begruewe ginn. * 1894-1923: Paul Lamort, Friddensriichter zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]. Hien hat d'Buerg vun den Ierwe vum André Pondron kaaft. * 1923-1930: J.P. Clarens a Konsorten, Geschäftsmann zu [[Nidderwolz]]. * 1930-1933: Eugène Welter-Goebel vum [[Lampertsbierg]]. * 1933-1935: Franz Würth-Koch, Wittfra mat Kanner vu Lëtzebuerg. * 1935-1997: Marie Eugénie Joséphine Meers-Jadoul vun [[Uccle]] (bei Bréissel). Si ass den 3. Januar 2000 zu Uccle gestuerwen. 1941 gouf d'Buerg vun der Madame Jadoul hirem Mann, mat deem se a Gütertrennung gelieft huet, fir 66.500 Mark un déi däitsch Besatzer verkaaft, déi en Hitler-Jugendheem dran ageriicht hunn. D'Madame Jadoul, déi awer déi eigentlech Proprietärin war, huet sech géint de Verkaf gewiert an huet d'Geld net ugeholl. 1944 koum d'Gebai ënner Zwangsverwaltung. D'Madame Jadoul huet sech an engem 13 Joer laange Geriichtsprozess dogéint gewiert a krut schliisslech Recht. * 1997-: F. Feltgen. Hien huet d'Buerg den 11. Februar 1997 vun der Madame Jadoul kaaft déi awer de [[Widdem]] drop hat. ==D'Schüttbuerg am Reenert== Als ''Schlass zu Schibbreg'' kënnt d'Schüttbuerg am III. Gesank (Vers 181) vum [[Michel Rodange]] sengem ''[[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Reenert]]'' vir<ref>an der Schreifweis vun 2019</ref>: <blockquote> {{Div col}} De Wollef war beim Kinnek,<br> D’Fra Gormang war eleng;<br> De Fuuss geet an hir Wunnecht<br> A fënnt doheem hir Kleng.<br> „Wéi ass et dann, dir Krotten?“<br> Sot Reenert, wéi e koum,<br> „Wou ass dann iere Vueder,<br> Wou ass seng uersche Moum?“<br> Du spréngt aus engem Wénkel<br> Hir Mamm op Reenert lass;<br> De Fiissche musst entsprangen,<br> Si huet sech nogeflass.<br> Om ale '''Schlass zu Schibbreg''',<br> Do wutscht en duerch e Schaart,<br> Si no – du blouf se steechen;<br> Du laacht de Reenert haart.<br> De Schallek mécht eng Kéier,<br> Këmmt hannebäi erëm;<br> Do deet en er nach Schmot un<br> A laacht aus heller Stëmm.<br> A wéi en dat gestiicht hat,<br> Du mécht en sech an d’Schlënner<br> Op d’Festonk no Malpaartes<br> Bei d’Fra a bei d’Gesënner.<br> {{Div col end}} </blockquote> == Illustratiounen == <gallery mode="packed" heights="160"> Fichier:Webwalking-renert.ogv|Schibbreg am Reenert (III. Gesank) Fichier:Schuttbourg Luxembourg by Paul Lancrenon 1893.jpg|Foto vum 12. Oktober 1893 vum franséische Fotograf [[Paul Lancrenon]] (1857-1922). Vue vu Süden. Fichier:Luxembourg Walking Trail Sign at Schuttbourg.jpg|Schëld vum [[Éislek Trail]] beim Schibbreger Schlass </gallery> == No Schibbreg genannt == * De Lieu-dit an déi fréier [[Schibbreger Millen]] an der Gemeng Kiischpelt; * de [[Schibbreger Tunnel]] op der [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|CFL]]-[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]]; * an der [[Geologie]] e Gestengs aus dem [[Ënneschten Emsium]]: d'[[Quarzophyllade vu Schüttbuerg]]. ==Literatur== {{Div col}} * Blackes, Henri, 1968. Schüttburger Besitz, Rechte und Renten anno 1761. [Signé: Eremit von der Eltz]. Luxemburger Wort Jg. 121, Nr. 31: 4, Nr. 33: 4; Nr. 46: 4. * Bosseler, Nicolas, 1978. Kautenbach, Merkholtz, Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte. Hrsg. von der Gemeindeverwaltung Kautenbach. Luxemburg, Sankt-Paulus-Druckerei. 358 p. * Dunan, Marie Elisabeth, 1960. Les châteaux forts du Comté de Luxembourg et les progrès dans leur défense sous Jean l'Aveugle 1309-1346. Publ. de la Section historique 70, Luxembourg. * [[Evy Friedrich|Friedrich, Evy]], 1972. Die Schüttburg. Revue Jg. 27, Nr. 26: 30-35. Luxembourg. * Friedrich, Evy, 1977. Schüttburg. Tageblatt Nr. 275: p.&nbsp;8, Esch-sur-Alzette. * Gillen, Roger, [[Lex Jacoby]], Édouard Nicolay, [[Adrien Ries]], Hugues Schaffner, Jeanny Zuang, [Carlo Hemmer], 1991. ''Carlo Hemmer: säi Liewe, säi Wierk. Sein Leben, sein Werk. Sa vie, son oeuvre.'' Impr. Saint-Paul, Luxembourg, 297 p. * [[Carlo Hemmer]], 1974. ''Besinnlich-kritisches Luxemburger Wanderbuch'' (mit Photographien von [[Marcel Schroeder]] und Vignetten nach Lithographien, Stichen und zeichnungen aus romantischer Zeit). Dréckerei Bourg-Bourger, Lëtzebuerg, 224 S. * Hoffmann, Joseph, 1984. Die Schüttburg unweit Kautenbach. pp.&nbsp;42–44 in: Inauguration du drapeau et journée cantonale / Corps des sapeurs-pompiers de la commune de Kautenbach. Wiltz. * Keiser, Peter, 1937. Die Geschlechter von der Schüttburg: ein Beitrag zur Heimatkunde. [Hrsg. Tony Kellen] Wiltz: Verl. der Ardenner Zeitung. 88 S. * Koltz, Jean-Pierre, 1975. Les châteaux historiques du Luxembourg. [photographies: Tony Krier ; préf.: Gaston Thorn ; contribution: Carlo Hemmer]. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 231 p. (publié dans le cadre de l'Année européenne du patrimoine architectural) * Krantz, Robert & Norbert Quintus, 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. * Lamort, Paul, 2004. Histoire de la terre et de la seigneurie de Schutbourg [Reprint de l'édition originale de 1896] Differdange: Fernand Feltgen. 92 p. * L'Évêque de la Basse-Moûturie, 1844. ''Itinéraire du Luxembourg germanique, ou Voyage historique et pittoresque dans le Grand-Duché.'' Luxembourg, Libr. V. Hoffman, XXIX-500 S. [Schüttbuerg: [http://books.google.be/books?id=BOFaAAAAQAAJ&pg=PA435 S. 435] * [[Paul Lamort|Lamort, Paul]], 1904. Les ruines du château de Schutbourg (canton de Wiltz). 1 vol. (9 pl.). [Fotografien] * [[Nicolas Liez|Liez, Nicolas]], 1968. Voyage pittoresque à travers le Grand-Duché de Luxembourg. [éd.: Edouard Kutter jr., préf. par Pierre Grégoire] imprimé aux Pays-Bas. 1 vol. (non paginé). [Reprod. photomécanique de l'Édition originale de N. Reuter & Cie. ; V. Hoffmann, 1834, Luxembourg] * Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 2: Die Burgen von A-Z. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. * Frank Weyrich, 2021, Ein verstecktes Kleinod. Luxemburger Wort, 17.05.2021, S. 34{{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Schuttbourg Castle|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?option=com_content&view=article&id=15&Itemid=7&lang=de ''Die Schüttburg und ihr Zinshof in Holzthum'' op lannersnet.lu] * [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?view=article&catid=12%3Aschuttbourg&id=15%3Aschuttbourg&format=pdf&option=com_content&Itemid=7&lang=de PDF vum Claude Lanners iwwer d'Schüttbuerg] * [https://web.archive.org/web/20100507163426/http://www.webwalking.lu/de/projects/schuttburg D'Schüttbuerg op webwalking.lu] [Schéi stëmmungsvoll Foto] *[https://web.archive.org/web/20210517063150/https://www.wort.lu/de/lokales/eine-verborgene-burg-und-ihre-geschichte-609a7afcde135b92368a5974 Eine verborgene Burg und ihre Geschichte] op wort.lu de 17. Mee 2021 {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Schüttbuerg]] [[Kategorie:Gemeng Kiischpelt]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Schüttbuerg]] mldfoqwrgdwr2g5ndyprk3tau09d1hu 2712500 2712474 2026-10-24T08:12:49Z Puscas 735 ...... 2712500 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = Schibbreger Schlass<br>Schibbreg |Bild = |Bildtext = |Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Plaz = [[Kautebaach]] |Adress = |Koordinaten = {{coor dms1|49|57|51.7|N|06|01|35.3|O|Haaptkoordinaten=jo}} |Baustil = [[Renaissance]] |Architekt(en) = |Status = [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|Klasséiert Monument]] ([[Institut national pour le patrimoine architectural]]) |Datum vum Bau = |Proprietär = privat }} [[Fichier:Schüttbuerg vun Alschent-001.jpg|thumb|(1) Schibbereg vun Alschent aus gesinn.]] [[Fichier:F-Clement N-Liez vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|thumb|(2) D'Schibbreger Schlass. Zeechnung vum [[Frantz Clément (Moler)|Frantz Clément]] an [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], zirka 1834. Vue vun NW.]] D''''Schibbreger Schlass''' (oder just '''Schibbreg''') ass eng Anlag mat [[Buerg]] a [[Renaissance]]schlass um [[Lieu-dit]] mam selwechten Numm tëscht [[Konstem]] a [[Kautebaach]], iwwer dem Dall vun der [[Klierf (Baach)|Klierf]], an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] [[Kautebaach]] vun der [[Gemeng Kiischpelt]]. ==Den Numm vun der Buerg== Nieft der haiteger offizieller Schreifweis<ref>{{Citation|URL=https://lod.lu/artikel/SCHIBBREGERSCHLASS1|Titel=„Schibbreger Schlass“ - LOD|Gekuckt=07.09.2022|Wierk=lod.lu|Sprooch=lb}}</ref> waren oder si follgend Nimm am Gebrauch: op [[Lëtzebuergesch]] ''Schëttbuerg'', ''Schüttbuerg'', ''Schiebuerg'' a ''Schibberech''; op [[Franséisch]] ''Schuttbourg'', op [[Däitsch]] ''Schüttburg'', ''Schieburg'' a ''Schudeburg'' (1406). ==Geographie== Schibbreg läit tëscht [[Konstem]] a [[Kautebaach]] op 385 m Héicht op engem schmuele längelzege [[Schifer]]virspronk, ronn 60 m iwwer dem Dall vun der [[Klierf (Baach)|Klierf]]. D'Buerg ass a Privatbesëtz a kann net besicht ginn. Vu Konstem brauch een ze Fouss eng hallef Stonn bis op d'Schibbreger Schlass. Vun [[Alschent]] huet een eng schéi Vue op Schibbreg. D'[[Schibbreger Millen]] läit op der Klierf, 800 m Loftlinn nordwestlech vun der Buerg<ref>Cf. Hemmer 1974, S. 53: "Am jenseitigen Hang hoch über dem Tal der Clerf ragt die Schüttburg als trutziges Raubritternest aus der Waldeinsamkeit."</ref>. ==D'Buerganlag== [[Fichier:Schuettbourg Luxembourg Ferraris 1777.png|thumb|{{Nowrap|« ''Le Schuttburg'' »}} op der [[Ferrariskaart]], 1777.]] Vun Nordwesten hier kënnt een iwwer eng stenge Bréck iwwer en 10 m breede Gruef an déi ronn 20 × 90 m laanggestreckt Anlag, déi nordnordwest-südsüdost ausgeriicht ass<ref>Déi meescht Informatiounen zu dësem Kaiptel stamen aus Zimmer 1996, cf. Literatur.</ref>. Riets hanner der Paart sinn d'Fundamenter vun engem 7 m décken Tuerm erhalen. Westlech dovu féiert de Buergwee duerch eng weider Paart bei de Palas, dem haitege Wunngebai an neisten Deel vun der Anlag. Südlech geet et schliisslech duerch eng drëtt Paart bei den eelste Buergdeel. Südwestlech vun dëser drëtter Paart ass e Kapellentuerm erhalen. De [[Carlo Hemmer]] huet am zweete Band vu sengem "Besinnlich-kritisches Luxemburger Wanderbuch", dee posthum erauskoum, follgend Beschreiwung vun der Anlag hannerlooss<ref>D'Beschreiwung berout op en Trëppeltour vu Kautebaach op Wëlwerwolz, deen de Carlo Hemmer de 25. Mee 1984 ënnerholl hat. Cf. Gillen et al. 1991: 146 an der Literatur.</ref>: <blockquote> "''Am Ende steigt auf dem Bergrücken breit hingelagert die Schüttburg auf. Ein schmaler, selten schöner Fußweg führt über anstehenden Schiefer und an rotvioletten Orchideen vorbei zum Eingangstor hin<ref>Deen hei beschriwwene Wee vun der Schibbreger Millen aus erop op d'Schlass kann ee schéin op de Biller 1 an 2 gesinn.</ref>. Schade: Asphaltteppich, gradlinig abgesteckt, kalt und vegetationslos. Ein mit Eisennägeln beschlagenes Doppeltor mit Rundbogen verschliesst bunte efeubewachsene Schiefermauern, ein wehrhafter Rundturm steigt auf. Dahinter das Wohngebäude. Ein Spitzbogentor, über den Mauern teilweise zu sehen, führt durch eine zweite Wehrmauer; über ihm in einer Mauernische eine Madonna. Blühende Holunderbüsche brechen aus den Mauerspalten.''" </blockquote> ==Geschicht== [[Fichier:Schüttburg.jpg|thumb|Schibbreg op enger Zeechnung vum [[Michel Engels]], virun 1902. Vue vun NW.]] [[Fichier:N-Liez chateau-de-schuttbourg.png|thumb|upright|… an op enger Zeechnung vum [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], zirka 1834. Vue vun NNW.]] Bis ewell konnt keng eegen Herrschaft vu Schibbreg nogewise ginn an et feele bis haut déi néideg archeologesch a bautechnesch Ënnersichungen, déi et géingen erlaben, wëssenschaftlech ofgeséchert Datéierunge vun den Anlagen ze maachen<ref>Cf. Zimmer 1996 an der Literatur.</ref>. Am [[Mëttelalter]] verkafen d'Häre vu Fëschbech d'Buerg un d'Häre vu Clierf. Vun der Schibbreger Buerg, déi héchstwarscheinlech am [[14. Joerhonnert]] gebaut gouf, ass am Joer 1406 eng éischt Kéier als ''Schudeburg'' rieds, e ''Lehnsgut'' vun der Herrschaft [[Roudemaacher]]. D'Buerg war ursprénglech net als Residenz geduecht, mä als Bollwierk mat Garnisoun. Si steet am südlechen Deel vun der Anlag. Zanter 1550 gehéiert zu Schibbreg en zimmlech groussen Haff zu [[Holztem]], deen duerch e Piechter bewirtschaft gouf géint en Zëns, deen aus Déngschtleeschtungen a Liwwerunge vu Liewensmëttel a Geld bestanen huet<ref>Quell: [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?option=com_content&view=article&id=15&Itemid=7&lang=de Die Schüttburg und ihr Zinshof in Holzthum] op lannersnet.lu</ref>. 1576 gouf am nërdlechen Deel dat neit [[Renaissance]]schlass gebaut. 1805 gouf d'Buerg deelweis ofgerappt fir als Baumaterial verkaaft ze ginn. 1936 gouf d'Anlag renovéiert a Schibbreg ass am Fréijoer 1939 als gréisst [[Jugendherbergen zu Lëtzebuerg|Jugendherberg]] vum Land opgemaach ginn (iwwer 200 Better). Am [[Zweete Weltkrich]], besonnesch an der [[Ardennenoffensiv]], sinn d'Gebaier staark beschiedegt ginn. 1950 gouf mat gréissere Restauréierungsaarbechten ugefaangen, ouni de fréieren Zoustand vun der Anlag ze dokumentéieren<ref>Cf. Koltz 1975 an der Literatur.</ref>. Vun 1957 bis 1958 si weider Restauréierungsaarbechten gemaach ginn. 1994 goufe Vermiessungsaarbechten ([[Topographie]] an eng formgerecht Bauopnam) gemaach, bei där awer nëmme wéineg Originalbausubstanz nogewise konnt ginn. Zanter dem Oktober 2001 steet d'Anlag op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|Inventarlëscht vun de geschützten Nationalmonumenter]]<ref>{{INPA-JL}}</ref>. ===Besëtzer vun der Buerg=== * Häre vu Fëschbech: ** 1404-1439: Johann I, Här vu Fëschbech a Schibbreg (entsprécht dem Johann III vu Fëschbech) ** 1439-1461: Johann II, Här vu Fëschbech a Schibbreg (entsprécht dem Johann VI vu Fëschbech) * Häre vu Branebuerg a Clierf: ** 1461-1471: Friedrich II vu Branebuerg, Här vu Clierf a Schibbreg ** 1471-1480: Wilhelm vu Branebuerg (†1480) * 1480-1537: Katharina II vu Branebuerg (†1537) an Hartard vu Wolz (1486-1517) * Häre vu Schauenburg: ** 1538-1540: Christoffel vu Schauenburg, Här zu Preisch ** 1540-1576: Bernhard vu Schauenburg (Brudder vum Christoffel), Här zu Schibbreg (nom Doud vum Christoffel och Här zu Preisch) * 1576-1601: Johann vu Kerpen * Häre vun Dalberg: ** 1605-1619: Wolf Friedrich Kämmerer vu Worms, (vun Dalberg genannt) ** 1624-1630: Wolf Johann a Philipp Balthasar waren déi zwéi Jonge vum Wolf Friedrich vun Dalberg. Si hu vu 1624 un den Titel Häre vu Schibbreg gedroen * Hären de Humyn: ** 1630-1639: Claude de Humyn († 29. Juli 1639 zu Bréissel) ** 1639-1679: Peter Ernst de Humyn († 26. Oktober 1679, e puer Méint no sengem Brudder Otto Heinrich, † 5. Juni 1679, deen och den Titel Här vu Schibbreg gedroen huet ** 1679-1735: Claude François de Humyn ([[Neveu]] vum Peter Ernst a Jong vum Otto Heinrich). No sengem Doud 1735 zu Bréissel si seng Neveuen Claude Charles de Halley a Claude-François seng Ierwe ginn. * 1687-1688: Claude Charles de Halley. Hien hat eng Duechter de Humyn bestuet a war de [[Koseng]] vum Claude François de Humyn * 1699-1722: Philippe Dominique van Uylenbrouck. Hien ass de 24. Mee 1692 mat der Anna Caroline de Humyn, der Duechter vum Claude-François de Humyn, bestuet ginn a se hunn zesummen op Schibbreg gewunnt. De 7. Februar 1699 krute s'offiziell den Titel als Häre vu Schibbreg wéi de Claude François hinnen d'Schibbregger Schlass ganz iwwerlooss huet, als Géigeleeschtung hu se missen op d'Herrschaft vu Wardin, Tarchamps, Bras an Harsy verzichten. D'Koppel hat eng eenzeg Duechter, d'Marie Josepha Clara Theresia van Uylenbrouck, déi den 11. Oktober 1714 zu Bréissel mam Alexander Joseph de Hoefnagle bestuet gouf. * Hären de Hoefnagle: ** 1722-1764: Alexander Joseph de Hoefnagle. Hien ass den 28. Juni 1764 am Alter vun 83 Joer op Schibbreg gestuerwen an am Chouer vun der aler [[Kierch Konstem|Kierch zu Konstem]], déi um Kierfecht stoung, begruewe ginn.[[File:Grafstee Alexander Joseph de Hoefnagle.jpg|thumb|Grafstee vum Alexander Joseph de Hoefnagle. Elo un der Säitewand vun der Morgue um Kierfecht zu [[Konstem]] ]] ** 1764-1792: Augustin Karl Joseph de Hoefnagle. Hien huet 1745 d'Anna Lucie Delahaye vu Wolz bestuet a se kruten den 9. Abrëll 1747 hiren eenzege Jong, den Augustin Alexander Franz Joseph, deen de leschten Här vu Schibbreg ginn ass. Den Augustin Karl Joseph ass den 21. Dezember 1792 op Schibbreg gestuerwen. ** 1792-1819: Augustin Alexander Franz Joseph de Hoefnagle. Hien huet sech de 6. Abrëll 1796 zu [[Dasburg]] mat der Anna Maria Josephine vun Iewerleng bestuet. Den Augustin Alexander Franz Joseph ass den 30. August 1819 a seng Fra den 1. Juni 1820 gestuerwen ouni Kanner ze hannerloossen. D'Therese de Hoefnagle krut dunn d'Schlass geschenkt.[[File:Grafstee vun der Famill de Hoefnagle.jpg|thumb|Grafstee vum Augustin Alexander Franz Joseph de Hoefnagle, Anna Maria Josephine vun Iewerleng an Albert Joseph de Hoefnagle.]] * 1820-1824: Therese de Hoefnagle. Wéi se den [[Nottär]] Jean Baptiste Pondron vun [[Housen]]<ref>Cf. L'Évêque de la Basse-Moûturie 1844 an der Literatur.</ref> den 21. Februar 1821 bestuet huet gouf d'Schlass am Kadaster op deem säin Numm agedroen. D'Therese de Hoefnagle ass den 3. Oktober 1867 gestuerwen. * 1824-1854: Jean Baptiste Pondron. Wéi hien den 12. Mee 1853 gestuerwen ass gouf d'Schlass nees op den Numm vun der Wittfra agedroen. * 1854-1894: André Pondron. Hie krut d'Schlass de 6. August 1854 als Ierfdeel vu senger Mamm an huet do gewunnt bis en den 20. Januar 1894 mat 72 Joer do gestuerwen ass. Hien ass um Kierfecht vu Konstem begruewe ginn. * 1894-1923: Paul Lamort, Friddensriichter zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]. Hien hat d'Buerg vun den Ierwe vum André Pondron kaaft. * 1923-1930: J.P. Clarens a Konsorten, Geschäftsmann zu [[Nidderwolz]]. * 1930-1933: Eugène Welter-Goebel vum [[Lampertsbierg]]. * 1933-1935: Franz Würth-Koch, Wittfra mat Kanner vu Lëtzebuerg. * 1935-1997: Marie Eugénie Joséphine Meers-Jadoul vun [[Uccle]] (bei Bréissel). Si ass den 3. Januar 2000 zu Uccle gestuerwen. 1941 gouf d'Buerg vun der Madame Jadoul hirem Mann, mat deem se a Gütertrennung gelieft huet, fir 66.500 Mark un déi däitsch Besatzer verkaaft, déi en Hitler-Jugendheem dran ageriicht hunn. D'Madame Jadoul, déi awer déi eigentlech Proprietärin war, huet sech géint de Verkaf gewiert an huet d'Geld net ugeholl. 1944 koum d'Gebai ënner Zwangsverwaltung. D'Madame Jadoul huet sech an engem 13 Joer laange Geriichtsprozess dogéint gewiert a krut schliisslech Recht. * 1997-: F. Feltgen. Hien huet d'Buerg den 11. Februar 1997 vun der Madame Jadoul kaaft déi awer de [[Widdem]] drop hat. ==D'Schüttbuerg am Reenert== Als ''Schlass zu Schibbreg'' kënnt d'Schüttbuerg am III. Gesank (Vers 181) vum [[Michel Rodange]] sengem ''[[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Reenert]]'' vir<ref>an der Schreifweis vun 2019</ref>: <blockquote> {{Div col}} De Wollef war beim Kinnek,<br> D’Fra Gormang war eleng;<br> De Fuuss geet an hir Wunnecht<br> A fënnt doheem hir Kleng.<br> „Wéi ass et dann, dir Krotten?“<br> Sot Reenert, wéi e koum,<br> „Wou ass dann iere Vueder,<br> Wou ass seng uersche Moum?“<br> Du spréngt aus engem Wénkel<br> Hir Mamm op Reenert lass;<br> De Fiissche musst entsprangen,<br> Si huet sech nogeflass.<br> Om ale '''Schlass zu Schibbreg''',<br> Do wutscht en duerch e Schaart,<br> Si no – du blouf se steechen;<br> Du laacht de Reenert haart.<br> De Schallek mécht eng Kéier,<br> Këmmt hannebäi erëm;<br> Do deet en er nach Schmot un<br> A laacht aus heller Stëmm.<br> A wéi en dat gestiicht hat,<br> Du mécht en sech an d’Schlënner<br> Op d’Festonk no Malpaartes<br> Bei d’Fra a bei d’Gesënner.<br> {{Div col end}} </blockquote> == Illustratiounen == <gallery mode="packed" heights="160"> Fichier:Webwalking-renert.ogv|Schibbreg am Reenert (III. Gesank) Fichier:Schuttbourg Luxembourg by Paul Lancrenon 1893.jpg|Foto vum 12. Oktober 1893 vum franséische Fotograf [[Paul Lancrenon]] (1857-1922). Vue vu Süden. Fichier:Luxembourg Walking Trail Sign at Schuttbourg.jpg|Schëld vum [[Éislek Trail]] beim Schibbreger Schlass </gallery> == No Schibbreg genannt == * De Lieu-dit an déi fréier [[Schibbreger Millen]] an der Gemeng Kiischpelt; * de [[Schibbreger Tunnel]] op der [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|CFL]]-[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]]; * an der [[Geologie]] e Gestengs aus dem [[Ënneschten Emsium]]: d'[[Quarzophyllade vu Schüttbuerg]]. ==Literatur== {{Div col}} * Blackes, Henri, 1968. Schüttburger Besitz, Rechte und Renten anno 1761. [Signé: Eremit von der Eltz]. Luxemburger Wort Jg. 121, Nr. 31: 4, Nr. 33: 4; Nr. 46: 4. * Bosseler, Nicolas, 1978. Kautenbach, Merkholtz, Alscheid, der Kohnerhof und die Schüttburg auf ihrem schicksalhaften Weg durch die Jahrhunderte. Hrsg. von der Gemeindeverwaltung Kautenbach. Luxemburg, Sankt-Paulus-Druckerei. 358 p. * Dunan, Marie Elisabeth, 1960. Les châteaux forts du Comté de Luxembourg et les progrès dans leur défense sous Jean l'Aveugle 1309-1346. Publ. de la Section historique 70, Luxembourg. * [[Evy Friedrich|Friedrich, Evy]], 1972. Die Schüttburg. Revue Jg. 27, Nr. 26: 30-35. Luxembourg. * Friedrich, Evy, 1977. Schüttburg. Tageblatt Nr. 275: p.&nbsp;8, Esch-sur-Alzette. * Gillen, Roger, [[Lex Jacoby]], Édouard Nicolay, [[Adrien Ries]], Hugues Schaffner, Jeanny Zuang, [Carlo Hemmer], 1991. ''Carlo Hemmer: säi Liewe, säi Wierk. Sein Leben, sein Werk. Sa vie, son oeuvre.'' Impr. Saint-Paul, Luxembourg, 297 p. * [[Carlo Hemmer]], 1974. ''Besinnlich-kritisches Luxemburger Wanderbuch'' (mit Photographien von [[Marcel Schroeder]] und Vignetten nach Lithographien, Stichen und zeichnungen aus romantischer Zeit). Dréckerei Bourg-Bourger, Lëtzebuerg, 224 S. * Hoffmann, Joseph, 1984. Die Schüttburg unweit Kautenbach. pp.&nbsp;42–44 in: Inauguration du drapeau et journée cantonale / Corps des sapeurs-pompiers de la commune de Kautenbach. Wiltz. * Keiser, Peter, 1937. Die Geschlechter von der Schüttburg: ein Beitrag zur Heimatkunde. [Hrsg. Tony Kellen] Wiltz: Verl. der Ardenner Zeitung. 88 S. * Koltz, Jean-Pierre, 1975. Les châteaux historiques du Luxembourg. [photographies: Tony Krier ; préf.: Gaston Thorn ; contribution: Carlo Hemmer]. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 231 p. (publié dans le cadre de l'Année européenne du patrimoine architectural) * Krantz, Robert & Norbert Quintus, 1984. Das alte Luxemburg heute: ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock 800-1800 (Burgen, Schlösser, Kirchen, Friedhöfe, Dörfer). [layout Sonja Muller ; couv. Marcel Schroeder] Luxembourg: RTL Édition, 271 p. * Lamort, Paul, 2004. Histoire de la terre et de la seigneurie de Schutbourg [Reprint de l'édition originale de 1896] Differdange: Fernand Feltgen. 92 p. * L'Évêque de la Basse-Moûturie, 1844. ''Itinéraire du Luxembourg germanique, ou Voyage historique et pittoresque dans le Grand-Duché.'' Luxembourg, Libr. V. Hoffman, XXIX-500 S. [Schüttbuerg: [http://books.google.be/books?id=BOFaAAAAQAAJ&pg=PA435 S. 435] * [[Paul Lamort|Lamort, Paul]], 1904. Les ruines du château de Schutbourg (canton de Wiltz). 1 vol. (9 pl.). [Fotografien] * [[Nicolas Liez|Liez, Nicolas]], 1968. Voyage pittoresque à travers le Grand-Duché de Luxembourg. [éd.: Edouard Kutter jr., préf. par Pierre Grégoire] imprimé aux Pays-Bas. 1 vol. (non paginé). [Reprod. photomécanique de l'Édition originale de N. Reuter & Cie. ; V. Hoffmann, 1834, Luxembourg] * Zimmer, John, 1996. Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 2: Die Burgen von A-Z. Éditions Saint-Paul, Luxembourg. ISBN 2-919883-07-0. * Frank Weyrich, 2021, Ein verstecktes Kleinod. Luxemburger Wort, 17.05.2021, S. 34{{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Schuttbourg Castle|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?option=com_content&view=article&id=15&Itemid=7&lang=de ''Die Schüttburg und ihr Zinshof in Holzthum'' op lannersnet.lu] * [http://www.lannersnet.lu/c/index.php?view=article&catid=12%3Aschuttbourg&id=15%3Aschuttbourg&format=pdf&option=com_content&Itemid=7&lang=de PDF vum Claude Lanners iwwer d'Schüttbuerg] * [https://web.archive.org/web/20100507163426/http://www.webwalking.lu/de/projects/schuttburg D'Schüttbuerg op webwalking.lu] [Schéi stëmmungsvoll Foto] *[https://web.archive.org/web/20210517063150/https://www.wort.lu/de/lokales/eine-verborgene-burg-und-ihre-geschichte-609a7afcde135b92368a5974 Eine verborgene Burg und ihre Geschichte] op wort.lu de 17. Mee 2021 {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg|Schüttbuerg]] [[Kategorie:Gemeng Kiischpelt]] [[Kategorie:Klasséiert Buergen a Schlässer|Schüttbuerg]] 0rng5unvocta242i6rh90s82qe83cf6 0 86186 2712497 2712029 2026-10-24T08:06:20Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712497 wikitext text/x-wiki Den '''General Catalogue of Variable Stars''' (GCVS) ass e [[Stärekatalog]] mat [[Verännerleche Stär]]en. Den GCVS gouf [[1948]] fir d'éischt vun der [[UdSSR-Akademie vun de Wëssenschaften]] an dem [[Sternberg-Institut fir Astronomie]] an der [[Lomonossow-Universitéit]] mat 10.820 benannte verännerleche Stären am galaktesche Feld publizéiert. Déi zweet Versioun gouf [[1968]] an déi drëtt Versioun an de Joren [[1985]] bis [[1987]] publizéiert. Hien enthält 40.215 Inscriptiounen an dräi Bänn (Stand [[2010]]), woubäi 11.844 nei verännerlech Stären an d'''Nummlëscht'' nogedroe goufen. De véierte Band enthält d'Referenze vu verännerleche Stären an de fënnefte Band 10.979 Verännerlecher an extragalaktesch Systemer wéi d'[[Magellanesch Wolleken]], [[Andromedagalaxie]] etc. == Kuckt och == * [[Verännerleche Stär]] {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20101111150745/http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/ GCVS Homepage] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20191023194349/http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt GCVS Systematik] [[Kategorie:Astronomesch Katalogen]] f4v0flztotatsf8jb7eu9y7pg98o6ck 0 87324 2712505 2676882 2026-10-24T08:43:33Z Mobby 12 60927 + 2712505 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng [[Spidol|Klinick]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == An de Joren 1955/56 huet den [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der Gynekologie, seng Privatklinick op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] baue gelooss. D'''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' ass den 1. Januar 1957 opgaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/3xvq6d2c0/pages/20/articles/DIVL1363|Titel=Klinik Dr. Bohler (1957)|Gekuckt=26.04.2026|Datum=20.04.1963|Wierk=In: Luxemburger Wort, 116. Jg., n° 110/111, Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 20|Sprooch=de}}</ref> an hat eng Capacitéit vu 45 Better. Kuerz no der Ouverture war d'Klinick schonn ze kleng an et ass e Fligel ugebaut ginn, deen den 21. November 1959 ageweit gouf. D'Klinick hat zu deem Ament 41 Zëmmere mat 65 Better.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qx4jqc815/pages/7/articles/DIVL640|Titel=Eröffnung des neuen Flügels der Privatklinik Dr Bohler|Gekuckt=26.04.2026|Datum=24.11.1959|Wierk=In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 328 [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 7|Sprooch=de}}</ref> 2006 ass d'Klinick vun der Areler Strooss an en neit Niewegebai vum [[Hôpital Kirchberg|Kierchbierg Spidol]] geplënnert; d'''Clinique Bohler'' hat deemools 68 Better. De Staat huet e groussen Deel vun der Investitioun iwwerholl, déi sech op ongeféier 25 Milliounen Euro belaf huet.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/nt2thz9n8p/pages/11/articles/DIVL280|Titel=Komplett: Die Geburtsklinik wird das Angebot des Spitals auf Kirchberg vervollständigen.|Gekuckt=26.04.2026|Datum=17.07.2004|Wierk=In: Revue, nº 29, [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 11|Sprooch=de}}</ref> D'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf …{{Wéini?}} ewechgerappt. D'Clinique Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68 Better.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1989/a50/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1989-a50-fr-pdf.pdf|Titel=Règlement grand-ducal du 22 juin 1989 établissant le plan hospitalier national|Gekuckt=26.04.2026|Datum=22.06.1989|Wierk=egilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill Bohler gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Spideeler zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] [[Kategorie:Bauwierker 1956]] rhphd1edyqbflvl6fkhnfrfcldguudv 0 88125 2712435 2712430 2026-10-23T12:21:48Z Sultan Edijingo 1468 /* FC Metz */ 2712435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} De '''Luc Holtz''', gebuer de [[14. Juni]] [[1969]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergesche Foussballtrainer a fréiere [[Foussball|Foussballspiller]]<ref>[http://www.transfermarkt.co.uk/de/luc-holtz/profil/spieler_135333.html De Luc Holtz als Foussballspiller um Site Transfermarkt]</ref>. Tëscht dem 12. Oktober 1991 an dem 16. Oktober 2002 huet de Luc Holtz 55-mol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt an dobäi ee Gol geschoss<ref>[http://www.eu-football.info/_player.php?id=8588 D'Lëscht vun de Lännermatcher (als Spiller) vum Luc Holtz op der Websäit vun European Football]</ref>. Hien huet vun 1990 bis 1992 bei de [[FA Red Boys Déifferdeng|Red Boys Déifferdeng]] gespillt an ass du bei den [[Avenir Beggen]] gewiesselt wou hie bis 1999 bliwwen ass. Vun 1999 bis 2007 war hie beim [[FC Etzella Ettelbréck]]<ref>[http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=15292 De Luc Holtz op der Websäit vun National Football Teams]</ref>. Bis Oktober 2026 huet de Luc Holtz a méi wéi 360 Matcher op enger Trainerbänk gesiess. == Trainerstatiounen == Vun 2003 bis 2008 war de Luc Holtz Trainer vum FC Etzella Ettelbréck (bis hien als aktive Foussballspiller opgehalen huet war hie Spillertrainer do). Vun 2008 bis den August 2010 war de Luc Holtz Trainer vun der lëtzebuergescher U21-Foussballnationalekipp. === Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp === Vum 3. bis den 18. August 2010 war hien, nom Récktrëtt vum [[Guy Hellers]], Interimstrainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. Den 18. August 2010 gouf hien dunn Trainer vun der lëtzebuergescher Nationalekipp. A 15 Joer an 144 Matcher huet hien 33 Victoire kritt – en absolute Rekord fir en Nationaltrainer zu Lëtzebuerg. Ënner him huet sech d'Lëtzebuerger Ekipp an der FIFA-Weltranglëscht an den Top 100 etabléiert, huet 2017 0-0 géint Frankräich gespillt an huet d'Barrage-Matcher fir d'EURO 2024 erreecht. <ref name=":1">{{fr}} [https://lequotidien.lu/sport-national/roud-leiwen-en-10-ans-le-foot-luxembourgeois-aura-bientot-plus-gagne-quen-un-siecle/ En 10 ans, le foot luxembourgeois aura bientôt plus gagné qu’en… un siècle op lequotidien.lu]</ref><ref>https://www.sport-express.ru/football/nation-league/reviews/karlikovoe-chudo-zhdite-lyuksemburg-na-evro-2020-1457792/</ref>. Am Verglach: Vun 1911 bis 2010 huet Lëtzebuerg am ganze ''just'' 21 Matcher gewonnen.<ref name=":1" /> No enger Kontrovers iwwer d'Nominatioun vum verurteelte Spiller [[Gerson Rodrigues Gouveia]] huet d'FLF am Juli 2025 matgedeelt, datt si de Kontrakt mam Luc Holtz no 2025 net verlängere géifen, hie géif déi sechs Qualifikatiounsmatcher am Hierscht 2025 awer nach assuréieren<ref>[http://www.transfermarkt.de/de/luc-holtz/aufeinenblick/trainer_9158.html Dem Luc Holtz seng Carrière als Trainer op der Websäit transfermarkt]</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/der-vertrag-von-luc-holtz-wird-nicht-verlaengert/76825190.html|Titel=Der Vertrag von Luc Holtz wird nicht verlängert|Gekuckt=2025-07-09|Datum=2025-07-09|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.flf.lu/post-296485v4/posts/61316|Titel=RÉSILIATION DU CONTRAT DE LUC HOLTZ COMME ENTRAÎNEUR NATIONAL|Gekuckt=2025-07-09|Wierk=www.flf.lupost-296485v4|Sprooch=fr}}</ref>. Den 11. August huet d'Federatioun dunn informéiert, den Holtz hätt decidéiert direkt opzehalen, fir eng nei Erausfuerderung am Ausland unzehuelen.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/sport/news/a/2327930.html|Titel=FLF deelt mat: Luc Holtz trëtt mat "effet immédiat" zeréck|Gekuckt=2025-08-11|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> === SV Waldhof Mannheim === Den 12. August gouf hien als Trainer vum [[SV Waldhof Mannheim]], engem Veräin aus der [[3. Liga|drëtter däitscher Liga]], virgestallt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/sport/news/a/2327965.html|Titel=Elo ass et offiziell: De Luc Holtz gouf als neien Trainer vu Waldhof Mannheim virgestallt|Gekuckt=2025-08-13|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Bei Mannheim blouf hie bis Juni 2026: säin éischte Posten am Ausland, an der 3. däitscher Liga, wou hien de Club op de 10. Plaz gefouert an d'Baden-Coupe gewonnen huet. === FC Metz === De Luc Holtz gouf am Juni 2026 fir zwou Saisonen an der franséischer Ligue 2 engagéiert, hie gouf den éischte Lëtzebuerger Trainer an der Geschicht vum Club, mam [[Mario Mutsch]] als Assistent. Dës Aventure huet awer schonn den 28. September 2026 en Enn fonnt.<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/sport/luc-holtz-nach-dem-aus-in-metz-war-ich-wirklich-erleichtert/163199098.html|Titel=Ex-Nationaltrainer äußert sich erstmals, Luc Holtz: „Nach dem Aus in Metz war ich wirklich erleichtert“|Gekuckt=23.10.2026|Auteur=Bob Hemmen|Datum=21.10.2026|Editeur=wort.lu [€], Luxemburger Wort, 21.10.2026, S 44-45}}</ref> == Soss == Säi Fils [[Kevin Holtz|Kevin]] spillt och an der Foussballnationalekipp<ref>https://www.rtl.lu/sport/news/a/1356890.html</ref>. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} * De Lux Holtz op [https://www.transfermarkt.de/luc-holtz/profil/trainer/9158 transfermarkt.de] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Holtz Luc}} [[Kategorie:Gebuer 1969]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Foussballtraineren]] [[Kategorie:Trainere vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] 3exab35q7vvttoodc24xx2fxbujslmd 0 90109 2712512 2469978 2026-10-24T10:36:41Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712512 wikitext text/x-wiki D''''Jackson-Gwilt Medail''' (englesch: '''Jackson-Gwilt Medal''') ass en Astronomiepräis vun der [[Royal Astronomical Society]]. De Präis gëtt zanter [[1897]] fir d'Erfannen, Verbesseren oder Weiderentwéckele vun astronomeschen Instrumenter oder Techniken oder fir bedeitend Leeschtungen an der [[Observatiounsastronomie]] oder fir Leeschtunge bei der Erfuerschung vun der [[Astronomie-Geschicht]] verginn. Genannt ass de Präis no der Hannah Jackson, gebuere Gwilt. == Präisdréier == {{Div col|cols=03}} * [[2017]] [[Ian Parry]] * [[2016]] [[Bruce Swinyard]] * [[2015]] [[Allan Chapman]] * [[2014]] [[George Fraser (Astronom)|George Fraser]] * [[2013]] [[Vikram Dhillon]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130209060652/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/2210-winners-of-the-2013-awards-medals-and-prizes Winners of the 2013 awards, medals and prizes – full details] bei der [[Royal Astronomical Society]] (ras.org.ok); gekuckt den [[12. Januar]] [[2012]]</ref> * [[2012]] [[Joss Bland-Hawthorn]]<ref>[http://sydney.edu.au/news/84.html?newsstoryid=8487 Sydney researcher wins top astronomy medal] op der Websäit vun der [[Universitéit vu Sydney]] (sydney.edu.au); gekuckt de [[27. Januar]] [[2012]]</ref> * [[2011]] [[Matt Griffin]] * [[2010]] [[Craig Mackay]] * [[2009]] [[Peter Ade]] * [[2008]] [[Stephen Shectman]] * [[2006]] [[Keith Taylor (Astronom)|Keith Taylor]] * [[2004]] [[Pat Wallace]] * [[2001]] [[John E. Baldwin]] * [[1998]] [[Alexander Boksenberg]] * [[1995]] [[Janet Akyüz Mattei]] * [[1992]] [[Richard Stephenson]] * [[1989]] [[Richard E. Hills]] * [[1986]] [[David Malin]] * [[1983]] [[Grote Reber]] * [[1980]] [[Roger Griffin]] * [[1977]] [[Patrick Moore]] * [[1974]] [[Geoffrey Perry]] * [[1971]] [[Alan William James Cousins]] * [[1968]] [[John Guy Porter]] * [[1963]] [[George Eric Deacon Alcock]] * [[1960]] [[F. M. Bateson]] an [[A. F. A. L. Jones]] [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/QJRAS/0001//0000027.html] * [[1956]] [[R. P. de Kock]] * [[1953]] [[John Philip Manning Prentice]] * [[1949]] [[Algernon Montagu Newbegin]] * [[1946]] [[Harold William Newton]] * [[1942]] [[Reginald Lawson Waterfield]] * [[1938]] [[Frederick James Hargreaves|Frederick J. Hargreaves]] an [[Percy Mayow Ryves]] * [[1935]] [[Walter Frederick Gale]] * [[1931]] [[Clyde William Tombaugh]] * [[1928]] [[William Reid]] an [[William Herbert Steavenson]] * [[1923]] [[A. Stanley Williams]] an [[William Sadler Franks]] * [[1918]] [[T. E. R. Phillips]] * [[1913]] [[Thomas Henry Espinell Compton Espin]] * [[1909]] [[Philibert Jacques Melotte]] * [[1905]] [[John Tebbutt]] * [[1902]] [[Thomas David Anderson]] * [[1897]] [[Lewis A. Swift]] {{Div col end}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110716073900/http://www.ras.org.uk/awards-and-grants/awards/269?task=view Medallists of the Royal Astronomical Society] * [http://www.sciencephoto.com/media/76515/enlarge Viischt Säit vun der Medail] * [http://www.sciencephoto.com/media/76514/enlarge Récksäit vun der Medail] {{Referenzen}} [[Kategorie:Jackson-Gwilt Medail| ]] gvguo4y1m96e2oyc95mwatj4apad7l3 0 96482 2712446 2129345 2026-10-23T14:15:33Z Les Meloures 580 k 2712446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss}} D''''Mandebras''' ass eng Baach an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]] an de Gemenge [[Léglise]] an [[Habay|Habech]]. Se huet hir Quell nërdlech vu [[Gennevaux]] am Bësch ''Bois du Chêne'' op enger Héicht vu 485 Meter. Vun do un, leeft se gréisstendeels a südlecher Richtung duerch de Bësch an duerno duerch e puer suppeg Wisen, laanscht Gennevaux an Direktioun Léglise. En ronn 1.500 Meter vun der Uertschaft ewech leeft se ënner der [[Nationalstrooss 40 (Belsch)|Nationale 40]] erduerch fir zwéi Kilometer duerno op [[Thibessart]] ze kommen. Gläich duerno geet et ënner der [[Autobunn A4 (Belsch)|A 4]] erduerch fir dann am ''Bois de Courtelle'' op d'Gemengegrenz mat Habich ze stoussen, där se da ronn 1.800 Meter noleeft. Duerno leeft se gréisstendeels duerch de Bësch vu Rulles fir dann, nodeem se ënner der [[Infrabel-Linn 162|Eisebunnsstreck Sterpenech-Namouer]] erduerch ass op enger Héicht vun 347 Meter an d'[[Rulles (Baach)|Rulles]] ze lafen. Iwwer d'[[Semois]] gehéiert se zum Anzuchsgebitt vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]] [[Fichier:Mandebras à Rulles.JPG|thumb|left|D'Mandebras zu Rulles]] [[Kategorie:Baachen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Léglise]] [[Kategorie:Habay]] 0uplunwklkhftzbnzt0a4f2zr200sjh 2712447 2712446 2026-10-23T14:17:19Z Les Meloures 580 k 2712447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss}} D''''Mandebras''' ass eng Baach an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]] an de Gemenge [[Léglise]] an [[Habay|Habech]]. Se huet hir Quell nërdlech vu [[Gennevaux]] am Bësch ''Bois du Chêne'' op enger Héicht vu 485 Meter. Vun do un, leeft se gréisstendeels a südlecher Richtung duerch de Bësch an duerno duerch e puer suppeg Wisen, laanscht Gennevaux an Direktioun Léglise. En ronn 1.500 Meter vun der Uertschaft ewech leeft se ënner der [[Nationalstrooss 40 (Belsch)|Nationale 40]] erduerch fir zwéi Kilometer duerno op [[Thibessart]] ze kommen. Gläich duerno geet et ënner der [[Autobunn A4 (Belsch)|A 4]] erduerch fir dann am ''Bois de Courtelle'' op d'Gemengegrenz mat Habich ze stoussen, där se da ronn 1.800 Meter noleeft. Duerno leeft se gréisstendeels duerch de Bësch vu Rulles fir dann, nodeem se ënner der [[Infrabel-Linn 162|Eisebunnsstreck Sterpenech-Namouer]] erduerch ass op enger Héicht vun 347 Meter an d'[[Rulles (Baach)|Rulles]] ze lafen. Iwwer d'[[Semois]] gehéiert se zum Anzuchsgebitt vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]] [[Fichier:Mandebras à Rulles.JPG|thumb|left|D'Mandebras zu Rulles]] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Baachen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Léglise]] [[Kategorie:Habay]] nrz8b4t5d0oewrwlmhfri6bqtph3rc8 2712470 2712447 2026-10-23T17:39:34Z Les Meloures 580 k 2712470 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss}} D''''Mandebras''' ass eng Baach an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]] an de Gemenge [[Léglise]] an [[Habay|Habech]]. Se huet hir Quell nërdlech vu [[Gennevaux]] am Bësch ''Bois du Chêne'' op enger Héicht vu 485 Meter. Vun do un, leeft se gréisstendeels a südlecher Richtung duerch de Bësch an duerno duerch e puer suppeg Wisen, laanscht Gennevaux an Direktioun Léglise. En ronn 1.500 Meter vun der Uertschaft ewech leeft se ënner der [[Nationalstrooss 40 (Belsch)|Nationale 40]] erduerch fir zwéi Kilometer duerno op [[Thibessart]] ze kommen. Gläich duerno geet et ënner der [[Autobunn A4 (Belsch)|A 4]] erduerch fir dann am ''Bois de Courtelle'' op d'Gemengegrenz mat [[Habech]] ze stoussen, där se da ronn 1.800 Meter noleeft. Duerno leeft se gréisstendeels duerch de Bësch vu Rulles fir dann, nodeem se ënner der [[Infrabel-Linn 162|Eisebunnsstreck Sterpenech-Namouer]] erduerch ass op enger Héicht vun 347 Meter an d'[[Rulles (Baach)|Rulles]] ze lafen. Iwwer d'[[Semois]] gehéiert se zum Anzuchsgebitt vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]] [[Fichier:Mandebras à Rulles.JPG|thumb|left|D'Mandebras zu Rulles]] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Baachen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Léglise]] [[Kategorie:Habay]] 9kp4kmz5rr66zvs0yu3elpk7az69m65 0 99046 2712484 2624865 2026-10-24T03:13:22Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2712484 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} D''''Cristina Maria Jorge Ferreira ''', gebuer de [[24. September]] [[1977]] zu [[Torres Vedras]], Distrikt [[Lissabon]], ass eng [[Portugal|portugisesch]]<ref>{{Citation |URL=http://www.tvi.iol.pt/programa/2015/artigo/1325627 |Titel=''Cristina Ferreira - apresentadora'' |Gekuckt=2013-07-02 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20141226130114/http://www.tvi.iol.pt/programa/2015/artigo/1325627 |Archiv-Datum=2014-12-26}}</ref> [[Moderator]]in, a [[Journalist]]in. == Gielercher == * [[2011]]: 2° Galà Trofeo ''TV7Dias'': bescht Televisiounspresentatrice vum Joer. == Fernseescarrière == === TVI === * [[2002]] - Reporter in ''Olá Portugal'' * [[2003]] - ''Big Brother - Extra'' * [[2003]] - Reporter in ''Diário da Manhã'' * [[2004]] - attualità - ''Você na TV!'' * [[2011]] - ''Uma canção para ti IV'' * [[2012]] - ''A tua cara não me é estranha'' (3 edictions) * [[2011]]-[[2013]] - Somos Portugal == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://dailycristina.com/ Daily Cristina] * [http://www.imdb.com/name/nm2440053/ D'Cristina Ferreira bei der IMDB] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Ferreira Cristina}} [[Kategorie:Gebuer 1977]] [[Kategorie:Moderatoren]] [[Kategorie:Portugisesch Persounen]] cjk9euas9x6ob7z67zikdv5a0sqh534 0 112795 2712459 2636219 2026-10-23T16:01:14Z Jamcelsus 3505 2712459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Jeannot Bonifas''', gebuer den [[10. Juli]] [[1950]] zu [[Weimeschkierch]], a gestuerwen den [[28. Abrëll]] [[2014]] zu [[Stadbriedemes]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Gemengepolitiker. No sengem Militärdéngscht ass de Jeannot Bonifas an d'Verwaltung vun der Arméi agetratt, wou hie bis 1980 am Personalbüro ugestallt war. Vun 1980 bis 2010 huet hien am “[[Lëtzebuerger Wäibauinstitut|Institut-viti-vinicole]]” geschafft, wou hie fir de “casier viticole”, de Wäibaukadaster, zoustänneg war. Vun 1975 un huet de Jeannot Bonifas mat senger Famill zu Stadbriedemes gewunnt. Vun 1983 u war hie Member vum Gemengerot vun der [[Gemeng Stadbriedemes]] a [[Buergermeeschter]] vun 1988 bis 2011<ref>Trapp, W., 2011. ''Die 'Lex Bonifas' und ein gemachtes Bett: der Bürgermeister von Stadtbredimus dankt nach 24 Jahren im Amt ab.'' Tageblatt 2011, Nr. 103 (3. Mai), S. 23.</ref>. Am Dezember 2011<ref>jvdh, 2012. ''Jeannot Bonifas Ehrenbürgermeister der Gemeinde Stadtbredimus.'' mywort, 4.02.2012. [http://www.mywort.lu/stadtbredimus/local-election/16224691.html]</ref> ass hien Éierebuergermeeschter ginn. De Jeannot Bonifas war Member a laangjärege President vum Verwaltungsrot vun der “Entente touristique de la Moselle luxembourgeoise” a Grënnungsmember a President vun 1977 bis 1988 vum “Sportfëscherveräin Stadbriedemes”. Hie war an der Zäit aktive Spiller a Jugendtrainer vum [[FC Vinesca Éinen]]. Politesch war de Jeannot Bonifas an der [[Demokratesch Partei|Demokratescher Partei]] engagéiert, fir déi en och bei de Chamberwale kandidéiert huet. De Jeannot Bonifas war mat der Annette Becker bestuet a war Papp vun dräi Kanner. ==Quellen== * asc, 2014. ''Stadtbredimus: Ehrenbürgermeister Jeannot Bonifas gestorben.'' [http://www.wort.lu/de/view/stadtbredimus-ehrenbuergermeister-jeannot-bonifas-gestorben-535e77a6e4b00047c4ef3315] [veröffentlicht am 28.04.14 17:45] * asc, 2014. ''Jeannot Bonifas †.'' Luxemburger Wort 2014, Nr. 100 (29. April), S. 16. * Luxemburger Wort 2014, Nr. 101 (30. April), S. 73 (Avis mortuaires). {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Bonifas Jeannot}} [[Kategorie:Gebuer 1950]] [[Kategorie:Gestuerwen 2014]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vu Stadbriedemes]] 53kz0tsjl0l4980m1yb2qv8pfqyl576 0 117883 2712455 2619120 2026-10-23T14:30:58Z Les Meloures 580 k 2712455 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss |Numm = Drouatert |Bild = |Bildtext = |Längt = ± 2700 m |Baseng = [[Rhäin]] |Debit = |Originn = [[Quell (Hydrologie)|Quell]] |Plaz Quell = ''Bambësch'' tëscht<br>[[Diddebuerg]] an [[Habech]] |Héicht Quell = 405 |Koordinate Quell = {{Coor dms|49|43|32.00|N|05|41|56.02|O}} |Leeft an = d'[[Atert (Baach)|Atert]] |Plaz Konfluenz = ''Weidemesband''<br>bei Diddebuerg |Héicht Konfluenz = 327 m |Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|43|35.14|N|05|43|58.38|O}} |Haaptnieweflëss = |Land = {{BEL}} |Uertschaften = }} D''''Drouatert''' ass eng Baach an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]] an e lénksen Niewefloss vun der [[Atert (Baach)|Atert]] um Territoire vun der Gemeng [[Atert (Provënz Lëtzebuerg)|Atert]]. ==Chaînage== {| class="prettytable" style="text-align: left; font-size: 90%;" |- class="hintergrundfarbe5" style="text-align: center;" ! Baseng ! Niewewebaseng ! Direkt Nieweflëss ! Rang 3 ! Rang 4 ! Rang 5 ! Rang 6 |- | [[Rhäin]] | [[Musel]] | [[Sauer]] | [[Uelzecht]] | [[Atert (Baach)|Atert]]|| '''Drouatert''' || Drouatert <br> Kundelbaach |} [[Kategorie:Baachen an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Atert]] [[Kategorie:Areler Land]] 2i4wlcn64nfb7jk878a3q89zi82yna7 0 120101 2712508 2556727 2026-10-24T09:28:12Z Jamcelsus 3505 /* Literatur */ Lemling 2010 2712508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Peter Zirbes''', gebuer den [[10. Januar]] [[1825]] zu [[Niederkail]], an do gestuerwen de [[14. November]] [[1901]], war en däitschen Dichter an Autodidakt vun Niederkail. ==Säi Liewen == De Peter Zirbes huet an einfache Verhältnesser gelieft. Vu Jonktem un ass hien als Hauséierer, dee virun allem ierde Geschier verkaaft huet, duerch d'Géigende gezunn. 1863 huet hien dee Beruff definitiv opginn an zu Niederkail eng kleng Epicerie opgemaach. Spéider war hie Versécherungs-Agent. De Peter Zirbes war en Autodidakt, dee Gedichter geschriwwen huet. Hie gëllt als den éischten „[[Äifel|Eifel]]dichter”. 1852 huet hie seng ''Gesammelte Gedichte'' am Eegeverlag publizéiert. Eng zweet Oplo koum 1865 ënner dem Titel ''Gedichte'' eraus an eng drëtt am Joer 1891 mam Titel ''Eifelsagen, Lieder und Gedichte''. Déi 4. Oplo koum 1902 posthum eraus. De lëtzebuergesche Literat [[Jean Charles Kohn]] huet 1897 an engem Artikel an der Zäitschrëft ''[[Hémecht|Ons Hémecht]]'' dem lëtzebuergesche Publikum den Zirbes a säi Wierk virgestallt. Den Zirbes huet sengersäits dat selwecht Joer an der selwechter Zäitschrëft en Noruff fir de [[Karl Kohn]], dem Jean Charles Kohn säi Brudder, publizéiert.<ref>Zirbes, P., 1897. † Karl Kohn. Nekrologische Notiz. Ons Hémecht 1897 (5): 268-269. — Dësen Noruff ass fälschlecherweis vum [[Martin Blum]], an dono vum [[Pierre Grégoire]], dem Jean Charles Kohn zougeschriwwe ginn ([[Jos Massard|Massard, J.A.]], 2015. ''[http://massard.info/pdf/Massard_2015_303-320_Kohn.pdf Aufstieg und Fall des Johann Karl Kohn (1857-1909), Mitglied der „Fauna”, Literat und Historiker, Vorsteher des statistischen Dienstes.]'' Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 317).</ref> == Wierker == * ''Gesammelte Gedichte von Peter Zirbes, wanderndem Steinguthändler aus Niederkail bei Wittlich, Regierungsbezirk Trier'', herausgegeben von W. O. von Horn. [Niederkail]: Selbstverlag des Verfassers, 1852. * ''Gedichte.'' 2. Auflage. [Niederkail]: Selbstverlag, 1865. * ''Eifelsagen, Lieder und Gedichte.'' Neue Ausgabe. Coblenz: Selbstverlag, 1891 [3. Oplo]. * ''Eifelsagen und Gedichte.'' 4. Auflage (herausgegeben von Dr. Karl Kessel und Pfr. O. Seeger). Coblenz: Groos, 1902, 190 S. [http://www.dilibri.de/rlb/content/pageview/557860] — Darin: Peter Zirbes: ''Aus des Dichters Lebensgang'', S. 3-13 (Autobiographie, 1864), ''Fortsetzung'' (S. 14-21, 1890). [Vorwort der beiden Herausgeber] Dr. Karl Kessel & Pfr. O. Seeger (S. 22-26). ==== Weider Editiounen ==== * ''Des wandernden Steinguthändlers Peter Zirbes Eifelsagen und Gedichte.'' Neue Auswahl-Ausgabe. Wittlich: Georg Fischer, 1928, 93 S. * ''Peter Zirbes. Eifeldichter und wandernder Steinguthändler aus Niederkail. Auswahl seiner Gedichte und Sagen.'' Hrsg. aus Anlaß seines 75. Todestages im Jahre 1976. Einführung und Zusammenstellung: Hans Erben. Wittlich, Verbandsgemeinde Wittlich-Land, 1976, 211 S. == Literatur == * Bales, U., 2014. ''Peter Zirbes.'' 2. durchgesehene Auflage. Rhein-Mosel-Verlag, Zell/Mosel, 480 S. (biographischer Roman). * Erben, H., 1976. ''Das Werk des Peter Zirbes im Strom der Zeit.'' In: ''Peter Zirbes. Eifeldichter und wandernder Steinguthändler aus Niederkail. Auswahl seiner Gedichte und Sagen.'' Verbandsgemeinde Wittlich-Land, S. 10-70. Cf. [https://web.archive.org/web/20160305084721/http://www.vlg-gehlen.de/p_zirbes.htm Peter Zirbes.] *[[Jean Charles Kohn|Kohn, J.C.]], 1897. ''Der Eifler Volksdichter Peter Zirbes''. Ons Hémecht 3, S. 49-53, 119-125. *Lemling, A., 2010. ''Zum Gedenken an zwei Eifeldichter : Der 50. Todestag von Bernhard Lemling ist 2011 ; Peter Zirbes starb vor 110 Jahren 1901.'' Heimatkalender 2011 Eifelkreis Bitburg-Prüm, Bitburg 2010, S. 154-160. *Monz, H. (Hrsg.), 2000. ''Trierer Biographisches Lexikon.'' WVT Wissenschaftlicher Verlag Trier, 539 S. [Zirbes, Peter: S. 530]. * Zierden, J., 1994. ''Die Eifel in der Literatur.'' Prüm, Edition Eifel-Literatur-Festival, Geschichtsverein "Prümer Land" e.V., 292 S. [Zirbes, Peter: S. 275-277]. ==Um Spaweck== * [http://gregorbrand.twoday.net/stories/34623820/ Peter Zirbes: Dichter und Handelsmann aus Niederkail.] *[https://web.archive.org/web/20160304110738/https://www.vg-wittlich-land.de/vg_wittlich_land/Bildung%20und%20Kultur/Kulturelles%20Leben/Museen/Peter-Zirbes-Haus/ Peter Zirbes-Haus in Niederkail.] * [http://www.roscheiderhof.de/kulturdb/client/einObjekt.php?id=425 Museum Peter-Zirbes-Haus.] * [http://www.jahrbuch-vulkaneifel.de/VT/hjb1991/hjb1991.58.htm Liselotte Dohm, Gerolstein: ''Dem Eifeldichter Peter Zirbes zum Gedächtnis''.] * [https://web.archive.org/web/20160305100312/http://www.vlg-gehlen.de/plat_002.htm Peter Zirbes. Prosa und Poesie. Eine Auswahl seiner Gedichte. Jewel-Box mit 2 CD und 32seitigem Beiheft. 2006.] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Zirbes Peter}} [[Kategorie:Gebuer 1825]] [[Kategorie:Gestuerwen 1901]] [[Kategorie:Däitsch Auteuren]] nqehknxcxi6ek9l7zdl3t9wyeh3ogji 0 121016 2712506 2678606 2026-10-24T08:54:44Z Mobby 12 60927 k 2712506 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Sainte-Marie''' war e [[Spidol]] zu [[Esch-Uelzecht]]. Et gouf 1925 vun der ''Congrégation des Sœurs de Sainte Elisabeth'' gegrënnt. Vun 2014 un huet et zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]] gehéiert.<ref name=Bref>[http://www.csm.lu/la-clinique/la-clinique-en-bref ''La clinique en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> Am Volleksmond gouf et och "Ronnt Spidol" genannt, well et aus zwéin [[zylinder]]fërmege Gebaier bestoung. Dës goufen 1966-1969, respektiv 1970-1973 gebaut, an duerch eng Passerell matenee verbonnen, woubäi an de Joren dono nach weider méi kleng Gebaier bäikoumen. 1976 ass de Komplex als ''Centre médico-chirurgical Sainte Marie'' opgaangen.<ref>Joseph Flies: ''Das Andere Esch. - an der Alzette. >Ein Gang durch seine Geschichte.'' Luxemburg: Imprimerie Saint Paul, 1979, S,1135-1151.</ref> 2013 hunn d'Patienten zesummen ëm déi 22.000 Deeg am Spidol verbruecht an et gouf 2.990-mol operéiert.<ref name=Bref/> Am Februar 2017 gouf d'Clinique Sainte-Marie an en Zenter fir stationär [[Geriatrie]] mat 84 Better ëmfonctionéiert.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/996487.html "Geriatrie-Zentrum zu Esch an der Clinique Sainte Marie."] rtl.lu, 18.01.2017, 22:01:00.</ref> Nodeems en neie Geriatriezenter um Kierchbierg fäerdeg gebaut gi war, sinn déi Servicer bis Enn 2024 dohi geplënnert. Just de Service vun der [[Psychiatrie|Jugendpsychiatrie]] ass nach an enger Annex vum Gebai bliwwen.<ref name=déménage>Glenn Schwaller: [https://web.archive.org/web/20250220174616/https://www.virgule.lu/luxembourg/la-clinique-sainte-marie-demenage-desch-sur-alzette-vers-la-capitale/9168950.html "La clinique Sainte-Marie déménage d'Esch-sur-Alzette vers la capitale."] virgule.lu, 10.03.2024.</ref> D'Zukunft vum Gebai ass onkloer: goung eng Zäitchen dovu rieds, et ofzerappen, huet et vu Säite vun den Hopitaux Robert Schuman geheescht, si géifen iwwerleeën, et anescht ze notzen.<ref name=déménage/> ==Kuckt och== * Aner Spideeler zu Esch-Uelzecht: ** [[Centre hospitalier Émile-Mayrisch]] ** [[Metze Spidol]] * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] avfr5un2lcig3tymu4afz9hch09koxu 2712511 2712506 2026-10-24T10:12:01Z Puscas 735 .... 2712511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Sainte-Marie''' war e [[Spidol]] zu [[Esch-Uelzecht]]. Et gouf 1925 vun der ''Congrégation des Sœurs de Sainte Elisabeth'' gegrënnt. Vun 2014 un huet et zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]] gehéiert.<ref name=Bref>[http://www.csm.lu/la-clinique/la-clinique-en-bref ''La clinique en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> Am Volleksmond gouf et och "Ronnt Spidol" genannt, well et aus zwee [[zylinder]]fërmege Gebaier bestoung déi tëscht 1966 an 1969, respektiv 1970 an 1973 gebaut goufen, a mat enger Passerell matenee verbonne waren, woubäi an de Joren derno nach e puer méi kleng Gebaier bäikoumen. 1976 ass de Komplex als ''Centre médico-chirurgical Sainte Marie'' opgaangen.<ref>Joseph Flies: ''Das Andere Esch. - an der Alzette. >Ein Gang durch seine Geschichte.'' Luxemburg: Imprimerie Saint Paul, 1979, S,1135-1151.</ref> 2013 hunn d'Patienten zesummen ëm déi 22.000 Deeg am Spidol verbruecht an et gouf 2.990-mol operéiert.<ref name=Bref/> Am Februar 2017 gouf d'Clinique Sainte-Marie an en Zenter fir stationär [[Geriatrie]] mat 84 Better ëmfonctionéiert.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/996487.html "Geriatrie-Zentrum zu Esch an der Clinique Sainte Marie."] rtl.lu, 18.01.2017, 22:01:00.</ref> Nodeems en neie Geriatriezenter um Kierchbierg fäerdeg gebaut gi war, sinn déi Servicer bis Enn 2024 dohi geplënnert. Just de Service vun der [[Psychiatrie|Jugendpsychiatrie]] ass nach an enger Annex vum Gebai bliwwen.<ref name=déménage>Glenn Schwaller: [https://web.archive.org/web/20250220174616/https://www.virgule.lu/luxembourg/la-clinique-sainte-marie-demenage-desch-sur-alzette-vers-la-capitale/9168950.html "La clinique Sainte-Marie déménage d'Esch-sur-Alzette vers la capitale."] virgule.lu, 10.03.2024.</ref> D'Zukunft vum Gebai ass onkloer: et goung eng Zäitchen dovu rieds, et ofzerappen, an du huet et vu Säite vun den Hopitaux Robert Schuman geheescht, si géifen iwwerleeën, et anescht ze benotzen.<ref name=déménage/> ==Kuckt och== * Aner Spideeler zu Esch-Uelzecht: ** [[Centre hospitalier Émile-Mayrisch]] ** [[Metze Spidol]] * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] 2mrpxvx34sgfjblbvs38tplzcg6vos0 0 137071 2712466 2711532 2026-10-23T16:24:15Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2712466 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2025''' huet op engem [[Mëttwoch]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{6. Januar}}: [[Indonesien|Indonesie]] gëtt Member vum [[BRICS]]. === Europa === * {{1. Januar}}: [[Polen]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]]. * 1. Januar: [[Bulgarien]] a [[Rumänien]] trieden dem [[Schengen-Raum]] op de Landgrenze bäi. * [[12. Januar]]: Den [[Zoran Milanović]] gëtt am zweeten Tour vun de Presidentewalen a [[Kroatien]] zum President vu sengem Land erëmgewielt. * [[23. Januar]]: De [[Micheál Martin]] gëtt an [[Irland]] fir d'zweet Kéier zum [[Taoiseach]] ernannt. * [[26. Januar]]: Dem [[wäissrussland|wäissrusseschen]] Autokrat [[Aljaksandr Lukaschenka]] seng Amtszäit vu bis ewell iwwer 30 Joer gëtt ëm weider 5 Joer verlängert. * {{3. Februar}}: De [[Bart De Wever]] ([[N-VA]]) gëtt als neie Premierminister an der [[Belsch]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitiounsregierung aus N-VA, [[MR]], [[Les Engagés]], [[CD&V]] a [[Vooruit]]. * [[23. Februar]]: Bei de Wale fir den [[Däitschland|däitsche]] [[Bundestag]] kritt d'[[CDU]]/[[CSU]] 28,5%, d'[[AfD]] 20,8, d'[[SPD]] 16,4, [[Bündnis 90/Die Grünen|die Grünen]] 11,6, [[die Linke]] 8,8%; all aner ënner 5%. * {{3. Mäerz}}: De [[Christian Stocker]] ([[ÖVP]]) gëtt als neie Bundeskanzler an [[Éisträich]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitioun aus ÖVP, [[SPÖ]] an [[NEOS]]. * [[20. Mäerz]]: D'[[Brigitte Haas]] (VU) gëtt als nei Regierungscheffin a [[Liechtenstein]] vereedegt. * {{6. Mee}}: De [[Friedrich Merz]] gëtt am zweeten Tour als neien [[Däitschland|däitsche]] [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] gewielt. * {{8. Mee}}: Am véierten Tour vum [[Konklav]] gëtt de Robert Francis Prevost als Poopst gewielt an hëlt de Poopstnumm [[Leo XIV.]] un. * [[18. Mee]]: Den [[Nicușor Dan]] gewënnt d'Presidentewalen a [[Rumänien]]. * {{1. Juni}}: De [[Karol Nawrocki]] (onofhängeg) gewënnt d'Presidentewalen a [[Polen]]. Hie gëtt de [[6. August]] vereedegt. * {{1. Juli}}: [[Dänemark]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun. * {{9. September}}: Nom Récktrëtt vum [[François Bayrou]], deen Dag virdrun, gëtt de [[Sébastien Lecornu]] zum neie Premierminister a Frankräich ernannt. * [[25. September]]: D'[[Inga Ruginienė]] gëtt nei Premierministesch a [[Litauen]]. * [[25. Oktober]]: D'[[Catherine Connolly]] gewënnt d'Presidentewalen an Irland; si gëtt den [[11. November]] vereedegt. * [[29. Oktober]]: Bei de Parlamentswahlen an Holland, gewannen déi sozialliberal [[Democraten 66]] mat 16,9 % knapps virun der [[Partij voor de Vrijheid]] vum [[Geert Wilders]] mat 16,7 %. * {{9. Dezember}}: No de Parlamentswale vum 3./4. Oktober gëtt den [[Andrej Babiš]] op en Neits zum Premierminister an [[Tschechien]] ernannt. * [[11. Dezember]]: A [[Bulgarien]] trëtt d'Regierung ënnert dem [[Rossen Scheljaskow]] wéinst Masseprotester géint Korruptioun zeréck. ==== Lëtzebuerg ==== * {{6. Februar}}: Déi am Land bis ewell gréisst Quantitéit un illegalen Droge gëtt saiséiert: 889 Kilo [[Kokain]], mat engem theoreetesche Maartwäert vun 80 bis 160 Milliounen Euro. * {{2. Mäerz}}: Dat lescht Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1]] vun der [[Luxexpo]] bis bei de [[Fluchhafe Findel]] gëtt a Betrib geholl. * {{3. Oktober}}: Den [[Henri vu Lëtzebuerg]] [[Ofdankung|dankt]] als [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] of; säi Fils [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] gëtt [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)|Trounfollger]]. <gallery> Fichier:2025-03-02 Den Tram fierrt bis op de Findel - inauguration (114).jpg|Tram um Findel File:Luxembourg, Trounwiessel 2025 chd.lu (104).jpg|Vereedegung vum Guillaume zum Groussherzog </gallery> === Afrika === * [[21. Mäerz]]: D'[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] gëtt als nei Staatspresidentin vun [[Namibia]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: De [[Brice Oligui Nguema]] gëtt zum President vum [[Gabun]] gewielt. * [[28. September]]: De [[Peter Mutharika]] gëtt op en Neits als President vu [[Malawi]] vereedegt. * [[14. Oktober]]: Nodeems den [[Andry Rajoelina]] duerch d'Protester geflücht ass, erkläert d'Militär vum [[Madagaskar]] d'Muechtiwwernam an d'Opléise vum Senat an dem Ieweschte Geriichtshaff. * 29. Oktober: Am [[Krich am Sudan]] gëtt d'Stad [[al-Fāschir]] vun de Rebellen eruewert, woubäi iwwer 460 Persounen an engem Spidol ermuert ginn. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[Donald Trump]] gëtt fir d'zweet Kéier als [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate]] vereedegt. * [[14. Mäerz]]: De [[Mark Carney]] gëtt neie Premierminister a [[Kanada]]. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[10. Januar]]: Den [[Nicolás Maduro]] gëtt fir eng drëtt Kéier als President vu [[Venezuela]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: Bei de Presidentewalen am [[Ecuador]] gëtt den [[Daniel Noboa]] am 2. Tour erëmgewielt. * [[16. Juli]]: D'[[Jennifer Geerlings-Simons]] gëtt als nei Presidentin vu [[Surinam]] vereedegt. * [[14. Dezember]]: De [[José Antonio Kast]] gewënnt Presidentschaftswalen am [[Chile]]; hie gëtt den 11. Mäerz [[2026]] vereedegt. === Asien === * {{3. Juni}}: De [[Lee Jae-myung]] gëtt zum neie President vu [[Südkorea]] gewielt. * [[1. Juli]]: D'thailännesch Ministerpresidentin [[Paetongtarn Shinawatra]] gouf am Zesummenhang mam Grenzkonflikt tëscht [[Kambodja]] an [[Thailand]] entlooss. * [[28. Juli]]: Kambodja an Thailand eenege sech no deeglaange Kämpf op eng Wafferou. * [[21. Oktober]]: D'[[Sanae Takaichi]] gëtt zur Premierministesch vu [[Japan]] gewielt. * [[26. Oktober]]: Den [[Timor-Leste]] trëtt der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen|ASEAN]] bäi. * 26. Oktober: Kambodja an Thailand ënnerschreiwen e Friddensofkommes. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: De Generol [[Joseph Khalil Aoun]] gëtt vum libaneesesche Parlament zum President vum [[Libanon]] gewielt. * [[27. Februar]]: No méi wéi 40 Joer Kampf géint den [[Tierkei|tierkesche Staat]], rifft de Parteigrënner [[Abdullah Öcalan]] seng Unhänger op, d'Waffen néierzeleeën a kënnegt d'Opléisung vun der Aarbechterpartei vu Kurdistan ([[Aarbechterpartei vu Kurdistan|PKK]]) un. Se gouf den [[12. Mee]] 2025 opgeléist. * [[13. Juni]]: Am Kader vun der ''[[Operation Rising Lion]]'' gräift [[Israel]] Ziler am [[Iran]] an. * [[22. Juni]]: D'[[USA]] gräifen an de Konflikt mat Loftugrëffer op Bunker vum iraneschen Atomprogramm mat an. * [[25. Juni]]: Tëscht Israel an dem Iran trëtt e Waffestëllstand a Kraaft. * [[13. Juli]]: D'Kämpf am [[Gouvernorat As-Suwayda|As-Suwayda]] am Süde vu [[Syrien]] tëscht den [[Drusen]], [[Beduinen]] an der syrescher Arméi eskaléieren. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir der [[Anne-Marie Reuter]] hiren ''[[M for Amnesia]]''. * Den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2024|nationale Literaturconcours]] geet un de [[Jhemp Hoscheit]] fir ''Den Impakt vu Klappentexter''. === Musek === * [[18. Mee]]: Den [[Johannes Pietsch|JJ]] gewënnt mat ''Wasted Love'' de [[Eurovision Song Contest 2025|Eurovision Song Contest zu Basel]]. === Kino === * ''[[Emilia Pérez]]'' vum [[Jacques Audiard]] gewënnt den [[César du cinéma|César]] fir de beschte Film. * ''[[Anora]]'' vum [[Sean Baker]] gewënnt den [[Oscar]] fir de beschte Film. * ''[[Un simple accident]]'' vum [[Jafar Panahi]] gewënnt d'[[Gëlle Palm]]. * ''[[Hors d'haleine]]'' vum [[Eric Lamhène]] gewënnt de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2025]] fir de beschte Film.<ref>Nora Schloesser, Marc Thill: [https://www.wort.lu/kultur/vierfacher-triumph-laeif-a-seil-dominiert-den-filmpraeis/106866560.html "Vierfacher Triumph: 'Läif a Séil' dominiert den 'Filmpräis'."] wort.lu, 22.11.2025.</ref> == Ekonomie == [[File:大阪・関西万博 ルクセンブルクパビリオン.jpg|thumb|130px|De Lëtzebuerger Pavillon]] * [[Weltausstellung]] zu [[Osaka]], a Japan. == Wëssenschaft an Technik == * [[15. Januar]]: U Bord vun zwou [[SpaceX]]-Rakéite ginn de Rover ''[[Tenacious (Rover)|Tenacious]]'' an den Nano-Satellit ''[[POQUITO]]'' an den All geschéckt; deen ee Richtung Mound, deen aneren op Orbit. Béid goufen zu Lëtzebuerg entworf a gebaut. ''Tenacious'' gouf de 6. Juni 2025, bei der mëssgléckter Landung um Mound, zerstéiert. * {{1. Dezember}}: Zu Lëtzebuerg geet den [[DAB+]] fir [[Radiossender]] offiziell a Betrib. == Sport == * [[14. November]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert, am [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stade de Luxembourg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|2026]], 0:2 géint [[Däitschland]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19215|Titel=Luxembourg vs Germany match report|Gekuckt=2026-10-09|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[17. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Belfast]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|2026]], 0:1 géint [[Nordirland]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19158|Titel=Northern Ireland vs Luxembourg match report|Gekuckt=2026-09-28|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer== == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Michel Medinger 15NOV10.JPG | Text1 = Michel Medinger | Bild2 = David Lynch (1990) (cropped).jpg | Text2 = David Lynch | Bild3 = Fanclub1966MarianneFaithfull3 (cropped).jpg | Text3 = Marianne Faithfull | Bild4= Horst Köhler.jpg | Text4= Horst Köhler | Bild5= GeneHackmanJun2108.jpg | Text5= Gene Hackman | Bild6= Moia1.jpg | Text6= Nelly Moia | Bild7= PJbyNPeyrafitte.jpg | Text7= Pierre Joris | Bild8= Mario Vargas Llosa (crop 2).jpg | Text8= Mario Vargas Llosa | Bild9= Pope Francis in March 2013 (cropped).jpg | Text9= Franciscus I. | Bild10 = Portrait of Leon Krier (cropped).jpg | Text10 = Léon Krier }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = 06 PL passphoto Kopie 2.jpg | Text1 = Petz Lahure | Bild2 = OzzyChangingHands02-20-2010.jpg | Text2 = Ozzy Osbourne | Bild3 = Robert Redford 2 (cropped).jpg | Text3 = Robert Redford | Bild4 = Claudia Cardinale 1963b.jpg | Text4 = Claudia Cardinale | Bild5 = Jane Goodall 2010 (cropped).jpg | Text5 = Jane Goodall | Bild6 = Diane Keaton by Firooz Zahedi 2.jpg | Text6 = Diane Keaton | Bild7 = Gemelle Kessler 1965 (cropped).jpg | Text7 = A. an E. Kessler | Bild8 = Empfang für Udo Kier zum 80. Geburtstag-5253.jpg | Text8 = Udo Kier | Bild9 = Frank Gehry, Viljo Revell Centenary reception, 2010 (S2311 fl2969 it0089) (cropped).jpg | Text9 = Frank Gehry | Bild10 = Brigitte Bardot 1958 Italy.jpg | Text10 = Brigitte Bardot }} * ?[[Mee|{{0}}Mee]]: [[Jean-Jacques Kasel (Organist)|Jean-Jacques Kasel]], lëtzebuergeschen Organist. * {{4. Januar}}: [[Paul Cloos]], lëtzebuergeschen Agrocheemiker. * {{5. Januar}}: [[Robert Hübner]], däitsche Schachspiller. * {{0}}5. Januar: [[Konstantinos Simitis]], griichesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Jean-Marie Le Pen]], franséische Politiker. * {{8. Januar}}: [[Camille Montaigu]], franséische Journalist. * {{9. Januar}}: [[Otto Schenk]], éisträichesche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[13. Januar]]: [[Michel Medinger jun.|Michel Medinger]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf. * 13. Januar: [[Oliviero Toscani]], italieenesche Fotograf. * [[14. Januar]]: [[Marie-Thérèse Tholl]], lëtzebuergesch Botanikerin a Mykologin. * [[16. Januar]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 16. Januar: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Horst Janson]], däitsche Schauspiller. * [[20. Januar]]: [[Bertrand Blier]], franséische Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Fred Harles]], lëtzebuergesche Museker. * [[30. Januar]]: [[Marianne Faithfull]], brittesch Sängerin a Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Horst Köhler]], däitsche Bundespresident. * {{8. Februar}}: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[10. Februar]]: [[Joseph Eyschen (Politiker)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[14. Februar]]: [[Geneviève Page]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Februar]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Februar]]: [[Julian Holloway]], brittesche Synchronspriecher a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Politiker. * [[18. Februar]]: [[Gene Hackman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[22. Februar]]: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker an Handballspiller. * [[23. Februar]]: [[Nelly Moia]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. Februar]]: [[Michelle Trachtenberg]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. Februar]]: [[Pierre Joris]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer a Kritiker. * {{3. Mäerz}}: [[Eleonora Giorgi]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. Mäerz]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[14. Mäerz]]: [[Léon Mond]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Mäerz]]: [[Émilie Dequenne]], belsch Schauspillerin. * [[17. Mäerz]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[21. Mäerz]]: [[George Foreman]], US-amerikanesche Boxer. * [[23. Mäerz]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * [[29. Mäerz]]: [[Richard Chamberlain]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Yves Boisset]], franséische Filmregisseur, Filmkritiker an Dréibuchauteur. * {{1. Abrëll}}: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{4. Abrëll}}: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter. * {{6. Abrëll}}: [[Jeremiah P. Ostriker]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[10. Abrëll]]: [[Ted Kotcheff]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[13. Abrëll]]: [[Mario Vargas Llosa]], peruanesche Schrëftsteller. * [[21. Abrëll]]: [[Franciscus (Poopst)|Jorge Mario Bergoglio]], als ''Franciscus'', Poopst vun 2013 bis 2025. * [[21. Abrëll]]: [[Johanna Matz]], éisträichesch Schauspillerin. * [[23. Abrëll]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Schaack]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Mee}}: [[Helmut Thoma]], éisträichesche Mediemanager. * {{0}}3. Mee: [[Paul Van Hoeydonck]], belsche Kënschtler. * [[13. Mee]]: [[José Mujica]], uruguayesche Politiker. * 13. Mee: [[Manou Scheitler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[20. Mee]]: [[Trần Đức Lương]], vietnameesesche Politiker. * 20 Mee: [[George Wendt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Romain Leick]], lëtzebuergesche Journalist. * [[23. Mee]]: [[Sebastião Salgado]], brasilianesche Fotograf. * [[24. Mee]]: [[Marcel Ophüls]], franséische Filmregisseur. * [[29. Mee]]: [[Ludo Dierckxsens]], belsche Vëlossportler. * [[30. Mee]]: [[Jürgen Overdick]], däitsche Journalist. * {{2. Juni}}: [[Pierre Nora]], franséischen Historiker. * {{4. Juni}}: [[Philippe Labro]], franséische Journalist an Auteur. * {{5. Juni}}: [[Tommy Kontz]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * {{9. Juni}}: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller. * [[11. Juni]]: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker. * [[16. Juni]]: [[Loll Weber]], lëtzebuergesche Museksjournalist a -Kritiker. * [[17. Juni]]: [[Alfred Brendel]], éisträichesche Pianist. * 17. Juni: [[Léon Krier]], lëtzebuergeschen Architekt an Urbanist. * [[23. Juni]]: [[Lea Massari]], italieenesch Schauspillerin. * [[29. Juni]]: [[Lalo Schifrin]], argentinesche Pianist, Komponist, an Dirigent. * {{3. Juli}}: [[Diogo Jota]], portugisesche Foussballspiller. * {{0}}3. Juli: [[André Silva]], portugisesche Foussballspiller. * {{9. Juli}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportjournalist. * [[13. Juli]]: [[Pascal Alff]], lëtzebuergesche Museker. * 13. Juli: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker. * 13. Juli: [[Pierre Simonis]], Lëtzebuerger Geschäftsmann. * [[14. Juli]]: [[Thierry Ardisson]], franséischen Televisiounsanimateur. * [[16. Juli]]: [[Connie Francis]], US-amerikanesch Sängerin. * [[18. Juli]]: [[Roger Norrington]], engleschen Dirigent. * 18. Juli: [[André Vingt-Trois]], franséische Geeschtlechen. * [[22. Juli]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmuseker. * [[24. Juli]]: [[Hulk Hogan]], US-amerikanesche Wrestler a Schauspiller. * [[28. Juli]]: [[Laura Dahlmeier]], däitsch Biathletin. * [[29. Juli]]: [[Lutz Niethammer]], fäitschen Historiker. * [[31. Juli]]: [[Adriana Asti]], italieenesch Schauspillerin. * {{5. August}}: [[Ion Iliescu]], rumänesche Politiker. * {{7. August}}: [[Jim Lovell]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[12. August]]: [[Chris Belardi]], lëtzebuergesche Museker. * [[15. August]]: [[Rainer Holbe]], däitsche Fernseemoderator an Auteur. * [[17. August]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[29. August]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller. * {{1. September}}: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. * [[16. September]]: [[Robert Redford]], US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. * [[19. September]]: [[Jean-Marc Hoscheit]], lëtzebuergesche Politolog an Diplomat. * [[23. September]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}: [[Jane Goodall]], brittesch Zoologin, Primatologin an Anthropologin. * {{5. Oktober}}: [[Lotte Ledl]], éisträichesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[John Lodge (Museker)|John Lodge]], englesche Museker. * 10. Oktober: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * 10. Oktober: [[Ernest Reiter]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[11. Oktober]]: [[Diane Keaton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Oktober]]: [[Mathias Schiltz]], lëtzebuergeschen Theolog. * [[15. Oktober]]: [[Samantha Eggar]], englesch Schauspillerin. * [[16. Oktober]]: [[Klaus Doldinger]], däitsche Museker a Komponist. * [[18. Oktober]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * [[29. Oktober]]: [[Marcel Gillen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[31. Oktober]]: [[Tchéky Karyo]], tierkesch-franséische Schauspiller. * {{3. November}}: [[Dick Cheney]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. November}}: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin. * [[12. November]]: [[Marc Heinen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[14. November]]: [[Hark Bohm]], däitsche Filmregisseur a -schauspiller. * [[17. November]]: Alice an Ellen Kessler (''"[[Kessler-Zwillingen]]"''), däitsch Sängerinnen a Dänzerinnen. * 17. November: [[Gérard Thill]], lëtzebuergeschen Auteur an Historiker. * [[22. November]]: [[Ben Schultheis]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[23. November]]: [[Udo Kier]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[24. November]]: [[Jimmy Cliff]], jamaikanesche Reggaemuseker. * [[28. November]]: [[Ingrid van Bergen]], däutsch Schauspillerin. * [[29. November]]: [[Tom Stoppard]], tschechesch-britteschen Theater- an Dréibuchauteur. * {{3. Dezember}}: [[Steve Cropper]], US-amerikanesche Komponist a Museker. * {{5. Dezember}}: [[Frank Gehry]], US-amerikanesch-kanadeschen Architekt. * {{6. Dezember}}: [[Martin Parr]], brittesche Fotograf. * {{0}}6. Dezember: [[Christian de Chalonge]], franséische Filmregisseur. * {{7. Dezember}}: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[12. Dezember]]: [[Françoise Brion]], franséisch Schauspillerin. * [[14. Dezember]]: [[Rob Reiner]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[15. Dezember]]: [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. Dezember]]: [[Rosa von Praunheim]], däitsche Filmregisseur a -produzent. * [[21. Dezember]]: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[22. Dezember]]: [[Chris Rea]], brittesche Rock- a Bluessänger. * [[25. Dezember]]: [[Peter Sattmann]], däitsche Schauspiller. * [[28. Dezember]]: [[Brigitte Bardot]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[30. Dezember]]: [[Leo Folschette]], lëtzebuergesche Schauspiller an Televisiounsproduzent. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Referenzen an Notten}} 6had9qdmtsqnqj1ibn90lly0mos73pd 0 137072 2712496 2712012 2026-10-24T08:04:12Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Gast Heuschling 2712496 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Zypern]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]]. * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] komme 46 Leit ëm d'Liewen, 292 gi verletzt. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien|Bulgarie]] vereedegt, nodeems seng Partei, [[Progressiivt Bulgarien]], den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. * [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden. * {{1. Juli}}: [[Irland]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun. * [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]]. * [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. * [[19. August]]: Den [[András Baka]] gëtt, no der Ofsetzung vum [[Tamás Sulyok]] am Juli duerch dat ungarescht Parlament, neie President vun Ungarn. * [[28. August]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]] gëtt den [[Haakon VIII. vun Norwegen|Haakon VIII.]] Kinnek vun Norwegen. * [[29. August]]: An [[Island]] huet sech d'Bevëlkerung an engem [[Referendum]] mat 52,8 % géint d'Nees-Ophuele vu Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Europäesch Unioun|EU]] ausgeschwat. * {{2. September}}: D'[[Ülle Madise]] gëtt vum Parlament zur neier Presidentin vun [[Estland]] gewielt. Si gëtt den 12. Oktober vereedegt. * [[27. September]]: Den [[Aleksandar Vučić]] trëtt als [[Serbien|serbesche]] President zeréck, d'[[Ana Brnabić]] gëtt Interimspresidentin. * {{4. Oktober}}: Dem [[Andris Kulbergs]] seng Partei [[Apvienotais saraksts|Vereenegt Lëscht]] gewënnt d'Parlamentswalen a [[Lettland]]. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gouf de [[24. Mee]] vereedegt. * [[16. Oktober]]: D'[[Fatima Ezzahra El Mansouri]] gëtt (als éischt Fra) nei Premierministesch am [[Marokko]]. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] neie Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vum [[Chile]] vereedegt. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen iwwer 6.500 Leit, iwwer 200.000 gi blesséiert, an Zingdausende ginn an de Wochen a Méint dono nach ëmmer vermësst. * [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de 7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt. * {{7. August}}: Den [[Abelardo de la Espriella]] gëtt als neie President vu [[Kolumbien]] vereedegt. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zweedrëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. * [[20. August]]: De [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] gëtt zum Presidnet vu [[Bangladesch]] gewielt. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. * [[20. August]]: D'''Syrian Democratic Forces'' ginn opgeléist an an d'[[syresch Arméi]] agegliddert. * [[30. September]]: No 23 Joer zéie sech d'Vereenegte Staaten aus dem [[Irak]] zeréck. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == == Wëssenschaft an Technik == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. * [[12. August]]: Partiell, deels komplett [[Sonnendäischtert]] iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]]. * [[30. August]]: Den [[Nancy Grace Roman Space Telescope|Nancy-Grace-Roman-Weltraumteleskop]] gëtt an den Orbit geschéckt. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt op [[Malta]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 2:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]] an de [[Mathias Olesen]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19028|Titel=Malta vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt, am [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stade de Luxembourg]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25, 3:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]], den [[Danel Sinani|Daniel Sinani]] an den Tomas Moreira (Malta) hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19030|Titel=Luxembourg vs Malta international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s) * {{3. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert, am Stade de Luxembourg, an engem Frëndschaftsmatch, 0:1 géint [[Italien]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19458|Titel=Luxembourg vs Italy international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt, zu [[Tirana]] engem Frëndschaftsmatch, 1:0 géint [[Albanien]]. Den [[Danel Sinani|Daniel Siani]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19444|Titel=Albania vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall 1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]]. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. * [[26. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Plovdiv]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 2:1 géint [[Bulgarien]]. De [[Leandro Barreiro Martins]] an de [[Vincent Thill]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19751|Titel=Bulgaria vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{3. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 0:1 géint [[Estland]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19753|Titel=Estonia vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-10-08|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{6. Oktober}} Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert, am Stade de Luxembourg an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27, 0:2 géint Bulgarien.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19754|Titel=Luxembourg vs Bulgaria international football match report|Gekuckt=2026-10-09|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Francois Englert (3x4 cropped).jpg | Text1 = Francois Englert | Bild2 = Young-Dolly-Parton.jpg | Text2 = Dolly Parton | Bild3 = King Harald V may 2026 (cropped).jpg | Text3 = Harald V. | Bild4= Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg | Text4 = Péil Schlechter | Bild5=MarinaVlady-1955-Harcourt.png | Text5= Marina Vlady | Bild6=Eva Marie Saint Promo Portrait, c. 1951.jpg | Text6=Eva Marie Saint }} == Gestuerwen == * [[Oktober]]: [[Jean-Paul Defrang]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller. * [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{2. Mee}}: [[Huguette Heldenstein]], lëtzebuergesch Sculptrice. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * {{3. Juni}}: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[18. Juni]]: [[François Englert]], belsche Physiker. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. * [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom. * {{0}}[[1. August]]: [[Vincent Pastore]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. August}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger. * [[12. August]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin. * [[13. August]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[14. August]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin. * [[19. August]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. August]]: [[Siim Kallas]], estnesche Politiker. * [[23. August]]: [[Klaus-Michael Kühne]], däitsche Geschäftsmann. * [[24. August]]: [[Philippe Bouvard]], franséische Journalist a Radios- an Teleesanimateur. * [[25. August]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller. * 25. August: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin. * [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen. * [[31. August]]: [[Édouard Balladur]] franséische Politiker. * {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{2. September}}: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur. * {{3. September}}: [[Romain Schreiner]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin. * [[12. September]]: [[Guy Marson]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin. * [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller. * [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[24. September]]: [[Marina Vlady]], franséisch Schauspillerin. * [[27. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller. * {{3. Oktober}}: [[Albert Rueprecht]], éisträichesche Schauspiller. * {{0}}3. Oktober: [[Dennis Hastert]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. Oktober}}: [[Eva Marie Saint]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Gast Heuschling]], lëtzebuergesche Moler. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} l4cl270xa536lw537kkq6qhyx6aiz9x 2712499 2712496 2026-10-24T08:07:28Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ Tom Skerritt 2712499 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus. === Europa === [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] * {{1. Januar}}: [[Zypern]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]]. * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] komme 46 Leit ëm d'Liewen, 292 gi verletzt. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. * {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien|Bulgarie]] vereedegt, nodeems seng Partei, [[Progressiivt Bulgarien]], den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat. * {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat. * [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]]. * {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt. * [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden. * {{1. Juli}}: [[Irland]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun. * [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]]. * [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. * [[19. August]]: Den [[András Baka]] gëtt, no der Ofsetzung vum [[Tamás Sulyok]] am Juli duerch dat ungarescht Parlament, neie President vun Ungarn. * [[28. August]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]] gëtt den [[Haakon VIII. vun Norwegen|Haakon VIII.]] Kinnek vun Norwegen. * [[29. August]]: An [[Island]] huet sech d'Bevëlkerung an engem [[Referendum]] mat 52,8 % géint d'Nees-Ophuele vu Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Europäesch Unioun|EU]] ausgeschwat. * {{2. September}}: D'[[Ülle Madise]] gëtt vum Parlament zur neier Presidentin vun [[Estland]] gewielt. Si gëtt den 12. Oktober vereedegt. * [[27. September]]: Den [[Aleksandar Vučić]] trëtt als [[Serbien|serbesche]] President zeréck, d'[[Ana Brnabić]] gëtt Interimspresidentin. * {{4. Oktober}}: Dem [[Andris Kulbergs]] seng Partei [[Apvienotais saraksts|Vereenegt Lëscht]] gewënnt d'Parlamentswalen a [[Lettland]]. ==== Lëtzebuerg ==== * 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf. === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. * [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gouf de [[24. Mee]] vereedegt. * [[16. Oktober]]: D'[[Fatima Ezzahra El Mansouri]] gëtt (als éischt Fra) nei Premierministesch am [[Marokko]]. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] neie Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vum [[Chile]] vereedegt. * [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen iwwer 6.500 Leit, iwwer 200.000 gi blesséiert, an Zingdausende ginn an de Wochen a Méint dono nach ëmmer vermësst. * [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de 7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt. * {{7. August}}: Den [[Abelardo de la Espriella]] gëtt als neie President vu [[Kolumbien]] vereedegt. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zweedrëttel Majoritéit gewonnen. * [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl. * {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt. * {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert. * [[20. August]]: De [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] gëtt zum Presidnet vu [[Bangladesch]] gewielt. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]]. * [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt. * [[20. August]]: D'''Syrian Democratic Forces'' ginn opgeléist an an d'[[syresch Arméi]] agegliddert. * [[30. September]]: No 23 Joer zéie sech d'Vereenegte Staaten aus dem [[Irak]] zeréck. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''. * De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]]. === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. * ''[[Gëlle Palm]]'': [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''. == Ekonomie == == Wëssenschaft an Technik == [[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]] * [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd. * [[12. August]]: Partiell, deels komplett [[Sonnendäischtert]] iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]]. * [[30. August]]: Den [[Nancy Grace Roman Space Telescope|Nancy-Grace-Roman-Weltraumteleskop]] gëtt an den Orbit geschéckt. == Sport == * [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. * [[26. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt op [[Malta]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25 2:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]] an de [[Mathias Olesen]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19028|Titel=Malta vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt, am [[Stadion vu Lëtzebuerg|Stade de Luxembourg]] an engem Match vum Play-Off vun der UEFA Nations League 2024/25, 3:0 géint [[Malta]]. De [[Vincent Thill]], den [[Danel Sinani|Daniel Sinani]] an den Tomas Moreira (Malta) hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19030|Titel=Luxembourg vs Malta international football match report|Gekuckt=2026-09-27|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s) * {{3. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert, am Stade de Luxembourg, an engem Frëndschaftsmatch, 0:1 géint [[Italien]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19458|Titel=Luxembourg vs Italy international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt, zu [[Tirana]] engem Frëndschaftsmatch, 1:0 géint [[Albanien]]. Den [[Danel Sinani|Daniel Siani]] huet de Gol fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19444|Titel=Albania vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall 1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]]. * [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]]. * [[26. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Plovdiv]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 2:1 géint [[Bulgarien]]. De [[Leandro Barreiro Martins]] an de [[Vincent Thill]] hunn d'Goler fir Lëtzebuerg geschoss.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19751|Titel=Bulgaria vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{3. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]] an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27 0:1 géint [[Estland]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19753|Titel=Estonia vs Luxembourg international football match report|Gekuckt=2026-10-08|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> * {{6. Oktober}} Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert, am Stade de Luxembourg an engem Match vun der UEFA Nations League 2026/27, 0:2 géint Bulgarien.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=19754|Titel=Luxembourg vs Bulgaria international football match report|Gekuckt=2026-10-09|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg | Text6= Ali Khamenei | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg | Text7= Chuck Norris | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg | Text8= Mario Adorf | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg | Text9= Nathalie Baye | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg | Text10 = Marjane Satrapi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Francois Englert (3x4 cropped).jpg | Text1 = Francois Englert | Bild2 = Young-Dolly-Parton.jpg | Text2 = Dolly Parton | Bild3 = King Harald V may 2026 (cropped).jpg | Text3 = Harald V. | Bild4= Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg | Text4 = Péil Schlechter | Bild5=MarinaVlady-1955-Harcourt.png | Text5= Marina Vlady | Bild6=Eva Marie Saint Promo Portrait, c. 1951.jpg | Text6=Eva Marie Saint }} == Gestuerwen == * [[Oktober]]: [[Jean-Paul Defrang]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller. * [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker. * {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller. * [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur. * {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{2. Mee}}: [[Huguette Heldenstein]], lëtzebuergesch Sculptrice. * {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin. * [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin. * [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. * [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker. * [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur. * {{3. Juni}}: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. * {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. * [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist. * [[18. Juni]]: [[François Englert]], belsche Physiker. * [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler. * [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin. * ≤ 26. Juni<!--"vor wenigen Tagen", den 28.06.op wort.lu-->: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker. * {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog. * {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin. * [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar. * [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller. * [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom. * {{0}}[[1. August]]: [[Vincent Pastore]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{8. August}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger. * [[12. August]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin. * [[13. August]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[14. August]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin. * [[19. August]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. August]]: [[Siim Kallas]], estnesche Politiker. * [[23. August]]: [[Klaus-Michael Kühne]], däitsche Geschäftsmann. * [[24. August]]: [[Philippe Bouvard]], franséische Journalist a Radios- an Teleesanimateur. * [[25. August]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller. * 25. August: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin. * [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen. * [[31. August]]: [[Édouard Balladur]] franséische Politiker. * {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{2. September}}: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur. * {{3. September}}: [[Romain Schreiner]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin. * [[12. September]]: [[Guy Marson]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[14. September]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Rockmusekerin a Sängerin. * [[15. September]]: [[Ralf Richter]], däitsche Schauspiller. * [[18. September]]: [[Richard Harrison]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[24. September]]: [[Marina Vlady]], franséisch Schauspillerin. * [[27. September]]: [[Bernard Verley]], franséische Schauspiller. * {{3. Oktober}}: [[Albert Rueprecht]], éisträichesche Schauspiller. * {{0}}3. Oktober: [[Dennis Hastert]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. Oktober}}: [[Eva Marie Saint]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Gast Heuschling]], lëtzebuergesche Moler. * [[21. Oktober]]: [[Tom Skerritt]], US-amerikanesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} n4asfcquc75w2ee7ea0wqxr6c5sag0n 0 137940 2712473 2704122 2026-10-23T18:30:41Z Dewilda 51264 /* Biller */ Ëmgeknabberte Bam zu Angelduerf 2712473 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}} {{Infobox Déieren | Numm = Europäesche Biber | An anere Sproochen = fr: Castor commun / Castor d'Europe<br>de: Europäischer Biber | Bild = Beaver pho34.jpg | Bildtext = Europäesche Biber | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Knabberdéieren]] | Famill = [[Biberen]] (''Castoridae'') | Gattung = [[Castor]] | Wëssenschaftlechen Numm = Castor fiber | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Carl von Linné|Linnaeus]]}}, 1758 }} Den '''Europäesche Biber''' (''Castor fiber''), och '''Eurasesche Biber''' genannt, ass dat gréisst [[Knabberdéieren|Knabberdéier]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Seng Längt vum Kapp bis zum Schwanz ass 80 bis 102&nbsp;cm an de Schwanz eleng ka bis 35&nbsp;cm laang ginn. Ausgewuessen Déiere weien tëscht 23 an 30&nbsp;kg. Se liewe semiaquatesch a wunnen a Fléissgewässer an am Beräich vun den Uwänner. Si schaffen aktiv un hirem Liewensraum an erniere sech nëmme vu Planzen. ==De Biber zu Lëtzebuerg == Ronn 200 Joer laang war de Biber zu Lëtzebuerg ausgestuerwen. Wéinst sengem Pelz, sengem Fleesch an dem sougenannte "Bibergeil" - en Drüsesekret, deem eng heelend Wierkung a méi Potenz nogesot gouf - gouf e gejot an um Enn och ausgerott. Duerch Auswëlderungsprojeten an der Belsch, an der Nordäifel, am Saarland an och laanscht d'Uewermusel a Frankräich an den 1980er an 1990er Joren huet sech de Bestand nees erholl. Eenzeldéieren hunn de Wee op Lëtzebuerg fonnt an ufanks vun den 2010er Jore gouf et dunn och bei eis nees eng kleng Biberpopulatioun. 2022 ass de Biber haaptsächlech un der Uewer[[sauer]], der [[Uelzecht]], der [[Äisch]] an un der [[Atert (Baach)|Atert]] ze fannen. Enn 2021 goufen 80 Revéiere gezielt. 2019 waren et der just 38. Et geet een dann och dovun aus, dass e sech nach weider wäert ausbreeden.<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites.gouvernement+de+actualites+toutes_actualites+communiques+2022+04-avril+07-internationaler-tag-bibers.html "Internationaler Tag des Bibers: Monitoring 2021 − 80 Biberreviere kartiert."] Communiqué vun der Naturverwaltung, 07.04.2022, op gouvernement.lu.</ref> 2026 goufe vun der [[Administration des eaux et forêts|Waasser- a Bëscherverwaltung]] eng 300 Dämm repertoriéiert, déi zu Lêtzebuerg vu Bibere gebaut goufen. Zesummen hunn déi dozou gefouert, dass esou 30 bis 60 Hektar [[Fiichtgebitt|Fiichtgebidder]] entstane sinn, .<ref>Erwan Nonet: "Beaver believer". In: ''d'Lëtzebuerger Land'' 03.04.2026,, Nr.14, S.6-7.</ref> == Literatur == * Nonet, E., 2026. ''Beaver believes. Le retour du castor est une excellente nouvelle pour les rivières, mais il nécessite une approche pragmatique pour éviter les conflits. Exemples avec les CFL et la commune de Mamer.'' [[d'Lëtzebuerger Land|land]] vum 3. Abrëll 2006, S. 6-7. == Biller == <gallery> File:Schwärzerbaach 2024 09.jpg|Biberdamm an der [[Schwärzerbaach]] (Naturreservat [[Stëftung Hëllef fir d'Natur]]), 2024. File:Ëmgeknabberte Bam zu Angelduerf.jpg|Ëmgeknabberte Bam zu [[Angelduerf]], 2021. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Castor fiber}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Knabberdéieren]] iydt2gk0zxy33ei31ruyl3t0vxk2pa8 0 142558 2712504 2664271 2026-10-24T08:43:06Z Mobby 12 60927 k 2712504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai}} De '''Waassertuerm um Kierchbierg''' ass e [[Waassertuerm]], dee vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Gemeng Lëtzebuerg]] um Kierchbierg am Beräich vum [[Boulevard Pierre-Frieden|Boulevard Pierre Frieden]] op engem Terrain gebaut gouf, dee vum [[Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg|Fonds du Kirchberg]] zur Verfügung gestallt gi war. En ass zanter 2024 a Betrib. De Bau vun engem zousätzleche Waassertuerm war néideg, absënns fir d'[[Europäesch Unioun|EU-Institutiounen]], d'[[Hôpital Kirchberg|Spidol um Kierchbierg]] an d'[[Clinique Bohler]] mat [[Drénkwaasser]] ze versuergen. Den ieweschten Deel vum Quartier krut d'Drénkwaasser virdrun aus dem Waassertuerm vum [[Sennengerbierg]]. Eng Noutversuergung war nëmme mam Averständnes vun der [[SEBES]] an nëmme fir eng kuerz Zäit méiglech. Am Fall vun engem Rouerbroch tëscht dem Sennengerbierg an dem Kierchbierg wier d'Waasserliwwerung net méi garantéiert gewiescht. Den neie Waassertuerm huet eng Capacitéit vun 1.000 Meterkibb (ee Baseng mat 415 an deen anere mat 585 Meterkibb) a versuergt ewell d'Zon westlech vun der [[Avenue John-F.-Kennedy (Stad Lëtzebuerg)|Avenue John-F.-Kennedy]] mat Drénkwaasser. D'Zon ëstlech vun der Avenue kritt weiderhin d'Waasser vum Sennengerbierg. De neien Tuerm  gëtt zu engem Deel mat SEBES-Waasser an zum aneren Deel mam Waasser aus den eegene Quelle vun der Stad Lëtzebuerg (''Glasbueren'') gespeist. == Geschicht == Am Oktober 2015 war en Architekteconcours ausgeschriwwe gi fir en neie Waassertuerm ze plangen an den Zouschlag goung de 7. Juni 2016 un den Architektebüro „Temperaturas Extremas Arquitectos“ ([[Madrid]]) zesumme mat „Simon-Christiansen & Associés“. De Kontrakt mam Lëtzebuerger Ingenieursbüro „Simon-Christiansen&Associées“ gouf den 29. Dezember 2016 ofgeschloss an den 13. Januar 2017 krut „Temperaturas Extremas Arquitectos“ vun der Stad d'Commande fir en detailléierten ''Avant-projet'' auszeschaffen. De Projet vum Waassertuerm ass den 9. Juli 2018 eestëmmeg vum Stater Gemengerot ugeholl ginn. Am Ufank war geplangt, datt den Tuerm Enn 2021 sollt fäerdeg sinn, Mëtt däers Joers hate s'awer nach net emol ugefaangen.<ref>[https://web.archive.org/web/20210715165207/https://www.wort.lu/de/lokales/neuer-bau-in-kirchberg-ein-wasserturm-sorgt-fuer-diskussionen-60ec723bde135b9236faba09 "Ein Wasserturm sorgt für Diskussionen."] wort.lu, 12.07.2021.</ref> Schlussendlech hunn d'Bauaarbechten vun de Fëllementer ufanks 2022 ugefaangen, am November 2023 soll de Projet fäerdeg sinn. De Käschtepunkt louch, Stand Februar 2022, bei ronn 11 Milliounen Euro.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1856868.html De Kierchbierg kritt en neie Waassertuerm."] rtl.lu, 07.02.2022.</ref> Den Tuerm gouf am Mäerz 2024 ageweit. D'Käschte sinn am Verglach zum ursprénglechen Devis wéinst verschiddenen Ännerungen a Verbesserungen a well den Eisepräis ëm 10 % geklommen ass, ëm 2,5 % eropgaangen. D'Käschte ginn op 8,473 Milliounen € geschat a sollen iwwer fënnef Joer (2018 - 2022) verdeelt ginn. == Beschreiwung == Den Terrain wou de Waassertuerm steet, läit um nordëstlechen Enn vum Kierchbierger Plateau an der [[Natura 2000|Natura-2000-Schutzzon]] vum [[Gréngewald]]. D'Formen an d'Baumaterial vum Waassertuerm sinn un d'Bëschgéigend ugepasst. D'Basengen an den Tuerm selwer si mat Holzlamellen aus lokalem, onbehandeltem Holz agekleet. Et gi Vullennäschter an Hiele fir [[Fliedermais]], déi d'Basis fir eng Fassad duerstellen déi deelweis bewuess ass. D'Näschter fir d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] (''Apus apus'') sinn aus [[Holzbëtong]] hiergestallt an an der Bëtongsfassad integréiert. An d'Fassad ass och en Nascht fir [[Spuervull]]en agebaut, dat mat enger Videokamera ekipéiert gouf. D'Hiele fir d'Fliedermais sinn de Bedierfnesser vun de verschiddenen Aarten ugepasst. Et goufen och nach weider hëlzen Näschter a verschiddenen Héichten ubruecht. De Waassertuerm ass 50 Meter héich. Am Tuerm ass en Trapenhaus an e Lift (fir eng Laascht vun 1.000&nbsp;kg oder 13 Persounen) mat enger Kabinn vun 1,60 × 1,40 m virgesinn. Um Rez-de-chaussée si Sanitäranlagen amenagéiert. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Waassertierm zu Lëtzebuerg]] * [[Waassertierm an der Stad Lëtzebuerg]] {{Referenzen an Notten}} * Quell vum Artikel wou net anescht uginn: ''[https://rapan.vdl.lu/RA_03_2018_09_07/ Compte rendu analytique]'' vun der Gemengerotssëtzung vum 9. Juli 2018, op der Websäit vun der Stater Gemeng, fir d'lescht gekuckt den 21. Oktober 2018 [[Kategorie:Waassertierm zu Lëtzebuerg|Kierchbierg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2024]] 2s59q40tbfs7uulxatx2dj8p52ikbil 0 147267 2712436 2712427 2026-10-23T12:31:11Z GilPe 14980 /* Berufflech Karriär */ ausgeschriwwen amplaz Ofkierzung; +Nokucken 2712436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Luc Marteling''', gebuer de [[4. Juli]] [[1975]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Journalist|Internetjournalist]] a [[Kommunikatiounswëssenschaft]]ler. Hien huet als Editeur an Auteur Literatur op [[Lëtzebuergesch]] an Iwwersetzunge vu Kannerbicher geschriwwe resp. erausginn. == Formatioun == De Luc Marteling war zu [[Mäertert]] an der Primärschoul an duerno am [[Lycée classique d'Echternach]], an deem hien [[1994]] seng Première an der Sproochesektioun bestanen huet. Vun 1994 bis 2002 huet hien op der [[Ludwig-Maximilians-Universität München|Ludwig-Maximilians-Universitéit]] zu [[München]] Kommunikatiounswëssenschaft, [[Philosophie]] a [[Psychologie]] studéiert a mat engem ''Master of Arts'' ofgeschloss. == Berufflech Karriär== Hien huet vun 1999 bis 2000 a vun 2002 bis 2004 als Journalist geschafft, ë.&nbsp;a. fir den [[Télécran]] a fir d'[[Luxemburger Wort]] (2004-2008), wou hie stellvertriedend fir d'Lokalredaktioun verantwortlech war. Hien huet vun [[2008]] bis 2019 bei [[Rtl.lu|RTL]] geschafft an huet do haaptsächlech den Internetoptrëtt ausgebaut an en als Chefredakter geleet. Am Summer 2013 huet hien zesumme mat der [[Christiane Kremer]] an der [[Viviane Leytem]] de Verlag ''[[Kremart Edition]]'' gegrënnt<ref>Nr. B178578, ''Kremart Edition S.à r.l.'' op lbr.lu, gekuckt den 23. Juni 2019</ref>. Am Mee [[2019]] gouf de Luc Marteling als Direkter vum nei geschaaften [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch]] nominéiert<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1348620.html Luc Marteling Direkter vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch] op rtl.lu den 18. Mee 2019</ref> an ass den 21. Juni 2019 an där Funktioun vereedegt ginn<ref>[https://gouvernement.lu/lb/actualites/toutes_actualites/communiques/2019/06-juin/21-marteling-zls.html Luc Marteling neien Direkter vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch] op gouvernement.lu den 21. Juni 2019</ref>. Den 1. Juli 2024 goung hien hannescht bei säi fréiere Patron RTL, wou en Direkter fir Informatioun gouf (amplaz vum [[Guy Weber]], dee pensionéiert gouf).<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2170609.html "Luc Marteling vum 1. Juli un neien Directeur de l'information."] rtl.lu, 20.02.2024.</ref><ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2216701.html "Alexandre Ecker gëtt neien Direkter vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch."] rtl.lu, 24.07.2024.</ref> Am Oktober 2026 huet RTL bekannt gemaach, datt hie vum 1. Januar 2027 un den neien Direkter vum [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA) géif ginn<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/kultur/luc-marteling-wird-neuer-direktor-des-cna/163501467.html|Titel=Antritt am 1. Januar, Luc Marteling wird neuer Direktor des CNA|Gekuckt=23.10.2026|Auteur=Marc Thill|Datum=23.10.2026|Wierk=wort.lu [€]}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/luc-marteling-gett-neien-direkter-1521372431|Titel=Luc Marteling gëtt neien Direkter vum CNA|Gekuckt=23.10.2026|Datum=23.10.2026|Editeur=rtl.lu}}</ref>. {{Nokucken|2027 Januar|Kommentar=als Direkter confirméiert?}} == Publikatiounen == *Marteling, L. (2018). Den nationale Wollef. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2018). Wann ech grouss sinn. Luxembourg: Kremart. *Marteling, L. (2018). Mäin Elmar. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2018). Den Elmar an dee Friemen. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2018). Den Elmar an de Reebou. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2018). Den Elmar an de Päiperlek. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., Gernhäuser, Susanne, & Weller, Ursula. (2018). Sichen a fannen : Fir kleng Entdecker. Luxembourg: Kremart. *Marteling, L., & Arrhenius, Ingela P. (2018). Eng Strooss, déi lieft! : E risegt Concertina-Buch fir opzeklappen an opzestellen! Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2017). Den Elmar an d'Course. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2017). Dem Elmar säin neie Frënd. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2017). Den Elmar an de Super El. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., & Harrison, Erica. (2017). Fangerstempelen : Déieren. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., & Schartz, Tom. (2016). D'Linn Lynn. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., & Wells, Rachel. (2016). Méi grouss, méi kleng : Buch mat Meter an Stickeren. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., & Büchner, Sabine. (2016). De Schudder-Schusch : Eng Geschicht. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2016). Jidderee gaapst. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2016). D'Sich vum Pappa Séipäerdchen. Lëtzebuerg: Kremart *Marteling, L. (2016). Den Elmar an d'Iwwerschwemmung. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2016). Dem Elmar säin Orchester. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2016). Den Elmar an dee grousse Vugel. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2016). Den Elmar an d'Walen. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., & Ross, Tony. (2016). D'Buedwaassa-Monsta. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2015). Den Elmar an d'Monster. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2015). Den Elmar am Schnéi. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2015). Den Elmar an d'Schlaang. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L., Kremer, Christiane, Kauffmann, Jérôme musicien, Thinnes-Kauffmann, Paulette, & Friederich, Laurent. (2015). Lalumi : Seng Frënn, Seng Dreem, Seng Reesen = 7 Geschichte Vun Der Klenger Raup. *Marteling, L., & Mai, Manfred. (2015). De Kueb Kuiitsch traut sech! Luxembourg: Kremart. *Marteling, L., Kremer, Christiane, Mirkes, Jean-Paul professeur d'éducation artistique, & Lycée classique. (2015). Echternach topsecret! : Die Abteistadt durch Schüleraugen (2. Aufl.. ed.). Luxemburg: Kremart. *Marteling, L., Kremer, Christiane, & Atten, Alain. (2014). D'Lalumi a seng Reesen : 3 Geschichte vun enger echter Verwandelungskënschtlerin. Luxembourg: Éd. Saint-Paul. *Marteling, L. (2014). IPremier : Gespréicher anno 2045. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2014). Den Elmar an d'Nilpäerd. Lëtzebuerg: Kremart. *Marteling, L. (2012). Kaffeefahrt : Die abenteuerliche Reise des Kaffees von Peru nach Luxemburg. Luxembourg: Éd. Saint-Paul. *Marteling, L., Muller, Steve, & Nerval, Gérard de 1808?-1855. (2012). Luxemburg in der Welt 2. Luxemburg: G. Binsfeld. *Marteling, L., Kremer, Christiane, & Atten, Alain. (2012). D'Lalumi a seng Dreem : 3 Geschichte vun enger echter Verwandelungskënschtlerin. Luxembourg: Éditions Saint-Paul. *Marteling, L., Kremer, Christiane, & Atten, Alain. (2011). D'Lalumi a seng Frënn : 5 Geschichte vun enger echter Verwandelungskënschtlerin. Luxembourg: Saint-Paul. * Marteling, L., & Muller, Steve. (2010). Luxemburg in der Welt. Luxemburg: G. Binsfeld. *<nowiki>Clement, R., Marteling, Luc, & Bintz, Sandra. (2010). Amélie & Max : Histoire à lire et à colorier pour petits et grands. S.l.: [Télévie].</nowiki> * Thill, M., Feyereisen, Claude, & Marteling, Luc. (2007). Top secret : Auch das ist Luxemburg! Luxembourg: éd. Saint-Paul. {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Marteling Luc}} [[Kategorie:Gebuer 1975]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Editeuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Iwwersetzer]] 3f5773gz9f4ybom9vvtcunv75rv0169 0 152185 2712437 2704126 2026-10-23T12:40:11Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:G-simon-gauleiter.jpg]] → [[File:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2712437 wikitext text/x-wiki '''OPGEPASST''': DES SÄIT ASS NET MÉI AM GEBRAUCH. ET KA SINN, DASS SE NET MÉI À JOUR ASS. FIR DÉI "Woss Der schonns"-SÄTZ, WÉI SE AKTUELL AM ROULEMENT SINN, KUCKT: [[Haaptsäit/WDS]]. ___________________________________________________________ '''Dëst sinn d'''Wësst Der schonn ...?''-Teaseren, déi a Schablounen agebonne sinn, sou datt all Dag uewen en neie stoe kënnt.''' Hei sinn all d'Teasere beieneen. Fir s'esou ze gesinn, wéi s'op der Haaptsäit gewise ginn, [[Haaptsäit/WDS|kuckt hei]] a sicht Iech den Dag eraus. ==Gerued Joren== ===Januar=== [[Fichier:Penny black.jpg|right|89px|One Penny Black]] * ... d'Erfindung vum '''[[Timber]]''' et mat sech bruecht huet, datt net méi deen, deen e Bréif kritt, mä deen, deen e fortschéckt, de Porto huet misse bezuelen? [[Fichier:Mathias Hardt.jpg|90px|left|Mathias Hardt]] * ... de [[Mathias Hardt]] (1809-1877) mat sengem ''Vocalismus der Sauermundart'' (1834) déi éischt wëssenschaftlech Beschreiwung vum [[Lëtzebuergesch]]e gemaach huet? [[Fichier:Pont SGO.jpg|90px|right]] * ... am Mäerz 2017 déi éischt [[Bréck iwwer den Oyapock|Bréck tëscht Frankräich a Brasilien]] ageweit gouf? [[Fichier:Personenstand.jpg|left|83px|Questionnaire Personenstandsaufnahme]] *… bei der sougenannter '''[[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|''Personenstandsaufnahme'' vum 10. Oktober 1941]]''' d'[[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzgruppen]] d'Lëtzebuerger majoritär dovun iwwerzeegt kruten, bei verfängleche Froen iwwer Mammesprooch a "''Volkszugehörigkeit''" mat "Lëtzebuergesch" amplaz, wéi praktesch virgeschriwwen, mat "''deutsch''" z'äntwerten? * ... zwou Persoune mam Numm [[Ernest Arendt]] Member vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] waren, an zwar de [[Ernest Arendt (Riichter)|Riichter Ernest Arendt]] vun 1902 bis 1931 an den [[Ernest Arendt (Affekot)|Affekot Ernest Arendt]] vun 1973 bis 1988? [[Fichier:Mill Ends Park.jpg|130px|right]] * ... de [[Mill Ends Park]] mat 0,292 m² dee klengste Park vun der Welt ass? [[Fichier:Knossos Bull-Leaping Fresco.jpg|right|125px|Minoesch Fresk zu Knossos]] * … et verschidden Theorien iwwer den Ënnergang vun der '''[[Minoesch Kultur|minoescher Kultur]]''' gëtt, wouvun déi gängegst e [[Vulkan]]ausbroch op der Insel [[Santorini|Thira]] dofir verantwortlech mécht? [[Fichier:MargueriteClement.JPG|90px|right]] * ... d'[[Marguerite Thomas-Clement]] (1886-1979) 1919 déi éischt a laang eenzeg Fra war, déi an d'Lëtzebuerger [[Chamber]] gewielt gouf? * ... et an der [[Köln]]er Kanalisatioun e Sall gëtt, [[Lüstersall an der Kanalisatioun vu Köln|dee mat Lüsteren dekoréiert]] ass? [[Fichier:PEI_ONR_4919.jpg|120px|left|Krispines]] * ... bei der '''[[Krispines]]'''-Kapell, och ''Péiter Onrou'' genannt, um [[Lampertsbierg]] et bis virun net all ze laanger Zäit de [[Brauch]] gouf, Käerze mat dragepickte Spéngelen ofzebrennen, fir datt Männer, déi ontrei waren, solle "bestrooft" ginn? * ... den [[Alphonse de la Fontaine]] (1825-1896), e Brudder vum [[Edmond de la Fontaine]] (''Dicks''), Auteur vun der éischter Fauna vun de [[Wierbeldéieren]] vu Lëtzebuerg war? [[Fichier:KIE ZOW 101.jpg|80px|right]] * ... op de Fënstere vun der [[Kierch Zowaasch]] verschidde Memberen aus der Grofefamill Saintignon an aner Stëfter vun der Kierch als Helleger duergestallt sinn? [[Fichier:Illustration Secale cereale0.jpg|right|79px]] *... d''''[[Kar (Planz)|Kar]]''' keng klassesch Fruuchtzort ass, déi et schonn an der Antiquitéit gouf, mä villméi eréischt virun 2000 bis 3000 Joer als "Onkraut" an de Weessefelder vu Klengasien opkoum, wou et da mat rekoltéiert gouf? * ... den [[Tevita Momoedonu]] aus Fidschi alt ''the Five Minute Prime Minister'' genannt gëtt, well en 2000 zweemol (wärend e puer Minutten) an 2001 (wärend zwéin Deeg) Premierminister war? [[Fichier:Turner St Esprit Luxembourg.jpg|130px|left]] *... an de [[Kasematten|Kasematte]] vum fréiere [[Bastioun Louis]] vun der [[Festung Lëtzebuerg]] haut d'Bank LBBW Luxemburg S.A. hire Wäikeller huet? [[Fichier:Darvasa gas crater panorama crop.jpg|130px|left]] * ... de [[Krater vun Derweze]] an Turkmenistan zanter 1971 am Gaang ass ze brennen, an dowéinst vun de Leit vun do den Numm ''Paart vun der Häll'' krut? [[Fichier:Wort no 1.jpg|left|85px]] * ... d''''''[[Luxemburger Wort]]''''' déi eelst lëtzebuergesch Dageszeitung ass, déi ouni Ënnerbriechung bis haut existéiert? [[Fichier:Heliocentric.jpg|right|100px]] * ... den [[Aristarch vu Samos]] (ëm 310 - ëm 230 v. Chr.) och alt "griichesche [[Nikolaus Kopernikus|Kopernikus]]" genannt gëtt, well hien als ee vun den Éischten d'[[heliozentrescht Weltbild]] vertratt huet, no deem d'[[Sonn]] an net d'[[Äerd]] am Zentrum vum Weltall stéing? [[Fichier:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|right|79px]] *... d'Iddi fir den '''[[Eiffeltuerm]]''' vum elsässer Architekt [[Maurice Koechlin]] war? [[Fichier:Luxembourg, rue Marie et Joseph Hackin (nom de rue).jpg|90px|left]] * ... de lëtzebuergesch-franséischen Archeolog [[Joseph Hackin]] a seng Fra [[Ria Hackin-Parmentier]] 1941 beim Ënnergang vum Cargoschëff ''[[SS Jonathan Holt]]'', dat torpedéiert gouf, ëm d'Liewe koumen? [[Fichier:Nic Klopp - Sécession - Exposition Peintures Sculptures Arts décoratifs.jpg|90px|left]] * … et iwwer 30 Joer no Wien a München och an der lëtzebuergescher Konschtszeen zu enger [[Sezessioun (Lëtzebuerg)|Sezessioun]] koum, déi der moderner [[Molerei]] zum Duerchbroch verhollef huet? [[Fichier:Cape_Verde_location_map.svg|110px|left|Cap Vert]] * ... d'Land '''[[Cap Vert]]''' säin Numm vun engem Kap 500&nbsp;km wäit ewech zu [[Dakar]] am [[Senegal]] huet, dat den Inselen hiren Numm ginn huet? [[Fichier:Landverkauf.JPG|130px|right]] *... et bei der [[Lëtzebuerg-Kris]] [[1867]] drëms goung, datt Lëtzebuerg u Frankräich verkaf sollt ginn? [[Fichier:Alexis Heck 1830 1908.jpg|100px|right]] * ... nom Tourismuspionéier [[Alexis Heck]] (1830-1908) net nëmmen [[École d'hôtellerie et de tourisme du Luxembourg|eng Schoul]], ma och e [[Cocktail]] genannt gouf? [[Fichier:Coat of arms Grand Duchy of Luxembourg.png|right|89px|Wope vu Lëtzebuerg]] * ... dem '''[[Wope vu Lëtzebuerg]]''' seng Originnen an de Wope vum mëttelalterlechen Haus Lëtzebuerg huet, an op den [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Henri V.]] (1136-1196) zeréckgeet? *... de lëtzebuergesche Journalist an Dokumentarfilmmécher [[Gordian Troeller]] (1917-2003) 1992 den Adolf-Grimme-Präis fir säi Liewenswierk krut? [[Fichier:Biergahornen Corniche 1.jpg|130px|left]] * ... 1984 op engem vun deenen zwéi [[Biergahornen op der Corniche]] (haut net méi do) eng bis dohin onbekannt [[Wanzen]]aart entdeckt gouf? [[Fichier:Telstar.jpg|90px|left|Telstar]] * ... wéinst der Technikbegeeschterung an den 1960er Joren e lëtzebuergsche Basketballveräin, de [[BBC Telstar Hesper]], nom Kommunikatiounssatellit '''[[Telstar]]''' genannt gi war? [[Fichier:Pingos near Tuk.jpg|left|115px|Pingoen]] * ... e [[Pingo]] eng Knupp oder en Hiwwel ass, deen am Permafraschtbuedem ze fannen ass, an aus engem Kär vun Äis besteet, iwwer deem sech de Buedem wëlleft? [[Fichier:Maison gothique Echternach 2015-12.jpg|right|80px]] * ... bei der Renovéierung vum [[Gotescht Haus Iechternach|Goteschen Haus]] zu Iechternach de Giewel nëmmen do stoe gelooss gouf, wou z'erkenne war, wéi d'Haus uersprénglech war? [[Fichier:MALBROUCK 2621 w.jpg|right|139px|Buerg Malbrouck]] *... d''''[[Buerg Malbrouck]]''' am loutrengesche [[Manderen]] nom englesche Feldhär [[John Churchill, 1. Herzog vu Marlborough]] genannt ass, deen am Spueneschen Ierffollegkrich 1705 do aquartéiert war? {{clear}} ===Februar=== [[Fichier:Pair of side chairs MET DP111237.jpg|100px|right]] * ... den [[Thomas Chippendale]] (1718-1779) en englesche Konscht- a Miwwelschräiner war, no dem den Chippendale-Stil benannt ass? [[Fichier:Codex Mariendalensis page.jpg|80px|left|Codex Mariendalensis]] * ... de '''[[Codex Mariendalensis]]''', eng spéitmëttelalterlech Handschrëft iwwer d'Geschicht vun der [[Yolanda vu Veianen]], joerzéngtelaang als verluer gegollt huet, ier en 1999 erëmfonnt gouf? [[Fichier:Soyuz 18 booster.jpg|right|80px|Soyuz-Rakéit zu Baikonur]] * ... d'Sowjetunioun, fir de Westen an d'Ier ze féieren, hire Kosmodrom bei Tjuratam no der Uertschaft [[Baikonur]] genannt huet, déi iwwer 300&nbsp;km vun do ewechlouch? [[Fichier:Biver (13) Terrils.JPG|130px|right]] * ... d'Uertschaft [[Biver (Bouches-du-Rhône)|Biver]] an de [[Departement Bouches-du-Rhône|Bouches-du-Rhône]] nom lëtzebuergesch-belsche Grouweningenieur [[Ernest Biver]] genannt gouf? [[Fichier:Berdorf (LU), Hohllay -- 2015 -- 6097-101.jpg|130px|left]] * ... d'[[Huel Lee]] zu [[Bäerdref]] hir aktuell Form huet, well do zanter der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] Millesteng aus dem Fiels gebrach goufen? [[Fichier:Shakespeare2.jpg|89px|right]] *... de [[Miguel de Cervantes]] an de '''[[William Shakespeare]]''', de selwechten Dag, an zwar den [[23. Abrëll]] [[1616]] gestuerwe sinn? [[Fichier:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|120px|right]] * ... de Lëtzebuerger [[René Arend]] d'''Chicken McNuggets'' an de ''McRib'', zwéi McDonald's Produiten, kreéiert huet? [[Fichier:Guerra civil española montaje.png|95px|left]] * … d'Gesetz, dat de Leit aus Lëtzebuerg verbueden huet, [[Spueniekämpfer|um Spuenesche Biergerkrich deelzehuelen]], eréischt 2003 revoquéiert gouf? * ... vun den 11 [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Héichiewen zu Lëtzebuerg]], déi et an de 40er Jore vum 19. Joerhonnert gouf, ausser zu [[Zowaasch]], keen Eenzegen am [[Minettsgéigend|Minett]] stoung? [[Fichier:EUR 50 obverse (2002 issue).jpg|120px|left]] * ... de [[Eurobilljeeën|50-Eurobilljee]] deen am meeschte gebrauchte Geldschäin an der [[Eurozon]] ass? Den 1. Januar 2018 waren 9.826.239.828 Exemplairen dovun am Ëmlaf. Duerno kommen dee vun 20 an dee vun 10 [[Euro]]. [[Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 09 Pl 2.1 Dalheim Aigle romaine.jpg|90px|left|Adler Duelem]] *... den '''[[Réimermonument Duelem|Adler um Duelemer Réimermonument]]''' ursprénglech vergoldt war an an eng aner Richtung gekuckt huet? [[Fichier:Flag of Moresnet.svg|89px|right|Fändel vu Moresnet]] * ... '''[[Neutral-Moresnet]]''' tëscht 1815 an 1919 en neutralen Territoire war, eng 65&nbsp;km nërdlech vu Lëtzebuerg, well Preisen op der enger Säit, Holland an duerno d'Belsch op der anerer, sech net eens goufe wien e kréich? * ... de [[Vincent Wiesenbach]] (1880-1911), den éischte Lëtzebuerger mat engem Piloteschäin, 1911 mat sengem selwer gebaute Fliger déidlech verongléckt ass? [[Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png|130px|right]] * ... de [[Groussherzogleche Palais]] an der Mëtt vum 19. Joerhonnert eng Zort administrativen Allzweckbau war, wou nieft dem Kinnek-Groussherzog oder sengem Statthalter, déi do periodesch residéiert hunn, d'Regierung, d'Parlament, a vun 1858 un, de Staatsrot hire Sëtz haten, an och nach eng archeologesch Sammlung dran ënnerbruecht war? * ... et beim lëtzebuergesche [[Schoulgesetz vun 1912]] zu engem gudden Deel drëm goung, d'Muecht vun der [[Kathoulesch Kierch|Kathoulescher Kierch]] an de Primärschoulen anzeschränken, wat déi Jore virdrun zu heftegen Ausernanersetzungen tëscht [[Lénksblock|Lénks-]] a Rietsparteie gefouert hat? [[Fichier:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|112px|left]] *… den Astronom '''[[Christiaan Huygens]]''' als Éischten dat, wat de [[Galileo Galilei]] als "Ouere" vum [[Saturn (Planéit)|Saturn]] bezeechent hat, als d'[[Saturnréng]] identifizéiert hat? * ...''[[Les danseurs d'Echternach]]'' vum [[Evy Friedrich]] aus dem Joer 1947 deen éischte lëtzebuergesche Film war, deen um [[Festival vu Cannes]] gewise gouf? [[Fichier:Grün 02.jpg|85px|right]] * ... ee Konschtstéck vum lëtzebuergesche Kraaftmënsch '''[[John Grün]]''' (1868-1912) dora bestoung, 2 Päerd mat 2 erwuessene Reider drop an d'Luucht ze hiewen? [[Fichier:Luxemburgerli Himbeere Zitrone.jpg|130px|left|Luxemburgerli]] * ... ''"[[Luxemburgerli]]"'' den Numm vun enger Makrounespezialitéit vun enger [[Zürich|Zürcher]] Confiserie ass? [[Fichier:Treaty of London 1867 Art VII and signatures.jpg|130px|right]] * ... den [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] vun 1867 déi éischt Kéier war, wou Vertrieder vu Lëtzebuerg (de [[Victor de Tornaco]] an den [[Emmanuel Servais]]) en internationalen Traité mat ënnerschriwwen hunn? [[Fichier:Non violence sculpture by carl fredrik reutersward malmo sweden.jpg|110px|left]] * ... et vun der Skulptur '''[[Non-Violence]]''' (oder ''The Knotted Gun'') vum [[Carl Fredrik Reuterswärd]] eng 20 Repliquë gëtt, wourënner eng zu [[New York City|New York]], déi de Lëtzebuerger Staat de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] geschenkt huet, an engem virum Jean-Monnet-Gebai um [[Kierchbierg]]? *... de [[Charles Bivort]] (1845-1920) vun [[Tratten]] déi éischt [[Stenographie|Stenographéiermaschinn]] fir Blanner erfonnt huet? [[Fichier:Coltsfoot close-up aka.jpg|right|119px]] * ... den '''[[Ieselsfouss]]''', eng Fréijoersplanz, och ''Fils avant le père'' genannt gëtt, well d'Bléi virun de Blieder erauskënnt? [[Fichier:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg|left|90px]] * … et vum fréiere Gauleiter [[Gustav Simon]] sengem Doud eng "offiziell" an eng "inoffiziell" Versioun gëtt? [[Fichier:Marsupilaminest.JPG|130px|right]] * ... nom [[André Franquin]] sengem [[Comic]]personnage [[Marsupilami]] en [[(98494) Marsupilami|Asteroid genannt]] gouf? [[Fichier:Gangler_Lexicon_inner_cover.jpg|89px|left|Lexicon der Luxemburger Umgangsspraache]] * ... dem [[Jean-François Gangler]] säi ''[[Lexicon der Luxemburger Umgangssprache]]'' vun 1847 deen éischten [[Lëtzebuergesch Dictionnairen|Dictionnaire vum Lëtzebuergesche]] war? [[Fichier:Gonepteryx.rhamni.mounted.jpg|130px|right]] * ... d'[[Zitrouneblat]] e [[Päiperleken|Päiperlek]] ass deen [[Imago (Zoologie)|als Päiperlek]] iwwerwantert? [[Fichier:Feb1712.jpg|130px|Schweedesche Kalenner vum Februar 1712|left]] * ... et dräimol an der Geschicht en [[30. Februar]] gouf? {{clear}} ===Mäerz=== * ... de '''[[Stadpark vun Esch-Uelzecht]]''' 1911 um Hank vum Gaalgebierg ugeluecht gouf, well den Escher Bësch, wou d'Leit soss an d'Gréngs trëppele goungen, bal ganz ofgeholzt gi war, fir do d'[[Adolf-Emil-Hütte]] ze bauen? * ... de '''[[Seideschwanz|Peschtvull]]''' sou genannt gëtt, well fréier säi sporadescht a mysteriéist Opdauchen a Mëtteleuropa als e schlecht Omen ugesi gouf? * ... de Medezinner a Cheemiker [[Henri-Jean-Népomucène Crantz]] vu Rued (1722-1792) fir seng Fuerschungen an der Hygiène fir Hiewane vum [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] geadelt gouf? * ... d'Uewerfläch vum '''[[Doudegt Mier|Doudege Mier]]''' ronn 400 m ënnert dem Mieresspigel ass? *... an de fréiere [[Gasometeren (Wien)|Gasometere]] vu Wien-[[Simmering]] haut eng 1.500 Leit wunnen? * ... dem [[Lëtzebuerger Haffbibliothéik|Groussherzog seng Bibliothéik]] ronn 45.000 Wierker ëmfaasst? * ... de [[Manneken Pis]] am Mee 2018 säin 1000. Costume geschenkt krut? * ... op der '''[[Pallett vum Narmer]]''', an enger vun deenen alleréischten hieroglypheschen Inskriptiounen iwwerhaapt, d'Vereenegung vun Ënner- mat Ueweregypten duerch den [[Narmer]] duergestallt gëtt? * ... den [[Edmond de la Fontaine]] (1823-1891) net nëmmen, ënner dem [[Pseudonym]] ''Dicks'', [[Lëscht vun de Musekskompositioune vum Dicks|Operette]] geschriwwen huet, mä och jorelaang al [[Seechen|Seeërcher]] a [[Brauch|Bräich]] erfuerscht huet? * ... wärend den Ëmbauaarbechte vum [[Chambersgebai]], 1997-1999, d'[[Chamber]] hir Sëtzungen am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]] ofgehalen huet? <gallery> Stadpark Esch-Uelzecht 01.jpg Waxwing.jpg Dead Sea 1920px.jpg Simmering (Wien) - Gasometer (1).JPG Belgium-6450 - Manneken Pis (13934735107).jpg Narmerpalette verso UT 1931.jpg Dicksgärtchen Vianden 02.jpg Luxembourg Hotel de Ville (2232245399).jpg </gallery> * ... "''[[Mammutbeem|Sequoiaen]]''" wuel dat eenzegt Wuert am Lëtzebuergeschen ass, bei deem all 5 [[Vokal]]er hannerenee stinn? * ... d''''[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]] bei [[Iechternach]]''' hiren Numm 1881 vun engem vun den éischten Touristen, déi doduerch gefouert goufen, krut, dee se mat der "Wolfsschlucht" aus dem [[Carl Maria von Weber]] sengem ''Freischütz'' verglach huet? * ... den Ausdrock ''[[Paparazzi]]'' op e Personnage aus dem [[Federico Fellini]] sengem Film ''[[La dolce vita]]'' zeréckgeet? * ... beim '''[[Waasserball]]''' d'Feldspiller de Ball mat all Kierperdeel spille kënnen, just net mat den zwou Hänn gläichzäiteg? *… deen éischte lëtzebuergesche Goldmedailegewënner op enger Olympiad de [[Michel Théato]] war, an zwar 1900 zu Paräis am Marathon-Laf? * ... [[Island]] souwuel op der nordamerikanescher wéi der europäescher [[Tektonik|Lithosphärplack]] läit? * … den '''[[Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg]]''' uganks der 1960er Joren ugeluecht gouf, fir eng Ofwaasserleitung aus dem Péitrussdall mam Pafendall ze verbannen? * ... de franséische Komponist [[Maurice Ravel]] 1937 ee Joer laang zu [[Munneref]] am [[Hotel Grand-Chef]] gewunnt huet? * ... d'Joer [[238]] och [[Sechskeeserjoer]] genannt gëtt, well sechs Männer no- a matenee vum Senat als [[Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich|Keeser vum Réimesche Räich]] unerkannt goufen? * ... d''''[[Walnut Lane Bridge]]''' zu Philadelphia eng Kopie aus arméiertem Bëtong vun der Neier Bréck ([[Adolphe-Bréck]]) an der Stad Lëtzebuerg ass? <gallery> Sequoiaen Amaliapark 2009-04.JPG Wolfsschlucht michel engels 1901.jpg L'isola del cinema.jpg WaterPolo.JPG Michel Théato en 1900.jpg Iceland Mid-Atlantic Ridge map.svg TunnelStad.jpg MunnerefGrandChefGinkgo01.jpg Wallnut Lane Bridge 361615pv.jpg </gallery> * ... de lëtzebuergesch-amerikaneschen Erfinder a Science-fiction-Auteur [[Hugo Gernsback]] (1884-1967) sech a senge Geschichten eng ganz Rëtsch technesch Konzepter ausgeduecht huet, déi eréischt an de Joerzéngten duerno developpéiert konnte ginn? * ... ronn all zweete Vietnamees mam Familljennumm [[Nguyễn]] heescht? * ... d'[[Verkéierswarnschëld]] viru [[Schëld A, 14a|Véi op der Strooss]] 2012 aus dem [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger Code de la Route]] gestrach, ma 2024 nees agefouert gouf? * ... den [[Zwergmammut]] (''Mammuthus exilis'') eng ausgestuerwe Mammutaart ass, déi sech op eng Insel zeréckgezunn hat, an do am Laf vun der [[Evolutioun (Biologie)|Evolutioun]] aus Manktem u Fudder ëmmer méi kleng gouf? * ...d'[[Anna Boch]] den eenzege Client war deen de [[Vincent Van Gogh]] zu senge Liefzäiten hat? *... d'[[Kathedral Saint-Pierre zu Beauvais]] déi mam héchste gotesche Chouer vun der Welt ass, mä ni fäerdeg gebaut gouf? * ... d'lëtzebuergesch Schauspillerin '''[[Germaine Damar]]''' duerch de Film ''[[Die Beine von Dolores]]'' an Argentinien esou bekannt gouf, datt si do 3 Joer laang ëm Chrëschtdag eng eege Televisiounsemissioun hat? * ... de Saz ''"Play it again, Sam!"'' esou net am Film ''[[Casablanca (Film)|Casablanca]]'' (1942) virkënnt? * ... d'[[Ukulele]] en [[hawaii]]anescht [[Museksinstrument]] ass, deem seng Originnen op [[Madeira]] zeréckginn, vu wou portugisesch Imigranten et matbruecht haten? * ... d''''[[Hinzerter Kräiz]]''' 1946 um Stater [[Nikloskierfecht]] opgeriicht gouf, fir un déi 82 Lëtzebuerger z'erënneren, déi am Zweete Weltkrich am [[SS-Sonderlager Hinzert]] an zu [[Klingelpütz|Köln-Klingelpütz]] higeriicht goufen? * ... een am [[Bryce-Canyon-Nationalpark]] Honnerte vun [[Hoodoo]]e bewonnere kann? <gallery> Cooking with radio waves - Short Wave Craft Nov 1933 cover.jpg RuanNguyen.png Zeichen_140_-_Tiere,_StVO_1970.svg Mammuthus exilis.jpg Anna Boch in Her Studio 1893.jpg Beauvais Kathedral.JPG Germaine Damar - Radiofilm 1960.jpg Casablanca, title.JPG Ukulele4.png Bryce Canyon 2 md.jpg </gallery> {{clear}} ===Abrëll=== * ... e Reportage iwwer "[[Spaghetti-Bam|Spaghettibeem]]" 1957 en [[Abrëllsgeck]] vun der [[BBC]] war, deen deemools vill fir richteg gehalen hunn? * ... op der [[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]] an der Stad de 5. Juli 1951 déi éischt [[Verkéiersluucht]] zu Lëtzebuerg a Betrib geholl gouf? * ... all d'[[Planéit]]e vun eisem [[Sonnesystem]] no [[réimesch Mythologie|réimesche Gëtter]] genannt goufen, ausser der [[Äerd]] an dem [[Uranus (Planéit)|Uranus]]? * ... den islännesche [[Nobelpräis fir Literatur|Literatur-Nobelpräisdréier]] [[Halldór Laxness]] sech 1922-23 an d'[[Benediktinerabtei Clierf]] zeréckgezunn huet an do gedeeft gouf? * ...'''[[Wäisse Wäin]]''' vun alle méigleche [[Wäindrauf|Wäindrauwen]], och där mat bloelzeger Haut, gemaach ka ginn? * … déi éischt [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Eisebunnsstreck zu Lëtzebuerg]] den 11. August 1859 [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|tëscht Lëtzebuerg a Zoufftgen]] a Betrib geholl gouf? *... bei '''[[Uergel]]päifen''' ë.&nbsp;a. tëscht ''Labial-'' an ''Zongepäifen'' ënnerscheet gëtt? *... de lëtzebuergeschen Auteur [[Norbert Jacques]] d'Figur vum ''Doktor Mabuse'' erfonnt huet? * ... de [[Yellowstone-Nationalpark]] den eelsten Nationalpark vun der Welt ass? * … de [[Sender 1212]] e Radiosprogramm an däitscher Sprooch war, dee vum Dezember 1944 bis Krichsenn vum amerikanesche militäresche Geheimdéngscht als "schwaarz Propaganda" nuets iwwer d'Anlage vu Radio Lëtzebuerg ausgestraalt gouf? <gallery> Sunny april morning spaghetti tree harvest (7036208493).jpg Place de Bruxelles.svg Planets2008.jpg Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg Pinot Gris close.JPG Orgel_der_Nikolaikirche_in_Berlin_04.jpg Norbert Jacques by Waldemar Flaig 1927.jpg Yellowstone River in Hayden Valley.jpg Emetteur de Junglinster les trois mâts vus de l'Ouest.jpg </gallery> * ... d''''[[Mundaneum]]''' vum Belsch [[Paul Otlet]] (1868-1944) eng Zort Multimedia-Archiv war, dat un e bibliographesch-enzyklopedesche Repertoire gekoppelt war, an haut als eng "analog Sichmaschinn" vum Wësse vun der Welt ugesi gëtt? * ... d'[[Gare Belval-Université]], [[Jim Clemes|hirem Architekt]] no, engem Mued oder enger Raup gläiche soll? * ... d''''[[Dräikinneksgaass]]''' an der Stad Lëtzebuerg sou genannt gëtt, well et do eng Bäckerei gouf, déi e Bild vun den [[Dräi Kinneken]] iwwer der Dier hänken hat? * ... de '''''[[Basiliscus plumifrons]]''''', eng Eidechsenaart, op Franséisch och ''lézard Jésus-Christ'' genannt gëtt, well en, fir senge Feinden z'entkommen, op den hënneschte Patten iwwer d'Waasser lafe kann? *... deen éischte lëtzebuergesche [[Geldschäin]] 1856 vun enger privater Bank erausgi gouf, nämlech der [[BIL]]? * ... der [[UNESCO]] no e [[Buch]] op d'mannst 49 Säiten (ouni den Deckel) muss hunn? *... dem "'''[[Hauptmann von Köpenick]]'''" säi Graf an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] um [[Nikloskierfecht]] ass? * ... "[[Allemagne-en-Provence|Däitschland]]" an der [[PACA|Provence]] nëmme knapps iwwer 500 Awunner huet? * ... deen éischten Aarbechter, deen Deputéierten an der [[Chamber]] gouf, de [[Jean Schortgen]], op engem [[1. Mee]] bei engem Accident an der Grouf leie blouf? * ... am Joer 1957 an der '''[[Stengeforter Schmelz]]''' 10.041 Tonne Phenol produzéiert goufen? <gallery> Mundaneum Tiräng Karteikaarten.jpg Gare Belval-Université 2010-10-17 B.JPG Luxembourg_-_rue_Chimay_Dräikinneksgaass_-_nom_de_rue.jpg Plumedbasiliskcele4.jpg 10 Thaler Note BIL 1856.jpg UNESCO logo French.svg Wilhelmvoigtgrab.jpg Chateau Allemagne en Provence IMG 9064 touched.jpg Jean Schortgen.png| StenSchm1.JPG </gallery> * ... d'[[Drëttel-Reegel]] an der [[Fotografie]] dora besteet, datt de 'Bléckfank' vum Bild op enger Intersektioun vun den horizontalen a vertikale Linne vu jee engem Drëttel vum Bild ass? * … am [[Arno Schmidt]] sengem Roman ''Abend mit Goldrand'' eng ganz Rei Beschreiwungen iwwer Lëtzebuerg stinn, obwuel de Schmidt ni e Fouss an d'Land gesat huet? * ... de [[Péiterséileginselkonflikt]] e Grenzkonflikt tëscht [[Spuenien]] a [[Marokko]] war, deen ausgebrach ass, wéi am Juli 2002 marokkanesch Truppen op der [[Péiterséileginsel]] u Land gaange sinn? * ... déi zwéin Detektiven an ''[[Les Aventures de Tintin|Dem Tintin senge Geschichten]]'', am Original ''Dupont et Dupond'', an de lëtzebuergeschen Iwersetzunge ''[[Biwer a Biver]]'' heeschen? * ... den '''[[Amazonas]]''' seng Quell 190&nbsp;km vum Pazifik ewech huet, mä da méi wéi 6000&nbsp;km queesch duerch Südamerika leeft, fir dann an den [[Atlantik]] ze lafen? * ... d''''[[Doudesstrof zu Lëtzebuerg]]''' fir d'lescht de 24. Februar 1949 ausgeféiert gouf, 1979 per Gesetz ofgeschaaft gouf an 1999 an der [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassung]] festgehale gouf, datt se net méi agefouert kéint ginn? * … [[Baarle-Hertog]], eng belsch Gemeng, ë.&nbsp;a. aus 20 Exklave besteet, déi an Holland leien, an deenen hirersäits 7 hollännesch Enklave sinn? * ... d'[[Loschbur-Fra]] eng 1000 Joer méi al ass wéi de [[Loschbur-Mann]]? *... den [[Émile Servais]] (1847-1928) den 9. Januar 1919 zum President vun der Republik Lëtzebuerg designéiert gi war, ier den Dag drop franséisch Truppen dem republikaneschen Opstand en Enn gemaach hunn? * ... de '''[[Jarosław Kaczyński]]''' 2006-2007 polnesche Premierminister ënner dem Staatspresident '''[[Lech Kaczyński]]''', sengem [[Zwilling|eeneeëgen Zwillingsbrudder]], war? <gallery> Site um Bois de Cazier w.jpg KueheinHalbtrauer.jpg MetroStockelD&D.jpg Amazonrivermap hr.svg Lëtzebuerger Guillotine 2009 08-IMG 6199.JPG B-NL International Border at Baarle.jpg Loschbour Mullerthal 2013.jpg ServaisEmile.jpg President Kaczyński and PM Kaczyński.jpg <</gallery> {{clear}} ===Mee=== * ... dat eelst Spidol zu Esch-Uelzecht d'[[Metze Spidol]] war, dat 1878 vun de Bedreiwer vun der [[Metze Schmelz]] als e Spidol fir hir Aarbechter gebaut gouf? *... d'[[Plakeg Maulefsrat]]en (''Heterocephalus glaber'') a grousse Kolonië liewen, déi vu jee engem Weibchen dirigéiert ginn, dat sech, wéi bei de Beien, exklusiv ëm d'Reproduktioun këmmert? * ... "[[Ketty Maus]]" den Numm vun enger fiktiver Fra ass, deen op Modeller vu lëtzebuergesche [[Pass (Dokument)|Päss]] gebraucht gëtt? *... dat gréisst [[Knabberdéieren|Knabberdéier]], d'[[Capybara]], bis zu 1,20 m grouss ka ginn? * … am [[Ratentempel vun Deshnok|Karni-Mata-Tempel]] zu Deshnok an Indien eng 20.000 Rate liewen, déi als helleg gëllen an deenen do Friesse geaffert gëtt? * ... d'[[Bisamrat]] keng Rat ass, mä villméi zu de [[Wullmais]] (Arvicolinae) gehéiert, vun deene se de gréisste Vertrieder ass? * ... ''[[D'Ro'd Wullmaus]]'' eng lëtzebuergesch Schülerzeitung aus de Joren 1969-1973 war, déi wéinst hiren antiautoritären Texter a [[Karikatur]]en och alt de Prozess gemaach krut? * ... d'Zuel vun de [[Supermarché]]ën zu Lëtzebuerg tëscht 1996 an 2016 vun 42 op 106 eropgaangen ass? * ...[[Rio de Janeiro]] iertemlech no engem "[[Januar]]-Floss" genannt gouf, deen et awer net gëtt? *... den [[18. Mee]] [[1975]] ronn 12.000 jonk Leit zu Lëtzebuerg op ee Coup [[Groussjäregkeet|groussjäreg]] goufen, well den Alter dofir per Gesetz vun 21 op 18 Joer erofgesat gouf? <gallery> Ancien hôpital d'Esch-sur-Alzette 01.jpg Plakeg Maulefsratl.jpg Bristol.zoo.capybara.arp.jpg 20191212 Szczury w Świątyni Karni Maty w Deśnok 1052 8157 DxO.jpg Ondatra zibethicus FWS.jpg Roud Wullmaus Logo.JPG Fredmeyer edit 1.jpg Rio de Janeiro Helicoptero 47 Feb 2006.jpg Fallen Astronaut.jpg </gallery> * ... dem belsche Kënschtler [[Paul Van Hoeydonck]] säi ''Fallen Astronaut'' dat eenzegt Konschtwierk ass, dat bis ewell um [[Äerdmound]] installéiert gouf? * ... [[Bréissel]] a [[Paräis]] hiren Urspronk un de [[Meander]]e vun zwéin [[homophon]]e [[Floss|Flëss]] hunn? * ... Lëtzebuerg (via [[RTL Group|RTL]]) tëscht 1956 an 1993 am Ganze siwenandrëssegmol beim [[Eurovision Song Contest]] matgemaach huet an dëse [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Beiträg beim Eurovision Song Contest|fënnefmol gewonnen huet]]? * … de [[Meuse-Musel-Kanal]] e Projet aus den 1820er Jore war, deen, queesch duerch d'[[Ardennen]], [[Léck]] hätt solle mat [[Waasserbëlleg]] verbannen, an deen zwar ugefaangen, awer ni fäerdeg gemaach gouf? * ... d'[[Bäerbelekierch zu Crusnes]] déi eenzeg Kierch a Frankräich ass, déi ganz aus [[Eisen|Eise]] gebaut ass? * … de ''[[Prix Grand-Duc Adolphe]]'' e Konschtpräis ass, deen zu Lëtzebuerg zanter 1902 all zwee Joer (virun 1995: meeschtens all Joer) un een oder méi Kënschtler vergi gëtt, déi um ''Salon'' vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] (CAL) ausgestallt hunn? * ...de [[Félix Thyes]] (1830-1855) deen éischte lëtzebuergesche Schrëftsteller a franséischer Sprooch war? * ... d'Lidd ''[[Bella Ciao]]'' ursprénglech iwwer dat schwéiert Liewe vu Räis-Baierinnen am [[Piemont]] erzielt, déi ënner hirem strenge Patron ze leiden haten, méi spéit awer an en antifaschistescht Partisane-Lidd ëmgedicht gouf? *… d'[[Helen Buchholtz]] (1877-1953), eng lëtzebuergesch Komponistin, bei hirem Doud iwwer 200 Noutemanuskripter vu Kompositiounen hannerlooss huet? * ... d'[[Staatlech Pressehëllef]], déi zu Lëtzebuerg 1976 agefouert gouf, fir de Meenungspluralismus ze stäipen, sech am Joer 2018 op eng 8,16 Milliounen Euro belaf huet? * ... zu [[San Marino]] d'Amt vum Staatschef vun zwou Persounen ausgeübt gëtt, déi all 6 Méint änneren? <gallery> Ruysmolen1867.jpg Eurovisie Songfestival 1966 te Luxemburg. De winnaar Udo Jürgens met de winnares, Bestanddeelnr 918-9215.jpg OurthekanaalBernistap1.jpg Kierch Crusnes.jpg Thyes Felix.jpg Helen Buchholtz w.jpg Coat of arms of San Marino.svg </gallery> * …d'[[Buergfrid-Affär]] eng politesch-juristesch Affär tëscht 1969 an 1974 war, déi der Ministesch [[Madeleine Kinnen]], der éischter Fra an enger Lëtzebuerger Regierung, hiert Amt kascht huet? * ... [[Basalt]] d'Form vu sechseckege Saile kritt, wann d'Basalt-Lava méi lues wéi gewéinlech ofkillt? * … déi sougenannt [[Offiziell Lëtzebuerger Orthographie]] déi éischt gesetzlech festgeluechte Schreifweis vum [[Lëtzebuergesch]]e war, déi [[1946]] agefouert gouf, awer sou gutt wéi vu kengem benotzt a schonn 1950 duerch déi vum ''[[Luxemburger Wörterbuch]]'' ersat gouf, wat awer eréischt gesetzlech 1975 festgehale ginn ass? * ... et a Brasilien eng 20 ''[[Luxemburgia]]''-Aarte gëtt? * ... d'[[Forest Green Rovers FC]] e [[Veganismus|vegane]] Foussballveräi sinn? * ... den däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]] déi éischt Méint vum [[Éischte Weltkrich]] säin Haaptquartéier an der Groussgaassschoul zu [[Esch-Uelzecht]] hat? * ... d'Sprooch aus dem fiktive Land [[Syldawien]] an den [[Dem Tintin seng Geschichten|Tintins-Geschichten]] zu engem groussen Deel e schrëftlech verfriemte [[Bréissel]]er Dialekt ass? * … déi éischt Zeitung, déi zu Lëtzebuerg erauskoum, ''[[La Clef du cabinet des princes de l'Europe]]'' ([[1704]]) war, an dat, fir d'Zensur a Frankräich z'ëmgoen? * ... de [[Louis XIV. vu Frankräich|Kinnek Louis XIV.]] de Pätter vum Stater Affekot [[Jean-Bernard Knepper]] sengem Jong Louis ass, dee wärend dem [[Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg|Kinnek senger Visite zu Lëtzebuerg]] gebuer gouf? * ... d'[[Sandale vu Christus]] an der [[Abtei Prüm]] am Mëttelalter zu de bedeitendste [[Reliquie]]n an der Géigend gezielt hunn, bis zu [[Tréier]] de sougenannten [[Hellege Rack]] opgedaucht ass? <gallery> Burfelt 3.jpg Giants-causeway-in-ireland.jpg Flickr - BioDivLibrary - n26 w1150 (1).jpg PaulGreen@FGRFC.jpg Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg La clef du cabinet 1704.jpg P7220018 DxO.jpg 6-Reliquie der Sandalen v.Jesus-k.jpg </gallery> ===Juni=== * ... de [[Mitock]] (''Upupa epops'') op Lëtzebuergesch och nach Wuppert, Butbutt, Buddert, Buddebutt, Bëschbuppert, Sténkert, Drecksvull, Riffer, Ruppert, Hupp-Hupp oder Witapp genannt gëtt? * d'[[Gare Däitsch-Oth|Gare vun Däitsch-Oth]] an [[Gare Wuelmereng|déi vu Wuelmereng]] zwou [[Kappgare|Kappgarë]] vun den [[CFL]] sinn, déi a Frankräich leien? * ... de Konschtturner [[Josy Stoffel]] vun 1949 bis 1964 ouni Ënnerbriechung Landesmeeschter am Turne war an u véier Weltmeeschterschaften, sechs Europameeschterschaften a fënnef Olympiaden deelgeholl huet? * ... de [[Meter]] [[1793]] als den 10-milliounsten Deel vun der Distanz vum [[Pol (Geographie)|Pol]] bis bei den [[Equator]] vum [[Äerdmeridian]], op deem [[Paräis]] läit, definéiert gouf, an e Prototyp vun dësem Meter [[1795]] a [[Messeng]] gegoss gouf? * ... de gebiertegen Iechternacher [[Jules Hoffmann (Biolog)|Jules Hoffmann]] 2011 den [[Nobelpräis fir Physiologie oder Medezin|Nobelpräis fir Medezin]] kritt huet an zanter 2012 Member vun der [[Académie française]] ass? * ... siwe Lëtzebuerger op der Säit vun den Alliéierte de 6. Juni 1944 bei der [[Operation Overlord]] am Asaz waren? Et waren dat bei de Buedemtruppen de [[Charles-André Schommer]] op 'Omaha Beach' an op [[Sword Beach]] de [[Pierre Laux]] bei den engleschen Truppen an den [[Antoine Neven]], [[Jean Neven]], [[Félix Peters]] a [[Jean Reiffers]] beim franséische Commando Kieffer. De [[Jean-Bernard Ney]] war deen Dag als Navigateur u Bord vun engem Fliger vun der englescher Aviatioun iwwer 'Omaha Beach' am Asaz. * ... de [[Lëtzebuerger Frang]] tëscht 1935 an 1941 e Véierels méi wäert war wéi [[Belsche Frang|dee Belschen]], nom Krich awer nees zu enger [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vun 1:1]] erëmagefouert gouf? * ... de [[Sendemast vun Housen]] mat 300 Meter dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Bauwierk vu Lëtzebuerg]] ass? * ... d'[[Schluecht vu Valmy]] zwar keng eendeiteg taktesch Resultater ervirbruecht huet, mä e grousse symbolesche Wäert hat, well se als déi éischt franséisch Victoire no der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] gefeiert gouf? * ... de lëtzebuergesche Schauspiller [[Joseph Noerden]] tëscht 1949 an 1953 am [[Bertolt Brecht]] sengem ''Berliner Ensemble'' gespillt huet? <gallery> Fichier:Hoopoe de.jpg Fichier:Gare Volmerange les Mines-002.jpg Fichier:Platinum-Iridium meter bar.jpg Fichier:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7581.jpg Fichier:1 franc Luxembourg Jean I (1989)-revers.png Fichier:Sender Housen 2 BRW.jpg Fichier:Schluecht vu Valmy.jpg Fichier:Berlin, Mitte, Bertolt-Brecht-Platz 1, Theater am Schiffbauerdamm.jpg </gallery> * ... de [[Seechomessenniwwel]], e [[planetareschen Niwwel]], sou genannt gëtt, well en dem Kapp an dem Thorax vun enger [[Seechomessen|Seechomes]] gläicht? * ... am [[Schlass Bierg]], der [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|groussherzoglecher]] Residenz, tëscht 1941-1944 vum [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitschen Occupant]] eng sougenannt ''[[Nationalpolitische Erziehungsanstalt Kolmar-Berg|Nationalpolitische Erziehungsanstalt]]'' ageriicht gi war? * ... d'[[Amerikanesch Joffereninselen|Amerikanesch Joffereninsele]] bis 1917 zu [[Dänemark]] gehéiert hunn, déi se du fir 25 Milliounen Dollar un d'USA verkaaft hunn? * … de [[Kursaal|Ciné Kursaal]] vu Rëmeleng, och nach den ''Ale Kino'' genannt, den eelste [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen|Kino zu Lëtzebuerg]] ass, deen nach haut a Betrib ass? * … den [[Edouard Luja]] (1875-1953), e lëtzebuergesche Biolog, Fuerscher an Entdeckungsreesenden, eng 130 bis dohin onbekannt Planzen- an Déierenaarten entdeckt huet, wouvun der eng Partie säin Numm kruten, z.&nbsp;B. d<nowiki>'</nowiki>''Acacia Lujaei'' oder d<nowiki>'</nowiki>''Eulophia Lujaeana''? * ... de [[Milbekéis]] eng Spezialitéit aus Sachsen-Anhalt ass, deen duerch d'Exkrementer vun e puer Millioune [[Milben]], déi drop sëtzen, zeideg gëtt, a sou säin typesche Goût kritt? * ... d'franséisch Schrëftstellerin [[Simone de Beauvoir]] en Urenkelkand vum [[Hubert Brasseur (1823)|Hubert Brasseur]] war, engem vun de Matgrënner vun der [[Brasseurs Schmelz]] zu Esch? * ... de [[Departement Var|Var]] dat eenzegt [[Franséisch Departementer|franséischt Departement]] ass, dat no engem Floss genannt ass (dem [[Var (Floss)|Var]]), deen hautdesdaags guer net derduerchleeft? * … de Begrëff "[[Télécran]]" fir d'éischt an der franséischer Iwwersetzung vum [[George Orwell]] sengem Roman ''Nineteen eighty-four'' fir den englesche Begrëff ''telescreen'' gebraucht gouf? * ... op de Baupläng vun der [[Rout Bréck|Rouder Bréck]] zwou Vëlospistë vun 1,75 m virgesi waren; dës awer, wéi s'a Betrib geholl gouf, zu Gonschte vum Autostrafic geaffert goufen? <gallery> Ant Nebula.jpg Residenz der Grossherzoeglichen Familie.jpg Seal of the United States Virgin Islands.svg Kursaal De Balkon haut.jpg Edouard luja snl.jpg Milbekéis.jpg Simone de Beauvoir.jpg Blason département fr Var.svg Luxembourg, Pont G-D Charlotte (5).jpg </gallery> * … um [[Mosaik vu Viichten]], dat 1994 entdeckt gouf, an dat géint d'Joer 240 geluecht gouf, den [[Homer]] mat den Néng [[Mus (Mythologie)|Musen]] ze gesinn ass? * ... de [[Johannes Mylius]] vun Diddeleng (ëm 1537-1596) Studieboursse gestëft huet, déi nach Joerhonnerten duerno ausbezuelt goufen? * ... op der Nordsäit vun der [[Pyramid vum Kukulcán]], wärend der [[Equinoxe]], de Schiet esou op d'Säitemauer vun der Trap fält, datt et ausgesäit wéi wann do eng riseg Schlaang erofkrauche géif? *… d'[[Regierung Mongenast]] zu Lëtzebuerg just 25 Deeg, vum 12. Oktober bis de 6. November 1915 am Amt war? * ... [[Kraków]] (Krakau) vun 1038 bis 1609 d'Haapt- a Kinneksstad vu [[Geschicht vu Polen|Polen]] war? * …den [[Étienne Lenoir]] (1822-1900) 1860 deen éischte brauchbare Gasmotor an 1863 dat éischt Stroossegefier, dat domat ugedriwwe gouf, gebaut huet? * ... "[[Luxemburg]]" gläich dräi Uertschaften an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] heeschen? *... d'[[Tranchée de Caster]] an der Belsch e 65 Meter déiwen Aschnëtt an d'[[Montagne Saint-Pierre]] ass, déi tëscht 1930 an 1933 fir den [[Albertkanal]] ugeluecht gouf? * ... d'Kierchtierm vun der 1858 gebauter [[Kierch Saint-Alphonse vu Lëtzebuerg|Kierch St. Alphonse]] ("Paterekierch") an der Stad Lëtzebuerg, sou niddreg sinn, well se no bei der [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmauer]] stoungen a soss eng giedeleg Zilscheif gi wieren, wa se méi héich gewiescht wieren? * ... den Asteroid [[(255019) Fleurmaxwell]] no der Lëtzebuerger Äiskonschtleeferin [[Fleur Maxwell]] benannt gouf? <gallery> Viichten-Terpsichore-w.jpg Chichen Itza 3.jpg Town Hall Tower & Sukiennice.jpg Lenoir gas engine car.jpg LuxemburgWisconsinDowntown1.jpg Tranchée de Caster.jpg Luxembourg City église Saint-Alphonse ext a.jpg </gallery> ===Juli=== * ... déi [[Astana|kasachesch Haaptstad]] bannent manner wéi 7 Joerzéngte sechsmol den Numm gewiesselt huet? * ... de lëtzebuergesche Metallurg [[William J. Kroll]] (1889 - 1973) ë.&nbsp;a. deen no him genannte "Kroll-Prozess" entdeckt huet, deen et erméiglecht, [[Titan (Element)|Titan]] industriell ze produzéieren? * ... d'[[Husumer Protestschwäin]] eng rout-wäiss-rout gesträift Schwéngsrass ass, déi uganks vum 20. Jh. vun den Dänen an Nordfriesland geziicht gouf, fir dergéint ze protestéieren, datt se net den dänesche Fändel hunn däerfen eraushänken? * ... deen éischte ''Long métrage'' op Lëtzebuergesch ''[[Wat huet e gesot?]]'' geheescht huet, an 1981 doruechter gewise gouf? * ... d'Uertschaft '[[Gréiwels]] fréier ''Nei-Brasilien'' housch, well sech do am Joer 1828, op den deemolege Gemengegrenze vu Groussbus, Heischent a Wal, Leit néiergelooss hunn, déi alles verkaaft haten, fir a [[Brasilien]] auszewanderen, do awer ni ukomm sinn a veraarmt op Lëtzebuerg zeréckkoumen? * ... de [[Victor Tedesco]] (1821-1897) aus der Stad Lëtzebuerg an der Belsch wéinst Opruff zur Revolutioun zum Doud verurteelt gouf, spéider awer Affekot, Gemengerot a Provënzialrot zu Arel war? * ... de [[Lake Luxembourg]] a Pennsylvania säin Numm krut, well d'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] an hirem Exil wärend dem [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] do en Terrain kaf hat? * ... den [[Zolwerknapp]] en [[Zeiebierg]] ass; d.&nbsp;h. en Hiwwel, deen op senger Kopp Reschter vun enger méi haarder Gestengsschicht huet, wéi déi ronderëm, déi erodéiert ass? * ... d'[[Gemeng Wëntger]] 2019 déi lescht Gemeng zu Lëtzebuerg war, déi [[Odonymie|Stroossennimm]] agefouert huet? * … de lëtzebuergesch-franséischen Naturfuerscher an Entdeckungsreesende [[Guillaume Capus]] (1857-1939) annerhallwe Mount am Norde vum Afghanistan vun engem Stamm festgehale gi war, an eréischt op Interventioun vum Vizekinnek vun Indie fräikomm ass? <gallery> Guillaume Kroll.jpg Husumer Protestfierkelen.jpg Hauptstrasse in Grevels 01.jpg Core Creek Park dock on Lake Luxembourg.jpg Zolwerknapp.jpg Guillaume Capus.jpg </gallery> * ... den [[Zoo vun Antwerpen]] schonn 1843 gegrënnt gouf, an haut iwwer 5.000 Déieren huet, déi sech op 900 [[Aart (Biologie)|Aarte]] verdeelen? * ... de [[Charles Metz]] (1799-1853) Deputéierten souwuel an [[Chamber (Belsch)|der Belscher]] wéi och an der [[Chamber|Lëtzebuerger Chamber]] war? * ... zu [[Zowaasch]] bis an d'Joer 1980 bei all Begriefnëss e franséischen Douanier huet missen dobäi sinn, well de Kierfecht op franséischem Terrain läit? * … de [[Jean Beck]] (1588-1648) aus der Stad Lëtzebuerg et zum Maître de Camp général an der Habsburger Arméi an zum [[Lëscht vun de Gouverneure vu Lëtzebuerg|Gouverneur]] vum Herzogtum Lëtzebuerg an der Grofschaft Chiny bruecht hat? * ... op der Single ''Komm, gib mir deine Hand/Sie liebt dich'' zwou däitsch Versioune vun de [[Beatles]] hire Lidder sinn, déi de [[Camillo Felgen]] hinnen iwwersat hat? *… d'Fro vum [[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|Sëtz vun den Europäeschen Institutioune]] bal 40 Joer laang ëmmer nees diskutéiert gouf, bis eng Kompromëssléisung fonnt gouf? * … zu [[Keel]] op der [[Léiffrächen]] Enn 1947 dräi Kanner mysteriéis ''Marienerscheinunge'' solle gehat hunn, wat deemools Dausende vu Virwëtzegen ugelackelt huet? * ... dat eelst Dokument am Besëtz vun der [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]] en handgeschriwwent Stéck aus engem Gebietsbuch aus dem 8 Joerhonnert ass, dat de [[Willibrord]] vum Poopst geschenkt krut? * ... et 1982 am [[Simbabwe]] e Gesetz gouf, dat et verbueden huet, de Geck mam President [[Canaan Banana]] sengem [[Familljennumm]] ze maachen? * … de ''[[Codex Aureus Epternacensis]]'', d'Gëllen Evangeliebuch vun Iechternach (entstanen 1030-1050), [[1955]] zu Verkaf stoung, mä de Lëtzebuerger Staat en deemools net kafe wollt oder konnt, an en sou an de Germanische Nationalmuseum zu Nürnberg koum, wou en haut nach ass? <gallery> Antw-Zoo-Entrée--w.jpg Wincrange, Wëntger (103).jpg Kierfecht Zowaasch-103.jpg Johann von beck.jpg The Fabs.JPG European Council (38185339475).jpg Leiffraechen_(Grott).jpg Luxembourg, Bibliothéque nationale Kirchberg (102).jpg Canaan Banana.jpg CodexAureusEpternacDEckel.JPG </gallery> * ... nom [[Henri vu Lëtzebuerg|Groussherzog Henri]] [[Joséphine-Charlotte vun der Belsch|senger Mamm]] schonn zu Liefzäiten eng [[Joséphine-Charlotte (Bréisseler Metro)|Bréisseler Metrosstatioun]] genannt gouf? *... d'''Brubbel'' zu [[Wallenborn]] deen eenzege Kalwaassergeysir an Däitschland ass, an all déck hallef Stonn Schwiewelgaser ausstéisst? * ... de [[Jacques Leurs]] bekannt dofir ass, deen éischte Lëtzebuerger mat schwaarzer Hautfaarf gewiescht ze sinn? * ... de Bäitrëttstraité vu [[Rumänien]] a [[Bulgarien]] zu der [[Europäesch Unioun|EU]] 2005 an der [[Neimënster|Abtei Neimënster]] ënnerschriwwe gouf? * … de [[Paul Lauterbur]] (1929-2007), Nobelpräisdréier fir Medezin 2003, lëtzebuergesch Urgrousselteren hat? * ... en Dag op der [[Venus (Planéit)|Venus]] méi laang dauert wéi e Venus-Joer? Se brauch knapps 225 Äerd-Deeg fir en Ëmlaf ëm d'Sonn, mä hirer 243 fir eng Rotatioun ëm hir eegen Achs. *... de [[Bernard Molitor]] (1755-1833) e lëtzebuergesche Konschtschräiner war, dee sech zu Paräis en Numm gemaach hat, an zäitweileg ''Fournisseur de la Cour impériale'' war? *... [[Luxembourgit]] e Mineral ass, dat zu Lëtzebuerg entdeckt gouf? * ... mat "[[Mutz vum Monomach (Kascht)|Mutz vum Monomach]]", engem russesche Kascht a Form vun der traditioneller [[Mutz vum Monomach|Kroun vun de Groussfürsten]] an den éischten Zaren, souwuel eng Fleesch-Mayonnaise-Zalot wéi och e Friichtekuch gemengt ka sinn? * ... de ''[[Magnum bullarium romanum]]'', eng vun de véier grousse Kollektioune vun de Peepst hire Bullen (Ordenanzen) an der Kierchegeschicht, déi vu 1727 u beim Stater Libraire an Editeur [[André Chevalier]] erauskoum, dee gréisste Buchprojet vun der Lëtzebuerger Geschicht war? *... ''[[Ashcan]]'' (d.&nbsp;h. Dreckskëscht) de Codenumm fir en [[alliéiert am Zweete Weltkrich|alliéiert]] Gefaangelager zu [[Munneref|Bad Munneref]] am Palace-Hôtel war, an deem am Summer 1945 all déi bis dohi gefaangen héichrangeg Nazien an däitsch Militär souzen, fir verhéiert ze ginn? <gallery> Joséphine-Charlotte metro station platforms with a metro ghost (1s exposure) in Woluwe-Saint-Lambert, Belgium.jpg Walbor2.JPG Luxembourg_Abbaye_de_Neumünster.jpg Paul Lauterbur 2003 cropped.jpg Venuspioneeruv.jpg Bernard molitor (attr.), sécretaire, francia 1800 ca.jpg Golden-cap.jpg Camp_Ashcan_prisoners.jpg </gallery> ===August=== * ... de [[Buffalo Bill]] mat senger ''Wild West Show'' den 3. September [[1906]] en Optrëtt zu Lëtzebuerg hat? * ... d<nowiki>'</nowiki>[[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]] déi klengst vun den 3 Communautéiten an der [[Belsch]] ass? * ... de [[Menhir vu Recken]] joerhonnertelaang ëmgekippt do louch, ier en 1978 als sollechen erkannt an an de Joren dono nees opgeriicht gouf? * ... bei der [[Schluecht vu Salamis]] enger vun de gréisste Séischluechten an der griichescher Antiquitéit, [[Athen]] ënner dem [[Themistokles]] d'Flott vum [[Xerxes I.]] vu Persien verdriwwen huet? * ... 2001 fir de Film ''[[Secret Passage]]'' zu Esch-Uelzecht, op der Industriebrooch vun Terre-Rouge, eng iwwer 6 Hektar grouss Kuliss vu [[Venedeg]] am 15. Joerhonnert an Originalgréisst, inklusiv de Kanäl, opgebaut gouf? * … de [[Michel Gloesener]] vun [[Uewerkäerjeng]] d'Reversibilitéit vun der Induktioun am Dynamo erkannt huet an domat de Grondstee fir den elektresche Motor geluecht huet? * ... de lëtzebuergesch-belsche Botaniker [[Jean Linden (Botaniker)|Jean Linden]] (1817-1898) mat deen éischte war, deen an Europa [[Orchideeën|Orchideeë]] geziicht huet an dës am grousse Stil kommerzialiséiert huet? * ... d'[[Schengener Ofkommes]] um Schëff [[MS Princesse Marie-Astrid |MS Princesse Marie-Astrid 2]] ënnerschriwwe gouf, dat haut ewell, als ''MS Regensburg,'' op der [[Donau]] ënnerwee ass? * ... déi sowjetesch [[Raumfuerer|Kosmonaute]] [[Juri Gagarin]] a [[Walentina Tereschkowa]] 1961, respektiv 1963, deen éischte Mann an déi éischt Fra am Weltall waren? * ... de Film ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]'' mat der [[Scarlett Johansson]] an der Titelroll, bal ganz zu Lëtzebuerg gedréint ginn ass? <gallery> Fichier:Cody-Buffalo-Bill-LOC.jpg Fichier:Flag of the German Community in Belgium.svg Fichier:Menhir Eenelter Luxembg 01.jpg Fichier:Greek triremes at Salamis.jpg Fichier:VenedEsch1 2001-09.jpg Fichier:Gloesener michel 1792 1876.jpg Fichier:Jean_Jules_Linden01.jpg Fichier:Kreuzhof - panoramio - Hans100 (2).jpg Fichier:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg Fichier:Scarlett Johansson in Kuwait 01b-tweaked.jpg </gallery> * ... dem ''United States Copyright Office'' no [[Afeselfie]]n net dem [[Auteursrecht]] ënnerleien? * ... vun der 1. Oplo vum [[Michel Rodange]] sengem [[Renert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Renert]] no 30 Joer just 313 Exemplairë verkaaft gi waren? * … 1946 an der franséischer Regierung vum [[Georges Bidault]] gläich zwéi Regierungsmembere waren, déi zu Lëtzebuerg gebuer waren, nämlech d'[[Andrée Viénot]] an de [[Robert Schuman]]? * … d'[[Musel]] viru laanger Zäit an d'Meuse gelaf ass, an an deem Bett wou se haut leeft d'[[Meurthe (Floss)|Meurthe]] gelaf ass? * ... den [[Dollar]] säin Numm vun der Uertschaft Sankt Joachimsthal hier huet, déi haut [[Jáchymov]] heescht? * ... de [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]] 1840 zweemol gefeiert gouf? * ... d'Traditioun, d'Bierger an d'[[Moundkrater|Krateren]] um [[Äerdmound|Mound]] no bekannten Astronomen a Wëssenschaftler ze nennen, vum [[Francesco Maria Grimaldi]] (1618-1663) agefouert gouf? * … de [[Barrage Esch-Sauer]], deen tëscht 1955 an 1957 gebaut gouf, um Fouss 4,5 m déck ass an 1,5 un der Kroun, an datt d'Staumauer 168 m laang ass? * … am Joer 1811 zu Lëtzebuerg 66 [[Gierwereien zu Lëtzebuerg|Gierwereie]] bestanen hunn, an datt d'Haaptclienten dovu laang d'Arméie waren, déi zu Lëtzebuerg stationéiert waren? * ... den [[Tour de France]] zanter 1947 bis ewell néngmol duerch Lëtzebuerg goung? <gallery> Fichier:Macaca_nigra_self-portrait_large.jpg Fichier:RenertCover1872Facsimile.jpg Fichier:Georges Bidault.jpg Fichier:Gueule d'enfer.jpg Fichier:Dollar symbol gold.svg Fichier:2019 Luxembourg National Day VIP (124).jpg Fichier:Francesco Maria Grimaldi.jpg Fichier:Barrage Esch-sur-Sure.jpg Fichier:Ideal1948.jpg Fichier:EschTDF06Gedenkplaz.jpg </gallery> *… de [[Jérôme vu Bauschelt]] (ëm 1470 - 1517) Member vum [[Grousse Conseil vu Mechelen]] war? * ... souwuel de [[Claude Monet|Monet]] wéi de [[Edouard Manet|Manet]] en Tableau mam Numm ''[[Le déjeuner sur l'herbe]]'' gemoolt hunn? * … de Moler [[Pierre-Joseph Redouté]] (1759-1840) ''Rafael vun de Blumme'' genannt gouf? * ... [[Jéinesch]] (oder ''Lakerschmus''), d'Sprooch vun de [[Jéiner|Jéinen]], bis ufanks vum 20. Joerhonnert vu Weimeschkiercher Händlerfamille geschwat gouf? * ... d'[[Ionesch Revolt]] 500/499 v. Chr. en Opstand vun de klengasiateschen an zypriotesche Griiche géint d'Perser war? * ... vun den iwwer 40 sougenannte [[Spueneschen Tiermchen|Spueneschen Tiermercher]], déi et an der Stad Lëtzebuerg gouf, der just nach 9 bis haut existéieren, resp. nees opgebaut goufen? * ... d'[[Lise Rischard]] (geb. Meyer, 1868-1940) am [[Éischte Weltkrich]] den Englänner Informatiounen iwwer däitsch Truppentransporter an der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] zoukomme gelooss huet, andeems dës kodéiert an engem Fortsetzungsroman an der Zäitschrëft ''[[Der Landwirth|Der Landwirt]]'' publizéiert goufen? * ... fir de Bau vun der [[Adolf-Emil-Hütte]] (haut ArcelorMittal Esch-Belval) 1909 praktesch dee ganzen 92 ha groussen ''Escher Bësch'' ofgeholzt ginn ass? * ... an der [[Kierch Bäerdref|Parkierch]] vu [[Bäerdref]], ënner dem Haaptaltor, ee [[réimesch Mythologie|réimesche]] [[Véiergëtterstee vu Bäerdref|Véiergëtterstee]] steet, mat der Minerva, der Juno, dem Apollo an dem Herkules drop? * … de lëtzebuergeschen Ethnolog [[Edouard Conzemius]] (1892-1931) e Spezialist vun de Miskito- a Sumu-Indianer an Honduras an Nicaragua war? * … déi zwou Bensinnsstatiounen op der [[Aire de Berchem]] iwwer 300 Millioune Liter Brennes am Joer verkafen? <gallery> Fichier:Hieronymus van Busleyden.jpg Fichier:Monet dejeunersurlherbe.jpg Fichier:Rosa centifolia foliacea 17.jpg Fichier:Greek-Persian duel.jpg Fichier:Luxembourg, Spueneschen Tiermchen 04.jpg Fichier:Postkaart Adolf-Emil-Hütte-101.jpg Fichier:4Gëttersteen Herkules.jpg Fichier:20150823 Berchem Rest area 012.jpg </gallery> {{clear}} ===September=== * ... den [[Adrien Ries]] (1933-1991) am Joer 1970 de Begrëff ''[[Nordstad]]'' geprägt huet, deen den urbane Ballungsraum ëm [[Dikrech]] an [[Ettelbréck]] bezeechent? * ... [[Südafrika]] offiziell 3 Haaptstied huet: [[Pretoria]] als Verwaltungshaaptstad, [[Kapstad]] als Regierungs- a [[Bloemfontein]] als Geriichts-Haaptstad? * ... d<nowiki>'</nowiki>[[Uelzechtstrooss]] zu Esch virun 1923, jee no Deelstéck, ''Avenue de l'Hôtel de Ville, Rue de la Poste'' a ''Rue Marie-Thérèse'' housch? * … een an der [[Whirlpool-Galaxie]] (''Messier 51'' oder ''NGC 5194/5195''), eng [[Spiralgalaxie]] am [[Stärebild]] ''Canes Venatici'', eng äusserst aktiv Stäregebuert observéiere kann? * … d'[[Schlass Berwart|Berwart-Schlass]] zu [[Esch-Uelzecht]] 1954 ofgerappt gouf, fir 1956 als Kuliss fir d'Feierlechkeete vum Cinquantenaire nees fir kuerz Zäit opgeriicht ze ginn? * ... -40 [[Grad Fahrenheit]] a -40 [[Grad Celsius]] déi selwecht Temperatur uginn? * ... déi [[hollännesch Provënzen|hollännesch Provënz]] [[Provënz Flevoland|Flevoland]] praktesch ganz aus Land besteet, dat dem Mier ofgewonne gouf? * ... d'''Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie'' zu [[Hamburg]] déi gréisst Sammlung vu [[Fläschepost]]en op der Welt huet? * … et zu Lëtzebuerg zwéi Vëlossportler mam Numm [[Nicolas Frantz]] gouf, woubäi een dovun, den [[Nicolas Frantz II]], bei enger Course no enger Chute vun engem Auto iwwerrannt gouf, wéi e probéiert hat, säi Cousin mam nämmlechten Numm an zweemolegen Tour-de-France-Gewënner, z'iwwerhuelen? * ... [[Andorra]] zwéi Staatscheffen huet, nämlech de franséische President [[Emmanuel Macron]] an de [[Joan Enric Vives i Sicília]], Bëschof vu La Seu d'Urgell? <gallery> Fichier:Adrien Ries.jpg Fichier:Flag of South Africa.svg Fichier:Esch. Uelzechtstrooss.jpg Fichier:Messier51.jpg Fichier:Chateau Berwart.JPG Fichier:Termometro.JPG Fichier:Flevoland-Position.png Fichier:Flaschenpost.jpg Fichier:Flag of Andorra.svg </gallery> * … den [[Henri Tudor]] (1859-1928), deen deen éischte brauchbare Bläiakkumulator erfonnt huet, u [[Bläi]]<nowiki>vergëftung </nowiki> gestuerwen ass? * … d'''[[Naturschutzgebitt Dreckswiss|Dreckswiss]]'' en Naturschutzgebitt an de Gemenge [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] ass, dat 71 ha Fiichtgebitt ëm d'[[Kuer]] ëmfaasst? * ... dem [[Alfred Hitchcock]] säi Film ''[[Rope (Film 1948)|Rope]]'' esou opgeholl gouf, wéi wann en aus enger eenzeger Astellung bestoe géif? * ... vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm vun der '''[[Iechternacher Stadmauer]]''' der 5 erhale sinn an a Wunnengen ëmgebaut goufen? * ... den [[Ötzi]] iwwer 5000 Joer no sengem Doud e klengen diplomatesche Sträit tëscht Éisträich an Italien ausgeléist huet? * … [[Ronnschwanzséikéi]] (''Trichechidae'', och „Manati“ genannt) dacks ronderëm Elektrizitéitswierker ze fanne sinn, well do d'Waasser méi waarm ass a se mëttlerweil ofhängeg vun dëser kënschtlecher Hëtzt gi sinn an opgehalen hunn, a méi waarm Gewässer ze wanderen? * ... de belsche Kinnek [[Baudouin vun der Belsch|Baudouin]] am Abrëll 1990 fir 36 Stonnen als ''net am Stand, ze regéieren'' erkläert gouf? * ... nodeem dem [[Minettstram]] säi Betrib den 22. September 1956 agestallt gi war, ee Bäiwon vum Tram eng Zäit duerno nach als Büro fir déi theoreetesch Fürerschäiprüfung benotzt ginn ass? * … d'[[Duchindustrie|Draperies de Luxembourg]] am 19. Joerhonnert 2.000 Leit beschäftegt an 1.000 Tonne gewäsche Woll am Joer verschafft hunn an zu deene gréisste vun Europa gezielt gi sinn? * ... d'[[Désirée Nosbusch]] scho mat 12 Joer Radiosemissiounen a mat 15 Joer Tëleesemissiounen an däitscher Sprooch moderéiert huet? <gallery> Fichier:Portrait Henri Tudor 004.jpg Fichier:Ropetrailer3.jpg Fichier:City walls and towers 2 Echternach, Luxembourg.JPG Fichier:Otzi-Quinson.jpg Fichier:Manatee photo.jpg Fichier:Baudouin of Belgium 1969.jpg Fichier:Rumelange, Grand-Rue (ca. 1948), carte postale 13031.jpg Fichier:N-Liez_vue-de-la-schleifmuhl.png Fichier:MJK 12586 Désirée Nosbusch (Berlinale 2018).jpg </gallery> * ... d'''[[Luxemburger Zeitung]]'' tëscht 1902 an 1940 zweemol am Dag eng nei Editioun erausbruecht huet? * ... de lëtzebuergesche Moler '''[[Jean Jacoby]]''' (1891-1936) zweemol – 1924 an 1928 – d'Goldmedail am Olympesche Konschtconcours gewonnen huet? * ... [[Halloween]] op e Karschnatz- an Neijoerschfest vun de [[Kelten]] zeréckgeet? * ... de [[Haile Selassie I. vun Ethiopien|Ras-Täfäri]] de 25. Mee 1924 op offizieller Visite zu Lëtzebuerg war? *... d'[[Kuer]] mat hiren Niewebaachen an d'[[Fooschtbaach]] am [[Éislek]] déi eenzeg Waasserleef zu Lëtzebuerg sinn, déi net zum Baseng vum [[Rhäin]] gehéieren, mä zu deem vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]]? * ... [[1895]], an de Pionéierjore vum [[Telefon]] zu Lëtzebuerg, e Mikro um [[Musekskiosk]] op der [[Plëss d'Arem]] un de Reseau ugeschloss war, fir datt d'Postbeamten de Sonndesconcert an der Telefonszentral nolauschtere konnten? * ... [[Paraskavedekatriaphobie]] d'Angscht virum [[Freideg]] den Dräizéngten ass? *... de [[Rubicon (Belsch)|Rubicon]] an der Belsch bei Remouchamps de längste schëffbaren ënnerierdesche [[Floss]] op der Welt ass? * ... "[[Kueb (Gebai)|Kueb]]" an de spéiden 1970er Jore wéinst sengem Glach mat engem Villchen de Spëtznumm vun engem Bauprojet fir d'[[Europäescht Parlament|Europaparlament]] um [[Kierchbierg]] war, dee schlussendlech duerch e manner ambiziéisen ersat gouf, deen dann, trotz enger anerer Form, bis haut "Klenge Kueb" genannt gëtt? * ... d'[[Nationalstrooss 3A|N 3A]] mat nëmme knapps 50 m déi kierzt [[:Kategorie:Nationalstroossen zu Lëtzebuerg| Nationalstrooss zu Lëtzebuerg]] ass? <gallery> Fichier:Jean Jacoby - Hurdling - The Race.jpg Fichier:Jack-o'-Lantern 2003-10-31.jpg Fichier:Haile Selassie in full dress.jpg Fichier:Bassin de la Meuse.svg Fichier:Freitag der 13. im Kalender.jpg Fichier:RemouchampsRubicon.jpg Fichier:Schëld Place de Metz.jpg </gallery> {{clear}} ===Oktober=== * ... d'[[Pravčická brána]] an Nordtschechien déi gréisst natierlech Sandsteebréck an Europa ass? *… d'[[Hélène Hiertz]] (1911-1985), déi di éischt Kächen zu Lëtzebuerg war, déi fir hire Restaurant e ''Michelin''-Stär krut, eng aktiv [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzlerin]] war? * ... den ''Erdäpfelmuseum'' zu Prinzendorf an Éisträich zu Éiere vum lëtzebuergesche Geeschtleche [[Johann Eberhard Jungblut]] ugeluecht gouf, deen do 1761 d'Gromper agefouert huet? * ... hanner dem [[Paul-Eyschen-Monument zu Stadbriedemes]] eng Populatioun vu [[Sëlwerfëschelchen|Sëlwerfëschelcher]] lieft, déi fir gewéinlech a Mëtteleuropa just a Wunnengen ze fanne sinn? * ... [[Naoero]] deen eenzege Memberstaat vun der UNO ass, dee keng Haaptstad huet? * ... d'[[Basilika Iechternach|Iechternacher Basilika]] am 19. Joerhonnert joerzéngtelaang eng [[Faïencerie Dondelinger|Faïencerie]] war, an datt ee vun de Kierchtierm de Kamäin dovu war? *... dem [[Henry Miller]] säi Roman ''Quiet Days in Clichy'' ënner anerem och zu Lëtzebuerg spillt? * ... de ''[[Pont de Fer]]'' zu [[Huy]] an der Belsch entgéint sengem Numm net aus [[Eisen]], mä aus [[Bloe Steen (Natursteen)|Bloem Steen]] ass? * ...d'[[Our (Sauer)|Our]], d'[[Sauer]] an d'[[Musel]] op deene Stécker vun hirem Laf, wou se d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an Däitschland maachen, e [[Kondominium]] sinn? * ... den [[Nicolas Kinsch]] vun [[Esch-Uelzecht]] vun 1959 bis 1967 Äerzbëschof vu Kisangani ([[Demokratesch Republik Kongo]]) war, den [[James Schwebach]] vu [[Platen]] 1891-1921 Bëschof vu La Crosse ([[Wisconsin (Bundesstaat)|Wisconsin]]) war; de [[Jacques Mangers]] vu [[Stolzebuerg]] vun 1953 bis 1964 Bëschof vun Oslo war; de [[Jean-Baptiste Fallize]] vun [[Harel]] 1892-1922 Apostoulesche Vikar vun Norwege war an de [[Michel Fallize]] och vun Harel 1889-1910 Generalvikar vun der Diözees Dacca ([[Bangladesch]]) war? * ... de [[Salar de Uyuni]] mat enger [[Fläch]] vun 10.582&nbsp;km² déi gréisst [[Salzwüüst]] op der Welt ass? <gallery> Fichier:Pravcicka brana 2015-08 --3.JPG Fichier:DenkmalJohannEberhardJungblut.JPG Fichier:Moselle from Paul Eyschen Monument Stadtbredimus c65.jpg Fichier:Flag of Naoero.svg Fichier:Faïencerie Dondelinger.jpg Fichier:Henry Miller 1940.jpg Fichier:Spoorbrug lijn 126 over de Maas 3.JPG Fichier:Kondominium Sauer.JPG Fichier:Salar de Uyuni Décembre 2007 - Centre de Nulle Part.jpg </gallery> * … an der [[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]] eng 4 Millioune Fotoen an Negativer vun 1855 bis haut iwwer d'Stad Lëtzebuerg versuergt ginn? *… et an der Gemeng Réiser eng Strooss gëtt, déi [[Luxite|no Sprengstoff genannt]] gouf? * ... de Film ''[[Autobahnraser]]'' op der [[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger A13]] gedréint gouf, ier déi fir den normale Verkéier opgoung, an déi dofir kuerzfristeg mat däitschen Autobunnsschëlter 'ëmdekoréiert' gouf? * ...déi gréisst lieweg Hai-Aart, de [[Walhai]], deen iwwer 13 m laang ka ginn, sech vu [[Plankton]] erniert, an dofir fir de Mënsch ongeféierlech ass? * …den [[Émile Reuter]] (1874-1973) dee [[Chamberpresidenten|Chamberpresident]] zu Lëtzebuerg mat bis ewell der längster Amtszäit war (vun 1926 bis 1958, ofgesi vun der däitscher Besatzungszäit)? * ... de Kontinent [[Amerika (Kontinent)|Amerika]] säin nach haut geleefegen Numm [[1507]] op enger Kaart kritt huet, déi en Deel vum Kartograph [[Martin Waldseemüller]] sengem Wierk ''[[Cosmographiae Introductio]]'' war, well de Waldseemüller gemengt hat, den [[Amerigo Vespucci]] hätt en entdeckt? * ... den [[Atomium]] zu [[Bréissel]] en [[Eisen|Eise]]-Kristall an enger 165-milliardefacher Vergréisserung duerstellt? * ... souwuel de Moler a Manager [[Gust Graas]] wéi och de Politiker [[Gusty Graas]] den Titel 'Grand officier de l'[[ordre de la couronne de chêne]]' kritt hunn? *… et am Kader vun der ''[[Affär Dreyfus]]'', déi déi franséisch Ëffentlechkeet jorelaang polariséiert huet, 11 Joer gedauert huet, ier den [[Alfred Dreyfus]] nees rehabilitéiert gouf? * ... op [[Bretzelsonndeg]] dem [[Brauch]] no Männer enger Fra, déi hinnen eppes bedeit, eng [[Bretzel]] schenken, fir dann, bei géigesäitegem Intressi, [[Ouschteren]] en [[Ouschteree]] vun hir geschenkt kréien, ausser bei [[Schaltjoer|Schaltjoren]], wou et ëmgedréint ass? <gallery> Fichier:Luxembourg Ville photothèque 3-2011a.jpg Fichier:A13 (Luxemburg) bei Frisange.jpg Fichier:Whale-shark-enhanced.jpg Fichier:Emile Reuter.JPG Fichier:Americas on the globe (white-red).svg Fichier:The_Atomium's_North_face_with_a_Smurf_(DSCF1216).jpg Fichier:Degradation alfred dreyfus.jpg Fichier:Gefëllte Bretzel.jpg </gallery> *... de [[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]] 20 Joer nodeem hien e Gol am eenzege Match, deen déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] jee géint Frankräich gewonnen huet, geschoss hat, als éischte [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|Kommunist]] an d'[[Chamber]] gewielt gouf? * ... [[Südafrika]] eelef [[offiziell Sprooch|ofiziell Sproochen]] huet? *... de franséische Chansonnier [[Serge Gainsbourg]] an den 1960er Joren och Regisseur vu [[Sandalefilm]]er war? * … den [[Iechternacher Séi]] e kënschtleche Séi ass, deen Enn der 1970er Joren ugeluecht gouf, fir d'touristesch Offer ze diversifiéieren, an dofir d'[[Lëschenhaus]], e Barockgebai vu 1676, ofgerappt gouf, well et soll gehënnert hunn? *… den [[John Adams|zweeten]] an deen [[Thomas Jefferson|drëtte President vun de Vereenegte Staate]] genee de selwechten Dag, de [[4. Juli]] [[1826]], gestuerwe sinn? * ... de [[Boulevard de la Recherche]] um Belval op knapps 300 Meter duerch Frankräich geet? * ... et Legenden, awer keng schlësseg Erklärunge gëtt, wéi a firwat d'[[Pierre Brunehaut]], e Monolith an der belscher [[Provënz Hainaut]], op déi Plaz koum, wou en haut steet? * ...d'[[Carmen Pereira]] 1984 dräi Deeg laang amtéirend Presidentin vu [[Guinea-Bissau]] an domat déi éischt Fra an där Positioun an Afrika war? * ... d'Stad [[Limbourg]] weeder an [[Provënz Limburg (Belsch)|der belscher]] nach an [[Provënz Limburg (Holland)|hollännescher Provënz Limburg]] läit, deene se den Numm ginn huet, ma an der [[Provënz Léck]]? * ... de Mathematiksprofesser [[Antoine Meyer]] (1801-1857) den Auteur vum éischte Buch op Lëtzebuergesch, ''[[E' Schrek ob de' Lezeburger Parnassus]]'' (1829), war? <gallery> Fichier:Zénon Bernard, Jongen a Meedercher.jpg Fichier:South Africa 2011 dominant language map.svg Fichier:Serge Gainsbourg par Claude Truong-Ngoc 1981.jpg Fichier:Iechterncher Séi beta w 2-5.jpg Fichier:John Adams Portrait.jpg Fichier:Belval Avenue de la Recherche 2019-12 --1.jpg Fichier:Pierre Brunehaut 01.jpg Fichier:Limbourg, de Vesder in de stad foto1 2012-06-28 14.41.JPG Fichier:Antoine_Meyer_1829_Schrek_Parnassus.png </gallery> {{clear}} ===November=== * ...de Rapport iwwer e Leefer, deen d'Victoire an der [[Schluecht vu Marathon]] mat sengem leschten Otemzuch zu Athen soll verkënnegt hunn, eng Erfindung aus dem 4. Jh v. Chr. war? * ... den [[Habschter Tunnel]], beim Ofschloss vun den Aarbechten 1879, dee längsten am Land war? * ... de '''[[Schwaarze Spiecht]]''', dee virum Ufank vun den 1960er Jore just an de Biergbëscher an Nord- an Zentraleuropa doheem war, sech zanterhier am flaache Land bis op den Atlantik breetgemaach huet, ouni datt genee gewosst ass firwat? * … de [[Jean-Baptiste Nothomb]] (1805-1881) ee vun de "Pappe" vun der Belscher Verfassung war? * ... de [[Puck (Sport)|Puck]] 1877 vum William Fleet Robertson erfonnt gouf, andeems en einfach zwou Tranchë vun engem Vollgummisball uewen an ënnen ewechgeschnidden hat? * ... de Staatsarchitekt [[Charles Arendt]] 1900 proposéiert hat, um [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] eng neigotesch Kathedral mat Plaz fir bis zu 3.000 Leit ze bauen? *... een, fir ee Kilo [[Safran]]-Stempelen ze gewannen, 80.000 bis 150.000 Bléie brauch? * ... nach 100 Joer nom Doud vum Prënz [[Henri vun Oranien-Nassau]], him zu Éieren [[Eech vum Prënz Henri|eng Eech]] am [[Gréngewald]] geplanzt gouf? * ... all Joers vun der Asbl [[natur&ëmwelt]] e "[[Vull vum Joer]]" ausgeruff gëtt, fir op eng bedreet [[Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg|Vullenaart zu Lëtzebuerg]] opmierksam ze maachen? * ... de Spëtznumm "[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Chareli]]" vun der [[Schmuelspuerbunnen zu Lëtzebuerg|Vizinalbunn]] vun der Stad op Iechternach op de Virnumm vum Minister [[Charles Rischard]] zeréckgeet? <gallery> Fichier:Soldat Marathon Cortot Louvre LP243.jpg Fichier:Habschter-Tunnel---w.jpg Fichier:Schwaarzspiecht.jpg Fichier:Jean Baptiste Nothomb (02).jpg Fichier:Ice hockey puck on ice 20180112.jpg Fichier:Charles Arendt 1825 1910.jpg Fichier:Iran saffron threads.jpg Fichier:Walferdange, Grünewald, Chêne du prince Henri (102).jpg Fichier:De Charly.JPG </gallery> * ... de [[Routhirsch]] zu Lëtzebuerg am 19. Joerhonnert praktesch ausgerott war, säi Bestand awer zanter der Mëtt vum 20. Joerhonnert nees an d'Luucht geet, op haut e puer Dausend Déieren? * ... d'Grondmauere vum markanten 8-stäckegen Tuerm vun der [[Villa Louvigny]], op de Reschter vum Fort Louvigny stinn? * ... de [[Risechameleon]], mat enger Längt vu 70&nbsp;cm, déi gréisst [[Chameleonen|Chameleonaart]] ass, déi et gëtt? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]], mat enger 1.000 Aarbechter, viru ronn 100 Joer dee gréissten Industriebetrib an der Stad Lëtzebuerg war? * ... den [[Alexei Leonow]] 1965 deen éischte Mënsch war, dee säi Raumschëff verlooss huet, an [[Baussebordasaz|am Weltraum geschwieft]] ass? * ... d'[[Rue de Chiny (Märel)|Rue de Chiny]] an der Stad Lëtzebuerg 2013 zu [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]] opgehalen huet, z'existéieren, fir 2019 [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|op der Gare]] nees [[Rue de Chiny (Stad Lëtzebuerg)|nei opzedauchen]]? * ... de [[Fändel vum Afghanistan]] am Laf vum 20. Joerhonnert eng 20 Mol geännert gouf? * ... vun der [[Prinzessin vu Schengen]] just nach Zänn iwreg sinn? * ... d''''[[Olympesch Spiller]]''' vun 1916 engersäits an 1940 an 1944 op där anerer, wéinst dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]], resp. dem [[Zweete Weltkrich]] annuléiert goufen? * ... e [[Victor Bodson|Lëtzebuerger]] den éischte President vun der d'[[Assemblée parlementaire de la Francophonie]] war, enger Organisatioun déi sech aus [[franséisch]]sproochegen, interparlamentaresche Regierungen oder Organisatiounen zesummesetzt? <gallery> Fichier:Red deer stag 2009 denmark.jpg Fichier:Fort Louvigny Luxembourg City 2012-04.JPG Fichier:Caméléon Madagascar 02.jpg Fichier:Haendschefabrik1963kutter.jpg Fichier:RR5111-0290R.jpg Fichier:Rue de Chiny.svg Fichier:Flag of Afghanistan.svg Fichier:Remerschen, The Princess of Schengen (102).jpg Fichier:Olympic flag.svg Fichier:Assemblée constitutive APF.jpg </gallery> * ... den Ausdrock "op [[Mechelen|Mechele]] goen" (fir "déi lescht Trompkaart auszespillen") op de [[Grousse Rot vu Mechelen]] zeréckgeet, déi iewescht Geriichtsinstanz an de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]], [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen]] an [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]]? * ... den [[Alphonse Kemp]] 1911 e Projet virgestallt huet fir d'Uelzecht an engem Tunnel ënnert dem Rummplateau erduerch ze féieren? * ... et vun enger vun de sëllege Publikatiounen, déi de [[Kim Jong-il]] als Auteur uginn, eng lëtzebuergesch Iwwersetzung gëtt, nämlech '' Déi historesch Lekzioun vum Opbau vum Zozialissem an déi allgemeng Linn vun onser Partei''? * ... bei de [[Chamberwale vum 18. Juni 1989]] véier verschidde gréng Parteien ugetruede sinn? * ... d'[[Katastroph vun Tschernobyl]] der Ëffentlechkeet bekannt gouf, wéi a Schweden anormal héich Stralungswäerter bei enger Atomzentral gemooss goufen, vun deenen ufanks ugeholl gouf, si kéime vun do? * ... de [[Joseph Faulké]] an den [[Alphonse Rupprecht]] "uniforméiert Champignonsspezialiste" waren? * ... [[Stewart Granger]] e Pseudonym ass, deen dëse Schauspiller ugeholl huet fir net mat engem [[James Stewart|homonyme Beruffskolleeg]] verwiesselt ze ginn? * ... de [[Jacques Santer]] an de [[Jean-Claude Juncker]] ee wéi deen aneren noeneen Affekot, CSV-Fraktiounssekretär, Staatssekretär am Aarbechtsministère, Aarbechts-, Finanz- a Premierminister, a President vun der Europäescher Kommissioun waren? * ... 160 Millioune Liichtjoere vun hei ewech d'[[HD 45350 b|Peitruss]] ronderëm d'[[HD 45350|Lucilinburhuc]] kreest? * ... am Mee 2012 zu Lëtzebuerg mam [[Schëld A, 28]] e [[Verkéiersschëld]] agefouert gouf, dat virun [[Tram]]sgleiser warnt, obwuel d'Gesetz, en [[Stater Tram|Tram an der Stad Lëtzebuerg]] (nees) anzeféieren, eréischt am Juni 2014 an der Chamber gestëmmt gouf? <gallery> Fichier:Paleis van de Grote Raad te Mechelen.jpg Fichier:Kim Jong-il on August 24, 2011.jpg Fichier:Luxembourg City Chambre des députés Nov 2009.jpg Fichier:IAEA 02790015 (5613115146).jpg Fichier:Stewart Granger in Young Bess trailer.jpg Fichier:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Congress Rome 2006 (22).jpg Fichier:Luxembourg road sign diagram A 28 (2018).svg </gallery> {{clear}} ===Dezember=== * ... [[Auguste Engelspach-Larivière|ee vun de Pionéier vun der Lëtzebuerger Geologie]] eng wichteg Roll an der belscher Revolutioun gespillt huet a mat just 32 Joer un engem Schlag gestuerwen ass? * ... dem [[Serge Ecker]] seng [[Melusina (Skulptur)|Melusina-Skulptur]] mat Hëllef vun engem groussen 3D-Drécker entstanen ass? * ... ënner dem [[Pafendaller Viaduc]], wou haut d'[[Jugendherberg Stad Lëtzebuerg|Jugendherberg vun der Stad Lëtzebuerg]] steet, Enn 19./uganks 20. Jh. e Schluechthaus stoung? * ... et zu Lëtzebuerg eng [[Griichesch-orthodox Kierch Weiler zum Tuer|griichesch-orthodox]] an eng [[russesch-orthodox Kierch zu Lëtzebuerg|russchesch-orthodox Kierch]] gëtt? * ... [[Charleroi]] deen Numm 1666 zu Éiere vum Kinnek [[Carlos II. vu Spuenien|Carlos II.]] krut, a bis dohi ''Charnoy'' housch? * ... 1922 an 1923 mat der [[Marcelle Dauphin]] an der [[Louise Welter]] déi éischt Fraen zu Lëtzebuerg Doktesch goufen (Zänndoktesch, resp. Generalistin)? * ... dem [[François Gillen]] säi [[Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen|Buer]] op der Spëtzt vun der [[Al Avenue|Aler]] an der [[Nei Avenue|Neier Avenue]] am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] fir den 30. Anniversaire vun de [[Réimesch Traitéen|Réimesche Traitéen]] opgeriicht gouf? * ... d'Duchfabréck op der [[Schläifmillen (Lëtzebuerg)|Schläifmille]] laang virun der [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Gemeng Hamm]], an där se louch, en eegene Pompjeescoprs hat? * ... d'Stad [[Malakoff (Hauts-de-Seine)|Malakoff]] bei Paräis no enger Kopie vun engem [[Malakoff-Tuerm (Sewastopol)|Tuerm vun der Festung Malakoff]], déi do stoung, genannt gouf, deen d'Fransousen 1856 am [[Krimkrich]] eruewert haten? * ... 1890, wéi mam [[Adolphe vu Lëtzebuerg]] d'Dynastie [[Nassau-Weilburg]] de Lëtzebuerger Troun iwwerholl huet, d'[[Dräifaltegkeetskierch vu Lëtzebuerg|Dräifaltegkeetskierch]] an der [[rue de la Congrégation|Jofferegässel]] d'Kierch vum Lëtzebuerger Herrscherhaus gouf? <gallery> Fichier:Luxembourg, Église Saint-Jean (Neumünster) côté Alzette (101).jpg Fichier:Capital city Luxembourg 05.jpg Fichier:Luxemb Weiler-la-Tour, Greek Orthodox Church with flags.jpg Fichier:Charleroi - hôtel de ville vu de la place Charles II - 2014-08-07.jpg Fichier:Luxembourg, fontaine Trentenaire Traité de Rome (2).jpg Fichier:N-Liez vue-de-la-schleifmuhl.png Fichier:Malakoff place du 11 Novembre 1.jpg Fichier:Dreifaltigkeitskirche Luxbg 2011B.jpg </gallery> * ... den Doud vum Deputéierten [[Aly Duhr]], den 1. Januar 1974, als Konsequenz hat, datt d'CSV bis d'[[Chamberwale vum 26. Mee 1974|Walen am Mee 1974]] mat engem Deputéierte manner an der Chamber vertruede war, well kee méi op hirer Lëscht vum Ostbezierk stoung, deen nach hätt kënnen noréckelen? * ... [[Léck]] tëscht August 1789 a Januar 1791 [[Lécker Revolutioun|eng Republik war]]?. * ... de Film ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'' am Dréibuch ''Di zwéi vum Bierg'' an um Filmplakat ''Déi zwee vum Bierg'' housch? * ... den [[Europäesche Maulef]] op der Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], awer net op [[Irland (Insel)|Irland]] virkënnt? * ... deen nom Politiker [[Robert Schuman]] genannte [[Rond-point Robert-Schuman]] an der Stad Lëtzebuerg, gradewéi deen zu Bréissel, allen zwéin zwar "Rond-Point" heeschen, awer keng ''[[Intersection à sens giratoire obligatoire]]'', wéi s'am [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgesinn ass, sinn? * ... déi héchst Victoire vun der [[Lëtzebuergesch Foussballnationalequipe|Lëtzebuergescher Foussballnationalequipe]], de 26. Juli 1948 zu London, 6–0 géint Afghanistan war? * ... dat Wuert ''[[Schach]]'' op Persech "Kinnek" bedeit, a ''Schachmatt'' "de Kinnek ass dout"? * ... déi éischt [[Parkauer]] zu Lëtzebuerg am Abrëll 1958 an der Stad bei der [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Post]] um [[rue de la Poste (Stad Lëtzebuerg)|Piquet]] an an der [[Aldrengerstrooss]] opgestallt gouf? * ... den 3. Tuerm vum [[Europäesche Geriichtshaff]], mat 115 Meter Héicht, dat [[Héich Gebaier zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] ass (Antennemasten net matgerechent)? * ... ëm d'Joer 2020 [[Wollef|Wëllef]] vun der mëtteleuropäescher Flaachlandpopulation a vun där aus dem Alperaum sech an der Regioun ëm d'Belsch a Lëtzebuerg vereenegt hunn? <gallery> Fichier:Verenigde Nederlandse Staten 1790.jpg Fichier:Pellicola Cinematografica Sotto.png Fichier:Close-up of mole.jpg Fichier:Robert-Schuman-1953 (cropped).jpg Fichier:ChessSet.jpg Fichier:Luxembourg, parcmètre Duncan meter (102).jpg Fichier:Canis lupus laying.jpg </gallery> * ... dem [[Geoffrey Chaucer]] säin allegorescht Gedicht ''The Parliament of Fowls'' dacks als Geleeënheetsgedicht fir d'Hochzäit vum Kinnek [[Richard II. vun England|Richard II.]] mat der [[Anne vu Béimen]] gedeit gëtt? * ... bis 1952 den [[Napoleonsgaart]], dono bis 1997 d'[[Buergplaz zu Huldang]], an zanterhier [[Op Kneiff]] als déi héchste Plaz zu Lëtzebuerg gëllt? * ... d'[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer]] aus dräi [[Kadastersektioun|Sektioune]] besteet, wouvun eng am [[Éislek]], eng am [[Guttland]] an déi drëtt op der Grenz vun den zwou Regioune läit? * ... den Zockerbäcker [[Nicolas Namur]], ier e säi Betrib an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt huet, 1854 bis 1861 Pâtissier a [[Kalifornien]] war? * ... den 1900 gebaute Liichttuerm [[Rubjerg Knude Fyr]] an Dänemark 2019 eng 70 Meter an d'Hannerland geréckelt gouf, fir datt en net an d'Mier soll falen? *... de lëtzebuergeschen Entreprener '''[[Théodore Pescatore (1871-1931)|Théodore Pescatore]]''' (1871-1931) schonn 1904 eng Firma (''L'Auto mixte'') gegrënnt huet, fir [[Hybrid]]-Gefierer ze bauen? * ... Clierf, den Houwald, Esch-Sauer an d'Kautebaach déi éischt Uertschaften zu Lëtzebuerg waren, déi eng [[Gemeinschaftsantenn]] haten an dat, nach ier et 1967 e Gesetz dofir gouf? * ... den [[Olympus Mons]] um [[Mars (Planéit)|Mars]] mat iwwer 22&nbsp;km Héicht iwwer dem mëttlere Planéitenniveau a 26&nbsp;km iwwer der Plateausdéift an engem Duerchmiesser vu bal 600&nbsp;km deen héchsten a gréisste bekannte Bierg am Sonnesystem ass? * ... d'[[Haus Höcklin von Steinach]] um [[Krautmaart]] warscheinlech dat eelst Wunnhaus an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass, dat nach erhalen ass? * … d''''[[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg|Zuel vun de Gemengen zu Lëtzebuerg]]''' tëscht de Joren 1830 an 1891 vun 120 op 130 eropgoung, fir dann nees, duerch Fusiounen, op déi aktuell {{Gemengenzuel}} erofzefalen? * ... de [[Julien Lefèvre]] Lëtzebuerg 1936 op den olympesche Summerspiller als Sculpteur an op de Wanterspiller als (Ersatz-)Bobfuerer vertrueden huet? <gallery> Fichier:Richard2 Anna.jpg Fichier:Erpeldange4.JPG Fichier:Rubjerg Knude Fyr, Hjørring, Denmark, 1807072202, ako.jpg Fichier:Kneiff.jpg Fichier:Maison Höcklin von Steinach Luxembourg City 2013-08.jpg Fichier:Olympus Mons.jpg Fichier:Auto-mixte-Parijs-1906.jpg Fichier:Luxembourg communes map.svg </gallery> ==Ongerued Joren == === Januar === * ... d'[[Joan Fontaine]] an d'[[Olivia de Havilland]] déi eenzeg Sëschtere sinn, déi allebéid en [[Academy Awards|Oscar]] fir dat bescht Schauspill an enger Haaptroll kruten? * ... déi éischt [[Päerdscourse]] zu Lëtzebuerg am Joer [[1895]] zu [[Dikrech]] geridde gouf? * ... d'Adepte vun der [[Prënz-Philip-Beweegung]] op [[Vanuatu]] iwwerzeegt sinn, datt de [[Philip, Duke of Edinburgh|Prënz Philip]], de Mann vun der brittescher Kinnigin [[Elizabeth II. vu Groussbritannien|Elizabeth II.]], eng Gottheet war? <!-- Mol kucken, wéi dat nom Philip sengem Doud 2021 weidergeet... --> * ... dem [[Johann Philipp Bettendorf]] (1625-1698) seng Chronik vun de Jesuittemissiounen am [[Amazonas]]gebitt als eng Fondgrouf net nëmme fir Kiercherechtler a Missiounstheologen, mä och fir Ethnologen, Biologen, Historiker a Soziologen ugesi gëtt? * ... [[Manderen]] virun der Franséischer Revolutioun eng [[Herzogtum Lëtzebuerg|lëtzebuergesch]] Enklav a Loutrenge war? * ... d'[[Dräi Kinneken]], déi heirëmer ''Balthazar, Caspar a Melchior'' genannt ginn, bei de syresche Chrëschten ''Larvandad, Hormisdas a Gushnasaph'', bei den Ethiopier ''Tanisuram, Mika, Sisisba'' oder ''Awnison, Libtar a Kasäd'', a bei den Armeenier ''Kagba a Badadilma'' heeschen, an deemno och alt just zu zwéi sinn? * ... d'[[Befreiungsmonument Dikrech|Monument fir d'Befreiung duerch d'US-Arméi]] zu [[Dikrech]] un zwou Befreiungen erënnert, déi am September 1944 an déi am Januar 1945? * ... de [[Ginkgo]] sech zanter 300 Millioune Joer kaum verännert huet an dofir als e ''liewegt Fossil'' gëllt? * ... ''Grëmmeleschter'' fréier Reesbengele genannt goufen, déi zu [[Grëmmelescht]] fabrizéiert goufen? * ... de [[Koméit]] [[Shoemaker-Levy 9]], deen 1993 entdeckt gouf, am Summer 1994 op de Planéit [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] opgeschloen ass? * ... d'[[Christ Roi-Kapell]] um Belair 1931 dat éischt Kierchegebai zu Lëtzebuerg war, dat net am traditionellen neo-romaneschen oder neo-gotesche Stil gebaut gouf? * ... dem [[Georges Méliès]] säin ''Le Voyage dans la Lune'' (1902, nom Roman vum [[Jules Verne]]) als deen éischte [[Science-Fiction]]-Film gëllt? * ... Lëtzebuerg kuerz virum Éischte Weltkrich de weltwäit [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|sechstgréisste Produzent vu Goss an aachtgréisste vu Stol]] war? * ... d'[[Gro Gaardewanz]] am 20. Joerhonnert éischter seelen zu Lëtzebuerg war, zanter ongeféier 2010 do besonnesch opfälleg am Hierscht ass, wa s'en Masse versicht, an Haiser anzedrénge fir z'iwwerwanteren? * ... ufanks vun den 1960er Jore beim Uleeë vum [[Our-Stauséi]] en Deel vun der Uertschaft [[Biwels]] huet missen op e kënschtleche Plateau verluecht ginn? * ... d'[[Baldwin Street]] an Neiséiland, mat engem Gefäll vu bis zu 35 %, als déi géist Strooss op der Welt gëllt? * ... d'Existenz vum [[Halonodon luxembourgensis]] bis ewell just duerch en Zant attestéiert ass? * ... de [[Streisand-Effekt]] no der Schauspillerin a Sängerin [[Barbra Streisand]] genannt gouf, déi eng Foto am Internet läsche loosse wollt, well dodrop (ë. a.) hiert Haus ze gesi war? * ... de Quartier [[Belair]] an der Stad Lëtzebuerg bis den Ufank vum 20. Joerhonnert ''Dauwefeld'', an dono ''Neimäerel'' genannt gouf, ier en 1957 säin haitegen Numm krut? * ... de [[Bodil-Präis]] den eelsten dänesche Filmpräis ass? * ... de [[Méchelstuerm (Miersch)|Méchelstuerm zu Miersch]] net, wéi de Rescht vun der aler Kierch, am 19. Joerhonnert ofgerappt gouf, well en dem Kinnek-Groussherzog [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]] seng Fra Anna Pawlowna un d'Kierchtierm aus hirer Heemecht erënnert soll hunn, an doropshin d'Gemengeconseillere gebiede goufen, e stoen ze loossen? * ... en [[Europäeschen Igel]] 5.000 bis alt 7.500 Stachelen huet, déi iwwer de ganze Kapp a Réck verdeelt sinn? * ... vun 1880 un all Servicer vun der [[Regierung (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger Regierung]] an engem Gebai ënnerbruecht waren, dem [[Refuge Sankt Maximin|Hotel Sankt-Maximäin]], deen dofir dacks just ''d'Regierung'' genannt gouf? * ... d'[[Kongresshal vu Berlin]] an der Zäit vum [[Kale Krich]] e prominent Symbol fir déi däitsch-amerikanesch Allianz war an deementspriechend politesch instrumentaliséiert gouf? * ... de ''[[Vollekshaus (Stad Lëtzebuerg)|Versoffene Rousekranz]]'' duerch e ''Carrefour'' ersat gouf? * ... [[Gold]], als E175, op der [[Lëscht vun de Liewensmëttelzousätz]] ze fannen ass? * ... den [[Alexander Zoubkoff|éischte Fallschiermsprénger zu Lëtzebuerg]] Garçon an engem Stater Restaurant a Schwoer vum Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] war? * ... den [[Uluru]], am [[Uluru-Kata Tjuta Nationalpark]], mat enger Längt vu 4 ½ km , enger Breet vun 2 ½ km an enger Héicht vun 348,7 m, dee gréisste [[Monolith]] op der Äerd ass? * ... zwee Joer, nodeem de [[Fort Parkhöhe]] vun der Festung Lëtzebuerg fäerdeg gebaut war, fest stoung, datt et nees misst ofgerappt ginn? * ... een am [[Nationalpark Serra dos Órgãos]] ''dem Härgott säi Fanger'' bewonnere kann? * ... den 1. Juni 1904 zu Lëtzebuerg d'Aueren 35 bis 37 Minutten no vir geréckelt goufen, wéi vun der [[Sonnenzäit|Lokalzäit]] op déi [[Mëtteleuropäesch Zäit]] ëmgestallt gouf? === Februar === * ... déi 35 Meter héich [[Dräifaltegkeetssail vun Olomouc]] am 18. Joerhonnert opgeriicht gouf, fir d'Enn vun enger [[Pescht]]epidemie ze éieren? * ... den Numm "[[Tawioun]]", eng Strooss an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], op e Bouf vum [[Péiter Ernest I. vu Mansfeld|Péiter Ernest vu Mansfeld]] zeréckgeet, deen Octavian housch, an no deem eng Paart genannt gi war? * ... den [[Tornado vu Péiteng]] vun 2019 Wandspëtzte vun 241&nbsp;km/h erreecht huet? * ... den [[Tunnel vun Herstal]] ee vun de wéinegen Eisebunnstunnellen an der Belsch ass, duerch deen haut Autoe fueren? * ... d'[[Laure Koster|Laure ('Lory') Koster]] déi éischt Lëtzebuergerin war, déi op den Olympesche Spiller ugetrueden ass, nämlech als [[Schwammen (Sport)|Schwëmmerin]] 1924 [[Olympesch Summerspiller 1924|bei deene vu Paräis]]? * ... wat een am [[Kiwuséi]] méi déif geet, wat d'Temperatur an de Salzgehalt méi eropginn? * ... de [[geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg]] am Nordweste vu Pëtten, am [[Naturschutzgebitt Pëttenerbësch]] läit? * ... d'[[Halloweenkrabb]] hiren Numm huet wéinst hirem Glach mat enger [[Halloween]]-[[Kalbass]]? * ... am [[Traité vu Lëtzebuerg]] 1956 festgehale gouf, datt d'[[Saarland]], dunn e franséischt Protektorat, der Bundesrepublik Däitschland bäitriede kéint? * ... d'[[Tomat]]en am 16. a 17. Joerhonnert an Europa eng Raritéit waren, a vu räiche Leit gezillt goufe fir schéin ze maachen, well gemengt gouf, d'Fruucht wier gëfteg? * ... de [[Johann Wolfgang von Goethe]] bei [[Openthalt vum Johann Wolfgang von Goethe an der Stad Lëtzebuerg (1792)|sengem Openthalt zu Lëtzebuerg]] net am sougenannte Goethe-Haus am Pafendall iwwernuecht huet, wou eng Plack hänkt, déi seet, dat wier de Fall gewiescht? * ... d<nowiki>'</nowiki>''[[Camptochaeta luxemburgensis]]'' en Troglobiont ass, an dowéinst seng Pigmentatioun verluer huet? * ... d'Mafalda, e Comicpersonnage vum argentineschen Zeechner [[Quino]], 2014 als éischt BDs-Figur mat der [[Légion d'honneur]] ausgezeechent gouf? * ... d'Willibrord-Klack an der [[Iechternacher Basilika]] mat knapps 7 Tonne Gewiicht déi schwéierst Klack am Land ass? * ... d'[[Mathilde d'Udekem d'Acoz|Mathilde]] zanter dem Bestoe vun der Belsch déi éischt Kinnigin ass, déi do am Land gebuer gouf? * ... den [[Albert Biever]] aus dem Rollengergronn 1904 zu New Orleans eng Universitéit gegrënnt huet? *... [[Iechternach]] 1886 als éischt Stad zu Lëtzebuerg eng elektresch Beliichtung krut? * ... dat éischt Liewewiesen, dat vun der Äerd an de Weltall geschéckt gouf, wuertwiertlech eent war, [[Laika|"dat billt"]] ? * ... bannent annerhallwem Joer no der Aféierung vum [[gratis ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] d'[[CFL]] 414.000 Euro an d'Kees krut, nämlech mam Verkaf vun 1.-Klass-Ticketen (déi net gratis ass)? * ... d'[[Rochuskierch zu Éinen]] déi eenzeg Kierch am Land ass mat engem ronne Kiercheraum? * ... de [[Ry de Vaux]] näischt mat [[Ris de veau]] ze dinn huet? * ... um [[Kierfecht um Sichenhaff]] e Grafmonument steet, dat en Undenken un zwéi [[Commune vu Paräis|Kommunarde vu Paräis]] ass, déi am Exil zu Lëtzebuerg gestuerwe sinn? * ... d'Pläng vum Gebai vun der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] op e ''[[Alexander Rüdell|Wirklicher Geheimer Oberbaurat]]'' zeréckginn? * ... [[Quierzy]] am [[Departement Aisne]] ënnert de [[Merowenger]] eng Kinneksstad war, an ënnert de [[Karolenger]] eng Keeserpfalz, haut awer just nach e rouegt Dierfche vun eppes iwwer 400 Awunner ass? * ... D'''[[Wochenblatt für Bürger und Landleute]]'' 1837 déi éischt "Provënz"zeitung zu Lëtzebuerg, an och déi éischt mat engem Feuilleton war? * ... d'[[Maria Theresia vun Éisträich]] de 25. Juni 1741 zum ''Kinnek'' vun Ungarn gekréint gouf, well et dofir kee weiblechen Titel gouf? * ... vun den ursprénglech [[Limes Luxemburgensis|94 stenge Maarken]], déi 1772 ënnert der [[Maria Theresia vun Éisträich|Maria Theresia]] opgeriicht goufen, fir d'Limitte vun der Stad Lëtzebuerg ze markéieren, der haut nach 63 bestinn? * ... den [[Johnny Weissmuller]], deen tëscht 1932 an 1948 a Filmer den [[Tarzan]] gespillt huet, virdrun olympesche Champion am [[Schwammen (Sport)|Schwamme]] war, an eng Goldmedail am [[Waasserball]] gewonnen hat? === Mäerz === * ... dee Mann, [[Charles Bernard du Bost-Moulin|dee 1707 zu Lëtzebuerg d'Gromper agefouert]] soll hunn, bei engem Duell ëm d'Liewe koum? * ... de [[Kanounentiermche vu Kielen]] wéinst engem Noperschaftssträit entstane soll sinn? * ... [[Le Patron]] mat dräi oder véier Rieder ënnerwee ka sinn? * ... zu Lëtzebuerg tëscht 1880 an 1900 net manner wéi 20 [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg|nei Zeitunge gerënnt]] goufen? * ... d'[[Fabiola de Mora y Aragón]], vun 1960 bis 1993 den Titel ''Kinnigin vun'' de ''Belsch'' hat, an dono ''Kinnigin vun'' der ''Belsch''? * ... [[Dormans]], an der Marne, 1920 vun der Stad Lëtzebuerg fir 1 Frang op de Kapp vun hirer Bevëlkerung 'adoptéiert' gouf? * ... et bei Allënster, dem [[Victor Hugo]] no, ''"[[Häerdcheslee|une femme qui a une tête et un homme qui n'en a pas]]"'' gëtt? * ... [[Nuddel]]en a [[Kniddel]]en net nëmme vun der Matière-première hier, ma och [[etymologie|etymologesch]] dee selwechten Urspronk hunn? * ... de [[Michel Rodange]] mat senger Fra zesummen 10 Kanner hat, wouvun der awer sechs scho fréi gestuerwe sinn? * ... de [[Louis II. vu Frankräich|Louis den Tuddeler]] deen eenzege Jong vum [[Charles de Plakkapp|Charel dem Plakkapp]] war, deen iwwerlieft hat? * ... den ''[[Huelen Zant]]'' um Bockfiels net e Rescht vum Siegfried senger Buerg ass, mä vum lénksen Tuerm vun der zweeter Paart vun der Festung, deen 1874, wéi d'Festung geschleeft gouf, an eng 'Pseudo-Ruin' ëmgebaut gouf? * ... dem Theodor Kaiser säi [[Méckefänkert]] nach haut milliounefach zum Asaz kënnt? * ... bei der [[Cholera]]-Epidemie zu Lëtzebuerg, [[1865]]-[[1866]], tëscht 8.000 bis 10.000 Leit dorun erkrankt, a ronn 3.500 gestuerwe sinn, 1,83 % vun der Gesamtpopulatioun? * ... [[Cassini-Huygens]], eng Weltraummissioun mat zwou Raumsonde fir de Planéit [[Saturn (Planéit)|Saturn]] a [[Saturnmounden|seng Mounden]] z'erfuerschen, bannent knapps 20 Joer spektakulär nei Erkenntnesser bruecht huet? * ... bei der Explosioun vum Polvertuerm um [[Verluerekascht (Stad Lëtzebuerg)|Verluerekascht]], de 26. Juni 1807, 32 Persoune ëm d'Liewen koumen an der 120 schwéier blesséiert goufen, dorënner vill Kanner? * ... d'Insel [[Koiluoto]], déi just 3 Hektar grouss ass, tëscht Russland a Finland gedeelt ass? * ... d'[[Mercier (Champagner)|Champagnerfabréck Mercier]] am [[Weidendall]] bei Koplescht virum 1. Weltkrich op bis zu 40 Hektar [[Weiden|Weide]] gezillt huet, deenen hir Rudde vu bis zu 100 Leit zu Kierf geflecht goufen? * ... [[Invasiounsträifen]] géint ''friendly fire'' schütze sollten? * ... de [[Malakoff-Tuerm (Lëtzebuerg)|Malakoff-Tuerm]] a [[Clausen]] nom [[Malakoff-Tuerm (Sewastopol)|Malakoff-Tuerm]], engem Deel vun der Festung [[Sewastopol]], genannt gouf, deen am [[Krimkrich]] (1853-1856) eng wichteg Roll gespillt hat? * ... d'[[The Beatles|Beatles]] 1961 hiren éischten Optrëtt no hirer Tournée zu Hamburg am [[Liverpool]]er ''[[Cavern Club]]'' haten, a bis 1963, 292-mol do opgetruede sinn? * ... d'[[Kapell Cité Léon Kauffman|Kapell vun der Cité Léon Kauffman]] tëscht 1962 an hirer Entweiung, 2017, an engem Trakt vun aacht Garagen amenagéiert war? * ... beim [[Tour de France 2011]] fir d'éischt Kéier an der Geschicht vum [[Tour de France|Tour]], net nëmmen zwéi Lëtzebuerger, ma och zwéi Bridder mat um Podium stoungen? * ... d'stenge Mauer ronderëm den Domän vum [[Schlass Kockelscheier]] vun engem eenzege Mann, engem gewësse Welter, bannent 15 Joer – vun 1880 bis 1895 – gebaut gouf? * ... zu Paräis, an der Zäit vum [[Directoire]], et Moud war, sech zu den ''Incroyables'' oder de ''Merveilleuses'' ze zielen? * ... de Lieu-dit ''[[Geeschterhaischen]]'' am [[Gréngewald]] op e Juegdhaus zeréckgeet, dat fréier op där Plaz stoung? * ... de Sënn an Zweck vun de [[Raschpëtzer]] am Gréngewald eréischt an de leschte Jorzéngte vum 20. Joerhonnert erausfonnt gouf? * ... d'[[Prinzessinnen-Eechen]] am [[Gréngewald]] sechs [[Eechen|Eeche]] sinn, déi tëscht 1894 an 1906 am ''Réngelsgronn'' zu Éiere vun den Duechtere vum [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Wëllem IV.]] geplanzt goufen? * ... de [[Schetzel]] e Klausener war, deen am 12. Joerhonnert bis zu sengem Doud 14 Joer laang an enger Klaus am Gréngewald bei der Stad Lëtzebuerg gelieft huet? * ... ''[[D'Vulleparlament am Gréngewald]]'' e satirescht-politescht Gedicht war, dat den [[Dicks]] 1848 anonym publizéiert huet? * ... ''[[Les Trois Mousquetaires]]'' vum [[Alexandre Dumas]] ursprénglech als [[Feuilleton]] an der Zeitung ''Le Siècle'' publizéiert gouf? * ... der [[Ketty Thull]] hiert [[Kachbuch]] an 10 Oploen méi wéi 50 Joer laang erauskomm ass? * ... de [[Mihai I. vu Rumänien|leschte Kinnek vu Rumänien]], no sengem Règne, an der Schwäiz als Ziichter vu Gefligel, Testpilot a [[Courtier]] op der Bourse säin Ënnerhalt verdéngt huet? === Abrëll === * ... d'[[Osbourg-Haus]] zu Gréiwemaacher am 15. Joerhonnert als Zivilhospiz gebaut gouf, an dono als Wunneng fir Schoulschwësteren, Schoul, Stadbibliothéik a Museksschoul benotzt gouf? * ... den [[Alhazen|Abu Ali al-Hasan Ibn Al-Haitham]] (~965 - 1039) als Erfinder vun der [[Lupp]] gëllt? * ... d'Wopen iwwer dem Portal vum [[Hospice Saint-Jean]] am Gronn déi vum Kinnek [[Karel II. vu Spuenien]], vum [[Herzogtum Lëtzebuerg]] a vum deemolege Gouverneur vu Lëtzebuerg, [[Philipp de Croy]], sinn? *... d'[[Gare Herbesthal|Gare vun Herbesthal]], déi 1843 opgoung, déi eelst europäesch Grenzgare war? * ... d'[[Avenue John-F.-Kennedy (Stad Lëtzebuerg)|Avenue Kennedy]] um [[Kierchbierg]] ursprénglech als [[Autobunn]] gebaut gi war, dunn awer tëscht dem Enn vun den 1990er Joren an dem Ufank vun den 2010er Jore als Stadboulevard zeréckgebaut gouf? * ... de [[Skorpioun I.]] en alegyptesche Kinnek aus der virdynastescher Zäit, ëm 3200 v. Chr., war? * ... den Numm vun der Uertschaft [[Blummendall]] näischt mat Blummen ze dinn huet, ma éischter op eng keltesch Gottheet zeréckgeet? * ... déi iwwer 21&nbsp;km laang [[Donauinsel]] zu [[Wien]] tëscht der [[Donau]] an der Neier Donau an den 1970er/1980er Joren ugeluecht gouf, fir Héichwaasser ze reguléieren? * ... als Reklamm fir d'Première vum Film ''[[De Superjhemp retörns]]'' verschidde Firmen d'Opschrëfte mat hiren Nimm (op Gefierer, Butteker oder Produkter) deelweis duerch déi parodistesch Versioun ersat hunn, déi s'am [[Superjhemp]] kritt haten? * ... déi [[Däitsch Bréck zu Visé]] (''Pont des Allemands''), eng Eisebunnsbréck iwwer d'[[Meuse (Floss)|Meuse]], am [[Éischte Weltkrich]] vun der däitscher Arméi mat haaptsächlech russesche Gefaange gebaut gouf? * ... d'[[Fondation Pescatore]] dat éischt Gebai zu Lëtzebuerg war, dat aus arméiertem Bëtong gebaut gouf? * ... [[Honsréck]], wéi och [[Hondséislek|Hon(d)séislek]], sproochlech op dat algermanescht Wuert ''hun'' fir "grouss" zeréck kéinte goen, eng Kultbezeechnung fir de [[Bronge Bier]]? * ... de Vëlossportler [[Bim Diederich]] de Spëtznumm ''Duc de Grammont'' krut, nodeems e beim [[Tour de France 1951]] am ''[[Mur de Grammont]]'', seng 3 Matfuerer ofgehaangen hat? * ... déi lescht Persoun, déi am [[Tower of London]] higeriicht gouf, een [[Josef Jakobs|zu Lëtzebuerg gebiertegen däitsche Spioun]] war? * ... den [[Traffic Light Tree]] zu London, sengem Kënschtler no, d'Zesummespill vun de Finanzaktivitéiten an dem Verkéier zu London, déi ni zur Rou kommen, mat de Beem an der Natur ronderëm symboliséiere soll? * ... iwwer 1.500 Entreprisen de Label ''[[Made in Luxembourg]]'' benotzen dierfen? * ... d'[[Internationale Filmfestspiele Berlin]] 1951 op Initiativ vum US-amerikanesche Militär als eng "Vitrinn vun der fräier Welt" an d'Liewe geruff goufen, mam [[Alfred Hitchcock]] sengem ''[[Rebecca (Film 1940)|Rebecca]]'' als éischte Film? * ... de ''Bernhoeft's Blitzlichtapparat Sanssouci'', deen de lëtzebuergesche Fotograf [[Charles Bernhoeft]] erfonnt a patentéiere gelooss hat, Präisser doruechter gewonnen huet? * ... [[Christi Himmelfaart]] am Joer 2024 op den [[Europadag]], an 2160 op den [[Éischte Mee]] fällt, an deemno zwéi [[gesetzlech Feierdeeg zu Lëtzebuerg|gesetzlech Feierdeeg]] dee selwechten Dag sinn? * ... dem [[Mathias Erasmy]] säi ''Guide du voyageur dans le Grand-Duché de Luxembourg'' vun 1861 deen éischte lëtzebuergeschen Touristeguide war? * ... Sportaarten, déi ''um, am'' oder ''ënner'' [[Waasser]] ausgeüübt ginn, zu de [[Waassersport]]aarte gezielt ginn, där um Äis (soss näischt wéi gefruerent Waasser) awer net? * ... bis an d'1980er Joren an der [[Fiels]] Jeans produzéiert goufen? * ... 1821 am ''[[Luxemburger Wochenblatt]]'' fir d'éischt iwwerhaapt en Text op Lëtzebuergesch publizéiert gouf? * ... déi "[[Pampelmousse|gréisst Zitroun]]" bis zu 30&nbsp;cm am Duerchmiesser grouss ka ginn? * ... d'[[Gemeng Hollerech]] ëm 1905 déi zweetgréisst Gemeng am Land war? * ... am réimeschen [[Amphitheater vu Pula]] schonn [[Äishockey]]smatcher organiséiert goufen? * ... am Wanter 1813/1814 am haitege Lëtzebuerg all 40. Awunner un der [[Typhus|Fleckeféiwer]]-Pandemie gestuerwen ass? * ... ''[[Schweigt stille, plaudert nicht]]''vum [[Johann Sebastian Bach|Bach]] och als ''Kaffeekantate'' bekannt ass? * ... d'[[Clinique Saint-François]] um Fëschmaart déi éischt Aeklinik am Land war? * ... d'[[Fräi Hansestad Bremen]] dat klengst [[Land (Däitschland)|Bundesland]] vun Däitschland ass an aus zwou Stied besteet? === Mee === * ... 2021 déi lescht 20 [[Telefonskabinn]]en zu Lëtzebuerg ewechgeholl goufen? * ... de [[Kierfecht Malakoff]] a [[Clausen]] den eelste [[Juddentum zu Lëtzebuerg#Jiddesch Kierfechter zu Lëtzebuerg|jiddesche Kierfecht zu Lëtzebuerg]] ass? * ... [[Uhu]]en a Gefaangenschaft bis zu 60 Joer al kënne ginn? * ... d'Lokomotiv [[CFL 5519]] déi eenzeg Dampmaschinn vun den [[CFL]] ass, déi nach besteet? * ... d'[[Stroossbuerger Eeden]] déi eelst Charte ass, déi d'Trennung vum haitege frankophonen a germanophone Sproochraum bezeit? * ... obwuel an der [[Koffergrouf vu Stolzebuerg]] an der Zäit alt bis zu 5000 Tonne Kofferäerz am Joer ofgebaut goufen, dës ni richteg rentabel war, an dofir ëmmer nees de Proprietär gewiesselt huet? * ... de [[Batman]], anescht wéi aner Superhelden, keng iwwernatierlech Kräften huet? * ... de [[Stade du Thillenberg|Stadion um Thillebierg]] tëscht 1921 an 1922 vun de Memberen, Supporteren a Spiller vun de [[Red Boys Déifferdeng|Red Boys]] gebaut gouf? * ... de Bierg [[Ararat]], deen d'Nationalsymbol vun den [[Armeenier]] ass an um Wope vun [[Armenien]] drop ass, haut an der [[Tierkei]] läit? * ... am Sëtzungssall vum [[Hôtel des Terres Rouges]] (haut de Sëtz vum [[Ministère de la Culture|Kulturministère]]) véier Medaillone mat Zeenen aus der Stolindustrie an de Boiserien integréiert sinn? * ... d'[[Reichenbach-Waasserfäll]] am Kanton Bern, duerch den [[Arthur Conan Doyle]] international bekannt goufen, well do deem seng Romanfigur Sherlock Holmes an ''The Adventure of the Final Problem'' zesumme mat sengem Feind, dem Professer Moriarty, erofgefall ass? * ... am August 1792, wärend dem [[Koalitiounskricher|éischte Koalitiounskrich]] d'Haaptarméi vun den Alliéierten mat enger 40.000 Mann, zu [[Mutfert]] hiren Haaptquartéier opgeschloen huet? * ... de Sänger a Schauspiller [[Freddy Quinn]], jee no Quellelag, an dräi verschiddenen Uertschafte gebuer ka sinn? * ... d'[[Gare Kautebaach]] vun 1888 zwéi verschidden Architekturstiler vereent - Schwäizer Chalet an italieenescht Landhaus - wat den éischte Bauhären no e Symbol fir d'Frëndschaft an d'Begéinung vun de Vëlker duerstelle soll? * ... ''[[Het Zinneke]]'' zu Bréissel als eng Zort kanine Pendant zum Jeanneke a [[Manneken Pis]] betruecht ka ginn? * ... Lëtzebuerg 1997 fir d'éischt Kéier mat ''[[Elles]]'' e [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Filmer déi fir eng Oscar-Nominatioun virgeschloe waren|Kandidat fir eng Nominéierung fir den Oscar]] agereecht huet? * ... de Geriichtshaff vun der [[CECA]] an den 1950er Jore säi Sëtz an der Stater [[Villa Vauban]] hat? * ... d'Fabréck vum Faarfpigment [[Falunrout]], dat a Schweede wäitleefeg fir den Ustrach vu ländleche Gebaier gebraucht gëtt, 2001 vun der UNESCO op d'[[Weltierwen|Weltierwelëscht]] gesat gouf? * ... deen éischte Gol fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] an engem offizielle Lännermatch den 29. Oktober 1911 vum [[Albert Elter]] geschoss gouf? * ... den [[Chile]] vun Norden no Süde 4.200&nbsp;km laang ass, ma op der schmuelster Plaz just 90&nbsp;km breet? * ... den [[Internationale Fraendag]] zu Lëtzebuerg eng éischt Kéier den 23. Mäerz 1929 gefeiert gouf? * ... de [[Fairchild K-20 Loftbildfotoapparat]] dee wichtegste Fotoapparat vun der US Air Force am Zweete Weltkrich war? * ... am [[Traité vun Iechternach]] Lëtzebuerg an d'Bundesland Rheinland-Pflaz 1974 d'Bewirtschaftung vum Waasser am Grenzgebitt vun deenen zwee Länner festgeluecht hunn? * ... den [[Zwak (Mythologie)|Zwergen- oder Zwakemythos]] op bronzezäitlech Biergleit zeréckgeet, déi sief et duerch hir Originnen, sief et duerch hir Aarbecht, méi kleng waren? * ... den Zwerg bei der Blummenauer am [[Parc de Gerlache]] d'Klack eng éischt Kéier beim Begriefnes vum Déifferdenger Buergermeeschter [[Emile Mark|Mark]] gelaut huet? * ... d'[[Sonn]] e [[Gielen Zwerg]] ass? * ... den [[Zwergmammut]] (''Mammuthus exilis'') eng ausgestuerwen Aart aus der Famill vun den Elefanten, seng Kierpergréisst am Laf vun de Jore reduzéiert huet, well op der Insel wou e gelieft huet, de Kascht limitéiert war? * ... [[Zwergstaat]]en an der Reegel eng Landfläch vun ënner 1.000&nbsp;km² hunn? * ... vum [[Pluto (Zwergplanéit)|Zwergplanéit Pluto]] ugeholl gouf, et wier e fréiere Mount vum [[Neptun (Planéit)|Neptun]], ier 1978 entdeckt gouf, datt de Pluto selwer 5 Mounden huet? * ... ''[[Li Tore]]'', eng Skulptur vun 1880, nach haut am Folklor vun de [[Universitéit Léck|Lécker Studenten]] eng wichteg Roll spill? * ... déi 1949 gegrënnte [[Goodyear-Dunlop Colmar-Berg|Goodyear S.A.]] zu [[Colmer-Bierg]] dat éischt Goodyear Wierk am kontinentalen Europa war an 1951 mat 300 Mataarbechter ugefaangen huet? ===Juni === * ... de [[Battistero lateranense]] zu Roum de Modell vu bal allen Dafkierche vum Chrëschtentum am héije Mëttelalter war? * ... et de Summer 1976 duerch a Frankräich [[Summerzäit|eng Stonn méi spéit]] war wéi zu Lëtzebuerg? * ... am [[Club des Cent Cols]] netprofessionell Vëlossportler opgeholl ginn, déi op d'mannst honnert Colle gefuer sinn? * ... et souwuel 1956 wéi 1973 de [[25. November]] zu Lëtzebuerg verbuede war, mam Auto ze fueren? * ... ee mam Auto duerch [[Fräulein Steinfort]] fuere kann? * ... eng Kasematt vum [[Fort Dumoulin]] wärend dem Bau vum Institut National des Sports (INS) iertemlech mat Bëtong zougeschott gouf? * ... [[Eilekatz]] aus onverdaulechen Iessreschter (Schanken, Fiederen, ...) besteet, deen [[Eilen]] oder aner [[Gräifvullen]] erauswiergen? * ... et am 13./14. Joerhonnert am [[Mëttelalterlech Schmelz am Jeneeserbësch|Jeneeserbësch eng Schmelz]] gouf, déi gréisst bis ewell entdeckt Plaz vun Eisegewënnung aus dem Mëttelalter a Mëtteleuropa? * ... d'''[[Feltgeniomyces luxemburgensis]]'', eng Ascomycota-Pilzenaart, déi 1990 zu Lëtzebuerg entdeckt a beschriwwe gouf, déi éischt bekannt Aart vun der Gattung ass? * ... et scho wärend der [[Éisträichesch Nidderlanden|éisträichescher Zäit]] am [[Herzogtum Lëtzebuerg]] an duerno och am [[Département des Forêts]] eng [[Hondssteier]] gouf? * ... [[Foussball am No Mans Land]] 1914 e Frëndschaftsmatch tëscht engleschen an däitschen Truppe war, déi sech an den Tranchéen op der Front a Frankräich wärend dem [[Éischte Weltkrich]] bekricht hunn? * ... am schweedesche Kuerzfilm ''[[Radio Luxemburg (Film)|Radio Luxembourg]]'' dës Radiostatioun d'Verlaangere vun de Jugendlechen no Modernitéit, an engem Duerf uganks vun den 1960er Joren, symboliséiert? * ... zu [[Bern]] d<nowiki>'</nowiki>''[[Meitschibei|Meederchersbeen]]'' mat gemuelenen Nëss gefëllt ginn? * ... um Haus [[Ënnert de Stäiler]] eng [[Anna selbdritt]] ze gesinn ass? * ... [[Helminthologie|Helminthologen]] et mat parasitäre Wierm hunn? * ... de [[Putty Stein]] och alt emol [[Makkaronesch Dichtung]] geschriwwen huet? * ... d'[[Kap Komorin]] dee südlechste Punkt vum indeschen Ënnerkontinent ass? * ... den [[Europäesche Biber]] (''Castor fiber'') zu Lëtzebuerg eng zwee Joerhonnerte laang ausgestuerwe war, ier e sech zanter dem Ufank vun den 2010er Joren nees laanscht Sauer, Uelzecht, Äisch an Atert ausgebreet huet? * ... de Schwäizer Comicpersonnage [[Globi]] als Maskottche vun enger Buttekschaîne erfonnt gouf? * ... am Mee 1966 déi éischt [[112 (Europäeschen Noutruff)#Geschicht vun der lëtzebuergescher Noutruffzentral|Noutruffzentral zu Lëtzebuerg]] a Betrib geholl gouf, déi deemools nach ënner der Nummer 012 z'erreeche war? * ... den [[Uergelpäifekaktus]] direkt iwwer dem Buedem vill eenzel Äscht mécht, déi da praktesch am Senkel eropwuessen, wat dann ausgesäit wéi eng Rei [[Uergelpäif]]en? * ... den 30. Januar 1945 iwwer 800 Prisonéier vum [[KZ Sonnenburg]], dorënner 91 Lëtzebuerger, vun der SS duerch Genéckschoss ëmbruecht goufen? * ... am Kader vum [[Near Earth Asteroid Tracking]], deen [[Asteroid]]en iwwerwaacht, déi der Äerd (ze) no kéinte kommen, och ëmmer nees nei [[Koméit]]en entdeckt ginn? * ... just nach op enger vun de fréier 20 [[Fontaine Montefiore]] d'Skulptur vun enger Waasserdréiesch erhalen ass? * ... de [[Sireenereseau zu Lëtzebuerg]] aus ronn 160 [[Sireen (Apparat)|Sireene]] besteet, déi uechter d'Land am ëffentleche Raum installéiert si fir am Fall vun enger Katastroph kënnen ze warnen? * ... [[Kiewerlekszopp]] ee vun de wéinege Platen an Europa ass, an deenen Insekte verschafft ginn? * ... d'[[Gemeng Ettelbréck]] 1850 an dräi gespléckt gouf, an esou d'[[Gemeng Schieren]] an d'[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Gemeng Ierpeldeng]] entstane sinn? * ... en [[Tangram]] aus fënnef Dräiecken, engem Carré an engem Parallelogramm besteet? * ... de Film ''[[Congé fir e Mord]]'' vun [[Paul Scheuer]] 35 Joer laang de Rekord gehalen huet vum [[lëtzebuergesch Filmer|lëtzebuergesche Film]] mat deene meeschte Spectateuren, ier e vum ''[[De Superjhemp retörns|Superjhemp retörns]]'' vum [[Félix Koch]] iwwerholl gouf? * ... de [[Kap Canaveral]] a [[Florida]] no de [[Lëtschen|Lëtschefelder]] genannt gouf, déi do waren, an haut eng [[Metonymie]] fir d'[[Rakéitestartplaz]]en do an der Géigend ass? === Juli === * ... de [[Lëtzebuerg-Effekt]], deen dora besteet, datt de Radiosprogramm vun engem Laang- oder Mëttelwellesender schwaach am Hannergrond vun engem anere Sender ze héieren ass, eng éischt Kéier uganks den 1930er Jore bei [[RTL Group|Radio Lëtzebuerg]] observéiert gouf? * ... d'[[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatesch Sanktioun]] vum Keeser [[Karl VI. (HRR)|Karl VI.]] opgesat gouf, fir d'Ierffolleg no sengem Doud festzeleeën? * ... d'Serie ''[[Capitani]]'' op Netflix an alle Sproochen esou heescht, bis op Portugisesch, wou den Titel ''Os Segredos de Manscheid'' ass, an op Ungaresch, wou e mat ''Gyilkosság Manscheidben'' iwwersat ass? * ... d'[[Kanaliséierung vun der Musel]] schonns 1794 eng éischt Kéier proposéiert gouf, et awer bis 1956 gedauert huet, bis et zu engem Staatsvertrag tëscht Frankräich, Lëtzebuerg an Däitschland koum, deen den Ausbau vu Koblenz bis op Diddenuewen festgehalen huet? * ... de [[Grégoire Schouppe]], Abt vun der Abtei Iechternach, fir déi sëllege Bauaarbechte bekannt ass, déi e fir d'Abtei maache gelooss huet? * ... den "[[Éischten Europäesche Stol]]" am Fong kee [[Stol]], mee [[Goss]] war? * ... vun deene véier Molchaarten, déi et zu Lëtzebuerg gëtt, den [[Triturus cristatus|nërdleche Kammmolch]] (''Triturus cristatus'') déi seelenst ass? * ... [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] 1794 fir e puer Méint eng Republik war? * ... den [[Belval-Héichiewen|Héichuewen C vun Esch-Belval]] 1996 ënner der Opsiicht vu chineeseschen Ingenieuren demontéiert, a Këschte verpaakt, a China bruecht an do nees opgeriicht gouf? * ... d'[[Valletta|Haaptstad vu Malta]] no [[Jean Parisot de La Valette|engem Groussmeeschter vum Souveräne Malteeseruerde]] genannt ass? * ...déi lëtzebuergesch Electropopband [[Hal Flavin]] et am Summer 2013 mam Lidd ''Trigger'' bis op d'Plaz 61 an de spuenesche Singlecharts gepackt huet? * ... d'[[Tulpen]] hir Wuerzele sproochlech an [[Turban|enger Kappbedeckung]] hunn? * ... den Déifferdenger ''Creative Hub'' [[1535°]] no der Schmëlztemperatur vum [[Eisen|Eise]] genannt gouf? * ... d'[[Gott ist mein König|Rotswiesselkantat]] dat éischt Wierk vum [[Johann Sebastian Bach|Bach]] ass, dat gedréckt gouf? * ... d'Schrëftesteller-Bridder [[Nico Helminger|Nico]] a [[Guy Helminger]] allebéid schonns zweemol de [[Prix de la fondation Servais|Servais-Präis]] kruten<!-- Stand 2022 -->? * ... een zu Paräis Wierker vum [[Pablo Picasso|Picasso]] an egem [[Musée national Picasso (Paräis)|"salzegen Hotel"]] bewonnere kann? * ... am [[Stadhaus Ettelbréck|Ettelbrécker Stadhaus]] op Glasmolereien Zeenen aus der Geschicht vun der Stad ze gesi sinn, wéi d'Feierkatastroph vu 1778, d'Ernennug zu enger Stad 1907, oder déi éischt Opféierung vun der Lëtzebuerger Nationalhymn ''[[Ons Heemecht]]''? * ... eng [[Tajine]] souwuel e Kichegeschier wéi och, duerch [[Metonymie]], d'Iesse selwer, wat dra gebrutscht gëtt, ass? * ... den Numm vum [[Roude Pëtz]] op e klengen Tiermchen aus rouden Zillen zeréckgeet, deen zu Festungszäite ronderëm de Pëtz stoung? * ... et am Musée vun der [[Buerg Guttenberg]] eng Holzbibliothéik aus dem Joer 1790 gëtt, an där ronn 100 Bam- an Trauschzorte versuergt ginn? * ... eng [[Klemm L25d VIIR LX-MAF|Klemm L25]] am Joer 1946 deen éischte Fliger war, deen zu Lëtzebuerg offiziell immatrikuléiert gouf? * ... de [[Ganymed (Mound)|Ganymed]], dee Gréisste vun de [[Lëscht vun de Jupitermounden|Jupitermounden]], méi grouss ass wéi de Planéit [[Merkur (Planéit)|Merkur]]? * ... déi karminrout Faarf vun der [[Pont grande-duchesse Charlotte|Rouder Bréck]] erausgesicht gouf, fir déi ''harmonesch Linne vun der Bréck ervirzesträichen, absënns och bei schlechtem Wieder''? * ... et am georgeschen Nationalepos ''[[Vep'his Tqaosani]]'' vum [[Šot'a Rust'aveli]] net kloer ass, ob de ''Wepchi''-Pelz vun engem Tiger oder engem Panther ass? * ... [[Wil Lofy|de Sculpteur]] vum [[Hämmelsmarsch-Buer]] sech selwer an enger vun de Figure portraitéiert huet? * ... de geographeschen Zentrum vun der Belsch um [[Nil (Baach)|Nil]] läit? * ... ''[[L'Arlequin (Zäitschrëft 1848)|L'Arlequin]]'', 1848 vum [[Charles Munchen]] gegrënnt, déi éischt satiresch Zäitschrëft zu Lëtzebuerg war? * ... de [[Sergei Michailowitsch Prokudin-Gorski]] (Сергей Михайлович Прокудин-Горский) en aussergewéinlech wichtege Pionéier vun der Faarffotografie war? * ... ''[[Sawah]]'' vum [[Adolf El Assal]] deen éischte Lëtzebuerger Film war, deen op [[Netflix]] ze gesi war? * ... ee bei [[Konter a Matt]] bekennen oder trompe muss? * ... d'Mauere vun der [[Kierch Saint-Julien vun Auderghem]] mat Hasteng aus der ''Wäisser Kaul'' vu [[Rëmeleng]] gebaut goufen? === August === * ... d'Arkade vun der Haaptwuecht, engem Gebai aus der Festungszäit dat op der [[Plëss]] stoung, wéi et 1902 ofgerappt gouf, an de [[Parc Heintz (rue de Hollerich)|Parc Heintz]] zu Hollerech geplënnert goufen? * ... de Vertrieder vu [[Washington D.C.]] am [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|US-amerikanesche Representatnenhaus]] kee Recht huet, do matzewielen? * ... d'[[France Gall]] vun hirem [[Eurovision Song Contest 1965|Eurovisioun-Gewënner-Lidd]] ''[[Poupée de cire, poupée de son]]'' och eng [[japanesch]] Versioun mam Titel ''Yume Miru Shanson Ningyō'' opgeholl huet? * ... als Folleg vun der méi lueser [[Äerdrotatioun]] d'[[Koordinéiert Weltzäit]] (UTC) géigeniwwer der [[International Atomzäit|Internationaler Atomzäit]] (TAI) bal 40 Sekonnen no geet? * ... de Moler [[Henri-Joseph Redouté]] aus dem deemolegen [[Herzogtum Lëtzebuerg]] als Member vun der ''Commission des sciences et des arts'' um [[Napoléon Bonaparte]] senger Campagne an Egypten deelgeholl an doropshin 11 Tafelen an 100 eenzel Zeechnungen zum monumentale Wierk ''La Description de l'Égypte'' bäigedroen huet? * ... ''[[Kaiser Karls Bettstatt]]'' net grad dee komfortabelste Leeër vum [[Karel de Groussen|Karel dem Grousse]] gewiescht dierft sinn? * ... d'Waasser vun der [[Mineralwaasserquell Bel-Val]] net nëmmen zu Lëtzebuerg verkaaft gouf, mä och soss an Europa, Amerika, Afrika an a China exportéiert gouf? * ... ''[[Hurtigruten]]'' eng norwegesch Postschëffslinn ass, déi Fracht- Passagéier- a Kräizfahrtpassagéier laanscht d'Küstlinn tëscht [[Bergen (Norwegen)|Bergen]] a [[Kirkenes]] transportéiert? * ... op de Grof [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg]] net nëmmen d'Grënnung vun der [[Bockfiels|Buerg Lëtzebuerg]], ma och vun där vu [[Saarburg]] zeréckgeet? * ... d'''[[London Eye]]'' als ''Millennium Wheel'' a Betrib goung? * ... d'Gebai vun der fréierer [[Gare Biissen|Gare vu Biissen]] identesch mat deem vun där vun Useldeng ass? * ... [[Cidade Velha|Ribeira Grande]], déi éischt Siidlung um [[Cap Vert]], och déi éischt permanent europäesch Siidlung an den Trope war? * ... de [[Vëlodrom Belair|Vëlodrom um Belair]] mat sengem Terrain an der Mëtt, ufanks deen eenzege Sportstadion an der Stad Lëtzebuerg war? * ... d'Archive vun der''[[Officina Plantiniana]]'' et erméiglechen, iwwer 300 Joer Verlags- a Buchdrocksgeschicht ze verstoen? * ... d'[[Rackés Millen]] zu Äischer déi eenzeg Waassermillen zu Lëtzebuerg ass, déi nach voll funktionéiert? * ... et um Mound e [[Ball (Moundkrater)|Ball]] vu 40&nbsp;km Duerchméisser gëtt? * ... de [[Kasemattentheater]] zwar no enger vu sengen éischte Spillplazen, de [[Kasematte vun der Stad Lëtzebuerg|Kasematten]], genannt gouf, awer zanter Joerzéngte praktesch net méi do spillt? * ... de [[Schëffslift vu Strépy-Thieu]] um [[Canal du Centre (Belsch)|Canal du Centre]] an der Belsch en Héichtenënnerscheed vun 73 Meter iwwerwënnt a [[Schëffslifter vum Canal du Centre|véier historesch hydraulesch Lifter]] ersetzt? * ... am Gebai vun der [[Villa Lefèvre|amerikanescher Ambassade an der Stad]] bis am Zweete Weltkrich déi däitsch Ambassade war? * ... een am Wanter geleeëntlech [[Hoeräis]] op muuschtegem Holz fanne kann? * ... de [[Léon Mart]] (1914-1984) dee Spiller vun der [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp|lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] ass, dee bis ewell <!--Stand: 2022-->déi meescht Goler fir si geschoss uet, nämlech 16 Stéck? * ... d'Haus ''Bei der Stengener Klack'' op der [[Alstad-Plaz (Prag)|Prager Alstad-Plaz]] dem Kinnek vu Béimen, [[Jang de Blannen]], säi Stadpalais war? * ... "[[Handy]]" an "[[Oldtimer]]" zu de [[Schäinanglizismus|Schäinanglizisme]] gezielt ginn? * ... et vun der [[Schuerelser Schlass|Schuerelser Buerg]] keng bekannt Dokumenter ginn, déi eppes iwwer d'Geschicht aussoe kéinten, gradewéi och d'Origine vum Numm net gekläert ass? * ... de [[Porsche 356 Nr.1 Roadster]] deen éischten Auto war, deen den Numm ''Porsche'' gedroen huet? * ... 2019 nach ëmmer 1 % vun der Lëtzebuerger Bevëlkerung net un en [[Waasserwirtschaft zu Lëtzebuerg|Ofwaassersystem]] ugeschloss war? * ... [[Schweedesch]] eréischt zanter 2009 [[offiziell Sprooch]] vu [[Schweden]] ass? * ... dem Minnsänger [[Wachsmut vu Kënzeg]] seng Lidder der Traditioun vum reflektéierende Minnesang zougeuerdnet ginn? * ... d'[[Kaspescht Mier]] am Fong kee Mier, ma e Séi ass? * ... den [[American Building (Stad Lëtzebuerg)|American Building]] an der Stad Lëtzebuerg säin Numm dohier huet, well do d'Reesagence Derulle-Wigreux hire Sëtz hat, iwwer déi bannent 40 Joer méi wéi 16.000 Leit an d'USA ausgewandert sinn? * ... den [[Uessepickert mat roudem Schniewel]] op Kisuaheli (iwwersat) "Wiechter vum Nashorn" genannt gëtt? === September === * ... den [[Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl]] zesumme vum Saarlännesche ''Ministerium für Bildung, Kultur und Wissenschaft'' an dem lëtzebuergesche ''[[Ministère de l'éducation nationale, de l'enfance et de la jeunesse|Ministère de l'Éducation nationale et de la Formation professionnell]]e'' entworf gouf a bedriwwe gëtt? * ... den Jersey-Kabes, eng [[Bam-Kabes]]-Zort, déi op op de Kanalinsele gezillt gouf, 2 bis 3 Meter héich gëtt? * ... d'[[Kierch Léiweng#D'Bildche vun der Stackeger Muttergottes|Bildche vun der ''Stackeger Muttergottes'']] an der Léiwenger Kierch, eng Figur aus gebranntem Leem aus dem 17. Joerhonnert, am Laf vun der Zäit 5 Mol nei bemoolt gouf, ë.&nbsp;a. fir se der Moud vun deemools unzepassen? * ... ''[[Le Petit Prince]]'' als éischt op Englesch erauskoum, an eréischt dono an enger franséischer Editioun? * ... d'[[Schlass Biertreng]] an der Zäit am Familljebesëtz vun souwuel engem lëtzebuergesche wéi och engem belsche Premierminister war? * ... den [[Giant's Causeway]], eng [[Basalt]]saileformatioun an Nordirland, der Legend no Reschter vun enger Strooss aus [[Pavé]] ass, déi e Ris gebaut hat? * ... de [[Friedrich Stummel]] op enger vu senge Molereien an der [[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Stater Kathedral]] säin Numm am Buch vun engem Schrëftegléierten, an och e Portrait vu sech selwer, hannerlooss huet? * ... den Optrëtt vun de [[The Rolling Stones|Rolling Stones]], am August 1995 um Kierchbierg, mat méi wéi 60.000 Zuschauer dee gréisste [[Concert]] ass, dee bis ewell<!-- Stand 2022--> zu Lëtzebuerg organiséiert gouf? * ... am [[Lëtzebuerger Online Dictionnaire]] déi 1000 heefegst Wierder och a Gebäerdesprooch iwwersat sinn? * ... an der [[Kathedral Saint-Étienne vu Bourges]] déi eelst astronomesch Auer vu Frankräich ass (si ass vu 1424)? * ... [[den Décken an den Dënnen]] an der [[Gemeng Suessem]] mat jee enger Strooss geéiert goufen? * ... d'Mine [[Walert]] zu Rëmeleng de Spëtznumm ''Mausfal'' krut, well do net manner wéi 46 Biergleit hiert Liewe gelooss hunn, dorënner och den Deputéierte [[Jean-Pierre Bausch]]? * ... e Studentequartier zu [[Köln]] (Neustadt-Süd), als Uspillung un de Paräisser [[Quartier Latin]], ''Kwartier Latäng'' genannt gëtt? * ... bei [[Mamer]] an engem Pëtz aus der Réimerzäit Skelettdeeler vun engem [[Dromedar]] fonnt goufen? * ... den [[hellege Fiakrius]] Patréiner vun de Gäertner, den Taxichaufferen an de Koloproktologen ass? * ... de Fait, dass am ''Finnegan's Wake'' vum [[James Joyce]] "''that Luxuumburgher evec cettehis Alzette'' (...)" ernimmt gëtt, op dem Auteur säi Besuch am Land als Tourist, am August 1934, zeréckzeféieren dierft sinn? * ... de [[Bodensee]] näischt mat Buedem ze dinn huet, ma op eng fréier Uertschaft an Herzogtum ''Bodamon'' (haut eng Uertschaft an der Gemeng [[Bodman-Ludwigshafen]]), zeréckgeet? * ... Enn vum 19. Joerhonnert an der [[Péitruss-Kasematten|Paschtéitche]] Champignone gezillt goufen? * ... den [[3. September]] [[1967]] a Schwede vun engem Dag op deen anere op der Strooss vu [[riets a lénks|Lénks- op Rietsverkéier]] ëmgestallt gouf? * ... den [[Auguste Dutreux]] (1808-1890) e lëtzebuergesche Jurist a Lepidopterolog war? * ... de [[Kiwi (Fruucht)|Kiwi]] no engem Vull aus [[Neiséiland]] genannt gouf, opwuel d'Fruucht ursprénglech aus [[China]] kënnt? * ... déi satiresch Zeitung ''[[D'Wäschfra (1868)|D'Wäschfra]]'' bannent hirem 16-järegem Bestoen e puer Kéieren de Titel huet misse wiesselen (''Thill Eulenspiegel, Der neutrale Pulcinell, D'Uoreg Zongen)'', well et ëmmer nees Prozesser géint si gouf? * ... d'[[Shirley Temple]] mat 6 Joer déi bis ewell jéngst Persoun war, déi en [[Academy Awards|Oscar]] krut? * ... de [[Belvédère um Escher Gaalgebierg]] e [[Monopteros]] ass? * ... d'[[Sahara]], entgéint dem Klischee, just zu 20 % aus Sandwüst besteet? * ... de Film ''[[Eng nei Zäit]]'' en tatsächleche Muerdfall, de [[fënneffache Muerd um Wandhaff]] am Joer 1945, als Grondlag fir seng Intrig huet? * ... d'Liicht an eiser [[Mëllechstrooss]] ronn 100.000 Joer braucht, fir vun engem Enn bei dat aner ze kommen? * ... de [[William J. Kroll|Guillaume Kroll]] an den 1920er-1930er Joren an der Stad um Belair an der [[Villa Leclerc]] e Laboratoire opgeriicht huet, fir metallurgesch Fuerschungen ze bedreiwen, ier en 1940 an d'USA ausgewandert ass? * ... d'[[Signal de Botrange]], deen héchste Punkt vun der Belsch, eréischt 1925 (mat den [[Cantons de l'Est (Belsch)|Ostkantonen]]) belsch gouf? * ... den [[Tour de France]] 1947 eng éischt Kéier zu Lëtzebuerg eng Etapp ageluecht huet, nämlech de 27. Juni am [[Vëlodrom Belair|Vëlodrom um Belair]]? ===Oktober=== * ... op der [[Venus (Planéit)|Venus]], anescht wéi bei den anere Planéite vu eisem Sonnesystem, d'[[Sonn]] am Westen opgeet an am Osten ënner? * ... zu [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] eng [[Richard Brookins Gedenkplack Wolz|Plack un deen US-Zaldot erënnert]], deen am Wanter 1944 als [[Kleeschen|Kleesche]] verkleet, de Kanner kleng Kaddoe gemaach huet? * ... de ''[[Bradypus variegatus]]'' aus der [[Famill (Biologie)|Familll]] vun den Dräifanger-Lidderhanessen (Bradypodidae), 15 bis 18 Stonnen am Dag mat schlofe verbréngt, a just all 8 Deeg vun de Beem erofklëmmt, dat, fir säin Daarm eidel ze maachen? * ... de [[Charel de Kéngen]], Herzog vu Burgund, sech 1475 eng zwou Woche laang an der [[Zolwerknapp|Buerg Zolwer]] opgehalen huet? * ... de [[Fluchhafe Kansai]] op enger kënschtlecher Insel an der Bucht vun Osaka gebaut gouf? * ... d'[[Schlass Aansebuerg|Aansebuerger Schlass]] op d'Wunnhaus vum Schmelzenhär [[Thomas Bidart]] zeréckgeet, deen an de 1620er Joren ë. a. [[Simmerschmelz|zu Simmer en Héichuewe]] bedriwwen huet, fir Waffen ze produzéieren? * ... de Sënn an Zweck vun den [[Nazca-Linnen]] am Peru, honnerte vu schnouerriichte Linnen am Wüüstebuedem, awer och Representatioune vun Déieren a Planzen, bis ewell net eendeiteg bestëmmt konnt ginn? * ... de [[Gallo-réimeschen Tempel Steesel|Gallo-réimeschen Tempel zu Steesel]] fir eng Gottheet mam Numm ''Cerunincus'' opgeriicht gi war, iwwer déi soss näischt gewosst ass? * ... de [[Finneschen Nationaltheater]] (''Suomen Kansallisteatteri'') den eelsten Theater a Finnland ass, an deem Stécker op Finnesch gespillt ginn? * ... deen éischte [[Bankomat|Geldautomat]] zu Lëtzebuerg am Mee 1982 op der Post, op der Stater Gare, a Betrib geholl gouf? * ... de ''[[Roque Cinchado]],'' e 27 Meter héije [[Basalt]]-Monolith um Bierg [[Teide]], op [[Teneriffa]], a Spuenie wäit bekannt ass, well en ë. a. um fréieren 1000-Pesete-Schäin ze gesi war? * ... "[[Parva Domus Magna Quies (Dikrech)|Klengt Haus, Grouss Rou]]" de Sëtz vun der Dikrecher Gemengekeess ass? * ... [[Monaco]], mat bal 16.000 Awunner pro km², deen dichtbesidelste Staat op der Welt ass? * ... de Kinnek [[Wëllem III. vun Holland]] a Groussherzog vu Lëtzebuerg de Spëtznumm ''Koning Gorilla'' kritt hat? * ... de ''Guggenheim-Effekt'' nom [[Guggenheim-Musée Bilbao|Guggenheim-Musée]] vu [[Bilbao]] genannt ass, an ausdréckt, wéi en ikonescht Gebai d'Zuel vu Visiteuren an enger Stad signifikant vergréissert? * ... de [[Maagbitter Buff]] op Basis vun engem Rezept aus dem 18. Joerhonnert vum [[Herman Boerhaave]] fabrizéiert gëtt? * ... den [[Dettifoss]] am Norde vun [[Island]], der Waasserquantitéit no, dee gréisste Waasserfall an Europa ass? * ... d'[[Verkéiersluucht#Speziell Luuchte fir den ëffentlechen Transport|Verkéiersluuchte]] fir de [[Stater Tram#Fueren a Signalisatioun|Stater Tram]] déi selwecht sinn, wéi déi fir d'Busser, mat zousätzleche Signaler, déi fir däitsch Trammen entwéckelt goufen? * ... bei den [[Nandu]]en ee Männchen d'Eeër vu bis zu 12 Weibercher mateneen ausbréit an sech dann ëm d'Opzuucht vun deene Jonke këmmert? * ... an der Fassad vum fréiere [[Kino Capitole]] an der Stad Wellen a Blëtzer mat de Wierder ''Vox'' a ''Lux'' ze gesi sinn, déi drop higewisen hunn, datt am Kino Tounfilmer gewise goufen? * ... d'[[Dreckskëscht]]en a Frankräich nach haut nom [[Eugène Poubelle]] genannt ginn, deen se 1884 zu [[Paräis]] agefouert hat? * ... deen éischte [[Catenaire]]spotto, deen den 18 Abrëll 1988 am Kader vun der [[Elektrifizéierung vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Elektrifizéierung vun der Nordstreck]] opgeriicht gouf, an der [[Gare Luerenzweiler|Gare vu Luerenzweiler]] steet? * ... an engem Pavillon vum [[Nationalmusée vum Niger]] den originalen [[Arbre du Ténéré]] ausgestallt gëtt? * ... d'[[Donau]] an hirem Uewerlaf plazeweis [[Donauversickerung|an Buedem verschwënnt]], fir 12&nbsp;km méi wäit nees opzedauchen? * ... deen [[Fluchhafen Esch-Uelzecht|éischte Fluchhafen zu Lëtzebuerg]] zu Esch-Uelzecht um Flouer "Lankelz" war, an et do ë. a. eng Direktverbindung Esch-London gouf? * ... d'Mauer ronderëm den Domän vum [[Schlass vu Chambord]] mat 32&nbsp;km Längt déi längst a Frankräich ass? * ... den [[Edward Hopper]] sech selwer als Modell fir déi dräi männlech Personagen op sengem Tableau ''[[Nighthawks (Bild)|Nighthawks]]'' geholl huet? * ... Kollumerpompsters an Hoogelandsters zwou vun den aacht Variante vum [[Gronengesch]] sinn? * ... d'[[Marie vu Lëtzebuerg]] Kinnigin vu Frankräich war? * ... um [[Widdebierg]] vun ufanks vum 19. Joerhonnert bis an d'1960er Jore souwuel Bau- a Paweesteng wéi och Sand ofgebaut gouf? * ... [[Japan]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat nach e Keeser als Staatschef huet? ===November=== * ... an der [[Géisdrëffer Antimongrouf]] 1935 e Block [[Antimon]]äerz vun 52&nbsp;kg fonnt gouf, wat bis dohin dee gréisste vun der Welt war? * ... de Bau vum [[Sydney Opera House]] 14,3-mol méi kascht huet wéi ufanks geplangt? * ... um Kierfecht am [[Park zu Heeschdref|Heeschdrëffer Park]] zanter 1919 iwwer 700 Schwëstere vun der ''Doctrine chrétienne'' begruewe sinn? * ... de [[Kilimanjaro]] aus dräi Vulkane besteet? * ... vun den aacht grousse Landschaftsbiller vu Lëtzebuerger Buergen, déi de [[Barend Cornelis Koekkoek]] fir de Kinnek-Groussherzog [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]] gemoolt buet, der bis haut just nach véier erhale sinn? * ... d'Mounde vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] no Personnagen aus de Wierker vum [[William Shakespeare]] a vum [[Alexander Pope]] genannt goufen? * ... et am [[Arboretum Kierchbierg]], op dräi Parke verdeelt, eng Sammlung vu ronn 500 wanterfeste Bam- an Trauschaarten aus Europa an aus senge Grenzgebidder gëtt? * ... de Videoclip ''[[Gangnam Style]]'' vum [[südkorea]]nesche [[Rap]]per [[Psy (Rapper)|Psy]] als éischten op der Plattform [[YouTube]] iwwer eng Milliardmol opgeruff gouf? * ... de Film ''[[Irina Palm]]'', deen 2007 den [[3. Lëtzebuerger Filmpräis 2007|3. Lëtzebuerger Filmpräis]] an der Kategorie "Bescht Koproduktioun" krut, a Groussbritannien Ausléiser an Inspiratioun war vun der ''Irina Palm d'Or'', enger ironescher Auszeechnung fir déi schlechtst brittesch Produktioun? * ... den [[Anden-Kondor]] op de Wope vu [[Bolivien]], [[Chile]], [[Ecuador]] a [[Kolumbien]] ze fannen ass? * ... den éischte Rock-Open-Air-Concert zu Lëtzebuerg de 6. Juni 1971 am [[Stade Achille-Hammerel]], dunn dem Stadion vun der [[Union Lëtzebuerg]], ofgehale gouf? * ... dem [[Franz Kafka]] seng net verëffentlecht Wierker net, wéi hie et a sengem Testament gewollt huet, verbrannt goufen, ma awer publizéiert goufen? * ... "[[Ljuksemburg]]" (Люксембург) souwuel eng [[Ljuksemburg (Kirgisistan)|Uertschaft a Kirgistan]], wéi och [[Ljuksemburg (Russland)|eng an der russescher Republik Dagestan]] heeschen?. * ... Äsche vum [[Clyde William Tombaugh|Entdecker]] vum Zwergplanéit [[(134340) Pluto|Pluto]] 2015 mat der [[Raumsond]] ''New Horizons'' just 12.500&nbsp;km laanscht deen Himmelskierper geflu sinn? * ... d'Produktioun vu [[Gromper]]en zu Lëtzebuerg bannent 50 Joer, tëscht 1960 an 2010, ëm 80% gefall ass? * ... d'[[Lemuren]], wouvun et der eng 20 [[Aart (Biologie)|Aarte]] gëtt, [[Endemismus|endeemesch]] op [[Madagaskar]] sinn? * ... de [[Louis François Armand de Vignerot du Plessis]] sech virun allem en Numm duerch seng amouréis Aventuren a seng Dueller gemaach huet? * ... de [[Kino Empire]] (1958 bis 1978) zu Esch-Uelzecht, mat zäitweis 940 Sëtzplazen, zu senger Zäit dee bei wäitem gréisste Kino am Land war? * ... d'[[Bayajidda-Legend]] déi wichtegst Ursprongslegend vum [[Hausa (Vollek)|Hausa-Vollek]] ass? * ... d'[[Reeboufrell]] (''Oncorhynchus mykiss''), déi ursprénglech aus Nordamerika kënnt a géint 1855 an Europa agefouert gouf, zu Lëtzebuerg fir d'éischt 1887 ausgesat gouf? * ... déi éischt Iwwerreechung vun der [[Légion d'honneur]] de 15. Juli 1804 an der Kapell vum [[Hôtel des Invalides]] duerch den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] u seng Offizéier war? * ... de ''[[Heinrich Brändli|Brändli-Plang]]'' uganks vun den 1990er Joren de [[Autobus de la Ville de Luxembourg|Stater Busreseau]] duerchgerëselt huet? * ... dat [[Schottescht Parlament]] och nach ''Holyrood'' genannt gëtt, nom Quartier vun der Haaptstad [[Edinburgh]], an deem et läit? * ... d'[[Schnëssen-App]] et dem [[Institut de linguistique et de littératures luxembourgeoises]] vun der [[Uni Lëtzebuerg]] erméiglecht, Toundokumenter ze sammelen iwwer de Vokabular an d'Aussprooch vum [[Lëtzebuergesch]]en, andeems jidderee fräiwëlleg matmaachen an ophuele kann, wéi ee fir eppes seet? * ... ''Mogotes'' Kalleksbierger am [[Valle de Viñales]] op [[Kuba]] sinn, déi sech aus der rouder Äerd ervirdinn a vun ënnerierdeschem Waasser ausgehielegt goufen? * ... wéi ''[[De Scholdschäin]]'', déi éischt Operett op Lëtzebuergesch, 1855 fir d'éischt opgefouert gouf, Männer d'Fraerolle gespillt hunn, well et "sech net gepasst" huet datt Frae géifen Theater spillen? * ... beim [[Fändel vu Litauen]] an deem vum [[Myanmar]] e Stär den Ënnerscheed mécht? * ... den [[Houfelter Kanal]] en Iwwerrescht ass vum geplangte [[Meuse-Musel-Kanal]], engem Projet aus den 1820er Joren? * ... d'[[Schluecht vu Cuito Cuanavale]] (1988) déi gréisst Schluecht um afrikanesche Kontinent nom Zweete Weltkrich war, an, wann och keng Säit s'eendeiteg gewonnen hat, se dach den Ufank vun enger Léisung vum [[Südafrikanesche Grenzkrich]] war? * ... de [[Der Graf von Luxemburg|Grof René vu Lëtzebuerg]], wann et dem [[Franz Lehár]] no geet, e veraarmte Bon-vivant war? ===Dezember=== * ... d'[[Papageien]] déi eenzeg [[Vullen]]-[[Uerdnung (Biologie)|Uerdnung]] ass, déi hiert Friesse mat de Féiss festhalen? * ... [[RTL4]] zwar en Televisiounssender op [[Hollännesch]], awer keen hollännesche Sender ass? * ... als [[Seriemäerder]] gewéinlech eng Persoun bezeechent gëtt, déi mat zäitlechem Ofstand vu méi wéi 30 Deeg dräi oder méi Mënschen ëmbréngt? * ... den Héichpunkt vun de [[Louhecken]] zu Lëtzebuerg an der Mëtt vum 19. Joerhonnert louch, wéi wéinst der grousser Nofro no [[Stilleech|Eecheschuelen]] fir d'[[Gierwereien zu Lëtzebuerg|Gierwereien]] vill Bichebëscher mat Louhecken ersat goufen? * ... [[Lanzarote]] déi éischt Insel war, déi 1993 vun der [[UNESCO]] ganz als Biosphärereservat erkläert gouf? * ... den Tuerm um [[Napoleonsgaart]], Belvédère genannt, 1928 vum [[Kadaster]] fir [[Triangulatioun]]sberechnungen opgeriicht gouf? * ... ee Panneau vum [[Genter Altor]], deen 1934 gestuel gouf a bis haut net nees opgedaucht ass, an engem Roman vum [[Albert Camus]] eng net onwichteg Roll spillt? * ... Ausléiser vum [[Streik op der Déifferdenger Schmelz 1912]] d'Aféierung vun enger obligatorescher Kotisatioun an d'Renten- an Invalidekeess war, déi vum Loun ofgehale gouf? * ... eng 100 Millioune Joer laang bal dat ganzt Festland vun der Äerd an enger eenzeger Landmass vereent war, déi [[Pangea]] genannt gëtt? * ... [[Pantone]] 032C an 299C zwéin Drëttel vum [[Lëtzebuerger Fändel]] ausmaachen? * ... een am [[Spuenescht Duerf|Spueneschen Duerf]] (''Poble Espanyol'') zu [[Barcelona]], dat 1929 fir d'Weltausstellung um Montjuïc gebaut gouf, déi charakteristesch Bauforme vun deenen eenzele spuenesche Regiounen am Detail nogestallt fënnt? * ... d'Garë vu [[Gare Belval-Université|Belval-Université]] a [[Gare Pafendall-Kierchbierg|Pafendall-Kierchbierg]] Suedelgarë sinn? * ... de [[Laacher-Séi-Ausbroch]] viru ronn 13.000 Joer an der [[Äifel]], e Vulkanausbroch mat an enger 40 Kilometer héijer Eruptiounssail, dee jéngsten Ausbroch vun der Äerdgeschicht a Mëtteleuropa war? * ... déi 7 Mann Besatzung, déi ëm d'Liewe koumen, wéi hiren ugeschossene Fliger am Abrëll 1943 bei Käerch erofgefall ass, an un déi [[Stirling-Monument bei Käerch|e Monument erënnert]], eréischt 10 Joer méi spéit un Hand vun enger Kap identifizéiert konnte ginn? * ... den [[Jack Lemmon]], de [[Sean Penn]], d'[[Juliette Binoche]] an d'[[Julianne Moore]] déi eenzeg Schauspiller sinn, déi de Präis fir dee beschte Schauspiller op den dräi Filmfestivalle vu [[Filmfestival vu Cannes|Cannes]], [[Filmfestival vu Venedeg|Venedeg]] a [[Internationale Filmfestspiele Berlin|Berlin]] gewonnen hunn?<!-- Stand 2022 --> * ... d'Figure ronderëm de Sockel vum [[John-Cockerill Monument (Bréissel)|John-Cockerill Monument]] op der [[Place du Luxembourg]] zu [[Ixelles - Elsene]] mat déi éischt realistesch Skulpture vun Aarbechter aus der Eisenindustrie an der Belsch sinn? * ... ''[[Ljuksemburh, Ljuksemburh]]'' den Titel vun engem Spillfilm vum ukrainesche Regsseur [[Antonio Lukich]] ass? * ... d'[[Monument Valley]] tëscht Utah an Arizona keen Nationalpark ass, ma Deel vun der Navajo Nation Reservation? * ... engem [[Spréchwuert]] no zu [[Bigelbaach]] d'Mëtt vun der Welt wier? * ... d'[[Gare du Nord (Paräis)|Gare du Nord]] zu Paräis déi Gare an Europa ass mat de meeschte Passagéier pro Dag? * ... d'[[Deisermillen]] aus engem System vu véier Mille bestanen huet, déi 1964 duerch en Äerdrutsch zerstéiert goufen? * ... wärend der [[Berliner Blockad]] 1948 iwwer eng Loftbréck deeglech eng 5.000 Tonne Liewensmëttel ageflu goufen? * ... et an de Kasematte vun der Redoute Marie en (zougespaarten) Zougank an d'[[Fondation Pescatore]] gëtt? * ...''[[Titanic (Film 1997)|Titanic]]'' vum [[James Cameron]] deen éischte Film war, dee méi wéi eng Milliard Dollar an de Kinoen abruecht huet? * ... de Stroossennumm ''[[Leschte Steiwer]]'' op den Numm vun enger Wiertschaft zeréckgeet, wou d'Baueren aus den Nopeschgemengen um Heemwee hire leschte Su ([[Steiwer]]) fir e Patt ausginn hunn? * ... [[Échelen|Échel]] an [[Äisbier]] bekannt Symboler vun [[Dijon]] sinn? * ... wéi de [[Wilwerdanger Tunnel]] 1889 a Betrib geholl gouf, eng Persoun agestallt gouf, där hir Aufgab et war, déi ronn 90 Kenkien Dag an Nuecht um liichten ze halen? * ... d'[[Sudoku]]-Spill schonns am 18. Joerhonnert ënner dem Numm ''Carré latin'' vum Mathematiker [[Leonhard Euler]] erfonnt gouf, ma eréischt am 21. Joerhonnert ënnert senger japanescher Bezeechnung weltwäit Succès krut? * ... d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] vun 1952 deen éischten internationale Vertrag ass, mat deem d'Bundesrepublik Däitschland d'Verantwortung fir de Vëlkermuerd un den europäesche Judden duerch dat nationalsozialistescht Däitschtland iwwerholl huet? * ... am [[Saarland]] zweeanenhalleft Joer nom [[Traité vu Lëtzebuerg|Bäitrëtt zu der Bundesrepublik]] weider mat [[Franséische Frang]]e bezuelt gouf? * ... et 1949 eng ''Herrenberg-Lift-Gesellschaft'' gouf, fir zu [[Dikrech]] eng Seelbunn op den [[Härebierg]] ze bauen, mee schonn 1950 decidéiert gouf, amplaz vun engem Ausfluchszil duer [[Kasär Grand-Duc Jean|eng Kasär]] hin ze bauen? [[Kategorie:Schablounen:WDS| ]] 0rsrgywwlyasxh4bdvgnpqmwplt0uy6 10 152270 2712438 2287833 2026-10-23T12:40:12Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:G-simon-gauleiter.jpg]] → [[File:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2712438 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg|right|90px]] * … et vum fréiere Gauleiter '''[[Gustav Simon]]''' sengem Doud eng "offiziell" an eng "inoffiziell" Versioun gëtt? * ... den [[Ieselsfouss]], eng Fréijoersplanz, och ''Fils avant le père'' genannt gëtt, well d'Bléi virun de Blieder erauskënnt? *... de [[Charles Bivort]] (1845-1920) vun [[Tratten]] déi éischt [[Stenographie|Stenographéiermaschinn]] fir Blanner erfonnt huet? * ... et vun der Skulptur [[Non-Violence]] (oder ''The Knotted Gun'') vum [[Carl Fredrik Reuterswärd]] eng 20 Repliquë gëtt, wourënner eng zu [[New York City|New York]], déi de Lëtzebuerger Staat de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] geschenkt huet, an engem virum Jean-Monnet-Gebai um [[Kierchbierg]]? * ... et beim [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] vun 1867 déi éischt Kéier war, wéi Vertrieder vu Lëtzebuerg (de [[Victor de Tornaco]] an den [[Emmanuel Servais]]) en internationalen Traité mat ënnerschriwwen hunn? <noinclude>[[Kategorie:Schablounen:WDS Februar|24]]</noinclude> eqen9zofgxv1rxokbehkj7c6ajsbx3n 0 159139 2712478 2679526 2026-10-23T21:16:10Z Mirrorowl 29779 /* Filmproduktioun */ 2712478 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei | Plakat=Désirée Nosbusch, Lot Vekemans, Trine Dyrholm 41 FFMUC 05-Jul-2024.jpg |Produktiounsland = {{LUX}}<br>{{NLD}}<br>{{GBR}} |Produktiounsjoer = 2021-2022 |Première = 2024 |Dauer = |Originalsprooch = Englesch |Regie = [[Désirée Nosbusch]] |Dréibuch = Lot Vekemans |Fotografie = Judith Kaufmann |Faarftechnik = |Format = |Musek = |Dekoren = |Schnëtt = |Produzent = Alexandra Hoesdorff |Produktiounsgesellschaft = Deal Productions |Haaptacteuren = [[Tim Roth]]<br>[[Trine Dyrholm]] }} [[File:Vianden, cementerio 1.jpg|thumb|De Kierfecht vu [[Veianen]], eng vun den Dréiplazen.]] '''''Poison''''' ass e Film vun der lëtzebuergescher Schauspillerin a [[Filmregisseur]]in [[Désirée Nosbusch]]. En hat seng Première de 5. Juli 2024 um Filmfest München.<ref>[https://web.archive.org/web/20240706092304/https://www.filmfest-muenchen.de/de/programm/filme/film/?id=7600&f=118 Poison - eine Liebesgeschichte.] Fiche op filmfest-muenchen.de, nogerkuckt 06.07.2024.</ref> E koum am Januar 2025 an Däitschland an am Mäerz 2025 zu Lëtzebuerg an d'Kinoen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt en Treffen tëscht engem Mann an enger Fra, zéng Joer nodeem hiert Kand bei engem Autosaccident ëm d'Liewe koum. Déi Renconter ass um [[Kierfecht]], kuerz éier dem Jong säi Kierper soll exhuméiert ginn, well am Buedem, an deem hie begruewen ass, Gëftstoffer sinn. == Filmproduktioun == ''Poison'' ass inspiréiert vum Theaterstéck mam selwechten Numm vun der hollännescher Dramatikerin [[Lot Vekemans]]. D'Regisseurin [[Désirée Nosbusch]] hat 2014 am [[Kasemattentheater]] d'Roll vun der Mamm Edit gespillt, zesumme mam [[Germain Wagner]] als Papp.<ref name=cineuropa210226>cineuropa.org: [https://cineuropa.org/en/newsdetail/398186/ ''Désirée Nosbusch prepares Poison, her first fiction feature film as director''] vum Guilhem Caillard (26. Februar 2021)</ref><ref name=blickp>blickpunktfilm.de: [https://web.archive.org/web/20220810083439/https://beta.blickpunktfilm.de/details/469308 ''Désirée Nosbusch gibt ihr Regiedebüt: "Weil ich es machen muss"''] vum Thomas Schultze (10. Mäer 2022)</ref> Kuerz drop huet si sech mat der Lot Vekemans getraff, déi der Désirée Nosbusch den Accord ginn huet, d'Stéck ze verfilmen wa si selwer d'Dréibuch kéint schreiwen.<ref name=blickp/> Bis zum Enn vun den Dréiaabrechte sollte méi wéi aacht Joer vergoen. Den Ufank vun den Dréiaarbechte war ursprénglech fir den August 2021 geplangt,<ref name=cineuropa210226/> mee goufe verluecht a waren tëscht dem 31. Januar an dem 3. Mäerz 2022.<!--chronicle seet de 4. Mäerz, blickpunktfilm schreift "Drehstart für "Poison" war der 31. Januar. Am 3. März fiel nach 22 Drehtagen die letzte Klappe."--> Déi éischt Woch gouf an Holland gedréint, de Rescht dunn zu Lëtzebuerg, dorënner um Kierfecht vu [[Veianen]].<ref name=blickp/><ref name=chronicle>chronicle.lu: [https://chronicle.lu/category/film-production/40157-desiree-nosbuschs-drama-poison-wraps-production-in-luxembourg ''Désirée Nosbusch’s Drama 'Poison' Wraps Production in Luxembourg''] vum JCA (19. Mäerz 2022)</ref> D'Haaptrolle goufe vum Englänner [[Tim Roth]] an der Dänin [[Trine Dyrholm]] gespillt. De Budget louch bei 4 Milliounen Euro. De Film ass eng Koproduktioun tëscht der lëtzebuergescher Filmgesellschaft [[Deal Productions]], déi 73% vum Budget bäigedroen huet, der hollännescher Phanta Film (17%) an der englescher Filial vum däitsche Studio Hamburg (10%).<ref name=cineuropa210226/> Deal Productions krut eng Produktiounshëllef vum [[Lëtzebuerger Filmfong]] an der Héicht vun 2,7 Milliounen Euro.<ref name=FilmFongRapAn21>[https://www.filmfund.lu/t/documents/annual-reports-balance-sheets Rapport Annuel 2021 vum Lëtzebuerger Filmfong], Säit 15</ref> De Film krut och e Subside vum hollännesche Filmfong.<ref name=blickp/><ref name=chronicle/> De Film hat de 5. Juli 2024 um Filmfest München seng Première.<ref>[https://www.wort.lu/kultur/desiree-nosbuschs-regiedebuet-ueberzeugt-in-muenchen/15388257.html "Désirée Nosbuschs Regiedebüt überzeugt in München."] wort.lu [w+], 06.07.2024.</ref> Zu Lëtzebuerg ass en eng éischt Kéier den 11. Mäerz 2025 um 15. LuxFilmFest gelaf.<ref>[https://www.luxfilmfest.lu/films/poison/ Fiche] op luxfilmfest.lu.</ref> == Um Spaweck == * [https://www.dealproductions.com/poison De Film op der Websäit vun der Produktiounsgesellschaft Deal Productions] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmdramen]] [[Kategorie:Hollännesch Filmer]] [[Kategorie:Hollännesch Filmdramen]] [[Kategorie:Brittesch Filmer]] [[Kategorie:Brittesch Filmdramen]] [[Kategorie:Filmer 2024]] [[Kategorie:Filmer vun der Désirée Nosbusch]] 9ovpa8rq882eayybbsxp0dy5wzcv57t 0 161557 2712477 2641018 2026-10-23T20:21:31Z GilPe 14980 +Link 2712477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Alfred Alphonse Michel Bertrang''', gebuer den [[31. Mäerz]] [[1880]] zu [[Arel]], a gestuerwen de [[25. Oktober]] [[1962]] zu [[Léck]], war e [[belsch]]e Philolog, Enseignant, Historiker a Politiker ([[Parti catholique]]). == Biographie == De Bertrang huet 1904 an der däitscher Philologie promovéiert an huet vun 1904 bis 1938 um Athénée royal d'Arlon enseignéiert. Hie war och Historiker an Archeolog. 1922 hat hie fir eng kuerz Zäit e Léierstull fir däitsch Sprooch a Literatur op der [[Universitéit Gent]]. Vun 1938 bis 1958 war hie Gemengeconseiller zu Arel, vun 1946 bis 1949 Arrondissements-Senateur vun der [[Provënz Lëtzebuerg]] a vun 1949 bis 1950 Provënzial-Senateur vun där Provënz. Den Alfred Bertrang war Member vum (belschen) [[Institut archéologique du Luxembourg]], vun deem en 1922 Sekretär an 1935 President gouf. Ausserdeem war hie Conservateur am [[Musée archéologique d'Arlon]]. ==Publikatiounen (Auswiel)== * ''Histoire de l'incendie d'Arlon en 1785'' ; Arlon (Willems), 1913. * ''Arlon sous la Révolution'' ; in: Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg (belge), t. XLIX, 1914 ; p.&nbsp;1-23. * ''[https://www.persee.fr/doc/marb_0770-7754_1921_num_15_1_3882?q=Grammatik%20der%20Areler%20Mundart Grammatik der Areler Mundart]'', 1921, 463 Säiten. * ''Histoire d'Arlon'' ; Arlon (Everling), 1940. Nei a vergréissert Oplo 1953. ==Quell== * [[Marcel Bourguignon]], ''In memoriam. Alfred Bertrang (1880-1962)'' ; in: ''Mémorial Alfred Bertrang''; Arlon, Institut archéologique du Luxembourg (belge), 1964; p.&nbsp;4-29 (ill., Bibliographie vum Bertrang senge Publikatiounen S.&nbsp;25-29). *[http://www.odis.be/lnk/PS_2940 Biographie] op odis.be {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bertrang Alfred}} [[Kategorie:Belsch Senateuren]] [[Kategorie:Belsch Linguisten]] [[Kategorie:Belsch Historiker]] [[Kategorie:Belsch Archeologen]] [[Kategorie:Gebuer 1880]] [[Kategorie:Gestuerwen 1962]] o7li3ip01sgrhpn7rzyr1lienlh5gwy 2712492 2712477 2026-10-24T07:20:58Z Puscas 735 /* Publikatiounen (Auswiel) */ 2712492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Alfred Alphonse Michel Bertrang''', gebuer den [[31. Mäerz]] [[1880]] zu [[Arel]], a gestuerwen de [[25. Oktober]] [[1962]] zu [[Léck]], war e [[belsch]]e Philolog, Enseignant, Historiker a Politiker ([[Parti catholique]]). == Biographie == De Bertrang huet 1904 an der däitscher Philologie promovéiert an huet vun 1904 bis 1938 um Athénée royal d'Arlon enseignéiert. Hie war och Historiker an Archeolog. 1922 hat hie fir eng kuerz Zäit e Léierstull fir däitsch Sprooch a Literatur op der [[Universitéit Gent]]. Vun 1938 bis 1958 war hie Gemengeconseiller zu Arel, vun 1946 bis 1949 Arrondissements-Senateur vun der [[Provënz Lëtzebuerg]] a vun 1949 bis 1950 Provënzial-Senateur vun där Provënz. Den Alfred Bertrang war Member vum (belschen) [[Institut archéologique du Luxembourg]], vun deem en 1922 Sekretär an 1935 President gouf. Ausserdeem war hie Conservateur am [[Musée archéologique d'Arlon]]. ==Publikatiounen (Auswiel)== * ''Histoire de l'incendie d'Arlon en 1785'' ; Arlon (Willems), 1913. * ''Arlon sous la Révolution'' ; in: Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg (belge), t. XLIX, 1914 ; p.&nbsp;1-23. * ''[https://www.persee.fr/doc/marb_0770-7754_1921_num_15_1_3882?q=Grammatik%20der%20Areler%20Mundart Grammatik der Areler Mundart]'', 1921, 463 Säiten. * ''Histoire d'Arlon'' ; Arlon (Everling), 1940. Nei a vergréissert Oplo 1953. [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1944_num_23_1_1701_t1_0414_0000_2 Compte rendu op Persée] ==Quell== * [[Marcel Bourguignon]], ''In memoriam. Alfred Bertrang (1880-1962)'' ; in: ''Mémorial Alfred Bertrang''; Arlon, Institut archéologique du Luxembourg (belge), 1964; p.&nbsp;4-29 (ill., Bibliographie vum Bertrang senge Publikatiounen S.&nbsp;25-29). *[http://www.odis.be/lnk/PS_2940 Biographie] op odis.be {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bertrang Alfred}} [[Kategorie:Belsch Senateuren]] [[Kategorie:Belsch Linguisten]] [[Kategorie:Belsch Historiker]] [[Kategorie:Belsch Archeologen]] [[Kategorie:Gebuer 1880]] [[Kategorie:Gestuerwen 1962]] 5bbbftwmkni3qjsutm62v8nr87nggsz 0 164091 2712453 2699441 2026-10-23T14:28:05Z Kontributor 2K 59124 2712453 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoFR}} {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Cormoranche-sur-Saône | Wopen = Blason ville fr Cormoranche-sur-Saône 01.svg | Bild = Mairie - Cormoranche-sur-Saône (FR01) - 2016-07-27 - 1.jpg | Bildtext = D'Märei | Regioun = {{Auvergne-Rhône-Alpes}} | Departement = {{Ain}} | Arrondissement = [[Arrondissement Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]] | Kanton = [[Canton de Vonnas|Vonnas]] | Plz = 01290 | Insee = 01123 | Koordinaten = {{Coor dms|46|14|30|N|04|49|55|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = 985 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerungsdatum = {{wikidata|qualifier|P1082|P585}} }} '''Cormoranche-sur-Saône''' ass eng [[Frankräich|franséisch]] Gemeng am [[Departement Ain]] an der Regioun [[Auvergne-Rhône-Alpes]], am Dall vun der [[Saône]], déi am Westen d'Grenz mat den Nopeschgemenge [[Crêches-sur-Saône]] a [[Varennes-lès-Mâcon]] mécht. Am Süde mécht den [[Avanon]] Grenz mat [[Garnerans]]. ==Nopeschgemengen== {{Nopeschgemengen | ville = Cormoranche-sur-Saône | nord-ouest = [[Varennes-lès-Mâcon]] | nord-est = [[Grièges]] | est = [[Cruzilles-lès-Mépillat]] | sud-ouest = [[Crêches-sur-Saône]] | sud = [[Garnerans]] | sud-est = [[Bey (Ain)|Bey]] }} {{Kuckt och Ain}} [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Bourg-en-Bresse]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Bourg-en-Bresse]] b90adhd1yq0fxrah4c9ucmta62cbqty 0 164192 2712507 2678662 2026-10-24T09:00:41Z Mobby 12 60927 Ü 2712507 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise}} [[Fichier:ESM member states.svg|thumb|Memberlänner vum ESM (blo); aner EU-Länner (rout)]] Den '''Europäesche Stabilitéitsmechanissem''' (kuerz '''ESM''', en: ''European Stability Mechanism'', fr: ''Mécanisme européen de stabilité'') ass eng [[intergouvernemental Organisatioun]], déi hire Sëtz an der [[Stad Lëtzebuerg]] huet. E gouf de 27.&nbsp;September 2012 duerch en Traité tëscht de Memberlänner vun der [[Eurozon]], deen dunn a Kraaft getrueden ass, gegrënnt. En ass deemno onofängeg vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Zanter Dezember 2022 ass de [[Pierre Gramegna]] Direkter (CEO) vum ESM. Dem ESM seng Aufgab ass et, Memberstaate vun der Eurozon, déi iwwerschëlt sinn, mat [[Kredit]]ter a [[Biergschaft]]en (déi u Konditioune gebonne sinn) z'ënnerstëtzen an domat sécherzestellen, dass se [[Solvabilitéit|solvabel]] bleiwen. En ass deemno en Deel vum sougenannten „[[Euro-Rettungsschierm]]“ an huet den 1.&nbsp;Juli 2013 d'[[Europäesch Finanzstabiliséierungsfacilitéit]] (EFSF) praktesch komplett ofgeléist. == Sëtz == Den ESM huet säi Sëtz an engem Gebai um [[Circuit de la Foire Internationale]], um Eck mat der [[Rue Carlo Hemmer]]. Tëscht 2024 an 2028 {{small|(Stand: Nov. 2023)}} soll en an engem neie Gebai um [[Kierchbierg]] säi Sëtz kréien, dat vum [[Bauteministère]] um Terrain tëscht der [[Rue Charles-Leon Hammes]], der [[Rue Alcide de Gasperi]], der [[Rue Albert Wehrer]] an der [[Rue Antoine de Saint-Exupéry (Stad Lëtzebuerg)|Rue Antoine de Saint-Exupéry]] gebaut gëtt, tëscht den Tierm vum [[Europäesche Geriichtshaff]], dem [[Konrad-Adenauer-Gebai]] vum Sekretariat vum [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] an dem [[Jean-Monnet-2-Gebai]], do, wou virdrun dat aalt [[Jean-Monnet-Gebai]] stoung.<ref name=quatre>Christophe Lemaire: [https://web.archive.org/web/20231106165508/https://www.virgule.lu/luxembourg/les-quatre-tours-qui-vont-transformer-le-quartier-europeen-au-kirchberg/4600611.html "Les quatre tours qui vont transformer le quartier européen au Kirchberg."] virgule.lu, 04.11.2023.</ref> Et gëtt en Ensembel vun dräi Gebaier, wouvun nieft dem ESM, deen an e 70&nbsp;m héijen Tuerm kënnt, och eng Staatsverwaltung an e weidere Locataire ënnerdaach komme sollen. E gouf e vun engem Architektebüro ronderëm EM2N-Architekte vun Zürich entworf.<ref name=quatre/> == Kuckt och == * [[Eurogrupp]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.esm.europa.eu/ www.esm.europa.eu] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Europaesche Stabiliteitsmechanissem}} [[Kategorie:Euro]] [[Kategorie:Intergouvernemental Organisatiounen]] [[Kategorie:Kierchbierg]] fuv4p32xcplnabc5es4s40ekqrzsymn 0 168516 2712460 2579369 2026-10-23T16:02:40Z Zinneke 34 2712460 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Lukas Grevis''', gebuer [[1998]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Auteur a Regisseur.<ref>Quell, wou net anescht uginn: Marc Thill: [https://www.wort.lu/kultur/d-land-am-schiet-zeigt-konflikte-in-luxemburger-dorf/9014895.html „D'Land am Schiet“ zeigt Konflikte in Luxemburger Dorf.] wort.lu, 06.03.2024.</ref> Hien huet no senger Première op der Sarajevo Film Academy studéiert. Hie wunnt zanter 2020 zu [[Wien]] a schafft u Projeten zu Lëtzebuerg, an Éisträich, Däitschland an an de [[Balkan]]länner. Hien huet Kuerzfilmer, Videoclippen an d'Web-Miniserie ''The Inside of the Outsider'' gesdréint. 2024 koum säin éischte Laangfilm, ''[[D'Land am Schiet]]'', an de Kino. 2026 huet hie säin zweete Long-métrage, ''[[Äppel & Bieren]]'', presentéiert. == Filmographie == * ''The Inside of the Outsider'' (Web-Miniserie, 2021) * ''[[D'Land am Schiet]]'' (2024) * ''[[Apples & Pears]]'' (2026) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Grevis Lukas}} [[Kategorie:Gebuer 1998]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] 1sc4l9wqub0n8jr1yghhs15yyrhc3ks 10 168720 2712439 2710962 2026-10-23T12:40:13Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:G-simon-gauleiter.jpg]] → [[File:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2712439 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1}}} | 1-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Penny black.jpg|right|89px|One Penny Black]] | Text = d'Erfindung vum '''[[Timber]]''' et mat sech bruecht huet, datt net méi deen, deen e Bréif kritt, mä deen, deen e fortschéckt, de Porto huet misse bezuelen? }} | 1-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mathias Hardt.jpg|right|100px|Mathias Hardt]] | Text = de '''[[Mathias Hardt]]''' (1809-1877) mat sengem ''Vocalismus der Sauermundart'' (1834) déi éischt wëssenschaftlech Beschreiwung vum [[Lëtzebuergesch]]e gemaach huet? }} | 1-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pont SGO.jpg|90px|right]] | Text = am Mäerz 2017 déi éischt '''[[Bréck iwwer den Oyapock|Bréck tëscht Frankräich a Brasilien]]''' ageweit gouf? }} | 1-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Personenstand.jpg|right|83px|Questionnaire Personenstandsaufnahme]] | Text = bei der sougenannter '''[[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|''Personenstandsaufnahme'' vum 10. Oktober 1941]]''' d'[[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzgruppen]] d'Lëtzebuerger majoritär dovun iwwerzeegt kruten, bei verfängleche Froen iwwer Mammesprooch a „''Volkszugehörigkeit''“ mat „Lëtzebuergesch“ amplaz, wéi praktesch virgeschriwwen, mat „''deutsch''“ z'äntwerten? }} | 1-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = zwou Persoune mam Numm '''[[Ernest Arendt]]''' Member vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] waren, an zwar de [[Ernest Arendt (Riichter)|Riichter Ernest Arendt]] vun 1902 bis 1931 an den [[Ernest Arendt (Affekot)|Affekot Ernest Arendt]] vun 1973 bis 1988? }} | 1-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mill Ends Park.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Mill Ends Park]]''' mat 0,292&nbsp;m² dee klengste Park vun der Welt ass? }} | 1-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Knossos Bull-Leaping Fresco.jpg|right|125px|Minoesch Fresk zu Knossos]] | Text = et verschidden Theorien iwwer den Ënnergang vun der '''[[Minoesch Kultur|Minoescher Kultur]]''' ginn, wouvun déi gängegst e [[Vulkan]]ausbroch op der Insel [[Santorini|Thira]] dofir verantwortlech mécht? }} | 1-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MargueriteClement.JPG|90px|right]] | Text = d''''[[Marguerite Thomas-Clement]]''' (1886-1979) 1919 déi éischt a laang eenzeg Fra war, déi an d'Lëtzebuerger [[Chamber]] gewielt gouf? }} | 1-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kronleuchtersaal02.jpg|130px|right]] | Text = et an der [[Köln]]er Kanalisatioun e Sall gëtt, [[Lüstersall an der Kanalisatioun vu Köln|dee '''mat Lüsteren dekoréiert''']] ass? }} | 1-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:Luxembourg, Péiter Onrou (102).jpg|120px|right|Krispines]] | Text = bei der '''[[Krispines]]'''-Kapell, och ''Péiter Onrou'' genannt, um [[Lampertsbierg]] et bis virun net all ze laanger Zäit de [[Brauch]] gouf, Käerze mat dragepickte Spéngelen ofzebrennen, fir datt Männer, déi ontrei waren, solle „bestrooft“ ginn? }} | 1-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Alphonse de la Fontaine]]''' (1825-1896), e Brudder vum [[Edmond de la Fontaine]] (''Dicks''), Auteur vun der éischter Fauna vun de [[Wierbeldéieren]] vu Lëtzebuerg war? }} | 1-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KIE ZOW 101.jpg|80px|right]] | Text = op de '''Fënstere vun der [[Kierch Zowaasch]]''' verschidde Memberen aus der Grofefamill Saintignon an aner Stëfter vun der Kierch als Helleger duergestallt sinn? }} | 1-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Illustration Secale cereale0.jpg|right|90px]] | Text = d''''[[Kar (Planz)|Kar]]''' keng klassesch Fruuchtzort ass, déi et schonn an der Antiquitéit gouf, mä villméi eréischt virun 2000 bis 3000 Joer als „Onkraut“ an de Weessefelder vu Klengasien opkoum, wou et da mat rekoltéiert gouf? }} | 1-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Tevita Momoedonu]]''' aus [[Fidschi]] alt ''the Five Minute Prime Minister'' genannt gëtt, well en 2000 zweemol (wärend e puer Minutten) an 2001 (wärend zwéin Deeg) Premierminister war? }} | 1-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = een uganks 1913 d'Nimm vun de Besëtzer vun alle 430 deemools zu Lëtzebuerg ugemellte Gefierer an deenen hire [[Nummereschëld (Lëtzebuerg)|Plackennummeren]] an der Zeitung noliese konnt? }} | 1-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Darvasa gas crater panorama crop.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Krater vun Derweze]]''' an Turkmenistan zanter 1971 am Gaang ass ze brennen, an dowéinst vun de Leit vun do den Numm ''Paart vun der Häll'' krut? }} | 1-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wort no 1.jpg|right|95px]] | Text = d''''''[[Luxemburger Wort]]''''' déi eelst lëtzebuergesch Dageszeitung ass, déi praktesch ouni Ënnerbriechung bis haut existéiert? }} | 1-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Heliocentric.jpg|120px|right]] | Text = den [[Aristarch vu Samos]] (ëm 310 - ëm 230 v. Chr.) och alt „griichesche [[Nikolaus Kopernikus|Kopernikus]]“ genannt gëtt, well hien als ee vun den Éischten d''''[[heliozentrescht Weltbild]]''' vertratt huet, no deem d'[[Sonn]] an net d'[[Äerd]] am Zentrum vum Weltall stéing? }} | 1-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|right|89px]] | Text = d'Iddi fir den '''[[Eiffeltuerm]]''' vum Elsässer Ingenieur [[Maurice Koechlin]] war? }} | 1-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, rue Marie et Joseph Hackin (nom de rue).jpg|130px|right]] | Text = déi lëtzebuergesch-franséisch Archeologekoppel '''[[Joseph Hackin]]''' a '''[[Ria Hackin-Parmentier]]''' 1941 beim Ënnergang vum Cargoschëff ''[[SS Jonathan Holt ]]'', dat torpedéiert gouf, ëm d'Liewe koumen? }} | 1-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Nic Klopp - Sécession - Exposition Peintures Sculptures Arts décoratifs.jpg|100px|right]] | Text = et iwwer 30 Joer no Wien a München och an der lëtzebuergescher Konschtszeen zu enger '''[[Sezessioun (Lëtzebuerg)|Sezessioun]]''' koum, déi der moderner [[Molerei]] zum Duerchbroch verhollef huet? }} | 1-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cape_Verde_location_map.svg|110px|right|Cap Vert]] | Text = d'Land '''[[Cap Vert]]''' säin Numm vun engem Kap 500 km wäit ewech zu [[Dakar]] am [[Senegal]] huet, dat den Inselen hiren Numm ginn huet? }} | 1-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Landverkauf.JPG|130px|right]] | Text = et bei der '''[[Lëtzebuerg-Kris]]''' [[1867]] drëms goung, datt Lëtzebuerg u Frankräich verkaf sollt ginn? }} | 1-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Alexis Heck 1830 1908.jpg|100px|right]] | Text = nom Tourismuspionéier '''[[Alexis Heck]]''' (1830-1908) net nëmmen [[École d'hôtellerie et de tourisme du Luxembourg|eng Schoul]], ma och e [[Cocktail]] genannt gouf? }} | 1-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coat of arms Grand Duchy of Luxembourg.png|right|89px|Wope vu Lëtzebuerg]] | Text = dem '''[[Wope vu Lëtzebuerg]]''' seng Originnen an de Wope vum mëttelalterlechen Haus Lëtzebuerg huet, an op den [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Henri V.]] (1136-1196) zeréckgeet? }} | 1-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gordian Troeller (cropped).jpg|110px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Journalist an Dokumentarfilmmécher '''[[Gordian Troeller]]''' (1917-2003) 1992 den Adolf-Grimme-Präis fir säi Liewenswierk krut? }} | 1-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Biergahornen Corniche 1.jpg|130px|right]] | Text = 1984 op engem vun deenen zwéi '''[[Biergahornen op der Corniche]]''' (haut net méi do) eng bis dohin onbekannt [[Wanzen]]aart entdeckt gouf? }} | 1-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Telstar.jpg|100px|right|Telstar]] | Text = wéinst der Technikbegeeschterung an den 1960er Joren e lëtzebuerger Basketballveräin, de [[BBC Telstar Hesper]], nom Kommunikatiounssatellit '''[[Telstar]]''' genannt gi war? }} | 1-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pingos near Tuk.jpg|right|130px|Pingoen]] | Text = e '''[[Pingo]]''' eng Knupp oder en Hiwwel ass, deen am Permafraschtbuedem ze fannen ass, an aus engem Kär vun Äis besteet, iwwer deem sech de Buedem wëlleft? }} | 1-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gotescht Haus, 20d, Rue André-Duchscher- Ééwisht Baach, Iechternach-101.jpg|95px|right]] | Text = bei der Renovéierung vum '''[[Gotescht Haus Iechternach|Goteschen Haus]]''' zu Iechternach de Giewel nëmmen do stoe gelooss gouf, wou z'erkenne war, wéi d'Haus uersprénglech war? }} | 1-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MALBROUCK 2621 w.jpg|right|140px|Buerg Malbrouck]] | Text = d''''[[Buerg Malbrouck]]''' am loutrengesche [[Manderen]] nom englesche Feldhär [[John Churchill, 1. Herzog vu Marlborough]] genannt ass, deen am Spueneschen Ierffollegkrich 1705 do aquartéiert war? }} | 2-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pair of side chairs MET DP111237.jpg|120px|right]] | Text = den [[Thomas Chippendale]] (1718-1779) en englesche Konscht- a Miwwelschräiner war, no dem den '''Chippendale-Stil''' benannt ass? }} | 2-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Codex Mariendalensis page.jpg|90px|right|Codex Mariendalensis]] | Text = de '''[[Codex Mariendalensis]]''', eng spéitmëttelalterlech Handschrëft iwwer d'Geschicht vun der [[Yolanda vu Veianen]], joerzéngtelaang als verluer gegollt huet, ier en 1999 erëmfonnt gouf? }} | 2-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Soyuz 18 booster.jpg|right|100px|Soyuz-Rakéit zu Baikonur]] | Text = d'Sowjetunioun, fir de Westen an d'Ier ze féieren, hire Kosmodrom bei Tjuratam no der Uertschaft '''[[Baikonur]]''' genannt huet, déi iwwer 300&nbsp;km vun do ewechlouch? }} | 2-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Biver (13) Terrils.JPG|130px|right]] | Text = d'Uertschaft '''[[Biver (Bouches-du-Rhône)|Biver]]''' an de [[Departement Bouches-du-Rhône|Bouches-du-Rhône]] nom lëtzebuergesch-belsche Grouweningenieur [[Ernest Biver]] genannt gouf? }} | 2-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Berdorf (LU), Hohllay -- 2015 -- 6097-101.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Huel Lee]]''' zu [[Bäerdref]] hir aktuell Form huet, well do zanter der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] Millesteng aus dem Fiels gebrach goufen? }} | 2-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Shakespeare2.jpg|99px|right]] | Text = de [[Miguel de Cervantes]] an de '''[[William Shakespeare]]''', de selwechten Dag, an zwar den [[23. Abrëll]] [[1616]] gestuerwe sinn? }} | 2-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|130px|right]] | Text = de Lëtzebuerger [[René Arend]] d'''Chicken McNuggets'' an de ''McRib'', zwéi McDonald's Produiten, kreéiert huet? }} | 2-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Collage guerra civile spagnola.png|100px|right]] | Text = d'Gesetz, dat de Leit aus Lëtzebuerg verbueden huet, '''[[Spueniekämpfer|um Spuenesche Biergerkrich deelzehuelen]]''', eréischt 2003 revoquéiert gouf? }} | 2-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Distribution_of_early_iron_working_sites_in_Luxembourg_—_Розташування_перших_металургійних_заводів_у_Люксембурзі.png|100px|right]] | Text = vun den 11 '''[[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Héichiewen zu Lëtzebuerg]]''', déi et an de 40er Jore vum 19. Joerhonnert gouf, ausser zu [[Zowaasch]], keen Eenzegen am [[Minettsgéigend|Minett]] stoung? }} | 2-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The Europa series 50 € obverse side.png|120px|right]] | Text = de '''[[Eurobilljeeën|50-Eurobilljee]]''' deen am meeschte gebrauchte Geldschäin an der [[Eurozon]] ass? Den 1. Januar 2018 waren 9.826.239.828 Exemplairen dovun am Ëmlaf. Duerno kommen dee vun 20 an dee vun 10 [[Euro]]. }} | 2-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 09 Pl 2.1 Dalheim Aigle romaine.jpg|90px|right|Adler Duelem]] | Text = den '''[[Réimermonument Duelem|Adler um Duelemer Réimermonument]]''' ursprénglech vergoldt war an an eng aner Richtung gekuckt huet? }} | 2-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Moresnet.svg|120px|right|Fändel vu Moresnet]] | Text = '''[[Neutral-Moresnet]]''' tëscht 1815 an 1919 en neutralen Territoire war, eng 65&nbsp;km nërdlech vu Lëtzebuerg, well Preisen op der enger Säit, Holland an duerno d'Belsch op der anerer, sech net eens goufe wien e kréich? }} | 2-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wiesenbach.jpeg|right|130px]] | Text = de '''[[Vincent Wiesenbach]]''' (1880-1911), den éischte Lëtzebuerger mat engem Piloteschäin, 1911 mat sengem selwer gebaute Fliger déidlech verongléckt ass? }} | 2-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png|130px|right]] | Text = de '''[[Groussherzogleche Palais]]''' an der Mëtt vum 19. Joerhonnert eng Zort administrativen Allzweckbau war, wou nieft dem Kinnek-Groussherzog oder sengem Statthalter, déi do periodesch residéiert hunn, d'Regierung, d'Parlament, a vun 1858 un, de Staatsrot hire Sëtz haten, an och nach eng archeologesch Sammlung dran ënnerbruecht war? }} | 2-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = et beim lëtzebuergesche '''[[Schoulgesetz vun 1912]]''' zu engem gudden Deel drëm goung, d'Muecht vun der [[Kathoulesch Kierch|Kathoulescher Kierch]] an de Primärschoulen anzeschränken, wat déi Jore virdrun zu heftegen Ausernanersetzungen tëscht [[Lénksblock|Lénks-]] a Rietsparteie gefouert hat? }} | 2-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|130px|right]] | Text = den Astronom '''[[Christiaan Huygens]]''' als Éischten dat, wat de [[Galileo Galilei]] als „Ouere“ vum [[Saturn (Planéit)|Saturn]] bezeechent hat, als d'[[Saturnréng]] identifizéiert hat? }} | 2-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''''[[Les danseurs d'Echternach]]''''' vum [[Evy Friedrich]] aus dem Joer 1947 deen éischte lëtzebuergesche Film war, deen um [[Festival vu Cannes]] gewise gouf? }} | 2-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Grün 02.jpg|105px|right]] | Text = ee Konschtstéck vum lëtzebuergesche Kraaftmënsch '''[[John Grün]]''' (1868-1912) dora bestoung, 2 Päerd mat 2 erwuessene Reider drop an d'Luucht ze hiewen? }} | 2-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemburgerli Himbeere Zitrone.jpg|130px|right|Luxemburgerli]] | Text = ''„'''[[Luxemburgerli]]'''“'' den Numm vun enger Makrounespezialitéit vun enger [[Zürich|Zürcher]] Confiserie ass? }} | 2-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Treaty of London 1867 Art VII and signatures.jpg|130px|right]] | Text = et beim '''[[Traité vu London (1867)|Traité vu London]]''' vun 1867 déi éischt Kéier war, wéi Vertrieder vu Lëtzebuerg (de [[Victor de Tornaco]] an den [[Emmanuel Servais]]) en internationalen Traité mat ënnerschriwwen hunn? }} | 2-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Non violence sculpture by carl fredrik reutersward malmo sweden.jpg|130px|right]] | Text = et vun der Skulptur '''[[Non-Violence]]''' (oder ''The Knotted Gun'') vum [[Carl Fredrik Reuterswärd]] eng 20 Repliquë gëtt, wourënner eng zu [[New York City|New York]], déi de Lëtzebuerger Staat de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] geschenkt huet, an eng am Parc Central um [[Kierchbierg]]? }} | 2-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Charles Bivort]]''' (1845-1920) vun [[Tratten]] déi éischt [[Stenographie|Stenographéiermaschinn]] fir Blanner erfonnt huet? }} | 2-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coltsfoot close-up aka.jpg|right|129px]] | Text = den '''[[Ieselsfouss]]''', eng Fréijoersplanz, och ''Fils avant le père'' genannt gëtt, well d'Bléi virun de Blieder erauskënnt? }} | 2-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg|right|90px]] | Text = et vum fréiere Gauleiter '''[[Gustav Simon]]''' sengem Doud eng „offiziell“ an eng „inoffiziell“ Versioun gëtt? }} | 2-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charleroi - Square Jules Hiernaux - Marsupilami - 01.jpg|right|90px]] | Text = nom [[André Franquin]] sengem [[Comic]]personnage '''[[Marsupilami]]''' en [[(98494) Marsupilami|Asteroid genannt]] gouf? }} | 2-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gangler_Lexicon_inner_cover.jpg|99px|right|Lexicon der Luxemburger Umgangsspraache]] | Text = dem [[Jean-François Gangler]] säi '''''[[Lexicon der Luxemburger Umgangssprache]]''''' vun 1847 deen éischten [[Lëtzebuergesch Dictionnairen|Dictionnaire vum Lëtzebuergesche]] war? }} | 2-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gonepteryx.rhamni.mounted.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Zitrouneblat]]''' e [[Päiperleken|Päiperlek]] ass, deen [[Imago (Zoologie)|als Päiperlek]] iwwerwantert? }} | 2-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Frang5000V.jpg|150px|right]] | Text = vum héchste Billjee a '''[[Lëtzebuerger Frang]]''', dem Fënnefdausender, 20 Joer nom Aféiere vum [[Euro]] a Form vu Billjeeën nach ëmmer eppes iwwer 10.000 Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf waren? }} | 2-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Feb1712.jpg|130px|Schweedesche Kalenner vum Februar 1712|right]] | Text = et dräimol an der Geschicht en '''[[30. Februar]]''' gouf? }} | 3-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Stadpark Esch-Uelzecht 01.jpg|120px|right|Stadpark Esch]] | Text = de '''[[Stadpark vun Esch-Uelzecht]]''' 1911 um Hank vum Gaalgebierg ugeluecht gouf, well den Escher Bësch, wou d'Leit soss an d'Gréngs trëppele goungen, bal ganz ofgeholzt gi war, fir do d'[[Adolf-Emil-Hütte]] ze bauen? }} | 3-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Waxwing.jpg|right|99px]] | Text = de '''[[Seideschwanz|Peschtvull]]''' sou genannt gëtt, well fréier säi sporadescht a mysteriéist Opdauchen a Mëtteleuropa als e schlecht Omen ugesi gouf? }} | 3-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de Medezinner a Cheemiker '''[[Henri-Jean-Népomucène Crantz]]''' vu Rued (1722-1792) fir seng Fuerschungen an der Hygiène fir Hiewanen vum [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] geadelt gouf? }} | 3-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dead Sea 1920px.jpg|60px|right|Doudegt Mier]] | Text = d'Uewerfläch vum '''[[Doudegt Mier|Doudege Mier]]''' ronn 400&nbsp;m ënnert dem Mieresspigel ass? }} | 3-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Simmering (Wien) - Gasometer (1).JPG|130px|right|Gasometeren zu Simmering]] | Text = an de fréiere '''[[Gasometeren (Wien)|Gasometere]] vu Wien-[[Simmering]]''' haut eng 1.500 Leit wunnen? }} | 3-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = dem '''[[Lëtzebuerger Haffbibliothéik|Groussherzog seng Bibliothéik]]''' ronn 45.000 Wierker ëmfaasst? }} | 3-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Belgium-6450 - Manneken Pis (13934735107).jpg|90px|right]] | Text = de '''[[Manneken Pis]]''' am Mee 2018 säin 1000. Costume geschenkt krut? }} | 3-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Narmerpalette verso UT 1931.jpg|95px|right]] | Text = op der '''[[Pallett vum Narmer]]''', an enger vun deenen alleréischten hieroglypheschen Inskriptiounen iwwerhaapt, d'Vereenegung vun Ënner- mat Ueweregypten duerch den [[Narmer]] duergestallt gëtt? }} | 3-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dicksgärtchen Vianden 02.jpg|95px|right]] | Text = den '''[[Edmond de la Fontaine]]''' (1823-1891) net nëmmen, ënner dem [[Pseudonym]] ''Dicks'', [[Lëscht vun de Musekskompositioune vum Dicks|Operette]] geschriwwen huet, mä och jorelaang al [[Seechen|Seeërcher]] a [[Brauch|Bräich]] erfuerscht huet? }} | 3-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg Hotel de Ville (2232245399).jpg|130px|right]] | Text = wärend den Ëmbauaarbechten vum [[Chambersgebai]], 1997-1999, d'[[Chamber]] hir Sëtzungen am '''[[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]]''' ofgehalen huet? }} | 3-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sequoiaen Amaliapark 2009-04.JPG|95px|right]] | Text = ''„'''[[Mammutbeem|Sequoiaen]]'''“'' wuel dat eenzegt Wuert am Lëtzebuergeschen ass, bei deem all 5 [[Vokal]]er hannerenee stinn? }} | 3-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wolfsschlucht michel engels 1901.jpg|88px|right]] | Text = d''''[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]] bei [[Iechternach]]''' hiren Numm 1881 vun engem vun den éischten Touristen, déi doduerch gefouert goufen, krut, dee se mat der „Wolfsschlucht“ aus dem [[Carl Maria von Weber]] sengem ''Freischütz'' verglach huet? }} | 3-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:L'isola del cinema.jpg|130px|right]] | Text = den Ausdrock '''''[[Paparazzi]]''''' op e Personnage aus dem [[Federico Fellini]] sengem Film ''[[La dolce vita]]'' zeréckgeet? }} | 3-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:WaterPolo.JPG|129px|right]] | Text = beim '''[[Waasserball]]''' d'Feldspiller de Ball mat all Kierperdeel spille kënnen, just net mat den zwou Hänn gläichzäiteg? }} | 3-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Michel Théato en 1900.jpg|100px|right]] | Text = deen éischte lëtzebuergesche Goldmedailegewënner op enger Olympiad de '''[[Michel Théato]]''' war, an zwar 1900 zu Paräis am Marathon-Laf? }} | 3-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iceland Mid-Atlantic Ridge map.svg|130px|right]] | Text = '''[[Island]]''' souwuel op der nordamerikanescher wéi der europäescher [[Tektonik|Lithosphärplack]] läit? }} | 3-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:TunnelStad.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg]]''' uganks der 1960er Joren ugeluecht gouf, fir eng Ofwaasserleitung aus dem Péitrussdall mam Pafendall ze verbannen? }} | 3-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MunnerefGrandChefGinkgo01.jpg|130px|right]] | Text = de franséische Komponist [[Maurice Ravel]] 1937 ee Joer laang zu [[Munneref]] am '''[[Hotel Grand-Chef]]''' gewunnt huet? }} | 3-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d'Joer '''[[238]]''' och [[Sechskeeserjoer]] genannt gëtt, well sechs Männer no- a mateneen vum Senat als [[Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich|Keeser vum Réimesche Räich]] unerkannt goufen? }} | 3-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wallnut Lane Bridge 361615pv.jpg|right|119px]] | Text = d''''[[Walnut Lane Bridge]]''' zu Philadelphia eng Kopie aus arméiertem Bëtong vun der Neier Bréck ([[Adolphe-Bréck]]) an der Stad Lëtzebuerg ass? }} | 3-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cooking with radio waves - Short Wave Craft Nov 1933 cover.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergesch-amerikaneschen Erfinder a Science-fiction-Auteur '''[[Hugo Gernsback]]''' (1884-1967) sech a senge Geschichten eng ganz Rëtsch technesch Konzepter ausgeduecht huet, déi eréischt an de Joerzéngten duerno developpéiert konnte ginn? }} | 3-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RuanNguyen.png|100px|right]] | Text = ronn all zweete Vietnamees mam Familljennumm '''[[Nguyễn]]''' heescht? }} | 3-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zeichen_140_-_Tiere,_StVO_1970.svg|100px|right]] | Text = d''''[[Verkéierswarnschëld]]''' viru [[Schëld A, 14a|Véi op der Strooss]] 2012 aus dem [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger Code de la Route]] gestrach gouf, ma 2024 nees agefouert gouf? }} | 3-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mammuthus exilis.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Zwergmammut]]''' (''Mammuthus exilis'') eng ausgestuerwe Mammutaart ass, déi sech op eng Insel zeréckgezunn hat, an do am Laf vun der [[Evolutioun (Biologie)|Evolutioun]] aus Manktem u Fudder ëmmer méi kleng gouf? }} | 3-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Anna Boch in Her Studio 1893.jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Anna Boch]]''' den eenzege Client war deen de [[Vincent Van Gogh]] zu senge Liefzäiten hat? }} | 3-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Beauvais Cathedral Exterior 1, Picardy, France - Diliff.jpg|130px|right|Kathedral Beauvais]] | Text = d''''[[Kathedral Saint-Pierre zu Beauvais]]''' déi mam héchste gotesche Chouer vun der Welt ass, mä ni fäerdeg gebaut gouf? }} | 3-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Germaine Damar - Radiofilm 1960.jpg|100px|right|Germaine Damar op argentinescher Zäitschrëft 1960]] | Text = d'lëtzebuergesch Schauspillerin '''[[Germaine Damar]]''' duerch de Film ''[[Die Beine von Dolores]]'' an Argentinien esou bekannt gouf, datt si do 3 Joer laang ëm Chrëschtdag eng eegen Televisiounsemissioun hat? }} | 3-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Casablanca, title.JPG|130px|right]] | Text = de Saz ''„Play it again, Sam!“'' esou net am Film '''''[[Casablanca (Film)|Casablanca]]''''' (1942) virkënnt? }} | 3-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ukulele4.png|80px|right|Ukulele]] | Text = d''''[[Ukulele]]''' en [[hawaii]]anescht [[Museksinstrument]] ass, deem seng Originnen op [[Madeira]] zeréckginn, vu wou portugisesch Immigranten et matbruecht haten? }} | 3-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Croix de Hinzert (2).JPG|120px|right|Hinzerter Kräiz]] | Text = d''''[[Hinzerter Kräiz]]''' 1946 um Stater [[Nikloskierfecht]] opgeriicht gouf, fir un déi 82 Lëtzebuerger z'erënneren, déi am Zweete Weltkrich am [[SS-Sonderlager Hinzert]] an zu [[Klingelpütz|Köln-Klingelpütz]] higeriicht goufen? }} | 3-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bryce Canyon 2 md.jpg|130px|right|Hoodooen am Bryce Canyon National Park]] | Text = een am '''[[Bryce-Canyon-Nationalpark]]''' Honnerte vun [[Hoodoo]]e bewonnere kann? }} | 4-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sunny april morning spaghetti tree harvest (7036208493).jpg|110px|right]] | Text = e Reportage iwwer „'''[[Spaghetti-Bam|Spaghettibeem]]'''“ 1957 en [[Abrëllsgeck]] vun der [[BBC]] war, deen deemools vill fir richteg gehalen hunn? }} | 4-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Place de Bruxelles.svg|120px|right]] | Text = op der '''[[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]]''' an der Stad de 5. Juli 1951 déi éischt [[Verkéiersluucht]] zu Lëtzebuerg a Betrib geholl gouf? }} | 4-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Planets2008.jpg|130px|right]] | Text = all d''''[[Planéit]]e vun eisem [[Sonnesystem]]''' no [[réimesch Mythologie|réimesche Gëtter]] genannt goufen, ausser d'[[Äerd]] an den [[Uranus (Planéit)|Uranus]]? }} | 4-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|90px|right]] | Text = den islännesche [[Nobelpräis fir Literatur|Literatur-Nobelpräisdréier]] '''[[Halldór Laxness]]''' sech 1922-23 an d'[[Benediktinerabtei Klierf]] zeréckgezunn huet an do gedeeft gouf? }} | 4-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pinot Gris close.JPG|105px|right|Pinot-Gris-Drauwen]] | Text = '''[[Wäisse Wäin]]''' vun alle méigleche [[Wäindrauf|Wäindrauwen]], och där mat bloelzeger Haut, gemaach ka ginn? }} | 4-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = déi '''éischt''' [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|'''Eisebunnsstreck''' zu Lëtzebuerg]] den 11. August 1859 [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|tëscht Lëtzebuerg a Zoufftgen]] a Betrib geholl gouf? }} | 4-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Orgel_der_Nikolaikirche_in_Berlin_04.jpg|91px|right]] | Text = bei '''[[Uergel]]päifen''' ë.&nbsp;a. tëscht ''Labial-'' an ''Zongepäifen'' ënnerscheet gëtt? }} | 4-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Norbert Jacques by Waldemar Flaig 1927.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergeschen Auteur '''[[Norbert Jacques]]''' d'Figur vum ''Doktor Mabuse'' erfonnt huet? }} | 4-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Yellowstone River in Hayden Valley.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Yellowstone-Nationalpark]]''' den eelsten Nationalpark vun der Welt ass? }} | 4-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Emetteur de Junglinster les trois mâts vus de l'Ouest.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Sender 1212]]''' e Radiosprogramm an däitscher Sprooch war, dee vum Dezember 1944 bis Krichsenn vum amerikanesche militäresche Geheimdéngscht als „schwaarz Propaganda“ nuets iwwer d'Anlage vu Radio Lëtzebuerg ausgestraalt gouf? }} | 4-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mundaneum Tiräng Karteikaarten.jpg|120px|right|Tiräng mat Karteikaarte mat bibliographesche Referenzen aus dem Mundaneum]] | Text = d''''[[Mundaneum]]''' vum Belsch [[Paul Otlet]] (1868-1944) eng Zort Multimedia-Archiv war, dat un e bibliographesch-enzyklopedesche Repertoire gekoppelt war, an haut als eng „analog Sichmaschinn“ vum Wësse vun der Welt ugesi gëtt? }} | 4-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gare Belval-Université 2010-10-17 B.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Gare Belval-Université]]''', [[Jim Clemes|hirem Architekt]] no, engem Mued oder enger Raup gläiche soll? }} | 4-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg_-_rue_Chimay_Dräikinneksgaass_-_nom_de_rue.jpg|right|125px]] | Text = d''''[[Dräikinneksgaass]]''' an der Stad Lëtzebuerg sou genannt gëtt, well et do eng Bäckerei gouf, déi e Bild vun den [[Dräi Kinneken]] iwwer der Dier hänken hat? }} | 4-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Plumedbasiliskcele4.jpg|130px|right]] | Text = de '''''[[Basiliscus plumifrons]]''''', eng Eidechsenaart, op Franséisch och ''lézard Jésus-Christ'' genannt gëtt, well en, fir senge Feinden z'entkommen, op den hënneschte Patten iwwer d'Waasser lafe kann? }} | 4-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:10 Thaler Note BIL 1856.jpg|130px|right|10-Daler-Billjee vun der BIL]] | Text = deen '''éischte lëtzebuergesche [[Geldschäin]]''' 1856 vun enger privater Bank erausgi gouf, nämlech der [[BIL]]? }} | 4-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:UNESCO logo French.svg|95px|right]] | Text = der '''[[UNESCO]]''' no e [[Buch]] op d'mannst 49 Säiten (ouni den Deckel) muss hunn? }} | 4-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wilhelmvoigtgrab.jpg|95px|right|Graf Hauptmann von Köpenick]] | Text = dem '''„[[Hauptmann von Köpenick]]“ säi Graf''' an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] um [[Nikloskierfecht]] ass? }} | 4-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chateau Allemagne en Provence IMG 9064 touched.jpg|right|130px]] | Text = et en '''„[[Allemagne-en-Provence|Däitschland]]“''' a Frankräich an e „[[Frankräich (Bergisch Gladbach)|Frankräich]]“ an Däitschland gëtt? }} | 4-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean Schortgen.png|90px|right]] | Text = deen éischten Aarbechter, deen Deputéierten an der [[Chamber]] gouf, de '''[[Jean Schortgen]]''', op engem [[1. Mee]] bei engem Accident an der Grouf leie blouf? }} | 4-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:StenSchm1.JPG|right|130px]] | Text = am Joer 1957 an der '''[[Stengeforter Schmelz]]''' 10.041 Tonne Phenol produzéiert goufen? }} | 4-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Site um Bois de Cazier w.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Drëttel-Reegel]]''' an der [[Fotografie]] dora besteet, datt de „Bléckfank“ vum Bild op enger Intersektioun vun den horizontalen a vertikale Linne vu jee engem Drëttel vum Bild ass? }} | 4-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KueheinHalbtrauer.jpg|100px|right]] | Text = am '''[[Arno Schmidt]]''' sengem Roman ''Abend mit Goldrand'' eng ganz Rei Beschreiwungen iwwer Lëtzebuerg stinn, obwuel de Schmidt ni e Fouss an d'Land gesat huet? }} | 4-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Péiterséileginselkonflikt]]''' e Grenzkonflikt tëscht [[Spuenien]] a [[Marokko]] war, deen ausgebrach ass, wéi am Juli 2002 marokkanesch Truppen op der [[Péiterséileginsel]] u Land gaange sinn? }} | 4-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MetroStockelD&D.jpg|115px|right]] | Text = déi zwéin Detektiven an ''[[Les Aventures de Tintin|Dem Tintin senge Geschichten]]'', am Original ''Dupont et Dupond'', an de lëtzebuergeschen Iwwersetzunge '''''[[Biwer a Biver]]''''' heeschen? }} | 4-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Amazonrivermap hr.svg|115px|right|Amazonas]] | Text = den '''[[Amazonas]]''' seng Quell 190&nbsp;km vum Pazifik ewech huet, mä da méi wéi 6000&nbsp;km queesch duerch Südamerika leeft, fir dann an den [[Atlantik]] ze lafen? }} | 4-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Lëtzebuerger Guillotine 2009 08-IMG 6199.JPG|89px|right|Lëtzebuerger Guillotine]] | Text = d''''[[Doudesstrof zu Lëtzebuerg]]''' fir d'lescht de 24. Februar 1949 ausgeféiert gouf, 1979 per Gesetz ofgeschaaft gouf an 1999 an der [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassung]] festgehale gouf, datt se net méi agefouert kéint ginn? }} | 4-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:House Shared By Two Countries.jpg|90px|right]] | Text = '''[[Baarle-Hertog]]''', eng belsch Gemeng, ë.&nbsp;a. aus 20 Exklave besteet, déi an Holland leien, an deenen hirersäits 7 hollännesch Enklave sinn? }} | 4-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Loschbour Mullerthal 2013.jpg|130px|right|De Loschbuer]] | Text = d''''[[Loschbur-Fra]]''' eng 1000 Joer méi al ass wéi de [[Loschbur-Mann]]? }} | 4-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:ServaisEmile.jpg|90px|right]] | Text = den '''[[Émile Servais]]''' (1847-1928) den 9. Januar 1919 zum President vun der Republik Lëtzebuerg designéiert gi war, ier den Dag drop franséisch Truppen dem republikaneschen Opstand en Enn gemaach hunn? }} | 4-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:President Kaczyński and PM Kaczyński.jpg|95px|right|Jaroslaw a Lech Kaczyński]] | Text = de '''[[Jarosław Kaczyński]]''' 2006-2007 polnesche Premierminister ënner dem Staatspresident '''[[Lech Kaczyński]]''', sengem [[Zwilling|eeneeëgen Zwillingsbrudder]], war? }} | 5-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ancien hôpital d'Esch-sur-Alzette 01.jpg|130px|right]] | Text = dat eelst Spidol zu Esch-Uelzecht d''''[[Metze Spidol]]''' war, dat 1878 vun de Bedreiwer vun der [[Metze Schmelz]] als e Spidol fir hir Aarbechter gebaut gouf? }} | 5-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Plakeg Maulefsratl.jpg|right|130px|Plakeg Maulefsrat]] | Text = d''''[[Plakeg Maulefsrat]]en''' (''Heterocephalus glaber'') a grousse Kolonië liewen, déi vu jee engem Weibchen dirigéiert ginn, dat sech, wéi bei de Beien, exklusiv ëm d'Reproduktioun këmmert? }} | 5-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KettyMaus2.jpg|120px|right]] | Text = „'''[[Ketty Maus]]'''“ den Numm vun enger fiktiver Fra ass, deen op Modeller vu lëtzebuergesche [[Pass (Dokument)|Päss]] gebraucht gëtt? }} | 5-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09.jpg|130px|right]] | Text = dat gréisst [[Knabberdéieren|Knabberdéier]], d''''[[Capybara]]''', bis zu 1,20&nbsp;m grouss ka ginn? }} | 5-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:20191212 Szczury w Świątyni Karni Maty w Deśnok 1052 8157 DxO.jpg|130px|right]] | Text = am '''[[Ratentempel vun Deshnok|Karni-Mata-Tempel]] zu Deshnok''' an Indien eng 20.000 Rate liewen, déi als helleg gëllen an deenen do Friesse geaffert gëtt? }} | 5-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ondatra zibethicus FWS.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Bisamrat]]''' keng Rat ass, mä villméi zu de [[Wullmais]] (Arvicolinae) gehéiert, vun deene se de gréisste Vertrieder ass? }} | 5-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Roud Wullmaus Logo.JPG|129px|right|Logo Ro'd Wullmaus]] | Text = '''''[[D'Ro'd Wullmaus]]''''' eng lëtzebuergesch Schülerzeitung aus de Joren 1969-1973 war, déi wéinst hiren antiautoritären Texter a [[Karikatur]]en och alt de Prozess gemaach krut? }} | 5-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fredmeyer edit 1.jpg|130px|right]] | Text = d'Zuel vun de '''[[Supermarché|Supermarchéën]] zu Lëtzebuerg''' tëscht 1996 an 2016 vun 42 op 106 eropgaangen ass? }} | 5-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rio de Janeiro Helicoptero 47 Feb 2006.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Rio de Janeiro]]''' iertemlech no engem „[[Januar]]-Floss“ genannt gouf, deen et awer net gëtt? }} | 5-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den [[18. Mee]] [[1975]] ronn 12.000 jonk Leit zu Lëtzebuerg '''op ee Coup [[Groussjäregkeet|groussjäreg]]''' goufen, well den Alter dofir per Gesetz vun 21 op 18 Joer erofgesat gouf? }} | 5-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fallen Astronaut.jpg|right|100px]] | Text = dem belsche Kënschtler '''[[Paul Van Hoeydonck]]''' säi '''''Fallen Astronaut''''' dat eenzegt Konschtwierk ass, dat bis ewell um [[Äerdmound]] installéiert gouf? }} | 5-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ruysmolen1867.jpg|100px|right|D'Senne zu Bréissel virun der Iwwerdeckelung]] | Text = [[Bréissel]] a [[Paräis]] hiren Urspronk un de [[Meander]]e vun zwéin '''[[homophon]]e [[Floss|Flëss]]''' hunn? }} | 5-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Eurovisie Songfestival 1966 te Luxemburg. De winnaar Udo Jürgens met de winnares, Bestanddeelnr 918-9215.jpg|110px|right]] | Text = Lëtzebuerg (via [[RTL Group|RTL]]) tëscht 1956 an 1993 am Ganze siwenandrëssegmol beim '''[[Eurovision Song Contest]]''' matgemaach huet an dëse [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Beiträg beim Eurovision Song Contest|fënnefmol gewonnen huet]]? }} | 5-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:OurthekanaalBernistap1.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Meuse-Musel-Kanal]]''' e Projet aus den 1820er Jore war, deen, queesch duerch d'[[Ardennen]], [[Léck]] hätt solle mat [[Waasserbëlleg]] verbannen, an deen zwar ugefaangen, awer ni fäerdeg gemaach gouf? }} | 5-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kierch Crusnes.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Bäerbelekierch zu Crusnes]]''' déi eenzeg Kierch a Frankräich ass, déi ganz aus [[Eisen|Eise]] gebaut ass? }} | 5-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''''[[Prix Grand-Duc Adolphe]]''''' e Konschtpräis ass, deen zu Lëtzebuerg zanter 1902 all zwee Joer (virun 1995: meeschtens all Joer) un een oder méi Kënschtler vergi gëtt, déi um ''Salon'' vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] (CAL) ausgestallt hunn? }} | 5-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Thyes Felix.jpg|95px|right]] | Text = de '''[[Félix Thyes]]''' (1830-1855) deen éischte lëtzebuergesche Schrëftsteller a franséischer Sprooch war? }} | 5-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d'Lidd '''''[[Bella Ciao]]''''' ursprénglech iwwer dat schwéiert Liewe vu Räis-Baierinnen am [[Piemont]] erzielt, déi ënner hirem strenge Patron ze leiden haten, méi spéit awer an en antifaschistescht Partisane-Lidd ëmgedicht gouf? }} | 5-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Helen Buchholtz w.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Helen Buchholtz]]''' (1877-1953), eng lëtzebuergesch Komponistin, bei hirem Doud iwwer 200 Noutemanuskripter vu Kompositiounen hannerlooss huet? }} | 5-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Staatlech Pressehëllef]]''', déi zu Lëtzebuerg 1976 agefouert gouf, fir de Meenungspluralismus ze stäipen, sech am Joer 2018 op eng 8,16 Milliounen Euro belaf huet? }} | 5-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coat of arms of San Marino.svg|100px|right]] | Text = zu '''[[San Marino]]''' d'Amt vum Staatschef vun zwou Persounen ausgeüübt gëtt, déi all 6 Méint änneren? }} | 5-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Burfelt 3.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Buergfrid-Affär]]''' eng politesch-juristesch Affär tëscht 1969 an 1974 war, déi der Ministesch [[Madeleine Kinnen]], der éischter Fra an enger Lëtzebuerger Regierung, hiert Amt kascht huet? }} | 5-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Giants-causeway-in-ireland.jpg|right|130px]] | Text = '''[[Basalt]]''' d'Form vu sechseckege Saile kritt, wann d'Basalt-Lava méi lues wéi gewéinlech ofkillt? }} | 5-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jabo.jpg|right|130px]] | Text = déi sougenannt '''''[[Offiziell Lëtzebuerger Orthographie|Ofizièl lezebuurjer ortografi]]''''' déi éischt gesetzlech festgeluecht Schreifweis vum [[Lëtzebuergesch]]e war, déi [[1946]] agefouert gouf, awer sou gutt wéi vu kengem benotzt a schonn 1950 duerch déi vum ''[[Luxemburger Wörterbuch]]'' ersat gouf, wat awer eréischt gesetzlech 1975 festgehale ginn ass? }} | 5-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flickr - BioDivLibrary - n26 w1150 (1).jpg|100px|right]] | Text = et a Brasilien eng 20 '''''[[Luxemburgia]]'''''-Aarte gëtt? }} | 5-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:PaulGreen@FGRFC.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Forest Green Rovers FC]]''' e [[Veganismus|vegane]] Foussballveräi sinn? }} | 5-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg|140px|right]] | Text = den däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]] déi éischt Méint vum [[Éischte Weltkrich]] säin '''Haaptquartéier an der [[Groussgaass (Esch-Uelzecht)|Groussgaass]]-Schoul''' zu [[Esch-Uelzecht]] hat? }} | 5-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Syldavia.webp|130px|right]] | Text = d'Sprooch aus dem fiktive Land '''[[Syldawien]]''' an den [[Dem Tintin seng Geschichten|Tintins-Geschichten]] zu engem groussen Deel e schrëftlech verfriemte [[Bréissel]]er Dialekt ass? }} | 5-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:La clef du cabinet 1704.jpg|90px|right]] | Text = déi éischt Zeitung, déi zu Lëtzebuerg erauskoum, '''''[[La Clef du cabinet des princes de l'Europe]]''''' ([[1704]]) war, an dat, fir d'Zensur a Frankräich z'ëmgoen? }} | 5-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:P7220018 DxO.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Louis XIV. vu Frankräich|Kinnek Louis XIV.]] de Pätter''' vum Stater Affekot [[Jean-Bernard Knepper]] sengem Jong Louis war, dee wärend dem [[Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg|Kinnek senger Visitt zu Lëtzebuerg]] gebuer gouf? }} | 5-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:6-Reliquie der Sandalen v.Jesus-k.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Sandale vu Christus]]''' an der [[Abtei Prüm]] am Mëttelalter zu de bedeitendste [[Reliquie]]n an der Géigend gezielt hunn, bis zu [[Tréier]] de sougenannten [[Hellege Rack]] opgedaucht ass? }} | 6-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hoopoe de.jpg|90px|right]] | Text = de '''[[Mitock]]''' (''Upupa epops'') op Lëtzebuergesch och nach Wuppert, Butbutt, Buddert, Buddebutt, Bëschbuppert, Sténkert, Drecksvull, Riffer, Ruppert, Hupp-Hupp oder Witapp genannt gëtt? }} | 6-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gare Volmerange les Mines-002.jpg|130px|right]] | Text = d'[[Gare Däitsch-Oth|Gare vun Däitsch-Oth]] an '''[[Gare Wuelmereng|déi vu Wuelmereng]]''' zwou '''[[Kappgare|Kappgarë]]''' vun der [[CFL]] sinn, déi a Frankräich leien? }} | 6-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[File:Joosy Stoffel - 60 jaar Rotterdamse Turnbond - Bestanddeelnr 916-3525 (1964).jpg|Josy Stoffel|90px|right]] | Text = de Konschtturner '''[[Josy Stoffel]]''' vun 1949 bis 1964 ouni Ënnerbriechung Landesmeeschter am Turne war an u véier Weltmeeschterschaften, sechs Europameeschterschaften a fënnef Olympiaden deelgeholl huet? }} | 6-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Platinum-Iridium meter bar.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Meter]]''' [[1793]] als den 10-milliounsten Deel vun der Distanz vum [[Pol (Geographie)|Pol]] bis bei den [[Equator]] vum [[Äerdmeridian]], op deem [[Paräis]] läit, definéiert gouf, an e Prototyp vun dësem Meter [[1795]] a [[Messeng]] gegoss gouf? }} | 6-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7581.jpg|90px|right]] | Text = de gebiertegen Iechternacher '''[[Jules Hoffmann (Biolog)|Jules Hoffmann]]''' 2011 den [[Nobelpräis fir Physiologie oder Medezin|Nobelpräis fir Medezin]] kritt huet an zanter 2012 Member vun der [[Académie française]] ass? }} | 6-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Seconde-guerre-mondiale-debarquement-LCVP-6juin1944.jpg|120px|right]] | Text = siwe Lëtzebuerger op der Säit vun den Alliéierte de 6. Juni 1944 bei der '''[[Operation Overlord]]''' am Asaz waren? Et waren dat bei de Buedemtruppen de [[Charles-André Schommer]] op ''Omaha Beach'' an op ''[[Sword Beach]]'' de [[Pierre Laux]] bei den engleschen Truppen an den [[Antoine Neven]], [[Jean Neven]], [[Félix Peters]] a [[Jean Reiffers]] beim franséische Commando Kieffer. De [[Jean-Bernard Ney]] war deen Dag als Navigateur u Bord vun engem Fliger vun der englescher Aviatioun iwwer ''Omaha Beach'' am Asaz. }} | 6-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:1 franc Luxembourg Jean I (1989)-revers.png|110px|right]] | Text = de '''[[Lëtzebuerger Frang]]''' tëscht 1935 an 1941 e Véierels méi wäert war wéi [[Belsche Frang|dee Belschen]], nom Krich awer nees zu enger [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vun 1:1]] erëmagefouert gouf? }} | 6-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sender Housen 2 BRW.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Sendemast vun Housen]]''' mat 300 Meter dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Bauwierk vu Lëtzebuerg]] ass? }} | 6-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schluecht vu Valmy.jpg|120px|right]] | Text = d''''[[Schluecht vu Valmy]]''' zwar keng eendeiteg taktesch Resultater ervirbruecht huet, mä e grousse symbolesche Wäert hat, well se als déi éischt franséisch Victoire no der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] gefeiert gouf? }} | 6-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Berlin, Mitte, Bertolt-Brecht-Platz 1, Theater am Schiffbauerdamm.jpg|110px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Schauspiller '''[[Joseph Noerden]]''' tëscht 1949 an 1953 am [[Bertolt Brecht]] sengem ''Berliner Ensemble'' gespillt huet? }} | 6-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ant Nebula.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Seechomessenniwwel]]''', e [[planetareschen Niwwel]], sou genannt gëtt, well en dem Kapp an dem Thorax vun enger [[Seechomessen|Seechomes]] gläicht? }} | 6-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Residenz der Grossherzoeglichen Familie.jpg|130px|right]] | Text = am '''[[Schlass Bierg]]''', der [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|groussherzoglecher]] Residenz, tëscht 1941-1944 vum [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitschen Occupant]] eng sougenannt ''[[Nationalpolitische Erziehungsanstalt Kolmar-Berg|Nationalpolitische Erziehungsanstalt]]'' ageriicht gi war? }} | 6-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Seal of the United States Virgin Islands.svg|115px|right]] | Text = d''''[[Amerikanesch Joffereninselen|Amerikanesch Joffereninsele]]''' bis 1917 zu [[Dänemark]] gehéiert hunn, déi se du fir 25 Milliounen Dollar un d'USA verkaaft hunn? }} | 6-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kursaal De Balkon haut.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Kursaal|Ciné Kursaal]]''' vu Rëmeleng, och nach den ''Ale Kino'' genannt, deen eelste [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen|Kino zu Lëtzebuerg]] ass, deen nach haut a Betrib ass? }} | 6-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Edouard luja snl.jpg|90px|right]] | Text = den '''[[Edouard Luja]]''' (1875-1953), e lëtzebuergesche Biolog, Fuerscher an Entdeckungsreesenden, eng 130 bis dohin onbekannt Planzen- an Déierenaarten entdeckt huet, wouvun der eng Partie säin Numm kruten, z.&nbsp;B. d<nowiki>'</nowiki>''Acacia Lujaei'' oder d<nowiki>'</nowiki>''Eulophia Lujaeana''? }} | 6-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Milbekéis.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Milbekéis]]''' eng Spezialitéit aus Sachsen-Anhalt ass, deen duerch d'Exkrementer vun e puer Millioune [[Milben]], déi drop sëtzen, zeideg gëtt, a sou säin typesche Goût kritt? }} | 6-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Simone de Beauvoir.jpg|100px|right]] | Text = d'franséisch Schrëftstellerin '''[[Simone de Beauvoir]]''' en Urenkelkand vum [[Hubert Brasseur (1823)|Hubert Brasseur]] war, engem vun de Matgrënner vun der [[Brasseurs Schmelz]] zu Esch? }} | 6-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Blason département fr Var.svg|90px|right]] | Text = '''[[Departement Var|Var]]''' dat eenzegt [[Franséisch Departementer|franséischt Departement]] ass, dat no engem Floss genannt ass (dem [[Var (Floss)|Var]]), deen hautesdaags guer net derduerchleeft? }} | 6-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de Begrëff „'''[[Télécran]]'''“ fir d'éischt an der franséischer Iwwersetzung vum [[George Orwell]] sengem Roman ''Nineteen eighty-four'' fir den englesche Begrëff ''telescreen'' gebraucht gouf? }} | 6-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Pont G-D Charlotte (1a).jpg|130px|right]] | Text = op de Baupläng vun der '''[[Rout Bréck|Rouder Bréck]]''' zwou Vëlospistë vun 1,75&nbsp;m virgesi waren; dës awer, wéi s'a Betrib geholl gouf, zu Gonschte vum Autostrafic geaffert goufen? }} | 6-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Viichten-Terpsichore-w.jpg|95px|right]] | Text = um '''[[Mosaik vu Viichten]]''', dat 1994 entdeckt gouf, an dat géint d'Joer 240 geluecht gouf, den [[Homer]] mat den Néng [[Mus (Mythologie)|Musen]] ze gesinn ass? }} | 6-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Johannes Mylius]]''' vun Diddeleng (ëm 1537-1596) Studieboursse gestëft huet, déi nach Joerhonnerten duerno ausbezuelt goufen? }} | 6-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chichen Itza 3.jpg|130px|right]] | Text = op der Nordsäit vun der '''[[Pyramid vum Kukulcán]]''', wärend der [[Equinoxe]], de Schiet esou op d'Säitemauer vun der Trap fält, dass et ausgesäit wéi wann do eng riseg Schlaang erofkrauche géif? }} | 6-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mongenast Mathias.jpg|right|85px|Mathias Mongenast]] | Text = d''''[[Regierung Mongenast]]''' zu Lëtzebuerg just 25 Deeg, vum 12. Oktober bis de 6. November 1915 am Amt war? }} | 6-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Town Hall Tower & Sukiennice.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Kraków]]''' (Krakau) vun 1038 bis 1609 d'Haapt- a Kinneksstad vu [[Geschicht vu Polen|Polen]] war? }} | 6-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Lenoir gas engine car.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Étienne Lenoir]]''' (1822-1900) 1860 deen éischte brauchbare Gasmotor an 1863 dat éischt Stroossegefier, dat domat ugedriwwe gouf, gebaut huet? }} | 6-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:LuxemburgWisconsinDowntown1.jpg|130px|right|Luxemburg, Wisconsin]] | Text = „'''[[Luxemburg]]'''“ gläich dräi Uertschaften an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] heeschen? }} | 6-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Tranchée de Caster.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Tranchée de Caster]]''' an der Belsch e 65 Meter déiwen Aschnëtt an d'[[Montagne Saint-Pierre]] ass, déi tëscht 1930 an 1933 fir den [[Albertkanal]] ugeluecht gouf? }} | 6-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg City église Saint-Alphonse ext a.jpg|90px|right|Kierch St Alphonse]] | Text = d'Kierchtierm vun der 1858 gebauter '''[[Kierch Saint-Alphonse vu Lëtzebuerg|Kierch St. Alphonse]]''' („Paterekierch“) an der Stad Lëtzebuerg, sou niddreg sinn, well se no bei der [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmauer]] stoungen a soss eng giedeleg Zilscheif gi wieren, wa se méi héich gewiescht wieren? }} | 6-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Maxwell - 2014 Euro - 1.jpg|80px|right]] | Text = den '''Asteroid [[(255019) Fleurmaxwell]]''' no der Lëtzebuerger Äiskonschtleeferin [[Fleur Maxwell]] benannt gouf? }} | 7-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Astana-Ishim-River-embankment-7797.jpg|130px|right]] | Text = déi '''[[Astana|kasachesch Haaptstad]]''' bannent manner wéi 7 Joerzéngte sechsmol den Numm gewiesselt huet? }} | 7-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Guillaume Kroll.jpg|95px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Metallurg '''[[William J. Kroll]]''' (1889 - 1973) ë.&nbsp;a. deen no him genannte „Kroll-Prozess“ entdeckt huet, deen et erméiglecht, [[Titan (Element)|Titan]] industriell ze produzéieren? }} | 7-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Husumer Protestfierkelen.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Husumer Protestschwäin]]''' eng rout-wäiss-rout gesträift Schwéngsrass ass, déi uganks vum 20. Jh. vun den Dänen an Nordfriesland geziicht gouf, fir dergéint ze protestéieren, datt se net den dänesche Fändel hunn däerfen eraushänken? }} | 7-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pellicola Cinematografica Sotto.png|130px|right]] | Text = deen éischte ''Long métrage'' op Lëtzebuergesch '''''[[Wat huet e gesot?]]''''' geheescht huet, an 1981 doruechter gewise gouf? }} | 7-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hauptstrasse in Grevels 01.jpg|130px|right]] | Text = d'Uertschaft '''[[Gréiwels]]''' fréier ''Nei-Brasilien'' housch, well sech do am Joer 1828, op den deemolege Gemengegrenze vu Groussbus, Heischent a Wal, Leit néiergelooss hunn, déi alles verkaaft haten, fir a [[Brasilien]] auszewanderen, do awer ni ukomm sinn a veraarmt op Lëtzebuerg zeréckkoumen? }} | 7-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Victor Tedesco at 68, from Louis Bertrand, Histoire de la démocratie et du socialisme en Belgique depuis 1830.gif|100px|right]] | Text = de '''[[Victor Tedesco]]''' (1821-1897) aus der Stad Lëtzebuerg an der Belsch wéinst Opruff zur Revolutioun zum Doud verurteelt gouf, spéider awer Affekot, Gemengerot a Provënzialrot zu Arel war? }} | 7-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Core Creek Park dock on Lake Luxembourg.jpg|120px|right]] | Text = de '''[[Lake Luxembourg]]''' a Pennsylvania säin Numm krut, well d'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] an hirem Exil wärend dem [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] do en Terrain kaf hat? }} | 7-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zolwerknapp 02.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Zolwerknapp]]''' en [[Zeiebierg]] ass; d.&nbsp;h. en Hiwwel, deen op senger Kopp Reschter vun enger méi haarder Gestengsschicht huet, wéi déi ronderëm, déi erodéiert ass? }} | 7-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wincrange, Wëntger (103).jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Gemeng Wëntger]]''' 2019 déi lescht Gemeng zu Lëtzebuerg war, déi [[Odonymie|Stroossennimm]] agefouert huet? }} | 7-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Guillaume Capus.jpg|95px|right]] | Text = de lëtzebuergesch-franséischen Naturfuerscher an Entdeckungsreesende '''[[Guillaume Capus]]''' (1857-1939) annerhallwe Mount am Norde vum Afghanistan vun engem Stamm festgehale gi war, an eréischt op Interventioun vum Vizekinnek vun Indien fräikomm ass? }} | 7-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Antw-Zoo-Entrée--w.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Zoo vun Antwerpen]]''' schonn 1843 gegrënnt gouf, an haut iwwer 5.000 Déieren huet, déi sech op 900 [[Aart (Biologie)|Aarte]] verdeelen? }} | 7-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charles Metz.JPG|100px|right|Charles Metz]] | Text = de '''[[Charles Metz]]''' (1799-1853) Deputéierten souwuel an [[Chamber (Belsch)|der Belscher]] wéi och an der [[Chamber|Lëtzebuerger Chamber]] war? }} | 7-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kierfecht Zowaasch-103.jpg|130px|right]] | Text = zu '''[[Zowaasch]]''' bis an d'Joer 1980 bei all Begriefnes e franséischen Douanier huet missen dobäi sinn, well de '''Kierfecht''' op franséischem Terrain läit? }} | 7-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Johann von beck.jpg|right|90px]] | Text = de '''[[Jean Beck]]''' (1588-1648) aus der Stad Lëtzebuerg et zum Maître de Camp général an der Habsburger Arméi an zum [[Lëscht vun de Gouverneure vu Lëtzebuerg|Gouverneur]] vum Herzogtum Lëtzebuerg an der Grofschaft Chiny bruecht hat? }} | 7-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The Beatles members at New York City in 1964.jpg|100px|right]] | Text = op der Single ''Komm, gib mir deine Hand/Sie liebt dich'' zwou däitsch Versioune vun de [[Beatles]] hire Lidder sinn, déi de '''[[Camillo Felgen]]''' hinnen iwwersat hat? }} | 7-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:European Council (38185339475).jpg|130px|right]] | Text = d'Fro vum '''[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|Sëtz vun den Europäeschen Institutiounen]]''' bal 40 Joer laang ëmmer nees diskutéiert gouf, bis eng Kompromëssléisung fonnt gouf? }} | 7-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Leiffraechen_(Grott).jpg|130px|right|Léiffrächen]] | Text = zu [[Keel]] op der '''[[Léiffrächen]]''' Enn 1947 dräi Kanner mysteriéis ''Marienerscheinunge'' solle gehat hunn, wat deemools Dausende vu Virwëtzegen ugelackelt huet? }} | 7-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Bibliothéque nationale Kirchberg (102).jpg|130px|right]] | Text = dat eelst Dokument am Besëtz vun der '''[[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]''' en handgeschriwwent Stéck aus engem Gebietsbuch aus dem 8 Joerhonnert ass, dat de [[Willibrord]] vum Poopst geschenkt krut? }} | 7-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Canaan Banana.jpg|100px|right]] | Text = et 1982 am [[Simbabwe]] e Gesetz gouf, dat et verbueden huet, de Geck mam President '''[[Canaan Banana]]''' sengem [[Familljennumm]] ze maachen? }} | 7-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:CodexAureusEpternacDEckel.JPG|right|90px]] | Text = de '''''[[Codex Aureus Epternacensis]]''''', d'Gëllen Evangeliebuch vun Iechternach (entstanen 1030-1050), [[1955]] zu Verkaf stoung, mä de Lëtzebuerger Staat en deemools net kafe wollt oder konnt, an en sou an de Germanische Nationalmuseum zu Nürnberg koum, wou en haut nach ass? }} | 7-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Joséphine-Charlotte metro station platforms with a metro ghost (1s exposure) in Woluwe-Saint-Lambert, Belgium.jpg|140px|right]] | Text = nom [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Groussherzog Guillaume]] [[Joséphine-Charlotte vun der Belsch|senger Groussmamm]] schonns zu Liefzäiten eng '''[[Joséphine-Charlotte (Bréisseler Metro)|Bréisseler Metrosstatioun]]''' genannt gouf? }} | 7-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Walbor2.JPG|120px|right]] | Text = d''''''Brubbel''''' zu [[Wallenborn]] deen eenzege Kalwaassergeysir an Däitschland ass, an all déck hallef Stonn Schwiefelgaser ausstéisst? }} | 7-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Jacques Leurs]]''' bekannt dofir ass, deen éischte Lëtzebuerger mat schwaarzer Hautfaarf gewiescht ze sinn? }} | 7-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg_Abbaye_de_Neumünster.jpg|130px|right|Neimënster]] | Text = de Bäitrëttstraité vu [[Rumänien]] a [[Bulgarien]] zu der [[Europäesch Unioun|EU]] 2005 an der '''[[Neimënster|Abtei Neimënster]]''' ënnerschriwwe gouf? }} | 7-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paul Lauterbur 2003 cropped.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Paul Lauterbur]]''' (1929-2007), Nobelpräisdréier fir Medezin 2003, lëtzebuergesch Urgrousselteren hat? }} | 7-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Venuspioneeruv.jpg|100px|right|d'Venus]] | Text = en Dag op der '''[[Venus (Planéit)|Venus]]''' méi laang dauert wéi e Venus-Joer? Se brauch knapps 225 Äerd-Deeg fir en Ëmlaf ëm d'Sonn, mä hirer 243 fir eng Rotatioun ëm hir eegen Achs. }} | 7-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bernard molitor (attr.), sécretaire, francia 1800 ca.jpg|80px|right]] | Text = de '''[[Bernard Molitor]]''' (1755-1833) e lëtzebuergesche Konschtschräiner war, dee sech zu Paräis en Numm gemaach hat, an zäitweileg ''Fournisseur de la Cour impériale'' war? }} | 7-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''[[Luxembourgit]]''' e Mineral ass, dat zu Lëtzebuerg entdeckt gouf? }} | 7-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Golden-cap.jpg|110px|right]] | Text = mat „[[Mutz vum Monomach (Kascht)|Mutz vum Monomach]]“, engem russesche Kascht a Form vun der traditioneller '''[[Mutz vum Monomach|Kroun vun de Groussfürsten]]''' an den éischten Zaren, souwuel eng Fleesch-Mayonnaise-Zalot wéi och e Friichtekuch gemengt ka sinn? }} | 7-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''''[[Magnum bullarium romanum]]''''', eng vun de véier grousse Kollektioune vun de Peepst hire Bullen (Ordenanzen) an der Kierchegeschicht, déi vu 1727 u beim Stater Libraire an Editeur [[André Chevalier]] erauskoum, dee gréisste Buchprojet vun der Lëtzebuerger Geschicht war? }} | 7-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Camp_Ashcan_prisoners.jpg|130px|right|Goering & Co an der Ashcan]] | Text = '''''[[Ashcan]]''''' (d.&nbsp;h. Dreckskëscht) de Codenumm fir en [[alliéiert am Zweete Weltkrich|alliéiert]] Gefaangelager zu [[Munneref|Bad Munneref]] am Palace-Hôtel war, an deem am Summer 1945 all déi bis dohi gefaangen héichrangeg Nazien an däitsch Militär souzen, fir verhéiert ze ginn? }} | 8-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cody-Buffalo-Bill-LOC.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Buffalo Bill]]''' mat senger ''Wild West Show'' den 3. September [[1906]] en Optrëtt zu Lëtzebuerg hat? }} | 8-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of the German Community in Belgium.svg|130px|right]] | Text = d<nowiki>'</nowiki>'''[[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]]''' déi klengst vun den 3 Communautéiten an der [[Belsch]] ass? }} | 8-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Menhir Eenelter Luxembg 01.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Menhir vu Recken]]''' joerhonnertelaang ëmgekippt do louch, ier en 1978 als sollechen erkannt an an de Joren dono nees opgeriicht gouf? }} | 8-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Greek triremes at Salamis.jpg|130px|right]] | Text = bei der '''[[Schluecht vu Salamis]]''' enger vun de gréisste Séischluechten an der griichescher Antiquitéit, [[Athen]] ënner dem [[Themistokles]] d'Flott vum [[Xerxes I.]] vu Persien verdriwwen huet? }} | 8-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:VenedEsch1 2001-09.jpg|right|130px]] | Text = 2001 fir de Film '''''[[Secret Passage]]''''' zu Esch-Uelzecht, op der Industriebrooch vun Terre-Rouge, eng iwwer 6 Hektar grouss Kuliss vu [[Venedeg]] am 15. Joerhonnert an Originalgréisst, inklusiv de Kanäl, opgebaut gouf? }} | 8-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gloesener michel 1792 1876.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Michel Gloesener]]''' vun [[Uewerkäerjeng]] d'Reversibilitéit vun der Induktioun am Dynamo erkannt huet an domat de Grondstee fir den elektresche Motor geluecht huet? }} | 8-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kreuzhof - panoramio - Hans100 (2).jpg|130px|right]] | Text = d'[[Schengener Ofkommes]] um Schëff '''[[MS Princesse Marie-Astrid |MS Princesse Marie-Astrid 2]]''' ënnerschriwwe gouf, dat dono, als ''MS Regensburg,'' op der [[Donau]] ënnerwee war? }} | 8-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|110px|right]] | Text = déi sowjetesch [[Raumfuerer|Kosmonaute]] [[Juri Gagarin]] a '''[[Walentina Tereschkowa]]''' 1961, respektiv 1963, deen éischte Mann an déi éischt Fra am Weltall waren? }} | 8-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Scarlett Johansson in Kuwait 01b-tweaked.jpg|95px|right]] | Text = de Film ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]'' mat der '''[[Scarlett Johansson]]''' an der Titelroll, bal ganz zu Lëtzebuerg gedréint ginn ass? }} | 8-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean_Jules_Linden01.jpg|right|100px|Jean Linden]] | Text = de lëtzebuergesch-belsche Botaniker '''[[Jean Linden (Botaniker)|Jean Linden]]''' (1817-1898) mat deen éischte war, deen an Europa [[Orchideeën|Orchideeë]] geziicht huet an dës am grousse Stil kommerzialiséiert huet? }} | 8-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Macaca_nigra_self-portrait_large.jpg|100px|right|Cheeeeese]] | Text = dem ''United States Copyright Office'' no '''[[Afeselfie|Afeselfien]]''' net dem [[Auteursrecht]] ënnerleien? }} | 8-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RenertCover1872Facsimile.jpg|90px|right]] | Text = vun der 1. Oplo vum [[Michel Rodange]] sengem '''''[[Renert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Renert]]''''' no 30 Joer just 313 Exemplairë verkaaft gi waren? }} | 8-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Georges Bidault.jpg|100px|right]] | Text = 1946 an der franséischer Regierung vum '''[[Georges Bidault]]''' gläich zwéi Regierungsmembere waren, déi zu Lëtzebuerg gebuer waren, nämlech d'[[Andrée Viénot]] an de [[Robert Schuman]]? }} | 8-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gueule d'enfer.jpg|130px|right|''Gueule d'Enfer'', d'Meurthe leeft an d'Musel]] | Text = d'[[Musel]] viru laanger Zäit an d'Meuse gelaf ass, an an deem Bett wou se haut leeft d''''[[Meurthe (Floss)|Meurthe]]''' gelaf ass? }} | 8-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dollar symbol gold.svg|70px|right]] | Text = den '''[[Dollar]]''' säin Numm vun der Uertschaft Sankt Joachimsthal hier huet, déi haut [[Jáchymov]] heescht? }} | 8-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:2019 Luxembourg National Day VIP (124).jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]]''' 1840 zweemol gefeiert gouf? }} | 8-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Francesco Maria Grimaldi.jpg|100px|right]] | Text = d'Traditioun, d'Bierger an d'[[Moundkrater|Krateren]] um [[Äerdmound|Mound]] no bekannten Astronomen a Wëssenschaftler ze nennen, vum '''[[Francesco Maria Grimaldi]]''' (1618-1663) agefouert gouf? }} | 8-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Barrage Esch-sur-Sure.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Barrage Esch-Sauer]]''', deen tëscht 1955 an 1957 gebaut gouf, um Fouss 4,5&nbsp;m déck ass an 1,5 un der Kroun, an datt d'Staumauer 168&nbsp;m laang ass? }} | 8-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ideal1948.jpg|95px|right]] | Text = am Joer 1811 zu Lëtzebuerg 66 '''[[Gierwereien zu Lëtzebuerg|Gierwereie]]''' bestanen hunn, an datt d'Haaptclienten dovu laang d'Arméie waren, déi zu Lëtzebuerg stationéiert waren? }} | 8-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:EschTDF06Gedenkplaz.jpg|130px|right|Monument TdF 2006 zu Esch-Uelzecht]] | Text = den '''[[Tour de France]]''' zanter 1947 bis ewell néngmol duerch Lëtzebuerg goung? }} | 8-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hieronymus van Busleyden.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Jérôme vu Bauschelt]]''' (ëm 1470 - 1517) Member vum [[Grousse Conseil vu Mechelen]] war? }} | 8-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Monet dejeunersurlherbe.jpg|100px|right]] | Text = souwuel de [[Claude Monet|Monet]] wéi de [[Edouard Manet|Manet]] en Tableau mam Numm '''''[[Le déjeuner sur l'herbe]]''''' gemoolt hunn? }} | 8-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rosa centifolia foliacea 17.jpg|89px|right]] | Text = de Moler '''[[Pierre-Joseph Redouté]]''' (1759-1840) ''Rafael vun de Blumme'' genannt gouf? }} | 8-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''[[Jéinesch]]''' (oder ''Lakerschmus''), d'Sprooch vun de [[Jéiner|Jéinen]], bis ufanks vum 20. Joerhonnert vu Weimeschkiercher Händlerfamille geschwat gouf? }} | 8-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Greek-Persian duel.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Ionesch Revolt]]''' 500/499 v. Chr. en Opstand vun de klengasiateschen an zypriotesche Griiche géint d'Perser war? }} | 8-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Spueneschen Tiermchen 04.jpg|130px|right]] | Text = vun den iwwer 40 sougenannte '''[[Spueneschen Tiermchen|Spueneschen Tiermercher]]''', déi et an der Stad Lëtzebuerg gouf, der just nach 9 bis haut existéieren, resp. nees opgebaut goufen? }} | 8-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Der Landwirth Logo.jpg|130px|right|Der Landwirth]] | Text = d''''[[Lise Rischard]]''' (geb. Meyer, 1868-1940) am [[Éischte Weltkrich]] den Englänner Informatiounen iwwer däitsch Truppentransporter an der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] zoukomme gelooss huet, andeems dës kodéiert an engem Fortsetzungsroman an der Zäitschrëft ''[[Der Landwirth|Der Landwirt]]'' publizéiert goufen? }} | 8-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Postkaart Adolf-Emil-Hütte-101.jpg|130px|right]] | Text = fir de Bau vun der '''[[Adolf-Emil-Hütte]]''' (haut ArcelorMittal Esch-Belval) 1909 praktesch dee ganzen 92&nbsp;ha groussen ''Escher Bësch'' ofgeholzt ginn ass? }} | 8-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:4Gëttersteen Herkules.jpg|right|119px|Herkules um Bäerdrefer Véiergëttersteen]] | Text = an der [[Kierch Bäerdref|Kierch]] vu [[Bäerdref]], ënner dem Haaptaltor, ee [[réimesch Mythologie|réimesche]] '''[[Véiergëtterstee vu Bäerdref|Véiergëtterstee]]''' steet, mat der Minerva, der Juno, dem Apollo an dem Herkules drop? }} | 8-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de lëtzebuergeschen Ethnolog '''[[Edouard Conzemius]]''' (1892-1931) e Spezialist vun de Miskito- a Sumu-Indianer an Honduras an Nicaragua war? }} | 8-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:20150823 Berchem Rest area 012.jpg|130px|right]] | Text = déi zwou Bensinnsstatiounen op der '''[[Aire de Berchem]]''' iwwer 360 Millioune Liter Sprit am Joer verkafen? }} | 9-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Adrien Ries.jpg|100px|right]] | Text = den '''[[Adrien Ries]]''' (1933-1991) am Joer 1970 de Begrëff ''[[Nordstad]]'' an d'Welt gesat huet, deen den urbane Ballungsraum ëm [[Dikrech]] an [[Ettelbréck]] bezeechent? }} | 9-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of South Africa.svg|130px|right]] | Text = '''[[Südafrika]]''' offiziell 3 Haaptstied huet: [[Pretoria]] als Verwaltungshaaptstad, [[Kapstad]] als Regierungs- a [[Bloemfontein]] als Geriichts-Haaptstad? }} | 9-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Esch. Uelzechtstrooss.jpg|right|130px]] | Text = d<nowiki>'</nowiki>'''[[Uelzechtstrooss]]''' zu Esch virun 1923, jee no Deelstéck, ''Avenue de l'Hôtel de Ville'', ''Rue de la Poste'' a ''Rue Marie-Thérèse'' housch? }} | 9-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Messier51.jpg|130px|right|Whirlpool-Galaxie]] | Text = een an der '''[[Whirlpool-Galaxie]]''' (''Messier 51'' oder ''NGC 5194/5195''), eng Spiralgalaxie am [[Stärebild]] ''Canes Venatici'', eng äusserst aktiv Stäregebuert observéiere kann? }} | 9-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chateau Berwart.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Schlass Berwart|Berwart-Schlass]]''' zu [[Esch-Uelzecht]] 1954 ofgerappt gouf, fir 1956 als Kuliss fir d'Feierlechkeete vum Cinquantenaire nees fir kuerz Zäit opgeriicht ze ginn? }} | 9-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Termometro.JPG|90px|right]] | Text = -40 '''[[Grad Fahrenheit]]''' a -40 '''[[Grad Celsius]]''' déi selwecht Temperatur uginn? }} | 9-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flevoland-Position.png|100px|right|Lag vu Flevoland]] | Text = déi [[hollännesch Provënzen|hollännesch Provënz]] '''[[Provënz Flevoland|Flevoland]]''' praktesch ganz aus Land besteet, dat dem Mier ofgewonne gouf? }} | 9-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flaschenpost.jpg|130px|right]] | Text = d'''Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie'' zu [[Hamburg]] déi gréisst Sammlung vu '''[[Fläschepost]]en''' op der Welt huet? }} | 9-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = et zu Lëtzebuerg zwéi Vëlossportler mam Numm '''[[Nicolas Frantz]]''' gouf, woubäi een dovun, den [[Nicolas Frantz II]], bei enger Course no enger Chute vun engem Auto iwwerrannt gouf, wéi e probéiert hat, säi Cousin mam nämmlechten Numm an zweemolegen Tour-de-France-Gewënner, z'iwwerhuelen? }} | 9-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Andorra.svg|right|120px]] | Text = d'Republik '''[[Andorra]]''' zwéi Staatscheffen huet, nämlech de franséische President [[Emmanuel Macron]] an de Josep-Lluís Serrano Pentinat, Bëschof vu La Seu d'Urgell? }} | 9-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Portrait Henri Tudor 004.jpg|100px|right]] | Text = den '''[[Henri Tudor]]''' (1859-1928), deen deen éischte brauchbare Bläiakkumulator erfonnt huet, u [[Bläi]]<nowiki>vergëftung </nowiki> gestuerwen ass? }} | 9-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[Fichier:20251012 142302Nature reserve Dreckwiss 2025-10.jpg|130px|right]] | Text = d''''''[[Naturschutzgebitt Dreckswiss|Dreckswiss]]''''' en Naturschutzgebitt an de Gemenge [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] ass, dat 71 ha Fiichtgebitt ëm d'[[Kuer]] ëmfaasst? }} | 9-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ropetrailer3.jpg|130px|right]] | Text = dem [[Alfred Hitchcock]] säi Film '''''[[Rope (Film 1948)|Rope]]''''' esou opgeholl gouf, wéi wann en aus enger eenzeger Astellung bestoe géif? }} | 9-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:City walls and towers 2 Echternach, Luxembourg.JPG|right|130px]] | Text = vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm vun der '''[[Iechternacher Stadmauer]]''' der 5 erhale sinn an a Wunnengen ëmgebaut goufen? }} | 9-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Otzi-Quinson.jpg|130px|right]] | Text = den '''''[[Ötzi]]''''' iwwer 5000 Joer no sengem Doud e klengen diplomatesche Sträit tëscht Éisträich an Italien ausgeléist huet? }} | 9-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Manatee photo.jpg|130px|right|Manati]] | Text = '''[[Ronnschwanzséikéi]]''' (''Trichechidae'', och „Manati“ genannt) dacks ronderëm Elektrizitéitswierker ze fanne sinn, well do d'Waasser méi waarm ass, a se mëttlerweil ofhängeg vun dëser kënschtlecher Hëtzt gi sinn, an opgehalen hunn, a méi waarm Gewässer ze wanderen? }} | 9-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:King Baudouin of Belgium.jpg|100px|right]] | Text = de belsche Kinnek '''[[Baudouin vun der Belsch|Baudouin]]''' am Abrëll 1990 fir 36 Stonnen als ''net am Stand, ze regéieren'' erkläert gouf? }} | 9-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rumelange, Grand-Rue (ca. 1948), carte postale 13031.jpg|130px|right]] | Text = nodeem dem '''[[Minettstram]]''' säi Betrib den 22. September 1956 agestallt gi war, ee Bäiwon vum Tram eng Zäit duerno nach als Büro fir déi theoreetesch Führerschäiprüfung benotzt ginn ass? }} | 9-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez_vue-de-la-schleifmuhl.png|130px|right|Schläifmillen, ëm 1834.]] | Text = d''''[[Duchindustrie|Draperies de Luxembourg]]''' am 19. Joerhonnert 2.000 Leit beschäftegt an 1.000 Tonne gewäsche Woll am Joer verschafft hunn, an zu deene gréisste vun Europa gezielt gi sinn? }} | 9-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Désirée Nosbusch-1769.jpg|95px|right]] | Text = d''''[[Désirée Nosbusch]]''' scho mat 12 Joer Radiosemissiounen a mat 15 Joer Tëleesemissiounen an däitscher Sprooch moderéiert huet? }} | 9-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemburger Zeitung Logo.jpg|180px|right]] | Text = d''''''[[Luxemburger Zeitung]]''''' tëscht 1902 an 1940 zweemol am Dag eng nei Editioun erausbruecht huet? }} | 9-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean Jacoby - Hurdling - The Race.jpg|130px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Moler '''[[Jean Jacoby]]''' (1891-1936) zweemol – 1924 an 1928 – d'Goldmedail am Olympesche Konschtconcours gewonnen huet? }} | 9-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jack-o'-Lantern 2003-10-31.jpg|110px|right]] | Text = '''[[Halloween]]''' op e Karschnatz- an Neijoerschfest vun de [[Kelten]] zeréckgeet? }} | 9-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Haile Selassie in full dress.jpg|85px|right]] | Text = de '''[[Haile Selassie I. vun Ethiopien|Ras-Täfäri]]''' de 25. Mee 1924 op offizieller Visitt zu Lëtzebuerg war? }} | 9-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bassin de la Meuse.svg|95px|right]] | Text = d'[[Kuer]] mat hiren Niewebaachen an d'[[Fooschtbaach]] am [[Éislek]] déi eenzeg Waasserleef zu Lëtzebuerg sinn, déi net zum Baseng vum [[Rhäin]] gehéieren, mä zu '''deem vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]]'''? }} | 9-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, concert Musique militaire Place d'Armes vers 1920.png|130px|right|De Kiosk ëm 1920]] | Text = [[1895]], an de Pionéierjore vum [[Telefon]] zu Lëtzebuerg, e Mikro um '''[[Musekskiosk]] op der [[Plëss d'Arem]]''' un de Reseau ugeschloss war, fir datt d'Postbeamten de Sonndesconcert an der Telefonszentral nolauschtere konnten? }} | 9-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Freitag der 13. im Kalender.jpg|100px|right|Freideg den 13.]] | Text = '''[[Paraskavedekatriaphobie]]''' d'Angscht virum [[Freideg]] den Dräizéngten ass? }} | 9-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RemouchampsRubicon.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Rubicon (Belsch)|Rubicon]]''' an der Belsch bei Remouchamps de längste schëffbaren ënnerierdesche [[Floss]] op der Welt ass? }} | 9-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = „'''[[Kueb (Gebai)|Kueb]]'''“ an de spéiden 1970er Jore wéinst sengem Glach mat engem Villchen de Spëtznumm vun engem Bauprojet fir d'[[Europäescht Parlament|Europaparlament]] um [[Kierchbierg]] war, dee schlussendlech duerch e manner ambiziéisen ersat gouf, deen dann, trotz enger anerer Form, bis haut „Klenge Kueb“ genannt gëtt? }} | 9-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schëld Place de Metz.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Nationalstrooss 3A]]''' mat nëmme knapps 50&nbsp;m déi kierzt [[:Kategorie:Nationalstroossen zu Lëtzebuerg|Nationalstrooss zu Lëtzebuerg]] ass? }} | 10-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pravcicka brana 2015-08 --3.JPG|130px|right|Pravčická brána]] | Text = d''''[[Pravčická brána]]''' an Nordtschechien déi gréisst natierlech Sandsteebréck an Europa ass? }} | 10-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Hélène Hiertz]]''' (1911-1985), déi di éischt Kächen zu Lëtzebuerg war, déi fir hire Restaurant e ''Michelin''-Stär krut, eng aktiv [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzlerin]] war? }} | 10-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:DenkmalJohannEberhardJungblut.JPG|130px|right]] | Text = den ''Erdäpfelmuseum'' zu Prinzendorf an Éisträich zu Éiere vum lëtzebuergesche Geeschtleche '''[[Johann Eberhard Jungblut]]''' ugeluecht gouf, deen do 1761 d'Gromper agefouert huet? }} | 10-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Moselle from Paul Eyschen Monument Stadtbredimus c65.jpg|130px|right]] | Text = hanner dem '''[[Paul-Eyschen-Monument zu Stadbriedemes]]''' eng Populatioun vu [[Sëlwerfëschelchen|Sëlwerfëschelcher]] lieft, déi fir gewéinlech a Mëtteleuropa just a Wunnengen ze fanne sinn? }} | 10-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Nauru.svg|130px|right]] | Text = '''[[Naoero]]''' deen eenzege Memberstaat vun der UNO ass, dee keng Haaptstad huet? }} | 10-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Faïencerie Dondelinger.jpg|130px|right]] | Text = d'[[Basilika Iechternach|Iechternacher Basilika]] am 19. Joerhonnert joerzéngtelaang eng '''[[Faïencerie Dondelinger|Faïencerie]]''' war, an datt ee vun de Kierchtierm de Kamäin dovu war? }} | 10-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Henry Miller 1940.jpg|100px|right]] | Text = dem '''[[Henry Miller]]''' säi Roman ''Quiet Days in Clichy'' ënner anerem och zu Lëtzebuerg spillt? }} | 10-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Spoorbrug lijn 126 over de Maas 3.JPG|130px|right]] | Text = de '''''[[Pont de Fer]]''''' zu [[Huy]] an der Belsch entgéint sengem Numm net aus [[Eisen]], mä aus [[Bloe Steen (Natursteen)|Bloem Steen]] ass? }} | 10-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kondominium Sauer.JPG|130px|right]] | Text = d'[[Our (Sauer)|Our]], d'[[Sauer]] an d'[[Musel]] op deene Stécker vun hirem Laf, wou se d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an Däitschland maachen, e '''[[Kondominium]]''' sinn? }} | 10-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den [[Nicolas Kinsch]] vun [[Esch-Uelzecht]] vun 1959 bis 1967 Äerzbëschof vu Kisangani ([[Demokratesch Republik Kongo]]) war, den [[James Schwebach]] vu [[Platen]] 1891-1921 Bëschof vu La Crosse ([[Wisconsin (Bundesstaat)|Wisconsin]]) war; de [[Jacques Mangers]] vu [[Stolzebuerg]] vun 1953 bis 1964 Bëschof vun Oslo war; de [[Jean-Baptiste Fallize]] vun [[Harel]] 1892-1922 Apostolesche Vikar vun Norwegen war an de [[Michel Fallize]] och vun Harel 1889-1910 Generalvikar vun der Diözes Dacca ([[Bangladesch]]) war? }} | 10-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = {{center|[[Fichier:Salar de Uyuni Décembre 2007 - Centre de Nulle Part.jpg|450px|360-Grad-Panorama]]}} | Text = de '''[[Salar de Uyuni]]''' mat enger [[Fläch]] vun 10.582&nbsp;km² déi gréisste Salzwüst op der Welt ass? }} | 10-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg Ville photothèque 3-2011a.jpg|right|130px]] | Text = an der '''[[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]]''' eng 6 Millioune Fotoen an Negativer vun 1855 bis haut iwwer d'Stad Lëtzebuerg versuergt ginn? }} | 10-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kockelscheuer, rue Luxite (nom de rue).jpg|right|130px]] | Text = et an der Gemeng Réiser eng Strooss gëtt, déi '''[[Luxite|no Sprengstoff genannt]]''' gouf? }} | 10-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:A13 (Luxemburg) bei Frisange.jpg|130px|right]] | Text = de Film ''[[Autobahnraser]]'' op der '''[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger A13]]''' gedréint gouf, ier déi fir den normale Verkéier opgoung, an déi dofir kuerzfristeg mat däitschen Autobunnsschëlter 'ëmdekoréiert' gouf? }} | 10-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Whale-shark-enhanced.jpg|160px|right]] | Text = déi gréisst lieweg Hai-Aart, de '''[[Walhai]]''', deen iwwer 13 m laang ka ginn, sech vu [[Plankton]] erniert, an dofir fir de Mënsch ongeféierlech ass? }} | 10-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Emile Reuter.JPG|90px|right]] | Text = den '''[[Émile Reuter]]''' (1874-1973) dee [[Chamberpresidenten|Chamberpresident]] zu Lëtzebuerg mat bis ewell der längster Amtszäit war (vun 1926 bis 1958, ofgesi vun der däitscher Besatzungszäit)? }} | 10-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Americas on the globe (white-red).svg|100px|right]] | Text = de Kontinent '''[[Amerika (Kontinent)|Amerika]]''' säin nach haut geleefegen Numm [[1507]] op enger Kaart kritt huet, déi en Deel vum Kartograph [[Martin Waldseemüller]] sengem Wierk ''[[Cosmographiae Introductio]]'' war, well de Waldseemüller gemengt hat, den [[Amerigo Vespucci]] hätt en entdeckt? }} | 10-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The_Atomium's_North_face_with_a_Smurf_(DSCF1216).jpg|100px|right|Atomium]] | Text = den '''[[Atomium]]''' zu [[Bréissel]] en [[Eisen|Eise]]-Kristall an enger 165-milliardefacher Vergréisserung duerstellt? }} | 10-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = souwuel de Moler a Manager '''[[Gust Graas]]''' wéi och de Politiker [[Gusty Graas]] den Titel ''Grand officier de l'[[ordre de la couronne de chêne]]'' kritt hunn? }} | 10-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Degradation alfred dreyfus.jpg|110px|right]] | Text = et am Kader vun der '''''[[Affär Dreyfus]]''''', déi déi franséisch Ëffentlechkeet jorelaang polariséiert huet, 11 Joer gedauert huet, ier den [[Alfred Dreyfus]] nees rehabilitéiert gouf? }} | 10-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gefëllte Bretzel.jpg|right|130px|Bretzel]] | Text = op '''[[Bretzelsonndeg]]''' dem [[Brauch]] no Männer enger Fra, déi hinnen eppes bedeit, eng [[Bretzel]] schenken, fir dann, bei géigesäitegem Intressi, [[Ouschteren]] en [[Ouschteree]] vun hir geschenkt kréien, ausser bei [[Schaltjoer|Schaltjoren]], wou et ëmgedréint ass? }} | 10-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zénon Bernard, Jongen a Meedercher.jpg|110px|right]] | Text = de '''[[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]]''', 20 Joer nodeem hien e Gol am eenzege Match, deen déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] jee géint Frankräich gewonnen huet, geschoss hat, als éischte [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|Kommunist]] an d'[[Chamber]] gewielt gouf? }} | 10-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:South Africa 2011 dominant language map.svg|110px|right]] | Text = '''[[Südafrika]]''' eelef [[offiziell Sprooch|ofiziell Sproochen]] huet? }} | 10-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Serge Gainsbourg par Claude Truong-Ngoc 1981.jpg|130px|right|Serge Gainsbourg (1981)]] | Text = de franséische Chansonnier '''[[Serge Gainsbourg]]''' an den 1960er Joren och Regisseur vu [[Sandalefilm]]er war? }} | 10-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iechterncher Séi beta w 2-5.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Iechternacher Séi]]''' e kënschtleche Séi ass, deen Enn der 1970er Joren ugeluecht gouf, fir d'touristesch Offer ze diversifiéieren, an dofir d'[[Lëschenhaus]], e Barockgebai vu 1676, ofgerappt gouf, well et soll gehënnert hunn? }} | 10-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:John Adams Portrait.jpg|100px|right]] | Text = den [[John Adams|zweeten]] an deen [[Thomas Jefferson|drëtte '''President vun de Vereenegte Staate''']] genee de selwechten Dag, de [[4. Juli]] [[1826]], gestuerwe sinn? }} | 10-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Belval Avenue de la Recherche 2019-12 --1.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Boulevard de la Recherche]]''' um [[Belval]] op knapps 300 Meter duerch Frankräich geet? }} | 10-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pierre Brunehaut 01.jpg|130px|right]] | Text = et Legenden, awer keng schlësseg Erklärunge gëtt, wéi a firwat d''''[[Pierre Brunehaut]]''', e Monolith an der belscher [[Provënz Hainaut]], op déi Plaz koum, wou en haut steet? }} | 10-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Carmen Pereira]]''' 1984 wärend dräi Deeg d'Amt als Presidentin vu [[Guinea-Bissau]] hat an domat déi éischt Fra an där Positioun an Afrika war? }} | 10-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Limbourg, de Vesder in de stad foto1 2012-06-28 14.41.JPG|130px|right]] | Text = d'Stad '''[[Limbourg]]''' weeder an [[Provënz Limburg (Belsch)|der belscher]] nach an [[Provënz Limburg (Holland)|hollännescher Provënz Limburg]] läit, deene se den Numm ginn huet, ma an der [[Provënz Léck]]? }} | 10-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:E' Schrek op de Lezeburger Parnassus vum A. Meyer. Lezeburg bei J. Lamort ob der Place-D'Aarem, 1829.jpg|right|100px]] | Text = de Mathematiksprofesser [[Antoine Meyer]] (1801-1857) den Auteur vum éischte Buch op Lëtzebuergesch, '''''[[E' Schrek ob de' Lezeburger Parnassus]]''''' (1829), war? }} | 11-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Soldat Marathon Cortot Louvre LP243.jpg|130px|right]] | Text = de Rapport iwwer e '''Leefer''', deen d'Victoire an der '''[[Schluecht vu Marathon]]''' mat sengem leschten Otemzuch zu Athen soll verkënnegt hunn, eng Erfindung aus dem 4. Jh v. Chr. war? }} | 11-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Habschter-Tunnel---w.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Habschter Tunnel]]''', beim Ofschloss vun den Aarbechten 1879, dee längsten am Land war? }} | 11-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schwaarzspiecht.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Schwaarze Spiecht]]''', dee virum Ufank vun den 1960er Jore just an de Biergbëscher an Nord- an Zentraleuropa doheem war, sech zanterhier am flaache Land bis op den Atlantik breetgemaach huet, ouni datt genee gewosst ass firwat? }} | 11-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Portrait de Jean-Baptiste Nothomb par Jean-Baptiste Bernard.jpg|right|100px]] | Text = de '''[[Jean-Baptiste Nothomb]]''' (1805-1881) ee vun de „Pappe“ vun der Belscher Verfassung war? }} | 11-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ice hockey puck on ice 20180112.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Puck (Sport)|Puck]]''' 1877 vum William Fleet Robertson erfonnt gouf, andeems en einfach zwou Tranchë vun engem Vollgummisball uewen an ënnen ewechgeschnidden hat? }} | 11-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charles Arendt 1825 1910.jpg|95px|right]] | Text = de Staatsarchitekt '''[[Charles Arendt]]''' 1900 proposéiert hat, um [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] eng neigotesch Kathedral mat Plaz fir bis zu 3.000 Leit ze bauen? }} | 11-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iran saffron threads.jpg|130px|right]] | Text = een, fir ee Kilo '''[[Safran]]'''-Stempelen ze gewannen, 80.000 bis 150.000 Bléie brauch? }} | 11-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Walferdange, Grünewald, Chêne du prince Henri (102).jpg|90px|right]] | Text = nach 100 Joer nom Doud vum Prënz [[Henri vun Oranien-Nassau]], him zu Éieren '''[[Eech vum Prënz Henri|eng Eech]] am [[Gréngewald]]''' geplanzt gouf? }} | 11-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = all Joers vun der Asbl [[natur&ëmwelt]] e „'''[[Vull vum Joer]]'''“ ausgeruff gëtt, fir op eng bedreet [[Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg|Vullenaart zu Lëtzebuerg]] opmierksam ze maachen? }} | 11-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:De Charly.JPG|130px|right]] | Text = de Spëtznumm „'''[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Chareli]]'''“ vun der [[Schmuelspuerbunnen zu Lëtzebuerg|Vizinalbunn]] vun der Stad op Iechternach op de Virnumm vum Minister [[Charles Rischard]] zeréckgeet? }} | 11-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Red deer stag 2009 denmark.jpg|95px|right]] | Text = de '''[[Routhirsch]]''' zu Lëtzebuerg am 19. Joerhonnert praktesch ausgerott war, säi Bestand awer zanter der Mëtt vum 20. Joerhonnert nees an d'Luucht geet, op haut e puer Dausend Déieren? }} | 11-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fort Louvigny Luxembourg City 2012-04.JPG|130px|right]] | Text = d'Grondmauere vum markanten 8-stäckegen Tuerm vun der '''[[Villa Louvigny]]''', op de Reschter vum Fort Louvigny stinn? }} | 11-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Caméléon Madagascar 02.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Risechameleon]]''', mat enger Längt vu 70&nbsp;cm, déi gréisst [[Chameleonen|Chameleonaart]] ass, déi et gëtt? }} | 11-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Haendschefabrik1963kutter.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]]''', mat enger 1.000 Aarbechter, viru ronn 100 Joer dee gréissten Industriebetrib an der Stad Lëtzebuerg war? }} | 11-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RR5111-0290R.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Alexei Leonow]]''' 1965 deen éischte Mënsch war, dee säi Raumschëff verlooss huet, an [[Baussebordasaz|am Weltraum geschwieft]] ass? }} | 11-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, rue de Chiny - nom de rue.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Rue de Chiny (Märel)|Rue de Chiny]]''' an der Stad Lëtzebuerg 2013 zu [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]] opgehalen huet, z'existéieren, fir 2019 [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|op der Gare]] nees [[Rue de Chiny (Stad Lëtzebuerg)|nei opzetauchen]]? }} | 11-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Afghanistan (2013–2021).svg|130px|right]] | Text = de '''[[Fändel vum Afghanistan]]''' am Laf vum 20. Joerhonnert eng 20-mol geännert gouf? }} | 11-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Remerschen, The Princess of Schengen (102).jpg|120px|right]] | Text = vun der '''''[[Prinzessin vu Schengen]]''''' just nach Zänn iwreg sinn? }} | 11-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Olympic flag.svg|130px|right]] | Text = d''''[[Olympesch Spiller]]''' vun 1916 engersäits an 1940 an 1944 op där anerer, wéinst dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]], resp. dem [[Zweete Weltkrich]] annuléiert goufen? }} | 11-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Assemblée constitutive APF.jpg|130px|right]] | Text = [[Victor Bodson|e Lëtzebuerger]] den éischte President vun der '''[[Assemblée parlementaire de la Francophonie]]''' war, enger Organisatioun déi sech aus [[franséisch]]sproochegen, interparlamentaresche Regierungen oder Organisatiounen zesummesetzt? }} | 11-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paleis van de Grote Raad te Mechelen.jpg|100px|right]] | Text = den Ausdrock „op [[Mechelen|Mechele]] goen“ (fir „déi lescht Trompkaart auszespillen“) op de '''[[Grousse Rot vu Mechelen]]''' zeréckgeet, déi iewescht Geriichtsinstanz an de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]], [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen]] an [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]]? }} | 11-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Alphonse Kemp]]''' 1911 e Projet virgestallt huet fir d'Uelzecht an engem Tunnel ënnert dem Rummplateau erduerch ze féieren? }} | 11-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kim Jong-il on August 24, 2011.jpg|95px|right]] | Text = et vun enger vun de sëllege Publikatiounen, déi de '''[[Kim Jong-il]]''' als Auteur uginn, eng lëtzebuergesch Iwwersetzung gëtt, nämlech ''Déi historesch Lekzioun vum Opbau vum Zozialissem an déi allgemeng Linn vun onser Partei''? }} | 11-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg City Chambre des députés Nov 2009.jpg|right|125px]] | Text = bei de '''[[Chamberwale vum 18. Juni 1989]]''' véier verschidde gréng Parteien ugetruede sinn? }} | 11-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:IAEA 02790015 (5613115146).jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Katastroph vun Tschernobyl]]''' der Ëffentlechkeet bekannt gouf, wéi a Schweden anormal héich Stralungswäerter bei enger Atomzentral gemooss goufen, vun deenen ufanks ugeholl gouf, si kéime vun do? }} | 11-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de [[Joseph Faulké]] an den [[Alphonse Rupprecht]] „'''uniforméiert Champignonsspezialiste'''“ waren? }} | 11-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Stewart Granger in Young Bess trailer.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Stewart Granger]]''' e Pseudonym ass, deen dëse Schauspiller ugeholl huet fir net mat engem [[James Stewart|homonyme Beruffskolleeg]] verwiesselt ze ginn? }} | 11-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean-Claude Juncker & Jacques Santer - 1997.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Jacques Santer]]''' an de '''[[Jean-Claude Juncker]]''' ee wéi deen aneren noeneen Affekot, CSV-Fraktiounssekretär, Staatssekretär am Aarbechtsministère, Aarbechts-, Finanz- a Premierminister, a President vun der Europäescher Kommissioun waren? }} | 11-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = 160 Millioune Liichtjoere vun hei ewech d''''[[HD 45350 b|Peitruss]]''' ronderëm d''''[[HD 45350|Lucilinburhuc]]''' kreest? }} | 11-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg road sign diagram A 28 (2018).svg|110px|right]] | Text = am Mee 2012 zu Lëtzebuerg mam '''[[Schëld A, 28]]''' e [[Verkéiersschëld]] agefouert gouf, dat virun [[Tram]]sgleiser warnt, obwuel d'Gesetz, fir en [[Stater Tram|Tram an der Stad Lëtzebuerg]] (nees) anzeféieren, eréischt am Juni 2014 an der Chamber gestëmmt gouf? }} | 12-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Navez, Portrait of Engelspach-Larivière, 1830.jpg|100px|right|uguste Engelspach-Larivière]] | Text = [[Auguste Engelspach-Larivière|ee vun de '''Pionéier vun der Lëtzebuerger Geologie''']] eng wichteg Roll an der belscher Revolutioun gespillt huet a mat just 32 Joer un engem Schlag gestuerwen ass? }} | 12-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Église Saint-Jean (Neumünster) côté Alzette (101).jpg|130px|right]] | Text = dem [[Serge Ecker]] seng '''[[Melusina (Skulptur)|Melusina-Skulptur]]''' mat Hëllef vun engem groussen 3D-Drécker entstanen ass? }} | 12-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Capital city Luxembourg 05.jpg|130px|right]] | Text = ënner dem '''[[Pafendaller Viaduc]]''', wou haut d'[[Jugendherberg Stad Lëtzebuerg|Jugendherberg vun der Stad Lëtzebuerg]] steet, Enn 19./uganks 20. Jh. e Schluechthaus stoung? }} | 12-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemb Weiler-la-Tour, Greek Orthodox Church with flags.jpg|130px|right]] | Text = et zu Lëtzebuerg eng '''[[Griichesch-orthodox Kierch Weiler zum Tuer|griichesch-orthodox]]''' an eng [[russesch-orthodox Kierch zu Lëtzebuerg|russchesch-orthodox Kierch]] gëtt? }} | 12-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charleroi - hôtel de ville vu de la place Charles II - 2014-08-07.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Charleroi]]''' deen Numm 1666 zu Éiere vum Kinnek [[Carlos II. vu Spuenien|Carlos II.]] krut, a bis dohi ''Charnoy'' housch? }} | 12-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = 1922 an 1923 mat der [[Marcelle Dauphin]] an der [[Louise Welter]] déi '''éischt Fraen zu Lëtzebuerg Doktesch''' goufen (Zänndoktesch, resp. Generalistin)? }} | 12-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, fontaine Trentenaire Traité de Rome (2).jpg|130px|right]] | Text = dem '''[[François Gillen]] säi [[Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen|Buer]]''' op der Spëtzt vun der [[Al Avenue|Aler]] an der [[Nei Avenue|Neier Avenue]] am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] fir den 30. Anniversaire vun de [[Réimesch Traitéen|Réimesche Traitéen]] opgeriicht gouf? }} | 12-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez vue-de-la-schleifmuhl.png|130px|right]] | Text = d''''Duchfabréck op der [[Schläifmillen (Lëtzebuerg)|Schläifmille]]''' laang virun der [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Gemeng Hamm]], an där se louch, en eegen Pompjeescoprs hat? }} | 12-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Malakoff place du 11 Novembre 1.jpg|130px|right]] | Text = d'Stad '''[[Malakoff (Hauts-de-Seine)|Malakoff]]''' bei Paräis no enger Kopie vun engem [[Malakoff-Tuerm (Sewastopol)|Tuerm vun der Festung Malakoff]], déi do stoung, genannt gouf, deen d'Fransousen 1856 am [[Krimkrich]] eruewert haten? }} | 12-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dreifaltigkeitskirche Luxbg 2011B.jpg|100px|right]] | Text = 1890, wéi mam [[Adolphe vu Lëtzebuerg]] d'Dynastie [[Nassau-Weilburg]] de Lëtzebuerger Troun iwwerholl huet, d''''[[Dräifaltegkeetskierch vu Lëtzebuerg|Dräifaltegkeetskierch]] an der [[rue de la Congrégation|Jofferegässel]]''' d'Kierch vum Lëtzebuerger Herrscherhaus gouf? }} | 12-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den Doud vum Deputéierten [[Aly Duhr]], den 1. Januar 1974, als Konsequenz hat, datt d'CSV bis d'[[Chamberwale vum 26. Mee 1974|Walen am Mee 1974]] mat '''engem Deputéierte manner''' an der Chamber vertruede war, well kee méi op hirer Lëscht vum Ostbezierk stoung, deen nach hätt kënnen noréckelen? }} | 12-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Verenigde Nederlandse Staten 1790.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Léck]]''' tëscht August 1789 a Januar 1791 [[Lécker Revolutioun|eng Republik war]]? }} | 12-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pellicola Cinematografica Sotto.png|130px|right]] | Text = de Film '''''[[Déi zwéi vum Bierg]]''''' am Dréibuch ''Di zwéi vum Bierg'' an um Filmplakat ''Déi zwee vum Bierg'' housch? }} | 12-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Close-up of mole.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Europäesche Maulef]]''' op der Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], awer net op [[Irland (Insel)|Irland]] virkënnt? }} | 12-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Robert Schuman 1958 Portrait (3x4 cropped b).jpg|100px|right]] | Text = deen nom Politiker '''[[Robert Schuman]]''' genannte [[Rond-point Robert-Schuman]] an der Stad Lëtzebuerg, grad wéi deen zu Bréissel, allen zwéin zwar „Rond-Point“ heeschen, awer keng ''[[Intersection à sens giratoire obligatoire]]'', wéi s'am [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgesinn ass, sinn? }} | 12-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = déi héchst '''Victoire''' vun der '''[[Lëtzebuergesch Foussballnationalequipe|Lëtzebuergescher Foussballnationalequipe]]''', de 26. Juli 1948 zu London, 6–0 géint Afghanistan war? }} | 12-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:ChessSet.jpg|100px|right]] | Text = dat Wuert '''''[[Schach]]''''' op Persesch „Kinnek“ bedeit, a ''Schachmatt'' „de Kinnek ass dout“? }} | 12-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, parcmètre Duncan meter (102).jpg|130px|right]] | Text = déi éischt '''[[Parkauer]]''' zu Lëtzebuerg de 25. Abrëll 1958 an der Stad bei der [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Post]] um [[rue de la Poste (Stad Lëtzebuerg)|Piquet]] an an der [[Aldrengerstrooss]] opgestallt gouf? }} | 12-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[Fichier:Court of Justice of the European Union Logo EN.svg|160px|right]] | Text = den '''3. Tuerm vum [[Europäesche Geriichtshaff]]''', mat 115 Meter Héicht, dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] ass (Antennemasten net matgerechent)? }} | 12-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Front view of a resting Canis lupus ssp.jpg|100px|right]] | Text = ëm d'Joer 2020 '''[[Wollef|Wëllef]]''' vun der mëtteleuropäescher Flaachlandpopulation a vun där aus dem Alperaum sech an der Regioun ëm d'Belsch a Lëtzebuerg vereenegt hunn? }} | 12-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Richard2 Anna.jpg|100px|right]] | Text = dem [[Geoffrey Chaucer]] säin allegorescht Gedicht ''The Parliament of Fowls'' dacks als Geleeënheetsgedicht fir d''''Hochzäit''' vum Kinnek '''[[Richard II. vun England|Richard II.]]''' mat der '''[[Anne vu Béimen]]''' gedeit gëtt? }} | 12-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kneiff.jpg|130px|right]] | Text = bis 1952 den [[Napoleonsgaart]], dono bis 1997 d'[[Buergplaz zu Huldang]], an zanterhier '''[[Op Kneiff]]''' als déi héchst Plaz zu Lëtzebuerg gëllt? }} | 12-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Erpeldange4.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer]]''' aus dräi [[Kadastersektioun|Sektioune]] besteet, wouvun eng am [[Éislek]], eng am [[Guttland]] an déi drëtt op der Grenz vun den zwou Regioune läit? }} | 12-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den Zockerbäcker '''[[Nicolas Namur]]''', ier e säi Betrib an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt huet, 1854 bis 1861 Pâtissier a [[Kalifornien]] war? }} | 12-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rubjerg Knude Fyr, Hjørring, Denmark, 1807072202, ako.jpg|130px|right]] | Text = den 1900 gebaute Liichttuerm '''[[Rubjerg Knude Fyr]]''' an Dänemark 2019 eng 70 Meter an d'Hannerland geréckelt gouf, fir dass en net an d'Mier soll falen? }} | 12-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Auto-mixte-Parijs-1906.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergeschen Entreprener '''[[Théodore Pescatore (1871-1931)|Théodore Pescatore]]''' (1871-1931) schonn 1904 eng Firma (''L'Auto mixte'') gegrënnt huet, fir [[Hybrid]]-Gefierer ze bauen? }} | 12-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = Klierf, den Houwald, Esch-Sauer an d'Kautebaach déi éischt Uertschaften zu Lëtzebuerg waren, déi eng '''[[Gemeinschaftsantenn]]''' haten an dat, nach ier et 1967 e Gesetz dofir gouf? }} | 12-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Olympus Mons.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Olympus Mons]]''' um [[Mars (Planéit)|Mars]] mat iwwer 22&nbsp;km Héicht iwwer dem mëttlere Planéitenniveau a 26&nbsp;km iwwer der Plateausdéift an engem Duerchmiesser vu bal 600&nbsp;km deen héchsten a gréisste bekannte Bierg am Sonnesystem ass? }} | 12-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Maison Höcklin von Steinach Luxembourg City 2013-08.jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Haus Höcklin von Steinach]]''' um [[Krautmaart]] warscheinlech dat eelst Wunnhaus an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass, dat nach erhalen ass? }} | 12-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg communes map.svg|100px|right]] | Text = d''''[[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg|Zuel vun de Gemengen zu Lëtzebuerg]]''' tëscht de Joren 1830 an 1891 vun 120 op 130 eropgoung, fir dann nees, duerch Fusiounen, op déi aktuell {{Gemengenzuel}} erofzefalen? }} | 12-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Julien Lefèvre]]''' Lëtzebuerg 1936 op den olympesche Summerspiller als Sculpteur an op de Wanterspiller als (Ersatz-)Bobfuerer vertrueden huet? }} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} [[Kategorie:Schablounen:WDS]]</noinclude> fp72ph29sg0c8gnzpdn936kr9nax2qj 2712491 2712439 2026-10-24T07:06:23Z Zinneke 34 2712491 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1}}} | 1-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Penny black.jpg|right|89px|One Penny Black]] | Text = d'Erfindung vum '''[[Timber]]''' et mat sech bruecht huet, datt net méi deen, deen e Bréif kritt, mä deen, deen e fortschéckt, de Porto huet misse bezuelen? }} | 1-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mathias Hardt.jpg|right|100px|Mathias Hardt]] | Text = de '''[[Mathias Hardt]]''' (1809-1877) mat sengem ''Vocalismus der Sauermundart'' (1834) déi éischt wëssenschaftlech Beschreiwung vum [[Lëtzebuergesch]]e gemaach huet? }} | 1-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pont SGO.jpg|90px|right]] | Text = am Mäerz 2017 déi éischt '''[[Bréck iwwer den Oyapock|Bréck tëscht Frankräich a Brasilien]]''' ageweit gouf? }} | 1-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Personenstand.jpg|right|83px|Questionnaire Personenstandsaufnahme]] | Text = bei der sougenannter '''[[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|''Personenstandsaufnahme'' vum 10. Oktober 1941]]''' d'[[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzgruppen]] d'Lëtzebuerger majoritär dovun iwwerzeegt kruten, bei verfängleche Froen iwwer Mammesprooch a „''Volkszugehörigkeit''“ mat „Lëtzebuergesch“ amplaz, wéi praktesch virgeschriwwen, mat „''deutsch''“ z'äntwerten? }} | 1-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = zwou Persoune mam Numm '''[[Ernest Arendt]]''' Member vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] waren, an zwar de [[Ernest Arendt (Riichter)|Riichter Ernest Arendt]] vun 1902 bis 1931 an den [[Ernest Arendt (Affekot)|Affekot Ernest Arendt]] vun 1973 bis 1988? }} | 1-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mill Ends Park.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Mill Ends Park]]''' mat 0,292&nbsp;m² dee klengste Park vun der Welt ass? }} | 1-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Knossos Bull-Leaping Fresco.jpg|right|125px|Minoesch Fresk zu Knossos]] | Text = et verschidden Theorien iwwer den Ënnergang vun der '''[[Minoesch Kultur|Minoescher Kultur]]''' ginn, wouvun déi gängegst e [[Vulkan]]ausbroch op der Insel [[Santorini|Thira]] dofir verantwortlech mécht? }} | 1-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MargueriteClement.JPG|90px|right]] | Text = d''''[[Marguerite Thomas-Clement]]''' (1886-1979) 1919 déi éischt a laang eenzeg Fra war, déi an d'Lëtzebuerger [[Chamber]] gewielt gouf? }} | 1-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kronleuchtersaal02.jpg|130px|right]] | Text = et an der [[Köln]]er Kanalisatioun e Sall gëtt, [[Lüstersall an der Kanalisatioun vu Köln|dee '''mat Lüsteren dekoréiert''']] ass? }} | 1-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:Luxembourg, Péiter Onrou (102).jpg|120px|right|Krispines]] | Text = bei der '''[[Krispines]]'''-Kapell, och ''Péiter Onrou'' genannt, um [[Lampertsbierg]] et bis virun net all ze laanger Zäit de [[Brauch]] gouf, Käerze mat dragepickte Spéngelen ofzebrennen, fir datt Männer, déi ontrei waren, solle „bestrooft“ ginn? }} | 1-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Alphonse de la Fontaine]]''' (1825-1896), e Brudder vum [[Edmond de la Fontaine]] (''Dicks''), Auteur vun der éischter Fauna vun de [[Wierbeldéieren]] vu Lëtzebuerg war? }} | 1-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KIE ZOW 101.jpg|80px|right]] | Text = op de '''Fënstere vun der [[Kierch Zowaasch]]''' verschidde Memberen aus der Grofefamill Saintignon an aner Stëfter vun der Kierch als Helleger duergestallt sinn? }} | 1-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Illustration Secale cereale0.jpg|right|90px]] | Text = d''''[[Kar (Planz)|Kar]]''' keng klassesch Fruuchtzort ass, déi et schonn an der Antiquitéit gouf, mä villméi eréischt virun 2000 bis 3000 Joer als „Onkraut“ an de Weessefelder vu Klengasien opkoum, wou et da mat rekoltéiert gouf? }} | 1-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Tevita Momoedonu]]''' aus [[Fidschi]] alt ''the Five Minute Prime Minister'' genannt gëtt, well en 2000 zweemol (wärend e puer Minutten) an 2001 (wärend zwéin Deeg) Premierminister war? }} | 1-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = een uganks 1913 d'Nimm vun de Besëtzer vun alle 430 deemools zu Lëtzebuerg ugemellte Gefierer an deenen hire [[Nummereschëld (Lëtzebuerg)|Plackennummeren]] an der Zeitung noliese konnt? }} | 1-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Darvasa gas crater panorama crop.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Krater vun Derweze]]''' an Turkmenistan zanter 1971 am Gaang ass ze brennen, an dowéinst vun de Leit vun do den Numm ''Paart vun der Häll'' krut? }} | 1-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wort no 1.jpg|right|95px]] | Text = d''''''[[Luxemburger Wort]]''''' déi eelst lëtzebuergesch Dageszeitung ass, déi praktesch ouni Ënnerbriechung bis haut existéiert? }} | 1-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Heliocentric.jpg|120px|right]] | Text = den [[Aristarch vu Samos]] (ëm 310 - ëm 230 v. Chr.) och alt „griichesche [[Nikolaus Kopernikus|Kopernikus]]“ genannt gëtt, well hien als ee vun den Éischten d''''[[heliozentrescht Weltbild]]''' vertratt huet, no deem d'[[Sonn]] an net d'[[Äerd]] am Zentrum vum Weltall stéing? }} | 1-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|right|89px]] | Text = d'Iddi fir den '''[[Eiffeltuerm]]''' vum Elsässer Ingenieur [[Maurice Koechlin]] war? }} | 1-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, rue Marie et Joseph Hackin (nom de rue).jpg|130px|right]] | Text = déi lëtzebuergesch-franséisch Archeologekoppel '''[[Joseph Hackin]]''' a '''[[Ria Hackin-Parmentier]]''' 1941 beim Ënnergang vum Cargoschëff ''[[SS Jonathan Holt ]]'', dat torpedéiert gouf, ëm d'Liewe koumen? }} | 1-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Nic Klopp - Sécession - Exposition Peintures Sculptures Arts décoratifs.jpg|100px|right]] | Text = et iwwer 30 Joer no Wien a München och an der lëtzebuergescher Konschtszeen zu enger '''[[Sezessioun (Lëtzebuerg)|Sezessioun]]''' koum, déi der moderner [[Molerei]] zum Duerchbroch verhollef huet? }} | 1-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cape_Verde_location_map.svg|110px|right|Cap Vert]] | Text = d'Land '''[[Cap Vert]]''' säin Numm vun engem Kap 500 km wäit ewech zu [[Dakar]] am [[Senegal]] huet, dat den Inselen hiren Numm ginn huet? }} | 1-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Landverkauf.JPG|130px|right]] | Text = et bei der '''[[Lëtzebuerg-Kris]]''' [[1867]] drëms goung, datt Lëtzebuerg u Frankräich verkaf sollt ginn? }} | 1-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Alexis Heck 1830 1908.jpg|100px|right]] | Text = nom Tourismuspionéier '''[[Alexis Heck]]''' (1830-1908) net nëmmen [[École d'hôtellerie et de tourisme du Luxembourg|eng Schoul]], ma och e [[Cocktail]] genannt gouf? }} | 1-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coat of arms Grand Duchy of Luxembourg.png|right|89px|Wope vu Lëtzebuerg]] | Text = dem '''[[Wope vu Lëtzebuerg]]''' seng Originnen an de Wope vum mëttelalterlechen Haus Lëtzebuerg huet, an op den [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Henri V.]] (1136-1196) zeréckgeet? }} | 1-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gordian Troeller (cropped).jpg|110px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Journalist an Dokumentarfilmmécher '''[[Gordian Troeller]]''' (1917-2003) 1992 den Adolf-Grimme-Präis fir säi Liewenswierk krut? }} | 1-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Biergahornen Corniche 1.jpg|130px|right]] | Text = 1984 op engem vun deenen zwéi '''[[Biergahornen op der Corniche]]''' (haut net méi do) eng bis dohin onbekannt [[Wanzen]]aart entdeckt gouf? }} | 1-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Telstar.jpg|100px|right|Telstar]] | Text = wéinst der Technikbegeeschterung an den 1960er Joren e lëtzebuerger Basketballveräin, de [[BBC Telstar Hesper]], nom Kommunikatiounssatellit '''[[Telstar]]''' genannt gi war? }} | 1-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pingos near Tuk.jpg|right|130px|Pingoen]] | Text = e '''[[Pingo]]''' eng Knupp oder en Hiwwel ass, deen am Permafraschtbuedem ze fannen ass, an aus engem Kär vun Äis besteet, iwwer deem sech de Buedem wëlleft? }} | 1-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gotescht Haus, 20d, Rue André-Duchscher- Ééwisht Baach, Iechternach-101.jpg|95px|right]] | Text = bei der Renovéierung vum '''[[Gotescht Haus Iechternach|Goteschen Haus]]''' zu Iechternach de Giewel nëmmen do stoe gelooss gouf, wou z'erkenne war, wéi d'Haus uersprénglech war? }} | 1-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MALBROUCK 2621 w.jpg|right|140px|Buerg Malbrouck]] | Text = d''''[[Buerg Malbrouck]]''' am loutrengesche [[Manderen]] nom englesche Feldhär [[John Churchill, 1. Herzog vu Marlborough]] genannt ass, deen am Spueneschen Ierffollegkrich 1705 do aquartéiert war? }} | 2-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pair of side chairs MET DP111237.jpg|120px|right]] | Text = den [[Thomas Chippendale]] (1718-1779) en englesche Konscht- a Miwwelschräiner war, no dem den '''Chippendale-Stil''' benannt ass? }} | 2-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Codex Mariendalensis page.jpg|90px|right|Codex Mariendalensis]] | Text = de '''[[Codex Mariendalensis]]''', eng spéitmëttelalterlech Handschrëft iwwer d'Geschicht vun der [[Yolanda vu Veianen]], joerzéngtelaang als verluer gegollt huet, ier en 1999 erëmfonnt gouf? }} | 2-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Soyuz 18 booster.jpg|right|100px|Soyuz-Rakéit zu Baikonur]] | Text = d'Sowjetunioun, fir de Westen an d'Ier ze féieren, hire Kosmodrom bei Tjuratam no der Uertschaft '''[[Baikonur]]''' genannt huet, déi iwwer 300&nbsp;km vun do ewechlouch? }} | 2-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Biver (13) Terrils.JPG|130px|right]] | Text = d'Uertschaft '''[[Biver (Bouches-du-Rhône)|Biver]]''' an de [[Departement Bouches-du-Rhône|Bouches-du-Rhône]] nom lëtzebuergesch-belsche Grouweningenieur [[Ernest Biver]] genannt gouf? }} | 2-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Berdorf (LU), Hohllay -- 2015 -- 6097-101.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Huel Lee]]''' zu [[Bäerdref]] hir aktuell Form huet, well do zanter der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] Millesteng aus dem Fiels gebrach goufen? }} | 2-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Shakespeare2.jpg|99px|right]] | Text = de [[Miguel de Cervantes]] an de '''[[William Shakespeare]]''', de selwechten Dag, an zwar den [[23. Abrëll]] [[1616]] gestuerwe sinn? }} | 2-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|130px|right]] | Text = de Lëtzebuerger [[René Arend]] d'''Chicken McNuggets'' an de ''McRib'', zwéi McDonald's Produiten, kreéiert huet? }} | 2-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Collage guerra civile spagnola.png|100px|right]] | Text = d'Gesetz, dat de Leit aus Lëtzebuerg verbueden huet, '''[[Spueniekämpfer|um Spuenesche Biergerkrich deelzehuelen]]''', eréischt 2003 revoquéiert gouf? }} | 2-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Distribution_of_early_iron_working_sites_in_Luxembourg_—_Розташування_перших_металургійних_заводів_у_Люксембурзі.png|100px|right]] | Text = vun den 11 '''[[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Héichiewen zu Lëtzebuerg]]''', déi et an de 40er Jore vum 19. Joerhonnert gouf, ausser zu [[Zowaasch]], keen Eenzegen am [[Minettsgéigend|Minett]] stoung? }} | 2-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The Europa series 50 € obverse side.png|120px|right]] | Text = de '''[[Eurobilljeeën|50-Eurobilljee]]''' deen am meeschte gebrauchte Geldschäin an der [[Eurozon]] ass? Den 1. Januar 2018 waren 9.826.239.828 Exemplairen dovun am Ëmlaf. Duerno kommen dee vun 20 an dee vun 10 [[Euro]]. }} | 2-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 09 Pl 2.1 Dalheim Aigle romaine.jpg|90px|right|Adler Duelem]] | Text = den '''[[Réimermonument Duelem|Adler um Duelemer Réimermonument]]''' ursprénglech vergoldt war an an eng aner Richtung gekuckt huet? }} | 2-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Moresnet.svg|120px|right|Fändel vu Moresnet]] | Text = '''[[Neutral-Moresnet]]''' tëscht 1815 an 1919 en neutralen Territoire war, eng 65&nbsp;km nërdlech vu Lëtzebuerg, well Preisen op der enger Säit, Holland an duerno d'Belsch op der anerer, sech net eens goufe wien e kréich? }} | 2-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wiesenbach.jpeg|right|130px]] | Text = de '''[[Vincent Wiesenbach]]''' (1880-1911), den éischte Lëtzebuerger mat engem Piloteschäin, 1911 mat sengem selwer gebaute Fliger déidlech verongléckt ass? }} | 2-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png|130px|right]] | Text = de '''[[Groussherzogleche Palais]]''' an der Mëtt vum 19. Joerhonnert eng Zort administrativen Allzweckbau war, wou nieft dem Kinnek-Groussherzog oder sengem Statthalter, déi do periodesch residéiert hunn, d'Regierung, d'Parlament, a vun 1858 un, de Staatsrot hire Sëtz haten, an och nach eng archeologesch Sammlung dran ënnerbruecht war? }} | 2-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = et beim lëtzebuergesche '''[[Schoulgesetz vun 1912]]''' zu engem gudden Deel drëm goung, d'Muecht vun der [[Kathoulesch Kierch|Kathoulescher Kierch]] an de Primärschoulen anzeschränken, wat déi Jore virdrun zu heftegen Ausernanersetzungen tëscht [[Lénksblock|Lénks-]] a Rietsparteie gefouert hat? }} | 2-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|130px|right]] | Text = den Astronom '''[[Christiaan Huygens]]''' als Éischten dat, wat de [[Galileo Galilei]] als „Ouere“ vum [[Saturn (Planéit)|Saturn]] bezeechent hat, als d'[[Saturnréng]] identifizéiert hat? }} | 2-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''''[[Les danseurs d'Echternach]]''''' vum [[Evy Friedrich]] aus dem Joer 1947 deen éischte lëtzebuergesche Film war, deen um [[Festival vu Cannes]] gewise gouf? }} | 2-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Grün 02.jpg|105px|right]] | Text = ee Konschtstéck vum lëtzebuergesche Kraaftmënsch '''[[John Grün]]''' (1868-1912) dora bestoung, 2 Päerd mat 2 erwuessene Reider drop an d'Luucht ze hiewen? }} | 2-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemburgerli Himbeere Zitrone.jpg|130px|right|Luxemburgerli]] | Text = ''„'''[[Luxemburgerli]]'''“'' den Numm vun enger Makrounespezialitéit vun enger [[Zürich|Zürcher]] Confiserie ass? }} | 2-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Treaty of London 1867 Art VII and signatures.jpg|130px|right]] | Text = et beim '''[[Traité vu London (1867)|Traité vu London]]''' vun 1867 déi éischt Kéier war, wéi Vertrieder vu Lëtzebuerg (de [[Victor de Tornaco]] an den [[Emmanuel Servais]]) en internationalen Traité mat ënnerschriwwen hunn? }} | 2-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Non violence sculpture by carl fredrik reutersward malmo sweden.jpg|130px|right]] | Text = et vun der Skulptur '''[[Non-Violence]]''' (oder ''The Knotted Gun'') vum [[Carl Fredrik Reuterswärd]] eng 20 Repliquë gëtt, wourënner eng zu [[New York City|New York]], déi de Lëtzebuerger Staat de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] geschenkt huet, an eng am Parc Central um [[Kierchbierg]]? }} | 2-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Charles Bivort]]''' (1845-1920) vun [[Tratten]] déi éischt [[Stenographie|Stenographéiermaschinn]] fir Blanner erfonnt huet? }} | 2-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coltsfoot close-up aka.jpg|right|129px]] | Text = den '''[[Ieselsfouss]]''', eng Fréijoersplanz, och ''Fils avant le père'' genannt gëtt, well d'Bléi virun de Blieder erauskënnt? }} | 2-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gustav Simon (Gauleiter) 01.jpg|right|90px]] | Text = et vum fréiere Gauleiter '''[[Gustav Simon]]''' sengem Doud eng „offiziell“ an eng „inoffiziell“ Versioun gëtt? }} | 2-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charleroi - Square Jules Hiernaux - Marsupilami - 01.jpg|right|90px]] | Text = nom [[André Franquin]] sengem [[Comic]]personnage '''[[Marsupilami]]''' en [[(98494) Marsupilami|Asteroid genannt]] gouf? }} | 2-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gangler_Lexicon_inner_cover.jpg|99px|right|Lexicon der Luxemburger Umgangsspraache]] | Text = dem [[Jean-François Gangler]] säi '''''[[Lexicon der Luxemburger Umgangssprache]]''''' vun 1847 deen éischten [[Lëtzebuergesch Dictionnairen|Dictionnaire vum Lëtzebuergesche]] war? }} | 2-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gonepteryx.rhamni.mounted.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Zitrouneblat]]''' e [[Päiperleken|Päiperlek]] ass, deen [[Imago (Zoologie)|als Päiperlek]] iwwerwantert? }} | 2-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Frang5000V.jpg|150px|right]] | Text = vum héchste Billjee a '''[[Lëtzebuerger Frang]]''', dem Fënnefdausender, 20 Joer nom Aféiere vum [[Euro]] a Form vu Billjeeën nach ëmmer eppes iwwer 10.000 Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf waren? }} | 2-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Feb1712.jpg|130px|Schweedesche Kalenner vum Februar 1712|right]] | Text = et dräimol an der Geschicht en '''[[30. Februar]]''' gouf? }} | 3-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Stadpark Esch-Uelzecht 01.jpg|120px|right|Stadpark Esch]] | Text = de '''[[Stadpark vun Esch-Uelzecht]]''' 1911 um Hank vum Gaalgebierg ugeluecht gouf, well den Escher Bësch, wou d'Leit soss an d'Gréngs trëppele goungen, bal ganz ofgeholzt gi war, fir do d'[[Adolf-Emil-Hütte]] ze bauen? }} | 3-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Waxwing.jpg|right|99px]] | Text = de '''[[Seideschwanz|Peschtvull]]''' sou genannt gëtt, well fréier säi sporadescht a mysteriéist Opdauchen a Mëtteleuropa als e schlecht Omen ugesi gouf? }} | 3-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de Medezinner a Cheemiker '''[[Henri-Jean-Népomucène Crantz]]''' vu Rued (1722-1792) fir seng Fuerschungen an der Hygiène fir Hiewanen vum [[Joseph II. (HRR)|Jousef II.]] geadelt gouf? }} | 3-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dead Sea 1920px.jpg|60px|right|Doudegt Mier]] | Text = d'Uewerfläch vum '''[[Doudegt Mier|Doudege Mier]]''' ronn 400&nbsp;m ënnert dem Mieresspigel ass? }} | 3-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Simmering (Wien) - Gasometer (1).JPG|130px|right|Gasometeren zu Simmering]] | Text = an de fréiere '''[[Gasometeren (Wien)|Gasometere]] vu Wien-[[Simmering]]''' haut eng 1.500 Leit wunnen? }} | 3-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = dem '''[[Lëtzebuerger Haffbibliothéik|Groussherzog seng Bibliothéik]]''' ronn 45.000 Wierker ëmfaasst? }} | 3-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Belgium-6450 - Manneken Pis (13934735107).jpg|90px|right]] | Text = de '''[[Manneken Pis]]''' am Mee 2018 säin 1000. Costume geschenkt krut? }} | 3-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Narmerpalette verso UT 1931.jpg|95px|right]] | Text = op der '''[[Pallett vum Narmer]]''', an enger vun deenen alleréischten hieroglypheschen Inskriptiounen iwwerhaapt, d'Vereenegung vun Ënner- mat Ueweregypten duerch den [[Narmer]] duergestallt gëtt? }} | 3-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dicksgärtchen Vianden 02.jpg|95px|right]] | Text = den '''[[Edmond de la Fontaine]]''' (1823-1891) net nëmmen, ënner dem [[Pseudonym]] ''Dicks'', [[Lëscht vun de Musekskompositioune vum Dicks|Operette]] geschriwwen huet, mä och jorelaang al [[Seechen|Seeërcher]] a [[Brauch|Bräich]] erfuerscht huet? }} | 3-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg Hotel de Ville (2232245399).jpg|130px|right]] | Text = wärend den Ëmbauaarbechten vum [[Chambersgebai]], 1997-1999, d'[[Chamber]] hir Sëtzungen am '''[[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]]''' ofgehalen huet? }} | 3-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sequoiaen Amaliapark 2009-04.JPG|95px|right]] | Text = ''„'''[[Mammutbeem|Sequoiaen]]'''“'' wuel dat eenzegt Wuert am Lëtzebuergeschen ass, bei deem all 5 [[Vokal]]er hannerenee stinn? }} | 3-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wolfsschlucht michel engels 1901.jpg|88px|right]] | Text = d''''[[Wollefsschlucht (Iechternach)|Wollefsschlucht]] bei [[Iechternach]]''' hiren Numm 1881 vun engem vun den éischten Touristen, déi doduerch gefouert goufen, krut, dee se mat der „Wolfsschlucht“ aus dem [[Carl Maria von Weber]] sengem ''Freischütz'' verglach huet? }} | 3-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:L'isola del cinema.jpg|130px|right]] | Text = den Ausdrock '''''[[Paparazzi]]''''' op e Personnage aus dem [[Federico Fellini]] sengem Film ''[[La dolce vita]]'' zeréckgeet? }} | 3-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:WaterPolo.JPG|129px|right]] | Text = beim '''[[Waasserball]]''' d'Feldspiller de Ball mat all Kierperdeel spille kënnen, just net mat den zwou Hänn gläichzäiteg? }} | 3-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Michel Théato en 1900.jpg|100px|right]] | Text = deen éischte lëtzebuergesche Goldmedailegewënner op enger Olympiad de '''[[Michel Théato]]''' war, an zwar 1900 zu Paräis am Marathon-Laf? }} | 3-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iceland Mid-Atlantic Ridge map.svg|130px|right]] | Text = '''[[Island]]''' souwuel op der nordamerikanescher wéi der europäescher [[Tektonik|Lithosphärplack]] läit? }} | 3-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:TunnelStad.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg]]''' uganks der 1960er Joren ugeluecht gouf, fir eng Ofwaasserleitung aus dem Péitrussdall mam Pafendall ze verbannen? }} | 3-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MunnerefGrandChefGinkgo01.jpg|130px|right]] | Text = de franséische Komponist [[Maurice Ravel]] 1937 ee Joer laang zu [[Munneref]] am '''[[Hotel Grand-Chef]]''' gewunnt huet? }} | 3-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d'Joer '''[[238]]''' och [[Sechskeeserjoer]] genannt gëtt, well sechs Männer no- a mateneen vum Senat als [[Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich|Keeser vum Réimesche Räich]] unerkannt goufen? }} | 3-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wallnut Lane Bridge 361615pv.jpg|right|119px]] | Text = d''''[[Walnut Lane Bridge]]''' zu Philadelphia eng Kopie aus arméiertem Bëtong vun der Neier Bréck ([[Adolphe-Bréck]]) an der Stad Lëtzebuerg ass? }} | 3-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cooking with radio waves - Short Wave Craft Nov 1933 cover.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergesch-amerikaneschen Erfinder a Science-fiction-Auteur '''[[Hugo Gernsback]]''' (1884-1967) sech a senge Geschichten eng ganz Rëtsch technesch Konzepter ausgeduecht huet, déi eréischt an de Joerzéngten duerno developpéiert konnte ginn? }} | 3-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RuanNguyen.png|100px|right]] | Text = ronn all zweete Vietnamees mam Familljennumm '''[[Nguyễn]]''' heescht? }} | 3-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zeichen_140_-_Tiere,_StVO_1970.svg|100px|right]] | Text = d''''[[Verkéierswarnschëld]]''' viru [[Schëld A, 14a|Véi op der Strooss]] 2012 aus dem [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger Code de la Route]] gestrach gouf, ma 2024 nees agefouert gouf? }} | 3-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mammuthus exilis.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Zwergmammut]]''' (''Mammuthus exilis'') eng ausgestuerwe Mammutaart ass, déi sech op eng Insel zeréckgezunn hat, an do am Laf vun der [[Evolutioun (Biologie)|Evolutioun]] aus Manktem u Fudder ëmmer méi kleng gouf? }} | 3-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Anna Boch in Her Studio 1893.jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Anna Boch]]''' den eenzege Client war deen de [[Vincent Van Gogh]] zu senge Liefzäiten hat? }} | 3-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Beauvais Cathedral Exterior 1, Picardy, France - Diliff.jpg|130px|right|Kathedral Beauvais]] | Text = d''''[[Kathedral Saint-Pierre zu Beauvais]]''' déi mam héchste gotesche Chouer vun der Welt ass, mä ni fäerdeg gebaut gouf? }} | 3-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Germaine Damar - Radiofilm 1960.jpg|100px|right|Germaine Damar op argentinescher Zäitschrëft 1960]] | Text = d'lëtzebuergesch Schauspillerin '''[[Germaine Damar]]''' duerch de Film ''[[Die Beine von Dolores]]'' an Argentinien esou bekannt gouf, datt si do 3 Joer laang ëm Chrëschtdag eng eegen Televisiounsemissioun hat? }} | 3-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Casablanca, title.JPG|130px|right]] | Text = de Saz ''„Play it again, Sam!“'' esou net am Film '''''[[Casablanca (Film)|Casablanca]]''''' (1942) virkënnt? }} | 3-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ukulele4.png|80px|right|Ukulele]] | Text = d''''[[Ukulele]]''' en [[hawaii]]anescht [[Museksinstrument]] ass, deem seng Originnen op [[Madeira]] zeréckginn, vu wou portugisesch Immigranten et matbruecht haten? }} | 3-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Croix de Hinzert (2).JPG|120px|right|Hinzerter Kräiz]] | Text = d''''[[Hinzerter Kräiz]]''' 1946 um Stater [[Nikloskierfecht]] opgeriicht gouf, fir un déi 82 Lëtzebuerger z'erënneren, déi am Zweete Weltkrich am [[SS-Sonderlager Hinzert]] an zu [[Klingelpütz|Köln-Klingelpütz]] higeriicht goufen? }} | 3-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bryce Canyon 2 md.jpg|130px|right|Hoodooen am Bryce Canyon National Park]] | Text = een am '''[[Bryce-Canyon-Nationalpark]]''' Honnerte vun [[Hoodoo]]e bewonnere kann? }} | 4-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sunny april morning spaghetti tree harvest (7036208493).jpg|110px|right]] | Text = e Reportage iwwer „'''[[Spaghetti-Bam|Spaghettibeem]]'''“ 1957 en [[Abrëllsgeck]] vun der [[BBC]] war, deen deemools vill fir richteg gehalen hunn? }} | 4-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Place de Bruxelles.svg|120px|right]] | Text = op der '''[[Place de Bruxelles (Stad Lëtzebuerg)|Bréisseler Plaz]]''' an der Stad de 5. Juli 1951 déi éischt [[Verkéiersluucht]] zu Lëtzebuerg a Betrib geholl gouf? }} | 4-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Planets2008.jpg|130px|right]] | Text = all d''''[[Planéit]]e vun eisem [[Sonnesystem]]''' no [[réimesch Mythologie|réimesche Gëtter]] genannt goufen, ausser d'[[Äerd]] an den [[Uranus (Planéit)|Uranus]]? }} | 4-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|90px|right]] | Text = den islännesche [[Nobelpräis fir Literatur|Literatur-Nobelpräisdréier]] '''[[Halldór Laxness]]''' sech 1922-23 an d'[[Benediktinerabtei Klierf]] zeréckgezunn huet an do gedeeft gouf? }} | 4-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pinot Gris close.JPG|105px|right|Pinot-Gris-Drauwen]] | Text = '''[[Wäisse Wäin]]''' vun alle méigleche [[Wäindrauf|Wäindrauwen]], och där mat bloelzeger Haut, gemaach ka ginn? }} | 4-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = déi '''éischt''' [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|'''Eisebunnsstreck''' zu Lëtzebuerg]] den 11. August 1859 [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|tëscht Lëtzebuerg a Zoufftgen]] a Betrib geholl gouf? }} | 4-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Orgel_der_Nikolaikirche_in_Berlin_04.jpg|91px|right]] | Text = bei '''[[Uergel]]päifen''' ë.&nbsp;a. tëscht ''Labial-'' an ''Zongepäifen'' ënnerscheet gëtt? }} | 4-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Norbert Jacques by Waldemar Flaig 1927.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergeschen Auteur '''[[Norbert Jacques]]''' d'Figur vum ''Doktor Mabuse'' erfonnt huet? }} | 4-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Yellowstone River in Hayden Valley.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Yellowstone-Nationalpark]]''' den eelsten Nationalpark vun der Welt ass? }} | 4-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Emetteur de Junglinster les trois mâts vus de l'Ouest.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Sender 1212]]''' e Radiosprogramm an däitscher Sprooch war, dee vum Dezember 1944 bis Krichsenn vum amerikanesche militäresche Geheimdéngscht als „schwaarz Propaganda“ nuets iwwer d'Anlage vu Radio Lëtzebuerg ausgestraalt gouf? }} | 4-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mundaneum Tiräng Karteikaarten.jpg|120px|right|Tiräng mat Karteikaarte mat bibliographesche Referenzen aus dem Mundaneum]] | Text = d''''[[Mundaneum]]''' vum Belsch [[Paul Otlet]] (1868-1944) eng Zort Multimedia-Archiv war, dat un e bibliographesch-enzyklopedesche Repertoire gekoppelt war, an haut als eng „analog Sichmaschinn“ vum Wësse vun der Welt ugesi gëtt? }} | 4-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gare Belval-Université 2010-10-17 B.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Gare Belval-Université]]''', [[Jim Clemes|hirem Architekt]] no, engem Mued oder enger Raup gläiche soll? }} | 4-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg_-_rue_Chimay_Dräikinneksgaass_-_nom_de_rue.jpg|right|125px]] | Text = d''''[[Dräikinneksgaass]]''' an der Stad Lëtzebuerg sou genannt gëtt, well et do eng Bäckerei gouf, déi e Bild vun den [[Dräi Kinneken]] iwwer der Dier hänken hat? }} | 4-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Plumedbasiliskcele4.jpg|130px|right]] | Text = de '''''[[Basiliscus plumifrons]]''''', eng Eidechsenaart, op Franséisch och ''lézard Jésus-Christ'' genannt gëtt, well en, fir senge Feinden z'entkommen, op den hënneschte Patten iwwer d'Waasser lafe kann? }} | 4-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:10 Thaler Note BIL 1856.jpg|130px|right|10-Daler-Billjee vun der BIL]] | Text = deen '''éischte lëtzebuergesche [[Geldschäin]]''' 1856 vun enger privater Bank erausgi gouf, nämlech der [[BIL]]? }} | 4-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:UNESCO logo French.svg|95px|right]] | Text = der '''[[UNESCO]]''' no e [[Buch]] op d'mannst 49 Säiten (ouni den Deckel) muss hunn? }} | 4-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wilhelmvoigtgrab.jpg|95px|right|Graf Hauptmann von Köpenick]] | Text = dem '''„[[Hauptmann von Köpenick]]“ säi Graf''' an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] um [[Nikloskierfecht]] ass? }} | 4-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chateau Allemagne en Provence IMG 9064 touched.jpg|right|130px]] | Text = et en '''„[[Allemagne-en-Provence|Däitschland]]“''' a Frankräich an e „[[Frankräich (Bergisch Gladbach)|Frankräich]]“ an Däitschland gëtt? }} | 4-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean Schortgen.png|90px|right]] | Text = deen éischten Aarbechter, deen Deputéierten an der [[Chamber]] gouf, de '''[[Jean Schortgen]]''', op engem [[1. Mee]] bei engem Accident an der Grouf leie blouf? }} | 4-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:StenSchm1.JPG|right|130px]] | Text = am Joer 1957 an der '''[[Stengeforter Schmelz]]''' 10.041 Tonne Phenol produzéiert goufen? }} | 4-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Site um Bois de Cazier w.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Drëttel-Reegel]]''' an der [[Fotografie]] dora besteet, datt de „Bléckfank“ vum Bild op enger Intersektioun vun den horizontalen a vertikale Linne vu jee engem Drëttel vum Bild ass? }} | 4-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KueheinHalbtrauer.jpg|100px|right]] | Text = am '''[[Arno Schmidt]]''' sengem Roman ''Abend mit Goldrand'' eng ganz Rei Beschreiwungen iwwer Lëtzebuerg stinn, obwuel de Schmidt ni e Fouss an d'Land gesat huet? }} | 4-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Péiterséileginselkonflikt]]''' e Grenzkonflikt tëscht [[Spuenien]] a [[Marokko]] war, deen ausgebrach ass, wéi am Juli 2002 marokkanesch Truppen op der [[Péiterséileginsel]] u Land gaange sinn? }} | 4-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:MetroStockelD&D.jpg|115px|right]] | Text = déi zwéin Detektiven an ''[[Les Aventures de Tintin|Dem Tintin senge Geschichten]]'', am Original ''Dupont et Dupond'', an de lëtzebuergeschen Iwwersetzunge '''''[[Biwer a Biver]]''''' heeschen? }} | 4-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Amazonrivermap hr.svg|115px|right|Amazonas]] | Text = den '''[[Amazonas]]''' seng Quell 190&nbsp;km vum Pazifik ewech huet, mä da méi wéi 6000&nbsp;km queesch duerch Südamerika leeft, fir dann an den [[Atlantik]] ze lafen? }} | 4-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Lëtzebuerger Guillotine 2009 08-IMG 6199.JPG|89px|right|Lëtzebuerger Guillotine]] | Text = d''''[[Doudesstrof zu Lëtzebuerg]]''' fir d'lescht de 24. Februar 1949 ausgeféiert gouf, 1979 per Gesetz ofgeschaaft gouf an 1999 an der [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassung]] festgehale gouf, datt se net méi agefouert kéint ginn? }} | 4-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:House Shared By Two Countries.jpg|90px|right]] | Text = '''[[Baarle-Hertog]]''', eng belsch Gemeng, ë.&nbsp;a. aus 20 Exklave besteet, déi an Holland leien, an deenen hirersäits 7 hollännesch Enklave sinn? }} | 4-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Loschbour Mullerthal 2013.jpg|130px|right|De Loschbuer]] | Text = d''''[[Loschbur-Fra]]''' eng 1000 Joer méi al ass wéi de [[Loschbur-Mann]]? }} | 4-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:ServaisEmile.jpg|90px|right]] | Text = den '''[[Émile Servais]]''' (1847-1928) den 9. Januar 1919 zum President vun der Republik Lëtzebuerg designéiert gi war, ier den Dag drop franséisch Truppen dem republikaneschen Opstand en Enn gemaach hunn? }} | 4-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:President Kaczyński and PM Kaczyński.jpg|95px|right|Jaroslaw a Lech Kaczyński]] | Text = de '''[[Jarosław Kaczyński]]''' 2006-2007 polnesche Premierminister ënner dem Staatspresident '''[[Lech Kaczyński]]''', sengem [[Zwilling|eeneeëgen Zwillingsbrudder]], war? }} | 5-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ancien hôpital d'Esch-sur-Alzette 01.jpg|130px|right]] | Text = dat eelst Spidol zu Esch-Uelzecht d''''[[Metze Spidol]]''' war, dat 1878 vun de Bedreiwer vun der [[Metze Schmelz]] als e Spidol fir hir Aarbechter gebaut gouf? }} | 5-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Plakeg Maulefsratl.jpg|right|130px|Plakeg Maulefsrat]] | Text = d''''[[Plakeg Maulefsrat]]en''' (''Heterocephalus glaber'') a grousse Kolonië liewen, déi vu jee engem Weibchen dirigéiert ginn, dat sech, wéi bei de Beien, exklusiv ëm d'Reproduktioun këmmert? }} | 5-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:KettyMaus2.jpg|120px|right]] | Text = „'''[[Ketty Maus]]'''“ den Numm vun enger fiktiver Fra ass, deen op Modeller vu lëtzebuergesche [[Pass (Dokument)|Päss]] gebraucht gëtt? }} | 5-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hydrochoeris hydrochaeris in Brazil in Petrópolis, Rio de Janeiro, Brazil 09.jpg|130px|right]] | Text = dat gréisst [[Knabberdéieren|Knabberdéier]], d''''[[Capybara]]''', bis zu 1,20&nbsp;m grouss ka ginn? }} | 5-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:20191212 Szczury w Świątyni Karni Maty w Deśnok 1052 8157 DxO.jpg|130px|right]] | Text = am '''[[Ratentempel vun Deshnok|Karni-Mata-Tempel]] zu Deshnok''' an Indien eng 20.000 Rate liewen, déi als helleg gëllen an deenen do Friesse geaffert gëtt? }} | 5-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ondatra zibethicus FWS.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Bisamrat]]''' keng Rat ass, mä villméi zu de [[Wullmais]] (Arvicolinae) gehéiert, vun deene se de gréisste Vertrieder ass? }} | 5-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Roud Wullmaus Logo.JPG|129px|right|Logo Ro'd Wullmaus]] | Text = '''''[[D'Ro'd Wullmaus]]''''' eng lëtzebuergesch Schülerzeitung aus de Joren 1969-1973 war, déi wéinst hiren antiautoritären Texter a [[Karikatur]]en och alt de Prozess gemaach krut? }} | 5-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fredmeyer edit 1.jpg|130px|right]] | Text = d'Zuel vun de '''[[Supermarché|Supermarchéën]] zu Lëtzebuerg''' tëscht 1996 an 2016 vun 42 op 106 eropgaangen ass? }} | 5-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rio de Janeiro Helicoptero 47 Feb 2006.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Rio de Janeiro]]''' iertemlech no engem „[[Januar]]-Floss“ genannt gouf, deen et awer net gëtt? }} | 5-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den [[18. Mee]] [[1975]] ronn 12.000 jonk Leit zu Lëtzebuerg '''op ee Coup [[Groussjäregkeet|groussjäreg]]''' goufen, well den Alter dofir per Gesetz vun 21 op 18 Joer erofgesat gouf? }} | 5-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fallen Astronaut.jpg|right|100px]] | Text = dem belsche Kënschtler '''[[Paul Van Hoeydonck]]''' säi '''''Fallen Astronaut''''' dat eenzegt Konschtwierk ass, dat bis ewell um [[Äerdmound]] installéiert gouf? }} | 5-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ruysmolen1867.jpg|100px|right|D'Senne zu Bréissel virun der Iwwerdeckelung]] | Text = [[Bréissel]] a [[Paräis]] hiren Urspronk un de [[Meander]]e vun zwéin '''[[homophon]]e [[Floss|Flëss]]''' hunn? }} | 5-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Eurovisie Songfestival 1966 te Luxemburg. De winnaar Udo Jürgens met de winnares, Bestanddeelnr 918-9215.jpg|110px|right]] | Text = Lëtzebuerg (via [[RTL Group|RTL]]) tëscht 1956 an 1993 am Ganze siwenandrëssegmol beim '''[[Eurovision Song Contest]]''' matgemaach huet an dëse [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Beiträg beim Eurovision Song Contest|fënnefmol gewonnen huet]]? }} | 5-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:OurthekanaalBernistap1.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Meuse-Musel-Kanal]]''' e Projet aus den 1820er Jore war, deen, queesch duerch d'[[Ardennen]], [[Léck]] hätt solle mat [[Waasserbëlleg]] verbannen, an deen zwar ugefaangen, awer ni fäerdeg gemaach gouf? }} | 5-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kierch Crusnes.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Bäerbelekierch zu Crusnes]]''' déi eenzeg Kierch a Frankräich ass, déi ganz aus [[Eisen|Eise]] gebaut ass? }} | 5-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''''[[Prix Grand-Duc Adolphe]]''''' e Konschtpräis ass, deen zu Lëtzebuerg zanter 1902 all zwee Joer (virun 1995: meeschtens all Joer) un een oder méi Kënschtler vergi gëtt, déi um ''Salon'' vum [[Cercle artistique de Luxembourg]] (CAL) ausgestallt hunn? }} | 5-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Thyes Felix.jpg|95px|right]] | Text = de '''[[Félix Thyes]]''' (1830-1855) deen éischte lëtzebuergesche Schrëftsteller a franséischer Sprooch war? }} | 5-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d'Lidd '''''[[Bella Ciao]]''''' ursprénglech iwwer dat schwéiert Liewe vu Räis-Baierinnen am [[Piemont]] erzielt, déi ënner hirem strenge Patron ze leiden haten, méi spéit awer an en antifaschistescht Partisane-Lidd ëmgedicht gouf? }} | 5-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Helen Buchholtz w.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Helen Buchholtz]]''' (1877-1953), eng lëtzebuergesch Komponistin, bei hirem Doud iwwer 200 Noutemanuskripter vu Kompositiounen hannerlooss huet? }} | 5-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Staatlech Pressehëllef]]''', déi zu Lëtzebuerg 1976 agefouert gouf, fir de Meenungspluralismus ze stäipen, sech am Joer 2018 op eng 8,16 Milliounen Euro belaf huet? }} | 5-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Coat of arms of San Marino.svg|100px|right]] | Text = zu '''[[San Marino]]''' d'Amt vum Staatschef vun zwou Persounen ausgeüübt gëtt, déi all 6 Méint änneren? }} | 5-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Burfelt 3.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Buergfrid-Affär]]''' eng politesch-juristesch Affär tëscht 1969 an 1974 war, déi der Ministesch [[Madeleine Kinnen]], der éischter Fra an enger Lëtzebuerger Regierung, hiert Amt kascht huet? }} | 5-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Giants-causeway-in-ireland.jpg|right|130px]] | Text = '''[[Basalt]]''' d'Form vu sechseckege Saile kritt, wann d'Basalt-Lava méi lues wéi gewéinlech ofkillt? }} | 5-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jabo.jpg|right|130px]] | Text = déi sougenannt '''''[[Offiziell Lëtzebuerger Orthographie|Ofizièl lezebuurjer ortografi]]''''' déi éischt gesetzlech festgeluecht Schreifweis vum [[Lëtzebuergesch]]e war, déi [[1946]] agefouert gouf, awer sou gutt wéi vu kengem benotzt a schonn 1950 duerch déi vum ''[[Luxemburger Wörterbuch]]'' ersat gouf, wat awer eréischt gesetzlech 1975 festgehale ginn ass? }} | 5-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flickr - BioDivLibrary - n26 w1150 (1).jpg|100px|right]] | Text = et a Brasilien eng 20 '''''[[Luxemburgia]]'''''-Aarte gëtt? }} | 5-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:PaulGreen@FGRFC.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Forest Green Rovers FC]]''' e [[Veganismus|vegane]] Foussballveräi sinn? }} | 5-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg|140px|right]] | Text = den däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]] déi éischt Méint vum [[Éischte Weltkrich]] säin '''Haaptquartéier an der [[Groussgaass (Esch-Uelzecht)|Groussgaass]]-Schoul''' zu [[Esch-Uelzecht]] hat? }} | 5-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Syldavia.webp|130px|right]] | Text = d'Sprooch aus dem fiktive Land '''[[Syldawien]]''' an den [[Dem Tintin seng Geschichten|Tintins-Geschichten]] zu engem groussen Deel e schrëftlech verfriemte [[Bréissel]]er Dialekt ass? }} | 5-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:La clef du cabinet 1704.jpg|90px|right]] | Text = déi éischt Zeitung, déi zu Lëtzebuerg erauskoum, '''''[[La Clef du cabinet des princes de l'Europe]]''''' ([[1704]]) war, an dat, fir d'Zensur a Frankräich z'ëmgoen? }} | 5-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:P7220018 DxO.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Louis XIV. vu Frankräich|Kinnek Louis XIV.]] de Pätter''' vum Stater Affekot [[Jean-Bernard Knepper]] sengem Jong Louis war, dee wärend dem [[Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg|Kinnek senger Visitt zu Lëtzebuerg]] gebuer gouf? }} | 5-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:6-Reliquie der Sandalen v.Jesus-k.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Sandale vu Christus]]''' an der [[Abtei Prüm]] am Mëttelalter zu de bedeitendste [[Reliquie]]n an der Géigend gezielt hunn, bis zu [[Tréier]] de sougenannten [[Hellege Rack]] opgedaucht ass? }} | 6-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hoopoe de.jpg|90px|right]] | Text = de '''[[Mitock]]''' (''Upupa epops'') op Lëtzebuergesch och nach Wuppert, Butbutt, Buddert, Buddebutt, Bëschbuppert, Sténkert, Drecksvull, Riffer, Ruppert, Hupp-Hupp oder Witapp genannt gëtt? }} | 6-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gare Volmerange les Mines-002.jpg|130px|right]] | Text = d'[[Gare Däitsch-Oth|Gare vun Däitsch-Oth]] an '''[[Gare Wuelmereng|déi vu Wuelmereng]]''' zwou '''[[Kappgare|Kappgarë]]''' vun der [[CFL]] sinn, déi a Frankräich leien? }} | 6-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[File:Joosy Stoffel - 60 jaar Rotterdamse Turnbond - Bestanddeelnr 916-3525 (1964).jpg|Josy Stoffel|90px|right]] | Text = de Konschtturner '''[[Josy Stoffel]]''' vun 1949 bis 1964 ouni Ënnerbriechung Landesmeeschter am Turne war an u véier Weltmeeschterschaften, sechs Europameeschterschaften a fënnef Olympiaden deelgeholl huet? }} | 6-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Platinum-Iridium meter bar.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Meter]]''' [[1793]] als den 10-milliounsten Deel vun der Distanz vum [[Pol (Geographie)|Pol]] bis bei den [[Equator]] vum [[Äerdmeridian]], op deem [[Paräis]] läit, definéiert gouf, an e Prototyp vun dësem Meter [[1795]] a [[Messeng]] gegoss gouf? }} | 6-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7581.jpg|90px|right]] | Text = de gebiertegen Iechternacher '''[[Jules Hoffmann (Biolog)|Jules Hoffmann]]''' 2011 den [[Nobelpräis fir Physiologie oder Medezin|Nobelpräis fir Medezin]] kritt huet an zanter 2012 Member vun der [[Académie française]] ass? }} | 6-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Seconde-guerre-mondiale-debarquement-LCVP-6juin1944.jpg|120px|right]] | Text = siwe Lëtzebuerger op der Säit vun den Alliéierte de 6. Juni 1944 bei der '''[[Operation Overlord]]''' am Asaz waren? Et waren dat bei de Buedemtruppen de [[Charles-André Schommer]] op ''Omaha Beach'' an op ''[[Sword Beach]]'' de [[Pierre Laux]] bei den engleschen Truppen an den [[Antoine Neven]], [[Jean Neven]], [[Félix Peters]] a [[Jean Reiffers]] beim franséische Commando Kieffer. De [[Jean-Bernard Ney]] war deen Dag als Navigateur u Bord vun engem Fliger vun der englescher Aviatioun iwwer ''Omaha Beach'' am Asaz. }} | 6-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:1 franc Luxembourg Jean I (1989)-revers.png|110px|right]] | Text = de '''[[Lëtzebuerger Frang]]''' tëscht 1935 an 1941 e Véierels méi wäert war wéi [[Belsche Frang|dee Belschen]], nom Krich awer nees zu enger [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vun 1:1]] erëmagefouert gouf? }} | 6-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Sender Housen 2 BRW.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Sendemast vun Housen]]''' mat 300 Meter dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Bauwierk vu Lëtzebuerg]] ass? }} | 6-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schluecht vu Valmy.jpg|120px|right]] | Text = d''''[[Schluecht vu Valmy]]''' zwar keng eendeiteg taktesch Resultater ervirbruecht huet, mä e grousse symbolesche Wäert hat, well se als déi éischt franséisch Victoire no der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] gefeiert gouf? }} | 6-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Berlin, Mitte, Bertolt-Brecht-Platz 1, Theater am Schiffbauerdamm.jpg|110px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Schauspiller '''[[Joseph Noerden]]''' tëscht 1949 an 1953 am [[Bertolt Brecht]] sengem ''Berliner Ensemble'' gespillt huet? }} | 6-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ant Nebula.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Seechomessenniwwel]]''', e [[planetareschen Niwwel]], sou genannt gëtt, well en dem Kapp an dem Thorax vun enger [[Seechomessen|Seechomes]] gläicht? }} | 6-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Residenz der Grossherzoeglichen Familie.jpg|130px|right]] | Text = am '''[[Schlass Bierg]]''', der [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|groussherzoglecher]] Residenz, tëscht 1941-1944 vum [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitschen Occupant]] eng sougenannt ''[[Nationalpolitische Erziehungsanstalt Kolmar-Berg|Nationalpolitische Erziehungsanstalt]]'' ageriicht gi war? }} | 6-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Seal of the United States Virgin Islands.svg|115px|right]] | Text = d''''[[Amerikanesch Joffereninselen|Amerikanesch Joffereninsele]]''' bis 1917 zu [[Dänemark]] gehéiert hunn, déi se du fir 25 Milliounen Dollar un d'USA verkaaft hunn? }} | 6-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kursaal De Balkon haut.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Kursaal|Ciné Kursaal]]''' vu Rëmeleng, och nach den ''Ale Kino'' genannt, deen eelste [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen|Kino zu Lëtzebuerg]] ass, deen nach haut a Betrib ass? }} | 6-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Edouard luja snl.jpg|90px|right]] | Text = den '''[[Edouard Luja]]''' (1875-1953), e lëtzebuergesche Biolog, Fuerscher an Entdeckungsreesenden, eng 130 bis dohin onbekannt Planzen- an Déierenaarten entdeckt huet, wouvun der eng Partie säin Numm kruten, z.&nbsp;B. d<nowiki>'</nowiki>''Acacia Lujaei'' oder d<nowiki>'</nowiki>''Eulophia Lujaeana''? }} | 6-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Milbekéis.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Milbekéis]]''' eng Spezialitéit aus Sachsen-Anhalt ass, deen duerch d'Exkrementer vun e puer Millioune [[Milben]], déi drop sëtzen, zeideg gëtt, a sou säin typesche Goût kritt? }} | 6-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Simone de Beauvoir.jpg|100px|right]] | Text = d'franséisch Schrëftstellerin '''[[Simone de Beauvoir]]''' en Urenkelkand vum [[Hubert Brasseur (1823)|Hubert Brasseur]] war, engem vun de Matgrënner vun der [[Brasseurs Schmelz]] zu Esch? }} | 6-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Blason département fr Var.svg|90px|right]] | Text = '''[[Departement Var|Var]]''' dat eenzegt [[Franséisch Departementer|franséischt Departement]] ass, dat no engem Floss genannt ass (dem [[Var (Floss)|Var]]), deen hautesdaags guer net derduerchleeft? }} | 6-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de Begrëff „'''[[Télécran]]'''“ fir d'éischt an der franséischer Iwwersetzung vum [[George Orwell]] sengem Roman ''Nineteen eighty-four'' fir den englesche Begrëff ''telescreen'' gebraucht gouf? }} | 6-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Pont G-D Charlotte (1a).jpg|130px|right]] | Text = op de Baupläng vun der '''[[Rout Bréck|Rouder Bréck]]''' zwou Vëlospistë vun 1,75&nbsp;m virgesi waren; dës awer, wéi s'a Betrib geholl gouf, zu Gonschte vum Autostrafic geaffert goufen? }} | 6-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Viichten-Terpsichore-w.jpg|95px|right]] | Text = um '''[[Mosaik vu Viichten]]''', dat 1994 entdeckt gouf, an dat géint d'Joer 240 geluecht gouf, den [[Homer]] mat den Néng [[Mus (Mythologie)|Musen]] ze gesinn ass? }} | 6-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Johannes Mylius]]''' vun Diddeleng (ëm 1537-1596) Studieboursse gestëft huet, déi nach Joerhonnerten duerno ausbezuelt goufen? }} | 6-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chichen Itza 3.jpg|130px|right]] | Text = op der Nordsäit vun der '''[[Pyramid vum Kukulcán]]''', wärend der [[Equinoxe]], de Schiet esou op d'Säitemauer vun der Trap fält, dass et ausgesäit wéi wann do eng riseg Schlaang erofkrauche géif? }} | 6-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Mongenast Mathias.jpg|right|85px|Mathias Mongenast]] | Text = d''''[[Regierung Mongenast]]''' zu Lëtzebuerg just 25 Deeg, vum 12. Oktober bis de 6. November 1915 am Amt war? }} | 6-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Town Hall Tower & Sukiennice.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Kraków]]''' (Krakau) vun 1038 bis 1609 d'Haapt- a Kinneksstad vu [[Geschicht vu Polen|Polen]] war? }} | 6-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Lenoir gas engine car.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Étienne Lenoir]]''' (1822-1900) 1860 deen éischte brauchbare Gasmotor an 1863 dat éischt Stroossegefier, dat domat ugedriwwe gouf, gebaut huet? }} | 6-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:LuxemburgWisconsinDowntown1.jpg|130px|right|Luxemburg, Wisconsin]] | Text = „'''[[Luxemburg]]'''“ gläich dräi Uertschaften an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] heeschen? }} | 6-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Tranchée de Caster.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Tranchée de Caster]]''' an der Belsch e 65 Meter déiwen Aschnëtt an d'[[Montagne Saint-Pierre]] ass, déi tëscht 1930 an 1933 fir den [[Albertkanal]] ugeluecht gouf? }} | 6-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg City église Saint-Alphonse ext a.jpg|90px|right|Kierch St Alphonse]] | Text = d'Kierchtierm vun der 1858 gebauter '''[[Kierch Saint-Alphonse vu Lëtzebuerg|Kierch St. Alphonse]]''' („Paterekierch“) an der Stad Lëtzebuerg, sou niddreg sinn, well se no bei der [[Festung Lëtzebuerg|Festungsmauer]] stoungen a soss eng giedeleg Zilscheif gi wieren, wa se méi héich gewiescht wieren? }} | 6-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Maxwell - 2014 Euro - 1.jpg|80px|right]] | Text = den '''Asteroid [[(255019) Fleurmaxwell]]''' no der Lëtzebuerger Äiskonschtleeferin [[Fleur Maxwell]] benannt gouf? }} | 7-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Astana-Ishim-River-embankment-7797.jpg|130px|right]] | Text = déi '''[[Astana|kasachesch Haaptstad]]''' bannent manner wéi 7 Joerzéngte sechsmol den Numm gewiesselt huet? }} | 7-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Guillaume Kroll.jpg|95px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Metallurg '''[[William J. Kroll]]''' (1889 - 1973) ë.&nbsp;a. deen no him genannte „Kroll-Prozess“ entdeckt huet, deen et erméiglecht, [[Titan (Element)|Titan]] industriell ze produzéieren? }} | 7-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Husumer Protestfierkelen.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Husumer Protestschwäin]]''' eng rout-wäiss-rout gesträift Schwéngsrass ass, déi uganks vum 20. Jh. vun den Dänen an Nordfriesland geziicht gouf, fir dergéint ze protestéieren, datt se net den dänesche Fändel hunn däerfen eraushänken? }} | 7-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pellicola Cinematografica Sotto.png|130px|right]] | Text = deen éischte ''Long métrage'' op Lëtzebuergesch '''''[[Wat huet e gesot?]]''''' geheescht huet, an 1981 doruechter gewise gouf? }} | 7-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hauptstrasse in Grevels 01.jpg|130px|right]] | Text = d'Uertschaft '''[[Gréiwels]]''' fréier ''Nei-Brasilien'' housch, well sech do am Joer 1828, op den deemolege Gemengegrenze vu Groussbus, Heischent a Wal, Leit néiergelooss hunn, déi alles verkaaft haten, fir a [[Brasilien]] auszewanderen, do awer ni ukomm sinn a veraarmt op Lëtzebuerg zeréckkoumen? }} | 7-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Victor Tedesco at 68, from Louis Bertrand, Histoire de la démocratie et du socialisme en Belgique depuis 1830.gif|100px|right]] | Text = de '''[[Victor Tedesco]]''' (1821-1897) aus der Stad Lëtzebuerg an der Belsch wéinst Opruff zur Revolutioun zum Doud verurteelt gouf, spéider awer Affekot, Gemengerot a Provënzialrot zu Arel war? }} | 7-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Core Creek Park dock on Lake Luxembourg.jpg|120px|right]] | Text = de '''[[Lake Luxembourg]]''' a Pennsylvania säin Numm krut, well d'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] an hirem Exil wärend dem [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] do en Terrain kaf hat? }} | 7-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zolwerknapp 02.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Zolwerknapp]]''' en [[Zeiebierg]] ass; d.&nbsp;h. en Hiwwel, deen op senger Kopp Reschter vun enger méi haarder Gestengsschicht huet, wéi déi ronderëm, déi erodéiert ass? }} | 7-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Wincrange, Wëntger (103).jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Gemeng Wëntger]]''' 2019 déi lescht Gemeng zu Lëtzebuerg war, déi [[Odonymie|Stroossennimm]] agefouert huet? }} | 7-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Guillaume Capus.jpg|95px|right]] | Text = de lëtzebuergesch-franséischen Naturfuerscher an Entdeckungsreesende '''[[Guillaume Capus]]''' (1857-1939) annerhallwe Mount am Norde vum Afghanistan vun engem Stamm festgehale gi war, an eréischt op Interventioun vum Vizekinnek vun Indien fräikomm ass? }} | 7-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Antw-Zoo-Entrée--w.jpg|right|130px]] | Text = den '''[[Zoo vun Antwerpen]]''' schonn 1843 gegrënnt gouf, an haut iwwer 5.000 Déieren huet, déi sech op 900 [[Aart (Biologie)|Aarte]] verdeelen? }} | 7-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charles Metz.JPG|100px|right|Charles Metz]] | Text = de '''[[Charles Metz]]''' (1799-1853) Deputéierten souwuel an [[Chamber (Belsch)|der Belscher]] wéi och an der [[Chamber|Lëtzebuerger Chamber]] war? }} | 7-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kierfecht Zowaasch-103.jpg|130px|right]] | Text = zu '''[[Zowaasch]]''' bis an d'Joer 1980 bei all Begriefnes e franséischen Douanier huet missen dobäi sinn, well de '''Kierfecht''' op franséischem Terrain läit? }} | 7-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Johann von beck.jpg|right|90px]] | Text = de '''[[Jean Beck]]''' (1588-1648) aus der Stad Lëtzebuerg et zum Maître de Camp général an der Habsburger Arméi an zum [[Lëscht vun de Gouverneure vu Lëtzebuerg|Gouverneur]] vum Herzogtum Lëtzebuerg an der Grofschaft Chiny bruecht hat? }} | 7-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The Beatles members at New York City in 1964.jpg|100px|right]] | Text = op der Single ''Komm, gib mir deine Hand/Sie liebt dich'' zwou däitsch Versioune vun de [[Beatles]] hire Lidder sinn, déi de '''[[Camillo Felgen]]''' hinnen iwwersat hat? }} | 7-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:European Council (38185339475).jpg|130px|right]] | Text = d'Fro vum '''[[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|Sëtz vun den Europäeschen Institutiounen]]''' bal 40 Joer laang ëmmer nees diskutéiert gouf, bis eng Kompromëssléisung fonnt gouf? }} | 7-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Leiffraechen_(Grott).jpg|130px|right|Léiffrächen]] | Text = zu [[Keel]] op der '''[[Léiffrächen]]''' Enn 1947 dräi Kanner mysteriéis ''Marienerscheinunge'' solle gehat hunn, wat deemools Dausende vu Virwëtzegen ugelackelt huet? }} | 7-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Bibliothéque nationale Kirchberg (102).jpg|130px|right]] | Text = dat eelst Dokument am Besëtz vun der '''[[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik]]''' en handgeschriwwent Stéck aus engem Gebietsbuch aus dem 8 Joerhonnert ass, dat de [[Willibrord]] vum Poopst geschenkt krut? }} | 7-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Canaan Banana.jpg|100px|right]] | Text = et 1982 am [[Simbabwe]] e Gesetz gouf, dat et verbueden huet, de Geck mam President '''[[Canaan Banana]]''' sengem [[Familljennumm]] ze maachen? }} | 7-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:CodexAureusEpternacDEckel.JPG|right|90px]] | Text = de '''''[[Codex Aureus Epternacensis]]''''', d'Gëllen Evangeliebuch vun Iechternach (entstanen 1030-1050), [[1955]] zu Verkaf stoung, mä de Lëtzebuerger Staat en deemools net kafe wollt oder konnt, an en sou an de Germanische Nationalmuseum zu Nürnberg koum, wou en haut nach ass? }} | 7-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Joséphine-Charlotte metro station platforms with a metro ghost (1s exposure) in Woluwe-Saint-Lambert, Belgium.jpg|140px|right]] | Text = nom [[Guillaume V. vu Lëtzebuerg|Groussherzog Guillaume]] [[Joséphine-Charlotte vun der Belsch|senger Groussmamm]] schonns zu Liefzäiten eng '''[[Joséphine-Charlotte (Bréisseler Metro)|Bréisseler Metrosstatioun]]''' genannt gouf? }} | 7-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Walbor2.JPG|120px|right]] | Text = d''''''Brubbel''''' zu [[Wallenborn]] deen eenzege Kalwaassergeysir an Däitschland ass, an all déck hallef Stonn Schwiefelgaser ausstéisst? }} | 7-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Jacques Leurs]]''' bekannt dofir ass, deen éischte Lëtzebuerger mat schwaarzer Hautfaarf gewiescht ze sinn? }} | 7-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg_Abbaye_de_Neumünster.jpg|130px|right|Neimënster]] | Text = de Bäitrëttstraité vu [[Rumänien]] a [[Bulgarien]] zu der [[Europäesch Unioun|EU]] 2005 an der '''[[Neimënster|Abtei Neimënster]]''' ënnerschriwwe gouf? }} | 7-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paul Lauterbur 2003 cropped.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Paul Lauterbur]]''' (1929-2007), Nobelpräisdréier fir Medezin 2003, lëtzebuergesch Urgrousselteren hat? }} | 7-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Venuspioneeruv.jpg|100px|right|d'Venus]] | Text = en Dag op der '''[[Venus (Planéit)|Venus]]''' méi laang dauert wéi e Venus-Joer? Se brauch knapps 225 Äerd-Deeg fir en Ëmlaf ëm d'Sonn, mä hirer 243 fir eng Rotatioun ëm hir eegen Achs. }} | 7-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bernard molitor (attr.), sécretaire, francia 1800 ca.jpg|80px|right]] | Text = de '''[[Bernard Molitor]]''' (1755-1833) e lëtzebuergesche Konschtschräiner war, dee sech zu Paräis en Numm gemaach hat, an zäitweileg ''Fournisseur de la Cour impériale'' war? }} | 7-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''[[Luxembourgit]]''' e Mineral ass, dat zu Lëtzebuerg entdeckt gouf? }} | 7-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Golden-cap.jpg|110px|right]] | Text = mat „[[Mutz vum Monomach (Kascht)|Mutz vum Monomach]]“, engem russesche Kascht a Form vun der traditioneller '''[[Mutz vum Monomach|Kroun vun de Groussfürsten]]''' an den éischten Zaren, souwuel eng Fleesch-Mayonnaise-Zalot wéi och e Friichtekuch gemengt ka sinn? }} | 7-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''''[[Magnum bullarium romanum]]''''', eng vun de véier grousse Kollektioune vun de Peepst hire Bullen (Ordenanzen) an der Kierchegeschicht, déi vu 1727 u beim Stater Libraire an Editeur [[André Chevalier]] erauskoum, dee gréisste Buchprojet vun der Lëtzebuerger Geschicht war? }} | 7-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Camp_Ashcan_prisoners.jpg|130px|right|Goering & Co an der Ashcan]] | Text = '''''[[Ashcan]]''''' (d.&nbsp;h. Dreckskëscht) de Codenumm fir en [[alliéiert am Zweete Weltkrich|alliéiert]] Gefaangelager zu [[Munneref|Bad Munneref]] am Palace-Hôtel war, an deem am Summer 1945 all déi bis dohi gefaangen héichrangeg Nazien an däitsch Militär souzen, fir verhéiert ze ginn? }} | 8-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Cody-Buffalo-Bill-LOC.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Buffalo Bill]]''' mat senger ''Wild West Show'' den 3. September [[1906]] en Optrëtt zu Lëtzebuerg hat? }} | 8-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of the German Community in Belgium.svg|130px|right]] | Text = d<nowiki>'</nowiki>'''[[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]]''' déi klengst vun den 3 Communautéiten an der [[Belsch]] ass? }} | 8-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Menhir Eenelter Luxembg 01.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Menhir vu Recken]]''' joerhonnertelaang ëmgekippt do louch, ier en 1978 als sollechen erkannt an an de Joren dono nees opgeriicht gouf? }} | 8-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Greek triremes at Salamis.jpg|130px|right]] | Text = bei der '''[[Schluecht vu Salamis]]''' enger vun de gréisste Séischluechten an der griichescher Antiquitéit, [[Athen]] ënner dem [[Themistokles]] d'Flott vum [[Xerxes I.]] vu Persien verdriwwen huet? }} | 8-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:VenedEsch1 2001-09.jpg|right|130px]] | Text = 2001 fir de Film '''''[[Secret Passage]]''''' zu Esch-Uelzecht, op der Industriebrooch vun Terre-Rouge, eng iwwer 6 Hektar grouss Kuliss vu [[Venedeg]] am 15. Joerhonnert an Originalgréisst, inklusiv de Kanäl, opgebaut gouf? }} | 8-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gloesener michel 1792 1876.jpg|100px|right]] | Text = de '''[[Michel Gloesener]]''' vun [[Uewerkäerjeng]] d'Reversibilitéit vun der Induktioun am Dynamo erkannt huet an domat de Grondstee fir den elektresche Motor geluecht huet? }} | 8-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kreuzhof - panoramio - Hans100 (2).jpg|130px|right]] | Text = d'[[Schengener Ofkommes]] um Schëff '''[[MS Princesse Marie-Astrid |MS Princesse Marie-Astrid 2]]''' ënnerschriwwe gouf, dat dono, als ''MS Regensburg,'' op der [[Donau]] ënnerwee war? }} | 8-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|110px|right]] | Text = déi sowjetesch [[Raumfuerer|Kosmonaute]] [[Juri Gagarin]] a '''[[Walentina Tereschkowa]]''' 1961, respektiv 1963, deen éischte Mann an déi éischt Fra am Weltall waren? }} | 8-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Scarlett Johansson in Kuwait 01b-tweaked.jpg|95px|right]] | Text = de Film ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]'' mat der '''[[Scarlett Johansson]]''' an der Titelroll, bal ganz zu Lëtzebuerg gedréint ginn ass? }} | 8-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean_Jules_Linden01.jpg|right|100px|Jean Linden]] | Text = de lëtzebuergesch-belsche Botaniker '''[[Jean Linden (Botaniker)|Jean Linden]]''' (1817-1898) mat deen éischte war, deen an Europa [[Orchideeën|Orchideeë]] geziicht huet an dës am grousse Stil kommerzialiséiert huet? }} | 8-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Macaca_nigra_self-portrait_large.jpg|100px|right|Cheeeeese]] | Text = dem ''United States Copyright Office'' no '''[[Afeselfie|Afeselfien]]''' net dem [[Auteursrecht]] ënnerleien? }} | 8-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RenertCover1872Facsimile.jpg|90px|right]] | Text = vun der 1. Oplo vum [[Michel Rodange]] sengem '''''[[Renert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Renert]]''''' no 30 Joer just 313 Exemplairë verkaaft gi waren? }} | 8-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Georges Bidault.jpg|100px|right]] | Text = 1946 an der franséischer Regierung vum '''[[Georges Bidault]]''' gläich zwéi Regierungsmembere waren, déi zu Lëtzebuerg gebuer waren, nämlech d'[[Andrée Viénot]] an de [[Robert Schuman]]? }} | 8-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gueule d'enfer.jpg|130px|right|''Gueule d'Enfer'', d'Meurthe leeft an d'Musel]] | Text = d'[[Musel]] viru laanger Zäit an d'Meuse gelaf ass, an an deem Bett wou se haut leeft d''''[[Meurthe (Floss)|Meurthe]]''' gelaf ass? }} | 8-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dollar symbol gold.svg|70px|right]] | Text = den '''[[Dollar]]''' säin Numm vun der Uertschaft Sankt Joachimsthal hier huet, déi haut [[Jáchymov]] heescht? }} | 8-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:2019 Luxembourg National Day VIP (124).jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]]''' 1840 zweemol gefeiert gouf? }} | 8-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Francesco Maria Grimaldi.jpg|100px|right]] | Text = d'Traditioun, d'Bierger an d'[[Moundkrater|Krateren]] um [[Äerdmound|Mound]] no bekannten Astronomen a Wëssenschaftler ze nennen, vum '''[[Francesco Maria Grimaldi]]''' (1618-1663) agefouert gouf? }} | 8-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Barrage Esch-sur-Sure.jpg|right|130px]] | Text = de '''[[Barrage Esch-Sauer]]''', deen tëscht 1955 an 1957 gebaut gouf, um Fouss 4,5&nbsp;m déck ass an 1,5 un der Kroun, an datt d'Staumauer 168&nbsp;m laang ass? }} | 8-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ideal1948.jpg|95px|right]] | Text = am Joer 1811 zu Lëtzebuerg 66 '''[[Gierwereien zu Lëtzebuerg|Gierwereie]]''' bestanen hunn, an datt d'Haaptclienten dovu laang d'Arméie waren, déi zu Lëtzebuerg stationéiert waren? }} | 8-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:EschTDF06Gedenkplaz.jpg|130px|right|Monument TdF 2006 zu Esch-Uelzecht]] | Text = den '''[[Tour de France]]''' zanter 1947 bis ewell néngmol duerch Lëtzebuerg goung? }} | 8-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Hieronymus van Busleyden.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Jérôme vu Bauschelt]]''' (ëm 1470 - 1517) Member vum [[Grousse Conseil vu Mechelen]] war? }} | 8-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Monet dejeunersurlherbe.jpg|100px|right]] | Text = souwuel de [[Claude Monet|Monet]] wéi de [[Edouard Manet|Manet]] en Tableau mam Numm '''''[[Le déjeuner sur l'herbe]]''''' gemoolt hunn? }} | 8-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rosa centifolia foliacea 17.jpg|89px|right]] | Text = de Moler '''[[Pierre-Joseph Redouté]]''' (1759-1840) ''Rafael vun de Blumme'' genannt gouf? }} | 8-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = '''[[Jéinesch]]''' (oder ''Lakerschmus''), d'Sprooch vun de [[Jéiner|Jéinen]], bis ufanks vum 20. Joerhonnert vu Weimeschkiercher Händlerfamille geschwat gouf? }} | 8-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Greek-Persian duel.jpg|110px|right]] | Text = d''''[[Ionesch Revolt]]''' 500/499 v. Chr. en Opstand vun de klengasiateschen an zypriotesche Griiche géint d'Perser war? }} | 8-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Spueneschen Tiermchen 04.jpg|130px|right]] | Text = vun den iwwer 40 sougenannte '''[[Spueneschen Tiermchen|Spueneschen Tiermercher]]''', déi et an der Stad Lëtzebuerg gouf, der just nach 9 bis haut existéieren, resp. nees opgebaut goufen? }} | 8-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Der Landwirth Logo.jpg|130px|right|Der Landwirth]] | Text = d''''[[Lise Rischard]]''' (geb. Meyer, 1868-1940) am [[Éischte Weltkrich]] den Englänner Informatiounen iwwer däitsch Truppentransporter an der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] zoukomme gelooss huet, andeems dës kodéiert an engem Fortsetzungsroman an der Zäitschrëft ''[[Der Landwirth|Der Landwirt]]'' publizéiert goufen? }} | 8-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Postkaart Adolf-Emil-Hütte-101.jpg|130px|right]] | Text = fir de Bau vun der '''[[Adolf-Emil-Hütte]]''' (haut ArcelorMittal Esch-Belval) 1909 praktesch dee ganzen 92&nbsp;ha groussen ''Escher Bësch'' ofgeholzt ginn ass? }} | 8-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:4Gëttersteen Herkules.jpg|right|119px|Herkules um Bäerdrefer Véiergëttersteen]] | Text = an der [[Kierch Bäerdref|Kierch]] vu [[Bäerdref]], ënner dem Haaptaltor, ee [[réimesch Mythologie|réimesche]] '''[[Véiergëtterstee vu Bäerdref|Véiergëtterstee]]''' steet, mat der Minerva, der Juno, dem Apollo an dem Herkules drop? }} | 8-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de lëtzebuergeschen Ethnolog '''[[Edouard Conzemius]]''' (1892-1931) e Spezialist vun de Miskito- a Sumu-Indianer an Honduras an Nicaragua war? }} | 8-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:20150823 Berchem Rest area 012.jpg|130px|right]] | Text = déi zwou Bensinnsstatiounen op der '''[[Aire de Berchem]]''' iwwer 360 Millioune Liter Sprit am Joer verkafen? }} | 9-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Adrien Ries.jpg|100px|right]] | Text = den '''[[Adrien Ries]]''' (1933-1991) am Joer 1970 de Begrëff ''[[Nordstad]]'' an d'Welt gesat huet, deen den urbane Ballungsraum ëm [[Dikrech]] an [[Ettelbréck]] bezeechent? }} | 9-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of South Africa.svg|130px|right]] | Text = '''[[Südafrika]]''' offiziell 3 Haaptstied huet: [[Pretoria]] als Verwaltungshaaptstad, [[Kapstad]] als Regierungs- a [[Bloemfontein]] als Geriichts-Haaptstad? }} | 9-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Esch. Uelzechtstrooss.jpg|right|130px]] | Text = d<nowiki>'</nowiki>'''[[Uelzechtstrooss]]''' zu Esch virun 1923, jee no Deelstéck, ''Avenue de l'Hôtel de Ville'', ''Rue de la Poste'' a ''Rue Marie-Thérèse'' housch? }} | 9-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Messier51.jpg|130px|right|Whirlpool-Galaxie]] | Text = een an der '''[[Whirlpool-Galaxie]]''' (''Messier 51'' oder ''NGC 5194/5195''), eng Spiralgalaxie am [[Stärebild]] ''Canes Venatici'', eng äusserst aktiv Stäregebuert observéiere kann? }} | 9-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Chateau Berwart.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Schlass Berwart|Berwart-Schlass]]''' zu [[Esch-Uelzecht]] 1954 ofgerappt gouf, fir 1956 als Kuliss fir d'Feierlechkeete vum Cinquantenaire nees fir kuerz Zäit opgeriicht ze ginn? }} | 9-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Termometro.JPG|90px|right]] | Text = -40 '''[[Grad Fahrenheit]]''' a -40 '''[[Grad Celsius]]''' déi selwecht Temperatur uginn? }} | 9-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flevoland-Position.png|100px|right|Lag vu Flevoland]] | Text = déi [[hollännesch Provënzen|hollännesch Provënz]] '''[[Provënz Flevoland|Flevoland]]''' praktesch ganz aus Land besteet, dat dem Mier ofgewonne gouf? }} | 9-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flaschenpost.jpg|130px|right]] | Text = d'''Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie'' zu [[Hamburg]] déi gréisst Sammlung vu '''[[Fläschepost]]en''' op der Welt huet? }} | 9-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = et zu Lëtzebuerg zwéi Vëlossportler mam Numm '''[[Nicolas Frantz]]''' gouf, woubäi een dovun, den [[Nicolas Frantz II]], bei enger Course no enger Chute vun engem Auto iwwerrannt gouf, wéi e probéiert hat, säi Cousin mam nämmlechten Numm an zweemolegen Tour-de-France-Gewënner, z'iwwerhuelen? }} | 9-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Andorra.svg|right|120px]] | Text = d'Republik '''[[Andorra]]''' zwéi Staatscheffen huet, nämlech de franséische President [[Emmanuel Macron]] an de Josep-Lluís Serrano Pentinat, Bëschof vu La Seu d'Urgell? }} | 9-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Portrait Henri Tudor 004.jpg|100px|right]] | Text = den '''[[Henri Tudor]]''' (1859-1928), deen deen éischte brauchbare Bläiakkumulator erfonnt huet, u [[Bläi]]<nowiki>vergëftung </nowiki> gestuerwen ass? }} | 9-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[Fichier:20251012 142302Nature reserve Dreckwiss 2025-10.jpg|130px|right]] | Text = d''''''[[Naturschutzgebitt Dreckswiss|Dreckswiss]]''''' en Naturschutzgebitt an de Gemenge [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] ass, dat 71 ha Fiichtgebitt ëm d'[[Kuer]] ëmfaasst? }} | 9-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ropetrailer3.jpg|130px|right]] | Text = dem [[Alfred Hitchcock]] säi Film '''''[[Rope (Film 1948)|Rope]]''''' esou opgeholl gouf, wéi wann en aus enger eenzeger Astellung bestoe géif? }} | 9-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:City walls and towers 2 Echternach, Luxembourg.JPG|right|130px]] | Text = vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm vun der '''[[Iechternacher Stadmauer]]''' der 5 erhale sinn an a Wunnengen ëmgebaut goufen? }} | 9-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Otzi-Quinson.jpg|130px|right]] | Text = den '''''[[Ötzi]]''''' iwwer 5000 Joer no sengem Doud e klengen diplomatesche Sträit tëscht Éisträich an Italien ausgeléist huet? }} | 9-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Manatee photo.jpg|130px|right|Manati]] | Text = '''[[Ronnschwanzséikéi]]''' (''Trichechidae'', och „Manati“ genannt) dacks ronderëm Elektrizitéitswierker ze fanne sinn, well do d'Waasser méi waarm ass, a se mëttlerweil ofhängeg vun dëser kënschtlecher Hëtzt gi sinn, an opgehalen hunn, a méi waarm Gewässer ze wanderen? }} | 9-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:King Baudouin of Belgium.jpg|100px|right]] | Text = de belsche Kinnek '''[[Baudouin vun der Belsch|Baudouin]]''' am Abrëll 1990 fir 36 Stonnen als ''net am Stand, ze regéieren'' erkläert gouf? }} | 9-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rumelange, Grand-Rue (ca. 1948), carte postale 13031.jpg|130px|right]] | Text = nodeem dem '''[[Minettstram]]''' säi Betrib den 22. September 1956 agestallt gi war, ee Bäiwon vum Tram eng Zäit duerno nach als Büro fir déi theoreetesch Führerschäiprüfung benotzt ginn ass? }} | 9-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez_vue-de-la-schleifmuhl.png|130px|right|Schläifmillen, ëm 1834.]] | Text = d''''[[Duchindustrie|Draperies de Luxembourg]]''' am 19. Joerhonnert 2.000 Leit beschäftegt an 1.000 Tonne gewäsche Woll am Joer verschafft hunn, an zu deene gréisste vun Europa gezielt gi sinn? }} | 9-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Désirée Nosbusch-1769.jpg|95px|right]] | Text = d''''[[Désirée Nosbusch]]''' scho mat 12 Joer Radiosemissiounen a mat 15 Joer Tëleesemissiounen an däitscher Sprooch moderéiert huet? }} | 9-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemburger Zeitung Logo.jpg|180px|right]] | Text = d''''''[[Luxemburger Zeitung]]''''' tëscht 1902 an 1940 zweemol am Dag eng nei Editioun erausbruecht huet? }} | 9-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean Jacoby - Hurdling - The Race.jpg|130px|right]] | Text = de lëtzebuergesche Moler '''[[Jean Jacoby]]''' (1891-1936) zweemol – 1924 an 1928 – d'Goldmedail am Olympesche Konschtconcours gewonnen huet? }} | 9-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jack-o'-Lantern 2003-10-31.jpg|110px|right]] | Text = '''[[Halloween]]''' op e Karschnatz- an Neijoerschfest vun de [[Kelten]] zeréckgeet? }} | 9-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Haile Selassie in full dress.jpg|85px|right]] | Text = de '''[[Haile Selassie I. vun Ethiopien|Ras-Täfäri]]''' de 25. Mee 1924 op offizieller Visitt zu Lëtzebuerg war? }} | 9-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Bassin de la Meuse.svg|95px|right]] | Text = d'[[Kuer]] mat hiren Niewebaachen an d'[[Fooschtbaach]] am [[Éislek]] déi eenzeg Waasserleef zu Lëtzebuerg sinn, déi net zum Baseng vum [[Rhäin]] gehéieren, mä zu '''deem vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]]'''? }} | 9-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, concert Musique militaire Place d'Armes vers 1920.png|130px|right|De Kiosk ëm 1920]] | Text = [[1895]], an de Pionéierjore vum [[Telefon]] zu Lëtzebuerg, e Mikro um '''[[Musekskiosk]] op der [[Plëss d'Arem]]''' un de Reseau ugeschloss war, fir datt d'Postbeamten de Sonndesconcert an der Telefonszentral nolauschtere konnten? }} | 9-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Freitag der 13. im Kalender.jpg|100px|right|Freideg den 13.]] | Text = '''[[Paraskavedekatriaphobie]]''' d'Angscht virum [[Freideg]] den Dräizéngten ass? }} | 9-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RemouchampsRubicon.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Rubicon (Belsch)|Rubicon]]''' an der Belsch bei Remouchamps de längste schëffbaren ënnerierdesche [[Floss]] op der Welt ass? }} | 9-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = „'''[[Kueb (Gebai)|Kueb]]'''“ an de spéiden 1970er Jore wéinst sengem Glach mat engem Villchen de Spëtznumm vun engem Bauprojet fir d'[[Europäescht Parlament|Europaparlament]] um [[Kierchbierg]] war, dee schlussendlech duerch e manner ambiziéisen ersat gouf, deen dann, trotz enger anerer Form, bis haut „Klenge Kueb“ genannt gëtt? }} | 9-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schëld Place de Metz.jpg|right|130px]] | Text = d''''[[Nationalstrooss 3A]]''' mat nëmme knapps 50&nbsp;m déi kierzt [[:Kategorie:Nationalstroossen zu Lëtzebuerg|Nationalstrooss zu Lëtzebuerg]] ass? }} | 10-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pravcicka brana 2015-08 --3.JPG|130px|right|Pravčická brána]] | Text = d''''[[Pravčická brána]]''' an Nordtschechien déi gréisst natierlech Sandsteebréck an Europa ass? }} | 10-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Hélène Hiertz]]''' (1911-1985), déi di éischt Kächen zu Lëtzebuerg war, déi fir hire Restaurant e ''Michelin''-Stär krut, eng aktiv [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzlerin]] war? }} | 10-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:DenkmalJohannEberhardJungblut.JPG|130px|right]] | Text = den ''Erdäpfelmuseum'' zu Prinzendorf an Éisträich zu Éiere vum lëtzebuergesche Geeschtleche '''[[Johann Eberhard Jungblut]]''' ugeluecht gouf, deen do 1761 d'Gromper agefouert huet? }} | 10-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Moselle from Paul Eyschen Monument Stadtbredimus c65.jpg|130px|right]] | Text = hanner dem '''[[Paul-Eyschen-Monument zu Stadbriedemes]]''' eng Populatioun vu [[Sëlwerfëschelchen|Sëlwerfëschelcher]] lieft, déi fir gewéinlech a Mëtteleuropa just a Wunnengen ze fanne sinn? }} | 10-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Nauru.svg|130px|right]] | Text = '''[[Naoero]]''' deen eenzege Memberstaat vun der UNO ass, dee keng Haaptstad huet? }} | 10-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Faïencerie Dondelinger.jpg|130px|right]] | Text = d'[[Basilika Iechternach|Iechternacher Basilika]] am 19. Joerhonnert joerzéngtelaang eng '''[[Faïencerie Dondelinger|Faïencerie]]''' war, an datt ee vun de Kierchtierm de Kamäin dovu war? }} | 10-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Henry Miller 1940.jpg|100px|right]] | Text = dem '''[[Henry Miller]]''' säi Roman ''Quiet Days in Clichy'' ënner anerem och zu Lëtzebuerg spillt? }} | 10-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Spoorbrug lijn 126 over de Maas 3.JPG|130px|right]] | Text = de '''''[[Pont de Fer]]''''' zu [[Huy]] an der Belsch entgéint sengem Numm net aus [[Eisen]], mä aus [[Bloe Steen (Natursteen)|Bloem Steen]] ass? }} | 10-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kondominium Sauer.JPG|130px|right]] | Text = d'[[Our (Sauer)|Our]], d'[[Sauer]] an d'[[Musel]] op deene Stécker vun hirem Laf, wou se d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an Däitschland maachen, e '''[[Kondominium]]''' sinn? }} | 10-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den [[Nicolas Kinsch]] vun [[Esch-Uelzecht]] vun 1959 bis 1967 Äerzbëschof vu Kisangani ([[Demokratesch Republik Kongo]]) war, den [[James Schwebach]] vu [[Platen]] 1891-1921 Bëschof vu La Crosse ([[Wisconsin (Bundesstaat)|Wisconsin]]) war; de [[Jacques Mangers]] vu [[Stolzebuerg]] vun 1953 bis 1964 Bëschof vun Oslo war; de [[Jean-Baptiste Fallize]] vun [[Harel]] 1892-1922 Apostolesche Vikar vun Norwegen war an de [[Michel Fallize]] och vun Harel 1889-1910 Generalvikar vun der Diözes Dacca ([[Bangladesch]]) war? }} | 10-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = {{center|[[Fichier:Salar de Uyuni Décembre 2007 - Centre de Nulle Part.jpg|450px|360-Grad-Panorama]]}} | Text = de '''[[Salar de Uyuni]]''' mat enger [[Fläch]] vun 10.582&nbsp;km² déi gréisste Salzwüst op der Welt ass? }} | 10-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg Ville photothèque 3-2011a.jpg|right|130px]] | Text = an der '''[[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg]]''' eng 6 Millioune Fotoen an Negativer vun 1855 bis haut iwwer d'Stad Lëtzebuerg versuergt ginn? }} | 10-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kockelscheuer, rue Luxite (nom de rue).jpg|right|130px]] | Text = et an der Gemeng Réiser eng Strooss gëtt, déi '''[[Luxite|no Sprengstoff genannt]]''' gouf? }} | 10-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:A13 (Luxemburg) bei Frisange.jpg|130px|right]] | Text = de Film ''[[Autobahnraser]]'' op der '''[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger A13]]''' gedréint gouf, ier déi fir den normale Verkéier opgoung, an déi dofir kuerzfristeg mat däitschen Autobunnsschëlter 'ëmdekoréiert' gouf? }} | 10-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Whale-shark-enhanced.jpg|160px|right]] | Text = déi gréisst lieweg Hai-Aart, de '''[[Walhai]]''', deen iwwer 13 m laang ka ginn, sech vu [[Plankton]] erniert, an dofir fir de Mënsch ongeféierlech ass? }} | 10-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Emile Reuter.JPG|90px|right]] | Text = den '''[[Émile Reuter]]''' (1874-1973) dee [[Chamberpresidenten|Chamberpresident]] zu Lëtzebuerg mat bis ewell der längster Amtszäit war (vun 1926 bis 1958, ofgesi vun der däitscher Besatzungszäit)? }} | 10-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Americas on the globe (white-red).svg|100px|right]] | Text = de Kontinent '''[[Amerika (Kontinent)|Amerika]]''' säin nach haut geleefegen Numm [[1507]] op enger Kaart kritt huet, déi en Deel vum Kartograph [[Martin Waldseemüller]] sengem Wierk ''[[Cosmographiae Introductio]]'' war, well de Waldseemüller gemengt hat, den [[Amerigo Vespucci]] hätt en entdeckt? }} | 10-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:The_Atomium's_North_face_with_a_Smurf_(DSCF1216).jpg|100px|right|Atomium]] | Text = den '''[[Atomium]]''' zu [[Bréissel]] en [[Eisen|Eise]]-Kristall an enger 165-milliardefacher Vergréisserung duerstellt? }} | 10-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = souwuel de Moler a Manager '''[[Gust Graas]]''' wéi och de Politiker [[Gusty Graas]] den Titel ''Grand officier de l'[[ordre de la couronne de chêne]]'' kritt hunn? }} | 10-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Degradation alfred dreyfus.jpg|110px|right]] | Text = et am Kader vun der '''''[[Affär Dreyfus]]''''', déi déi franséisch Ëffentlechkeet jorelaang polariséiert huet, 11 Joer gedauert huet, ier den [[Alfred Dreyfus]] nees rehabilitéiert gouf? }} | 10-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Gefëllte Bretzel.jpg|right|130px|Bretzel]] | Text = op '''[[Bretzelsonndeg]]''' dem [[Brauch]] no Männer enger Fra, déi hinnen eppes bedeit, eng [[Bretzel]] schenken, fir dann, bei géigesäitegem Intressi, [[Ouschteren]] en [[Ouschteree]] vun hir geschenkt kréien, ausser bei [[Schaltjoer|Schaltjoren]], wou et ëmgedréint ass? }} | 10-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Zénon Bernard, Jongen a Meedercher.jpg|110px|right]] | Text = de '''[[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]]''', 20 Joer nodeem hien e Gol am eenzege Match, deen déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] jee géint Frankräich gewonnen huet, geschoss hat, als éischte [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|Kommunist]] an d'[[Chamber]] gewielt gouf? }} | 10-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:South Africa 2011 dominant language map.svg|110px|right]] | Text = '''[[Südafrika]]''' eelef [[offiziell Sprooch|ofiziell Sproochen]] huet? }} | 10-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:Gainsboug-1965-Italie (cropped).png|100px|right|Serge Gainsbourg (1965)]] | Text = de franséische Chansonnier '''[[Serge Gainsbourg]]''' an den 1960er Joren och Regisseur vu [[Sandalefilm]]er war? }} | 10-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iechterncher Séi beta w 2-5.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Iechternacher Séi]]''' e kënschtleche Séi ass, deen Enn der 1970er Joren ugeluecht gouf, fir d'touristesch Offer ze diversifiéieren, an dofir d'[[Lëschenhaus]], e Barockgebai vu 1676, ofgerappt gouf, well et soll gehënnert hunn? }} | 10-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:John Adams Portrait.jpg|100px|right]] | Text = den [[John Adams|zweeten]] an deen [[Thomas Jefferson|drëtte '''President vun de Vereenegte Staate''']] genee de selwechten Dag, de [[4. Juli]] [[1826]], gestuerwe sinn? }} | 10-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Belval Avenue de la Recherche 2019-12 --1.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Boulevard de la Recherche]]''' um [[Belval]] op knapps 300 Meter duerch Frankräich geet? }} | 10-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pierre Brunehaut 01.jpg|130px|right]] | Text = et Legenden, awer keng schlësseg Erklärunge gëtt, wéi a firwat d''''[[Pierre Brunehaut]]''', e Monolith an der belscher [[Provënz Hainaut]], op déi Plaz koum, wou en haut steet? }} | 10-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = d''''[[Carmen Pereira]]''' 1984 wärend dräi Deeg d'Amt als Presidentin vu [[Guinea-Bissau]] hat an domat déi éischt Fra an där Positioun an Afrika war? }} | 10-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Limbourg, de Vesder in de stad foto1 2012-06-28 14.41.JPG|130px|right]] | Text = d'Stad '''[[Limbourg]]''' weeder an [[Provënz Limburg (Belsch)|der belscher]] nach an [[Provënz Limburg (Holland)|hollännescher Provënz Limburg]] läit, deene se den Numm ginn huet, ma an der [[Provënz Léck]]? }} | 10-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[File:E' Schrek op de Lezeburger Parnassus vum A. Meyer. Lezeburg bei J. Lamort ob der Place-D'Aarem, 1829.jpg|right|100px]] | Text = de Mathematiksprofesser [[Antoine Meyer]] (1801-1857) den Auteur vum éischte Buch op Lëtzebuergesch, '''''[[E' Schrek ob de' Lezeburger Parnassus]]''''' (1829), war? }} | 11-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Soldat Marathon Cortot Louvre LP243.jpg|130px|right]] | Text = de Rapport iwwer e '''Leefer''', deen d'Victoire an der '''[[Schluecht vu Marathon]]''' mat sengem leschten Otemzuch zu Athen soll verkënnegt hunn, eng Erfindung aus dem 4. Jh v. Chr. war? }} | 11-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Habschter-Tunnel---w.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Habschter Tunnel]]''', beim Ofschloss vun den Aarbechten 1879, dee längsten am Land war? }} | 11-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Schwaarzspiecht.jpg|right|95px]] | Text = de '''[[Schwaarze Spiecht]]''', dee virum Ufank vun den 1960er Jore just an de Biergbëscher an Nord- an Zentraleuropa doheem war, sech zanterhier am flaache Land bis op den Atlantik breetgemaach huet, ouni datt genee gewosst ass firwat? }} | 11-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Portrait de Jean-Baptiste Nothomb par Jean-Baptiste Bernard.jpg|right|100px]] | Text = de '''[[Jean-Baptiste Nothomb]]''' (1805-1881) ee vun de „Pappe“ vun der Belscher Verfassung war? }} | 11-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Ice hockey puck on ice 20180112.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Puck (Sport)|Puck]]''' 1877 vum William Fleet Robertson erfonnt gouf, andeems en einfach zwou Tranchë vun engem Vollgummisball uewen an ënnen ewechgeschnidden hat? }} | 11-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charles Arendt 1825 1910.jpg|95px|right]] | Text = de Staatsarchitekt '''[[Charles Arendt]]''' 1900 proposéiert hat, um [[Glacis (Lampertsbierg)|Glacis]] eng neigotesch Kathedral mat Plaz fir bis zu 3.000 Leit ze bauen? }} | 11-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Iran saffron threads.jpg|130px|right]] | Text = een, fir ee Kilo '''[[Safran]]'''-Stempelen ze gewannen, 80.000 bis 150.000 Bléie brauch? }} | 11-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Walferdange, Grünewald, Chêne du prince Henri (102).jpg|90px|right]] | Text = nach 100 Joer nom Doud vum Prënz [[Henri vun Oranien-Nassau]], him zu Éieren '''[[Eech vum Prënz Henri|eng Eech]] am [[Gréngewald]]''' geplanzt gouf? }} | 11-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = all Joers vun der Asbl [[natur&ëmwelt]] e „'''[[Vull vum Joer]]'''“ ausgeruff gëtt, fir op eng bedreet [[Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg|Vullenaart zu Lëtzebuerg]] opmierksam ze maachen? }} | 11-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:De Charly.JPG|130px|right]] | Text = de Spëtznumm „'''[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach|Chareli]]'''“ vun der [[Schmuelspuerbunnen zu Lëtzebuerg|Vizinalbunn]] vun der Stad op Iechternach op de Virnumm vum Minister [[Charles Rischard]] zeréckgeet? }} | 11-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Red deer stag 2009 denmark.jpg|95px|right]] | Text = de '''[[Routhirsch]]''' zu Lëtzebuerg am 19. Joerhonnert praktesch ausgerott war, säi Bestand awer zanter der Mëtt vum 20. Joerhonnert nees an d'Luucht geet, op haut e puer Dausend Déieren? }} | 11-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Fort Louvigny Luxembourg City 2012-04.JPG|130px|right]] | Text = d'Grondmauere vum markanten 8-stäckegen Tuerm vun der '''[[Villa Louvigny]]''', op de Reschter vum Fort Louvigny stinn? }} | 11-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Caméléon Madagascar 02.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Risechameleon]]''', mat enger Längt vu 70&nbsp;cm, déi gréisst [[Chameleonen|Chameleonaart]] ass, déi et gëtt? }} | 11-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Haendschefabrik1963kutter.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]]''', mat enger 1.000 Aarbechter, viru ronn 100 Joer dee gréissten Industriebetrib an der Stad Lëtzebuerg war? }} | 11-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:RR5111-0290R.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Alexei Leonow]]''' 1965 deen éischte Mënsch war, dee säi Raumschëff verlooss huet, an [[Baussebordasaz|am Weltraum geschwieft]] ass? }} | 11-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, rue de Chiny - nom de rue.jpg|130px|right]] | Text = d''''[[Rue de Chiny (Märel)|Rue de Chiny]]''' an der Stad Lëtzebuerg 2013 zu [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]] opgehalen huet, z'existéieren, fir 2019 [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|op der Gare]] nees [[Rue de Chiny (Stad Lëtzebuerg)|nei opzetauchen]]? }} | 11-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Flag of Afghanistan (2013–2021).svg|130px|right]] | Text = de '''[[Fändel vum Afghanistan]]''' am Laf vum 20. Joerhonnert eng 20-mol geännert gouf? }} | 11-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Remerschen, The Princess of Schengen (102).jpg|120px|right]] | Text = vun der '''''[[Prinzessin vu Schengen]]''''' just nach Zänn iwreg sinn? }} | 11-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Olympic flag.svg|130px|right]] | Text = d''''[[Olympesch Spiller]]''' vun 1916 engersäits an 1940 an 1944 op där anerer, wéinst dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]], resp. dem [[Zweete Weltkrich]] annuléiert goufen? }} | 11-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Assemblée constitutive APF.jpg|130px|right]] | Text = [[Victor Bodson|e Lëtzebuerger]] den éischte President vun der '''[[Assemblée parlementaire de la Francophonie]]''' war, enger Organisatioun déi sech aus [[franséisch]]sproochegen, interparlamentaresche Regierungen oder Organisatiounen zesummesetzt? }} | 11-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Paleis van de Grote Raad te Mechelen.jpg|100px|right]] | Text = den Ausdrock „op [[Mechelen|Mechele]] goen“ (fir „déi lescht Trompkaart auszespillen“) op de '''[[Grousse Rot vu Mechelen]]''' zeréckgeet, déi iewescht Geriichtsinstanz an de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]], [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen]] an [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]]? }} | 11-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den '''[[Alphonse Kemp]]''' 1911 e Projet virgestallt huet fir d'Uelzecht an engem Tunnel ënnert dem Rummplateau erduerch ze féieren? }} | 11-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kim Jong-il on August 24, 2011.jpg|95px|right]] | Text = et vun enger vun de sëllege Publikatiounen, déi de '''[[Kim Jong-il]]''' als Auteur uginn, eng lëtzebuergesch Iwwersetzung gëtt, nämlech ''Déi historesch Lekzioun vum Opbau vum Zozialissem an déi allgemeng Linn vun onser Partei''? }} | 11-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg City Chambre des députés Nov 2009.jpg|right|125px]] | Text = bei de '''[[Chamberwale vum 18. Juni 1989]]''' véier verschidde gréng Parteien ugetruede sinn? }} | 11-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:IAEA 02790015 (5613115146).jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Katastroph vun Tschernobyl]]''' der Ëffentlechkeet bekannt gouf, wéi a Schweden anormal héich Stralungswäerter bei enger Atomzentral gemooss goufen, vun deenen ufanks ugeholl gouf, si kéime vun do? }} | 11-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de [[Joseph Faulké]] an den [[Alphonse Rupprecht]] „'''uniforméiert Champignonsspezialiste'''“ waren? }} | 11-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Stewart Granger in Young Bess trailer.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Stewart Granger]]''' e Pseudonym ass, deen dëse Schauspiller ugeholl huet fir net mat engem [[James Stewart|homonyme Beruffskolleeg]] verwiesselt ze ginn? }} | 11-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Jean-Claude Juncker & Jacques Santer - 1997.jpg|130px|right]] | Text = de '''[[Jacques Santer]]''' an de '''[[Jean-Claude Juncker]]''' ee wéi deen aneren noeneen Affekot, CSV-Fraktiounssekretär, Staatssekretär am Aarbechtsministère, Aarbechts-, Finanz- a Premierminister, a President vun der Europäescher Kommissioun waren? }} | 11-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = 160 Millioune Liichtjoere vun hei ewech d''''[[HD 45350 b|Peitruss]]''' ronderëm d''''[[HD 45350|Lucilinburhuc]]''' kreest? }} | 11-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg road sign diagram A 28 (2018).svg|110px|right]] | Text = am Mee 2012 zu Lëtzebuerg mam '''[[Schëld A, 28]]''' e [[Verkéiersschëld]] agefouert gouf, dat virun [[Tram]]sgleiser warnt, obwuel d'Gesetz, fir en [[Stater Tram|Tram an der Stad Lëtzebuerg]] (nees) anzeféieren, eréischt am Juni 2014 an der Chamber gestëmmt gouf? }} | 12-1 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Navez, Portrait of Engelspach-Larivière, 1830.jpg|100px|right|uguste Engelspach-Larivière]] | Text = [[Auguste Engelspach-Larivière|ee vun de '''Pionéier vun der Lëtzebuerger Geologie''']] eng wichteg Roll an der belscher Revolutioun gespillt huet a mat just 32 Joer un engem Schlag gestuerwen ass? }} | 12-2 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, Église Saint-Jean (Neumünster) côté Alzette (101).jpg|130px|right]] | Text = dem [[Serge Ecker]] seng '''[[Melusina (Skulptur)|Melusina-Skulptur]]''' mat Hëllef vun engem groussen 3D-Drécker entstanen ass? }} | 12-3 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Capital city Luxembourg 05.jpg|130px|right]] | Text = ënner dem '''[[Pafendaller Viaduc]]''', wou haut d'[[Jugendherberg Stad Lëtzebuerg|Jugendherberg vun der Stad Lëtzebuerg]] steet, Enn 19./uganks 20. Jh. e Schluechthaus stoung? }} | 12-4 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxemb Weiler-la-Tour, Greek Orthodox Church with flags.jpg|130px|right]] | Text = et zu Lëtzebuerg eng '''[[Griichesch-orthodox Kierch Weiler zum Tuer|griichesch-orthodox]]''' an eng [[russesch-orthodox Kierch zu Lëtzebuerg|russchesch-orthodox Kierch]] gëtt? }} | 12-5 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Charleroi - hôtel de ville vu de la place Charles II - 2014-08-07.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Charleroi]]''' deen Numm 1666 zu Éiere vum Kinnek [[Carlos II. vu Spuenien|Carlos II.]] krut, a bis dohi ''Charnoy'' housch? }} | 12-6 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = 1922 an 1923 mat der [[Marcelle Dauphin]] an der [[Louise Welter]] déi '''éischt Fraen zu Lëtzebuerg Doktesch''' goufen (Zänndoktesch, resp. Generalistin)? }} | 12-7 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, fontaine Trentenaire Traité de Rome (2).jpg|130px|right]] | Text = dem '''[[François Gillen]] säi [[Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen|Buer]]''' op der Spëtzt vun der [[Al Avenue|Aler]] an der [[Nei Avenue|Neier Avenue]] am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] fir den 30. Anniversaire vun de [[Réimesch Traitéen|Réimesche Traitéen]] opgeriicht gouf? }} | 12-8 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:N-Liez vue-de-la-schleifmuhl.png|130px|right]] | Text = d''''Duchfabréck op der [[Schläifmillen (Lëtzebuerg)|Schläifmille]]''' laang virun der [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Gemeng Hamm]], an där se louch, en eegen Pompjeescoprs hat? }} | 12-9 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Malakoff place du 11 Novembre 1.jpg|130px|right]] | Text = d'Stad '''[[Malakoff (Hauts-de-Seine)|Malakoff]]''' bei Paräis no enger Kopie vun engem [[Malakoff-Tuerm (Sewastopol)|Tuerm vun der Festung Malakoff]], déi do stoung, genannt gouf, deen d'Fransousen 1856 am [[Krimkrich]] eruewert haten? }} | 12-10 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Dreifaltigkeitskirche Luxbg 2011B.jpg|100px|right]] | Text = 1890, wéi mam [[Adolphe vu Lëtzebuerg]] d'Dynastie [[Nassau-Weilburg]] de Lëtzebuerger Troun iwwerholl huet, d''''[[Dräifaltegkeetskierch vu Lëtzebuerg|Dräifaltegkeetskierch]] an der [[rue de la Congrégation|Jofferegässel]]''' d'Kierch vum Lëtzebuerger Herrscherhaus gouf? }} | 12-11 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den Doud vum Deputéierten [[Aly Duhr]], den 1. Januar 1974, als Konsequenz hat, datt d'CSV bis d'[[Chamberwale vum 26. Mee 1974|Walen am Mee 1974]] mat '''engem Deputéierte manner''' an der Chamber vertruede war, well kee méi op hirer Lëscht vum Ostbezierk stoung, deen nach hätt kënnen noréckelen? }} | 12-12 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Verenigde Nederlandse Staten 1790.jpg|130px|right]] | Text = '''[[Léck]]''' tëscht August 1789 a Januar 1791 [[Lécker Revolutioun|eng Republik war]]? }} | 12-13 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Pellicola Cinematografica Sotto.png|130px|right]] | Text = de Film '''''[[Déi zwéi vum Bierg]]''''' am Dréibuch ''Di zwéi vum Bierg'' an um Filmplakat ''Déi zwee vum Bierg'' housch? }} | 12-14 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Close-up of mole.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Europäesche Maulef]]''' op der Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], awer net op [[Irland (Insel)|Irland]] virkënnt? }} | 12-15 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Robert Schuman 1958 Portrait (3x4 cropped b).jpg|100px|right]] | Text = deen nom Politiker '''[[Robert Schuman]]''' genannte [[Rond-point Robert-Schuman]] an der Stad Lëtzebuerg, grad wéi deen zu Bréissel, allen zwéin zwar „Rond-Point“ heeschen, awer keng ''[[Intersection à sens giratoire obligatoire]]'', wéi s'am [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgesinn ass, sinn? }} | 12-16 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = déi héchst '''Victoire''' vun der '''[[Lëtzebuergesch Foussballnationalequipe|Lëtzebuergescher Foussballnationalequipe]]''', de 26. Juli 1948 zu London, 6–0 géint Afghanistan war? }} | 12-17 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:ChessSet.jpg|100px|right]] | Text = dat Wuert '''''[[Schach]]''''' op Persesch „Kinnek“ bedeit, a ''Schachmatt'' „de Kinnek ass dout“? }} | 12-18 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg, parcmètre Duncan meter (102).jpg|130px|right]] | Text = déi éischt '''[[Parkauer]]''' zu Lëtzebuerg de 25. Abrëll 1958 an der Stad bei der [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Post]] um [[rue de la Poste (Stad Lëtzebuerg)|Piquet]] an an der [[Aldrengerstrooss]] opgestallt gouf? }} | 12-19 = {{#switch: {{{2}}} | Bild =[[Fichier:Court of Justice of the European Union Logo EN.svg|160px|right]] | Text = den '''3. Tuerm vum [[Europäesche Geriichtshaff]]''', mat 115 Meter Héicht, dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] ass (Antennemasten net matgerechent)? }} | 12-20 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Front view of a resting Canis lupus ssp.jpg|100px|right]] | Text = ëm d'Joer 2020 '''[[Wollef|Wëllef]]''' vun der mëtteleuropäescher Flaachlandpopulation a vun där aus dem Alperaum sech an der Regioun ëm d'Belsch a Lëtzebuerg vereenegt hunn? }} | 12-21 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Richard2 Anna.jpg|100px|right]] | Text = dem [[Geoffrey Chaucer]] säin allegorescht Gedicht ''The Parliament of Fowls'' dacks als Geleeënheetsgedicht fir d''''Hochzäit''' vum Kinnek '''[[Richard II. vun England|Richard II.]]''' mat der '''[[Anne vu Béimen]]''' gedeit gëtt? }} | 12-22 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Kneiff.jpg|130px|right]] | Text = bis 1952 den [[Napoleonsgaart]], dono bis 1997 d'[[Buergplaz zu Huldang]], an zanterhier '''[[Op Kneiff]]''' als déi héchst Plaz zu Lëtzebuerg gëllt? }} | 12-23 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Erpeldange4.JPG|130px|right]] | Text = d''''[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer]]''' aus dräi [[Kadastersektioun|Sektioune]] besteet, wouvun eng am [[Éislek]], eng am [[Guttland]] an déi drëtt op der Grenz vun den zwou Regioune läit? }} | 12-24 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = den Zockerbäcker '''[[Nicolas Namur]]''', ier e säi Betrib an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt huet, 1854 bis 1861 Pâtissier a [[Kalifornien]] war? }} | 12-25 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Rubjerg Knude Fyr, Hjørring, Denmark, 1807072202, ako.jpg|130px|right]] | Text = den 1900 gebaute Liichttuerm '''[[Rubjerg Knude Fyr]]''' an Dänemark 2019 eng 70 Meter an d'Hannerland geréckelt gouf, fir dass en net an d'Mier soll falen? }} | 12-26 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Auto-mixte-Parijs-1906.jpg|100px|right]] | Text = de lëtzebuergeschen Entreprener '''[[Théodore Pescatore (1871-1931)|Théodore Pescatore]]''' (1871-1931) schonn 1904 eng Firma (''L'Auto mixte'') gegrënnt huet, fir [[Hybrid]]-Gefierer ze bauen? }} | 12-27 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = Klierf, den Houwald, Esch-Sauer an d'Kautebaach déi éischt Uertschaften zu Lëtzebuerg waren, déi eng '''[[Gemeinschaftsantenn]]''' haten an dat, nach ier et 1967 e Gesetz dofir gouf? }} | 12-28 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Olympus Mons.jpg|130px|right]] | Text = den '''[[Olympus Mons]]''' um [[Mars (Planéit)|Mars]] mat iwwer 22&nbsp;km Héicht iwwer dem mëttlere Planéitenniveau a 26&nbsp;km iwwer der Plateausdéift an engem Duerchmiesser vu bal 600&nbsp;km deen héchsten a gréisste bekannte Bierg am Sonnesystem ass? }} | 12-29 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Maison Höcklin von Steinach Luxembourg City 2013-08.jpg|100px|right]] | Text = d''''[[Haus Höcklin von Steinach]]''' um [[Krautmaart]] warscheinlech dat eelst Wunnhaus an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass, dat nach erhalen ass? }} | 12-30 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = [[Fichier:Luxembourg communes map.svg|100px|right]] | Text = d''''[[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg|Zuel vun de Gemengen zu Lëtzebuerg]]''' tëscht de Joren 1830 an 1891 vun 120 op 130 eropgoung, fir dann nees, duerch Fusiounen, op déi aktuell {{Gemengenzuel}} erofzefalen? }} | 12-31 = {{#switch: {{{2}}} | Bild = | Text = de '''[[Julien Lefèvre]]''' Lëtzebuerg 1936 op den olympesche Summerspiller als Sculpteur an op de Wanterspiller als (Ersatz-)Bobfuerer vertrueden huet? }} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} [[Kategorie:Schablounen:WDS]]</noinclude> jdlhrkrmrotetmlwgn6xraot54zo6cy 2 172090 2712513 2712425 2026-10-24T11:31:57Z Volvox 4050 } verrutscht 2712513 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q921 . } |columns=label:Article,description,P131:Place,P580,P582,P625,P18 |section= |min_section= |sort=label |links=all |thumb=128 |autolist=fallback |references=all |summary=itemnumber |freq=7 |wdedit=yes |wiki=lb }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place ! Ufanksdatum ! Schlussdatum ! geographesch Koordinaten ! Bild |- class='wd_q33060523' |class='wd_label'| ''[[:d:Q33060523|Lumut Lighthouse]]'' | [[Liichttuerm]] in Mukim Liang, [[Brunei]], vum 2005 |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1953083|Mukim Liang]]'' |class='wd_p580'| |class='wd_p582'| |class='wd_p625'| {{Coord|4.649583|114.4085|display=inline}} |class='wd_p18'| |} ---- &sum; 1 items. {{Wikidata list end}} n1d24h0p2yovdgrc4cxu6acpr5fxivk 0 176115 2712479 2683363 2026-10-23T21:49:08Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2712479 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Anna Justine Leader''', gebuer den [[19. Oktober]] [[1996]] an der Stad [[Bellingham (Washington)|Bellingham]] am US-amerikanesche Bundesstaat [[Washington (Bundesstaat)|Washington]], ass eng lëtzebuergesch-US-amerikanesch-brittesch [[Dichter]]in a [[Schrëftsteller]]in, déi op Englesch schreift.<ref name=YoungPoets>{{Citation | URL = https://www.youngpoets.eu/en/poets/leader-anna/ | Titel = Leader, Anna | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = | Datum = | Editeur = youngpoets.eu | Sprooch = en }}</ref><ref name=towntopics>{{Citation | URL = https://www.towntopics.com/2020/11/25/anna-leader-pennington-teacher-and-author-teaching-makes-me-a-better-writer-and-writing-makes-me-a-better-teacher/ | Titel = Anna Leader, Pennington Teacher and Author: “Teaching Makes Me a Better Writer, and Writing Makes Me a Better Teacher | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = Donald Gilpin | Datum = 25. Noember 2020 | Editeur = towntopics.com | Sprooch = en }}</ref> Si huet dräimol de Jugendpräis vum [[Concours littéraire national]] gewonnen. == Bildung == D'Anna Leader ass d'Kand vun enger US-amerikanescher Schoulmeeschtesch an dem brittesche Schrëftsteller a Schoulmeeschter [[James Leader]]. 2000, am Alter vu véier Joer, ass si mat hirer Famill aus den USA op Lëtzebuerg geplënnert. Bis 2003 war si an der [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] an duerno, bis 2014 Schülerin an der [[International School of Luxembourg]]. No hirem Secondaire huet d'Anna Laeder e Studium an der Komparatistik (op Englesch: ''comparative literature'') op der [[Princeton Universitéit]] ugefaangen, dee si 2018 ofgeschloss huet. Fir hir Bacheloraarbecht huet si de reliéisen Atheismus an de Gedichter vun der lëtzebuergescher Schrëftstellerin [[Anise Koltz]] analyséiert.<ref name=Auorenlex>{{Citation | URL = https://www.autorenlexikon.lu/page/author/904/9040/DEU/index.html | Titel = Anna Leader | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Editeur = autorenlexikon.lu | Sprooch = de}}</ref> Zënter 2020 ass si Franséisch- an Engleschprofessesch an enger Privatschoul am Staat [[New Jersey]].<ref name=towntopics/> == Karriär als Schrëftstellerin == === Gedichter a Romaner === Am Kader vun der 5. Lëtzebuerger Editioun vum « Printemps des poètes » (2012) huet d'Anna Leader den éischte Präis fir d'Gedicht ''Elegy for Two'' gewonnen.<ref name=PrintempsPoetes12>{{Citation | URL = https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/hc631zs2gj/pages/15/articles/DIVL1220?search=%2522Anna%2520Leader%2522 | Titel = De jeunes poètes récompensés | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Datum = 20. Mäerz 2012 | Editeur = Tageblatt, Säit 16 | Sprooch = fr }}</ref> De selwechte Concours huet si zwee Joer drop nach eng Kéier gewonnen.<ref name=>{{Citation | URL = https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/779gj6qxp8/pages/16/articles/DIVL1260?search=%22Anna+Leader%22 | Titel = Auteurs en herbe | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = | Datum = 3. Abrëll 2014 | Editeur = Tageblatt, Säit 16 | Sprooch = fr }}</ref> 2012 an 2013 war si eng vun den 100 jonken Dichter, deenen hir Wierker vun der Jury vum prestigiéise britteschen ''In Foyle Young Poets Award'' eng speziell Mentioun kruten<!--"Commended Poets"-->.<ref>{{Citation | URL = https://poetrysociety.org.uk/competitions/foyle-young-poets-of-the-year-award/2013-2/ | Titel = In Foyle Young Poets Award 2012 & 2013 | Gekuckt = 2. Juli 2026| Editeur = poetrysociety.org.uk | Sprooch = en }}</ref> Am Alter vun nëmme 16 Joer huet d'Anna Leader 2013 hiren éischte Gedichtband ''Squeak like Dolls'' an hiren éischte Roman, ''Tentative'', erausbruecht.<ref name=Auorenlex/> Ee Joer méi spéit huet si mam historesche Roman ''A Several World: Vienna 1912-1919'' fir d'éischt Kéier d'Jugendkategorie vum Lëtzebuerger [[Concours littéraire national]] gewonnen.<ref>{{Citation | URL = https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/r8nks91n5r/pages/36/articles/DIVL2809?search=%2522Anna%2520Leader%2522 | Titel = "Schreiben ist Askese" | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Datum = 2. Dezember 2014 | Editeur = Tageblatt, Säit 36 | Sprooch = de }}</ref> E spillt wärend dem Éischte Weltkrich zu [[Wien]] an dréint sech ëm dat jonkt [[Anna Freud]]. Och aner historesch Personnagen, wéi hire Papp [[Sigmund Freud]], de [[Leo Trotzki]] an de [[Gustav Klimt]] komme vir.<ref name=/> Och [[Concours littéraire national 2015|2015]] huet si dee Concours gewonnen, dës Kéier mat ''A Lifetime Lies: One Year's Worth of Poems'', enger Gedichtsammlung iwwer Teenager-Ängscht.<ref>{{Citation | URL = https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/mnrtcjmgw1/pages/26/articles/DIVL577?search=%2522Anna%2520Leader%2522 | Titel = Auszeichnung: Anna Leader | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Datum = 18. November 2015 | Editeur = Revue N°47, Säit 26 | Sprooch = de }}</ref><ref name=internauthor>{{Citation | URL = https://archive.thetab.com/us/princeton/2016/03/09/anna-leader-princetons-international-author-2912 | Titel = Anna Leader is Princeton’s international author | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Datum = 9. Mäerz 2016 | Editeur = thetab.com | Sprooch = en | Archiv-URL = https://web.archive.org/web/20260702194034/https://archive.thetab.com/us/princeton/2016/03/09/anna-leader-princetons-international-author-2912 | Archiv-Datum = 2026-07-02 }}</ref> 2016 an 2017 huet si den éischte Präis vum ''Creative Reactions Contest'' vun hirer Universitéit gewonnen.<ref>{{Citation | URL = https://concerts.princeton.edu/students/creative-reactions-contest/ | Titel = Creative Reactions Contest | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = | Datum = | Editeur = concerts.princeton.edu | Sprooch = en }}</ref> === Theater === Och am Theater ass d'Anna Leader täteg. Hiert Stéck ''Outlast'' behandelt de Mythe vun der [[Melusina]]. Domat huet si [[Concours littéraire national 2018|2018]] fir d'drëtt Kéier de Concours littéraire national gewonnen.<ref name=/> Hiert kuerzt Stéck ''Connection'' gouf 2020 eemol am [[Grand théâtre de la ville de Luxembourg|Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg]] opgefouert.<ref name=/> Am Oktober 2024 huet den Theaterregisseur Richard Twyman siwen Opféierunge vun der Anna Leader hirem neie Stéck ''Stolen Ground'' am Stater [[Kapuzinertheater]] an Zeen gesat. Am Drama geet et ëm zwou jugendlech Frëndinnen – déi eng privilegéiert a wäiss, an déi aner net wäiss an aus engem schwaache soziale Milieu – deenen hir Frëndschaft op d'Prouf gestallt gëtt, wéi se mat de rassisteschen an ekonomeschen Ongläichheete konfrontéiert ginn, déi mat de Familljegeschichte verbonne sinn. Et behandelt d'Ierwe vu Kolonialismus a Sklaverei.<ref name=TageblStolen>{{Citation | URL = https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Zwischen-Kolonialerbe-und-Teenagerdrama-Stolen-Ground-im-Kapuzinertheater-17655.html | Titel = Zwischen Kolonialerbe und Teenagerdrama: Stolen Ground im Kapuzinertheater | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = Tom Haas | Datum = 11. Oktober 2024 | Editeur = tageblatt.lu | Sprooch = de }}</ref> <ref>{{Citation | URL = https://theatres.lu/stolenground | Titel = Stolen Ground | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Editeur = theatres.lu | Sprooch = en }}</ref><ref>{{Citation | URL = https://playsinternational.org.uk/stolen-ground-luxembourg/ | Titel = “Stolen Ground” at Théâtre des Capucins | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = Dana Rufolo | Datum = 9. Oktober 2024 | Editeur = playsinternational.org.uk | Sprooch = en }}</ref> === Iwwersetzung === Nieft der Poesie an der Schrëftstellerei schafft d'Anna Leader zënter hirer Jugend och als Iwwersetzerin. 2013 an 2015 krut si den éischte Präis an der Kategorie vun de manner wéi 18-järege vum ''Stephen Spender Prize for Poetry in Translation''. Si hat dofir ee Gedicht vum franséischen Dichter [[:w:fr:Jules Laforgue|Jules Laforgue]], respektiv dem däitschen Dichter [[:w:de:Jan Wagner (Schriftsteller)|Jan Wagner]] an d'Englescht iwwersat.<ref>{{Citation | URL = https://www.stephen-spender.org/wp-content/uploads/2021/05/Stephen_Spender_Prize_2013.pdf | Titel = Stephen Spender Prize 2013 for poetry in translation | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = | Datum = | Editeur = stephen-spender.org | Sprooch = en}}</ref><ref>{{Citation | URL = https://www.stephen-spender.org/wp-content/uploads/2021/05/Stephen_Spender_Prize_2015.pdf | Titel = Stephen Spender Prize 2015 for poetry in translation | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Datum = | Editeur = stephen-spender.org | Sprooch = en }}</ref> 2019 krut si fir hir englesch Iwwersetzung ''Real Men'' vum senegaleeseschen Auteur [[:w:fr:Mohamed Mbougar Sarr|Mohamed Mbougar Sarr]] sengem Wierk ''De purs hommes'' den ''Harvill Secker Young Translators' Prize''.<ref>{{Citation | URL = https://www.thebookseller.com/news/anna-leader-wins-harvill-secker-young-translators-prize-1091021 | Titel = Anna Leader wins Harvill Secker Young Translators’ Prize | Gekuckt = 2. Juli 2026 | Auteur = Heloise Wood | Datum = 1. Oktober 2019 | Editeur = thebookseller.com | Sprooch = en }}</ref> == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}}{{Sozial Medien}}{{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Leader Justine}} [[Kategorie:Gebuer 1996]] [[Kategorie:Brittesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:US-amerikanesch Auteuren]] [[Kategorie:Engleschsproocheg Auteuren]] 0vr0316ztzuw0zhfpztbxt3o21qahql 1 177422 2712469 2712313 2026-10-23T17:36:15Z Les Meloures 580 /* Forêt d'Anlier */ Äntweren 2712469 wikitext text/x-wiki == Forêt d'Anlier == Heescht de Bësch op lb. effektiv ''Habichter Wald'' oder sollt dat eventuell den ''Habechter Bësch'' sinn? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:29, 21. Okt. 2026 (UTC) :Moien och, ech hu lo mol alles op ''Habecher Wald'' verbessert. Hab'''i'''ch gëtt am Fong nëmmen an den Uertschafte am Réidener Kanton an driwwer no Norden gesot. Do war et ëmmer den ''Habicher Wauld'', an déi eenzeg déi an deem Streech kënneg waren dat waren e puer Bëschaarbechter an deen een oder anere Schuppert besonnesch vun Uewerpallen, Ell a Kolpech. Dat koum ënner anerem wéinst dem Notzungsrecht dat d'Gemeng Ell an ech mengen och Rammerech fréier do haten. :De Begrëff Wald soll scho sou bestoe bleiwen, well Wald oder Wal meeschtens fir dei grousse Bëschmassiver de gängegen Ausdrock ass, cf. Gréngewald, Marscher Wald etc. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:36, 23. Okt. 2026 (UTC) 5om2mw5017py8r0qc1wt0nq9wjeauos 2712471 2712469 2026-10-23T17:48:39Z Puscas 735 k 2712471 wikitext text/x-wiki == Forêt d'Anlier == Heescht de Bësch op lb. effektiv ''Habichter Wald'' oder sollt dat eventuell den ''Habechter Bësch'' sinn? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:29, 21. Okt. 2026 (UTC) :Moien och, ech hu lo mol alles op ''Habech'' an ''Habecher Wald'' verbessert. Hab'''i'''ch gëtt am Fong nëmmen an den Uertschafte am Réidener Kanton an driwwer no Norden gesot. Do war et ëmmer den ''Habicher Wauld'', an déi eenzeg déi an deem Streech kënneg waren, dat waren e puer Bëschaarbechter an deen een oder anere Schuppert besonnesch vun Uewerpallen, Ell a Kolpech. Dat koum ënner anerem wéinst dem Notzungsrecht dat d'Gemeng Ell an ech mengen och Rammerech fréier do haten. :De Begrëff Wald soll scho sou bestoe bleiwen, well Wald oder Wal meeschtens fir grouss Bëschmassiver de gängegen Ausdrock ass, cf. Gréngewald, Marscher Wald etc. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:36, 23. Okt. 2026 (UTC) ::PS: Den [[Alfred Bertrang]] gëtt a senger ''Grammatik der Areler Mundart'' op Säit 22, och Habech an der Phonetik un. qcagms60hih6mp210slsw19wk6ckqf4 0 177431 2712487 2712383 2026-10-24T06:20:20Z GilPe 14980 2712487 wikitext text/x-wiki {{skizzLiteratur}} {{Infobox Buch |Verlag = [[Éditions Ernster]] }} '''''Den Impakt vun de Klappentexter''''' ass e [[Roman]] op [[Lëtzebuergesch]] vum [[Jhemp Hoscheit]], deen am Oktober 2026 bei den [[Éditions Ernster]] erauskoum. Et ass dem Hoscheit säin aachte Roman. De Jhemp Hoscheit huet domat 2025 den [[Concours littéraire national 2025|Nationale Literaturconcours]] gewonnen. ==Ëm wat geet et am Roman? == De Jim Ellers ass e frësch pensionéierte Bibliothecaire, deem seng Fra Nicole e puer Joer virdrun, bei engem Accident, stënterlech ëm d'Liewe koum, an deen ewell e Schreifatelier a sengem Duerf organiséiert. De Roman erzielt dervun, wéi e mat der Zäit mat dësem Verloscht an den neie Liewensëmstänn eens gëtt, zemools en ee Joer nom Nicole sengem Doud d'Laurence kennegeléiert huet. D'Literatur, an a kondenséierter Form d'Klappentexter vun de Bicher (d.&nbsp;h. d'Kuerzbeschreiwung op der Récksäit) spillen dobäi eng wichteg Roll, andeems s'em hëllefen ze jugéieren, wat e bereet ass, u sech erunzeloossen… == Rezeptioun == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Impakt vun de Klappentexter}} [[Kategorie:Lëtzebuergeschsproocheg Romaner]] [[Kategorie:Literatur 2026]] tox1gqp5jvkiqjxgn1eogggd4zibv0o 0 177434 2712445 2026-10-23T14:12:39Z Les Meloures 580 k 2712445 wikitext text/x-wiki #Redirect[[Habay]] 6dj2li88ztd1sq4dtefjhdclq9p2qdv 0 177435 2712456 2026-10-23T15:59:51Z Zinneke 34 . 2712456 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2026 |Première = 15. Mäerz 2026 |Dauer = 105 min |Originalsprooch = [[Däitsch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Lukas Grevis]] |Dréibuch = Lukas Grevis |Fotografie = Stefanos Aktipis |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]]}} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accient ëm d'Liewen. Fir hiren Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech op eng Rees duerch 7 Länner vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] t3xcj5mremtwp20wipbt7oo66eyzu0m 2712457 2712456 2026-10-23T16:00:28Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Apples & Pears]] op [[Äppel & Bieren]] geréckelt 2712456 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2026 |Première = 15. Mäerz 2026 |Dauer = 105 min |Originalsprooch = [[Däitsch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Lukas Grevis]] |Dréibuch = Lukas Grevis |Fotografie = Stefanos Aktipis |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]]}} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accient ëm d'Liewen. Fir hiren Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech op eng Rees duerch 7 Länner vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] t3xcj5mremtwp20wipbt7oo66eyzu0m 2712468 2712457 2026-10-23T16:26:49Z Puscas 735 .... 2712468 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2026 |Première = 15. Mäerz 2026 |Dauer = 105 min |Originalsprooch = [[Däitsch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Lukas Grevis]] |Dréibuch = Lukas Grevis |Fotografie = Stefanos Aktipis |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]]}} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accient ëm d'Liewen. Fir hirer Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech op eng Rees duerch 7 Länner vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] 7fxso0m7tbp0qo7892fag0xh17s8lcq 2712472 2712468 2026-10-23T17:54:07Z Puscas 735 .... 2712472 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2026 |Première = 15. Mäerz 2026 |Dauer = 105 min |Originalsprooch = [[Däitsch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Lukas Grevis]] |Dréibuch = Lukas Grevis |Fotografie = Stefanos Aktipis |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]]}} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accient ëm d'Liewen. Fir hirer Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] aus, op eng Rees duerch 7 Länner bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] myiae28x2u7f3sf2h50du7tz3z7h7du 2712480 2712472 2026-10-23T22:10:42Z Zinneke 34 /* Ëm wat geet et am Film? */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2712480 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2026 |Première = 15. Mäerz 2026 |Dauer = 105 min |Originalsprooch = [[Däitsch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Lukas Grevis]] |Dréibuch = Lukas Grevis |Fotografie = Stefanos Aktipis |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]]}} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accident ëm d'Liewen. Fir hirer Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] aus, op eng Rees duerch 7 Länner bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] d9eoxct08g44yhdk2ny9jefsbyjbwg9 2712488 2712480 2026-10-24T06:37:48Z Mobby 12 60927 op Wikidata 2712488 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsjoer = 2026 |Fotografie = Stefanos Aktipis |Musek = [[Tom Biren]], [[Gregory Ney]], [[Luca Valincourt]] |Dekoren = |Schnëtt = |Produktiounsgesellschaft = Lukas Grevis |Haaptacteuren = [[Margarida Domingos]]<br>[[Kerim Cutuna]]<br>[[Alyne Fernandes]]<br>[[Orlène Dabadi]]<br>[[Jil Devresse]]<br>[[Sophie Mousel]]<br>[[Max Bäcker]]<br>[[Chaild]]<br>[[Sascha Ley]]<br>[[Esther Gaspart Michels]]<br>[[Luc Schiltz]] }} '''''Äppel & Bieren''''' (internationalen Titel: ''Apples & Pears'') ass e Film vum [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Regisseur [[Lukas Grevis]] aus dem Joer 2026. En hat seng Première de 15. Mäerz um [[LuxFilmFest]] 2026. == Ëm wat geet et am Film? == D'Sofia ass en 18järegt Meedchen. Seng Schwëster kënnt bei engem Accident ëm d'Liewen. Fir hirer Trauer meeschter ze ginn, hëlt d'Sofia sech vir, déi Projeten, déi seng Schwëster hat, an hirer Plaz ze realiséieren. Si mécht sech vun [[Esch-Uelzecht|Esch]] aus, op eng Rees duerch 7 Länner bis a [[Griicheland]] ... == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Accueil == {{Kapitel Info feelt}} * De Godefroy Gordet schreift am ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''<ref>Godefroy Gordet: "Ciné indé." ''d'Lëtzebuerger Land'' Nr.43, 73. Jg., 23.10.2026, S.20-21.</ref>: <blockquote> ''Les bémols que la critique peut noter s'estompent par l'authenticité de la démarche. Ce film carte postale s'engouffre parfois dans des images de fond d'écran, mais il garde au coeur la douleur maitresse de la catharsis en présence que la caméra flatte tout autant que les paysages. Si l'aspect épisodique des rencontres ne permet pas toujours de construire des personnages complets, Sofia se transforme toutefois visiblement de chapitre en chapitre pour faire germer chez nous un intérêt narratif.''</blockquote> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2026]] [[Kategorie:Filmer vum Lukas Grevis]] 9fqzyq6o9ftf5lwjthg4zyha5u8pa8y 0 177436 2712458 2026-10-23T16:00:28Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Apples & Pears]] op [[Äppel & Bieren]] geréckelt 2712458 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Äppel & Bieren]] o6nzhfij4i6eqpes2ngfl2vmpq8hqqk 0 177437 2712462 2026-10-23T16:20:49Z Johnny Chicago 17 nei 2712462 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Peter Sattmann''', gebuer de [[26. Dezember]] [[1947]] zu [[Zwickau]], a gestuerwen de [[25. Dezember]] [[2025]] zu [[Stahnsdorf]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] an Theaterregisseur. Hien ass am Theater zu [[Göttingen]], [[Bochum]], [[Stuttgart]] a [[Berlin]] opgetrueden. Hie war vun 1973 bis 2020 an iwwer 190 Kinos- an Televisiounsfilmer ze gesinn. == Filmographie== === Kino === * 1977: '' Die Brüder '' - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Klaus Löwitsch]], [[Doris Kunstmann]] - (als Roman Fachmin) * 2000: '' Tod oder Freiheit '' - Regie: Wolf Gremm - Haaptacteuren: [[Erika Pluhar]], [[Harald Leipnitz]] - (als Friedrich von Buttlar) * 1985: '' Im Innern des Wals '' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Janna Marangosoff]], [[Eisi Gulp]] - (als Erwin Frank) * 1989: ''Jenseits von Blau'' - Regie: [[Christoph Eichhorn]] - Haaptacteuren: [[Sarah Jane Denalane]], [[Charles Regnier]] - (als Papp) * 1989: ''Zugzwang'' - Regie: [[Mathieu Carrière]] - Haaptacteuren: [[Victoria Tennant]], [[Mareike Carrière]] * 1989: ''Der Geschichtenerzähler'' - Regie: [[Rainer Boldt]] - Haaptacteuren: [[Udo Schenk]], [[Anke Sevenich]], [[Christine Kaufmann]] - (als Eduard Hanstock) * 1991: ''Ao Fim da Noite'' - Regie: [[Joaquim Leitão]] - Haaptacteuren: [[Laura Morante]], [[Simon de La Brosse]] - (als Queirós) * 1992: ''Ihr glücklichen Augen'' - Regie: [[Margareta Heinrich]] - Haaptacteuren: [[Andrea Eckert]], [[Cornelia Köndgen]] - (als Josef) * 1993: ''Abgeschminkt!'' - Regie: [[Katja von Garnier]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Gedeon Burkhard]] - (als Schwarz) * 1997: ''Bandits'' - Regie: Katja von Garnier - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Jasmin Tabatabai]] - (als Gold) * 1998: ''Frauen lügen nicht'' - Regie: [[Michael Juncker]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Martina Gedeck]] - (als Xaver) * 1999: ''St. Pauli Nacht'' - Regie: [[Sönke Wortmann]] - Haaptacteuren: [[Armin Rohde]], [[Maruschka Detmers]] - (als Wolfgang) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2012: ''Mann tut was Mann kann'' - Regie: [[Marc Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Jasmin Gerat]] - (als Dr. Görges) === Televisioun === ==== vun 1976 bis 1979 ==== * 1976: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Eurogang'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Romeo und Julia'' - (TV-Film) - Regie: [[Franz Peter Wirth]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Fernau]], [[Harald Leipnitz]] * 1979: ''Kotte'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Lisa Helwig]] ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''Das Ziel'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Silvia Janisch]], [[Monika Lundi]] - (als Georg Just) * 1981: ''Der Fall Maurizius'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1982: ''Der Gast'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Mühlbauer]] - Haaptacteuren: [[Claus Theo Gärtner]], [[Jörg Hube]] - (als Michael) * 1983: ''Hauptsache konsequent'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Manfred Zapatka]]) * 1983-2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1984: ''Feuer für den großen Drachen'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: [[Peter Aust]], [[Helmut Wildt]] - (als Kochale) * 1984: ''Kerbels Flucht'' - (TV-Film) - Regie: [[Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Barbara Rudnik]], [[Bernd Tauber]] - (als Christian Kerbel) * 1984: ''Das leise Gift'' - (TV-Film) - Regie: Erwin Keusch - Haaptacteuren: [[Peter Bongartz]], [[Günter Lamprecht]] - (als Martin Vogel) * 1984: ''Führer durch die Welt'' - (TV-Film) - Regie: [[Heiko Schier]] - Haaptacteuren: [[Agnes Dünneisen]], [[Gerold Wunstel]] * 1985: ''Von einem, der auszug'' - (TV-Mini-Serie) * 1985: ''Das Rätsel der Sandbank'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1986: ''Auf Achse'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Geheimnis in Cornwall'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Mackenroth]] - Haaptacteuren: [[Silke Dornow]], [[Christine Wodetzky]] - (als Marcus Hunt) * 1986-2008: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1987: ''Die Klette'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Désirée Nosbusch]], [[Eleonore Weisgerber]] - (als Lachmund) * 1987: ''Die glückliche Familie'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1987: ''Ein Heim für Tiere'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1987: ''Der Prins muss her'' - (TV-Serie) * 1987: ''Das Haus im Nebel'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Daniela Ziegler]], [[Sissy Höfferer]] - (als Paul Marlowe) * 1988: ''Ein naheliegender Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Storz]] - Haaptacteuren: [[Michael Roll]], [[Georg Marischka]] - (als Rolf) * 1988: ''Neapel sehen und erben'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ralf Wolter]] - (als Dr. Müller-Nüllinger) * 1988: ''Familienschande'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Inspekter Trant) * 1988-1991: ''Die Männer vom K3'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Hals über Kopf'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989: ''Karambolage'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Tom Maiwald) * 1989: ''Le grand secret'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1989-1990: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1989: ''Radiofieber'' - (TV-Mini-Serie) * 1989: ''Dick Francis: In the Frame'' - (TV-Film) - Regie: [[Wigbert Wicker]] - Haaptacteuren: [[Ian McShane]], [[Barbara Rudnik]] - (als Ivor Wexford) * 1989: ''Wie du mir...'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Michael Degen]], [[Matthias Fuchs]] - (als Dr. Kaufmann) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''Tote leben nicht allein'' - (TV-Film) - Regie: [[Nina Grosse]] - Haaptacteuren: [[Myriem Roussel]], [[Klaus J. Behrendt]] - (als Philip Bergmann) * 1990: ''Mich will ja keiner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Steven Bennett]], [[Paul Herwig]] * 1990-1991: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1991: ''Von Gewalt keine Rede'' - (TV-Film) - Regie: [[Theodor Kotulla]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Heiner Lauterbach]] - (als Eckhard Fuhrgeber) * 1991: ''Willkommen im Paradies'' - (TV-Film) - Regie: [[ Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Sheila Beringer]], [[Ryszard Jabłoński]] - (als Detlev Peschke) * 1992: ''Der absurde Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: [[Nina Hoger]], [[Rolf Hoppe]] - (als Frank Ahrend) * 1992: ''Geboren 1999'' - (TV-Film) - Regie: [[Kai Wessel]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Rudolph]], [[Marita Breuer]] - (als Rasmus Meiberg) * 1992: ''Einer stirbt bestimmt'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Flavio Bucci]], [[Elisabeth Wiedemann]] - (als Alex Reiser) * 1993: ''La ragnatela 2'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1992: ''Dov'eri quella notte'' - (TV-Film) - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Kim Rossi Stuart]], [[Catherine Wilkening]] - (als Carlo) * 1993: ''Charlemagne'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1993: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Gefährliche Verbindung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Jennifer Nitsch]] - (als Dr. Schwarz) * 1993: ''Ein Bock zuviel'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Marecek]] - Haaptacteuren: [[Mona Seefried]], [[Dietrich Siegl]] * 1993: ''Nacht der Frauen'' - (TV-Mini-Serie) * 1993-2005: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1994: ''Das gläserne Haus'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Vadim Glowna]] - (als Herbert) * 1994: ''Ich klage an'' - (TV-Film) - Regie: [[Frank Guthke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Hoenig]], [[Thekla Carola Wied]] - (als Juergen Faerber) * 1994: ''Nur eine kleine Affäre'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1994: ''Tod in Miami'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Rola]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Ingeborg Lapsien]] - (als Michael Evers) * 1994: ''Lauras Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Suzanne von Borsody]], [[Matthias Habich]] - (als Max Samtwerth) * 1994: ''Frankenberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994: ''Glück im Grünen'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Renate Krößner]], [[Tilo Prückner]] - (als Justus) * 1995: ''Eingeschlossen - Die Nacht mit einem Mörder'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Thomas Morris]] - (als Herbert Boening) * 1995: ''Eine Frau will nach oben'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, Anja Kling - (als Mai) * 1995: ''A.S.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Nur der Sieg zählt'' - (TV-Film) - Regie: Uwe Janson - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], Heino Ferch - (als Dr. Georg Wildt) * 1995: ''Verliebte Feinde'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Böhlich]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Jaecki Schwarz]] - (als Michael Enkhausen) * 1996: ''Schuldig auf Verdacht'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: [[Vera Tschechowa]], Mareike Carrière - (als Robert Wieland) * 1996: ''Angst hat eine kalte Hand'' - (TV-Film) - Regie: [[Matti Geschonneck]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], Katja Riemann - (als Thomas Goetz) * 1996: ''Blinde Augen klagen an'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Sonja Kirchberger]], [[Jürgen Hentsch]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Das Siegel des Todes'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Viktor Lazlo]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Der rote Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Aglaia Szyszkowitz]] - (als Bosch) * 1996: ''Babuschka'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Lola Müthel]] - (als Dokter) * 1996-1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) * 1996: ''Alte Freunde küßt man nicht'' - (TV-Film) - Regie: [[ Detlef Rönfeldt]] - Haaptacteuren: Mathieu Carrière, [[Sabine Postel]] - (als Ralph Hartmann) * 1997: ''Ein Mord für Quandt.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Simones Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Walter Kreye]] - (als Mickey) * 1997: ''Virus X - Der Atem des Todes'' - (TV-Film) - Regie: [[Lutz Konermann]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Despina Pajanou]] - (als Dr. Robert Stenzel) * 1997: ''Liebling Kreuzberg.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Heiß und kalt'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Ann-Kathrin Kramer]], [[Eva Maria Meineke]] - (als Bernd) * 1998: ''Macht'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Dietmar Schönherr]] - (als Peter Sommer) * 1998: ''Freiwild'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Dickmann]], [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Robert Atzorn]], [[Jörg Gudzuhn]] - (als Anton Feldmann) * 1998-2001: ''Anwalt Abel.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1999: ''Verführt - Eine gefährliche Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Katja Woywood]], [[Benjamin Sadler]] - (als Tilmann) * 1999: ''Männer sind wie Schokolade'' - (TV-Film) - Regie: [[ Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: Jennifer Nitsch, [[Max Tidof]] - (als Peter König) * 1999: ''Der letzte Zeuge.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Liebe, Lügen und Geheimnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Teresa Camoglio]] - Haaptacteuren: [[Antonia Sharpe]], [[Kathleen Fiedler]] - (als dem Nina säi Papp) * 1999: ''Polizeiruf 110.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Eine schräge Familie'' - (TV-Film) - Regie: [[Jan Ruzicka]] - Haaptacteuren: [[Saskia Vester]], [[Paul Herwig]] - (als Jakob) * 1999: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Traumhaus'' - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Ulrich Mühe]] - (als Willi Fromm) * 1999-2019: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''Für alle Fälle Stefanie.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Achterbahn.'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2000: ''Die Motorrad Cops.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Der Havelkaiser.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2000: ''Im Club der Millionäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Heio von Stetten]], [[Lea Mornar]] - (als Dr. Oliver Scheffer) * 2000: ''Die blauen und die grauen Tage'' - (TV-Film) - Regie: Dagmar Damek - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Susanne Lothar]] - (als Olaf Hansen) * 2000: ''Das Teufelsweib'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Berben]], [[Gerd Roman Frosch]], [[Carl-Friedrich Koschnick]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Michael Mendl]] - (als Til) * 2000: ''Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Adelheid und ihre Mörder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Schweigen ist Gold'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Mavie Hörbiger]], [[Horst Krause]] - (als Gerd Müller) * 2001: ''Ein starkes Team'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2001: ''Ich pfeif' auf schöne Männer'' - (TV-Film) - Regie: [[ Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Robert Giggenbach]] - (als Peter König) * 2001: ''Zwei Engel auf Streife'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Manuel Witting]], [[Udo Kroschwald]] - (als Krugmann) * 2001: ''Küss mich, Tiger!'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, Barbara Rudnik - (als Robert Merten) * 2001: ''Engel sucht Flügel'' - (TV-Film) - Regie: [[Marek Gierszal]] - Haaptacteuren: [[Annett Renneberg]], [[Christoph Waltz]] - (als Pianist) * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' - (TV-Film) - Regie: [[ Christine Hartmann]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Pamela Marquardt]] - (als Tom Dellwig) * 2001: ''Aszendent Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Anica Dobra]], Sonja Kirchberger - (als Dr. Robert von Reichenbach) * 2002: ''Zwei alte Gauner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], Jaecki Schwarz - (als Kruisenfeld) * 2002: ''Im Visier der Zielfahnder'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 2002: ''Blond: Rva Blond!'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Liebhaber zu viel ist noch zu wenig'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Tina Ruland]], [[Helmut Zierl]] - (als Martin Krüger) * 2002: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Schatten'' - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Sabine Postel]], [[Oliver Mommsen]] - (als Karl Heinz Worms) * 2003: ''Denninger - Der Mallorcakrimi'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Pfundskerl'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Ermittler'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Liebe Zartbitter'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreihsl]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Markus Hering]] - (als Laurens Schneider) * 2003: ''Das schönste Geschenk meines Lebens'' - (TV-Film) - Regie: [[Olaf Kreinsen]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Bruno Maccallini]] - (als Johannes Seeberg) * 2003: ''Alpenglühen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Gies]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Götz George]] - (als Matteo di Monte Caprese) * 2003: ''Tochter meines Herzens'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Laura Bellini]] - (als Robert Clajus) * 2003: ''Die Eltern der Braut'' - (TV-Film) - Regie: Christine Hartmann - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Chiara Schoras]] - (als Viktor Sommer) * 2004: ''Dann kamst du'' - (TV-Film) - Regie: [[Susanne Hake]] - Haaptacteuren: [[Katharina Böhm]], [[Jan-Gregor Kremp]] - (als Mathias) * 2004: ''Bewegte Männer'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Ein Gauner Gottes'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Metzger - Haaptacteuren: [[Fritz Wepper]], Saskia Vester - (als Ulrich Neigenfindt) * 2004: ''Der Bulle vonTölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Dr. Sommerfeld - Neues aus Büllowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Schöne Witwen küssen besser'' - (TV-Film) - Regie: [[ Carlo Rola]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Sophie Schütt]] - (als Bas Fischer) * 2004-2005: ''Siska'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2005: ''Prinz und Paparazzi'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Sky du Mont]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] - (als Karl-Friedrich) * 2005: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2005: ''Emilia - Die zweite Chance'' - (TV-Film) - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Anna Schudt]] - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Liebe wie am ersten Tag'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Saskia Vester, [[Friedrich von Thun]] - (als Sebastian Schneider) * 2005: ''Der letzte Tanz'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: [[Hans-Uwe Bauer]], [[Franziska Walser]] - (als Dieter Walling) * 2005: ''Emilia - Familienbande'' - (TV-Film) - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Senta Berger, Anna Schudt - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Meine Schwester und ich'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Katharina Schubert]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Joachim Müller) * 2005-2011: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2006: ''Die Spezialisten: Kripo Rhein-Main'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Liebe kommt selten allein'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Florian Martens]] - (als Ferdinand Rixen) * 2006: ''Pfarrer Braun'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Meine bezaubernde Feindin'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Dommenget]] - Haaptacteuren: [[Raphaël Vogt]], [[Eva Haßmann]] - (als Maximilian von Au) * 2006-2013: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2007: ''Ich heirate meine Frau'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Nadja Tiller]] - (als Abdul Al Hakim) * 2007: ''Noch einmal zwanzig sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Bettina Kupfer]], [[Hansa Czypionka]] - (als Fred Sattler) * 2007: ''Der Sonnenhof'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Lara Schneider]] - (als Carl von Balkhausen) * 2008: ''Mein Traum von Venedig'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreindl]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Maria Sebaldt]] - (als Hans Baumann) * 2008: ''Im Tal der wilden Rosen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''1:0 für das Glück'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Bannert]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Eva Pflug]] - (als Christian Brenner) * 2008: ''Einmal Toskana und zurück'' - (TV-Film) - Regie: [[ Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Konstantin Wecker]] - (als Dr. Max Steigelmann) * 2008: ''Liebe im Halteverbot'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: [[Christoph M. Ohrt]], [[Oliver Mommsen]] - (als Martin Schneider) * 2008: ''Wilsberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Mord in bester Gesellschaft'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Was glücklich macht'' - (TV-Film) - Regie: Matthias Tiefenbacher - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Cornelia Schmaus]] - (als Peter) * 2009: ''Bleib bei mir'' - (TV-Film) - Regie: [[Dirk Regel]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Eva Pflug - (als Nicolaus Roeder) * 2009: ''Stolberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Heute keine Entlassung'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Nennstiel]] - Haaptacteuren: [[Mariele Millowitsch]], [[Jürgen Tarrach]] - (als Anton Franzen) * 2009: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 2009-2011: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) ==== vun 2010 bis 2020 ==== * 2010: ''Ein Sommer in Marrakesch'' - (TV-Film) - Regie: [[Gero Weinreuter]] - Haaptacteuren: Jutta Speidel, [[Luise Helm]] - (als Rudi Schlosser) * 2010: ''Vater aus heiterem Himmel'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulli Baumann]] - Haaptacteuren: Fritz Wepper, [[Gudrun Landgrebe]] - (als Udo Burkhardt) * 2010: ''Meine wunderbare Familie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2011: ''Nach der Hochzeit bin ich weg!'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Jan-Gregor Kremp - (als Arno Freywald) * 2011: ''Die Samenhändlerin'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Keusch]] - Haaptacteuren: [[Henriette Richter-Röhl]], [[Nico Rogner]] - (als Gottlieb Kerner) * 2011-2014: ''Dora Heldt'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2012: ''Zu schön um wahr zu sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Lilli Fichtner]] - (als Walter Köster) * 2013: ''Die Erfinderbraut'' - (TV-Film) - Regie: Thomas Nennstiel - Haaptacteuren: [[Simone Thomalla]], [[Ulrich Noethen]] - (als Ewald Hübner) * 2013: ''Danni Lowinski'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2013: ''Bella Familia - Umtausch ausgeschlossen'' - (TV-Film) - Regie: [[Edzard Onneken]] - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, [[Thomas Sarbacher]] - (als Friedrich) * 2014: ''Bella Casa: Hier zieht keiner aus!'' - (TV-Film) - Regie: Edzard Onneken - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, Thomas Sarbacher - (als Friedrich) * 2014-2019: ''Katie Pforde'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2013: ''Inga Lindström'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2015: ''Kubanisch für Fortgeschrittene'' - (TV-Film) - Regie: [[ Dennis Satin]] - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, [[Charles Alden Knight James]] - (als Richard Reimers) * 2015: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Roomservice'' - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Ulrike Folkerts]], [[Andreas Hoppe]] - (als Joseph Sattler) * 2016: ''Emma nach Mitternacht - Frau Hölle'' - (TV-Film) - Regie: [[Torsten C. Fischer]] - Haaptacteuren: [[Christoph Bach]], Corinna Harfouch * 2016: ''Handwerker und andere Katastrophen'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Tanja Wedhorn]], Oliver Mommsen - (als Dr. Umland) * 2016: ''Ein Sommer in Dänemark'' - (TV-Film) - Regie: [[Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: [[Sandra Borgmann]], [[Rasmus Botoft]] - (als Carl Mortensen) * 2016-2017: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2016-2019: ''Frühling'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2017: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Kopper'' - Regie: [[Roland Suso Richter]] - Haaptacteuren: Ulrike Folkerts, Andreas Hoppe]- (als Joseph Sattler) * 2019: ''Wenn's um Liebe geht'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Eissler]] - Haaptacteuren: [[Maximilian Arland]], [[Inez Bjørg David]] - (als Paul Blau) * 2019: ''Lucie'' - (TV-Film) - Regie: [[Frauke Thielecke]] - Haaptacteuren: [[Kai Albrecht]], [[Cristina do Rego]] - (als Kurt) * 2020: ''Lucie - geheult wird nicht'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Sattmann Peter}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterregisseure]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] dsvtyf0h4zpyjmcclx8b4hkyqi4awas 2712463 2712462 2026-10-23T16:21:15Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2712463 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Peter Sattmann''', gebuer de [[26. Dezember]] [[1947]] zu [[Zwickau]], a gestuerwen de [[25. Dezember]] [[2025]] zu [[Stahnsdorf]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] an Theaterregisseur. Hien ass am Theater zu [[Göttingen]], [[Bochum]], [[Stuttgart]] a [[Berlin]] opgetrueden. Hie war vun 1973 bis 2020 an iwwer 190 Kinos- an Televisiounsfilmer ze gesinn. == Filmographie== === Kino === * 1977: '' Die Brüder '' - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Klaus Löwitsch]], [[Doris Kunstmann]] - (als Roman Fachmin) * 2000: '' Tod oder Freiheit '' - Regie: Wolf Gremm - Haaptacteuren: [[Erika Pluhar]], [[Harald Leipnitz]] - (als Friedrich von Buttlar) * 1985: '' Im Innern des Wals '' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Janna Marangosoff]], [[Eisi Gulp]] - (als Erwin Frank) * 1989: ''Jenseits von Blau'' - Regie: [[Christoph Eichhorn]] - Haaptacteuren: [[Sarah Jane Denalane]], [[Charles Regnier]] - (als Papp) * 1989: ''Zugzwang'' - Regie: [[Mathieu Carrière]] - Haaptacteuren: [[Victoria Tennant]], [[Mareike Carrière]] * 1989: ''Der Geschichtenerzähler'' - Regie: [[Rainer Boldt]] - Haaptacteuren: [[Udo Schenk]], [[Anke Sevenich]], [[Christine Kaufmann]] - (als Eduard Hanstock) * 1991: ''Ao Fim da Noite'' - Regie: [[Joaquim Leitão]] - Haaptacteuren: [[Laura Morante]], [[Simon de La Brosse]] - (als Queirós) * 1992: ''Ihr glücklichen Augen'' - Regie: [[Margareta Heinrich]] - Haaptacteuren: [[Andrea Eckert]], [[Cornelia Köndgen]] - (als Josef) * 1993: ''Abgeschminkt!'' - Regie: [[Katja von Garnier]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Gedeon Burkhard]] - (als Schwarz) * 1997: ''Bandits'' - Regie: Katja von Garnier - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Jasmin Tabatabai]] - (als Gold) * 1998: ''Frauen lügen nicht'' - Regie: [[Michael Juncker]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Martina Gedeck]] - (als Xaver) * 1999: ''St. Pauli Nacht'' - Regie: [[Sönke Wortmann]] - Haaptacteuren: [[Armin Rohde]], [[Maruschka Detmers]] - (als Wolfgang) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2012: ''Mann tut was Mann kann'' - Regie: [[Marc Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Jasmin Gerat]] - (als Dr. Görges) === Televisioun === ==== vun 1976 bis 1979 ==== * 1976: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Eurogang'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Romeo und Julia'' - (TV-Film) - Regie: [[Franz Peter Wirth]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Fernau]], [[Harald Leipnitz]] * 1979: ''Kotte'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Lisa Helwig]] ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''Das Ziel'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Silvia Janisch]], [[Monika Lundi]] - (als Georg Just) * 1981: ''Der Fall Maurizius'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1982: ''Der Gast'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Mühlbauer]] - Haaptacteuren: [[Claus Theo Gärtner]], [[Jörg Hube]] - (als Michael) * 1983: ''Hauptsache konsequent'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Manfred Zapatka]]) * 1983-2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1984: ''Feuer für den großen Drachen'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: [[Peter Aust]], [[Helmut Wildt]] - (als Kochale) * 1984: ''Kerbels Flucht'' - (TV-Film) - Regie: [[Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Barbara Rudnik]], [[Bernd Tauber]] - (als Christian Kerbel) * 1984: ''Das leise Gift'' - (TV-Film) - Regie: Erwin Keusch - Haaptacteuren: [[Peter Bongartz]], [[Günter Lamprecht]] - (als Martin Vogel) * 1984: ''Führer durch die Welt'' - (TV-Film) - Regie: [[Heiko Schier]] - Haaptacteuren: [[Agnes Dünneisen]], [[Gerold Wunstel]] * 1985: ''Von einem, der auszug'' - (TV-Mini-Serie) * 1985: ''Das Rätsel der Sandbank'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1986: ''Auf Achse'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Geheimnis in Cornwall'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Mackenroth]] - Haaptacteuren: [[Silke Dornow]], [[Christine Wodetzky]] - (als Marcus Hunt) * 1986-2008: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1987: ''Die Klette'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Désirée Nosbusch]], [[Eleonore Weisgerber]] - (als Lachmund) * 1987: ''Die glückliche Familie'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1987: ''Ein Heim für Tiere'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1987: ''Der Prins muss her'' - (TV-Serie) * 1987: ''Das Haus im Nebel'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Daniela Ziegler]], [[Sissy Höfferer]] - (als Paul Marlowe) * 1988: ''Ein naheliegender Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Storz]] - Haaptacteuren: [[Michael Roll]], [[Georg Marischka]] - (als Rolf) * 1988: ''Neapel sehen und erben'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ralf Wolter]] - (als Dr. Müller-Nüllinger) * 1988: ''Familienschande'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Inspekter Trant) * 1988-1991: ''Die Männer vom K3'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Hals über Kopf'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989: ''Karambolage'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Tom Maiwald) * 1989: ''Le grand secret'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1989-1990: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1989: ''Radiofieber'' - (TV-Mini-Serie) * 1989: ''Dick Francis: In the Frame'' - (TV-Film) - Regie: [[Wigbert Wicker]] - Haaptacteuren: [[Ian McShane]], [[Barbara Rudnik]] - (als Ivor Wexford) * 1989: ''Wie du mir...'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Michael Degen]], [[Matthias Fuchs]] - (als Dr. Kaufmann) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''Tote leben nicht allein'' - (TV-Film) - Regie: [[Nina Grosse]] - Haaptacteuren: [[Myriem Roussel]], [[Klaus J. Behrendt]] - (als Philip Bergmann) * 1990: ''Mich will ja keiner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Steven Bennett]], [[Paul Herwig]] * 1990-1991: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1991: ''Von Gewalt keine Rede'' - (TV-Film) - Regie: [[Theodor Kotulla]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Heiner Lauterbach]] - (als Eckhard Fuhrgeber) * 1991: ''Willkommen im Paradies'' - (TV-Film) - Regie: [[ Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Sheila Beringer]], [[Ryszard Jabłoński]] - (als Detlev Peschke) * 1992: ''Der absurde Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: [[Nina Hoger]], [[Rolf Hoppe]] - (als Frank Ahrend) * 1992: ''Geboren 1999'' - (TV-Film) - Regie: [[Kai Wessel]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Rudolph]], [[Marita Breuer]] - (als Rasmus Meiberg) * 1992: ''Einer stirbt bestimmt'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Flavio Bucci]], [[Elisabeth Wiedemann]] - (als Alex Reiser) * 1993: ''La ragnatela 2'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1992: ''Dov'eri quella notte'' - (TV-Film) - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Kim Rossi Stuart]], [[Catherine Wilkening]] - (als Carlo) * 1993: ''Charlemagne'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1993: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Gefährliche Verbindung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Jennifer Nitsch]] - (als Dr. Schwarz) * 1993: ''Ein Bock zuviel'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Marecek]] - Haaptacteuren: [[Mona Seefried]], [[Dietrich Siegl]] * 1993: ''Nacht der Frauen'' - (TV-Mini-Serie) * 1993-2005: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1994: ''Das gläserne Haus'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Vadim Glowna]] - (als Herbert) * 1994: ''Ich klage an'' - (TV-Film) - Regie: [[Frank Guthke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Hoenig]], [[Thekla Carola Wied]] - (als Juergen Faerber) * 1994: ''Nur eine kleine Affäre'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1994: ''Tod in Miami'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Rola]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Ingeborg Lapsien]] - (als Michael Evers) * 1994: ''Lauras Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Suzanne von Borsody]], [[Matthias Habich]] - (als Max Samtwerth) * 1994: ''Frankenberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994: ''Glück im Grünen'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Renate Krößner]], [[Tilo Prückner]] - (als Justus) * 1995: ''Eingeschlossen - Die Nacht mit einem Mörder'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Thomas Morris]] - (als Herbert Boening) * 1995: ''Eine Frau will nach oben'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, Anja Kling - (als Mai) * 1995: ''A.S.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Nur der Sieg zählt'' - (TV-Film) - Regie: Uwe Janson - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], Heino Ferch - (als Dr. Georg Wildt) * 1995: ''Verliebte Feinde'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Böhlich]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Jaecki Schwarz]] - (als Michael Enkhausen) * 1996: ''Schuldig auf Verdacht'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: [[Vera Tschechowa]], Mareike Carrière - (als Robert Wieland) * 1996: ''Angst hat eine kalte Hand'' - (TV-Film) - Regie: [[Matti Geschonneck]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], Katja Riemann - (als Thomas Goetz) * 1996: ''Blinde Augen klagen an'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Sonja Kirchberger]], [[Jürgen Hentsch]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Das Siegel des Todes'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Viktor Lazlo]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Der rote Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Aglaia Szyszkowitz]] - (als Bosch) * 1996: ''Babuschka'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Lola Müthel]] - (als Dokter) * 1996-1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) * 1996: ''Alte Freunde küßt man nicht'' - (TV-Film) - Regie: [[ Detlef Rönfeldt]] - Haaptacteuren: Mathieu Carrière, [[Sabine Postel]] - (als Ralph Hartmann) * 1997: ''Ein Mord für Quandt.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Simones Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Walter Kreye]] - (als Mickey) * 1997: ''Virus X - Der Atem des Todes'' - (TV-Film) - Regie: [[Lutz Konermann]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Despina Pajanou]] - (als Dr. Robert Stenzel) * 1997: ''Liebling Kreuzberg.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Heiß und kalt'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Ann-Kathrin Kramer]], [[Eva Maria Meineke]] - (als Bernd) * 1998: ''Macht'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Dietmar Schönherr]] - (als Peter Sommer) * 1998: ''Freiwild'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Dickmann]], [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Robert Atzorn]], [[Jörg Gudzuhn]] - (als Anton Feldmann) * 1998-2001: ''Anwalt Abel.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1999: ''Verführt - Eine gefährliche Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Katja Woywood]], [[Benjamin Sadler]] - (als Tilmann) * 1999: ''Männer sind wie Schokolade'' - (TV-Film) - Regie: [[ Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: Jennifer Nitsch, [[Max Tidof]] - (als Peter König) * 1999: ''Der letzte Zeuge.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Liebe, Lügen und Geheimnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Teresa Camoglio]] - Haaptacteuren: [[Antonia Sharpe]], [[Kathleen Fiedler]] - (als dem Nina säi Papp) * 1999: ''Polizeiruf 110.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Eine schräge Familie'' - (TV-Film) - Regie: [[Jan Ruzicka]] - Haaptacteuren: [[Saskia Vester]], [[Paul Herwig]] - (als Jakob) * 1999: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Traumhaus'' - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Ulrich Mühe]] - (als Willi Fromm) * 1999-2019: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''Für alle Fälle Stefanie.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Achterbahn.'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2000: ''Die Motorrad Cops.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Der Havelkaiser.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2000: ''Im Club der Millionäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Heio von Stetten]], [[Lea Mornar]] - (als Dr. Oliver Scheffer) * 2000: ''Die blauen und die grauen Tage'' - (TV-Film) - Regie: Dagmar Damek - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Susanne Lothar]] - (als Olaf Hansen) * 2000: ''Das Teufelsweib'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Berben]], [[Gerd Roman Frosch]], [[Carl-Friedrich Koschnick]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Michael Mendl]] - (als Til) * 2000: ''Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Adelheid und ihre Mörder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Schweigen ist Gold'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Mavie Hörbiger]], [[Horst Krause]] - (als Gerd Müller) * 2001: ''Ein starkes Team'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2001: ''Ich pfeif' auf schöne Männer'' - (TV-Film) - Regie: [[ Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Robert Giggenbach]] - (als Peter König) * 2001: ''Zwei Engel auf Streife'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Manuel Witting]], [[Udo Kroschwald]] - (als Krugmann) * 2001: ''Küss mich, Tiger!'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, Barbara Rudnik - (als Robert Merten) * 2001: ''Engel sucht Flügel'' - (TV-Film) - Regie: [[Marek Gierszal]] - Haaptacteuren: [[Annett Renneberg]], [[Christoph Waltz]] - (als Pianist) * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' - (TV-Film) - Regie: [[ Christine Hartmann]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Pamela Marquardt]] - (als Tom Dellwig) * 2001: ''Aszendent Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Anica Dobra]], Sonja Kirchberger - (als Dr. Robert von Reichenbach) * 2002: ''Zwei alte Gauner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], Jaecki Schwarz - (als Kruisenfeld) * 2002: ''Im Visier der Zielfahnder'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 2002: ''Blond: Rva Blond!'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Liebhaber zu viel ist noch zu wenig'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Tina Ruland]], [[Helmut Zierl]] - (als Martin Krüger) * 2002: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Schatten'' - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Sabine Postel]], [[Oliver Mommsen]] - (als Karl Heinz Worms) * 2003: ''Denninger - Der Mallorcakrimi'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Pfundskerl'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Ermittler'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Liebe Zartbitter'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreihsl]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Markus Hering]] - (als Laurens Schneider) * 2003: ''Das schönste Geschenk meines Lebens'' - (TV-Film) - Regie: [[Olaf Kreinsen]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Bruno Maccallini]] - (als Johannes Seeberg) * 2003: ''Alpenglühen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Gies]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Götz George]] - (als Matteo di Monte Caprese) * 2003: ''Tochter meines Herzens'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Laura Bellini]] - (als Robert Clajus) * 2003: ''Die Eltern der Braut'' - (TV-Film) - Regie: Christine Hartmann - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Chiara Schoras]] - (als Viktor Sommer) * 2004: ''Dann kamst du'' - (TV-Film) - Regie: [[Susanne Hake]] - Haaptacteuren: [[Katharina Böhm]], [[Jan-Gregor Kremp]] - (als Mathias) * 2004: ''Bewegte Männer'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Ein Gauner Gottes'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Metzger - Haaptacteuren: [[Fritz Wepper]], Saskia Vester - (als Ulrich Neigenfindt) * 2004: ''Der Bulle vonTölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Dr. Sommerfeld - Neues aus Büllowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Schöne Witwen küssen besser'' - (TV-Film) - Regie: [[ Carlo Rola]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Sophie Schütt]] - (als Bas Fischer) * 2004-2005: ''Siska'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2005: ''Prinz und Paparazzi'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Sky du Mont]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] - (als Karl-Friedrich) * 2005: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2005: ''Emilia - Die zweite Chance'' - (TV-Film) - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Anna Schudt]] - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Liebe wie am ersten Tag'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Saskia Vester, [[Friedrich von Thun]] - (als Sebastian Schneider) * 2005: ''Der letzte Tanz'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: [[Hans-Uwe Bauer]], [[Franziska Walser]] - (als Dieter Walling) * 2005: ''Emilia - Familienbande'' - (TV-Film) - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Senta Berger, Anna Schudt - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Meine Schwester und ich'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Katharina Schubert]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Joachim Müller) * 2005-2011: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2006: ''Die Spezialisten: Kripo Rhein-Main'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Liebe kommt selten allein'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Florian Martens]] - (als Ferdinand Rixen) * 2006: ''Pfarrer Braun'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Meine bezaubernde Feindin'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Dommenget]] - Haaptacteuren: [[Raphaël Vogt]], [[Eva Haßmann]] - (als Maximilian von Au) * 2006-2013: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2007: ''Ich heirate meine Frau'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Nadja Tiller]] - (als Abdul Al Hakim) * 2007: ''Noch einmal zwanzig sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Bettina Kupfer]], [[Hansa Czypionka]] - (als Fred Sattler) * 2007: ''Der Sonnenhof'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Lara Schneider]] - (als Carl von Balkhausen) * 2008: ''Mein Traum von Venedig'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreindl]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Maria Sebaldt]] - (als Hans Baumann) * 2008: ''Im Tal der wilden Rosen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''1:0 für das Glück'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Bannert]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Eva Pflug]] - (als Christian Brenner) * 2008: ''Einmal Toskana und zurück'' - (TV-Film) - Regie: [[ Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Konstantin Wecker]] - (als Dr. Max Steigelmann) * 2008: ''Liebe im Halteverbot'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: [[Christoph M. Ohrt]], [[Oliver Mommsen]] - (als Martin Schneider) * 2008: ''Wilsberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Mord in bester Gesellschaft'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Was glücklich macht'' - (TV-Film) - Regie: Matthias Tiefenbacher - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Cornelia Schmaus]] - (als Peter) * 2009: ''Bleib bei mir'' - (TV-Film) - Regie: [[Dirk Regel]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Eva Pflug - (als Nicolaus Roeder) * 2009: ''Stolberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Heute keine Entlassung'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Nennstiel]] - Haaptacteuren: [[Mariele Millowitsch]], [[Jürgen Tarrach]] - (als Anton Franzen) * 2009: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 2009-2011: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) ==== vun 2010 bis 2020 ==== * 2010: ''Ein Sommer in Marrakesch'' - (TV-Film) - Regie: [[Gero Weinreuter]] - Haaptacteuren: Jutta Speidel, [[Luise Helm]] - (als Rudi Schlosser) * 2010: ''Vater aus heiterem Himmel'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulli Baumann]] - Haaptacteuren: Fritz Wepper, [[Gudrun Landgrebe]] - (als Udo Burkhardt) * 2010: ''Meine wunderbare Familie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2011: ''Nach der Hochzeit bin ich weg!'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Jan-Gregor Kremp - (als Arno Freywald) * 2011: ''Die Samenhändlerin'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Keusch]] - Haaptacteuren: [[Henriette Richter-Röhl]], [[Nico Rogner]] - (als Gottlieb Kerner) * 2011-2014: ''Dora Heldt'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2012: ''Zu schön um wahr zu sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Lilli Fichtner]] - (als Walter Köster) * 2013: ''Die Erfinderbraut'' - (TV-Film) - Regie: Thomas Nennstiel - Haaptacteuren: [[Simone Thomalla]], [[Ulrich Noethen]] - (als Ewald Hübner) * 2013: ''Danni Lowinski'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2013: ''Bella Familia - Umtausch ausgeschlossen'' - (TV-Film) - Regie: [[Edzard Onneken]] - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, [[Thomas Sarbacher]] - (als Friedrich) * 2014: ''Bella Casa: Hier zieht keiner aus!'' - (TV-Film) - Regie: Edzard Onneken - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, Thomas Sarbacher - (als Friedrich) * 2014-2019: ''Katie Pforde'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2013: ''Inga Lindström'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2015: ''Kubanisch für Fortgeschrittene'' - (TV-Film) - Regie: [[ Dennis Satin]] - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, [[Charles Alden Knight James]] - (als Richard Reimers) * 2015: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Roomservice'' - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Ulrike Folkerts]], [[Andreas Hoppe]] - (als Joseph Sattler) * 2016: ''Emma nach Mitternacht - Frau Hölle'' - (TV-Film) - Regie: [[Torsten C. Fischer]] - Haaptacteuren: [[Christoph Bach]], Corinna Harfouch * 2016: ''Handwerker und andere Katastrophen'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Tanja Wedhorn]], Oliver Mommsen - (als Dr. Umland) * 2016: ''Ein Sommer in Dänemark'' - (TV-Film) - Regie: [[Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: [[Sandra Borgmann]], [[Rasmus Botoft]] - (als Carl Mortensen) * 2016-2017: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2016-2019: ''Frühling'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2017: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Kopper'' - Regie: [[Roland Suso Richter]] - Haaptacteuren: Ulrike Folkerts, Andreas Hoppe]- (als Joseph Sattler) * 2019: ''Wenn's um Liebe geht'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Eissler]] - Haaptacteuren: [[Maximilian Arland]], [[Inez Bjørg David]] - (als Paul Blau) * 2019: ''Lucie'' - (TV-Film) - Regie: [[Frauke Thielecke]] - Haaptacteuren: [[Kai Albrecht]], [[Cristina do Rego]] - (als Kurt) * 2020: ''Lucie - geheult wird nicht'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Sattmann Peter}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] qpbwn391qkh5tpi0k272vpn7brtnv8x 2712486 2712463 2026-10-24T06:16:53Z GilPe 14980 2712486 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Peter Sattmann''', gebuer de [[26. Dezember]] [[1947]] zu [[Zwickau]], a gestuerwen de [[25. Dezember]] [[2025]] zu [[Stahnsdorf]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] an Theaterregisseur. Hien ass am Theater zu [[Göttingen]], [[Bochum]], [[Stuttgart]] a [[Berlin]] opgetrueden. Hie war vun 1973 bis 2020 an iwwer 190 Kinos- an Televisiounsfilmer ze gesinn. == Filmographie== === Kino === * 1977: ''Die Brüder'' - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Klaus Löwitsch]], [[Doris Kunstmann]] - (als Roman Fachmin) * 2000: ''Tod oder Freiheit'' - Regie: Wolf Gremm - Haaptacteuren: [[Erika Pluhar]], [[Harald Leipnitz]] - (als Friedrich von Buttlar) * 1985: ''Im Innern des Wals'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Janna Marangosoff]], [[Eisi Gulp]] - (als Erwin Frank) * 1989: ''Jenseits von Blau'' - Regie: [[Christoph Eichhorn]] - Haaptacteuren: [[Sarah Jane Denalane]], [[Charles Regnier]] - (als Papp) * 1989: ''Zugzwang'' - Regie: [[Mathieu Carrière]] - Haaptacteuren: [[Victoria Tennant]], [[Mareike Carrière]] * 1989: ''Der Geschichtenerzähler'' - Regie: [[Rainer Boldt]] - Haaptacteuren: [[Udo Schenk]], [[Anke Sevenich]], [[Christine Kaufmann]] - (als Eduard Hanstock) * 1991: ''Ao Fim da Noite'' - Regie: [[Joaquim Leitão]] - Haaptacteuren: [[Laura Morante]], [[Simon de La Brosse]] - (als Queirós) * 1992: ''Ihr glücklichen Augen'' - Regie: [[Margareta Heinrich]] - Haaptacteuren: [[Andrea Eckert]], [[Cornelia Köndgen]] - (als Josef) * 1993: ''Abgeschminkt!'' - Regie: [[Katja von Garnier]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Gedeon Burkhard]] - (als Schwarz) * 1997: ''Bandits'' - Regie: Katja von Garnier - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Jasmin Tabatabai]] - (als Gold) * 1998: ''Frauen lügen nicht'' - Regie: [[Michael Juncker]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Martina Gedeck]] - (als Xaver) * 1999: ''St. Pauli Nacht'' - Regie: [[Sönke Wortmann]] - Haaptacteuren: [[Armin Rohde]], [[Maruschka Detmers]] - (als Wolfgang) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2012: ''Mann tut was Mann kann'' - Regie: [[Marc Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Wotan Wilke Möhring]], [[Jasmin Gerat]] - (als Dr. Görges) === Televisioun === ==== vun 1976 bis 1979 ==== * 1976: ''Sonderdezernat K1'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Eurogang'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1976: ''Romeo und Julia'' - (TV-Film) - Regie: [[Franz Peter Wirth]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Fernau]], [[Harald Leipnitz]] * 1979: ''Kotte'' - (TV-Film) - Regie: [[Horst Flick]] - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Lisa Helwig]] ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''Das Ziel'' - (TV-Film) - Regie: [[Hartmut Griesmayr]] - Haaptacteuren: [[Silvia Janisch]], [[Monika Lundi]] - (als Georg Just) * 1981: ''Der Fall Maurizius'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1982: ''Der Gast'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Mühlbauer]] - Haaptacteuren: [[Claus Theo Gärtner]], [[Jörg Hube]] - (als Michael) * 1983: ''Hauptsache konsequent'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Manfred Zapatka]]) * 1983-2002: ''Ein Fall für zwei'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1984: ''Feuer für den großen Drachen'' - (TV-Film) - Regie: [[Eberhard Itzenplitz]] - Haaptacteuren: [[Peter Aust]], [[Helmut Wildt]] - (als Kochale) * 1984: ''Kerbels Flucht'' - (TV-Film) - Regie: [[Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Barbara Rudnik]], [[Bernd Tauber]] - (als Christian Kerbel) * 1984: ''Das leise Gift'' - (TV-Film) - Regie: Erwin Keusch - Haaptacteuren: [[Peter Bongartz]], [[Günter Lamprecht]] - (als Martin Vogel) * 1984: ''Führer durch die Welt'' - (TV-Film) - Regie: [[Heiko Schier]] - Haaptacteuren: [[Agnes Dünneisen]], [[Gerold Wunstel]] * 1985: ''Von einem, der auszug'' - (TV-Mini-Serie) * 1985: ''Das Rätsel der Sandbank'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1986: ''Auf Achse'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1986: ''Geheimnis in Cornwall'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Mackenroth]] - Haaptacteuren: [[Silke Dornow]], [[Christine Wodetzky]] - (als Marcus Hunt) * 1986-2008: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1987: ''Die Klette'' - (TV-Film) - Regie: [[Herbert Ballmann]] - Haaptacteuren: [[Désirée Nosbusch]], [[Eleonore Weisgerber]] - (als Lachmund) * 1987: ''Die glückliche Familie'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1987: ''Ein Heim für Tiere'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1987: ''Der Prins muss her'' - (TV-Serie) * 1987: ''Das Haus im Nebel'' - (TV-Film) - Regie: [[Oswald Döpke]] - Haaptacteuren: [[Daniela Ziegler]], [[Sissy Höfferer]] - (als Paul Marlowe) * 1988: ''Ein naheliegender Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Storz]] - Haaptacteuren: [[Michael Roll]], [[Georg Marischka]] - (als Rolf) * 1988: ''Neapel sehen und erben'' - (TV-Film) - Regie: [[Marco Serafini]] - Haaptacteuren: [[Inge Meysel]], [[Ralf Wolter]] - (als Dr. Müller-Nüllinger) * 1988: ''Familienschande'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Hannes Jaenicke]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Inspekter Trant) * 1988-1991: ''Die Männer vom K3'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1989: ''Hals über Kopf'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1989: ''Karambolage'' - (TV-Film) - Regie: Franz Peter Wirth - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Constanze Engelbrecht]] - (als Tom Maiwald) * 1989: ''Le grand secret'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 1989-1990: ''Praxis Bülowbogen'' - (TV-Serie) - (5 Episoden) * 1989: ''Radiofieber'' - (TV-Mini-Serie) * 1989: ''Dick Francis: In the Frame'' - (TV-Film) - Regie: [[Wigbert Wicker]] - Haaptacteuren: [[Ian McShane]], [[Barbara Rudnik]] - (als Ivor Wexford) * 1989: ''Wie du mir...'' - (TV-Film) - Regie: [[Dagmar Damek]] - Haaptacteuren: [[Michael Degen]], [[Matthias Fuchs]] - (als Dr. Kaufmann) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * 1990: ''Tote leben nicht allein'' - (TV-Film) - Regie: [[Nina Grosse]] - Haaptacteuren: [[Myriem Roussel]], [[Klaus J. Behrendt]] - (als Philip Bergmann) * 1990: ''Mich will ja keiner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sigi Rothemund]] - Haaptacteuren: [[Steven Bennett]], [[Paul Herwig]] * 1990-1991: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1991: ''Von Gewalt keine Rede'' - (TV-Film) - Regie: [[Theodor Kotulla]] - Haaptacteuren: [[Katja Riemann]], [[Heiner Lauterbach]] - (als Eckhard Fuhrgeber) * 1991: ''Willkommen im Paradies'' - (TV-Film) - Regie: [[Erwin Keusch]] - Haaptacteuren: [[Sheila Beringer]], [[Ryszard Jabłoński]] - (als Detlev Peschke) * 1992: ''Der absurde Mord'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: [[Nina Hoger]], [[Rolf Hoppe]] - (als Frank Ahrend) * 1992: ''Geboren 1999'' - (TV-Film) - Regie: [[Kai Wessel]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Rudolph]], [[Marita Breuer]] - (als Rasmus Meiberg) * 1992: ''Einer stirbt bestimmt'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Flavio Bucci]], [[Elisabeth Wiedemann]] - (als Alex Reiser) * 1993: ''La ragnatela 2'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1992: ''Dov'eri quella notte'' - (TV-Film) - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Kim Rossi Stuart]], [[Catherine Wilkening]] - (als Carlo) * 1993: ''Charlemagne'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1993: ''Eurocops'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1993: ''Gefährliche Verbindung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Jennifer Nitsch]] - (als Dr. Schwarz) * 1993: ''Ein Bock zuviel'' - (TV-Film) - Regie: [[Heinz Marecek]] - Haaptacteuren: [[Mona Seefried]], [[Dietrich Siegl]] * 1993: ''Nacht der Frauen'' - (TV-Mini-Serie) * 1993-2005: ''Wolffs Revier'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1994: ''Das gläserne Haus'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Vadim Glowna]] - (als Herbert) * 1994: ''Ich klage an'' - (TV-Film) - Regie: [[Frank Guthke]] - Haaptacteuren: [[Heinz Hoenig]], [[Thekla Carola Wied]] - (als Juergen Faerber) * 1994: ''Nur eine kleine Affäre'' - (TV-Mini-Serie) - (5 Episoden) * 1994: ''Tod in Miami'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Rola]] - Haaptacteuren: [[Iris Berben]], [[Ingeborg Lapsien]] - (als Michael Evers) * 1994: ''Lauras Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Janson]] - Haaptacteuren: [[Suzanne von Borsody]], [[Matthias Habich]] - (als Max Samtwerth) * 1994: ''Frankenberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1994: ''Glück im Grünen'' - (TV-Film) - Regie: Sigi Rothemund - Haaptacteuren: [[Renate Krößner]], [[Tilo Prückner]] - (als Justus) * 1995: ''Eingeschlossen - Die Nacht mit einem Mörder'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Anja Kling]], [[Thomas Morris]] - (als Herbert Boening) * 1995: ''Eine Frau will nach oben'' - (TV-Film) - Regie: [[Bodo Fürneisen]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, Anja Kling - (als Mai) * 1995: ''A.S.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1995: ''Nur der Sieg zählt'' - (TV-Film) - Regie: Uwe Janson - Haaptacteuren: [[Christiane Paul]], Heino Ferch - (als Dr. Georg Wildt) * 1995: ''Verliebte Feinde'' - (TV-Film) - Regie: [[Bernd Böhlich]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Jaecki Schwarz]] - (als Michael Enkhausen) * 1996: ''Schuldig auf Verdacht'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: [[Vera Tschechowa]], Mareike Carrière - (als Robert Wieland) * 1996: ''Angst hat eine kalte Hand'' - (TV-Film) - Regie: [[Matti Geschonneck]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], Katja Riemann - (als Thomas Goetz) * 1996: ''Blinde Augen klagen an'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: [[Sonja Kirchberger]], [[Jürgen Hentsch]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Das Siegel des Todes'' - (TV-Film) - Regie: Rainer Bär - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Viktor Lazlo]] - (als Thomas Bosch) * 1996: ''Der rote Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rainer Bär]] - Haaptacteuren: Jürgen Hentsch, [[Aglaia Szyszkowitz]] - (als Bosch) * 1996: ''Babuschka'' - (TV-Film) - Regie: [[Petra Haffter]] - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Lola Müthel]] - (als Dokter) * 1996-1998: ''Die Geliebte'' - (TV-Serie) * 1996: ''Alte Freunde küßt man nicht'' - (TV-Film) - Regie: [[Detlef Rönfeldt]] - Haaptacteuren: Mathieu Carrière, [[Sabine Postel]] - (als Ralph Hartmann) * 1997: ''Ein Mord für Quandt.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Simones Entscheidung'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Walter Kreye]] - (als Mickey) * 1997: ''Virus X - Der Atem des Todes'' - (TV-Film) - Regie: [[Lutz Konermann]] - Haaptacteuren: [[Leslie Malton]], [[Despina Pajanou]] - (als Dr. Robert Stenzel) * 1997: ''Liebling Kreuzberg.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1997: ''Heiß und kalt'' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf von Sydow]] - Haaptacteuren: [[Ann-Kathrin Kramer]], [[Eva Maria Meineke]] - (als Bernd) * 1998: ''Macht'' - (TV-Film) - Regie: [[Miguel Alexandre]] - Haaptacteuren: Katja Riemann, [[Dietmar Schönherr]] - (als Peter Sommer) * 1998: ''Freiwild'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Dickmann]], [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: [[Robert Atzorn]], [[Jörg Gudzuhn]] - (als Anton Feldmann) * 1998-2001: ''Anwalt Abel.'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) * 1999: ''Verführt - Eine gefährliche Affäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Katja Woywood]], [[Benjamin Sadler]] - (als Tilmann) * 1999: ''Männer sind wie Schokolade'' - (TV-Film) - Regie: [[Uwe Wilhelm]] - Haaptacteuren: Jennifer Nitsch, [[Max Tidof]] - (als Peter König) * 1999: ''Der letzte Zeuge.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1999: ''Liebe, Lügen und Geheimnisse'' - (TV-Film) - Regie: [[Maria Teresa Camoglio]] - Haaptacteuren: [[Antonia Sharpe]], [[Kathleen Fiedler]] - (als dem Nina säi Papp) * 1999: ''Polizeiruf 110.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 1999: ''Eine schräge Familie'' - (TV-Film) - Regie: [[Jan Ruzicka]] - Haaptacteuren: [[Saskia Vester]], [[Paul Herwig]] - (als Jakob) * 1999: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Traumhaus'' - Regie: [[Ulrich Stark]] - Haaptacteuren: [[Manfred Krug]], [[Ulrich Mühe]] - (als Willi Fromm) * 1999-2019: ''Das Traumschiff'' - (TV-Serie) - (4 Episoden) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''Für alle Fälle Stefanie.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Achterbahn.'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2000: ''Die Motorrad Cops.'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Der Havelkaiser.'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2000: ''Im Club der Millionäre'' - (TV-Film) - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Heio von Stetten]], [[Lea Mornar]] - (als Dr. Oliver Scheffer) * 2000: ''Die blauen und die grauen Tage'' - (TV-Film) - Regie: Dagmar Damek - Haaptacteuren: Inge Meysel, [[Susanne Lothar]] - (als Olaf Hansen) * 2000: ''Das Teufelsweib'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Berben]], [[Gerd Roman Frosch]], [[Carl-Friedrich Koschnick]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Michael Mendl]] - (als Til) * 2000: ''Im Namen des Gesetzes'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Adelheid und ihre Mörder'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2000: ''Schweigen ist Gold'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Mavie Hörbiger]], [[Horst Krause]] - (als Gerd Müller) * 2001: ''Ein starkes Team'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2001: ''Ich pfeif' auf schöne Männer'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Jennifer Nitsch]], [[Robert Giggenbach]] - (als Peter König) * 2001: ''Zwei Engel auf Streife'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Karen]] - Haaptacteuren: [[Manuel Witting]], [[Udo Kroschwald]] - (als Krugmann) * 2001: ''Küss mich, Tiger!'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, Barbara Rudnik - (als Robert Merten) * 2001: ''Engel sucht Flügel'' - (TV-Film) - Regie: [[Marek Gierszal]] - Haaptacteuren: [[Annett Renneberg]], [[Christoph Waltz]] - (als Pianist) * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Hartmann]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Pamela Marquardt]] - (als Tom Dellwig) * 2001: ''Aszendent Liebe'' - (TV-Film) - Regie: [[Helmut Metzger]] - Haaptacteuren: [[Anica Dobra]], Sonja Kirchberger - (als Dr. Robert von Reichenbach) * 2002: ''Zwei alte Gauner'' - (TV-Film) - Regie: [[Sabine Landgraeber]] - Haaptacteuren: [[Peter Weck]], Jaecki Schwarz - (als Kruisenfeld) * 2002: ''Im Visier der Zielfahnder'' - (TV-Serie) - (11 Episoden) * 2002: ''Blond: Rva Blond!'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2002: ''Ein Liebhaber zu viel ist noch zu wenig'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolf Gremm]] - Haaptacteuren: [[Tina Ruland]], [[Helmut Zierl]] - (als Martin Krüger) * 2002: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Schatten'' - Regie: [[Thorsten Näter]] - Haaptacteuren: [[Sabine Postel]], [[Oliver Mommsen]] - (als Karl Heinz Worms) * 2003: ''Denninger - Der Mallorcakrimi'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Pfundskerl'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Der Ermittler'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2003: ''Liebe Zartbitter'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreihsl]] - Haaptacteuren: [[Christine Neubauer]], [[Markus Hering]] - (als Laurens Schneider) * 2003: ''Das schönste Geschenk meines Lebens'' - (TV-Film) - Regie: [[Olaf Kreinsen]] - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Bruno Maccallini]] - (als Johannes Seeberg) * 2003: ''Alpenglühen'' - (TV-Film) - Regie: [[Hajo Gies]] - Haaptacteuren: [[Christiane Hörbiger]], [[Götz George]] - (als Matteo di Monte Caprese) * 2003: ''Tochter meines Herzens'' - (TV-Film) - Regie: [[Dietmar Klein]] - Haaptacteuren: Christine Neubauer, [[Laura Bellini]] - (als Robert Clajus) * 2003: ''Die Eltern der Braut'' - (TV-Film) - Regie: Christine Hartmann - Haaptacteuren: [[Gaby Dohm]], [[Chiara Schoras]] - (als Viktor Sommer) * 2004: ''Dann kamst du'' - (TV-Film) - Regie: [[Susanne Hake]] - Haaptacteuren: [[Katharina Böhm]], [[Jan-Gregor Kremp]] - (als Mathias) * 2004: ''Bewegte Männer'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Ein Gauner Gottes'' - (TV-Film) - Regie: Helmut Metzger - Haaptacteuren: [[Fritz Wepper]], Saskia Vester - (als Ulrich Neigenfindt) * 2004: ''Der Bulle vonTölz'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Dr. Sommerfeld - Neues aus Büllowbogen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2004: ''Schöne Witwen küssen besser'' - (TV-Film) - Regie: [[Carlo Rola]] - Haaptacteuren: Iris Berben, [[Sophie Schütt]] - (als Bas Fischer) * 2004-2005: ''Siska'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2005: ''Prinz und Paparazzi'' - (TV-Film) - Regie: [[Jürgen Bretzinger]] - Haaptacteuren: [[Sky du Mont]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] - (als Karl-Friedrich) * 2005: ''Evelyn Hamann's Geschichten aus dem Leben'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2005: ''Emilia - Die zweite Chance'' - (TV-Film) - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Senta Berger]], [[Anna Schudt]] - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Liebe wie am ersten Tag'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Saskia Vester, [[Friedrich von Thun]] - (als Sebastian Schneider) * 2005: ''Der letzte Tanz'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: [[Hans-Uwe Bauer]], [[Franziska Walser]] - (als Dieter Walling) * 2005: ''Emilia - Familienbande'' - (TV-Film) - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Senta Berger, Anna Schudt - (als Mathias Hartmann) * 2005: ''Meine Schwester und ich'' - (TV-Film) - Regie: [[Ilse Hofmann]] - Haaptacteuren: [[Katharina Schubert]], [[Nadeshda Brennicke]] - (als Joachim Müller) * 2005-2011: ''SOKO Kitzbühel'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2006: ''Die Spezialisten: Kripo Rhein-Main'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Die Liebe kommt selten allein'' - (TV-Film) - Regie: Jan Ruzicka - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Florian Martens]] - (als Ferdinand Rixen) * 2006: ''Pfarrer Braun'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2006: ''Meine bezaubernde Feindin'' - (TV-Film) - Regie: [[Oliver Dommenget]] - Haaptacteuren: [[Raphaël Vogt]], [[Eva Haßmann]] - (als Maximilian von Au) * 2006-2013: ''Kreuzfahrt ins Glück'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2007: ''Ich heirate meine Frau'' - (TV-Film) - Regie: [[Christine Kabisch]] - Haaptacteuren: [[Gila von Weitershausen]], [[Nadja Tiller]] - (als Abdul Al Hakim) * 2007: ''Noch einmal zwanzig sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Bettina Woernle]] - Haaptacteuren: [[Bettina Kupfer]], [[Hansa Czypionka]] - (als Fred Sattler) * 2007: ''Der Sonnenhof'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: Suzanne von Borsody, [[Lara Schneider]] - (als Carl von Balkhausen) * 2008: ''Mein Traum von Venedig'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Kreindl]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Maria Sebaldt]] - (als Hans Baumann) * 2008: ''Im Tal der wilden Rosen'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2008: ''1:0 für das Glück'' - (TV-Film) - Regie: [[Walter Bannert]] - Haaptacteuren: Thekla Carola Wied, [[Eva Pflug]] - (als Christian Brenner) * 2008: ''Einmal Toskana und zurück'' - (TV-Film) - Regie: [[Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Konstantin Wecker]] - (als Dr. Max Steigelmann) * 2008: ''Liebe im Halteverbot'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Tiefenbacher]] - Haaptacteuren: [[Christoph M. Ohrt]], [[Oliver Mommsen]] - (als Martin Schneider) * 2008: ''Wilsberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Mord in bester Gesellschaft'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Was glücklich macht'' - (TV-Film) - Regie: Matthias Tiefenbacher - Haaptacteuren: [[Jutta Speidel]], [[Cornelia Schmaus]] - (als Peter) * 2009: ''Bleib bei mir'' - (TV-Film) - Regie: [[Dirk Regel]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Eva Pflug - (als Nicolaus Roeder) * 2009: ''Stolberg'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2009: ''Heute keine Entlassung'' - (TV-Film) - Regie: [[Thomas Nennstiel]] - Haaptacteuren: [[Mariele Millowitsch]], [[Jürgen Tarrach]] - (als Anton Franzen) * 2009: ''Unser Charly'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 2009-2011: ''Rosamunde Pilcher'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) ==== vun 2010 bis 2020 ==== * 2010: ''Ein Sommer in Marrakesch'' - (TV-Film) - Regie: [[Gero Weinreuter]] - Haaptacteuren: Jutta Speidel, [[Luise Helm]] - (als Rudi Schlosser) * 2010: ''Vater aus heiterem Himmel'' - (TV-Film) - Regie: [[Ulli Baumann]] - Haaptacteuren: Fritz Wepper, [[Gudrun Landgrebe]] - (als Udo Burkhardt) * 2010: ''Meine wunderbare Familie'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2011: ''Löwenzahn - Das Kinoabenteuer'' - (TV-Film) - Regie: [[Peter Timm]] - Haaptacteuren: [[Guido Hammesfahr]], [[Dominique Horwitz]] - (als Graf von Hohenfels) * 2011: ''Nach der Hochzeit bin ich weg!'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Saskia Vester, Jan-Gregor Kremp - (als Arno Freywald) * 2011: ''Die Samenhändlerin'' - (TV-Film) - Regie: [[Michael Keusch]] - Haaptacteuren: [[Henriette Richter-Röhl]], [[Nico Rogner]] - (als Gottlieb Kerner) * 2011-2014: ''Dora Heldt'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2012: ''Zu schön um wahr zu sein'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: Sabine Postel, [[Lilli Fichtner]] - (als Walter Köster) * 2013: ''Die Erfinderbraut'' - (TV-Film) - Regie: Thomas Nennstiel - Haaptacteuren: [[Simone Thomalla]], [[Ulrich Noethen]] - (als Ewald Hübner) * 2013: ''Danni Lowinski'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 2013: ''Utta Danella'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2013: ''Bella Familia - Umtausch ausgeschlossen'' - (TV-Film) - Regie: [[Edzard Onneken]] - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, [[Thomas Sarbacher]] - (als Friedrich) * 2014: ''Bella Casa: Hier zieht keiner aus!'' - (TV-Film) - Regie: Edzard Onneken - Haaptacteuren: Andrea Sawatzki, Thomas Sarbacher - (als Friedrich) * 2014-2019: ''Katie Pforde'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2013: ''Inga Lindström'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 2015: ''Kubanisch für Fortgeschrittene'' - (TV-Film) - Regie: [[Dennis Satin]] - Haaptacteuren: Uwe Ochsenknecht, [[Charles Alden Knight James]] - (als Richard Reimers) * 2015: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Roomservice'' - Regie: [[Tim Trageser]] - Haaptacteuren: [[Ulrike Folkerts]], [[Andreas Hoppe]] - (als Joseph Sattler) * 2016: ''Emma nach Mitternacht - Frau Hölle'' - (TV-Film) - Regie: [[Torsten C. Fischer]] - Haaptacteuren: [[Christoph Bach]], Corinna Harfouch * 2016: ''Handwerker und andere Katastrophen'' - (TV-Film) - Regie: [[Matthias Steurer]] - Haaptacteuren: [[Tanja Wedhorn]], Oliver Mommsen - (als Dr. Umland) * 2016: ''Ein Sommer in Dänemark'' - (TV-Film) - Regie: [[Imogen Kimmel]] - Haaptacteuren: [[Sandra Borgmann]], [[Rasmus Botoft]] - (als Carl Mortensen) * 2016-2017: ''Um Himmels Willen'' - (TV-Serie) - (2 Episoden) * 2016-2019: ''Frühling'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) * 2017: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Kopper'' - Regie: [[Roland Suso Richter]] - Haaptacteuren: Ulrike Folkerts, Andreas Hoppe]- (als Joseph Sattler) * 2019: ''Wenn's um Liebe geht'' - (TV-Film) - Regie: [[Wolfgang Eissler]] - Haaptacteuren: [[Maximilian Arland]], [[Inez Bjørg David]] - (als Paul Blau) * 2019: ''Lucie'' - (TV-Film) - Regie: [[Frauke Thielecke]] - Haaptacteuren: [[Kai Albrecht]], [[Cristina do Rego]] - (als Kurt) * 2020: ''Lucie - geheult wird nicht'' - (TV-Serie) - (8 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Sattmann Peter}} [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Gestuerwen 2025]] 4kxw56fgmc7ae240jcszrbuwmuft5xd 2 177438 2712489 2026-10-24T06:59:29Z RevAndroid 54724 Säit ugeluecht mat: 'Kommt a besicht mech op der [[:en:User:RevAndroid|englescher Wikipedia]]!' 2712489 wikitext text/x-wiki Kommt a besicht mech op der [[:en:User:RevAndroid|englescher Wikipedia]]! dxvk0f5b4xxuwpy0jj9edpmlj3nk3my