Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 2062 2715402 2703710 2026-11-11T16:02:30Z Mobby 12 60927 /* Gebuer */ + 2715402 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''1. [[September]]''' ass den 244. Dag vum Joer (245. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1768]]: Aus der Marie-Jeanne Bécu gëtt offiziell d'[[Madame du Barry]]. * [[1905]]: [[Alberta]] gëtt eng kanadesch Provënz. * [[1939]]: De [[Polefeldzuch|däitschen Ugrëff op Polen]] stierzt [[Europa (Kontinent)|Europa]] an den [[Zweete Weltkrich]]. * [[1969]]: De Kolonnel [[Muammar al-Gaddafi]] putscht sech a [[Libyen]] un d'Muecht. * [[2004]]: Tschetschenesch Terroristen huelen an enger Schoul zu [[Beslan]] a Südrussland zirka 1200-1500 Kanner an hir Famill als Geiselen. No dräi Deeg ouni Iessen an Drénken an enger chaotescher Befreiungsaktioun si ronn 340 Affer ze bekloen. ===Lëtzebuerg=== * [[1966]]: De [[Mäerterter Hafen|Mäerterter Hafe]] gëtt ageweit. * [[2023]]: Fusioun vun de Gemenge [[Gemeng Groussbus-Wal|Grousbus a Wal]], respektiv [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous a Waldbriedemes]]. ==Sport== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Toftir]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:1 géint Färoer Inselen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25423 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen - Lëtzebuerg den 1. September 2001 op der Websäit European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:BurroughsEdgarRice.jpg|Edgar Rice Burroughs Fichier:Francis William Aston.jpg|Francis William Aston Fichier:Vittorio Gassman retouched.jpg|Vittorio Gassman </gallery> * [[1637]]: [[Nicolas de Catinat]], franséische Militär, Gouverneur vu Lëtzebuerg. * [[1797]]: [[Jacques Bernard]], lëtzebuergeschen Nottär, Magistrat a Politiker. * [[1868]]: [[Victor Villiger]], däitsche Cheemiker. * [[1813]]: [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]], lëtzebuergesche Industriellen a Politiker. * [[1875]]: [[Edgar Rice Burroughs]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[1877]]: [[Francis William Aston]], brittesche Cheemiker a Physiker. * [[1878]]: [[Dominique Heckmes]], lëtzebuergesche Komponist a Musekskritiker. * [[1879]]: [[Bruno Granichstaedten]], éisträichesche Komponist. * [[1909]]: [[Hildegard Peplau]], US-amerikanesch Infirmière. * [[1916]]: [[Gaston Glaesener]], lëtzebuergesche Pedagog a Politiker. * [[1919]]: [[Fernand Wark]], lëtzebuergesche Sänger, Kabarettist a Schauspiller. * [[1920]]: [[Charles Reiffers]], lëtzebuergesche Jurist. * [[1922]]: [[Yvonne De Carlo]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * 1922: [[Vittorio Gassman]], italieenesche Schauspiller. * [[1936]]: [[Georges Goedert]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1938]]: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[1939]]: [[Marcel Kreuter]], lëtzebuergeschen Handballspiller an -trainer. * [[1942]]: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Psychiater a Schrëftsteller. * [[1952]]: [[Josiane Peiffer]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1953]]: [[Paul Bretz]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1954]]: [[Filip Vujanović]], montenegrinesche Politiker. * [[1963]]: [[Mylène Bergami]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1964]]: [[Petr Fiala]], tschechesche Politikwëssenschaftler a Politiker. * [[1965]]: [[Baschar al-Assad]], fréiere syresche Politiker. * [[1996]]: [[Zendaya]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Gestuerwen == * [[1557]]: [[Jacques Cartier]], franséischen Entdecker a Kolonisator. * [[1715]]: [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], franséische Kinnek. * [[1766]]: [[Peter Anich]], Tirouler Bauer, Kartograph an Astronom. * [[1919]]: [[Gustav Niessl von Mayendorff]], éisträicheschen Astronom, Botaniker a Mykolog. * [[1932]]: [[Irene Abendroth]], ukrainesch Sopranistin. * [[1947]]: [[Mathias Diederich]], lëtzebuergeschen Politiker. * [[1957]]: [[Helen Haye]], brittesch Filmschauspillerin. * [[1965]]: [[Venant Paucké]], lëtzebuergesche Sänger an Dirigent. * [[1967]]: [[Emile Kolb|Émile Kolb]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1994]]: [[Jean Bernard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Editeur. * [[2008]]: [[Don LaFontaine]], US-amerikanesche Stëmm-Schauspiller. * [[2009]]: [[René Kartheiser]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[2010]]: [[Jean Nelissen]], hollännesche Sportsjournalist. * [[2014]]: [[Gottfried John]], däitsche Schauspiller. * [[2015]]: [[Dean Jones]], US.amerikanesche Schauspiller. * [[2025]]: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * [[2026]]: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. == Feierdeeg == * Nationalfeierdag an der [[Slowakei]], a [[Libyen]] an am [[Usbekistan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|1 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 01]] 7yy8au9lhlzh92zvdr1us5uls9xrj3r 2715404 2715402 2026-11-11T16:03:07Z Mobby 12 60927 Ännerung [[Special:Diff/2715402|2715402]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach falschen Datum 2715404 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''1. [[September]]''' ass den 244. Dag vum Joer (245. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1768]]: Aus der Marie-Jeanne Bécu gëtt offiziell d'[[Madame du Barry]]. * [[1905]]: [[Alberta]] gëtt eng kanadesch Provënz. * [[1939]]: De [[Polefeldzuch|däitschen Ugrëff op Polen]] stierzt [[Europa (Kontinent)|Europa]] an den [[Zweete Weltkrich]]. * [[1969]]: De Kolonnel [[Muammar al-Gaddafi]] putscht sech a [[Libyen]] un d'Muecht. * [[2004]]: Tschetschenesch Terroristen huelen an enger Schoul zu [[Beslan]] a Südrussland zirka 1200-1500 Kanner an hir Famill als Geiselen. No dräi Deeg ouni Iessen an Drénken an enger chaotescher Befreiungsaktioun si ronn 340 Affer ze bekloen. ===Lëtzebuerg=== * [[1966]]: De [[Mäerterter Hafen|Mäerterter Hafe]] gëtt ageweit. * [[2023]]: Fusioun vun de Gemenge [[Gemeng Groussbus-Wal|Grousbus a Wal]], respektiv [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous a Waldbriedemes]]. ==Sport== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Toftir]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:1 géint Färoer Inselen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25423 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen - Lëtzebuerg den 1. September 2001 op der Websäit European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:BurroughsEdgarRice.jpg|Edgar Rice Burroughs Fichier:Francis William Aston.jpg|Francis William Aston Fichier:Vittorio Gassman retouched.jpg|Vittorio Gassman </gallery> * [[1637]]: [[Nicolas de Catinat]], franséische Militär, Gouverneur vu Lëtzebuerg. * [[1797]]: [[Jacques Bernard]], lëtzebuergeschen Nottär, Magistrat a Politiker. * [[1868]]: [[Victor Villiger]], däitsche Cheemiker. * [[1813]]: [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]], lëtzebuergesche Industriellen a Politiker. * [[1875]]: [[Edgar Rice Burroughs]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[1877]]: [[Francis William Aston]], brittesche Cheemiker a Physiker. * [[1878]]: [[Dominique Heckmes]], lëtzebuergesche Komponist a Musekskritiker. * [[1879]]: [[Bruno Granichstaedten]], éisträichesche Komponist. * [[1909]]: [[Hildegard Peplau]], US-amerikanesch Infirmière. * [[1916]]: [[Gaston Glaesener]], lëtzebuergesche Pedagog a Politiker. * [[1919]]: [[Fernand Wark]], lëtzebuergesche Sänger, Kabarettist a Schauspiller. * [[1920]]: [[Charles Reiffers]], lëtzebuergesche Jurist. * [[1922]]: [[Yvonne De Carlo]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * 1922: [[Vittorio Gassman]], italieenesche Schauspiller. * [[1936]]: [[Georges Goedert]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1938]]: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[1939]]: [[Marcel Kreuter]], lëtzebuergeschen Handballspiller an -trainer. * [[1942]]: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Psychiater a Schrëftsteller. * [[1952]]: [[Josiane Peiffer]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1953]]: [[Paul Bretz]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1954]]: [[Filip Vujanović]], montenegrinesche Politiker. * [[1963]]: [[Mylène Bergami]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1964]]: [[Petr Fiala]], tschechesche Politikwëssenschaftler a Politiker. * [[1996]]: [[Zendaya]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Gestuerwen == * [[1557]]: [[Jacques Cartier]], franséischen Entdecker a Kolonisator. * [[1715]]: [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], franséische Kinnek. * [[1766]]: [[Peter Anich]], Tirouler Bauer, Kartograph an Astronom. * [[1919]]: [[Gustav Niessl von Mayendorff]], éisträicheschen Astronom, Botaniker a Mykolog. * [[1932]]: [[Irene Abendroth]], ukrainesch Sopranistin. * [[1947]]: [[Mathias Diederich]], lëtzebuergeschen Politiker. * [[1957]]: [[Helen Haye]], brittesch Filmschauspillerin. * [[1965]]: [[Venant Paucké]], lëtzebuergesche Sänger an Dirigent. * [[1967]]: [[Emile Kolb|Émile Kolb]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1994]]: [[Jean Bernard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Editeur. * [[2008]]: [[Don LaFontaine]], US-amerikanesche Stëmm-Schauspiller. * [[2009]]: [[René Kartheiser]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[2010]]: [[Jean Nelissen]], hollännesche Sportsjournalist. * [[2014]]: [[Gottfried John]], däitsche Schauspiller. * [[2015]]: [[Dean Jones]], US.amerikanesche Schauspiller. * [[2025]]: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * [[2026]]: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. == Feierdeeg == * Nationalfeierdag an der [[Slowakei]], a [[Libyen]] an am [[Usbekistan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|1 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 01]] pxmzvsm7fvh3jd5svmldju768irclb2 0 2072 2715405 2713723 2026-11-11T16:03:42Z Mobby 12 60927 /* Gebuer */ + 2715405 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. September''' ass den 254. Dag (255. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1789]]: [[Frankräich]]: D'[[Assemblée constituante (1789)|Nationalversammlung]] erlaabt dem Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] e [[Veto]]-Recht. * [[1973]]: Bei engem [[Putsch]] am [[Chile]] duerch de Generol [[Augusto Pinochet]] kënnt den demokratesch gewielte President [[Salvador Allende]] ëm d'Liewen. * [[1989]]: [[Ungarn]] mécht den [[Eisene Rideau]] op. * [[2001]]: Bei Terror-Attacken an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], virun allem zu [[New York City|New York]] an zu [[Washington D.C.|Washington]], kommen iwwer 3000 Leit ëm d'Liewen. Den Trauma vum ''[[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|9/11]]'' soll nach Joren duerno politesch Konsequenze mat sech bréngen. * [[2003]]: D'[[Schweden|schweedesch]] Ausseministesch [[Anna Lindh]] stierft un hire Wonnen, déi se duerch eng Attack mat engem Messer den Dag virdrun erlidden huet. * [[2005]]: D'israeelesch Arméi zitt sech aus der [[Gazasträif]], no 38 Joer Besatzung, zeréck. * [[2022]]: [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]: Verlängerung vun der [[Luxtram-Linn T1|Tramslinn T1]] bis op [[Bouneweg]]. ==Sport== * [[1957]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1958]], 2:5 géint Holland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] a [[Léon Letsch]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14830 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 11. September 1957 op der Websäit European Football]</ref> * [[1963]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Amsterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13394 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 11. September 1963 op der Websäit European Football]</ref> * [[1991]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1992]], 0:2 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=9417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 11. September 1991 op der Websäit European Football]</ref> * [[2011]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Belfast]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2014]], 1:1 géint Nordirland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Daniel da Mota]] geschoss.<ref>[http://www.wort.lu/de/view/da-mota-trifft-erneut-1-1-gegen-nordirland-504f4ce9e4b0d62256ad9cb4 De Lännermatch nordirland-Lëtzebuerg den 11. September 2012 op wort.lu]</ref> == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[1784]]: De britteschen Astronom [[Wilhelm Herschel]] entdeckt d'[[elliptesch Galaxie]] [[NGC 68]]an d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 108]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:D H Lawrence passport photograph.jpg|D. H. Lawrence Fichier:Adorno.jpg|Theodor W. Adorno Fichier:Ferdinand Marcos.JPEG|Ferdinando Marcos Fichier:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|Franz Beckenbauer Fichier:Frank-Wilhelm--w.jpg|Frank Wilhelm </gallery> * [[1717]]: [[Pehr Wilhelm Wargentin]], schweedeschen Astronom. * [[1816]]: [[Carl Zeiss]], däitschen Optiker an Entreprener. * [[1848]]: [[Jules Hemmer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1861]]: [[Erich von Falkenhayn]], däitsche Militär. * [[1881]]: [[Alphonse Nickels]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1885]]: [[D. H. Lawrence]], englesche Schrëftsteller. * [[1901]]: [[Henri Blackes]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Geschichtsfuerscher. * [[1903]]: [[Theodor W. Adorno]], däitsche Sozial-Philosoph a Komponist. * [[1907]]: [[Albert Reuter]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[1917]]: [[Herbert Lom]], tschechesch/brittesche Schauspiller. * 1917: [[Ferdinand Marcos|Ferdinando Edralin Marcos]], philippinneschen Diktator. * 1917: [[Erny Putz]], lëtzebuergesche Fechter. * [[1923]]: [[Alan Badel]], brittesche Schauspiller. * [[1933]]: [[Marcel Scheer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1935]]: [[Camille Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * 1935: [[German Stepanowitsch Titow]], sowjetesche Kosmonaut. * [[1939]]: [[René Andring]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1940]]: [[Brian De Palma]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1944]]: [[Ernest Ersfeld]], lëtzebuergesche Moler. * [[1945]]: [[Franz Beckenbauer]] genannt ''Keeser'', däitsche Foussballspiller a -manager. * [[1947]]: [[Frank Wilhelm]], lëtzebuergeschen Auteur a Literaturkritiker. * [[1953]]: [[Christine Dejoux]], franséisch Schauspillerin. * [[1965]]: [[Moby|Richard Melville Hall (''alias Moby'')]], US-amerikanesche Museker. * 1965: [[Baschar al-Assad]], fréiere syresche Politiker. * [[1967]]: [[Dan Theis]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * [[1968]]: [[Joël Groff]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1976]]: [[Marc Wilwert]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1982]]: [[Michel Reis]], lëtzebuergeschen Jazz-Pianist. * [[1985]]: [[Daniel da Mota]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1986]]: [[Julie Zorn]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[1992]]: [[Christoph Sietzen]], lëtzebuergesche Museker. * [[1995]]: [[Kim Ottele]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. == Gestuerwen == * [[1349]]: [[Bonne vu Lëtzebuerg]], Duechter vum Jang dem Blannen. * [[1768]]: [[Joseph Nicolas Delisle]], franséischen Astronom a Kartograph. * [[1893]]: [[Pierre Brück]], lëtzebuergeschen Drécker an Editeur. * [[1914]]: [[Jean-Pierre Kneip]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1919]]: [[Pierre-Éloi Schoué]], lëtzebuergesche Politiker, Botaniker an Apdikter. * [[1942]]: [[Henri Adam]], däitsche Resistenzler. * [[1957]]: [[Mary Proctor (Astronomin)|Mary Proctor]], US-amerikanesch Astronomin an Autorin. * [[1971]]: [[Nikita Sergejewitsch Chruschtschow]], sowjetesche Politiker a Regierungschef. * [[1973]]: [[Salvador Allende]], chileenesche Politiker. * [[1978]]: [[O.E. Hasse]], däitsche Schauspiller. * [[1982]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker. * [[1994]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin. * 1994: [[Jessica Tandy]], englesch Schauspillerin. * [[1996]]: [[Roger Schleimer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1999]]: [[Johny Jaminet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2002]]: [[Kim Hunter]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2003]]: [[Anna Lindh]], schweedesch Ausseministesch. * [[2013]]: [[Nic Weber]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller. * [[2014]]: [[Joachim Fuchsberger]], däitsche Schauspiller an Entertainer. * 2014: [[Antoine Duhamel]], franséische Komponist. * 2014: [[Mirko Ellis]], Schwäizer Schauspiller. * [[2019]]: [[Bacharuddin Jusuf Habibie]], indoneesesche Politiker a Staatspresident. * [[2021]]: [[María Mendiola]], spuenesch Sängerin. * [[2022]]: [[Javier Marías]], spuenesche Schrëftsteller, Kolumnist an Iwwersetzer * 2022: [[Alain Tanner]], Schwäizer Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent * [[2026]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September]] tebher20fs2im109nzkuoxl94nsj60s 0 2836 2715419 2715137 2026-11-11T17:47:37Z GilPe 14980 /* Upassunge vun 1800 */ Rued, net Réid 2715419 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] Déi [[zwielef]] '''Lëtzebuerger Kantone''' sinn eng regional Andeelung an där déi {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Lëtzebuerger Gemengen]] zesummegefaasst sinn. D'Kantone goufe wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] opgrond vum Dekreet vum 22. Dezember 1789 geschaf<ref name=":2" />, deen – nieft den 83 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|franséischen Departementer]] – Kantone mat enger Fläch vu ronn véier ''lieue carrée'' festgeluecht huet. Um administrative Plang spillt de Kanton zu Lëtzebuerg hautdesdaags keng grouss Roll méi; d'Kantonen déngen awer absënns nach fir déi véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] ze definéieren<ref>{{Citation|URL=https://www.syvicol.lu/media/48a53c43-72fc-4a35-9b10-d3619b0024eb/dgemengegesetz-liicht-gemaach-la-loi-communale-pour-tous.pdf|Titel=D'Gemengegesetz liicht gemaach|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=www.syvicol.lu|Säiten=Fiche 1.1. (S. 8)|Sprooch=fr}}</ref>. An der Verwaltungshierarchie stoung bis 2015 iwwer der Gemeng direkt den [[Lëtzebuerger Distrikter|Distrikt]]. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantonen – ausser dem Festleeë vun de Walbezierker – keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo|Titel=Loi du 12 avril 1972 portant réorganisation des justices de paix|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.04.1972|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 25 juillet 1846, N° 1527, portant fixation d'une nouvelle circonscription des cantons de milice|Gekuckt=05.10.2026|Datum=25.07.1846|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war<ref>{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65326443|Titel=Loi n° 1137 du 9 vendémiaire an IV (1er octobre 1795) sur la réunion de la Belgique et du Pays de Liège à la République française|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=01.10.1795|Wierk=Gallica|Editeur=Bulletin des lois de la République française|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de gréissten Deel dovun an dat nei geschafent [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war<ref name=":2">{{Citation|URL=https://172.20.50.81:8100/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Décret du 22 décembre 1789 sur la constitution des assemblées primaires et des assemblées administratives|Gekuckt=2026-10-02|Auteur=France|Datum=22.12.1789|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://carnetsdenotes.fr/decret_du_22_decembre_1789.htm|Titel=Décret du 22 décembre 1789 (assemblées primaires et administratives)|Gekuckt=2026-10-02|Datum=22.12.1789|Wierk=carnetsdenotes.fr|Sprooch=fr}}</ref>. De Kanton war zu all Zäit e [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] an de Sëtz vun engem [[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. D'Opdeelung vum Departement an de Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel ënner der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 | align="center" |37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantone louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>{{Fr}} [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. |- |22. Oktober 1796 | align="center" |26 |Rektifikatioun vum ursprénglechen Arrêté an nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |17. Februar 1800 | align="center" |26 |Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' ginn déi 26 Kantonen op 4 ''Arrondissements communaux'' verdeelt: [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]], [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]].<ref name=":5" /> |- |6. Mäerz 1802 | align="center" |28 |Mam ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X'' kritt d'Departement nei Geriichtsbezierker an d'Kantone ginn nei opgedeelt<ref name=":3">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. |- |24. Februar 1843 | align="center" |11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 | align="center" |12 |Mam neie [[Kanton Veianen]] ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf d'Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dëse louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Freilingen|Freilingen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Sauer|Esch-Sauer]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |[[Kanton Bieben|Bieben]]<ref>''Bébange'' (cf Tandel); am Text vum ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' steet iertemlecherweis ''Rebange''</ref> |jo, deelweis |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ==== Rektifikatioun vu 1796 ==== No de Bemierkunge vun der Departementsverwaltung iwwer Feeler, déi bei der Territorialopdeelung vu 1795 geschitt sinn, gouf mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) Ännerunge gemaach an d'Zuel vun de Kantonen op 26 reduzéiert<ref name="Tandel" details="S. 137" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 22. Oktober 1796<ref name="Tandel" details="S. 137" /> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Rued|Rued]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |6 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |7 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee |Haut Däitschland. |- |8 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee |Haut Däitschland. |- |9 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee |Haut Däitschland. |- |10 |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]] |nee |Haut Däitschland. |- |11 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |12 |[[Kanton Osper|Osper]] |jo | |- |13 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |14 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |15 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]], Habscht, Käerch, Stengefort an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |18 |[[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] oder Zolwer |jo |Am Arrêté si béid Nimm uginn; ëmfaasst grouss Deeler vum Südweste vum haitege Lëtzebuerg. |- |19 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |20 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |21 |[[Kanton Florenville|Florenville]] oder Chiny |nee |Am Arrêté si béid Nimm uginn. |- |22 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |23 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]], [[Maarteleng-Rombech|Maartel]], [[Wolwen]] a [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |24 |[[Kanton Paliseul|Paliseul]] |nee | |- |25 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |26 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee |Ëmfaasst Uertschaften am haitege Norde vu Lëtzebuerg. |} ==== Upassunge vun 1800 ==== Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) ass den europäeschen Deel vun der franséischer Republik an Departementer a Gemengenarrondissementer (''Arrondissements communaux'') agedeelt ginn; d'Departement Forêts gouf a véier Arrondissementer opgedeelt an déi bestoend Kantone sinn an déi nei Arrondissementer verdeelt ginn<ref name=":5">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 17. Februar 1800 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |1. |[[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Virton|Virton]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]] | align="right" |8 |- |2. |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]], [[Kanton Hesper|Hesper]], [[Kanton Réimech|Réimech]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Rued|Rued]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | align="right" |8 |- |3. |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]], [[Kanton Arzfeld|Arzfeld]] | align="right" |5 |- |4. |[[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Veianen|Veianen]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |26 |} ==== Nei Andeelung vun 1802 ==== [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts no der Andeelung vun 1802]] D'Kantonsandeelung gouf duerch den ''Arrêté du 15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) nees geännert an d'Zuel vun de Kantonen op 28 erhéicht. Se ware weiderhin op déi véier Arrondissementer Lëtzebuerg, Béibreg, Dikrech an Neufchâteau verdeelt.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 6. Mäerz 1802 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |'''[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]''' |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] (Miezeg), [[Kanton Beetebuerg|Beetebuerg]], [[Kanton Betzder|Betzder]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Lëtzebuerg-Nord|Lëtzebuerg-Nord]], [[Kanton Lëtzebuerg-Süd|Lëtzebuerg-Süd]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |9 |- |'''[[Arrondissement Béibreg|Béibreg]]''' |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]]''' |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Veianen|Veianen]], [[Kanton Wolz|Wolz]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Neufchâteau|Neufchâteau]]''' |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Sibret|Sibret]], Virton | align="right" |9 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |28 |} === No der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Evenement ! align="right" |Zuel Kantonen |- |19. Abrëll 1839 |Traité vu London; Deelung vum Groussherzogtum an nei Staatsgrenz | align="right" |— |- |12. Oktober 1841 |Nei Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum | align="right" |'''11''' |- |24. Februar 1843 |Organisatioun vun de Gemengen an 3 Distrikter | align="right" |'''11''' |- |4. Abrëll 1851 |Schafe vum Kanton Veianen | align="right" |'''12''' |} ==== Reorganisatioun vun 1839 ==== Mam [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 gouf de westlechen Deel vum Groussherzogtum Lëtzebuerg un d'[[Belsch]] ofgetrueden. Déi nei Staatsgrenz huet dobäi och bestoend Kantonen a Gemengen zerschnidden. Eng nei territorial Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum gouf an de Joren duerno festgeluecht. ==== Nei Andeelung vum Land 1841 ==== Mat der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841<ref name=":4">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement. (N° 1966. - C.P.)|Gekuckt=04.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=":6">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gëtt am verbleiwende Groussherzogtum eng nei d'Geriichtsandeelung (''circonscription des justices de paix et ressort des tribunaux d'arrondissement'') festgeluecht, mat den zwéi [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierker]] Lëtzebuerg (6 Kantonen) an Dikrech (5 Kantonen), also 11 Kantonen am Ganzen. Bei dëser Reorganisatioun gouf ënner anerem Capellen als neie Chef-lieu vum Kanton geschaf, iwwerdeems Betzder, Osper a Veianen hir Funktioun als Chef-lieu verluer hunn. Betzder gouf eng Gemeng am Kanton Gréiwemaacher an Osper eng Uertschaft an der Gemeng Réiden am Kanton Réiden. Den Territoire vum fréiere Kanton Veianen gouf op d'Kantonen Dikrech a Clierf verdeelt. Kuerz duerno huet d'Ordonnance vum 25. Oktober 1841<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/25/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 25 octobre 1841, relative aux mesures transitoires concernant la circonscription des arrondissements et des cantons judiciaires|Gekuckt=04.10.2026|Datum=25.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> d'Iwwergangsbestëmmunge fir déi nei Andeelung festgeluecht. Se huet d'[[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriichter]] vun de fréiere Kantone Betzder a Veianen ofgeschaaft a fir den neie ''canton judiciaire'' Capellen e Friddensgeriicht ageriicht. {| class="wikitable" |+Geriichtsbezierker a Kantonen op den 12. Oktober 1841 !Geriichtsbezierk !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |6 |- |[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ===== Ursprong vun den eelef Kantone vun 1841 ===== {| class="wikitable" !Kanton 1841 !Haaptvirleefer !Wat 1841 geschitt |- |[[Kanton Capellen|Capellen]] |Arel, Miezeg an aner westlech Gebidder |Neie Kanton. |- |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] |Beetebuerg a lëtzebuergesch Reschter aus dem Raum Miezeg |Ëmbenennung / Nei-Ofgrenzung. |- |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Lëtzebuerg |Besteet weiderhin, gëtt nei ofgegrenzt. |- |[[Kanton Miersch|Miersch]] |Miersch |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |Gréiwemaacher a Betzder |Betzder gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Réimech|Réimech]] |Réimech |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |Iechternach |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |Dikrech an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Clierf|Clierf]] |Clierf an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Wolz|Wolz]] |Wolz a lëtzebuergesch Grenzgebidder |Gëtt vergréissert. |- |[[Kanton Réiden|Réiden]] |Osper a Grenzgebidder |Chef-lieu gëtt vun Osper op Réide verluecht. |} D'Gemenge fir all Kanton sinn am ''Tableau général de la division du grand-duché de Luxembourg'' vun der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841 (an der Rektifikatioun vum 25. Oktober) detailléiert opgezielt.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> {{Méi Info 1|Lëscht vun den historesche Lëtzebuerger Gemenge vun 1841}} ==== Gemengen- an Distriktsorganisatioun vun 1843 ==== D'Gesetz vum 24. Februar 1843 iwwer d'Organisatioun vun de Gemengen an Distrikter<ref name="24.02.1843">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=24.02.1843|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> huet d'administrativ Organisatioun vum Groussherzogtum nei gereegelt. Déi 11 Kantone vun der Andeelung vun 1841 goufen op dräi [[Distrikt (Lëtzebuerg)|Distrikter]] verdeelt<ref name="24.02.1843" details="Art. 110" />: Lëtzebuerg, Dikrech a Gréiwemaacher. D'Kantone waren domat Bestanddeeler vun den Distrikter, haten awer keng eegen administrativ Organer. {| class="wikitable" |+Distrikter a Kantonen op de 24. Februar 1843 !Distrikt !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Distrikt Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |3 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ==== Kanton Veianen ==== Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf nees e Kanton Veianen an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=LOI du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix, à Vianden|Gekuckt=05.10.2026|Datum=04.04.1851|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. E gouf aus de Gemenge Veianen a Furen, déi zënter 1841 zum Kanton Dikrech gehéiert haten, an der Gemeng Pëtschent aus dem Kanton Clierf zesummegesat. Domat ass d'Zuel vun de Lëtzebuerger Kantone vun 11 op 12 geklommen. De Kanton Veianen hat schonn an der franséischer Zäit bestanen, war awer bei der Reorganisatioun vun 1841 opgeléist a säin Territoire op d'Kantone Clierf an Dikrech verdeelt ginn. ==== Distrikt Miersch ==== Vun 1857<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> bis 1867<ref>{{Citation|Datum=15.06.1867|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gouf et zäitweis e véierten [[Distrikt Miersch]], deen aus de Kantone Miersch a Réiden bestoung. No senger Opléisung 1867 koum de Kanton Miersch nees bei den Distrikt Lëtzebuerg an de Kanton Réiden bei den Distrikt Dikrech. == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] flr8wrnuu8rbfdmd3lm72s7glv7xzwl 2715420 2715419 2026-11-11T18:01:14Z GilPe 14980 /* Rektifikatioun vu 1796 */ Update Arrêté vum 22. Oktober 1796 2715420 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] Déi [[zwielef]] '''Lëtzebuerger Kantone''' sinn eng regional Andeelung an där déi {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Lëtzebuerger Gemengen]] zesummegefaasst sinn. D'Kantone goufe wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] opgrond vum Dekreet vum 22. Dezember 1789 geschaf<ref name=":2" />, deen – nieft den 83 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|franséischen Departementer]] – Kantone mat enger Fläch vu ronn véier ''lieue carrée'' festgeluecht huet. Um administrative Plang spillt de Kanton zu Lëtzebuerg hautdesdaags keng grouss Roll méi; d'Kantonen déngen awer absënns nach fir déi véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] ze definéieren<ref>{{Citation|URL=https://www.syvicol.lu/media/48a53c43-72fc-4a35-9b10-d3619b0024eb/dgemengegesetz-liicht-gemaach-la-loi-communale-pour-tous.pdf|Titel=D'Gemengegesetz liicht gemaach|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=www.syvicol.lu|Säiten=Fiche 1.1. (S. 8)|Sprooch=fr}}</ref>. An der Verwaltungshierarchie stoung bis 2015 iwwer der Gemeng direkt den [[Lëtzebuerger Distrikter|Distrikt]]. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantonen – ausser dem Festleeë vun de Walbezierker – keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo|Titel=Loi du 12 avril 1972 portant réorganisation des justices de paix|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.04.1972|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 25 juillet 1846, N° 1527, portant fixation d'une nouvelle circonscription des cantons de milice|Gekuckt=05.10.2026|Datum=25.07.1846|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war<ref>{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65326443|Titel=Loi n° 1137 du 9 vendémiaire an IV (1er octobre 1795) sur la réunion de la Belgique et du Pays de Liège à la République française|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=01.10.1795|Wierk=Gallica|Editeur=Bulletin des lois de la République française|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de gréissten Deel dovun an dat nei geschafent [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war<ref name=":2">{{Citation|URL=https://172.20.50.81:8100/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Décret du 22 décembre 1789 sur la constitution des assemblées primaires et des assemblées administratives|Gekuckt=2026-10-02|Auteur=France|Datum=22.12.1789|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://carnetsdenotes.fr/decret_du_22_decembre_1789.htm|Titel=Décret du 22 décembre 1789 (assemblées primaires et administratives)|Gekuckt=2026-10-02|Datum=22.12.1789|Wierk=carnetsdenotes.fr|Sprooch=fr}}</ref>. De Kanton war zu all Zäit e [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] an de Sëtz vun engem [[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. D'Opdeelung vum Departement an de Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel ënner der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 | align="center" |37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantone louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>{{Fr}} [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. |- |22. Oktober 1796 | align="center" |26 |Rektifikatioun vum ursprénglechen Arrêté an nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |17. Februar 1800 | align="center" |26 |Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' ginn déi 26 Kantonen op 4 ''Arrondissements communaux'' verdeelt: [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]], [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]].<ref name=":5" /> |- |6. Mäerz 1802 | align="center" |28 |Mam ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X'' kritt d'Departement nei Geriichtsbezierker an d'Kantone ginn nei opgedeelt<ref name=":3">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. |- |24. Februar 1843 | align="center" |11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 | align="center" |12 |Mam neie [[Kanton Veianen]] ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf d'Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dëse louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Freilingen|Freilingen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Sauer|Esch-Sauer]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |[[Kanton Bieben|Bieben]]<ref>''Bébange'' (cf Tandel); am Text vum ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' steet iertemlecherweis ''Rebange''</ref> |jo, deelweis |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ==== Rektifikatioun vu 1796 ==== No de Bemierkunge vun der Departementsverwaltung iwwer Feeler, déi bei der Territorialopdeelung vu 1795 geschitt sinn, gouf mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) Ännerunge gemaach an d'Zuel vun de Kantonen op 26 reduzéiert<ref name="Tandel" details="S. 137" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 22. Oktober 1796<ref name="Tandel" details="S. 137" /> !Nr. !Kanton<ref>D'Kantonen 1 bis 8 sinn an der Reiefolleg vum Arrêté opgelëscht; d'Numerotatioun am Arrêté fänkt eréischt beim Kanton 9 (Neierbuerg) un</ref> !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |4 |[[Kanton Rued|Rued]] |jo | |- | | | | |- |5 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |6 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |7 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee |Haut Däitschland. |- |8 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee |Haut Däitschland. |- |9 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee |Haut Däitschland. |- |10 |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld oder Lichtenborn]]<ref name=":7">Am Arrêté mam duebelen Numm … oder … ernimmt</ref> |nee |Haut Däitschland. |- |11 |[[Kanton Clierf|Clierf oder Housen]]<ref name=":7" /> |jo | |- |12 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |13 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |14 |[[Kanton Dikrech|Dikrech oder Ettelbréck]]<ref name=":7" /> |jo | |- |15 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |16 |[[Kanton Osper|Osper oder Rammerech]]<ref name=":7" /> |jo | |- |17 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]], Habscht, Käerch, Stengefort an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |18 |[[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] [[Kanton Nidderkäerjeng|oder Zolwer]]<ref name=":7" /> |jo |Am Arrêté si béid Nimm uginn; ëmfaasst grouss Deeler vum Südweste vum haitege Lëtzebuerg. |- |19 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |20 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |21 |[[Kanton Florenville|Florenville oder Chiny]]<ref name=":7" /> |nee |Am Arrêté si béid Nimm uginn. |- |22 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |23 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]], [[Maarteleng-Rombech|Maartel]], [[Wolwen]] a [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |24 |[[Kanton Paliseul|Paliseul]] |nee | |- |25 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |26 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee |Ëmfaasst Uertschaften am haitege Norde vu Lëtzebuerg. |} ==== Upassunge vun 1800 ==== Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) ass den europäeschen Deel vun der franséischer Republik an Departementer a Gemengenarrondissementer (''Arrondissements communaux'') agedeelt ginn; d'Departement Forêts gouf a véier Arrondissementer opgedeelt an déi bestoend Kantone sinn an déi nei Arrondissementer verdeelt ginn<ref name=":5">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 17. Februar 1800 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |1. |[[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Virton|Virton]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]] | align="right" |8 |- |2. |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]], [[Kanton Hesper|Hesper]], [[Kanton Réimech|Réimech]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Rued|Rued]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | align="right" |8 |- |3. |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]], [[Kanton Arzfeld|Arzfeld]] | align="right" |5 |- |4. |[[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Veianen|Veianen]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |26 |} ==== Nei Andeelung vun 1802 ==== [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts no der Andeelung vun 1802]] D'Kantonsandeelung gouf duerch den ''Arrêté du 15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) nees geännert an d'Zuel vun de Kantonen op 28 erhéicht. Se ware weiderhin op déi véier Arrondissementer Lëtzebuerg, Béibreg, Dikrech an Neufchâteau verdeelt.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 6. Mäerz 1802 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |'''[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]''' |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] (Miezeg), [[Kanton Beetebuerg|Beetebuerg]], [[Kanton Betzder|Betzder]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Lëtzebuerg-Nord|Lëtzebuerg-Nord]], [[Kanton Lëtzebuerg-Süd|Lëtzebuerg-Süd]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |9 |- |'''[[Arrondissement Béibreg|Béibreg]]''' |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]]''' |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Veianen|Veianen]], [[Kanton Wolz|Wolz]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Neufchâteau|Neufchâteau]]''' |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Sibret|Sibret]], Virton | align="right" |9 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |28 |} === No der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Evenement ! align="right" |Zuel Kantonen |- |19. Abrëll 1839 |Traité vu London; Deelung vum Groussherzogtum an nei Staatsgrenz | align="right" |— |- |12. Oktober 1841 |Nei Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum | align="right" |'''11''' |- |24. Februar 1843 |Organisatioun vun de Gemengen an 3 Distrikter | align="right" |'''11''' |- |4. Abrëll 1851 |Schafe vum Kanton Veianen | align="right" |'''12''' |} ==== Reorganisatioun vun 1839 ==== Mam [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 gouf de westlechen Deel vum Groussherzogtum Lëtzebuerg un d'[[Belsch]] ofgetrueden. Déi nei Staatsgrenz huet dobäi och bestoend Kantonen a Gemengen zerschnidden. Eng nei territorial Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum gouf an de Joren duerno festgeluecht. ==== Nei Andeelung vum Land 1841 ==== Mat der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841<ref name=":4">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement. (N° 1966. - C.P.)|Gekuckt=04.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=":6">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gëtt am verbleiwende Groussherzogtum eng nei d'Geriichtsandeelung (''circonscription des justices de paix et ressort des tribunaux d'arrondissement'') festgeluecht, mat den zwéi [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierker]] Lëtzebuerg (6 Kantonen) an Dikrech (5 Kantonen), also 11 Kantonen am Ganzen. Bei dëser Reorganisatioun gouf ënner anerem Capellen als neie Chef-lieu vum Kanton geschaf, iwwerdeems Betzder, Osper a Veianen hir Funktioun als Chef-lieu verluer hunn. Betzder gouf eng Gemeng am Kanton Gréiwemaacher an Osper eng Uertschaft an der Gemeng Réiden am Kanton Réiden. Den Territoire vum fréiere Kanton Veianen gouf op d'Kantonen Dikrech a Clierf verdeelt. Kuerz duerno huet d'Ordonnance vum 25. Oktober 1841<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/25/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 25 octobre 1841, relative aux mesures transitoires concernant la circonscription des arrondissements et des cantons judiciaires|Gekuckt=04.10.2026|Datum=25.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> d'Iwwergangsbestëmmunge fir déi nei Andeelung festgeluecht. Se huet d'[[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriichter]] vun de fréiere Kantone Betzder a Veianen ofgeschaaft a fir den neie ''canton judiciaire'' Capellen e Friddensgeriicht ageriicht. {| class="wikitable" |+Geriichtsbezierker a Kantonen op den 12. Oktober 1841 !Geriichtsbezierk !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |6 |- |[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ===== Ursprong vun den eelef Kantone vun 1841 ===== {| class="wikitable" !Kanton 1841 !Haaptvirleefer !Wat 1841 geschitt |- |[[Kanton Capellen|Capellen]] |Arel, Miezeg an aner westlech Gebidder |Neie Kanton. |- |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] |Beetebuerg a lëtzebuergesch Reschter aus dem Raum Miezeg |Ëmbenennung / Nei-Ofgrenzung. |- |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Lëtzebuerg |Besteet weiderhin, gëtt nei ofgegrenzt. |- |[[Kanton Miersch|Miersch]] |Miersch |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |Gréiwemaacher a Betzder |Betzder gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Réimech|Réimech]] |Réimech |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |Iechternach |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |Dikrech an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Clierf|Clierf]] |Clierf an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Wolz|Wolz]] |Wolz a lëtzebuergesch Grenzgebidder |Gëtt vergréissert. |- |[[Kanton Réiden|Réiden]] |Osper a Grenzgebidder |Chef-lieu gëtt vun Osper op Réide verluecht. |} D'Gemenge fir all Kanton sinn am ''Tableau général de la division du grand-duché de Luxembourg'' vun der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841 (an der Rektifikatioun vum 25. Oktober) detailléiert opgezielt.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> {{Méi Info 1|Lëscht vun den historesche Lëtzebuerger Gemenge vun 1841}} ==== Gemengen- an Distriktsorganisatioun vun 1843 ==== D'Gesetz vum 24. Februar 1843 iwwer d'Organisatioun vun de Gemengen an Distrikter<ref name="24.02.1843">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=24.02.1843|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> huet d'administrativ Organisatioun vum Groussherzogtum nei gereegelt. Déi 11 Kantone vun der Andeelung vun 1841 goufen op dräi [[Distrikt (Lëtzebuerg)|Distrikter]] verdeelt<ref name="24.02.1843" details="Art. 110" />: Lëtzebuerg, Dikrech a Gréiwemaacher. D'Kantone waren domat Bestanddeeler vun den Distrikter, haten awer keng eegen administrativ Organer. {| class="wikitable" |+Distrikter a Kantonen op de 24. Februar 1843 !Distrikt !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Distrikt Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |3 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ==== Kanton Veianen ==== Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf nees e Kanton Veianen an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=LOI du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix, à Vianden|Gekuckt=05.10.2026|Datum=04.04.1851|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. E gouf aus de Gemenge Veianen a Furen, déi zënter 1841 zum Kanton Dikrech gehéiert haten, an der Gemeng Pëtschent aus dem Kanton Clierf zesummegesat. Domat ass d'Zuel vun de Lëtzebuerger Kantone vun 11 op 12 geklommen. De Kanton Veianen hat schonn an der franséischer Zäit bestanen, war awer bei der Reorganisatioun vun 1841 opgeléist a säin Territoire op d'Kantone Clierf an Dikrech verdeelt ginn. ==== Distrikt Miersch ==== Vun 1857<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> bis 1867<ref>{{Citation|Datum=15.06.1867|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gouf et zäitweis e véierten [[Distrikt Miersch]], deen aus de Kantone Miersch a Réiden bestoung. No senger Opléisung 1867 koum de Kanton Miersch nees bei den Distrikt Lëtzebuerg an de Kanton Réiden bei den Distrikt Dikrech. == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] dh9wr24e5k8schk8nct222ag4j49xrw 2715421 2715420 2026-11-11T18:01:37Z GilPe 14980 /* Rektifikatioun vu 1796 */ 2715421 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun den 12 Kantonen]] Déi [[zwielef]] '''Lëtzebuerger Kantone''' sinn eng regional Andeelung an där déi {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Lëtzebuerger Gemengen]] zesummegefaasst sinn. D'Kantone goufe wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] opgrond vum Dekreet vum 22. Dezember 1789 geschaf<ref name=":2" />, deen – nieft den 83 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|franséischen Departementer]] – Kantone mat enger Fläch vu ronn véier ''lieue carrée'' festgeluecht huet. Um administrative Plang spillt de Kanton zu Lëtzebuerg hautdesdaags keng grouss Roll méi; d'Kantonen déngen awer absënns nach fir déi véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] ze definéieren<ref>{{Citation|URL=https://www.syvicol.lu/media/48a53c43-72fc-4a35-9b10-d3619b0024eb/dgemengegesetz-liicht-gemaach-la-loi-communale-pour-tous.pdf|Titel=D'Gemengegesetz liicht gemaach|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=www.syvicol.lu|Säiten=Fiche 1.1. (S. 8)|Sprooch=fr}}</ref>. An der Verwaltungshierarchie stoung bis 2015 iwwer der Gemeng direkt den [[Lëtzebuerger Distrikter|Distrikt]]. ==Kantonstabell== <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable sortable" |+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg |- ! scope="col" | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code ! scope="col" | Numm ! scope="col" | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]] ! scope="col" | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] ! scope="col" | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] !Awunner !Awunner-Datum !Fläch !Fläch-Datum ! scope="col" | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] |- ! LU-01 | [[Kanton Capellen|Capellen]] | [[Capellen]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}} |align="right" | {{wikidata|property|Q397678|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-02 | [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | [[Esch-Uelzecht]] | [[Walbezierk Süden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q188283|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}} | align="right" | 14 |- ! LU-03 | [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691741|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}} | align="right" | 11 |- ! LU-04 | [[Kanton Miersch|Miersch]] | [[Miersch]] | [[Walbezierk Zentrum]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q753917|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-05 | [[Kanton Clierf|Clierf]] | [[Clierf]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691793|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}} | align="right" | 5 |- ! LU-06 | [[Kanton Dikrech|Dikrech]] | [[Dikrech]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691842|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}} | align="right" | 10 |- ! LU-07 | [[Kanton Réiden|Réiden]] | [[Réiden op der Atert]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q835980|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}} | align="right" | 9 |- ! LU-08 | [[Kanton Wolz|Wolz]] | [[Wolz]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q550021|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-09 | [[Kanton Veianen|Veianen]] | [[Veianen]] | [[Walbezierk Norden]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q845600|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}} | align="right" | 3 |- ! LU-10 | [[Kanton Iechternach|Iechternach]] | [[Iechternach]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]] |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q720221|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |- ! LU-11 | [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | [[Gréiwemaacher]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P1082}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q836002|P2046}} |align="right" |{{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}} | align="right" | 8 |- ! LU-12 | [[Kanton Réimech|Réimech]] | [[Réimech]] | [[Walbezierk Osten]] | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]] |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P1082}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}} |align="right" |{{wikidata|property|Q691781|P2046}} |align="right" | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}} | align="right" | 7 |} </div> == Verwaltungseenheeten == Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantonen – ausser dem Festleeë vun de Walbezierker – keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. 2008 huet den deemolegen Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] ugekënnegt, datt d'Kantonen am Kader vun enger Territorialreform ofgeschaaft géifen<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2008/01-janvier/31-halsdorf.html|Titel=Jean-Marie Halsdorf présente les grands traits de la réforme territoriale du Luxembourg|Gekuckt=2026-09-30|Datum=2008-01-30|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>; dat ass bis haut nach net geschitt. Just d'[[Administration des ponts et chaussées|Stroossebauverwaltung]] huet an all Kanton (ausser Veianen) eng Néierloossung; den [[Administration de l'enregistrement, des domaines et de la TVA|Enregistrement]] war och bis …{{Wéini?}} bis op Veianen an all Kanton vertrueden. Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo|Titel=Loi du 12 avril 1972 portant réorganisation des justices de paix|Gekuckt=05.10.2026|Datum=12.04.1972|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 25 juillet 1846, N° 1527, portant fixation d'une nouvelle circonscription des cantons de milice|Gekuckt=05.10.2026|Datum=25.07.1846|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten. == Geschicht == Nodeems d'Gebitt vum fréieren [[Herzogtum Lëtzebuerg]] 1795 vu Frankräich annektéiert gi war<ref>{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65326443|Titel=Loi n° 1137 du 9 vendémiaire an IV (1er octobre 1795) sur la réunion de la Belgique et du Pays de Liège à la République française|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=01.10.1795|Wierk=Gallica|Editeur=Bulletin des lois de la République française|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de gréissten Deel dovun an dat nei geschafent [[Departement Forêts]] integréiert, dat an Arrondissementer a Kantonen agedeelt war<ref name=":2">{{Citation|URL=https://172.20.50.81:8100/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Décret du 22 décembre 1789 sur la constitution des assemblées primaires et des assemblées administratives|Gekuckt=2026-10-02|Auteur=France|Datum=22.12.1789|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://carnetsdenotes.fr/decret_du_22_decembre_1789.htm|Titel=Décret du 22 décembre 1789 (assemblées primaires et administratives)|Gekuckt=2026-10-02|Datum=22.12.1789|Wierk=carnetsdenotes.fr|Sprooch=fr}}</ref>. De Kanton war zu all Zäit e [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]] an de Sëtz vun engem [[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. D'Opdeelung vum Departement an de Kantonen ass an der franséischer Zäit e puermol geännert ginn. === Entwécklung vun der Kantonszuel ënner der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Zuel vun de Kantonen !Bemierkung |- |31. August 1795 | align="center" |37 |Éischt provisoresch Andeelung vum Departement Forêts op Basis vum ''Arrêté du 14 fructidor an&nbsp;III''. 23 vun dëse Kantone louchen, no hirer deemoleger Zesummesetzung, ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=https://act.public.lu/dam-assets/fr/publications/brochures/brochure-200-joer-kadaster.pdf|Titel=Administration du cadastre et de la topographie 1820-2020|Gekuckt=30.09.2026|Datum=Juli 2020|Wierk=Arrêté du 14 fructidor an III (31 août 1795)|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr|Zitat=« L'arrêté du Comité de Salut public du 31 août 1795 partage le département des Forêts en 37 cantons »}}</ref><ref>{{Fr}} [https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor]. – Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français, S. 38 – 45</ref> Den Arrêté ass awer wuel ni applizéiert ginn<ref name=":1">{{Citation|URL=https://agatha.arch.be/en/data/ead/BE-A0525_716875_800585/annexes/BE-A0525_716875_800585_fre.ead.pdf|Titel=Inventaire des archives de la Justice de paix et Tribunal de police de Sugny (1792-1795)|Gekuckt=30.09.2026|Wierk=agatha.arch.be|Editeur=Archives de l'État en Belgique|Säiten=Foussnott 6, S. 7|Sprooch=fr}}</ref>. |- |22. Oktober 1796 | align="center" |26 |Rektifikatioun vum ursprénglechen Arrêté an nei Andeelung duerch den ''Arrêté du 1^er brumaire an V''<ref name=":1" />. |- |17. Februar 1800 | align="center" |26 |Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' ginn déi 26 Kantonen op 4 ''Arrondissements communaux'' verdeelt: [[Arrondissement Neufchâteau (B)|Neufchâteau]], [[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Arrondissement Béibreg|Béibreg]] an [[Arrondissement Dikrech|Dikrech]].<ref name=":5" /> |- |6. Mäerz 1802 | align="center" |28 |Mam ''Arrêté n° 1300 du 15 ventôse an X'' kritt d'Departement nei Geriichtsbezierker an d'Kantone ginn nei opgedeelt<ref name=":3">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. |- |24. Februar 1843 | align="center" |11 |D'Gesetz iwwer d'Gemengen- an Distriktsorganisatioun huet dat haitegt Groussherzogtum an dräi Distrikter an 11 Kantonen agedeelt.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo#art_110|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=01.10.2026|Datum=24.02.18743|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 110|Sprooch=fr}}</ref> |- |4. Abrëll 1851 | align="center" |12 |Mam neie [[Kanton Veianen]] ass d'Zuel vun de Kantonen op 12 geklommen.<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=01.10.2026|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} ==== Andeelung vun 1795 ==== Duerch den ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' (31. August 1795) gouf d'Departement Forêts provisoresch a 37 Kantonen agedeelt. Vun dëse louchen der 23 ganz oder deelweis um Gebitt vum haitege Groussherzogtum Lëtzebuerg. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 31. August 1795<ref>klasséiert an nummeréiert wéi am ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' uginn</ref> !Nr. !Kanton !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réid|Réid]] |jo | |- |4 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |5 |[[Kanton Menster|Menster]] |jo | |- |6 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |7 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |8 |[[Kanton Freilingen|Freilingen]] |nee | |- |9 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee | |- |10 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee | |- |11 |[[Kanton Bettenfeld|Bettenfeld]] |nee | |- |12 |[[Kanton Lichtenborn|Lichtenborn]] |nee | |- |13 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee | |- |14 |[[Kanton Boufer|Boufer]] |jo | |- |15 |[[Kanton Useldeng|Useldeng]] |jo | |- |16 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |17 |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |jo | |- |18 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |19 |[[Kanton Esch-Sauer|Esch-Sauer]] |jo | |- |20 |[[Kanton Rammerech|Rammerech]] |jo | |- |21 |[[Kanton Zolwer|Zolwer]] |jo | |- |22 |[[Kanton Bieben|Bieben]]<ref>''Bébange'' (cf Tandel); am Text vum ''Arrêté vum 14 fructidor an III'' steet iertemlecherweis ''Rebange''</ref> |jo, deelweis |Ë. a. [[Kënzeg]] a [[Féngeg]] louchen am Kanton. |- |23 |[[Kanton Stengefort|Stengefort]] |jo | |- |24 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]] an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |25 |[[Kanton Nei-Habech|Nei-Habech]] |nee | |- |26 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |27 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |28 |[[Kanton Florenville|Florenville]] |nee | |- |29 |[[Kanton Bertrix|Bertrix]] |nee | |- |30 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |31 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |32 |[[Kanton Chenogne|Chenogne]] |nee | |- |33 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |34 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |35 |[[Kanton Clierf|Clierf]] |jo | |- |36 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee | |- |37 |[[Kanton Steemich|Steemich]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Wäiswampech]], [[Bënzelt]], [[Helzen]], [[Houfelt]], [[Wëntger]] an [[Allerbuer]] louchen am Kanton. |} ==== Rektifikatioun vu 1796 ==== No de Bemierkunge vun der Departementsverwaltung iwwer Feeler, déi bei der Territorialopdeelung vu 1795 geschitt sinn, gouf mam ''Arrêté du 1^er brumaire an V'' (22. Oktober 1796) Ännerunge gemaach an d'Zuel vun de Kantonen op 26 reduzéiert<ref name="Tandel" details="S. 137" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Lëscht vun de Kantonen op den 22. Oktober 1796<ref name="Tandel" details="S. 137" /> !Nr. !Kanton<ref>D'Kantonen 1 bis 8 sinn an der Reiefolleg vum Arrêté opgelëscht; d'Numerotatioun am Arrêté fänkt eréischt beim Kanton 9 (Neierbuerg) un</ref> !Haut Lëtzebuerg !Bemierkung |- |1 |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |jo | |- |2 |[[Kanton Hesper|Hesper]] |jo | |- |3 |[[Kanton Réimech|Réimech]] |jo | |- |4 |[[Kanton Rued|Rued]] |jo | |- |5 |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |jo | |- |6 |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |7 |[[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]] |nee |Haut Däitschland. |- |8 |[[Kanton Béibreg|Béibreg]] |nee |Haut Däitschland. |- |9 |[[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] |nee |Haut Däitschland. |- |10 |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld oder Lichtenborn]]<ref name=":7">Am Arrêté mam duebelen Numm … oder … ernimmt</ref> |nee |Haut Däitschland. |- |11 |[[Kanton Clierf|Clierf oder Housen]]<ref name=":7" /> |jo | |- |12 |[[Kanton Wolz|Wolz]] |jo | |- |13 |[[Kanton Veianen|Veianen]] |jo, deelweis |De Kanton ass och iwwer déi haiteg däitsch Grenz erausgaangen. |- |14 |[[Kanton Dikrech|Dikrech oder Ettelbréck]]<ref name=":7" /> |jo | |- |15 |[[Kanton Miersch|Miersch]] |jo | |- |16 |[[Kanton Osper|Osper oder Rammerech]]<ref name=":7" /> |jo | |- |17 |[[Kanton Arel|Arel]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Äischen]], Habscht, Käerch, Stengefort an [[Uewerpallen]] louchen am Kanton. |- |18 |[[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] [[Kanton Nidderkäerjeng|oder Zolwer]]<ref name=":7" /> |jo |Am Arrêté si béid Nimm uginn; ëmfaasst grouss Deeler vum Südweste vum haitege Lëtzebuerg. |- |19 |[[Kanton Virton|Virton]] |nee | |- |20 |[[Kanton Étalle|Étalle]] |nee | |- |21 |[[Kanton Florenville|Florenville oder Chiny]]<ref name=":7" /> |nee |Am Arrêté si béid Nimm uginn. |- |22 |[[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]] |nee | |- |23 |[[Kanton Fäteler|Fäteler]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]], [[Maarteleng-Rombech|Maartel]], [[Wolwen]] a [[Sir (Uertschaft)|Sir]] louch am Kanton. |- |24 |[[Kanton Paliseul|Paliseul]] |nee | |- |25 |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]] |jo, deelweis |Ë. a. [[Uewerwampech]], [[Nidderwampech]], [[Harel]] an [[Eeschpelt]] louchen am Kanton. |- |26 |[[Kanton Haufelescht|Haufelescht]] |nee |Ëmfaasst Uertschaften am haitege Norde vu Lëtzebuerg. |} ==== Upassunge vun 1800 ==== Mam Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) ass den europäeschen Deel vun der franséischer Republik an Departementer a Gemengenarrondissementer (''Arrondissements communaux'') agedeelt ginn; d'Departement Forêts gouf a véier Arrondissementer opgedeelt an déi bestoend Kantone sinn an déi nei Arrondissementer verdeelt ginn<ref name=":5">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 17. Februar 1800 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |1. |[[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Virton|Virton]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]] | align="right" |8 |- |2. |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]], [[Kanton Hesper|Hesper]], [[Kanton Réimech|Réimech]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Rued|Rued]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | align="right" |8 |- |3. |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]], [[Kanton Arzfeld|Arzfeld]] | align="right" |5 |- |4. |[[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Veianen|Veianen]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |26 |} ==== Nei Andeelung vun 1802 ==== [[File:Carte du Département Forêts – 4 arrondissements, 28 cantons.jpg|thumb|300px|Déi 28 Kantonen am Departement Forêts no der Andeelung vun 1802]] D'Kantonsandeelung gouf duerch den ''Arrêté du 15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) nees geännert an d'Zuel vun de Kantonen op 28 erhéicht. Se ware weiderhin op déi véier Arrondissementer Lëtzebuerg, Béibreg, Dikrech an Neufchâteau verdeelt.<ref name=":3" /> {| class="wikitable" |+Lëscht vun den Arrondissementer a Kantonen op de 6. Mäerz 1802 !Arrondissement !Kantonen !Zuel |- |'''[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]''' |[[Kanton Arel|Arel]], [[Kanton Nidderkäerjeng|Nidderkäerjeng]] (Miezeg), [[Kanton Beetebuerg|Beetebuerg]], [[Kanton Betzder|Betzder]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Lëtzebuerg-Nord|Lëtzebuerg-Nord]], [[Kanton Lëtzebuerg-Süd|Lëtzebuerg-Süd]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |9 |- |'''[[Arrondissement Béibreg|Béibreg]]''' |[[Kanton Arzfeld|Arzfeld]], [[Kanton Béibreg|Béibreg]], [[Kanton Dudeldorf|Dudeldorf]], [[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Neierbuerg|Neierbuerg]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]]''' |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Osper|Osper]], [[Kanton Veianen|Veianen]], [[Kanton Wolz|Wolz]] | align="right" |5 |- |'''[[Arrondissement Neufchâteau|Neufchâteau]]''' |[[Kanton Baaschtnech|Baaschtnech]], [[Kanton Étalle|Étalle]], [[Kanton Fäteler|Fäteler]], [[Kanton Florenville|Florenville]], [[Kanton Haufelescht|Haufelescht]], [[Kanton Neufchâteau|Neufchâteau]], [[Kanton Paliseul|Paliseul]], [[Kanton Sibret|Sibret]], Virton | align="right" |9 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |28 |} === No der franséischer Herrschaft === {| class="wikitable" !Datum !Evenement ! align="right" |Zuel Kantonen |- |19. Abrëll 1839 |Traité vu London; Deelung vum Groussherzogtum an nei Staatsgrenz | align="right" |— |- |12. Oktober 1841 |Nei Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum | align="right" |'''11''' |- |24. Februar 1843 |Organisatioun vun de Gemengen an 3 Distrikter | align="right" |'''11''' |- |4. Abrëll 1851 |Schafe vum Kanton Veianen | align="right" |'''12''' |} ==== Reorganisatioun vun 1839 ==== Mam [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 gouf de westlechen Deel vum Groussherzogtum Lëtzebuerg un d'[[Belsch]] ofgetrueden. Déi nei Staatsgrenz huet dobäi och bestoend Kantonen a Gemengen zerschnidden. Eng nei territorial Andeelung vum verbleiwende Groussherzogtum gouf an de Joren duerno festgeluecht. ==== Nei Andeelung vum Land 1841 ==== Mat der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841<ref name=":4">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/12/n2|Titel=ORDONNANCE ROYALE GRAND-DUCALE du 12 octobre 1841, n° 19, concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement. (N° 1966. - C.P.)|Gekuckt=04.10.2026|Datum=12.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref name=":6">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rect/1841/11/19/n1/jo|Titel=RECTIFICATIF de l'Ordonnance royale grand-ducale du 12 octobre 1841 concernant la fixation de la circonscription des justices de paix et le ressort des tribunaux d'arrondissement|Gekuckt=05.10.2026|Datum=18.11.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gëtt am verbleiwende Groussherzogtum eng nei d'Geriichtsandeelung (''circonscription des justices de paix et ressort des tribunaux d'arrondissement'') festgeluecht, mat den zwéi [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierker]] Lëtzebuerg (6 Kantonen) an Dikrech (5 Kantonen), also 11 Kantonen am Ganzen. Bei dëser Reorganisatioun gouf ënner anerem Capellen als neie Chef-lieu vum Kanton geschaf, iwwerdeems Betzder, Osper a Veianen hir Funktioun als Chef-lieu verluer hunn. Betzder gouf eng Gemeng am Kanton Gréiwemaacher an Osper eng Uertschaft an der Gemeng Réiden am Kanton Réiden. Den Territoire vum fréiere Kanton Veianen gouf op d'Kantonen Dikrech a Clierf verdeelt. Kuerz duerno huet d'Ordonnance vum 25. Oktober 1841<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1841/10/25/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 25 octobre 1841, relative aux mesures transitoires concernant la circonscription des arrondissements et des cantons judiciaires|Gekuckt=04.10.2026|Datum=25.10.1841|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> d'Iwwergangsbestëmmunge fir déi nei Andeelung festgeluecht. Se huet d'[[Justice de paix (Lëtzebuerg)|Friddensgeriichter]] vun de fréiere Kantone Betzder a Veianen ofgeschaaft a fir den neie ''canton judiciaire'' Capellen e Friddensgeriicht ageriicht. {| class="wikitable" |+Geriichtsbezierker a Kantonen op den 12. Oktober 1841 !Geriichtsbezierk !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Arrondissement Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |6 |- |[[Arrondissement Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |5 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ===== Ursprong vun den eelef Kantone vun 1841 ===== {| class="wikitable" !Kanton 1841 !Haaptvirleefer !Wat 1841 geschitt |- |[[Kanton Capellen|Capellen]] |Arel, Miezeg an aner westlech Gebidder |Neie Kanton. |- |[[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] |Beetebuerg a lëtzebuergesch Reschter aus dem Raum Miezeg |Ëmbenennung / Nei-Ofgrenzung. |- |[[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Lëtzebuerg |Besteet weiderhin, gëtt nei ofgegrenzt. |- |[[Kanton Miersch|Miersch]] |Miersch |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |Gréiwemaacher a Betzder |Betzder gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Réimech|Réimech]] |Réimech |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Iechternach|Iechternach]] |Iechternach |Besteet weiderhin. |- |[[Kanton Dikrech|Dikrech]] |Dikrech an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Clierf|Clierf]] |Clierf an en Deel vu Veianen |Veiane gëtt opgeléist. |- |[[Kanton Wolz|Wolz]] |Wolz a lëtzebuergesch Grenzgebidder |Gëtt vergréissert. |- |[[Kanton Réiden|Réiden]] |Osper a Grenzgebidder |Chef-lieu gëtt vun Osper op Réide verluecht. |} D'Gemenge fir all Kanton sinn am ''Tableau général de la division du grand-duché de Luxembourg'' vun der ''Ordonnance royale'' vum 12. Oktober 1841 (an der Rektifikatioun vum 25. Oktober) detailléiert opgezielt.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> {{Méi Info 1|Lëscht vun den historesche Lëtzebuerger Gemenge vun 1841}} ==== Gemengen- an Distriktsorganisatioun vun 1843 ==== D'Gesetz vum 24. Februar 1843 iwwer d'Organisatioun vun de Gemengen an Distrikter<ref name="24.02.1843">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1843/02/24/n1/jo|Titel=Loi du 24 février 1843 sur l’organisation communale et des districts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=24.02.1843|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> huet d'administrativ Organisatioun vum Groussherzogtum nei gereegelt. Déi 11 Kantone vun der Andeelung vun 1841 goufen op dräi [[Distrikt (Lëtzebuerg)|Distrikter]] verdeelt<ref name="24.02.1843" details="Art. 110" />: Lëtzebuerg, Dikrech a Gréiwemaacher. D'Kantone waren domat Bestanddeeler vun den Distrikter, haten awer keng eegen administrativ Organer. {| class="wikitable" |+Distrikter a Kantonen op de 24. Februar 1843 !Distrikt !Kantonen !Zuel Kantonen |- |[[Distrikt Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |[[Kanton Capellen|Capellen]], [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]], [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], [[Kanton Miersch|Miersch]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Dikrech|Dikrech]] |[[Kanton Clierf|Clierf]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]], [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Réiden|Réiden]] | align="right" |4 |- |[[Distrikt Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |[[Kanton Iechternach|Iechternach]], [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], [[Kanton Réimech|Réimech]] | align="right" |3 |- ! colspan="2" |Total ! align="right" |11 |} ==== Kanton Veianen ==== Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1851 gouf nees e Kanton Veianen an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=LOI du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix, à Vianden|Gekuckt=05.10.2026|Datum=04.04.1851|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. E gouf aus de Gemenge Veianen a Furen, déi zënter 1841 zum Kanton Dikrech gehéiert haten, an der Gemeng Pëtschent aus dem Kanton Clierf zesummegesat. Domat ass d'Zuel vun de Lëtzebuerger Kantone vun 11 op 12 geklommen. De Kanton Veianen hat schonn an der franséischer Zäit bestanen, war awer bei der Reorganisatioun vun 1841 opgeléist a säin Territoire op d'Kantone Clierf an Dikrech verdeelt ginn. ==== Distrikt Miersch ==== Vun 1857<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo|Titel=Ordonnance royale grand-ducale du 30 mai 1857 portant établissement d'un commissariat de district à Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Datum=03.06.1857|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> bis 1867<ref>{{Citation|Datum=15.06.1867|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 mai 1867 portant suppression du commissariat de district de Mersch|Gekuckt=05.10.2026|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> gouf et zäitweis e véierten [[Distrikt Miersch]], deen aus de Kantone Miersch a Réiden bestoung. No senger Opléisung 1867 koum de Kanton Miersch nees bei den Distrikt Lëtzebuerg an de Kanton Réiden bei den Distrikt Dikrech. == Kuckt och == * [[Kanton|Kanton (Homonymie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''. {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]] nw2yv173h19os3zshgk86orh56m5861 0 3054 2715406 2663332 2026-11-11T16:04:19Z Mobby 12 60927 /* Gebuer */ + 2715406 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1965''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: An der [[EWG]] ginn d'[[Douane]]stauxen ëm 10&nbsp;% erofgesat. * [[22. Mäerz]]: De [[Nicolae Ceauşescu]] gëtt Generalsekretär vum [[Zentralcomité]] vun der [[Kommunistisch Partei|Kommunistescher Partei]] vu [[Rumänien]]. * [[23. Mee]]: De [[Franz Jonas]] ([[SPÖ]]) gëtt zum [[éisträich]]esche [[Bundespresident (Éisträich)|Bundespresident]] gewielt. * {{1. Juli}}: [[Frankräich]] rifft säi Vertrieder beim [[Europäesche Conseil]] zeréck, Ufank vun der "Politik vum eidele Stull". * [[15. Juli]]: De [[Konstantin II. vu Griicheland]] entléisst de Ministerpresident [[Georgios Papandreou]], doropshi kënnt et zu bluddege Manifestatiounen. * [[19. Juli]]: De [[Mont-Blanc-Tunnel]], mat 11,6&nbsp;km dee längste Stroossentunnel vun der Welt, geet op. * [[19. September]]: [[Bundestagswal]]en an der Bundesrepublik [[Däitschland]]: D'[[Chrëschtlech Demokratesch Unioun vun Däitschland|CDU]]/[[CSU]] kritt mat 47,6&nbsp;% (245 Sëtz) déi meescht Stëmmen. * [[26. Oktober]]: D'Regierung ënner dem [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] [[Ludwig Erhard]] gëtt vereedegt.[[Fichier:Bundesarchiv B 145 Bild-F021587-0015, Auswärtiges Amt, Abkommen mit Luxemburg.jpg|thumb|Ënnerschrëft vum Ofkommes iwwer Erliichgterungen am Persouneverkéier tëscht Westdäitschland a Lëtzebuerg (ltz. Ambassadeur [[Jean-Pierre Kremer (Diplomat)|J.-Pierre Kremer]] (l.) an dt. Staatssekretär [[Karl Carstens]] (r.)).]] * [[26. November]]: Frankräich schéisst mat enger „Diamant A“-Rakéit de [[Astérix (Satellit)|Satellit Astérix]] an de Weltraum. * {{5. Dezember}}: D'Bundesrepublik Däitschland a Lëtzebuerg ënnerschreiwen en Ofkommes, dat et soll Persoune méi einfach maachen, iwwer d'Grenz tëscht deenen zwee Länner ze goen. Et trëtt den 1. Mee 1967 a Kraaft.<!-- Source: https://www.bgbl.de/xaver/bgbl/start.xav?start=//*%5B@attr_id=%27bgbl267s1751a.pdf%27%5D#__bgbl__%2F%2F*%5B%40attr_id%3D%27bgbl267s1751a.pdf%27%5D__1590078123584 --> * [[19. Dezember]]: A Frankräich gëtt de Generol [[Charles de Gaulle]] am zweeten Tour mat 55,2&nbsp;% vun de Stëmme fir d'zweet zum Staatspresident gewielt. === Afrika === * [[18. Februar]]: [[Gambia]] gëtt onofhängeg. * [[13. Oktober]]: Am [[Demokratesch Republik Kongo|Kongo]] zwéngen de President [[Joseph Kasavubu]] an de Chef vun der Arméi [[Mobutu Sese Seko]] de Ministerpresident [[Moïse Tschombé]] zum Récktrëtt. * [[25. November]]: De Mobutu Sese Seko iwwerhëlt d'Muecht am Kongo. * [[22. Dezember]]: Am [[Dahomé]] putscht d'Arméi ënner dem Generol General [[Ch. Soglo]]. === Amerika === ==== USA ==== * {{9. November}}: Am Nordoste vun den USA an a Kanada kënnt et zu engem stonnelaange [[Stroumausfall]]. ==== Südamerika ==== === Asien === * {{2. Januar}}: Am [[Pakistan]] gewënnt de [[Muhammed Ayub Khan]] d'Presidentschaftswalen. * {{0}}2. Januar: Éischt oppe Schluecht tëscht dem [[Südvietnam]] an de [[Vietcong]]. * {{6. Januar}}: [[Hindi]] gëtt offiziell Staatssprooch vun [[Indien]]. * {{2. Juni}}: Am Oste vu [[Pakistan]] komme bei engem [[Hurrikan]] zirka 30.000 Leit ëm d'Liewen. * [[26. Juli]]: D'[[Malediven]] ginn onofhängeg. * {{9. August}}: [[Singapur]] gëtt onofhängeg. * [[22. September]]: [[Waffestëllstand]] am Krich tëscht [[Indien]] a [[Pakistan]]. * [[30. September]]: An [[Indonesien]] kënnt et zu engem Putschversuch duerch de Lieutenant-Colonel Untung, duerno zu engem Géijeputsch duerch de Generol [[Suharto]]. Beim Biergerkrich duerno kommen tëscht 100.000 a 500.000 Mënschen ëm d'Liewen. === Ozeanien & Pazifik === * [[16. Dezember]]: De Kinnek [[Taufa'ahau Tupou IV.]] gëtt Staatschef vun [[Tonga]]. === Arabesch Welt === * [[19. Juni]]: Militär[[putsch]] an [[Algerien|Algerie]] géint den [[Ahmad Ben Bella]]; de Colonel [[Houari Boumedienne]] iwwerhëlt d'Muecht a verstaatlecht déi meescht auslännesch Montangesellschaften. == Konscht a Kultur == * D'[[Cité internationale des arts]] zu Paräis mécht hir Dieren op. === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''Jonchets''. * Edmond Dune, ''Poètes italiens d'aujourd'hui''. === Musek === * [[20. Mäerz]]: D'[[France Gall]] gewënnt fir [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] mam Lidd ''[[Poupée de cire, poupée de son]]'' den [[Eurovision Song Contest 1965|10. Eurovision Song Contest]] zu [[Neapel]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[Honeywell]] baut den éischte Fotoblëtz mat automatescher Beliichtungssteierung, den ''Auto-Strobonar''. ===Raumfaart=== *[[26. November]]: Frankräich start déi éischt [[Diamant (Rakéit)|Diamant-Rakéit]] mat Erfolleg zu Hammaguir. == Sport == * De [[Josy Simon]] gëtt Weltmeeschter am [[Goen (Sport)|Goen]] op der 100-Kilometer-Distanz. ===Foussball=== * D'[[Spora]] gewënnt d'[[Coupe du Luxembourg]]. * [[17. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Oochen]] 0:6 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=201 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg vum 17. Februar 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[28. Februar]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:2 géint d'Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Louis Pilot]] a [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=202 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch vum 28. Februar 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Trondheim]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1966]], 2:4 géint Norwegen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Erny Brenner]] an [[Edy Dublin]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13594 D'Detailer vum Foussballlännermatch Norwegen-Lëtzebuerg vum 27. Mee 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[19. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1966, 2:5 géint Jugoslawien. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13629 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Jugoslawien vum 19. September 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[29. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Den Haag]] 0:3 géint Holland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=203 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 29. September 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{6. November}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Marseille]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1966, 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Louis Pilot geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13655 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg vum 6. November 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[10. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Jambes]] 1:2 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Edy Dublin geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=204 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 10. November 1965 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{Eidelt Joer}} [[Isabelle Schmitz]], lëtzebuergesch Sculptrice.. * {{4. Januar}}: [[Julia Ormond]], brittesch Schauspillerin. * {{4. Januar}}: [[Guy Forget]], franséischen Tennisspiller. * {{4. Januar}}: [[Yvan Attal]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{8. Januar}}: [[Pascal Obispo]], franséische Sänger a Komponist. * [[14. Januar]]: [[Désirée Nosbusch]], lëtzebuergesch Schauspillerin, Regisseurin an Televisiounspresentatrice. * {{1. Februar}}: [[Stéphanie vu Monaco]], Duechter vum Rainier III. vu Monaco. * {{6. Februar}}: [[Jan Svěrák]], tschechesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * {{8. Februar}}: [[Mathilda May]], franséisch Schauspillerin. * [[17. Februar]]: [[Michael Bay]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[18. Februar]]: [[Dany Prum]], lëtzebuergesch Molerin. * {{6. Mäerz}}: [[Marina Tchebourkina]], franséisch-russesch Organistin a Musikologin. * [[16. Mäerz]]: [[Mark Carney]], kanadesche Politiker a Manager. * [[25. Mäerz]]: [[Fred Berend]], lëtzebuergesche Schachspiller. * [[16. Abrëll]]: [[Jon Cryer]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[20. Abrëll]]: [[Patrick Dury]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[26. Abrëll]]: [[Kevin James]], US-amerikanesche Komiker a Schauspiller. * {{1. Mee}}: [[Blanche Weber]], lëtzebuergesch Soziologin an Ëmweltaktivistin. * {{6. Mee}} [[Jana Tichá]], tschechesch Astronomin * {{9. Mee}}: [[Jean-Claude Strasser]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[13. Mee]]: [[Carine Krecké]], lëtzebuergesch Ekonomistin, Kënschtlerin an Auteur. * 13. Mee: [[Elisabeth Krecké]], lëtzebuergesch Ekonomistin, Kënschtlerin an Auteur. * [[23. Mee]]: [[Tom Tykwer]], däitsche Filmregisseur -produzent. * [[25. Mee]]: [[Anne Heche,]] US-amerikanesch Schauspillerin. * 25. Mee: [[Yahya Jammeh]], Staatspresident vu Gambia. * [[31. Mee]]: [[Brooke Shields]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{5. Juni}}: [[Michael E. Brown]], US-amerikaneschen Astronom. * {{6. Juni}}: [[John Petry]], lëtzebuergesche Jurist. * [[10. Juni]]: [[Veronica Ferres]], däitsch Schauspillerin. * [[12. Juni]]: [[Marco Weiten]], lëtzebuergesche Moler. * [[23. Juni]]: [[Manuel Andrack]], däitsche Tëleesredakter an Auteur. * [[30. Juni]]: [[Sylvie Lucas]], lëtzebuergesch Diplomatin. * [[17. Juli]]: [[Roy Reding]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[21. Juni]]: [[Yang Liwei]], chineeseschen ''Taikonaut''. * [[25. Juni]]: [[Jean Castex]], franséische Beamten a Politiker. * [[18. Juli]]: [[Marc Hostert]], lëtzebuergesche Beamten an Tëlee- a Radiosmoderator. * [[20. Juli]]: [[Laurent Lucas]], franséische Schauspiller. * [[23. Juli]]: [[Saul Hudson]], brittesche Gittarist. * [[24. Juli]]: [[Pascal Kohlvelter]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[29. Juli]]: [[Claudine Junck]], lëtzebuergesch Diplombiologin. * [[31. Juli]]: [[Joanne K. Rowling]], brittesch Schrëftstellerin. * {{1. August}}: [[Sam Mendes]], brittesche Regisseur. * {{4. August}}: [[Fredrik Reinfeldt]], schweedesche Politiker. * {{8. August}}: [[Marion Mitterhammer]], éisträichesch Schauspillerin. * [[11. August]]: [[Bruno Baltzer]], franséische Fotograf. * [[3. September]]: [[Charlie Sheen]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{7. September}}: [[Jörg Pilawa]], däitschen Tëleesmoderator. * [[11. September]]: [[Moby]], US-amerikanesche Produzent an DJ vun elektronescher Musek. * 11. September: [[Baschar al-Assad]], fréiere syresche Politiker. * [[12. September]]: [[Monique Feltgen]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[14. September]]: [[Dmitri Anatoljewitsch Medwedew]], russesche Politiker, 3. President vun der Russescher Federatioun. * [[19. September]]: [[Elvira Berend]], lëtzebuergesch Schachspillerin. * [[26. September]]: [[Petro Poroschenko]], ukrainesche Geschäftsmann a Politiker. * [[27. September]]: [[Maria Schrader]], däitsch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}: [[Ann-Cathrin Bröcker]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * {{6. Oktober}}: [[Thierry Helminger]], lëtzebuergeschen Diplombiolog a Botaniker. * [[20. Oktober]]: [[Albena Petrovic-Vratchanska]], Komponistin, Pianistin a Museksenseignante. * [[28. Oktober]]: [[Karin Mayer]], lëtzebuergesch Karateka. * {{2. November}}: [[Shahrukh Khan]], indesche Filmschauspiller. * {{0}}2. November: [[Samuel Le Bihan]], franséische Schauspiller. * {{0}}2. November: [[Pénélope Palmer]], franséisch Schauspillerin. * {{4. November}}: [[Misch Bervard]], lëtzebuergesche Monteur a Regisseur. * [[21. November]]: [[Björk]], islännesch Musekerin. * [[23. November]]: [[Eva Almstädt]], däitsch Schrëftstellerin. * [[27. November]]: [[Jacky Terrasson]], franséisch-amerikaneschen Jazzpianist. * [[30. November]]: [[Ben Stiller]], US-amerikanesche Schauspiller, Dréibuchauteur, Filmregisseur a -produzent. * {{3. Dezember}}: [[Katarina Witt]], däitsch Äiskonschtleeferin. * {{4. Dezember}}: [[Françoise Groben]], lëtzebuergesch Cellistin. * {{0}}4. Dezember: [[Jean-Paul Schaaf]], lëtzebuergeschen Assistant social a Politiker. * [[10. Dezember]]: [[Alain Hamer]], lëtzebuergesche Foussballarbitter. * 10. Dezember: [[Martine Hansen]], lëtzebuergesch Politikerin. * 10. Dezember: [[Hippolyt Kempf]], Schwäizer Schileefer. * [[21. Dezember]]: [[Anke Engelke]], däitsche Komikerin a Schauspillerin. * 21. Dezember: [[Cem Özdemir]], däitsche Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Sergi López (Schauspiller)|Sergi López]], spuenesche Schauspiller. * [[31. Dezember]]: [[Gong Li]], chineesesch Schauspillerin. == Gestuerwen == * {{4. Januar}}: [[T. S. Eliot]], Schrëftsteller. * {{9. Januar}}: [[Eusebio Fernández Ardavín]], spuenesche Filmregisseur. * [[23. Januar]]: [[Erich Schoenberg]], däitsche Geodet an Astronom. * [[24. Januar]]: [[Winston Churchill]], brittesche Politiker a Premierminister. * [[11. Februar]]: [[Robert Serebrenik]], Groussrabbiner vu Lëtzebuerg. * [[15. Februar]]: [[Nat King Cole]], US-amerikanesche Sänger an Jazz-Museker. * [[21. Februar]]: [[Malcolm X]], US-amerikanesche Leader vun der Schwaarzebeweegung. * [[23. Februar]]: [[Stan Laurel]], brittesche Schauspiller a Komiker. * 23. Februar: [[Marie Rausch-Weinand]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[25. Februar]]: [[Théodore Kapp]], lëtzebuergeschen Enseignant a Lokalpolitiker. * [[10. Mäerz]]: [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]], franséische Regisseur. * [[14. Mäerz]]: [[Jeanne Reuter]], lëtzebuergesch Molerin. * [[18. Mäerz]]: [[Faruq]], egyptesche Kinnek. * [[19. Mäerz]]: [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]], rumänesche Politiker a Staatspresident. * [[22. Mäerz]]: [[Mario Bonnard]], italieenesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[25. Mäerz]]: [[Ladislao Vajda]], ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{1. Abrëll}}: [[François Hentges]], lëtzebuergeschen Turnweltmeeschter an Olympionik. * [[10. Abrëll]]: [[Linda Darnell]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 10. Abrëll: [[Charly Knorr]], franséische Moler. * [[27. Abrëll]]: [[Edward R. Murrow]], US-amerikanesche Journalist. * {{1. Mee}}: [[Spike Jones]], US-amerikanesche Museker. * {{6. Mee}}: [[Ernesto De Martino]], italieeneschen Anthropolog. * [[17. Mee]]: [[Théophile Aubart]], lëtzebuergeschen Industriellen a Buergermeeschter. * [[18. Mee]]: [[Paul Finet]], belsche Gewerkschaftler. * [[22. Mee]]: [[Christopher Stone]], brittesche Radiosspeaker. * [[23. Mee]]: [[Honoré Wagner]], lëtzebuergesche Fliger- an Autospilot, Autosbauer an Zwangsrekrutéierten. * [[27. Mee]]: [[Nicolas Mannes]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * {{3. Juni}}: [[Marcel Guill]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[12. Juni]]: [[Charles Bouillaud]], franséische Schauspiller. * [[15. Juni]]: [[Steve Cochran]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[22. Juni]]: [[David O. Selznick]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[25. Juni]]: [[Bertil Lindblad]], schweedeschen Astronom. * [[15. Juli]]: [[Nic Biever]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[23. Juli]]: [[Jean-Pierre Gleis]], lëtzebuergesche Moler. * [[27. August]]: [[Le Corbusier]], Schwäizer-franséischen Architekt, Urbanist, Moler a Sculpteur. * {{1. September}}: [[Venant Paucké]], lëtzebuergesche Sänger an Dirigent. * {{4. September}}: [[Albert Schweitzer]], elsässeschen Dokter, Theolog, Museker a Philosoph. * {{6. September}}: [[Otto Rommel]], éisträicheschen Theater- a Literaturhistoriker. * {{8. September}}: [[Hermann Staudinger]], däitsche Cheemiker. * [[23. September]]: [[Emile Maar]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{5. Oktober}}: [[Claus Cito]], lëtzebuergesche Sculpteur ([[Gëlle Fra]]). * {{9. Oktober}}: [[François Simon]], lëtzebuergesche Politiker. * [[11. Oktober]]: [[Dorothea Lange]], US-amerikanesch Dokumentarfotografin. * [[18. Oktober]]: [[Henry Travers]], englesche Schauspiller. * [[25. Oktober]]: [[Jean Rettel]], President vum Office des Assurances sociales zu Lëtzebuerg. * [[27. Oktober]]: [[Edouard Oster]], lëtzebuergesche e Professer, Lycéesdirekter an Historiker. * [[18. November]]: [[Henry A. Wallace]], US-amerikanesche Politiker. * {{4. Dezember}}: [[François Wenner]], lëtzebuergesch-belsche Kolonialverwalter. * {{8. Dezember}}: [[Dean Benjamin McLaughlin]], US-amerikaneschen Astronom. * [[14. Dezember]]: [[Leopoldine Konstantin]], éisträichesch Schauspillerin. * [[16. Dezember]]: [[William Somerset Maugham]], englesche Schrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} t4i4m8vtrzyb55i317a8hsvhg7rt6ek 0 6234 2715460 2714894 2026-11-12T04:45:23Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715460 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoRU}} {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>"Rossijskaja Federazija" | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Russescht Wopen | National Devise = | Kaart= Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Virgänger = [[Sowjetunioun]] | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = [[.ru]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien. Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija''). Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ "Russlännesch Federatioun" (vu ''Rossija''‚ "Russland"). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) ("russesch"). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n). == Geschicht == ''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]'' [[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]] Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden. Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der "Kiewer Rus", mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséierung]] vun der Kiewer Rus gefouert. [[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]] Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch ("groussrussesch") Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten "[[Zar]] vun der ganzer Rus" kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet. [[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als "Retter vun Europa" zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft. Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]] Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséierung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséierung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist. Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regierung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (="[[Ostpolen]]") u [[Polen]] verluer. [[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]] Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert. Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet. Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene "westleche" Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert. Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass. [[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]] De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng "Spezialoperatioun" an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun. {{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}} == Geographie == [[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]] Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt. Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer. === Nopeschlänner a Mierer === D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]]. D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten. === Grousslandschaften === ''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]'' === Flëss === ''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]'' === Bierger === D<nowiki>'</nowiki>'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert): [[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]]. === Stied === Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20250505020344/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Archiv-Datum=2025-05-05}}</ref> si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.). Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''. === Inselen === Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&nbsp;km²). == Literatur zum Theema == * Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381 * Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830 * Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6 * Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0 * Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186 * Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317 * Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491 * Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870 * Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679 * Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411 * Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000 * Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876 {{Referenzen an Notten}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun] * [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch] * [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen] * [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau] * [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland] * [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen] * [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun G8}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Russland| ]] aqiu82myfr32iq7s61lajzuu5qdr7tx 0 8949 2715461 2226425 2026-11-12T05:08:45Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715461 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoIT}} {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Scala | Numm an der Landessprooch = | Wopen = | Regioun = [[Kampanien]] | Provënz = [[Provënz Salerno|Salerno]] | Provënzkennzeechen = SA | Fläch = | Héicht = | istat = 065138 }} '''Scala''' ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Salerno]], an der Regioun [[Kampanien]], op der [[Amalfiküst]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20160804142331/http://www.comune.scala.sa.it/ Offiziell Säit vun der Gemeng] {{Commonscat|Scala (Campania)}} [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Salerno]] b6emu05y2rrz5ewui5nljtkf3piv9r1 10 10662 2715407 2714229 2026-11-11T16:04:29Z Zinneke 34 màj 2715407 wikitext text/x-wiki <!-- D e e n   N e i s t e v i r, wgl. Kopéiert déi, déi ënnen "erausrutschen", an d'Archiv! Leschten Update 11.11.2026. --> [[Belval (Esch-Uelzecht)]] • [[Brill (Esch-Uelzecht)]] • [[Bruch (Esch-Uelzecht)]] • [[Dellhéicht]] • [[Fettmett]] • [[Grenz (Esch-Uelzecht)]] • [[Lankelz]] • [[Neiduerf (Esch-Uelzecht)]] • [[Park (Esch-Uelzecht)]] • [[Rämerech]] • [[Schlassgoart]] • [[Sommett]] • [[Uecht (Esch-Uelzecht)]] • [[Universitéit (Esch-Uelzecht)|Universitéit]] • [[Wobrécken]] • [[Zäpert]] • [[Vieux Luxembourg]] • [[Marie-Jeanne Chèvremont]]• [[Discount Bank]]• [[Nicolas Entringer (Politiker)]]• [[Camille Mersch]]• [[Joseph Felten (Politiker)]]• [[Henri Petges]] • [[Jean Nicolas Robert Salner]] • [[Pierre Pickar]] • [[Nicolas Hübsch]] • [[Jacques Salner]] • [[Jean-Michel Hess]] • [[François Julien Arendt]] • [[Rout Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg]] • [[Hunnegdrëpp]] • [[Nikolaus Arresdorf]] • [[Henri Frank]] • [[Kanton Steemich]] • [[Pierre Quiring]] • [[Kanton Baaschtnech]] • [[Kanton Fäteler]] • ''[[Äppel & Bieren]] • [[Den Impakt vun de Klappentexter]] • [[Boxing Stories]]'' • [[Kanton Arel]] • [[Kanton Bieben]] • [[Kanton Stengefort]] • [[Kanton Zolwer]] • [[Kanton Rammerech]] • [[Sanghaus]] • [[Jean Guill]] • [[Kanton Esch-Sauer]] • [[Maximilien Lehnen]] • [[Stephen De Ron]] • [[Kanton Useldeng]] • [[Kanton Boufer]] • [[Danske Bank International]] • [[K22]] • [[Kanton Menster]] • [[Kanton Réid]] • [[Kanton Hesper]] • [[Mathias Olesen]] • [[Liv Wenzel]] • [[Pierre Jaans]] • [[Banque de l'Union Européenne (Luxembourg)]] • [[Child (Film 2026)|''Child'' (Film 2026)]] • ''[[D'Lëtzebuerger am Tour de France]]'' • [[Risebibel vu Sankt-Maximin]] • [[Risebibel vun Iechternach]] • [[Jean-Nicolas Schaus]] • [[Pascal Ballinger]] • [[Claude Robinet]] • [[Julien Arpetti]] • [[Creos Lëtzebuerg]] • [[Napoleonshutt bei Duelem]] • [[Central Europe Pipeline System]] • [[Svenska Handelsbanken]] • [[Tanklager vum Fluchhafe Lëtzebuerg]] • [[Guy Marson]] • [[Jules Bleser]] • [[Commission royale grand-ducale d'instruction]] • ''[[Luxemburger Schulbote]]'' • [[Tour de Luxembourg 2026]] • [[Charles Even (1783)]] • [[Black Wolves MC]] • [[Déngschtgrade vun der Police grand-ducale]] • [[Jean-Pierre Gratia]] • [[Op der Spatz]] • [[Bréck vu Biwels]] • [[Nationalstrooss 36]] • [[Nationalstrooss 36A]] • ... {{small|[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2026|'''Archiv''']]}}<noinclude>[[Kategorie:Schablounen:Portaler:Lëtzebuerg]] [[fr:Projet:Luxembourg/Articles récents]]</noinclude> evduybs0bxg4szs4q2pn0tyd2s2nktc 2715432 2715407 2026-11-11T20:22:08Z Zinneke 34 2715432 wikitext text/x-wiki <!-- D e e n   N e i s t e v i r, wgl. Kopéiert déi, déi ënnen "erausrutschen", an d'Archiv! Leschten Update 11.11.2026. --> [[Belval (Esch-Uelzecht)]] • [[Brill (Esch-Uelzecht)]] • [[Bruch (Esch-Uelzecht)]] • [[Dellhéicht]] • [[Fettmett]] • [[Lankelz]] • [[Neiduerf (Esch-Uelzecht)]] • [[Park (Esch-Uelzecht)]] • [[Rämerech]] • [[Schlassgoart]] • [[Sommett]] • [[Uecht (Esch-Uelzecht)]] • [[Universitéit (Esch-Uelzecht)|Universitéit]] • [[Wobrécken]] • [[Zäpert]] • [[Vieux Luxembourg]] • [[Marie-Jeanne Chèvremont]] • [[Discount Bank]] • [[Nicolas Entringer (Politiker)]] • [[Camille Mersch]] • [[Joseph Felten (Politiker)]] • [[Henri Petges]] • [[Jean Nicolas Robert Salner]] • [[Pierre Pickar]] • [[Nicolas Hübsch]] • [[Jacques Salner]] • [[Jean-Michel Hess]] • [[François Julien Arendt]] • [[Rout Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg]] • [[Hunnegdrëpp]] • [[Nikolaus Arresdorf]] • [[Henri Frank]] • [[Kanton Steemich]] • [[Pierre Quiring]] • [[Kanton Baaschtnech]] • [[Kanton Fäteler]] • ''[[Äppel & Bieren]] • [[Den Impakt vun de Klappentexter]] • [[Boxing Stories]]'' • [[Kanton Arel]] • [[Kanton Bieben]] • [[Kanton Stengefort]] • [[Kanton Zolwer]] • [[Kanton Rammerech]] • [[Sanghaus]] • [[Jean Guill]] • [[Kanton Esch-Sauer]] • [[Maximilien Lehnen]] • [[Stephen De Ron]] • [[Kanton Useldeng]] • [[Kanton Boufer]] • [[Danske Bank International]] • [[K22]] • [[Kanton Menster]] • [[Kanton Réid]] • [[Kanton Hesper]] • [[Mathias Olesen]] • [[Liv Wenzel]] • [[Pierre Jaans]] • [[Banque de l'Union Européenne (Luxembourg)]] • [[Child (Film 2026)|''Child'' (Film 2026)]] • ''[[D'Lëtzebuerger am Tour de France]]'' • [[Risebibel vu Sankt-Maximin]] • [[Risebibel vun Iechternach]] • [[Jean-Nicolas Schaus]] • [[Pascal Ballinger]] • [[Claude Robinet]] • [[Julien Arpetti]] • [[Creos Lëtzebuerg]] • [[Napoleonshutt bei Duelem]] • [[Central Europe Pipeline System]] • [[Svenska Handelsbanken]] • [[Tanklager vum Fluchhafe Lëtzebuerg]] • [[Guy Marson]] • [[Jules Bleser]] • [[Commission royale grand-ducale d'instruction]] • ''[[Luxemburger Schulbote]]'' • [[Tour de Luxembourg 2026]] • [[Charles Even (1783)]] • [[Black Wolves MC]] • [[Déngschtgrade vun der Police grand-ducale]] • [[Jean-Pierre Gratia]] • [[Op der Spatz]] • [[Bréck vu Biwels]] • [[Nationalstrooss 36]] • [[Nationalstrooss 36A]] • ... {{small|[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2026|'''Archiv''']]}}<noinclude>[[Kategorie:Schablounen:Portaler:Lëtzebuerg]] [[fr:Projet:Luxembourg/Articles récents]]</noinclude> lej1yvxrjmc1bdnstzes1l3as3420md 0 11816 2715363 2690750 2026-11-11T15:01:48Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Al Esch]] derbäigesat 2715363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Jousefskierch<br>Esch-Uelzecht | Foto gewënscht = | Bild = | Bildtext = | Bild héich = Esch1jousefkierch1.jpg | Bildtext héich = Escher Jousefskierch (2005) | Uertschaft = [[Esch-Uelzecht]] | Par = [[Par Esch-Uelzecht Sainte-Famille|Esch-Uelzecht<br>Sainte-Famille]] | Dekanat = [[Dekanat Süden-West|Süden-West]] | Numm / Patréiner = Hl. Jousef | Architekt(en) = [[Charles Arendt]] | Baujoer = 1873-1877 | Konsekratiounsjoer = 1877 | Koordinaten = {{coor dms|49|29|52.3|N|05|58|58.0|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Bild ënnen= Esch-Uelzecht (Jousefskierch).jpg |Bildtext ënnen = }} [[Fichier:ESC JOS PIE 4939.jpg|thumb|upright|D'Pietà]] [[Fichier:St. Joseph Uergel.jpg|thumb|upright|D'Westenfelderuergel vun 1977]] D''''Jousefskierch vun Esch-Uelzecht''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par Esch-Uelzecht Sainte-Famille]] an zu der [[Gemeng Esch-Uelzecht]] gehéiert. De [[Patréiner]] vun der Kierch ass den [[hellege Jousef]], deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt. D'Kierch steet am Quartier [[Al Esch]] op engem Terrain dee vun der ''rue de l'Église'', der ''rue Saint-Joseph'', der ''rue des Remparts'' an der ''rue Jean-Origer'' ëmginn ass. Den Haaptagank vun der Kierch ass an der ''rue de l'Église''. == Geschicht == Déi [[Neogotik|neogotesch]] Kierch gouf tëscht 1873 an 1877 gebaut. D'Pläng ware vum [[Charles Arendt]], deen de Concours gewonnen hat, dee vun der Gemeng ausgeschriwwe gi war. De 14. Mee 1877 gouf se vum [[Bëschof]] [[Nicolas Adames]] geweit. D'Bannenariichtung ass vun 1881 u vum Architekt [[Alphonse-Pierre Kemp]] weidergefouert ginn. Si gouf 1997 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''Nationalmonument'' klasséiert.<ref>{{INPA-DH}}</ref> === Héichaltor === Den [[Altor|Héichaltor]] hannen am [[Chouer (Kierch)|Chouer]] staamt aus dem Atelier Koch vun [[Tréier]], op him stinn eng Statu vun der [[Tréischterin am Leed]], driwwer den hl. Jousef a riets a lénks dovun d'Apostele Péitrus a Paulus. De rietse Säitenaltor weist déi hl. Famill, op dem lénkse steet eng [[Pietà]]. Déi gemoolte faarweg Fënstere sinn aus der ''Franz Mayer'schen Hofkunstanstalt'' a weise virun allem Zeenen aus dem Liewe vun der hl. Famill. === Wandmolereien === Déi figurativ Molereien op de Wänn si vum J. Schneider vu Köln a goufen 1908 fäerdeg. 1960 gouf driwwer ugestrach a bei der leschter Restauréierung, déi 2002 ofgeschloss war, goufe se nees fräigeluecht. Si weisen op de Wänn vum Mëttelschëff Medaillone mat Hellegen an am Chouer Zeenen aus der [[Bibel]] déi a Relatioun mat der [[Eucharistie]] sinn. === Fënsterrous === Déi ornamental [[Fënsterrous]] um [[Duxall]] vun 1964 hanner der Uergel ass vum [[Gustave Zanter]]. === Uergel === D'Jousefskierch krut 1885 hir éischt Uergel vun der Firma Stahlhuth vun [[Oochen]]. Den 3. Juli 1932 gouf déi zweet Uergel ageweit, déi vun der [[Uergelmanufaktur Georg Westenfelder|Uergelmanufaktur Georg Haupt]] gebaut gouf. Dës Uergel gouf 1964 komplett ëmgebaut, awer net zum Besseren, soudatt 1977 eng nei Uergel vun der Firma [[Uergelmanufaktur Georg Westenfelder|Westenfelder]] vu [[Lëntgen]] agebaut gouf, déi haut nach hiren Déngscht mécht. Hir Dispositioun ass di follgend: {| style="border-collapse:collapse;" cellspacing="10" cellpadding="5" border="0" | style="vertical-align:top" | {| border="0" <tr><td colspan="3">'''I Réckpostiv''' C–c⁴ ----</td></tr><tr><td>1.</td><td>Suavial</td><td>8′</td></tr><tr href="Kategorie:Jousefskierchen a Jousefskapellen zu Lëtzebuerg"><td href="Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht">2.</td><td href="Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen">Gedackt</td><td href="Kategorie:Bauwierker 1877">8′</td></tr><tr><td>3.</td><td>Principal</td><td>4′</td></tr><tr><td>4.</td><td>Rohrpommer</td><td>4′</td></tr><tr><td>5.</td><td>Nasat</td><td>2 2/3′</td></tr><tr><td>6.</td><td>Octav</td><td>2′</td></tr><tr><td>7.</td><td>Terz</td><td>1 3/5′</td></tr><tr><td>8.</td><td>Quinte</td><td>1 1/3′</td></tr><tr><td>9.</td><td>Oktävlein</td><td>1'</td></tr><tr><td>10.</td><td>Scharf IV</td><td>1'</td></tr><tr><td>11.</td><td>Rankett</td><td>16'</td></tr><tr><td>12.</td><td>Krummhorn</td><td>8'</td></tr><tr><td>13.</td><td>Schalmey</td><td>4'</td></tr><tr><td></td><td>''Tremulant''</td><td></td></tr> |} | style="vertical-align:top" | {| border="0" | colspan="3" |'''II Haaptwierk''' C–c⁴ ---- |- |14. |Gedackt |16′ |- |15. |Principal |8′ |- |16. |Rohrgedeckt |8′ |- |17. |Holzflöte |8′ |- |18. |Prestant |4' |- |19. |Koppelflöte |4′ |- |20. |Quinte |5 1/3' |- |21. |Terz |3 1/5′ |- |22. |Sesquialter |2fach |- |23. |Oktave |2' |- |24. |Mixtur V |2' |- |25. |Cimbel III |2/3′ |- |26. |Trompete |8′ |- |27. |Clairon |4′ |- | |''Tremulant'' | |} | style="vertical-align:top" | {| border="0" | colspan="3" |'''III Schwellwierk''' C–c⁴ ---- |- |28. |Quintade |16′ |- |29. |Gambe |8′ |- |30. |Grobgedackt |8′ |- |31. |Traversflöte |8′ |- |32. |Schwebung |8′ |- |33. |Principal |4' |- |34. |Blockflöte |4' |- |35. |Rohrnasat |2 2/3′ |- |36. |Nachthorn |2' |- |37. |Terz |1 3/5' |- |38. |Septime |1 1/7' |- |39. |Rauchmixtur IV |2' |- |40. |Terzcymbel |2/3′ |- |41. |Trompete |8' |- |42. |Clairon |4' |- |43. |Oboe |8' |- |44. |Vox Humana |8′ |- | |''Tremulant'' | |} | style="vertical-align:top" | {| border="0" | colspan="3" |'''IV Bombardewierk''' C–c⁴ ---- |- |45. |Trompete |16′ |- |46. |Spanische Trompete |8′ |- |47. |Spanische Trompete |4′ |- |48. |Cornett |V |- | |''Tremulant'' | |} | style="vertical-align:top" | {| border="0" | colspan="3" |'''Pedall''' C–g¹ ---- |- |49. |Principal |16′ |- |50. |Subbass |16′ |- |51. |Baßzink II |10 2/3' + 6 2/5' |- |52. |Oktave |8' |- |53. |Gemshorn |8′ |- |54. |Bordun |8′ |- |55. |Flöte |4' |- |56. |Rohrpfeife |2' |- |57. |Hintersatz V |4′ |- |58. |Bombarde |16' |- |59. |Trompete |8' |- |60. |Clairon |4' |- | |''Tremulant'' | |} |} * ''Koppelen:'' ** I/II, III/I, III/II, IV/II, I/P, II/P, III/P, IV/P. * ''Spillhëllefen:'' **4000 digital Setzerkombinatiounen, 6 fest Kombinatiounen, Regësterschweller, Jalousieschweller III, Zongenofsteller eenzel a generell, Mixturofsteller, Koppelofsteller *''Traktur'': ** Mechanesch Spilltraktur ** Elektresch Regëstertraktur ==Klacken == D'Klacke vun der Jousefskierch lauden an der Dispositioun fa dièse mi re an do, och fis' e' d' c0 genannt. == Gediechtneskapell fir d'Affer vum 2. Weltkrich == Am November 1947 gouf eng nei Säitekapell ageweit, fir den Affer vum [[Zweete Weltkrich]] aus der Par ze gedenken. == Kuriositéiten == * Un der Fassad vum Säiteschëff a westlecher Richtung steet de Schrëftzuch: '''''EGO SUM RESURRECTIO ET VITA''''' (Ech sinn d'Opersteiung an d'Liewen). Dorënner fënnt een de Lëtzebuerger Léiw an d'Muttergottes mam Jesuskand, béides a Wopeform duergestallt. == Literatur == * Schnell Kunstführer Nr. 2517 (Michel Schmitt): ''Pfarr- und Dekanatskirche St. Joseph Esch-sur-Alzette'', 1. Oplo, 2002, St. Paulus Druckerei, 24 S., ISBN 3-7954-6430-7 == Kuckt och == * Aner Kierchen zu Esch-Uelzecht: ** [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]] ** [[Paterskierch Esch-Uelzecht]] ** [[Kierch Esch-Lalleng]] ** [[Kapell Esch-Raemerech]] * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Saint-Joseph (Esch-sur-Alzette)|{{PAGENAME}}}} * [http://web.cathol.lu/rubrique820 Websäit vum Parverband Esch-Uelzecht] * [https://inpa.public.lu/fr/patrimoine/religieux/eglises/region_minette/esch_sur_alzette.html D'Jousefskierch vun Esch-Uelzecht op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20160304142226/http://aqdserver.de/pages/b2474/b2474.shtml D'Fënstere vun der Jousefskierch zu Esch-Uelzecht op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''] {{de}} * [http://www.orgues.lu/index.php?option=com_content&view=article&id=191:esch-st-joseph&catid=87&Itemid=471 D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''] * [https://www.youtube.com/watch?v=FmPDKpe_Wik Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Jousefskierch zu Esch-Uelzecht] * [https://www.facebook.com/photo?fbid=148143853491094&set=pcb.2578454725739148 D'Jousefskierch Esch-Uelzecht (1. Deel) an der ëffentlecher Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''] * [https://www.facebook.com/photo?fbid=148160006822812&set=pcb.2578496975734923 D'Jousefskierch Esch-Uelzecht (2. Deel) an der ëffentlecher Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''] {{Referenzen}} [[Kategorie:Jousefskierchen a Jousefskapellen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht Jousefkierch]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen|Kierch Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Bauwierker 1877]] [[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-West|Esch Jousef]] [[Kategorie:Al Esch]] 1a3ikcaxc7d8lspv6az74scuzsxlpcv 0 13259 2715356 2715329 2026-11-11T14:27:24Z Les Meloures 580 /* Grëmmeleschter */ k 2715356 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Grëmmelescht<br>''Grëmelischt'' | Bild = Kirche Grümmelscheid 02.jpg | Bildtext = Kierch vu Grëmmelescht (2014) | Numm (Franséisch) = Grumelscheid | Numm (Däitsch) = Grümelscheid | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Wolz}} | Gemeng = {{Wanseler}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Wanseler}} | Awunner = 103<ref>{{Citation|URL=https://winseler.lu/ma-commune/la-commune/statistiques-demographique/|Titel=Statistiques démographiques|Gekuckt=28.06.2021|Datum=19.10.2020|Wierk=Gemeng Wanseler|Sprooch=fr}}</ref> | Awunnerdatum = 2020 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|59|06|N|05|52|18|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} [[Fichier:Winseler, Grümelscheid (101).jpg|thumb|280px|D'Duerfstrooss zu Grëmmelescht]] '''Grëmmelescht''' (lokal: '''Grëmelischt'''<ref>{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}</ref>) ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wanseler]]. == Grëmmeleschter == "''Grëmmeleschter''" (oder ''Grëmeleschter Stief''<ref>Paul Aschmann: [https://persist.lu/ark:70795/mgmhgdzj8s/pages/5/articles/DIVL59 Grömelöschter Stièf]. In: Revue, 12. Jg., nº 45 (10.11.1956), p. 4-7 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref>) si fréier d'[[Spadséierbengel|Spazéierbengele]] genannt ginn, déi zu Grëmmelescht fir d'éischt vum Schéifer Joseph Mellang, dee vu [[Knapphouschent]] gestaamt huet, aus riicht gewuessenem [[Eechen|Louholz]] gemaach goufen an deen dofir e spezielle Produktiounsprozess entwéckelt hat. Et waren zu där Zäit déi bescht Bengelen déi am Land ze kréie waren. De Mellang huet sech spéider zu [[Donkels]] en Haus kaaft an am Alter ass en op [[Paräis]] bei seng Duechter geplënnert. D'Haus zu Donkels hat den Numm "A Schéifesch" kritt. D'Haus ass verkaaft ginn, awer d'Spadséierbengele sinn och duerno nach zu Donkels vum Constant Braquet an de Bridder Determe gemaach ginn. An den 1930er Joren haten d'Bridder Determe souguer e Stand op der [[Foires Internationales à Luxembourg|Internationaler Foire]] um [[Lampertsbierg]]. Eng Commande fir 15.000 Stéck, déi en Englänner maache wollt, konnte s'awer aus Capacitéitsgrënn net unhuelen. De Braquet huet och [[Aangel]]en aus Eechenholz produzéiert<ref>Buch ''Die Gemeinde Winseler'', 1980, S. 86-87</ref>. == Kuckt och == * [[Kierch Grëmmelescht]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Grumelscheid|{{PAGENAME}}}} * Um Site vun der Gemeng Wanseler: [https://winseler.lu/ma-commune/localites/grumelscheid/ Rétrospective historique Grümelscheid], [https://web.archive.org/web/20160305131639/http://www.winseler.lu/decouvrez/grumelscheid.php archivéiert] * [https://www.wort.lu/luxemburg/norden/so-praegen-wanderstoecke-und-ein-freilichtmuseum-ein-kleines-dorf-im-oesling/145462155.html Wou der Däiwel ass...? Grëmelescht "So prägen Wanderstöcke und ein Freilichtmuseum ein kleines Dorf im Ösling"]: Sophie Hermes, wort.lu [€], 11.04.2026, gekuckt den 11.04.2026 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Gremmelescht}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 9ylc97kihwhfw6bhsnhqejhyj2x2lk7 0 16336 2715374 2611760 2026-11-11T15:36:23Z Mobby 12 60927 k 2715374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Verwaltung}} [[file:United Nations (Member States and Territories).svg|thumb|d'Memberstaaten]] D''''Vereent Natiounen''' ({{en}} ''United Nations'' oder '''UN''', dacks och als '''UNO''' fir ''United Nations Organization'' ofgekierzt; {{fr}} ''Organisation des Nations unies'' oder '''ONU''') ass eng global [[international Organisatioun]]. Hir wichtegst Ziler sinn et den internationale Fridden ze sécheren, der wirtschaftlecher a sozialer Entwécklung virunzehëllefen an drop Uecht ze ginn, datt d'[[Mënscherechter]] agehale ginn. D'Vereent Natioune versti sech als Mëttelsorganisatioun tëscht de Staaten a schaffen, do wou se gebraucht ginn, aktiv fir méi international Kooperatioun. 2001 kruten d'Vereent Natiounen an hiren deemolege Generalsekretär, de [[Kofi Annan]], de [[Friddensnobelpräis]] fir hiren Engagement ëm en internationaalt bessert Versteesdemech an de Fridden an der Welt. == Grënnung == [[Fichier:Prince of Wales-5.jpg|thumb|Den Churchill an de Roosevelt op der HMS Prince of Wales (1941)]] D'Iddi vun enger weltwäiter, iwwernationaler Organisatioun déi sech dofir asetzt de Fridden ze hidden a [[Krich]]er ze verhënnere gouf déi éischt Kéier a Form vum [[Vëlkerbond]] ([[1920]]-[[1946]]) ëmgesat. D'Virgängerorganisatioun vun de Vereenten Natioune war als reng diplomatesch Plattform konzipéiert an eng ganz Rëtsch Länner, dorënner d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an d'[[Sowjetunioun]], waren ni Member oder sinn, wéi [[Däitschland]] a [[Japan]], spéider nees ausgetrueden. De Vëlkerbond ass doduerch relativ séier u seng Grenze gestouss a gouf kuerz nom [[Zweete Weltkrich]] vun de Vereenten Natiounen ofgeléist. Nach wärend dem Krich, de [[14. August]] [[1941]], hunn den US-amerikanesche President [[Franklin D. Roosevelt]] an de brittesche Premier [[Winston Churchill]] d'[[Atlantik-Charta]] proklaméiert. Am Dokument sinn éischt programmatesch Iwwerleeungen a Richtung vun enger neier Weltorganisatioun festgehalen. An der ''Declaration by United Nations'' vum [[1. Januar]] [[1942]] beruffe sech 26 Staaten, dorënner och [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], op d'Prinzipie vun der Atlantik-Charta. D'Verhandlungen iwwer eng zukënfteg international Organisatioun ginn nach emol [[1944]] op der [[Konferenz vun Dumbarton Oaks]], bei [[Washington D.C.|Washington]], tëscht Vertrieder vu [[China]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], der Sowjetunioun an den USA intensivéiert a konkretiséiert. Nodeem zentral nach méi ëmstridde Punkten am [[Februar]] [[1945]] op der [[Konferenz vu Jalta]] gekläert konnte ginn, gëtt d'[[Charta vun de Vereenten Natiounen]] deklaréiert. D'Charta gouf de [[26. Juni]] [[1945]] vu 50 Staaten zu [[San Francisco]] ënnerschriwwen an ass de [[24. Oktober]] [[1945]] a Kraaft getrueden. [[Polen]] ass als 51. Grënnungsmember spéider bäikomm. == Charta == D'Charta ass d'Konstitutioun vun de Vereenten Natiounen a bënnt d'Memberstaaten opgronn vum [[Droit international public]]. An der Charta sinn d'Ziler a Reegelen, d'Kompetenzen an d'Organisatioun vun der UNO festgehalen. Inhaltlech ass d'Dokument eminent vun den Erliefnesser aus dem Zweete Weltkrich, de Verbrieche vum Hitler-Regime, dem Scheitere vum Vëlkerbond an der Weltwirtschaftskris an den 1930er Jore geprägt. D'Charta huet eng Präambel an 19 Kapitele mat 111 Artikelen. == Memberen == [[Fichier:United Nations Geneva 2010-07-01.JPG|thumb|D'Fändele vun den UNO-Memberstaaten zu [[Genève]]]] {{Méi Info 1|Membere vun de Vereenten Natiounen}} 2017 hat d'UNO 193 Memberstaate mat gläichberechtegt Stëmmrecht an der UNO-Vollversammlung. Domat sinn d'Vereent Natioune virun der [[Organisatioun fir islamesch Zesummenaarbecht]] déi gréisst tëschestaatlech Organisatioun op der Welt. Als lescht Land ass de [[Südsudan]] am Juli 2011 Member ginn. Jiddwer Member muss sech den an der Charta formuléierten Ziler a Reegele vun de Vereenten Natioune verflichten. E puer Länner, déi net vun alle Staaten unerkannt ginn, si kee Member an der Vereenten Natiounen, wéi zum Beispill [[Republik China (Taiwan)|Taiwan]], de [[Kosovo]] oder [[Abchasien]] a [[Südossetien]]. De Grënnungsmember Taiwan, deemools als China unerkannt, war bis 1971 am Sécherheetsrot vertrueden, huet dunn awer nom Vote vun der Generalversammlung de Stull fir d'[[Volleksrepublik China]] misse fräimaachen. De [[Vatikanstad|Vatikan]] a [[Palestina]] hunn Observateurstatus ouni Walrecht. == Organisatioun a Fonctionnement == [[Fichier:António Guterres November 2016.jpg|thumb|200px|[[Generalsekretär vun de Vereenten Natiounen|Generalsekretär]] [[António Guterres]]]] [[Fichier:UN security council 2005.jpg|thumb|200px|Sall vum UNO-Sécherheetsrot zu [[New York City|New York]]]] [[Fichier:UN building.jpg|thumb|200px|UNO-Haaptsëtz zu [[New York City|New York]]]] === Haaptorganer === D'Vereent Natiounen hu sechs Haaptorganer: * De [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]] (''Security Council''; ''Conseil de sécurité'') ass d'Zentralorgan vun de Vereenten Natiounen an huet 15 Memberen. [[China]], [[Russland]], [[Frankräich]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] sinn ëmmer vertrueden an hunn, doduerch datt all Decisioun eestëmmeg vun hinnen akzeptéiert gi muss, en indirekt ''[[Veto]]recht''. Déi aner 10 Membere gi jeeweils op zwee Joer vun der Generalversammlung gewielt. * D'[[Generalversammlung (Vereent Natiounen)|Generalversammlung]] (''General Assembly''; ''Assemblée générale''). All Memberstaat huet ee Sëtz an eng Stëmm. D'Generalversammlung ka Proposen a Recommandatiounen un de Sécherheetsrot riichten un déi dësen awer net gebonnen ass. * D'[[Generalsekretariat (Vereent Natiounen)|Generalsekretariat]] (''Secretariat''; ''Secrétariat''): geréiert a representéiert d'Organisatioun. De [[Generalsekretär vun de Vereenten Natiounen‎]] ass den héchste Beamten an der Administratioun vun de Vereenten Natiounen. Zanter Januar [[2017]] huet den [[António Guterres]] dës Funktioun. * [[Wirtschafts- a Sozialrot (Vereent Natiounen)|Wirtschafts- a Sozialrot]] (''Economic and Social Council''; ''Conseil économique et social''): huet eng consultativ Roll bei Froen zu der internationaler wirtschaftlecher a sozialer Kooperatioun. * Den [[Internationale Geriichtshaff]] (''International Court of Justice''; ''Cour internationale de Justice''): zoustänneg fir d'Klärung vu tëschestaatleche Streidereien. * De [[Conseil de tutelle (Vereent Natiounen)|Conseil de tutelle]] (''Trusteeship Council'') huet seng Aarbecht an Tëschenzäit suspendéiert a kënnt just nach zesummen, wann e gebraucht gëtt. === Niewenorganer a spezialiséiert Agencë === {{Méi Info 1|Lëscht vun den UNO-Organer}} Nieft dëse sechs Haaptorganer gëtt et eng Rëtsch vun net-politesch spezialiséierten Niewenorganisatiounen an Agencë. === Sëtzer a Sproochen === Hiren Haaptsëtz hunn d'Vereent Natiounen zu [[New York City|New York]]. Den Terrain laanscht den East River gouf vum [[John Davison Rockefeller Junior]] gestëft an zanter [[1951]] sinn hei fënnef vun deene sechs Haaptorganer doheem. Donieft huet d'Sekretariat nach dräi Büroen, jeeweils zu [[Genève]] an der [[Schwäiz]] (''UNOG''), zu [[Wien]] an [[Éisträich]] (''UNOV'') an zu [[Nairobi]] am [[Kenia]] (''UNON''). Den Internationale Geriichtshaff huet säi Sëtz zu [[Den Haag]] an [[Holland]]. Änlech wéi d'Ambassadë sinn d'Sëtzer vun de Vereenten Natiounen exterritorialt Gebitt. D'Vereent Natiounen hu sechs offiziell [[Sprooch]]en an déi all Dokument, Resolutioun a Protokoll iwwersat gëtt: [[Arabesch]], [[Chineesesch]], [[Englesch]], [[Franséisch]], [[Russesch]] a [[Spuenesch]]. Aarbechtssprooch sinn Englesch a Franséisch. === Finanzéierung === D'Vereent Natioune finanzéiere sech haaptsächlech iwwer obligatoresch Kontributioune vun de Memberlänner. All Land ass dozou verflicht e gewësse Prozentsaz vum Budget ze droen. De Maximum wat en eenzele Staat bäisteiere ka läit bei 22%. De Gros vum Zweejoersbudget gëtt vun nëmmen engem Grapp voll Länner gedroen. 2017 hat d'UNO e reguläre Budget vu 5,6 Milliarden US-Dollar an e Budget vu 7,3 Milliarden USD fir Friddensmissiounen (Juli 2017 bis Juni 2018). Gréisst Geldgiewer fir de reguläre Budget 2016-18 sinn d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] (22%), [[Japan]] (9,68%), [[China]] (7,92%), [[Däitschland]] (6,39%) a [[Frankräich]] (4,86%). Beim Budget 2016-18 fir d'Friddensmissioune waren et nees d'USA (28,47%), China (10,25%), Japan (9,68%), Däitschland (6,39%) a Frankräich (6,29%).<ref>diplomatie.gouv.fr: [http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/politique-etrangere-de-la-france/la-france-a-l-onu/la-france-et-les-nations-unies/article/infographie-le-financement-des-nations-unies-contributions-et-priorites-de-la ''Infographie: le financement des Nations unies, contributions et priorités de la France''] (September 2017)</ref> Spezialprogrammer (wéi z.&nbsp;B. d'[[UNICEF]]) ginn entweeder duerch Extracotisatiounen oder fräiwëlleg Leeschtunge finanzéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Websäit vun de [http://www.un.org/ Vereenten Natiounen] {{ar}}{{zh-CN}}{{en}}{{fr}}{{ru}}{{es}} * [http://newyork-un.mae.lu/en Permanent Missioun vu Lëtzebuerg bei der UNO op der Websäit vum Lëtzebuerger Ausseministère] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Vereent Natiounen| ]] [[Kategorie:Friddensnobelpräisdréier|Vereent Natiounen]] esv22fe3trw5afgdxdjlyog49nkvv0k 0 16776 2715475 2712289 2026-11-12T11:40:47Z ~2026-59985-62 74168 Dei 2 Referenzen sin net gaangen. Hun dei eischt duerch WebArchive ersaat, dei 2. hun ech naischt fonnt 2715475 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} [[Fichier:Simonalbert0.jpg|thumb|Dem Albert Simon seng Kantonjéen]] Den '''Albert Simon''', gebuer den [[3. Juli]] [[1901]] zu [[Suessem]], a gestuerwen den [[13. Mäerz]] [[1956]] zu [[Esch-Uelzecht]], war e Lëtzebuerger [[Karikatur]]ist a [[Cartoon]]ist, wuel de bekanntsten deen et virum [[Zweete Weltkrich]] zu Lëtzebuerg gouf. No der Primärschoul huet hien doheem am Bauerebetrib an op der [[Déifferdenger Schmelz]] geschafft. Do ass hien éischter duerch seng Karikature vu senge Mataarbechter wéi duerch seng Aarbecht opgefall. Ee vu senge Meeschteren huet sengem Papp gerode säi Jong op eng Schoul ze schécken. Nom [[Éischte Weltkrich]] goung hien an d'[[Lycée des arts et métiers|Handwierkerschoul]]. Säi Professer de [[Pierre Blanc]] huet dem Albert Simon säin aussergewéinlecht Talent fir Karikatur a witzeger Form erkannt, an him virgeschloen op eng Akademie op [[München]] ze goen. Den [[Eugène Forman]], den Editeur vum ''[[De Gukuk]]'', dee verschidde vu senge Karikature scho publizéiert hat, huet him dat erméiglecht. Zu München krut hie vun der satirescher Zeitung ''[[Simplicissimus]]'' ugebuede fir Karikaturen ze zeechnen. Well zu där Zäit d'Redaktioun vum Simplicissimus ee gewëssenen Haass géint d'Alliéiert a Géigner vun den Däitschen am Éischte Weltkrich propagéiert huet, huet hien all Mataarbecht refuséiert. Wéi hien op [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] zeréckkoum, krut hien eng Plaz am ''De Gukuk''. Wärend där Zäit huet hien och periodesch Zeechnunge fir ''[[Les Cahiers luxembourgeois]]'' gemaach. Ier hien den [[1. Januar]] [[1931]], vum deemolegen Direkter [[Paul Schroell]], fest am [[Tageblatt]] engagéiert gouf, war hien nach zu Paräis op enger Akademie. Am ''Tageblatt'' war hie verantwortlech fir d'politesch Artikele mat Karikaturen z'illustréieren. Vun [[1934]] un huet hien niewebäi an der ''[[A-Z Luxemburger Illustrierte|Lëtzebuerger Illustréierten AZ]]'' reegelméisseg eng ganz Säit ''Eine Seite Humor'' mat Bildwitzer publizéiert. Si hu lokal Evenementer a Situatiounen aus dem Lëtzebuerger Alldag duergestallt, mat Personnage, wéi dem ''Butzefinn'', dem ''Bitschekätt'', dem ''Brachert vu Péiteng'', dem ''Brumeschkätt vu Pissing'', d'''Kantonjéen'' de Frunnes, de Jangly, de Brigardjee asw.. Wéinst senge Karikaturpersiflagen iwwer den [[Adolf Hitler|Hitler]], gouf hien [[1940]] vum däitschen Okkupant bei Ofwiesenheet zum Doud verurteelt. Virdru war hien a [[Frankräich]] geflücht, wou e bis zum Enn vum [[Zweete Weltkrich]], haaptsächlech zu [[Digne-les-Bains]] an duerno zu [[Marseille]] ënner falschem Numm geschafft a gelieft huet. Spéider nom Krich wéi hien dohin an d'Vakanz goung, hu lokal Zeitungen, wéi ''La Marseillaise'' a ''Le Provencal'' hien nach geéiert. Hien huet weider fir d'Tageblatt geschafft an eng nei satirisch Zeitung ''[[De Peck-Villchen]]'' gegrënnt a bis zu sengen Doud geleet. Ofgesi vu sengen Zeitungs-a Zäitschrëftepublikatiounen huet hien och Dekoratiounskarikature mat Spréch fir Wiertschaften, wéi ''D'Maul gehalen hanner dem Kuartespiel'' verkaf. Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1924|Olympesche Summerspiller 1924]] zu [[Paräis]] vertrueden.<ref>{{Citation |URL=https://web.archive.org/web/20200418022208/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/albert-simon-1.html |Titel=Den Albert Simon op der Websäit vu sports-refeence.com |Gekuckt=2011-06-30 |archivedate=2012-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121217045839/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/albert-simon-1.html}}</ref> Zu [[Suessem]] an zu [[Conter]]<ref>C. Kohl: ''Contern und die “bande dessinée”. Einweihung: Straßennamen mit Bezug auf die Luxemburger “BD-Welt”.'' Tageblatt 01.06.2016, Nr. 127, S. 55.</ref> ass eng Strooss no him benannt. == Literatur == * [[Pol Tousch|Tousch, Pol]] a Van Houlle, Guy: ''Albert Simon. Luxemburgs "Schnellkarkaturist"'', Imprimerie Coopérative Esch/Alzette * [[Gaby Kiersch|Kiersch, Gaby]]: ''Albert Simon '', 1995, 175 p.: ill., photogr. * [[Nenri Hanlet]]: ''Albert Simon. Vater der luxemburgischen Karikatur'' 1952 [[Revue (Zäitschrëft)|Revue]] Nr 53 Säit 104 - 106 ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Simon Albert}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]] [[Kategorie:Gebuer 1901]] [[Kategorie:Gestuerwen 1956]] [[Kategorie:Karikaturisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] jy260a9yes92jwc411iqke9ivlp87s6 0 28228 2715411 2304614 2026-11-11T17:23:46Z Zinneke 34 2715411 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''Bruch''' ass: * [[Bruch (Biwer)]], eng Uertschaft an der [[Gemeng Biwer]]; * [[Bruch (Miersch)]], eng Uertschaft an der [[Gemeng Helperknapp]]; * [[Bruch (Esch-Uelzecht)]], e Quartier vun der Gemeng Esch-Uelzecht; * [[Bruch (Äifel)|Bruch]], eng Gemeng am Landkrees Bernkastel-Wittlich; * [[Bruch (Lot-et-Garonne)|Bruch]], eng franséisch Gemeng am Lot-et-Garonne. Dovun ofgeleet, e Familljennumm: * [[Bruch (Familljennumm)]]. == Kuckt och == * [[Brouch]], [[Bruck]], [[Broch]] 74w3nhfs0e627rqpwl2nkmn0tgy9xud 0 33668 2715348 2682572 2026-11-11T12:16:52Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715348 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeschicht}} [[Fichier:LARP Grosse Turney 2005-09-02.jpeg|thumb|260x260px|Presentatioun vun de Wope bei engem nogestallte Rittertournoi]] D''''Heraldik''' ass d'Wëssenschaft vun de [[Wopen]], a befaasst sech och mat der [[Wopekonscht]] an dem [[Woperecht]]. D'Heraldik zielt zu den Hëllefswëssenschafte vun der Geschicht, zesumme mat der [[Sphragistik]], der [[Vexillologie]], der [[Diplomatik]], … D'Heraldik huet sech am [[Mëttelalter]] a ganz [[Europa (Kontinent)|Europa]] als kohärente System fir d'Identifikatioun vun net nëmmen de Persoune mä vu ganze Famillen a Kollektivitéiten entwéckelt, wat aus hir en emblemateschen an eenzegaartege System gemaach huet, an enger Zäit wou d'Identifikatioun seelen iwwer d'Schrëft gaangen ass. D'Heraldik ass am [[12. Joerhonnert]] bei den [[Aristokratie|aristokratesche]] Familljen opkomm, an huet sech séier an der ganzer Gesellschaft vun de westleche Länner verbreet: Fraen, [[Klerus]], Baueren, Bierger, Communautéiten, … Se gouf och benotzt fir ë&nbsp;a. [[Stad|Stied]], Regiounen, [[Staat|Länner]] a Beruffskierperschaften ze representéieren. Historesch war d'Heraldik enk mat den Institutioune verbonnen, déi d'Verdeelung vu Wope kontrolléiert hunn an domat och verbonne Konflikter geléist hunn, besonnesch déi heraldesch Autoritéiten ([[Däitsch|de]]. ''Heroldsämter''). D'Heraldik kann an dräi wichteg Beräicher opgedeelt ginn: * [[Blasonéierung]]: eng eege spezialiséiert Sprooch fir d'fachgerecht Beschreiwung vun de Wopen; * Wopekonscht: d'Gestaltung vun de Wopen no heraldesche Reegelen; * Woperecht: a ville Gesellschafte waren, oder sinn nach ëmmer, rechtlech Virschrëften iwwer d'Benotze vun de Wopen ze beuechten. == Literatur zum Theema == * Théodore Veyrin-Forrer, ''Précis d'héraldique'', Larousse, Paräis, 1951. (Reeditioun 2000 vum Michel Popoff, Koll. « Comprendre et reconnaître ») * Henri Jougla de Morenas, ''Grand armorial de France: catalogue général des armoiries des familles nobles de France…'', Les Éditions héraldiques, Paräis, 1934-1952. * Michel Pastoureau, ''Traité d'héraldique'', Picard, Paräis, 1993. * Michel Pastoureau, ''Figures de l'héraldique'', Gallimard, Paräis, 1996. * Ottfried Neubecker, ''Le grand livre de l'Héraldique'', Elsevier Séquoia, Bréissel, 1977. * D.L. Galbreath a Léon Jéquier, ''Manuel du Blason'', Éditions Spes, Lausanne, 1977. * Pierre Joubert, ''Les armes. Initiation à l'héraldique'', Ouest-France, Rennes, 1977. * Christophe Parry, ''Les hérauts d'armes à l'époque moderne'', Guénégaud, Paräis, 2005. {{small|(ISBN 2-85023-125-8)}} * Geneviève d'Haucourt a Georges Durivault, ''Le Blason'', P. U. F. Que Sais-je ? n°336, Paräis. * [[Jean-Claude Loutsch]], [[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]], ''Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg'' {{small|(ISBN 2-87969-000-5)}} * Jean Claude Loutsch, ''Armorial du Pays de Luxembourg'', Luxembourg 1974 == Kuckt och == * [[Wopen]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen]] * [[Lëscht vun den heraldesche Begrëffer]] * ''[[Sashimono]]'' a ''[[Mon (Japan)|Mon]]'' a [[Japan]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Heraldic figures|Figure vun der Heraldik}} {{Commonscat|Tools in heraldry|Geschier an der Heraldik}} * [https://web.archive.org/web/20070205145951/http://www.oghb.org/ Office Généalogique et Héraldique de Belgique] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20080605092037/http://www.heralogic.eu/glosy_a.html Glossaire, Dictionnaire a Biller] {{fr}} * [http://www.heraldique-europeenne.org/ Europäesch Heraldik] {{fr}} * [https://wiesel.lu/heraldik/ wiesel.lu], eng privat Internetsäit iwwer d'Heraldik [[Kategorie:Heraldik| ]] bew0i5e77wdkm3cnxhhu6r4aav95nnu 0 36159 2715465 2712615 2026-11-12T07:50:39Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715465 wikitext text/x-wiki E ganze Koup vu [[Stär]]en hu keng gläichbleiwend [[Liichtkraaft]], wéi z.&nbsp;B. eis [[Sonn]], mä weisen onreegelméisseg oder periodesch Hellegkeetsschwankungen a ginn dofir '''verännerlech Stären''', '''variabel Stären''' oder kuerz '''Verännerlecher''' genannt. Dës Hellegkeetsschwankunge sinn net ze verwiessele mat der [[Szintillatioun]], dem Fonkele vun de Stären, dat duerch d'[[Loftonrou]] ausgeléist gëtt. Engersäits hunn d'Observatiounen an de Fortschrëtt d'Wëssen iwwer verännerlech Stären enorm verbessert, anerersäits ass et ganz komplizéiert ginn, eng sënnvoll allgemeng gëlteg Definitioun ze fannen, fir verännerlech Stäre vun den onverännerlechen ofzegrenzen: * Eng Hellegkeetsverännerung spillt sech an Zäitraim of, déi am Verglach zu der allgemenger Stärenentwécklung als kuerz unzekucken ass. (Liichtwiessel an Zäit vu Joerzéngten) * De Liichtwiessel ass am opteschen an am noen infraroude Beräich ze gesinn. (Et bleift ze bemierken, datt eis Sonn, déi ''onverännerlech'' ze si schéngt an extreeme Wellelängteberäicher en eendeitege Liichtwiessel opweist.) * D'Amplitude vun der Hellegkeetsschwankung ass visuell souwéi fotografesch oder liichtelektresch noweisbar. == Geschicht == Den [[3. August]] [[1596]] ass den éischte wëssenschaftleche Bericht iwwer e verännerleche Stär vum [[David Fabricius]] niddergeschriwwe ginn. Hien hat Schwankunge vun der Hellegkeet vum Stär [[Mira (Stär)|Mira]] entdeckt. Am Joer [[1669]] schreift de [[Geminiano Montanari]] fir d'éischt iwwer de Liichtwiessel vum [[Algol (Stär)|Algol]]. Am Joer [[1784]] geléngt dem [[John Goodricke]] d'Entdeckung vun der Verännerlechkeet vun [[Delta Cephei|δ&nbsp;Cephei]] an η&nbsp;Aquilae. Am Joer [[1844]] publizéiert de [[Friedrich Wilhelm August Argelander]] seng ''Aufforderung an die Freunde der Astronomie'', déi wuel als Ustouss fir eng systematesch Entdeckung an Observatioun vu verännerleche Stären ugesinn ka ginn. Duerch d'Aféiere vun der [[Fotografie]] klëmmt d'Zuel vun de bekannte Verännerleche staark, an a Verbindung mat der Stärespektroskopie gëtt d'Méiglechkeet geschaf, dem physikalesche Verständnes fir d'Ursaache vun den Hellegkeetsännerunge vu verännerleche Stäre méi no ze kommen. == Andeelung == '''Verännerlech Stäre''' loosse sech no hiren Eegenschaften a verschidde Gruppen andeelen: === Bedeckungsverännerlecher === [[Bedeckungsverännerleche Stär|Bedeckungsverännerlech Stäre]] kann een observéieren, wann d'Komponente vun engem [[Duebelstär]]esystem hannereneen laanscht lafen a sech dobäi géigesäiteg bedecken. Bedeckt dee klenge Stär een Deel vum grousse Stär, ergëtt sech e schmuele Minimum am [[Liichtbou]] vum System. Wann dee klengen hanner dem grousse Stär duerchleeft, observéiert een e weidert, manner déift Minimum an der [[Liichtkraaft]]. E bedeckungsverännerleche Stär huet e periodesche Liichtbou. Déi zwéi Stäre variéieren hir Liichtkraaft dobäi net, dofir ginn d'Stäre vun dësem Typ och als optesch Verännerlecher bezeechent. === Rotatiounsverännerlecher === [[Rotatiounsverännerleche Stär|Rotatiounsverännerlecher]] si Stären, déi am Laf vun hirer Rotatioun hir Hellegkeet veränneren, entweeder well s'als Komponente vun enken Duebelstären ellipsoidesch deforméiert sinn oder well si op enger Säit grouss Stäreflecken hunn. === Pulsatiounsverännerlecher === D'Ursaach fir d'Liichtkraaftsännerung vu [[Pulsatiounsverännerleche Stär|Pulsatiounsverännerleche]] läit doran, datt dës Stäre selwer hir [[Zoustandsgréisst]] veränneren, besonnesch de [[Radius]] an d'[[Uewerflächentemperatur]]. Doduerch ännert sech och d'[[Liichtkraaft]] (fir Detailer kuckt [[Kappa-Mechanismus]]). Duerch hir Perioden, Mass an hiren Entwécklungsstatus ginn déi follgend Ënnertyppen ënnerscheet: * [[Alpha-Cygni-Stär]]en * [[Beta-Cephei-Stär]]en * [[Cepheiden]] * Anormal Cepheiden oder BL-Bootis-Stären * [[Delta-Scuti-Stär]]en * [[Delta-Scuti-Stär#SX-Phoenix-Stäre|SX-Phoenix-Stären]] * [[Gamma-Doradus-Stär]]en * B-Stären (LPS) déi lues pulséieren * [[Mira-Stär]]en * [[Hallefreegelméisseg verännerleche Stär|Hallefreegelméisseg verännerlech Stären]] * [[Lues onreegelméisseg verännerleche Stär|Lues Onreegelmeisseger]] * PV-Telescopi-Stären * [[RR-Lyrae-Stär]]en * [[RV Tauri-Stär|RV-Tauri-Stären]] * Gliddeg B-Stären (RPHS), déi séier pulséieren * [[ZZ-Ceti-Stär]]en * [[Hybrid Pulsator]]en: eréischt viru Kuerzem entdeckt, radial schwéngend Pulsatoren, déi souwuel am nidderwäertegen (low-order / low amplitude) p-Modus an g-Modus wéi och am héichwäertegen (high-order / high amplitude) g-Modus schwéngen.<ref>Gerald Handler: ''Observational Asteroseismology.'' Habilitationsschrift an der Fakultät für Geowissenschaften, Geographie und Astronomie der Universität Wien, Wien 2007, ([http://users.camk.edu.pl/gerald/habil.pdf Volltext als PDF-Datei]) S. 14: ''1.3.3 Conclusions and outlook.'' : "''.... Several interesting individual objects were discovered recently (“hybrid” pulsators showing both low-order p and g modes as well as high-order g modes).....''"</ref><ref>C. Aerts, J. Christensen-Dalsgaard, D. W. Kurtz: ''Asteroseismology'' (= ''Astronomy and Astrophysics Library.''). Springer Science+Business Media, Dordrecht u. a. 2010, ISBN 978-1-4020-5803-5, S. 679: ''A. Summery of the Different Classes of Stellar Pulsators.'' ([https://books.google.de/books?id=N8pswDrdSyUC&pg=PA679&lpg=PA679&dq=hybrid+pulsators&source=bl&ots=Pr8uxiKSrw&sig=nCt6yLVnhA0V0Dl3jWPbNCDMm-k&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjB1NyD_N3QAhXDnRoKHVwWCzg4ChDoAQhgMA8#v=onepage&q=hybrid%20pulsators&f=false bei Google-books]) "''... Moreover, there is overlap between various classes where so-called hybrid pulsators, whose oscillations are excited into two different layers and/or by two different mechanisms, occure....''"</ref> Si kënnen dofir zu verschiddenen Ënnertyppen gläichzäiteg gehéieren, wéi beispielsweise Delta-Scuti-Sterne, die zugleich auch Gamma-Doradus-Sterne sind. Beispiel: [[Kepler-11145123]] (KIC 11145123).<ref>Laurent Gizon u. a.: ''Shape of a slowly rotating star measured by asteroseismology.'' In: ''[[Science Advances]].'' Band 2, Nr. 11, [[16. November]] [[2016]], Artikel: e1601777. [http://advances.sciencemag.org/content/2/11/e1601777.full#xref-ref-13-1 (Volltext)]</ref> (kuckt och [[Gamma-Doradus-Stär]]) === Eruptiv Verännerlecher === [[Eruptiv verännerleche Stär|Eruptiv verännerlech Stäre]] veränneren hir Liichtkraaft a ganz kuerzer Zäit méi oder manner staark. Och wa sech d'Ausbréch widderhuelen, verlafe se net streng periodesch. === Verschiddenes === Doriwwer eraus gëtt et och nach e puer wéineg Stären, déi um Enn vun hirem Liewenszyklus onreegelméisseg Ausbréch an a keng Klass unzeuerdne sinn. Dozou gehéiert an der [[Mëllechstrooss]] den onstabile [[bloe Ris]]estär [[eta Carinae|η&nbsp;Carinae]]. {{Kuckt och Stären 1}} == Literatur == * [[Cuno Hoffmeister|Hoffmeister, C.]], [[Gerold Richter|Richter, G.]] u. [[Wolfgang Wenzel|Wenzel, W.]]: ''Veränderliche Sterne'', J. A. Barth Verlag, Leipzig (1990), ISBN 3-335-00224-5 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [http://www.bav-astro.de Bundesdeutsche Arbeitsgemeinschaft für veränderliche Sterne e.&nbsp;V. (BAV)] * {{fr}}+{{en}} [https://web.archive.org/web/20100212122946/http://cdsweb.u-strasbg.fr/afoev/ Association Francais des Observateurs d`Etoiles Variables (AFOEV)] * {{en}} [http://www.britastro.org/vss/ British Astronomical Association Variable Star Section (BAAVSS)] * {{en}} [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers (AAVSO)] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20160404114827/http://www.konkoly.hu/IBVS/IBVS.html Information Bulletin on Variable Stars (IBVS)] * {{de}} [http://www.thola.de/typ/index.html Typen veränderlicher Sterne] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20191023194349/http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt GCVS-Systematik (engl.)] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20030627000808/http://www.aavso.org/observing/charts/ AAVSO - Aufsuchkarten] {{Referenzen}} [[Kategorie:Verännerlech Stären| ]] g4dh4f01tu7mv8ljwt76nko8okmjdym 0 38478 2715448 2580327 2026-11-11T23:53:55Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715448 wikitext text/x-wiki {{Infobox NGC | Numm = NGC 524 | Bild = NGC524.jpg | Bildbeschreiwung = Foto, opgeholl mam [[Hubble-Weltraumteleskop]] | Stärebild = [[Pisces (Stärebild)|Pisc]] Pis | Rektaszensioun = 01h 24m 47,72s<ref name="NED"/> | Deklinatioun = +09° 32' 20" | Hubble-Typ = SA(rs)0⁺<ref name="NED"/><ref name="SEDS" /> | Visuell Magnitude = + 10,4&nbsp;mag<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC524 Students for the Exploration and Development of Space]</ref> | Visuell Magnitude B-Band = + 11,3&nbsp;mag<ref name="SEDS" /> | Wénkelduerchmiesser = 2.8/2.8<ref name="SEDS" /> | Flächenhellegkeet mag/arcmin = + 12,5&nbsp;mag<ref name="SEDS" /> | Gehéiert zu = [[NGC-524-Grupp]] | Distanz MPC = 34.1<ref name="NED"/> | Routverrécklung = 0.008016 +/- 0.000017 | Radialvitess = 2403 +/- 5 km/s<ref name="NED">[http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC+524&extend=no NASA/IPAC Extragalactic Database]</ref> | Absolut Hellegkeet = | Absolutten Duerchmiesser = j | Alter = | Mass = | Entdecker = [[Wilhelm Herschel]] | Entdeckungsdatum = [[4. September]] [[1786]] | CGCG = 411-051 | GC = 307 | H = 1.151 | h = 117 | IRAS = 01221+0916 | LDCE = 85 NED012 | 2MASX = J01244770+0932196 | MCG = +01-04-053 | NGC = 524 | PGC = 5222 | UGC = 968 }} Den '''NGC 524''' ass eng [[lënsefërmeg Galaxie]] vum [[Hubble-Typ]] S0/a am [[Stärebild]] [[Pisces (Stärebild)|Pisces]] op der [[Ekliptik]].<ref>[https://www.nasa.gov/content/goddard/hubble-eyes-a-mysterious-old-spiral Hubble Eyes a Mysterious Old Spiral | NASA]</ref> Si ass ronn 111 Mio. Liichtjoer vun der [[Mëllechstrooss]] ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 90.000 Lj. <br> Am selwechten Himmelareal stinn ë.&nbsp;a. d'Galaxien [[NGC 516]], [[NGC 518]], [[NGC 525]] an [[NGC 532]]. D'Supernovae ''SN 2000cx'' (Typ-IaP) an ''SN 2008Q'' ([[Supernova vum Typ Ia|Typ-Ia]]) goufen do observéiert.<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=NGC+++524&NbIdent=query_hlinks&Coord=01+24+47.707%2B09+32+19.65&parents=4&children=9&submit=children&siblings=17&hlinksdisplay=h_all Simbad]</ref> Den [[Astronomeschen Objet|Objet]] gouf de [[4. September]] [[1786]] vum däitsch-britteschen Astronom [[Wilhelm Herschel]] entdeckt.<ref>[http://cseligman.com/text/atlas/ngc5.htm#524 Seligman]</ref> == Kuckt och == {{Kuckt och NGC-Messier}} == Um Spaweck == * {{Commonscat}} * [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=NGC+524 SIMBAD Astronomical Database] * [https://web.archive.org/web/20181221230350/http://aladin.u-strasbg.fr/AladinLite/?target=IC%20%20114&fov=0.033334&survey=P%2fDSS2%2fcolor Aladin Lite] * [https://www.astronews.com/bilddestages/2013/20130723.shtml Bild des Tages - 23. Juli 2013: NGC 524] bei astronews.com {{Navigatioun NGC|524}} {{DEFAULTSORT:NGC 0524}} [[Kategorie:Lënsefërmeg Galaxien am NGC-Katalog|NGC 0524]] [[Kategorie:NGC-Objete vu 501 bis 1000|NGC 0524]] [[Kategorie:Stärebild Pisces|NGC 0524]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi 1786 entdeckt goufen|NGC 0524]] [[Kategorie:Entdeckunge vum Wilhelm Herschel]] 0x59py41kl6cvj9bz4fs3v0euxoyzuv 0 39642 2715457 2453356 2026-11-12T03:40:54Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715457 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Rapallo-panoramica.jpg|thumb|center|1000px|<div style="text-align: center;">Panoramavue vu Rapallo</div>]] {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Rapallo | Numm an der Landessprooch = | Wopen = RapalloWopen.gif |lat_deg= 44|lat_min= 21|lat_sec= 0 |lon_deg= 9|lon_min= 14|lon_sec= 0 | Regioun = Ligurien | Provënz = Genua | Provënzkennzeechen = GE | Fläch = 33.70 | Héicht = 3 | istat = 010046 }} '''Rapallo''' ass eng Stad an der [[Regioun Ligurien]] an an der [[Provënz Genua]]. Rapallo ass déi gréisst Uertschaft mat Plage op der Riviera di Levante. Se läit 33&nbsp;km südëstlech vu Genua. 10 respektiv 5&nbsp;km vu Rapallo ewech leien och déi vun Touriste staark besicht Uertschafte [[Portofino]] a [[Santa Margherita Liguri]]. === Geschichtleches === Am Joer [[1494]] gouf Rapallo vun der Arméi vum Karel VIII. gestiermt a sämtlech Awunner, mat Fraen a Kanner, goufen dobäi ëmbruecht. Dëse [[Massaker]] war eng Revanche fir de Versuch vu Rapallo, d'Truppe vum Karel VIII. bei hirem Marsch op Neapel opzehalen. Rapallo ass doriwwer eraus bekannt well am 20. Joerhonnert do zwéin international Traitéen ofgeschloss goufen: Den [[12. November]] [[1920]] huet sech [[Italien|Italie]] mat dem Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen (dem spéidere Jugoslawien) zu Rapallo iwwer Grenzfroe gëeenegt. Weltgeschichtlech bekannt gouf d'Stad Rapallo duerno duerch dee sougenannte [[Vertrag vu Rapallo]], deen de [[16. Abrëll]] [[1922]] tëscht Däitschland a Russland ofgeschloss gouf. D'Ausseministere [[Walther Rathenau|Rathenau]] (Däitschland) an [[Georgi Wassiljewitsch Tschitscherin|Tschitscherin]] (Russland) goufe sech do iwwer e Verzicht op Reparatiounsgeld an och iwwer eng erneit Opnam vun diplomatesche Bezéiungen eens, eppes wat deemools vun de Westmächten net gutt opgeholl gouf. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20070520134637/http://www.comune.rapallo.ge.it/ Offiziell Websäit vu Rapallo] <gallery> Fichier:Rapallo1.jpeg|D'Hafebuerg vu Rapallo Fichier:Rapallo1.JPG|Vue op d'Stad vum Mier aus Fichier:Rapallo4.JPG|D'Uferpromenade </gallery> {{Navigatioun Gemengen an der Provënz Genua}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Genua]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] khlo4j8v5r0dfd3zp2lv527s1up5687 0 45363 2715435 2715331 2026-11-11T20:54:10Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2715435 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * … * … * … * … * … dat sougenannt [[Schlass Turelbaach]] vun den 1970er Jore bis an d'2000er eran vun engem Privatmann a senger Fräizäit gebaut gouf? * … den Escher Deel vum Neibaugebitt um [[Belval]] offiziell [[Universitéit (Esch-Uelzecht)|''Universitéit'']] genannt gëtt, iwwerdeems de [[Belval (Esch-Uelzecht)|Quartier ''Belval'']] praktsch just d'Schmelz vun ArcelorMittal ëmfaasst? * … et zanter 2019 mam ''ቓላት ፈረንሳይ/ትግርኛ/ሉግዘምበርጅዋ'' och en [[Lëtzebuergesch Dictionnairen|Dictionnaire Franséisch-Tigrigna-Lëtzebuergesch]] gëtt? * … et an der Mëtt vum 19. Joerhonnert e ''fiktive'' [[Lëtzebuerger Frang#Aféierung_als_Buchwärung_(1849)|Lëtzebuerger Frang]] gouf? === 200 === * … [[Kanton Boufer|Boufer]], [[Kanton Esch-Sauer|Esch-Sauer]], [[Kanton Hesper|Hesper]], [[Kanton Menster|Menster]], [[Kanton Rammerech|Rammerech]], [[Kanton Réid|Réid]], [[Kanton Stengefort|Stengefort]], [[Kanton Useldeng|Useldeng]] an [[Kanton Zolwer|Zolwer]] e puer Joer laang Chef-lieuë vu [[Lëtzebuerger_Kantonen#Andeelung_vun_1795|Kantone mam selwechten Numm]] waren? * … 1962 an 1966 de [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson Européenne]] an der [[Villa Louvigny]] organiséiert gouf? * … d'[[Amalia-Monument]] am [[Stater Park]], als Erënnerung un d'[[Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach]], dat éischt Monument zu Lëtzebuerg war, dat fir eng Fra opgeriicht gouf? * … der New Wave Pop-Band [[Depeche Mode]] no, [[Uewerkuer]] ''"eng kleng Uertschaft"'' ass? * … de [[Jean Logeling]] deen éischten a bis ewell eenzegen Auteur vu Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht ass, déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen? * … ee sech souwuel [[L'envol (Charlotte Engels)|um Findel]] wéi och [[L'envol (Lucien Wercollier)|um Lampertsbierg]] e Fortfluch ukucke kann? * … de [[Guillaume Joseph Dupaix|Guillaume Joseph "Guillermo" Dupaix]] aus dem Herzogtum Lëtzebuerg als e Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko gëllt? * … den Iesszerwiss ''[[Vieux Luxembourg]]'' ee vun den eelsten europäesche Parzeläinsdekoren ass, dee bis haut fabrizéiert gëtt? * … de [[Joseph Namur]] 1886 eng Method patentéiere gelooss huet, fir d'[[Rieflaus]] ze bekämpfen? * ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach? * … d'Tramsstatioun [[Place de Metz (Tramshalt)|Place de Metz]] déi eenzeg vum Stater [[Stater Tram|Reseau]] ass, déi net mat Tramshaisercher ausstafféiert ass, a wou den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen ass? * … [[Śmigus-dyngus]] e polnesche Brauch op Ouschterméinden ass, bei deem Waasser eng wichteg Roll spillt? * … de Kinnek a Keeser [[Sigismund vu Lëtzebuerg]] Zäit senges Liewens ni e Fouss op Lëtzebuerger Buedem gesat huet? * … zu [[Holztem]] uganks den 2020er Joeren [[Burgus vun Holztem|141 Goldmënzen aus der Réimerzäit]] fonnt goufen, mat de Portraite vun 9 verschiddene [[lëscht vun de réimesche Keeser|réimesche Keeseren]] déi tëschent 364 a 408 regéiert hunn? * … den [[Tour de France 1926]] mat 5.745 km dee längste war, dee bis ewell jee gefuer gouf? * … deen éischte Linnendéngscht um [[Fluchhafen Esch-Uelzecht]] mam Doppeldecker ''The Luxembourg Listener'' geflu gouf, an nieft Passagéier haaptsächlech Courrier vu [[Radio Luxembourg]] tëscht Croyden an Esch transportéiert huet? * … beim [[Ostrakismos|Schierbelegeriicht]] am 5. Jh. v. Chr zu Athen doriwwer ofgestëmmt konnnt ginn, dass e Bierger d'Stad huet misse bannent zéng Deeg verloossen a sech zéng Joer net méi do huet dierfe weisen? * … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt? * … den [[NGC 281|Emissiounsniwwel NGC 281]] am [[Stärebild]] [[Cassiopeia (Stärebild)|Cassiopeia]], ëmgangssproochlech och als ''Pac-Man-Niwwel'' bekannt ass, wéinst sengem Glach mat der Videospill-Figur? * … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert? * …den Inselstaat [[Naoero]] an den 1970er Joren fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu Phosphat zu engem enorme Räichtum koum, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillite war? * … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen? * … fir d'[[Risebibel vu Sankt-Maximin]] d'Hait vun 230 Ranner gebraucht goufen, déi zu [[Pergament]] verschafft goufen? * … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet? * … am [[Rhäinesche Landesmusée Tréier|Rhäinesche Landesmusée zu Tréier]] ë.a. d'Original vum [[Neumagener Wäischëff]] an eng Kopie vun der [[Igeler Sail]] ze gesinn ass? * … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen? * … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert? * … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass? * … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf? * … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass? * … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf? * … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft? * … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg geschenkt goufen? * … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf? * … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war? * … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass? * … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? * … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass? * … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen? * … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf? * … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass? * … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn? * … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt? * … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? * … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1? * ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn? * … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''? * … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? === 150 === * … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf? * … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn? * … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf? * … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? * … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war? * … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''? * … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen? * … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut? * … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat? * … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel? * … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass? * … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn? * … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf? * … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]? * … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert? * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass? * … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass? * … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat? * … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat? * … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt? * … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet? * … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? * … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf? * … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? * … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen? * … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat? * … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet? * … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn? * … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet? * … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''? * … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass? * … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass? * … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet? * … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? * … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen? * … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist? * … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass? * … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet? * … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat? * … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt? * … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? * … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass? * … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn? * … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen? * … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval? * … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen? * … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit? ===100 === * … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn? * … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner? * … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt? * … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit? * … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf? * … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf? * … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass? * … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut? * … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass? * … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass? * … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war? * … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet? * … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet? * … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet? * … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet? * … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat? * … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren? * … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen? * … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren? * … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf? * … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat? * … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen? * … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen? * … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war? * … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen? * … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn? * … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass? * … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier? * … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn? * … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? ===50=== * … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war? * … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf? * … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen? * … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? * ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren? * ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf? * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt? * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen? * … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet? [[Kategorie:WDS]] iy1xdyy65x9mnqq61utwb0j5365z8e4 0 48335 2715443 2470830 2026-11-11T22:35:44Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Museksinstrument | Instrument = | Synonymen = | Breet = | Bild = [[Fichier:Moodswinger.jpg|280px]] | Bildtext = | Klassifikatioun = [[Chordophon]]<br>Zupfinstrument | Bild-Tounëmfank = | Klangbeispill = | Änlech Instrumenter = [[3rd bridge Gittar]], [[Koto]] | Museker = }} Eng '''Moodswinger''' ass en [[Holland|Hollännesch]] [[Chordophon|Säiteninstrument]], dat ausgesäit wéi eng [[Japan|Japennesch]] [[Koto]]. Am [[Leather Prowler]] spillt [[Liars]] op enger Moodswinger. == Stëmmung == E-A-D-G-C-F-A#-D#-G#-C#-F#-B == Literatur == * [https://web.archive.org/web/20071011040921/http://www.pitchforkmedia.com/article/news/46003-meet-yuri-landman-maker-of-awesome-guitars-for-sonic-youth-liars-blonde-redhead-lightning-bolt Interview] [[Pitchfork Media]], 28-09-'07 * [https://web.archive.org/web/20070910024945/http://www.modernguitars.com/archives/003233.html Artikel modernguitars.com] * [https://web.archive.org/web/20070928195354/http://www.amsterdamweekly.nl/pdf/volume4/AmsterdamWeekly_Issue35_30August.pdf Pdf download van 9 Mb] Artikel pag 15 in [[Amsterdam Weekly]] vol.4 issue 35, 30 aug-5 sept 2007 == Um Spaweck == *[http://www.hypercustom.com www.hypercustom.com] *[http://www.oddmusic.com/gallery/om21600.html Moodswinger - Oddmusic.com] [[Kategorie:Zupfinstrumenter]] 7jxf4ql9y7t9ebjl3bq39x4rw4uhd7t 0 48509 2715454 2655172 2026-11-12T02:43:43Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715454 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Architekt Pierre Funck|aner Leit mat dem selwechten Numm|Pierre Funck}} {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Luxembourg City Maison Conrot-Lenoël.jpg|thumb|upright|De ''[[Conrotseck]]'' an der Stad Lëtzebuerg. D'Pläng fir déi 'nei' Fassad vun 1897<ref>Cf, den Datum am Steen ganz uewen um Gebai.</ref> ware vum Pierre Funck.<ref>Den Numm vum Architekt ass, riets ënner dem Ecktuerm, iwwer der Pietà, an de Stee gemeesselt.</ref>]] [[Fichier:Maison Servais bvd Royal Luxembourg-ville.jpg|thumb|D'[[Servais-Haus (Boulevard Royal)|Servais-Haus]] an der Stad.]] De '''Pierre Funck''', gebuer den [[30. Abrëll]] [[1846]]<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HT-D1V3-9RF?i=972&wc=9RYS-PTL%3A130045801%2C132327302&cc=1709358 Gebuertsakt 178/1846 an der Stad Lëtzebuerg vum Pierre (Peter) Funck]</ref><ref>Pierre Gilbert, ''La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.'' Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, S. 159</ref><ref>[http://query.an.etat.lu/Query/Dateien/11/D55635.pdf Etat Civil vun der Stad Lëtzebuerg Gebuertsakt 178/1846 Säit 187]</ref> an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an och do gestuerwen den [[8. Mee]] [[1932]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/djb95p/pages/6/articles/DTL552?search=Pierre%20Funck Doudesannonce vum Pierre Funck am Luxemburger Wort vum 11. Mee 1932]</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Architekt]]. Hien huet op der [[École nationale supérieure des beaux-arts|École des beaux-arts]] zu [[Paräis]] [[Architektur]] studéiert an do en Diplom gemaach.<ref>[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/3c017e09-a3b3-44c1-9d40-70a18f6bbc90 Funck, Pierre], Dictionnaire des élèves architectes de l'École des beaux-arts de Paris (1800-1968), Institut national d'histoire de l'art (France).</ref> Vun him sinn de [[Convict épiscopal de Luxembourg|Konvikt]], d'Gebaier vun der [[Champagne Mercier|Champagenerkellerei Mercier]], d'[[Letelliers-Schlass]] um [[Ousterholz]] an zesumme mam [[Paul Funck]] dat aalt Gebai vun der [[Banque internationale à Luxembourg]] entworf an ausgeféiert ginn. Zesumme mat sengem Jong Paul Funck huet en de Stater [[Cercle Municipal]], zesumme mam Münchener Architekt [[Max Ostenrieder]], d'[[Schlass Bierg|Schlass vu Colmer-Bierg]], an zesumme mat sengem Schwéierpapp, dem Architekt [[Jean-François Eydt]], d'[[Badanstalt (Stad Lëtzebuerg)|Badanstalt]] an der Biedergaass an der Stad Lëtzebuerg vun 1873 bis 1875<ref>Les architectes de la ville 1817-1987 : [[Jemp Kunnert]] [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_24-1987_6-10.pdf ons stad 24/1987], 1987.</ref> gebaut. Den 10. September [[1880]] war hie Matgrënner vun der ''Société Anonyme du «Casino de Luxembourg»''.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1880-66-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 66 vum 23. September 1880]</ref> Hien huet zesumme mam [[Pierre Kemp]] tëscht 1880 an 1882 de [[Casino Luxembourg]] an der Ënneschtgaass gebaut. Beim Bau vun der [[Fondation Pescatore]] huet hien, zesumme mam Pierre Kemp, d'Aarbechte geleet. A [[Loutrengen]] huet en eng ganz Rëtsch Gebaier fir Schmelzen an hir Direktioune gebaut, an zu [[Saarbrécken]] an zu [[Metz]] d'Haiser vun der Banque Internationale. Och eng ganz Rei Haiser zu Lëtzebuerg si vun him geplangt ginn, sou z.&nbsp;B. d'[[Servais-Haus (Boulevard Royal)|Servais-Haus]] um Stater Boulevard Royal oder de [[Conrotseck]] um Krautmaart. Den 12. März 1896 war hien, zesumme mat sengem Brudder [[Michel Funck|Michel]] Matgrënner vun der [[Société anonyme des hauts-fourneaux de Differdange]].<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1896-29-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 29 vum 19. Mee 1896]</ref> De 26. Juni [[1896]] war hie Matgrënner vun der ''Société Anonyme «des ardoisières d'Asselborn»''.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1896-44-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 44 vum 16. Juli 1896]</ref> 1899 huet hien zou [[Beyren]] d'[[Primärschoul]] gebaut.<ref>{{Citation|URL=https://www.syvicol.lu/download/1832/renovation-de-batiments-desaffectes-pour-le-locatif-social-ancienne-ecole-de-beyren-flaxweiler-.pdf |Titel=renovation-de-batiments-desaffectes-pour-le-locatif-social-ancienne-ecole-de-beyren-flaxweiler |Gekuckt=10.06.2019 |Archiv-Datum=20.08.2019 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190820045342/https://www.syvicol.lu/download/1832/renovation-de-batiments-desaffectes-pour-le-locatif-social-ancienne-ecole-de-beyren-flaxweiler-.pdf }}</ref> 1903 huet hien d'[[Jousefskierch zu Hunchereng|Kierch]] an d'[[Parhaus]] zu [[Hunchereng]] gebaut.<ref>[https://persist.lu/ark:70795/9hgh2r/pages/2/articles/DTL50?search=Hüncheringen Großherzogtum] an der [[Obermosel-Zeitung]] vum 28. Februar 1902, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/pk2frg/pages/2/articles/DTL50?search=Hüncheringen Großherzogtum] an der [[Obermosel-Zeitung]] vum 27. Juni 1902, Säit 2</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/kmf026/pages/3/articles/DTL45?search=Hüncheringen Lokal-Neuigkeiten] am [[Luxemburger Wort]] vum 7. Oktober 1903, Säit 3</ref> Den Pierre Funck huet och eng Rei Patenter déposéiert. Sou huet hien zesummen mam [[Mannheim]]er Ingenieur an Architekt ''Peter Bender'', Patenter ugemellt fir d'Äiskellere vun de Brauereien ze killen.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1881-33-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 33 vum 7. Mee 1881]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1884-48-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 48 vum 20. September 1884]</ref> Mam ''Jean-Pierre Cito'' huet hi Patenter ugemellt fir d'Kupplunge vun der Eisebunnsgefierer méi sécher ze maachen.<ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1887-52-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 52 vum 1. Oktober 1887]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1888-18-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 52 vum 5. Abrëll 1888]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1889-58-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 58 vum 31. Dezember 1889]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1890-6-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 6 vum 8. Februar 1890]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1890-11-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 11 vum 6. Mäerz 1890]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1892-71-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 71 vum 30. Dezember 1892]</ref><ref>[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1896-59-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 59 vum 30. September 1896]</ref> De Pierre Funck ass um [[Nikloskierfecht]] um [[Lampertsbierg]] begruewen, zesummen am Familljegraf mat sengem Schwéierpapp, dem Jean-François Eydt, a sengem Fils, dem [[Paul Funck]]. Säin [[Enkel (Famill)|Enkel]], den [[Herbert Funck]], huet d'[[Dr. Martens]]-Schong mat entwéckelt. Seng [[Niess]], d'Adolphine Funck war mam [[Ernest Vander Linden]] bestuet a seng Neveue waren de [[Karl Bonatz|Karl]] an de [[Paul Bonatz]], och bekannt Architekten. Säi Monni war den [[Nicolas Funck (Zoolog)|Nicolas Funck]]. == Gielchen == * {{OCCCH| (Promotioun 1904)<ref>[https://web.archive.org/web/20201009111118/http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1904-50-fr-pdf.pdf Mémorial A N° 50 vum 23. Juli 1904] mat enger Lëscht vu Leit déi am Ordre de la couronne de chêne dekoréiert goufen</ref>}} * {{OMANCHC| (9. September 1911)<ref>[https://persist.lu/ark:70795/31nv0x/pages/3/articles/DTL46?search=Krone Lokales] am [[Luxemburger Wort]] vum 20. September 1911, Säit 3</ref>}} == Literatur == * [[Pierre Gilbert (Architekt)|Gilbert, P.]], 1986. ''La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.'' Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|BNL]] LB 1061, S. 159 *[[Robert Philippart|Philippart, R.]], 2007. ''Pierre Funck (1846-1932).'' In (S. 116): ''Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale.'' 207 S. éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-694-8 * [[Jemp Kunnert|Kunnert, Jemp]], 1987. ''Les architectes de la ville de 1817 à 1987''. ons stad 24, S. 6-10. [https://web.archive.org/web/20190604144136/https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_24-1987_6-10.pdf] == Um Spaweck == {{Commonscat|Pierre Funck (architect)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Funck Pierre}} [[Kategorie:Gebuer 1848]] [[Kategorie:Gestuerwen 1932]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Chevalier avec couronne de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]] bwhhit4ey4npatz9q9ov5alegei7f0n 0 66138 2715409 2570174 2026-11-11T16:12:08Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715409 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:John Cockerill Seraing.jpg|thumb|upright|John-Cockerill Statu virum Stadhaus zu [[Seraing]] vum [[Armand Cattier]]]] Den '''John Cockerill''', gebuer den [[3. August]] [[1790]] zu [[Haslingden]], a gestuerwen den [[19. Juni]] [[1840]] zu [[Warschau]], war e britteschen Industriellen. == Liewen == Hie koum [[1797]] mat sengem Papp [[William Cockerill]] an d'[[Belsch]] a si hunn zu [[Verviers]] an enger Dependance vum Simonis senger Fabrick um [[Lieu-dit]] ''au Chat'' gewunnt, an zwar do wou spéider d'Millen ''Moulin Dauchat'' déi bis 1920 funktionéiert huet, stoung. Do hu si fir de Simonis an de Biolley mecaniséiert Wiefstill a Spënnereiinstallatiounen entwéckelt. [[1817]] huet den John Cockerill zesumme mat sengem Brudder [[James Cockerill|Charles James]] d'[[Cockerill Schlass|Schlass vu Seraing]] kaaft, nodeem e vum [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I. vun Holland]] den Optrag kritt hat, an der Géigend vu [[Léck]] d'Stolindustrie ze developpéieren. Hien huet do als Éischten en [[Héichuewen|Héichuewe]] baue gelooss, dee mat à [[Coke (Kuel)|Coke]] amplaz mat Holz bedriwwe gouf. [[1824]] huet e mat sengem Brudder zu [[Antwerpen]] d'Schëffsarsenal ''Cockerill Yards'' (méi spéit ''Hoboken'' genannt) gegrënnt. [[1825]] huet den James Cockerill seng Parten dem Kinnek vun Holland verkaaft. An der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] war hien de Leader vun den [[Orangist]]en, mä hie konnt seng Schmelzen zu Seraing behalen, déi him eleng gehéiert hunn. [[1834]] huet d'Belsch ugefaangen, säin [[Eisebunn]]sreseau op- an auszebauen, fir d'Blockad vun der [[Schelde]]-Mëndung duerch d'[[holland|Hollänner]] z'ëmgoen. D'Schmelzen a Fabricke vum John Cockerill hunn déi éischt [[Schinn]]en, [[Waggon]]en a [[Lokomotiv]]en um europäesche Festland gebaut. Och aner metalle Konstruktiounen, wéi [[Bréck (Architektur)|Brécken]] a [[Schëff]]er, goufe vum Cockerill senge Konstruktiounsateliere produzéiert. Déi éischt Lokomotiv an der Belsch, an um Festland vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] iwwerhaapt, gouf [[1835]] an den Ateliere vu Cockerill zu Seraing gebaut. Si krut den Numm [[Le Belge]]. Hien huet och eng Bank gegrënnt, déi awer [[1838]] [[faillite]] goung. Trotzdeem huet hien et duerno fäerdeg bruecht, en Industriekomplex opzebauen, deen den éischten integréierte Komplex vun där Zort war: E bestoung aus Héichiewen, Géissereien, Walzwierker a [[Schmëdd|Schmëtten]], bis hin zu den Atelieren, wou fäerdeg Produkter zesummegebaut goufen. Dee war no bei de [[Kuel]]en- an [[Äerz]]grouwen, a war un d'Eisebunnsnetz an iwwer d'[[Meuse (Floss)|Meuse]] verkéierstechnesch ugebonnen. Seng Gesellschaft hat bis zu 60 Néierloossungen uechter d'Welt. De [[4. September]] [[1813]] hunn den John a säi Brudder James sech mat zwou Sëschtere bestuet. Dem John seng Fra war d'Frédérique (Jeanne) Pastor, an dem James seng war d'Caroline (Elisabeth), allen zwee zu [[Burtscheid]] op d'Welt komm. Déi zwou Sëschtere koumen aus der räicher [[Pastor (Famill)|Pastor-Famill]] a waren d'Meedercher vum Philipp Heinrich Pastor a senger Fra Amalie Henriette Platte, Besëtzer vun enger [[Bitznol|Nolefabrick]], a si waren d'Kusinne vum Industrielle [[Conrad G. Pastor|Gustave Pastor]] deen zu Seraing eng [[Gar]]fabrick hat a méi spéit Generaldirekter vun der [[Cockerill-Sambre|Cockerill S.A]] gouf. Den John Cockerill ass 1840 un [[Typhusféiwer]] op enger Geschäftsrees zu Warschau gestuerwen. Seng abalsaméiert Läich gouf [[1867]] op Seraing iwwerfouert an um fréiere Kierfecht, an der ''Rue de la Glacière'' bäigesat.<ref>{{Citation|URL=http://www.seraing.be/IMG/pdf/patrimoine_brochure-2.pdf |Titel=Seraing et son Patrimoine |Gekuckt=14.05.2011 |Archiv-Datum=14.05.2011 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20110514234523/http://www.seraing.be/IMG/pdf/patrimoine_brochure-2.pdf }}</ref>. Praktesch gläichzäiteg koum d'Iddi op fir him e [[John-Cockerill Monument (Seraing)|Monument zu Seraing]] opzeriichten. Dat Monument gouf den [[22. Oktober]] [[1871]] ageweit. [[1947]] goufen dem John Cockerill seng stierflech Iwwerreschter an e Caveau virum Monument transferéiert. Hien ass den eenzege Cockerill deen zu Seraing begruewe läit. Déi aner Membere vun der Famill leien um Kierfecht zu [[Spa]]. No sengem Doud goufen d'Geschäfter vum Gustave Pastor weidergefouert. Déi vun him gegrënnt Schmelze bestinn zum Deel bis haut. No sengem Doud hu si sech als S.A. Cockerill-Ougrée weiderentwéckelt, déi méi spéit Cockerill-Sambre housch. Dës gouf 1998 vun Usinor iwwerholl, déi 2002 mat zu der [[Arcelor]] fusionéiert huet an zanter [[2006]] zu der [[ArcelorMittal]] gehéiert. D'Traditioun vum Numm Cockerill gëtt bis haut bei [[Cockerill Maintenance & Ingénierie]] virugefouert. == Galerie == <gallery> Fichier:Grue de 85 T.JPG|85-Tonnen-Kran vun der SNCF, aus de Cockerills-Atelieren. Fichier:rail kwai01.JPG|Schinnen op der Bréck iwwer de Floss [[Kwaï Yai|Kwai]], vu Cockerill. </gallery> == Kuckt och == *[[John-Cockerill Monument (Bréissel)|Cockerill Monument zu Bréissel]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20230715003926/https://www.industriemuseen-emr.de/industrialisierung/metall/kapitel_1.html John Cockerill an d'Lécker Industrie] {{de}} {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Cockerill John}} [[Kategorie:Geschicht vun der Belsch]] [[Kategorie:Englesch Erfinder]] [[Kategorie:Belsch Erfinder]] [[Kategorie:Belsch Industrieller]] [[Kategorie:Stolindustrie an der Belsch]] [[Kategorie:Gebuer 1790]] [[Kategorie:Gestuerwen 1840]] [[Kategorie:Seraing]] caire1roditholaz2wqey2t2kqgo8mp 0 69265 2715391 2715267 2026-11-11T15:50:17Z Puscas 735 .... 2715391 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = |Bild = LUX Esch-Alzette Belval 025 2016.jpg |Bildtext = 2016 |Land = {{LUX}} |Plaz = Esch Uelzecht, Belval |Adress = |Koordinaten = {{coor dms1|49|30|15.3|N|5|56|49.2|E|Haaptkoordinaten=jo}} |Baustil = |Architekt(en) = Tatiana Fabeck Architecte, ABSCIS ontwerpgroep |Status = |Datum vum Bau = 2010-2013 |Proprietär = }} '''Maison des sciences humaines''' ass den Numm vun engem Gebai um [[Belval]], am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]], nërdlech vum [[RBC Investor Services]]-Gebai. Et ass en Deel vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] a bitt zënter dem September 2015 de Geeschtes-, Konscht- an Erzéiungswëssenschaftlech Fakultéite vun der [[Uni Lëtzebuerg]], sou wéi och dem [[CEPS/INSTEAD]] (Centre d'études de population, de pauvreté et de politiques socio-économiques) en Ënnerdaach. D'Gebai huet eng 25.000 m² Notzfläch. Nieft Seminarraim, Büroe fir d'Enseignanten a fir d'Verwaltung sinn ë.&nbsp;a. och Wunnengen a Verkafsflächen am Gebai virgesinn. An enger spéiderer Bauphas komme laanscht déi westlech Säit eng 4 kleng Tierm bäi. Architekte vum Projet waren Tatiana Fabeck Architecte an ABSCIS ontwerpgroep. D'Gesetz fir de Bau gouf am November 2009 an der Chamber gestëmmt. Den 19. November 2010 gouf de [[Grondsteen|Grondstee]] geluecht.<ref>[https://web.archive.org/web/20200929120741/http://www.lessentiel.lu/fr/news/luxembourg/story/14575123 "Les sciences humaines à Belval."] L'eesentiel online, 18.11.2010 18:55; Act: 19.11.2010 10:38.</ref> Enn 2013 war de Réibau fäerdeg, mä well et Verspéidunge mam Finanzement vun de Bannenariichtungen an -infrastrukture gouf, konnt d'Fakultéit eréischt 2015 vu Walfer op Belval plënneren, an net, wéi virdru geplangt, fir de Schoulufank 2014.<ref>[https://web.archive.org/web/20140112120452/http://www.wort.lu/de/view/verzoegerungen-beim-uni-umzug-nach-esch-belval-52ce7156e4b038527e9ef351 "Verzögerungen beim Uni-Umzug nach Esch-Belval."] wort.lu, 09.01.14 10:52.</ref> Den 22. September 2015 gouf d'Gebai vum Groussherzog [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]], a Presenz vum Premierminister [[Xavier Bettel]], de Ministere [[François Bausch|Bausch]] a [[Claude Meisch|Meisch]] an dem Staatssekretär [[Marc Hansen (1971)|Hansen]], zesumme mat der [[Maison du savoir]] an der [[Maison de l'innovation]], ageweit.<ref>[http://www.gouvernement.lu/5251607/22-maison-savoir "Inauguration de la maison du savoir, de la maison des sciences humaines et de la maison de l'innovation (cité des sciences, de la recherche et de l'innovation) à Belval."] op gouvernement.lu, 22.09.2015 (15:56).</ref> == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20100126053943/http://www.fonds-belval.lu/MilieuFrame.php Fonds Belval] {{Referenzen}} [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 2014]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] gsp38nkx8dwqwxwzzfw6o5gmy41hmjj 0 69269 2715422 2715268 2026-11-11T18:17:47Z Puscas 735 ... 2715422 wikitext text/x-wiki D''''Cité des Sciences de la Recherche et de l'Innovation''' ass den Numm vun engem Ensembel vun ëffentlechen Infrastrukturen haaptsächlech aus dem Beräich [[Wëssenschaft]], [[Fuerschung]] an [[Innovatioun]], déi zënter den 2000er Jore bannent enger 15 bis 20 Joer op der sougenannter [[Héichuewenterrass]] op de fréiere [[Belval|Frichë vun Esch-Belval]] gebaut gëtt. De [[Regierungsrot]] huet de 5. Juli 2001 d'Konzept vun der Cité des sciences approuvéiert. Et ass virgesinn, datt do ronn 1 Milliard Euro soll investéiert ginn. No an no entstoungen an entstinn esou eng 25 eenzel Bauprojeten, mat enger Gesamtbaufläch vun ongeféier 475.000 m², op engem Terrain vu 27,34 Hektar. 7.000 Studenten an 3.000 Enseignanten a Fuerscher sollen am Endeffekt do schaffen. Bauhär vun deene meeschte Projeten ass de [[Fonds Belval]], eng [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlech Ariichtung]]. Zu der Cité des sciences gehéieren: * Zwou vun den dräi Fakultéite vun der [[Uni Lëtzebuerg]], nämlech d'Fakultéit fir Sprooch- a Geeschteswëssenschaften, Konscht- an Erzéiungswëssenschaften an d'Fakultéit vun den Naturwëssenschaften, der Technologie an der Kommunikatioun.<ref>Decisioun vum Regierungsrot vun Dezember 2005</ref> D'Decisioun, ob déi drëtt Fakultéit, déi fir Droit, Ekonomie a Finanzen och soll op Belval kommen, steet nach aus. Déi fir d'Sprooch-, Geeschtes- Konscht- an Erzéiungswëssenschaften ass am Summer 2015 vum Campus Walfer dohi geplënnert, déi fir Naturwëssenschaften, Technologie a Kommunikatioun soll een-zwee Joer drop nokommen. * d'ëffentlech Fuerschungsariichtunge vum [[Luxembourg Institute of Science and Technology]] (zanter 2015 zesummegeschloss aus de fréieren [[CRP Gabriel Lippmann]], [[CRP Henri Tudor]] an dem [[CEPS/INSTEAD]]). Ënnerbruecht sinn dës Etablissementer an enger Rëtsch neie Gebaier wourënner: * d'[[Maison du savoir]], d'Haaptgebai (2014); * d'[[Maison des sciences humaines]] (2014); * d'[[Maison du nombre]] (2017); * d'[[Maison des arts et des étudiants]] (2018); * d'[[Maison des matériaux]] 1 an 2 (2018); * d'[[Maison de l'innovation]] (2014); * d'Versuchsateliere fir Ingenieuren; * d'Haiser [[Luxembourg Centre for Systems Biomedicine|Biotech 1]] a [[Biotech 2]] (2011<ref>[http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/2011/09/162506/die-uni-ist-auf-belval-angekommen.php "Uni ist auf Belval angekommen ".] wort.lu, 27.09.2011 07:37, aktualiséiert 27.09.2011 09:18.</ref>, 2015); * d'[[Maison du livre]], d'Universitéitsbibliothéik; ''Luxembourg Learning Centre'' genannt (2018); * d'[[Maison de l'ingénieur]]; * d'[[Maison de la vie]]; * d'[[Maison de l'environnement]] I an II; * 2 Studentewunnheemer, Uni-Val 1 an 2 (2015, 2016). <!--{{small|''kursiv'': geplangt Joer, an deem et fäerdeg soll ginn.}}--> Zu de staatleche Kultur- a Fräizäitariichtungen, déi och derbäi gehéieren, zielen ë.&nbsp;a. d'[[Rockhal]] (2004) an dat neit Gebai fir d'[[Lëtzebuerger Nationalarchiven]] (2026). == Literatur == * Fonds Belval (ed.): ''La Cité des Sciences 2012''. Esch-sur-Alzette 2012, 254 S., ill. == Um Spaweck == * [http://www.fonds-belval.lu/ Fonds Belval] {{Referenzen}} [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Fuerschungsariichtungen zu Lëtzebuerg]] djzqqdc7wjrg7i20afwjjo9lup666ua 0 70157 2715392 2715269 2026-11-11T15:51:05Z Puscas 735 ... 2715392 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = |Bild = LUX Esch-Alzette Belval 026 2016.jpg |Bildtext = D'Maison du nombre, riets am Bild |Land = {{LUX}} |Plaz = Esch Uelzecht, Belval |Adress = |Koordinaten = {{coor dms1|49|30|13.3|N|5|56|52|E|Haaptkoordinaten=jo}} |Baustil = |Architekt(en) = Baumschlager & Eberle - Christain Bauer & Associés |Status = |Datum vum Bau = 2013-2017 |Proprietär = }} '''Maison du nombre''' ass en Deel vun engem Gebai, dat am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier, gebaut gouf. Dora sinn d'Recherche an den Enseignement an de Fächer [[Mathematik]] an [[Informatik]] an de Rechenzenter vun der [[Uni Lëtzebuerg]] ënnerbruecht. D'Gebai, dat südlech vun der [[Maison du savoir]] steet, huet eng Totalfläch vu 25.000&nbsp;m². Et huet de Grondrëss vun engem L, mat, drun ugebaut, engem 7-eckege Gebai, der [[Maison des arts et des étudiants]]. Am Fall wou dat sech sou ausbreede sollt, datt et fir d'Maison du Nombre ze enk géif, kritt déi en eegent Gebai an der Noperschaft gebaut.<ref>{{Citation|URL=http://www.fonds-belval.lu/MilieuFrame.php |Titel=Fonds Belval |Gekuckt=11.10.2009 |Archiv-Datum=26.01.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20100126053943/http://www.fonds-belval.lu/MilieuFrame.php }}</ref> De 15. Mäerz 2013 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Biltgen]], [[Octavie Modert]] a [[Marco Schank]] de Grondstee geluecht.<ref>[https://web.archive.org/web/20130318051814/http://www.wort.lu/de/view/spatenstich-fuer-neue-uni-gebaeude-in-belval-51431496e4b01dcce8e98954 "Spatenstich für neue Uni-Gebäude in Belval."] wort.lu, 15.03.13, 13:31.</ref> Am Januar 2017 sinn déi ronn 80 Mataarbechter vum Fuerschungszentrum fir Informatik- a Kommunikatiounstechnologien SNT vum Kierchbierg do erageplënnert.<ref>[https://web.archive.org/web/20170724095106/https://www.wort.lu/de/lokales/belval-forscher-ziehen-in-maison-du-nombre-ein-5880ec8da5e74263e13a9436 "Forscher ziehen in Maison du Nombre ein."] wort.lu, 20. Januar 2017 um 06:00.</ref> An de Méint dono koumen déi aner ronn 400 Mataarbechter vun der naturwëssenschaftlecher Fakultéit no.<ref>[https://web.archive.org/web/20161125133905/http://www.wort.lu/de/lokales/maison-du-nombre-naechstes-unigebaeude-vor-fertigstellung-582f5af45061e01abe83c524 "Nächstes Unigebäude vor Fertigstellung."] wort.lu, 24. November 2016 um 06:00.</ref> Den 11. Juli 2018 gouf d'Gebai, zesumme mat der Maison des arts et des étudiants, offiziell ageweit.<ref>[http://5minutes.rtl.lu/grande-region/belgique/1208727.html "La Maison du Nombre, des Arts et des Etudiants a été officiellement inaugurée."] RTL.lu - jeudi 12 juillet 2018.</ref> Den Architektebüro ass Witry & Witry. == Um Spaweck == * [http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2013/03-mars/15-maison-nombre/maison.pdf Dossier mat Beschreiwung an Illustratioune vum Gebai] op gouvernement.lu (gekuckt 02.04.2013). {{Referenzen}} [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Bauwierker 2017]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] cdzbpcqinw3rnm0pl8d83ndg8j16ro2 0 70158 2715395 2715270 2026-11-11T15:53:44Z Puscas 735 ..... 2715395 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = |Bild = |Bildtext = |Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Plaz = [[Esch-Uelzecht]],Belval |Koordinaten = {{Coor dms|49|30|13.8|N|05|56|54.3|O|Haaptkoordinaten=jo}} |Architekt(en)=Witry & Witry |Status = |Datum vum Bau =2013-2018 |Proprietär = }} '''Maison des arts et des étudiants''' ass den Numm vun engem Gebai vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrass]] am Universitéitsquartier um [[Belval]], zu [[Esch-Uelzecht]]. Am Gebai si Strukture fir d'Studente vun der [[Uni Lëtzebuerg]] ënnerbruecht. An hinne kënnen Atelieren, Concerten, Opféierungen, Ausstellungen, Receptiounen a Fester ofgehale ginn, a Studentenorganisatioune kënnen doran hir Büroe hunn.<ref>[http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2013/03-mars/15-maison-nombre/maison.pdf Beschreiwung an Illustratioune vum Gebai] op gouvernement.lu (gekuckt 02.04.2013).</ref> Wéinst de Concerten déi do ofgehale wäerte ginn, gëtt d'Gebai och nach „Mini-Rockhal” genannt.<ref>na, 2016. ''"Mini-Rockhal " läßt Hüllen fallen.'' Luxemburger Wort vum 20. Dezember 2016, S. 22.</ref> D'Gebai, dat südlech vun der [[Maison du savoir]] steet, huet eng markant polygon Form, déi no uewe méi breet ass wéi ënnen an, ausser der Entrée, keng siichtbar Ëffnungen an der heller, glater [[Fassad]] huet (ausser e puer Linnen, déi verschidde grouss Dräiecke bilden). Um Rez-de-chaussée ass e Foyer an e 25 x 25 groussen an 12 m héije Sall, dee fir Evenementer, Concerten, asw. benotzt ka ginn. Uewenop si méi kleng Säll fir Seminairen, Studenteclibb, asw.<ref>[http://www.fonds-belval.lu/media/publications/88/2013/MAGAZINE%200213.pdf ["La Maison du Nombre et la Maison des Arts et des Etudiants."] ''magazine, le périodique du fonds belval'' Nr.2/2013, S. 11-13.</ref> D'Form vun der ''Maison des arts et des étudiants'' kontrastéiert mat der [[Maison du nombre]] déi just niewendrun, mat streng rechtwénkeleg an L-Form, gebaut gouf. Wann d'Maison des arts et des étudiants sech sou ausbreede sollt, datt et fir d'''Maison du nombre'' ze enk géif, da kritt déi en eegent Gebai an der Noperschaft gebaut. Architekt war de Büro Witry & Witry. De 15. Mäerz 2013 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Biltgen]], [[Octavie Modert]] a [[Marco Schank]] de [[Grondsteen|Grondstee]] geluecht<ref>[https://web.archive.org/web/20130318051814/http://www.wort.lu/de/view/spatenstich-fuer-neue-uni-gebaeude-in-belval-51431496e4b01dcce8e98954 "Spatenstich für neue Uni-Gebäude in Belval."] wort.lu, 15.03.13, 13:31.</ref> an den 11. Juli 2018 gouf et offiziell a Betrib geholl<ref>[http://5minutes.rtl.lu/grande-region/belgique/1208727.html "La Maison du Nombre, des Arts et des Etudiants a été officiellement inaugurée."] RTL.lu - jeudi 12 juillet 2018.</ref>.{{Referenzen}} [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Bauwierker 2018]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] 0ejwk6l6m3ulf48fmk7lb4srj7dn81o 0 70159 2715400 2476274 2026-11-11T15:57:45Z Puscas 735 .... 2715400 wikitext text/x-wiki '''Maison de l'ingénieur''' ass e Gebai, dat am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héicheewenterrasss]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier, gebaut gëtt. Et kënnt nordwestlech vun der [[Maison du savoir]] stoen, am Agank vum Universitéitsquartier an ass fir d'theoreetesch Recherchen an de Beräicher [[Ingenieur]]swiesen a [[Geophysik]] vun der [[Uni Lëtzebuerg]] virgesinn. An den ënneschte Stäck sinn Unterrechtsraim virgesinn, iwwerdeems déi iewescht fir d'Fuerschung reservéiert sinn. D'Maison de l'Ingénieur, déi eng total Fläch vu +/- 12.000&nbsp;m² soll hunn, gouf vun der Association momentanée vun den Architektebüroen Anorak an:MLZD konzipéiert. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20100126053943/http://www.fonds-belval.lu/MilieuFrame.php Fonds Belval] [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] 4x0s74hud0fg715k5ood7ho88m2ssmj 0 77579 2715464 2226601 2026-11-12T07:20:49Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715464 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoIT}} {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Trevi | Numm an der Landessprooch = | Wopen = TreviWopen.png |lat_deg= 42|lat_min= 53|lat_sec= 0 |lon_deg= 12|lon_min= 45|lon_sec= 0 | Regioun = Umbrien | Provënz = Perugia | Provënzkennzeechen = PG | Fläch = 71 | Héicht = 412 | istat = 054054 }} [[Fichier:Trevi z20.JPG|thumb|left|350px|D'Alstad vun Trevi]] '''Trevi''' ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Perugia]], Regioun [[Umbrien]]. D'Alstad vun Trevi läit op engem Hiwwel, engem Ausleefer vum Monte Serano (1429&nbsp;m). == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20210401155306/http://www.comune.trevi.pg.it/ Offiziell Säit vun der Gemeng] {{Commonscat|Trevi (PG)}} nvnoa76fe7gf5beluh0udtd4jb0y9bb 0 77587 2715462 2226616 2026-11-12T05:29:44Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715462 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoIT}} {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Sellano | Numm an der Landessprooch = | Wopen = SellanoWopen.gif |lat_deg= 42|lat_min= 53|lat_sec= 0 |lon_deg= 12|lon_min= 56|lon_sec= 0 | Regioun = Umbrien | Provënz = Perugia | Provënzkennzeechen = PG | Fläch = 85.54 | Héicht = 640 | istat = 054048 }} '''Sellano''' ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Perugia]], Regioun [[Umbrien]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20220128153041/https://www.comune.sellano.pg.it/ Offiziell Säit vun der Gemeng] llws84l9ybbzgwzg11yfx18v25oy1g2 0 77588 2715453 2226620 2026-11-12T02:37:27Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715453 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoIT}} {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Piegaro | Numm an der Landessprooch = | Wopen = PiegaroWopen.png |lat_deg= 42|lat_min= 58|lat_sec= 0 |lon_deg= 12|lon_min= 5|lon_sec= 0 | Regioun = Umbrien | Provënz = Perugia | Provënzkennzeechen = PG | Fläch = 98.92 | Héicht = 356 | istat = 054040 }} '''Piegaro''' ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Perugia]], Regioun [[Umbrien]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20160817011703/http://www.comune.piegaro.pg.it/ Offiziell Säit vun der Gemeng] bizipm5tuslb4vqlsqbxkkplfdezbdb 0 77615 2715455 2451813 2026-11-12T03:03:01Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715455 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoIT}} {{Infobox Uertschaft Italien | Lëtzebuergeschen Numm = Polino | Numm an der Landessprooch = | Wopen = PolinoWopen.gif |lat_deg= 42|lat_min= 34|lat_sec= 0 |lon_deg= 12|lon_min= 51|lon_sec= 0 | Regioun = Umbrien | Provënz = Terni | Provënzkennzeechen = TR | Fläch = 19.5 | Héicht = 836 | istat = 055027 }} '''Polino''' ass eng [[Italien|italieenesch]] Uertschaft a Gemeng an der [[Provënz Terni]], Regioun [[Umbrien]]. D'Duerf ass am 12. Joerhonnert als "Pulino" vun der Famill Polini gegrënnt ginn.{{Source?}} == Biller == <gallery perrow="5" widths="200"> Fichier:PolinoPanorama2.JPG|Vue op Polino Fichier:PolinoPanorama1.JPG|Vue op Polino Fichier:PolinoRocca.JPG|D'Buerg Fichier:PolinoSanMicheleArcangelo2.JPG|D'Kierch San Michele Arcangelo </gallery> == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20160805073147/http://www.comune.polino.tr.it/ Offiziell Säit vun der Gemeng] [[Kategorie:Gemengen an der Provënz Terni]] [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Terni]] 693gkhzsjtleil0u0xq886wwe76v9dm 0 77977 2715456 2603226 2026-11-12T03:19:14Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715456 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Prosper Biwer''', gebuer den [[19. Juni]] [[1854]] zu [[Dikrech]], a gestuerwen den [[20. Mee]] [[1905]]<ref>{{Citation|URL=http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa{{!}}issue:1658808{{!}}article:DTL73{{!}}query:Biwer |Titel=Chronik aus der Hauptstadt an der Bürger und Beamtenzeitung vum 23. Mee 1905 |Gekuckt=04.01.2015 |Archiv-Datum=09.10.2020 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa{{!}}issue:1658808{{!}}article:DTL73{{!}}query:Biwer }}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Architekt]]. Vun him sinn d'Pläng vun enger Rëtsch ëffentlecher Gebaier zu Lëtzebuerg. ==Studien a Karriär== No sengem Studium an der Architektur zu [[Oochen]] gouf hien 1880 '' Conducteur des travaux publics'' an duerno (1890) Staatsarchitekt, dat als Nofollger vum [[Charles Arendt]]. ==Säi Wierk== No de Pläng vum Prosper Biwer goufe gebaut: * an der Stad Lëtzebuerg: ** dat éischt Gebai vum Staatslaboratoire (deemools ''Laboratoire bactériologique'') um [[Verluerekascht|Verluerekascht (Stad Lëtzebuerg)]] ** e säitleche Fligel vum [[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Gebai vun der Post]] am Zentrum vun der Stad ** d'Gebai vun der Steierverwaltung op der Plëss d'Armes (haut: xx) * zu [[Munneref]]: d'Piscine, d'Pergola an de Festsall vum [[Thermalbad Munneref|Thermalbad]]; * zu [[Rodange]]: d'Gebai vun der [[Police grand-ducale]] (deemools Gendarmerie) == Gielchen == * {{OCCCH| (Promotioun 1904)<ref>[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1904/0050/a050.pdf Memorial N°50 vum 23. Juli 1904] mat enger Lëscht vu Leit déi am Ordre de la couronne de chêne dekoréiert goufen</ref>}} ==Literatur== * [[Jemp Kunnert|Kunnert, Jemp]], 1987. ''Les architectes de la ville de 1817 à 1987''. ons stad 24, S. 6-10. [https://web.archive.org/web/20190604144136/https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_24-1987_6-10.pdf] * Gilbert, P., 1986. ''Luxembourg. La capitale et ses architectes.'' Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. (Cf. S. 157). Imprimerie Saint-Paul. Cote [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|BNL]] LB 1061. * [[Robert Philippart|Philippart, R.]], 2007. ''Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale.'' 207 S. éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-694-8, S. 133 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Biwer Prosper}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Gebuer 1854]] [[Kategorie:Gestuerwen 1905]] [[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]] k69ibgvm5w87pnhm6nhsm4pn9morktf 0 78171 2715469 2693798 2026-11-12T10:03:50Z Ziv 64235 ([[c:GR|GR]]) [[File:Centre neuviller.JPG]] → [[File:Centre Neuviller-lès-Badonviller.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2715469 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Neuviller-lès-Badonviller | Wopen = Centre Neuviller-lès-Badonviller.jpg|Thumb | Regioun = {{Grand Est}} | Departement = {{Meurthe-et-Moselle}} | Arrondissement = [[Arrondissement Lunéville|Lunéville]] | Kanton = {{C Baccarat}} | Insee = 54398 | Plz = 54540 | Koordinaten = {{coor dms|48|31|06|N|06|52|29|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Fläch = 575 | Bevëlkerung = 80 | Bevëlkerungsdatum = [[1999]] }} '''Neuviller-lès-Badonviller''' ass eng [[Frankräich|franséisch]] Uertschaft a Gemeng am [[Departement Meurthe-et-Moselle]] an der Regioun [[Grand Est]]. {{Kuckt och Meurthe-et-Moselle}} [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Lunéville]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Lunéville]] [[Kategorie:Uertschaften, déi d'Croix de guerre 1939-1945 kruten]] lj1wgu17dzdnd8xnbntkbi6rld4d0h6 0 83567 2715390 2715266 2026-11-11T15:49:33Z Puscas 735 ..... 2715390 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai}} D''''Gebai fir ëffentlech Verwaltungen op [[Belval]]''' ass e 60&nbsp;m héicht Gebai mat 15 Stäck<!-- an net 17, wéi am Wort-Artikel steet! -->, an deem op enger [[Fläch]] vun 18.000 [[Quadratmeter]] zanter Dezember 2012 d'Ëmweltverwaltung, d'[[Waasserwirtschaftsamt]], d'[[Commission nationale pour la protection des données|national Dateschutzkommissioun]] an de [[Fonds Belval]] hir Büroen hunn.<ref>LL: "'Complet.'" ''tageblatt'', 29./30. Dezember 2012, Nr.33, S.16.</ref> '''Verdeelung''' *2. - 6. Stack: Waasserwirtschaftsamt; *7. Stack: National Dateschutzkommissioun; *8. - 12. Stack: Ëmweltamt; *13. - 15. Stack: Fonds Belval. D'Verwaltungsgebai steet um [[Belval]], op der [[Héichuewenterrass]], ëstlech nieft der [[Rockhal]], an der [[Avenue du Rock'n'roll|Avenue du Rock'n'Roll]]. D'Pläng ware vum Architektebüro Bruck & Weckerle, d'Bauaarbechten hunn am September 2009 ugefaangen. Am Ganze goufe 14.000 [[Kubikmeter]] Buedem ewechgeholl an ë.&nbsp;a. 7.000 m³&nbsp;Bëtong an 1.150 Tonne Stol verschafft.<ref>rsd: [http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/2011/04/147229/18-000-quadratmeter-auf-17-stockwerken.php "Richtfest des Turmes von Belval: 18 000 Quadratmeter auf 17 Stockwerken"]. wort.lu, 07.04.2011 08:12. (Note: D'Gebai huet keng 17, mä 15 Stäck)</ref> Et goufen dofir 57.073.000 Euro investéiert. Den 18. Mäerz 2013 hunn d'Ministere [[Claude Wiseler]], [[Marco Schank]], [[Jean-Marie Halsdorf]] a [[Mars Di Bartolomeo]] d'Gebai ageweit.<ref>[http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2013/03-mars/18-wiseler/ "Inauguration du nouveau bâtiment administratif à Belval par les ministres Claude Wiseler, Marco Schank, Jean-Marie Halsdorf et Mars Di Bartolomeo."] gouvernement.lu, 18-03-2013.</ref> == Kuckt och == * [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg]] ==Um Spaweck== {{commonscat|1, avenue du Rock'n'Roll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Bauwierker 2013]] c3lnra3bqqnkt4qirn5r68q6wl1s076 0 87773 2715397 2715271 2026-11-11T15:55:24Z Puscas 735 .... 2715397 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Centre de recherche public de la santé<br>''Luxembourg Institute of Health (LIH)'' | Logo = | Bild = CRP-Santé, Groussgaass.jpg | Bildtext = E Stand vum fréiere CRP-Santé an der Groussgaass | Typ = [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 31.05.1999 | Sëtz = 1A-B, rue Thomas Edison<br>L-1445 Stroosssen | Leedung = [[Gregor Baertz]] <small>(President)</small><br>[[Ulf Nehrbass]] <small>(Generaldirekter)</small> | Mataarbechter = | Branche = Fuerschung, Wëssenschaft | Produit = | Ëmsaz = | Homepage = [http://www.lih.lu/ www.lih.lu] }} De '''Centre de recherche public de la santé''', gekierzt '''CRP-Santé''', ass eng ëffentlech Fuerschungsariichtung déi 1988 gegrënnt gouf<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1987/03/09/n1/jo|Titel=Loi du 9 mars 1987 ayant pour objet l'organisation de la recherche et du développement technologique dans le secteur public (...)|Gekuckt=17.09.2020|Datum=09.03.19987|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1988/04/18/n2/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé|Gekuckt=17.09.2020|Datum=18.04.1988|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> an de Statut vun engem [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]] huet. Mam Gesetz vun 2014 gouf e reorganiséiert a heescht zanterhier '''Luxembourg Institute of Health''' (gekierzt '''LIH''')<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2014/12/03/n2/jo|Titel=Loi du 3 décembre 2014 ayant pour objet l'organisation des centres de recherche publics|Gekuckt=17.09.2020|Datum=03.12.2014|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Den LIH ass zu Lëtzebuerg déi féierend ëffentlech Ariichtung fir grondleeënd, preklinesch a klinesch [[Fuerschung]] am Beräich vun de [[Biowëssenschaften]]. Den Haaptsëtz vum LIH ass an der Rue Thomas-Edison zu [[Stroossen]]<ref>Cf. Règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé. [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0019/a019.pdf#page=19 Mémorial A N° 19: 445-446 du 29.04.1988.] + RECTIFICATIF du règlement grand-ducal du 18 avril 1988 portant création d'un centre de recherche public auprès du Laboratoire national de santé. [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0025/a025.pdf#page=10 Mémorial A n° 25: 532-534 du 31.05.1988]</ref> a seng Departementer sinn a verschiddene Gebaier ronderëm an uechter d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] ënnerbruecht<ref>Cf. ënner anerem: Loi du 12 juin 2004 relative à la construction d'un nouveau bâtiment dans l'intérêt du Centre de Recherche Public-Santé à Luxembourg. [https://web.archive.org/web/20110923015902/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2004/0098/2004A15982.html Mémorial A N° 98: 1598-1599 du 28.06.2004]</ref>. Et ass geplangt, datt e spéider op de [[Belval]] plënnere soll<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/230895.html "Fusiounen: Déi 2 CRPe gi bis 2018 op Belval zesummegeluecht."] RTL.lu - 19.04.2012, 15:38 | Fir d'lescht aktualiséiert: 19.04.2012, 17:23.</ref>, wou en en Deel vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der [[Héichuewenterrass]] géif. ==Missiounen== Dem LIH seng spezifesch Missioun ass et fir wëssenschaftlech, wirtschaftlech a gesellschaftlech Wäerter fir Lëtzebuerg ze schafen, andeems en eng orientéiert [[Grondlagefuerschung]], eng [[Ugewant Wëssenschaft|applizéiert Fuerschung]] gradewéi Studien an Entwécklungen am Beräich vun der [[biomedezin]]escher Fuerschung mécht. Zu den Aufgabe vum LIH gehéiert och d'Uleeën, d'Exploitatioun an d'Gestioun vun enger [[Biobank]] am Respekt vun den [[Eethik|eetheschen]] an internationale Sécherheetsvirschrëften an andeems d'Confidentialitéit vun de Spenderdonnéeë garantéiert gëtt. D'Biobank bitt Ressource wéi annotéiert perséinlech Prouwen, Technologieplattformen a wëssenschaftlech Expertisen, déi fir d'Entwécklung vum Wëssen iwwer d'Preventioun, d'Diagnos an d'Behandlung vu Krankheeten erfuerdert sinn. Alles wat mat der Biobank ze dinn huet, gëtt an engem gesonnerten Institut vum LIH, dem [[Institut Integrated BioBank of Luxembourg]] realiséiert. ==Aktivitéiten a Servicer== Dem LIH seng Fuerschungsberäicher begräifen haaptsächlech [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]], [[Immunologie|Immunologesch]] Krankheeten, [[Neurodegenerativ Krankheeten|neurodegenerativ Erkrankungen]] a [[Preventivmedizin]]. ==Departementer vum LIH== * Kardiovascular Krankheeten * Immunologie * Onkologie * Ëffentlech Gesondheet * Virologie, Allergologie an Immunitéit ==Organisatioun== Den LIH gëtt vun engem Verwaltungsrot vun néng Membere geréiert, vun deenen der aacht wéinst hirer Kompetenz an der Fuerschung, hirer Erfarung an der Gestioun vu wëssenschaftleche Programmer a Projeten, der Opwäertung vun der Fuerschung an der industrieller Entwécklung oder wéinst hire Kenntnisser am Gesondheetsberäich ausgewielt ginn. En néngte Member gëtt vum Regierungsrot op Propositioun vum Ekonomiesminister genannt. {{div col|cols=2}} {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot !Period !President |- |05.12.2014<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/agc/2014/12/05/n2/jo|Titel=Arrêté du Gouvernement en conseil du 5 décembre 2014 portant nomination des membres du conseil d'administration du Luxembourg Institute of Health (LIH)|Gekuckt=18.09.2020|Datum=05.12.2014|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/agc/2019/12/11/b4167/jo|Titel=Arrêté du Gouvernement en conseil du 11 décembre 2019 portant nomination des membres du conseil d'administration du Luxembourg Institute of Health (LIH)|Gekuckt=18.09.2020|Datum=11.12.2019|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>-31.12.2024 |[[Gregor Baertz]] |- |} {| class="wikitable" |+Direktioun LIH !Period !Generaldirekter<br>''<small>Chief Executive Officer</small>'' |- |2008 (?)-01.10.2016 |[[Jean-Claude Schmit]] |- |01.01.2016<ref>{{Citation|URL=https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-catherine-larue-appointed-as-interim-chief-executive-officer-of-lih-27|Titel=Dr Catherine Larue appointed as interim Chief Executive Officer of LIH|Gekuckt=18.09.2020|Datum=18.12.2015|Editeur=www.lih.lu|Sprooch=en|Archiv-Datum=09.12.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20201209224645/https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-catherine-larue-appointed-as-interim-chief-executive-officer-of-lih-27}}</ref>-01.10.2017 |[[Catherine Larue]] ''ad interim'' |- |01.10.2017<ref>{{Citation|URL=https://www.lih.lu/blog/our-news-1/post/dr-ulf-nehrbass-appointed-as-lih-s-new-ceo-143|Titel=Dr Ulf Nehrbass appointed as LIH's new CEO|Gekuckt=18.09.2020|Datum=27.10.2017|Editeur=www.lih.lu|Sprooch=en}}</ref> - haut |[[Ulf Nehrbass]] |- |} {{div col end}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.lih.lu/ Internetsäit vum Luxembourg Institute of Health] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Fuerschungsariichtungen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] nd0r5x8pmxoqwrjxig4b75rfu2cltnn 0 88905 2715415 2710285 2026-11-11T17:33:59Z GilPe 14980 Nana geplënnert; aner Upassungen 2715415 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai}} De '''Centre Émile-Hamilius''' war e Verwaltungsgebai vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Zentrum vun der Stad, op der Plaz mam selwechten Numm (''[[Place Émile-Hamilius]]''), tëscht dem [[Boulevard Royal]] an der [[Rue Aldringen]]. De Centre Hamilius an d'Plaz goufen nom [[Émile Hamilius]], dem fréiere [[Buergermeeschter]] (1946-1963) vun der Stad, genannt. D'Gebai huet 1977 seng Dieren opgemaach a gouf den [[9. Mäerz]] [[1979]] offiziell ageweit<ref>ons stad 2 (1979) S. 23.</ref>. Am Fréijoer 2015 gouf et zesumme mat zwee Nopeschgebaier ofgerappt fir duerch de Komplex [[Royal-Hamilius]] ersat ze ginn. == Beschreiwung == === Gebai === De Centre Hamilius huet aus engem Tuerm mat 9 Stäck an zwéi Säitefligele mat jee 4 a 6 Stäck bestanen. Dobäi koume véier ënnerierdesch Stäck, wouvun der zwéin als Parking fir d'Gemengebeamte benotzt goufen. Am Ganzen hat et eng Fläch vu ronn 10.000 [[Quadratmeter|m²]] déi ausgenotzt konnte ginn. === Skulptur === D'Skulptur ''La grande tempérance'', aus der Serie vun den ''Nanas'' vun der [[Niki de Saint Phalle]] hat vun 1995 un, op der Säit vum Boulevard Royal, zum Cachet vum Gebai bäigedroen<ref name="LW 9/12/2011">Luxemburger Wort vum 9. Dezember 2011, S. 28</ref>. Den 8. Dezember 2011 gouf ''La grande tempérance'' ofmontéiert fir am Depot vum [[Nationalmusée fir Geschicht a Konscht]] deposéiert ze ginn. Nodeems s'an engem Atelier an Däitschland an d'Rei gesat gi war, gouf se de 25. September 2019 - net wäit vun der ursprénglecher Plaz - [[Rue de la Poste (Stad Lëtzebuerg)|um Piquet]] nees opgeriicht<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/projekt-royal-hamilius-die-nana-ist-wieder-da-5d8b5192da2cc1784e34c2ed|Titel=Projekt Royal Hamilius: Die Nana ist wieder da|Gekuckt=26/09/2019|Datum=26/09/2019|Editeur=wort.lu|Sprooch=de|archivedate=2020-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200107175508/https://www.wort.lu/de/lokales/projekt-royal-hamilius-die-nana-ist-wieder-da-5d8b5192da2cc1784e34c2ed}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/actualites/la-grande-temperance-de-niki-de-saint-phalle|Titel=« La Grande Tempérance » de Niki de Saint Phalle|Gekuckt=05/10/2019|Datum=04/10/2019|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Wéi ugefaange gouf d'[[Postgebai Stad Lëtzebuerg|Postgebai]] ëmzebauen, ass d'Nana de 5. Oktober 2021 um Piquet ewechgeholl an an de [[Parc municipal (Stad Lëtzebuerg)|Park]] bei der [[Villa Vauban]] geplënnert ginn<ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/actualites/la-grande-temperance-dans-le-parc-de-la-villa-vauban|Titel=“La Grande Tempérance” dans le parc de la Villa Vauban {{!}} Ville de Luxembourg|Gekuckt=06.10.2021|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Geschicht an Notzung == D'Gebai hat 230 Millioune [[LUF]] (zirka 5,7 Milliounen [[Euro]], ouni d'Inflatioun mat anzerechnen) kascht. Den Zweck vum Bau war fir eng Rëtsch iwwer d'Stad verstreet Gemengeservicer ze regruppéieren, déi virdrun hir Büroen am [[Cercle-Cité|Zerkel]], a Gebaier um [[Lampertsbierg]], an der Jean-Pierre-Brasseur-Strooss um [[Belair]], an der Escher-Strooss, der Helleg Geescht-Strooss, der [[Neipuertsgaass]], dem [[Boulevard Franklin-D.-Roosevelt (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Roosevelt]], der [[Biedergaass]] an der [[Avenue Émile-Reuter]] haten. Spéider war d'Gebai virun allem wéinst dem [[Bierger-Center vun der Stad Lëtzebuerg|Bierger-Center vun der Stad]] bekannt, deen do vun 2001 bis Enn 2011 funktionéiert huet. Den 9. Dezember 2011 huet de Bierger-Center seng Dieren am Centre Hamilius zougemaach, fir se méindes den 13. Dezember 2011 an engem Gebai vis-à-vis, um Boulevard Royal, nees opzemaachen. Zënter dem 1. Juli 2014 ass de Bierger-Center am [[Centre Guillaume-II]], dem fréiere Veräinshaus um [[Knuedler]]<ref>{{Citation|URL=http://www.vdl.lu/Citoyens+et+r%C3%A9sidents/D%C3%A9marches+Administratives/D%C3%A9m%C3%A9nagement+du+Bierger_Center+et+de+l_Etat+civil.html |Titel=Websäit vun der Stad Lëtzebuerg |Gekuckt=24.08.2015 |Archiv-Datum=04.09.2015 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20150904021357/http://www.vdl.lu/Citoyens+et+r%C3%A9sidents/D%C3%A9marches+Administratives/D%C3%A9m%C3%A9nagement+du+Bierger_Center+et+de+l_Etat+civil.html }}</ref>. Och d'[[Bibliothéik vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Bibliothéik]] war tëscht 1978 bis 2008 am Centre Émile-Hamilius ënnerbruecht. Am Gebai gouf et Mëtt Dezember 2011 just nach e Kommissariat vun der [[Police grand-ducale]]. 2012 gouf dat dunn a Containeren op der [[Theaterplaz (Stad Lëtzebuerg)|Theaterplaz]] ënnerbruecht bis et 2013 an nei Raimlechkeeten an d'[[Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Fossé (''Um Gruef'')]] geplënnert ass. Am Laf vun de Jore gouf sech iwwer déi schlecht thermesch an akustesch Isolatioun vum Gebai beklot<ref>ons stad 2 1979, S. 24.</ref>. === Projet Royal-Hamilius === {{Méi Info 1|Royal-Hamilius}} [[Fichier:Baustelle Luxembourg Centre Aldringen 01.jpg|thumb|De Schantjen, am Februar 2016.]] Virun 2011 huet d'Stad Lëtzebuerg déi zwéi Nopeschgebaier (en drëtt Gebai bleift a Privatbesëtz) am ganzen Haiserblock vum Centre Hamilius opkaaft. Et hätt sollen Enn 2012 zesumme mat Nopeschgebaier ofgerappt ginn, fir duerno duerch de Centre Royal-Hamilius ersat ze ginn. D'Ofrappe gouf awer bis an d'Fréijoer 2015 no hanne verréckelt. Nom Ofrappe vun deenen dräi Gebaier ass op där Plaz, vun 2015 un, de [[Royal-Hamilius]]-Komplex gebaut ginn. Am neien Zenter sinn, ausser Büroen, och Geschäfter a Restaurante ënnerbruecht. Gewënner vum Concours fir den neien Immeubel war de Projet vum [[Vereenegt Kinnekräich|britteschen]] Architektebüro [[Foster + Partners]]. == Literatur == * [[Josée Hansen|Hansen, J.]], 2014. ''L'hypercentre change. Quarante ans après son érection, le « centre civique Jean Hamilius » fait place à une nouvelle construction. Un adieu.'' [[d'Lëtzebuerger Land]] vum 19. Dez. 2014, Nr. 51/52, S. 6. * hip/raz, 2011. ''« Nana » wartet vorübergehend im Depot. Skulptur von Niki de Saint Phalle in der Hauptstadt entfernt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 9. Dezember 2011, S. 28. * Zwank, R., 2011. ''Wichtige Dienststelle der Hauptstadt ab Dienstag an neuer Adresse. "Biergerzenter" zieht um''. Luxemburger Wort vum 68 Dezember 2011, S. 29. * r.cl. ([[René Clesse]]), 2001. ''De Bierger-Center vun der Stad ass op!'' [[ons stad]] 68 (2001), S. 1. [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_68-2001_1.pdf PDF] * Anonyme, 1979. ''Centre Emile Hamilius: das neue hauptstädtische Verwaltungszentrum''. ons stad 2 (1979), S. 23-25. [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_2-1979_23-25.pdf PDF] == Kuckt och == * [[Hamilius: Hip Hop Culture in Luxembourg|Hamilius]], en Documentaire iwwer [[Hip-Hop]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Place Émile Hamilius}} * [https://web.archive.org/web/20111227042232/http://www.vdl.lu/Royal+Hamilius-p-64816.html De Projet Royal-Hamilius op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg] * [http://www.designboom.com/weblog/cat/9/view/12020/foster-partners-luxembourg-royal-hamilius.html De Projet Royal-Hamilius op der Websäit vu Foster + Partners] * [http://www.vdl.lu/Bierger_Center-p-63858.html Websäit vum Bierger-Center] * [http://nr02741.vhost-enzo.sil.at/fileadmin/KDZ/Dokumente/Tagungen/Heidelberg_Buergerservice/B_rgerCenterStadtLuxemburg-Referat10.pdf D'Konzept vum Bierger-Center] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Fréier Gebaier an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 1977]] [[Kategorie:Uewerstad]] [[Kategorie:Boulevard Royal]] ijguyy3g3a93jrtnc3n28jkia7wsxxd 0 90159 2715414 2533919 2026-11-11T17:28:35Z Robby 393 elo mat verbessertem Gebuertsdatum an dem Doudesdatum mat Quellen a Kategorien 2715414 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie (Sportler)}} De '''Raymond Simonelli''', gebuer den [[1. Dezember]] [[1913]] zu [[Esch-Uelzecht]] als '''Raimondo Simonelli'''<ref name=":1" />, a gestuerwen den [[19. Oktober]] [[1974]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/sdtkb2z3r/pages/14/articles/DIVL1350?search=%2522Raymond%2520Simonelli%2522|Titel=Avis de décès 14|Gekuckt=2026-11-11|Datum=1974-10-22|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 14|Sprooch=fr}}</ref>, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.<ref>{{Citation|URL=https://www.weltfussball.de/person/pe121579/raymond-simonelli/|Titel=Raymond Simonelli: Karriere, Statistiken & Vereine|Gekuckt=2026-11-11|Wierk=weltfussball.de|Sprooch=de}}</ref> Hien huet de 14. an 28. Abrëll 1935 fir déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.<ref name=":1">{{Citation|URL=http://eu-football.info/_player.php?id=24040|Titel=Raymond Simonelli - national football team player|Gekuckt=2026-11-11|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Simonelli Raymond}} [[Kategorie:Gebuer 1913]] [[Kategorie:Gestuerwen 1974]] [[Kategorie:Spiller vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp]] fhe9foixdsvkddhl6ovfhcq5vurxpq1 0 93562 2715393 2715272 2026-11-11T15:52:04Z Puscas 735 .... 2715393 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Sanem, Liaison Micheville (1).jpg|thumb|Den Nord-Ausgang vum Tunnel ënner der Héichuewenterrass (Mäerz 2017)]] [[Fichier:Sanem, Liaison Micheville (5).jpg|thumb|am Tunnel Richtung Norden]] [[Fichier:Sanem, Liaison Micheville (3).jpg|thumb|De Süd-Ausgang vum Belval Tunnel, Vue op déi lescht Op-/Offaart virun der franséischer Grenz (Mäerz 2017)]] D''''Liaison Micheville''' ass eng Strooss, déi als Verlängerung vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]] ënnert dem [[Belval]] erduerch, op der [[Frankräich|franséischer]] Säit Uschloss un de franséische Stroossereseau op der Héicht vu Micheville (bei [[Villerupt]]) huet. Op der Lëtzebuerger Säit gëtt d'Strooss als [[Schnellstrooss B40 (Lëtzebuerg)|Schnellstrooss B40]] gefouert; op der franséischer Säit ass et d'D616. Den Zweck vun där Verbindung ass, datt manner Transitverkéier duerch [[Esch-Uelzecht|Esch]] an [[Däitsch-Oth]] fiert, a gläichzäiteg fir de Belval besser un d'Stroossennetz unzebannen. Et huet vun 2008 bis 2023 gedauert, ier d'B40 op hirer ganzer Längt a Betrib geholl konnt ginn. ==Baugeschicht== Op Lëtzebuerger Säit hunn d'Aarbechte schonn 2008 ugefaangen. Als éischt gouf, wéi nach sou gutt wéi näischt um Belval stoung, e 735 m laangen Tunnel an Nord-Süd-Richtung gebaut<ref name=pch>{{Citation|URL=http://www.pch.public.lu/fr/projets/autoroutes/relation-esch-micheville/index.html |Titel=Administration des Ponts et Chaussées |Gekuckt=04.05.2016 |Archiv-Datum=25.04.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160425033514/http://www.pch.public.lu/fr/projets/autoroutes/relation-esch-micheville/index.html }}</ref>, iwwer deem spéiderhin déi haiteg [[Porte de France]] ugeluecht gouf. Duerno gouf den Tunnel ënner der [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Eisebunnsstreck Esch-Péiteng]] erduerch gegruewen, woubäi d'Technik vum sougenannten ''Autoripage'' (Selwererarutschen) zum Asaz koum, bei där déi prefabrizéiert Tunnelskëscht no an no an dat gegruewent Stéck dat am leschten Ament ausgebaggert gëtt, eragedréckt gëtt. Et war fir déi Technik och e Weltrekord, well et war fir d'éischt datt sou e schwéiert Stéck vun iwwer 20.000 Tonnen op seng Plaz geréckelt gouf<ref>[https://web.archive.org/web/20160912073448/http://www.pch.public.lu/fr/projets/autoroutes/relation-esch-micheville/liaison-micheville/index.html "Liaison Micheville - Passage sous les voies ferrées."] Administration des Ponts et Chaussées, pch.lu. Gelies den 13/07/2012</ref>. Fir um Nordstéck vum Tracé den Uschloss un d'A4 ze kréien, hu misse bal 300.000 Meter Kibb mat [[Schwéiermetall]]er verknaschtem Buedem entsuergt ginn<ref>[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/luxemburg/story/19526255 "Liaison Micheville: Wohin mit dem Giftschlamm?"] tageblatt.lu, 30. November 2011 19:50; Akt: 30.11.2011 20:02.</ref><ref>[http://news.rtl.lu/news/national/80871./104263.html "Esch: 300.000 Kubikmeter gëftege Bulli sinn z'entsuergen."] RTL.lu - 22.04.2011, 07:44 | Fir d'lescht aktualiséiert: 22.04.2011, 11:37.</ref>. 30.000 m³ dovu goufen zu Lëtzebuerg mat Plastiksbaatschen isoléiert a vergruewen, de Rescht koum an [[Däitschland]] op Spezialdeponien. Am Ganze kascht dës Entsuergung 30 Milliounen Euro<ref>[http://tele.rtl.lu/waatleeft/replay/v/20120124/81/54949/ RTL Tele, De Journal: "Héichueweschlamm vu Belval:an Ausland!"] 24/01/2012.</ref>. Am Verkafskontrakt hat déi deemoleg [[Arbed]] et gedréint kritt, datt de Staat fir d'Käschten dovu misst opkommen<ref>Léon Marx: [https://web.archive.org/web/20131007221305/http://www.pch.public.lu/actualites/articles/2012/04/2012-04-25_tb_196_millionen_fuer_nordstrasse_und_belval.pdf "196 Millionen für Nordstraße und Belval".] Tageblatt, 25.04.2012.</ref>. Déi drëtt Phas vun den Aarbechte krut de 24. Abrëll 2012 gréng Luucht an der [[Chamber]]. Dofir waren 138 Milliounen Euro virgesinn; fir déi zwou éischt Phase waren 2005 an 2008 am Ganzen 191,5 Millioune gestëmmt ginn<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/233129.html "Chamber: 3. Phas vu "Liaison Micheville" krut gréng Luucht."] RTL.lu - 24.04.2012, 06:17 | Fir d'lescht aktualiséiert: 25.04.2012, 08:18.</ref>. Zesumme kaschten déi eppes iwwer 2&nbsp;km op Lëtzebuerger Säit deemno eng 330 Milliounen Euro. Op franséischer Säit goungen d'Aarbechten eréischt 2012 lass; den 13. Juli war den éischte Stéch mam Spuet<ref name=rtl1307>[http://news.rtl.lu/news/national//279429.html "Chantier vun der ëmstriddener Liaison Micheville lancéiert."] RTL.lu - 13.07.2012, 06:59 | Fir d'lescht aktualiséiert: 13.07.2012, 07:06.</ref>. Den Tracé op franséischer Säit ass net onëmstridden, well en, am Géigesaz zu der Lëtzebuerger Säit, zu groussem Deel duerch bis dohin onberéiert Natur féiert<ref name=rtl1307 />. Naturschutz-Organisatioune kritiséiere besonnesch, datt en en natierleche Korridor tëscht [[Natura 2000|Natura-2000-Zonen]] (den [[Naturschutzgebitt Ellergronn|Naturschutzgebidder Ellergronn]] a [[Naturschutzgebitt Prënzebierg|Prënzebierg]]) zerstéiere géif, an ausserdeem eng net méi exploitéiert [[Eisebunnsstreck Fontoy - Audun-le-Tiche|Eisebunnslinn vu Fontoy op Däitsch-Oth]] ënnerbrécht, déi deemno net méi aktivabel wier<ref>[http://www.oeko.lu/index.php?idusergroup=2&action=show&idnews=2150&start=0&limit_showfirstpage=10&idnavigation=261&fidlanguage=3 Dossier op oeko.lu], gelies de 17.7.2012.</ref>. Am Juni 2013 gouf an Aussiicht gestallt, datt dat éischt Deelstéck tëscht Villerupt an der Lëtzebuerger Grenz Enn 2014 fäerdeg sollt sinn. Dat Stéck vun do aus bis bei de [[Rond-point]] virun der [[Universitéit Lëtzebuerg|Uni]] wier Mëtt 2015 fäerdeg. Am Abrëll 2016 gouf dunn den Oktober 2016 als Erëffnungsdatum vun deem Deelstéck ugekënnegt<ref name=Oktober>[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/story/Liaison-Micheville-offnet-im-Oktober-12641404 "Liaison Micheville öffnet im Oktober."] tageblatt.lu, 20.04.2016 17:50.</ref>. De 16. Dezember 2016 konnt dëst da schlussendlech fir de Verkéier opgemaach ginn. ===Dat lescht Deelstéck=== D'Aarbechten um leschte Stéck op Lëtzebuerger Säit, deem iwwer d'Bielesser Strooss ewech bis bei den Unschloss mat der A4, hu Mëtt 2015 ugefaangen, wéi eng eeler Bréck ofgerappt gouf. Dës Aarbechte sollten ufanks bis Enn 2017 daueren<ref>Nicolas Anen: [http://www.wort.lu/de/lokales/liaison-micheville-wird-voraussichtlich-2015-eroeffnet-5358d70be4b01cc492c693ef "Teilstrecke der 'Liaison Micheville' soll 2015 eröffnet werden."] ''Luxemburger Wort'', 24.04.2014.</ref>, mä och do si schonn am Fréijoer 2016 op d'mannst zwee Joer Verspéidung an Aussiicht gestallt ginn<ref name=Oktober />. Am Hierscht 2016 gouf mam Bau vun der neier Bréck iwwer d'Bielësser Strooss ewech ugefaangen. Si soll vun der Silhouette hier der [[Gare Belval Universitéit]] gläichen a sou visuell e Kontrapunkt zu der Gare um südleche Wupp vum Belval setzen. 2016 housch et, d'Bauaarbechte fir de Wee ronderëm de Schlakentipp mat Uschloss un d'A4 sollten am Fréijoer 2017 ausgeschriwwe ginn; als Ofschloss gouf 2019 an Aussiicht gestallt<ref>[https://web.archive.org/web/20160829120748/http://www.wort.lu/de/lokales/vorarbeiten-haben-begonnen-die-neue-belval-bruecke-57bef068ac730ff4e7f6572f "Vorarbeiten haben begonnen: Die neue Belval-Brücke."] wort.lu, 26. August 2016 um 06:00.</ref>. Enn 2018 gouf vun Enn 2022 ausgaangen; Enn 2019 gouf den Erëffnungsdatum 'am Laf vun 2023' an Aussiicht gestallt.<ref>[https://web.archive.org/web/20200116124319/https://www.wort.lu/de/lokales/liaison-micheville-oeffnet-erst-2023-5df3dd1dda2cc1784e351fdf "Liaison Micheville öffnet erst 2023."] wort.lu, 16.12.2019.</ref> Am Mäerz 2023 gouf dann den Datum op d'Erëffnung op den 29. Mee 2023 festgeluecht, woubäi et bis August 2023 gedauert huet, bis all véier Spuere matenee befuer konnte ginn.<ref>[https://www.rtl.lu/mobiliteit/news/a/2041124.html "Liaison Micheville: Den 29. Mee soll de Contournement opgoen."] rtl.lu, 18.03.2023.</ref> == Biller == <gallery> Fichier:Jonction Micheville sortie tunnel Nord 2012-08.JPG|D'Aarbechten am Nordausgank vum Tunnel (2012) Fichier:Liaison Micheville sortie du tunnel Belval côté sud 2013-08.JPG|... an am Südausgank (2013) Fichier:Sanem, CR168 vers Liaison Micheville (2).jpg|E Schëld weist de Wee fir an déi zwou Richtungen op d'Liaison Micheville ze fueren Bridge B40 (Liaison Micheville) over N 31 (Eastern side) 2024-05 ---2.jpg|D'Bréck iwwer d'N31. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|B40 Liaison Micheville (Luxembourg)|{{PAGENAME}}}} * [https://web.archive.org/web/20160425033514/http://www.pch.public.lu/fr/projets/autoroutes/relation-esch-micheville/index.html "Relation entre Esch/Alzette et Micheville."] Site vun de ponts-et-Chaussées, pch.public.lu, gekuckt: 2016-05-04 (mise à jour 15.1.2015) * [https://vimeo.com/42216336 Video wéi den Tunnel ënner d'Gleiser geréckelt gouf.] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Schnellstroossen zu Lëtzebuerg]] m32muhnkr49sutwb7aoxqq9r7lrkauk 0 100071 2715452 2708289 2026-11-12T02:20:01Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Patrick Sadler''', gebuer de [[24. Januar]] [[1961]] zu [[Déifferdeng]], ass e lëtzebuergesche Moler, deen probéiert duerch d'Molerei mat ville bildlechen a phenomenologesche Mëttelen seng Gedanken fir anerer siichtbar ze maachen. Sou datt hie sou wuel e Bild a sengen Gedanke wéi och et d'Realitéit vun desem Bild virun him als Matérialisatioun duerch d'Molerei siichtbar mécht. == Ausstellungen== * 3. Juni - 21. Juni 2009: "[https://web.archive.org/web/20190704141703/https://konscht.com/artists/index.php?/category/expo-2009 Figuration Non-Figuration]" am [[Konschthaus Beim Engel]] zu Lëtzebuerg * 25. November - 17. Dezember 2011: "[https://web.archive.org/web/20190704023405/https://konscht.com/artists/index.php?/category/expo-2011 Trois Amis]" [[Fernand Bertemes]], [http://petra-werle.fr Pétra Werlé] et [https://patricksadler.com Patrick Sadler] an der "[https://web.archive.org/web/20191216200029/http://www.mamer.lu/art-et-culture/gallerie-op-der-kap/ Galerie op der Kap]" zu Capellen * Oktober 2013: ''[https://konscht.com/artists/picture.php?/1120/category/113 When a Model meets a Painter]'', Galerie d'art Maggy Stein, am [[Beetebuerger Schlass]] * 26. Mee - 1. Juli 2016: "[https://konscht.com/artists/picture.php?/1121/category/111 Les Nénuphars]" am [[Lycée Nic-Biever|LNB]] zu Dideléng * 1. Juli - 5. Juli 2017 Ausstellung "[https://web.archive.org/web/20170722012133/http://konscht.com/artists/index.php?/category/124 Les Inséparables]" an der Gemeng zu [[Bieles]] * 20 November - 26. November 2017 Ausstellung "[https://web.archive.org/web/20190704104727/https://konscht.com/artists/index.php?/category/sixthfloor-2017 End of Year]" bei "[[Sixthfloor|Sixth Floor]]" zu [[Käerch]] * 22. Februar - 27. Abrëll 2018 Ausstellung "[https://web.archive.org/web/20180701022846/http://lge.lu/2018/02/vernissage-vum-patrick-sadler/ Back to the Roots]" am [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|LGE]] zu Esch-Uelzecht *21. November - 15. Dezember 2019 Ausstellung "Peintures et Sculptures mam "[https://fernbertemes.lu/ Fernand Bertemes], Marc Bertemes, [https://patricksadler.com/ Patrick Sadler] an [https://web.archive.org/web/20190717114106/http://gerardclaude.com/ Gérard Claude] an der "[https://web.archive.org/web/20191216200029/http://www.mamer.lu/art-et-culture/gallerie-op-der-kap/ Galerie op der Kap]" zu Capellen == Um Spaweck == * [https://patricksadler.com/ Websäit vum Patrick Sadler] * [https://konscht.com/artists Websäit vu Konscht zu Lëtzebuerg] * [http://www.model-kartei.de/sedcard/fotograf/316273/ Fotosaarbechte vum Moler] * [https://www.youtube.com/channel/UCuWvEIwcTDlRRtNC9l4hVhw Patrick Sadler op Youtube] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Sadler Patrick}} [[Kategorie:Gebuer 1961]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]] aksrp7sajrajo1429ojfr3rd4c75pvp 0 100311 2715418 2714622 2026-11-11T17:43:50Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715418 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Uertschaft Däitschland | Numm = Karlstadt | Bild = | Bildtext = Karlstadt | Wopen = Wappen Karlstadt.svg | Bundesland = Bayern | Regierungsbezierk = Ënnerfranken | Landkrees = [[Landkrees Main-Spessart|Main-Spessart]] | Fläch = 98.18 | Héicht = 163 m }} '''Karlstadt''' ass d'Kreesstad vum ënnerfränkesche [[Landkrees Main-Spessart]]. == Geographie == === Staddeeler === Karlstadt ass an de Chef-lieu an an néng Staddeeler agedeelt<ref>{{Citation |URL=https://www.karlstadt.de/sites/gensite.asp?SID=cms230220200522238219720&Art=034:46 |Titel=Karlstadt und die neun Stadtteile |Gekuckt=2020-02-23 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20210506225123/https://www.karlstadt.de/sites/gensite.asp?SID=cms230220200522238219720&Art=034:46 |Archiv-Datum=2021-05-06}}</ref>: {| | valign="top" | * [[Gambach (Karlstadt)|Gambach]] * [[Heßlar (Karlstadt)|Heßlar]] * [[Karlburg]] * [[Karlstadt (Karlstadt)|Karlstadt]] (Chef-lieu) * [[Laudenbach (Karlstadt)|Laudenbach]] * [[Mühlbach (Karlstadt)|Mühlbach]] | valign="top" | * [[Rohrbach (Karlstadt)|Rohrbach]] * [[Stadelhofen (Karlstadt)|Stadelhofen]] * [[Stetten (Karlstadt)|Stetten]] * [[Wiesenfeld (Karlstadt)|Wiesenfeld]] ** [[Erlenbach (Karlstadt)|Erlenbach]] ** [[Rettersbach]] |} === Nopeschgemengen === {| width="50%" align="center" |- | width ="33%" align="center" | Stad [[Lohr am Main]] | width ="33%" align="center" | Stad [[Gemünden am Main]]<br>Gemeng [[Gössenheim]] | width ="33%" align="center" | Gemeng [[Eußenheim]] |- | width ="33%" align="center" | Gemeng [[Steinfeld (Main-Spessart)|Steinfeld]] | width ="33%" align="center" | [[Fichier:Compass card (de).svg|150px]] | width ="33%" align="center" | Stad [[Arnstein (Main-Spessart)|Arnstein]] |- | width ="33%" align="center" | Gemeng [[Urspringen]] | width ="33%" align="center" | Gemeng mat Maartrecht [[Zellingen]]<br>Gemeng [[Himmelstadt]] | width ="33%" align="center" | Gemeng mat Maartrecht [[Thüngen (Bayern)|Thüngen]] |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20071113132822/http://www.karlstadt.de/ Offiziell Websäit] {{de}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Karlstadt]] 9lkw86csnqi4yzml8aujxb3ws2t7jox 0 102464 2715387 2425802 2026-11-11T15:45:32Z Mobby 12 60927 k 2715387 wikitext text/x-wiki Als '''Weltraumorganisatioun''' ginn Administratiounen, Ariichtungen an Zesummenschlëss vu Verwaltungen, Persounen, an [[Entreprise|Entreprisë]] bezeechent, déi sech mat der Fuerschung an/oder Notzbarmaache vum [[Weltraum]] fir friddlech oder [[militär]]esch Zwecker befaassen. == National Weltraumorganisatiounen == Vill [[Staat]]en ënnerhalen national Weltraumorganisatioune fir d'Fuerschung an d'Benotze vum Weltraum. Heiansdo sinn déi betreffend Organisatiounen nëmme fir [[Raumfaart]] a Benotze vum Weltraum zoustänneg, munnechmol zousätzlech och fir d'wëssenschaftlech Entwécklung vun der [[Loftfaart]]. Déi bekanntst national Weltraumorganisatioun ass déi, den [[29. Juli]] [[1958]] gegrënnt zivil US-Bundesagentur fir Loft- a Raumfaart, d'[[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] déi et als éischt an eenzeg Organisatioun fäedegbruecht huet, Mënschen op den [[Äerdmound]] ze schécken. === Lëscht vun nationale Weltraumorganisatiounen === * [[Agencia Espacial Mexicana]] (AEXA), [[Mexiko]] * [[ANGKASA|Agensi Angkasa Negara]] (ANGKASA), [[Malaysia]] * [[Agenzia Spaziale Italiana]] (ASI), [[Italien]] * [[Austrian Space Agency]] (ASA), [[Éisträich]] * [[British National Space Centre]] (BNSC), [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] * [[Canadian Space Agency]] (CSA), [[Kanada]] * [[Centre national d'études spatiales]] (CNES), [[Frankräich]] * [[China National Space Administration]], (CNSA), [[China]] * [[Comisión Nacional de Actividades Espaciales]], CONAE, [[Argentinien]] * [[Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt]] (DLR), [[Däitschland]] * [[Roskosmos|Federal Space Agency]] (FSA/Roskosmos), [[Russland]] * [[Indian Space Research Organisation]], (ISRO), [[Indien]] * [[Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais]] (INPE), [[Brasilien]] * [[Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial]] (INTA), [[Spuenien]] * [[Iranische Weltraumagentur]], (ISA), [[Iran]] * [[Israel Space Agency]], (ISA), [[Israel]] * [[Japan Aerospace Exploration Agency]] (JAXA), [[Japan]] * [[Korea Aerospace Research Institute]], [[Südkorea]] * [[Lembaga Penerbangan Dan Antariksa Nasional]], (LAPAN), [[Indonesien]] * [[National Aeronautics and Space Administration]] (NASA), [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] * [[National Space Agency of Ukraine]], (NSAU), [[Ukrain]] * [[National Space Organization]] ([[China]]) * [[National Space Research and Development Agency]], (NASRDA), [[Nigeria]] * [[South African National Space Agency]], (SANSA), [[Südafrika]] == Zesummeschlëss vu Staaten, respektiv Organisatiounen aus verschiddene Länner == === Europa === Nieft nationale Weltraumorganisatioune gëtt et och Zesummeschlëss vun en ettleche Staaten wéi d'[[European Space Agency|Europäesch Weltraumorganisatioun]] (engl. '''European Space Agency''', kuerz ESA). Déi gouf den [[30. Mee]] [[1975]] fir eng besser Koordinéierung vun den europäesche Raumfaartaktivitéite gegrënnt, well den technologesche Réckstand an der Raumfaart géigenniwwer der UdSSR an den USA wéinst den immensen Ustrengunge vun deenen zwee Länner ëmmer méi grouss gouf. Si hat 18 Memberstaaten (zanter [[2008]] Tschechien). D'ESA ass d'Nofollgerganisatioun vun den europäeschen Organisatiounen [[ELDO]], [[European Space Research Organisation|ESRO]] a vun der Europäescher Fernmeldesatellitte-Konferenz (CETS). Wéi déi ass si no Artikel 2. vun hirem Statut op „reng friddlech Zwecker“ vun der Raumfaart begrenzt. === Ettlech Staaten === Niewen Zesummenschlëss vun nationalen Organisatioune gëtt et och Zesummeschlëss fir Eenzelzwecker, z.&nbsp;B. fir d'Entwécklung an de Betrib vu [[Rakéit]]en, [[Raumstatioun]]en, [[Satellit (Raumfaart)|Satellitten]] a Satellittennetzer. ==== Entwécklung an eventuelle kollektive Betrib vu Systemer ==== # E Beispill fir e méistaatlechen Zesummeschloss fir Entwécklung an eventuell fir kollektive Betrib vu Systemer ass d'[[European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites|Europäesch Organisatioun fir de Gebrauch vu meteorologesche Satellitten]], EUMETSAT zu [[Darmstadt]], déi d'[[Meteosat]]- an d'[[MetOp]]-Wiedersatellitte bedreift. # E weidert Beispill ass d'[[Disaster Monitoring Constellation]] (DMC), e Verband vun Äerdobservatiounssatellitte fir Katastrophenhëllef, dee vun der DMC International Imaging bedriwwe gëtt. Membere sinn d'Staaten: #* [[Algerien|Algerie]] mat [[Alsat-1]], Typ DMC, 32m MS, [[2002]] #* [[China]] mat [[Beijing-1]], Typ DMC+4, 32m MS / 4m Pan, [[2005]] #* [[Nigeria]], [[Nigeriasat-1]], Typ DMC, 32m MS, [[2003]] #* [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] mat UK-DMC, Typ DMC, 32m MS, [[2003]] #* [[Tierkei]] mat [[Bilsat-1]], Mission Completed [[2006]] #* [[Spuenien]] mat [[Deimos-1]], Typ GMC, 22m MS, [[2008]] #* Groussbritannien mat [[UK-DMC2]], Typ DMC, 22m MS, [[2008]] ==== Standardiséierung an Informatiounsaustausch ==== E Beispill fir en Zesummeschloss fir d'[[Standardiséierung]] an den Informatiounsaustausch ass de [[Consultative Committee for Space Data Systems]] (CCSDS) mat Sëtz zu [[Washington D.C.]]. D'Aufgab vum CCSDS ass d'Ausschaffe vu kollektive Methode fir den [[Dateverkéier]] mat [[Raumgefier]]er, haaptsächlech vu [[Fuerschungssond]]en. === Weltwäit Zesummenschlëss === E Beispill fir eng internationaal Weltraumorganisatioun, déi prinzipiell fir all d'Weltraumorganisatiounen op ass, ass d'[[International Charta fir Weltraum an Naturkatastrophen]], déi am Fall vu [[Katastroph]]e séier gëeegent Satellittebiller mat Vergläichsbiller fir d'optimaalt Plangen an d'Duerchféiere vun der [[Katastrophenhëllef]] zur Dispositioun stellt. === Lëscht vun internationale Weltraumorganisatiounen === * [[Asia-Pacific Space Cooperation Organization]] * [[Ausschoss fir de friddleche Gebrauch vum Weltraum]], (Committee on the Peaceful Uses of Outer Space, COPUOS), [[Vereente Natiounen|UNO]] * [[Committee on Space Research]], [[COSPAR-Bezeechnung|COSPAR]] * [[Consultative Committee for Space Data Systems]] * [[Disaster Monitoring Constellation]] * [[European Cooperation for Space Standardization]] * [[European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites]] * [[European Space Agency|Europäesch Weltraumorganisatioun]] * [[Europäesche Weltraumroot]] * [[International Academy of Astronautics]] * [[International Astronautical Federation]] * [[Internationaal Charta fir Weltraum an Naturkatastrophen]] * [[Interkosmos]] * [[Intersputnik]] (fréier staatlech, haut privatiséierte Betrib vun Noriichtesatellitten) == Privat Weltraumorganisatiounen == * Privat Weltraumorganisatioune waren am Ufank aus Gruppe vu [[Wëssenschaftler]] entstanen, [[Ingenieur]]en a Raumfaartenthusiasten, déi de Gedanke vun der Raumfaart propagéiert hunn an/oder sech fir den Austausch vun Iddien, Konzepter a fir d'Entwécklung vun der Technik zesummegeschloss hunn. * Och haut gëtt et nach nieft de Regierungsorganisatioune mat Weltraumbezuch [[Netregierungsorganisatioun]]e vu Wëssenschaftler oder Fuerschungsariichtungen an deelweis Raumfaartbegeeschteter, déi sech fir d'Verwierklechung vu wëssenschaftlechen Zwecker zesummeschléissen. * Haut, wou iwwer Satellitten Telefonsverkéier, Dateverkéier an TV-Biller zu Maartpräisser am Wäert vu Milliarden Euro iwwerdroe ginn, gëtt et och grouss kommerziell Ubidder, déi nees zum Deel a Verbänn oder Konsortie verbonne sinn. Etabléiert Mäert si virun allem [[Noriichtesatellit|Noriichteverkéier]] iwwer Satellitten, [[Äerdobservatiounssatellit|Äerdobservatiouns]]- an [[Navigatiounssatellit]]ten. Grouss Ubidder sinn ë.&nbsp;a.: ** [[SES Astra]] ** [[Intelsat]] ** [[Intersputnik]] * A neierer Zäit gëtt et nees privat Associatiounen, déi aner Exploitatioune vum Weltraum wéi [[Weltraumtourismus]] oder d'Besiidlung vum Weltraum propagéieren. === Lëscht vu private Weltraumorganisatiounen === <nowiki>historesch:</nowiki> * [[Veräin fir Raumschëffaart]] * [[Hermann-Oberth-Gesellschaft]] <nowiki>aktiv:</nowiki> * [[American Institute of Aeronautics and Astronautics]] * [[Deutsche Gesellschaft für Luft- und Raumfahrt]] * [[Space Generation Advisory Council]] * [[Österreichisches Weltraum Forum]] * [[The Planetary Society]] <nowiki>wäitreechend utopesch Ziler:</nowiki> * [[Mars One]] * [[Mars Society]] * [[New Spirit of St. Louis Organization]] * [[Space Frontier Foundation]] * [[Ansari X-Prize]] Foundation * [[RapidEye]] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Raumfaart]] gnqbue0c5l43xgp83nh5t5k9mv2ygh2 0 122891 2715364 2695531 2026-11-11T15:02:03Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Al Esch]] derbäigesat 2715364 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = Stadhaus Esch-Uelzecht |Bild = |Bildtext = D'Stadhaus 2013 |Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Plaz = [[Esch-Uelzecht]] |Adress = Place de l'Hôtel de ville |Koordinaten = {{Coor dms|49|29|46.8|N|05|59|04.8|O|Haaptkoordinaten=jo}} |Baustil = Neoklassizismus |Architekt(en) = [[Isidore Engler]] |Status = |Datum vum Bau =1935-37 |Proprietär = Gemeng Esch-Uelzecht }} D''''Stadhaus vun Esch-Uelzecht''' ass de Sëtz vun der Gemengeverwaltung vun [[Esch-Uelzecht]]. Et ass en administratiivt Gebai am neo-klassesche Stil, dat 1935-1937 op der ''Moartplaz'' (haut Stadhausplaz/Place de l'Hôtel de ville), am Quartier [[Al Esch]], no Pläng vum Stadarchitekt [[Isidore Engler]] gebaut gouf. == Geschicht == Et koum op d'Plaz vum éischte Stadhaus, dat 1865 vum [[Antoine Hartmann]] baue geloss gi war, mä schonn zënter 1899 net méi als sollecht benotzt gi war, well et ze kleng gi war, an d'Stadverwaltung an en neit Gebai an d'[[Uelzechtstrooss]] geplënnert war (do wou haut de Centre Mercure ass). Dono waren nach d'Gendarmerie, d'Vikariat a Primärschoulsklassen am ale Gemengegebai, déi no an no a Gebaier geplënnert sinn, déi speziell dofir gebaut goufen. 1932 gouf et ofgerappt. Fir dat neit Stadhaus ze bauen, hunn nach e puer aner Haiser missen opkaf ginn, fir och ofgebrach ze ginn a sou genuch Plaz fir den Neibau ze hunn.<ref name=Flies>[[Joseph Flies]]: Das Andere Esch, Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1979, S.731- 736.</ref> 1935 hunn d'Aarbechten ugefaangen. De Réibau ass aus Bëtong, a gouf vun der Firma Bauler & Cie ausgefouert. D'Hasteng vun der Fassad sinn aus de Steebréch vu [[Gilsdref]], [[Iernzen]] an aus dem ''Ellergronn'' zu Esch; d'Daachleeën aus de Leekolle vun [[Uewermaartel]] an [[Aasselbuer]], an d'faarweg Fënsteren aus dem Atelier Linster vu [[Munneref]]. Dat neit Gebai gouf de 15. August 1937 feierlech a Betrib geholl. 2021 gouf de Sëtzungssall fir 2,7 Milliounen Euro komplett renovéiert. Fir d'Zäit vun den Aarbechte waren d'Gemengerotssëtzungen an der Salle ''Ellipse'' vun der [[Maison du Livre]] um Belval.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1730957.html "Ëmbau- a Renovatiounsaarbechten zu Esch."] rtl.lu, 31.05.2021.</ref> ==Beschreiwung== [[Fichier:D300 Märei Esch.JPG|thumb|Giewelrelief mat Wopen, Schmelz- a Grouwenaarbechter]] ===Baussen=== D'viischt Fassad ass vertikal an dräi gedeelt, woubäi de mëttelsten Deel, als [[Fassadegiewel]] deen e bëssen no vir gebaut ass, mat engem dräieckege [[Giewelrelief]], ervirstécht. Am deem mëttelsten Deel ass och eng vun aacht Saile flankéiert Entrée, an eng Fënsterfront iwwer zwéi Stäck, hanner där de Sëtzungssall ass, mat engem Balkon. ====Skulpturen==== Um Giewelrelief ass den Escher Wopen, dee vu jee engem Bierg- an engem Schmelzaarbechter flankéiert ass, mat hannendrun der Silhouette vun der Stad a vun de Schmelzen. Ënnendrënner steet d'Zitat aus dem [[Feierwon]]: ''[[Mir wëlle bleiwe wat mir sinn|Mir wölle bleiwe wat mer sin]].'' Laanscht d'viischt Fassad, tëscht de Fënstere vum 1. an 2. Stack si sculptéiert Reliefer, déi verschidde Beruffer an Aktivitéiten weisen: Bauaarbechter (Schräiner, Steemetzer), Fleeg vu Kanner an ale Leit, Elektriker, Konschtberuffer (Moler, Museker, Architekt(en), Sculpteur), Léierin, Schmadd a Stolaarbechter, Sportler, Enseignant (resp. Student). Laanscht d'Säit, zur Groussgaass hin, sinn der nach eng Kéier dräi, mat enger Baurekoppel, Grouwenaarbechter a Gäertner. D'Sculpteure waren d'Bridder Hary, den [[Albert Kratzenberg]], de [[Wenzel Profant]] an den [[Aurelio Sabbatini]].<ref name=Flies /> '''Galerie vun de Relief-Skulpturen''' (''gouf geläscht. Fräi Biller sinn no aktuellem Copyrightsgesetz (dat keng Panoramafräiheet virgesäit) eréischt 70 Joer nom Doud vum Autuer (Architekt a Sculpteur) méiglech'') <div align="center"> Laanscht d'Säit vun der Groussgaass </div> ===Bannen=== D'monumentaalt Trapenhaus, dat mat Marber verkleet ass, gëtt vu 6 Fënstern aus faarwegem Glas beliicht, op denen am ënneschten Deel an der Mëtt den Escher Wopen, lénks den Akerbau a riets d'Industrie ze gesinn ass; am ieweschten Deel verschidde Beruffskorporatiounen a Konschten. De Gemengerotssall ass 7,5 m héich, eppes iwwer 16 m laang an an zwee gedeelt: ee fir d'Membere vum Gemengerot, mat engem Dësch am Hallefkrees, an ee fir de Public. Laanscht d'Mauer sinn ënne bis op 3,2 m Héicht hëlze Panneauen, driwwer sinn zwéi grouss Tableaue vum [[Frantz Kinnen]], déi hie fir de Cinquantenaire vun der Stad, 1956, gemoolt hat.<ref>Scuto, 2020, kuckt Um Spaweck.</ref> ==Literatur== ''Ville d'Esch-sur-Alzette - inauguration de l'Hôtel de Ville, 15 août 1937.'' (Broschür). == Um Spaweck == {{Commonscat|City hall in Esch-sur-Alzette|{{PAGENAME}}}} * Denis Scuto: [https://www.tageblatt.lu/?post_type=post&p=825393 "Serie Historisches und architektonisches Esch (52): Das Escher Rathaus."] tageblatt.lu, 15 . Juni 2020. {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Bauwierker 1937]] [[Kategorie:Märeien zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Al Esch]] ok8hzwdb2czk6w3nbfnj3n6jfew6vht 0 124701 2715459 2695551 2026-11-12T04:44:22Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue du Rost | Numm_fr=Rue du Rost | Numm_lb=(um) Rouscht | Bild = Luxembourg, rue du Rost - nom de rue.jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_de =Benderstraße<ref>Am Mëttelalter, well sech an der Strooss eng Rëtsch [[Faassbënner]] néiergelooss haten</ref> | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Uewerstad]] | Postcode=2447 | Koordinaten={{coor dms|49|36|40.5|N|06|08|00.2|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 40 | Bemierkung= }} '''Um Rouscht''' (offiziell: ''rue du Rost'') heescht eng Strooss an der Uewerstad vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]; se verleeft hannert dem [[Groussherzogleche Palais]], vun der [[Waassergaass (Stad Lëtzebuerg)|Waassergaass]] bis op d'Kräizung wou d'[[Rue de la Boucherie|Fleeschiergaass]] an de [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]] iwwergeet. ==Urspronk vum Numm== Et ass net sécher wou den Numm ''Rost'' - dee géint Enn vum [[16. Joerhonnert]] opkoum - hierkënnt, ma den Historiker [[Nicolas van Werveke]] an de [[Joseph Hess]] ginn dës Erklärung: :Ronderëm déi fréier [[Nikloskierch vu Lëtzebuerg|Nikloskierch]] - déi um haitege [[Krautmaart]] stoung - war e [[Kierfecht]]. Well sengerzäit d'Kierfechter net onbedéngt mat Maueren oder Glänneren ëmgi waren a fir ze verhënneren, datt Véi, Schwäin an Hénger an d'Enceinte vun der Kierch oder dem Kierfecht erakéimen an do Schied maache géifen, sinn dacks Grief gezu ginn, iwwer déi [[Eisen|eise]] Staangen a Form vun engem Grill oder [[Véirouscht]] geluecht goufen. Sou soll den Numm ''um Rouscht'' sech bis haut gehalen hunn<ref>[[Henri Beck]] 1998, [https://web.archive.org/web/20160914024407/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_59-1998_36.pdf ''Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?'' ] (PDF) [[Ons stad]] 59: 36</ref>. ==Gebaier== *Récksäit vum Groussherzogleche Palais *Récksäit vum Haus 6 vun der [[Rue Sigefroi|Sigfriedstrooss]], mat der Statu vum Bommenzinnes Dëst Gebai um Rouscht dat zum Groussherzogleche Palais gehéiert, steet op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]]: {| class="wikitable" |- style="background-color:#F2F2F2" ! Haus-<br>nummer ! width="50%" | Beschreiwung ! Bild |- valign="top" | 26, 30, 32 | (op der Parzell 564/1670) | align="center" style="padding:3px" | [[Fichier:Rue Rost Luxembourg City 2012-08.JPG|100px]] |} ==Biller== <gallery> Rue de Rost.jpg|Récksäit vum Haus 6 vun der Rue Sigefroi Luxembourg City Roost Népomucène 01.jpg|mat der Statu vum [[Bommenzinnes]]. Grand Ducal Palace in Luxembourg 8.JPG|Récksäit vum Palais. </gallery> == Um Spaweck == [https://web.archive.org/web/20220624072500/https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_59-1998_36.pdf D'Rue du Rost an ''Ons Stad'' N° 59] {{Commonscat|Rue du Rost (Luxembourg City)}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen an der Uewerstad|Rost]] 7m59iwjd4t9achd3hjst7hgx04ytt36 0 125269 2715365 2695566 2026-11-11T15:02:30Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Al Esch]] derbäigesat 2715365 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue de l'Alzette | Numm_fr=Rue de l'Alzette | Numm_lb=Uelzechtstrooss | Bild = Esch-sur-Alzette, Alzette (plaque).jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr =''bis 1923'':<br> Ave. de l'Hôtel de Ville (1. Deelstéck)<br>Rue de la Poste (2. Deelstéck)<br>Rue Marie-Thérèse (3. Deelstéck) | Fréieren Numm_de =''1940-44'': Adolf-Hitler-Straße | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch Uelzecht]] | Quartier=Al Esch, Brill | Postcode= 4010 | Koordinaten={{coor dms|49|29|38.2|N|05|58|52.2|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 900 | Bemierkung= }} __NOTOC__ [[Fichier:Esch. Uelzechtstrooss.jpg|thumb|An der Uelzechtstrooss (2014).]] D''''Uelzechtstrooss''' (offiziell: ''Rue de l'Alzette'') ass eng Strooss an de Quartieren [[Al Esch]] a Brill zu [[Esch Uelzecht]]. Se huet hiren Ufank op der Stadhausplaz (''Place de l'Hôtel de ville'') a leeft a südwestlecher Richtung iwwer d'Brillplaz ewech (offiziell: ''Place de la Résistance'') bis op de Prënzeréng (''Boulevard Prince-Henri''). == Beschreiwung == D'Uelzechstrooss huet hiren Numm vun der [[Uelzecht]], déi op hirer ganzer Längt ënnendrënner an engem zouene [[Kanal (Waasserbau)|Kanal]] leeft. Et ass d'Haaptgeschäftsstrooss vun Esch a gouf bal op hirer ganzer Längt uganks vun den 1990er Joren als Foussgängerzon amenagéiert an ass déi längste Strooss vun där Zort zu Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=http://www.esch.lu/tourisme/attractions_sites/Pages/rue_alzette_de.aspx |Titel=La Rue de l'Alzette - la plus longue Zone Piétonne du Pays |Gekuckt=26.05.2016 |Archiv-Datum=03.08.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160803011845/http://www.esch.lu/tourisme/attractions_sites/Pages/rue_alzette_de.aspx }}</ref> Opfälleg sinn déi 29 hellmof ugestrache [[stol]]en Dunnen, déi wéi Masten, liicht ugewénkelt aus dem Buedem stinn. Op sechs dovu si seegelänlech 'Diech' (stiliséiert Vigel) festgemaach. D'Maste stinn an Ofstänn vu jee 18 Meter tëscht der Stadhausplaz an der Brillplaz, an hir Spëtzte sinn an engem [[Kreessegment]] ausgeriicht, fir der Tatsaach Rechnung ze droen, datt d'Strooss net ganz riicht ass. Am ieweschten Drëttel si se duerchlächert, fir dem Wand manner Ugrëffsfläch ze bidden. Nieft hirer Roll als Dekoratioun si si beliicht an droen d'Stroosseluuchten, an et kann een op hinnen och Fändelen oder Callicote fir besonnesch Evenementer ophänken.<ref name=Industriekultur>Denis Scuto: ''Industriekultur in Esch: Eine stadtgeschichtliche Wanderung durch die Luxemburger Minettemetropole.'' Éditions Le Phare 1993, ISBN 2-87964-025-3</ref> Se goufe vum [[Peter Rice]] a vun der Grupp ''Arquitectura'' konzipéiert. D'Bebauung ass gréisstendeels aus den éischten 2 Joerzéngte vum 20. Joerhonnert, a sou fënnt ee vill intressant architektonesch Stiler aus där Zäit erëm (kuckt ënnendrënner: ''Bemierkenswäert Gebaier''). ==Geschicht== Den historesche Kär vun Esch ass an engem Hank gebaut, nërdlech vun der Uelzecht. Wéinst Iwwerschwemmungsgefor an och wéinst hire suppegen Uwänner ass net no beim Floss gebaut ginn. D'Uelzechtstrooss gehéiert deemno net zu den historesch gewuessene Stroosse vun Al Esch. Eréischt mat der schëtzeger Entwécklung vun der Stad gouf ëm d'Joerhonnertwenn vum [[19. Joerhonnert|19.]] op d'[[20. Joerhonnert]] decidéiert, d'Uelzecht ze kanaliséieren an z'iwwerdecken, fir esou eng Strooss driwwer kënnen unzeleeën, mat Haiser op béide Säiten. Fir d'éischt, 1885-89, gouf dat op der Héicht vun der haiteger Stadhausplaz gemaach, dono, 1906 bis bei d'Avenue de la Gare, 1907 bis op den Eck mat der Neistrooss (der haiteger Liberatiounsstrooss) an nach dono, bis erop op d'Brillplaz. Fir dee leschtgenannten Deel gouf 1910-11 vum Entreprener Alfred Lefèvre de Laf vun der Uelzecht ëmgeleet<ref name=Flies>[[Joseph Flies]]: Das Andere Esch - an der Alzette: Ein Gang durch seine Geschichte. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1979, S.432-435.</ref>: Si ass nämlech virdrun duerch d'Kanalstrooss gelaf, fir dann op der Héicht vun der Rue du Fossé, resp. der Rue des Remparts, an zwéin Äerm no Süden ze béien, woubäi een Aarm eng Mille bedriwwen huet (kuckt den Numm Millestrooss), an dann op der Héicht vum haitege Schollesch Eck no Osten ze béien. Ewell gouf de Kanal riicht duerchgezunn. No an no hu sech ëmmer méi Geschäfter, absënns am ënneschten Deel néiergelooss, an d'rue du Commerce an Al Esch, déi traditonell Buttécksstrooss, huet déi Funktioun verluer. Am Oktober 2013 goufe vum [[Gunter Demnig]] 7 [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Esch-Uelzecht|Stolpersteine]] virun den Haiser mat der Nummer 23, 57, 119 geluecht fir den Affer vum [[Nationalsozialismus]] ze gedenken. <gallery> File:Rue de l'Alzette-10.jpg|D'Uelzechtstooss ëm 1910, op der Héicht vun der Maartplaz... File:Esch-sur-Alzette Die Alzette in der Bahnhofavenue, Photo by J.M. Bellwald, N° 427.jpg|... an op der Héicht vun der Avenue de la Gare (virun 1907). </gallery> ===Nimm=== Hiren haitegen Numm krut d'Uelzechtstrooss eréischt duerch eng Decisioun vum Gemengerot, den 9. Mee 1923. Virdrun huet den Deel vun der Stadhausplaz (déi dunn nach ''Maartplaz'' housch) bis bei d'Avenue de la Gare ''Avenue de l'Hôtel de Ville'' geheescht, dat, well op Nr. 12 e Gebai stoung, dat 1898 als Schoul gebaut gi war, ma dono als Stadhaus funktionéiert huet, bis 1937 [[Stadhaus Esch-Uelzecht|dat neit Stadhaus]] fäerdeg gouf (Et gouf 1965 ofgerappt, an an d'Plaz koum de Centre Mercure). Den zweeten Deel, vun der Avenue de la Gare bis bei d'Dicksstrooss, hat ufanks den Numm ''Rue de la Poste'', wéinst der Post déi bis 1931 op Nr. 54 war, ier s'an [[Postgebai Esch-Uelzecht|dat neit Gebai]] geplënnert ass, wou se haut nach dran ass. Den Deel vun der Dicksstrooss bis un d'Enn um Prënzeréng hat sengersäits 1914 den Numm ''Rue Marie-Thérèse'' kritt. [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Wärend der däitscher Besatzung 1940-44]] huet d'Uelzechtstrooss missen als ''Adolf-Hitler-Straße'' duerhalen.<ref>Willy Allamano; Gilbert Bernardini: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch-an-der-Alzette und seine Straßen. De l'Histoire à chaque pas - Geschichte mit jedem Schritt.'' Selbstverlag, 2013. ISBN 978-2-87964-136-2, S.17-20.</ref> Den Tronçon tëscht der Stadhausplaz an dem Boulevard Berwart, deen eréischt 1969/70 ugeluecht gouf, wéi d'Uelzecht bis bei de ''Schlassgoart'' zougedeckelt gouf, huet ufanks och ''Uelzechtstrooss'' geheescht. De 24. November 2006 gouf en awer an ''Helen-Buchholz-Strooss'' ëmgedeeft, no der Komponistin [[Helen Buchholtz]], där hiert Familljenhaus net wäit ewech an der Lëtzebuerger Strooss stoung. == Bemierkenswäert Gebaier== === 4 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 4 - Art nouveau nancéen-1.JPG|thumb|upright|left|Uelzechtstrooss 4, Gebai am ''[[École de Nancy|Nanzeger Jugendstil]]'']] D'Haus op Nummer 4 gouf 1904 vum [[Nicolas Biwer]] baue gelooss. Et ass vum Nanzeger Jugendstil inspiréiert: D'Fënsterrumme sinn a Form vu vegetale Mustere sculptéiert, Blummen, Käschteblieder, Wuerzelen. Lénks a riets vum Balcon um 3. Stack, an och iwwer der zentraler Fënster, si [[Pohunn]]en. Am Gelänner vum Balcon si fer-forgés [[Sonneblumm]]en. <ref>Denis Scuto: "La découverte de l'urbain. Maison Biwer, 4, rue de l'Alzette, Esch-sur-Alzette." in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-103-106.</ref> {{Clr}} === 5-9 rue de l'Alzette (Maison Sichel) === <gallery> Esch sur Alzette Rue d'Alzette 5-9 Maison Sichel-2.JPG|Uelzechtstrooss 5-9, dat fréiert Sichel-Gebai Detail Maison Sichel, Esch.jpg|Reliefskulpturen Esch sur Alzette Rue d'Alzette 5-9 Maison Sichel-1.JPG|Detail vum Ochsena </Gallery> ''Maison Sichel'', gebaut 1909 (ëstlechen Ubau vun 1924), Architekt war de Carl Dietrich vun [[Neustadt an der Weinstraße|Neustadt an der Hardt]], als Wunn- a Geschäftshaus fir d'Famill Sichel. Opfälleg Tiermercher op béide Säiten; d'Fassad ass dekoréiert mat Girlanden a Friichten. Um den Tierm Skultpture vum Merkur a vun engem Grouwenaarbechter. Nieft dem Ochsena-Fënster: Beien als Symbol vun der Äerdegkeet.<ref name=Rundgang>[http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/Esch%20-%20Architektur%20Rundweg.pdf Esch-sur-Alzette: eine Stadt in Bewegung; Architektur Rundgang.] Infoprospekt vum Office de tourisme vun Esch-Uelzecht.</ref> {{Clr}} === 30 rue de l'Alzette === [[Fichier:30 rue de l'Alzette coin Avenue de la Gare Esch-sur-Alzette 2014-12.jpg|thumb|upright|left|Eckhaus mat der Avenue de la Gare, op der Nr. 30.]] {{Clr}} === 55 rue de l'Alzette=== [[Fichier:Esch-sur-Alzette - Rue de l'Alzette 53-55 2015-05.jpg|thumb|left|Nr.55]] D'Duebelhaus op Nr.55 ass vum [[Nicolas Schmit-Noesen]] aus dem Joer 1929. Bauhäre waren de C. Rollinger an den H. Marnach. Ze gesinn op der [[Art Deco|Art-Deco]]-Fassad sinn zwee Flaachreliefer vun engem jonke Mann mat enger Âskulap-Schlaang an engem jonke Meedchen, dat sech de Schong zoustréckt. Déi éischt Proprietärem, déi iwwert hirem Geschäft gewunnt hunn, waren Apdikter, resp. [[Schouster]]. D'Fassad um Rez-de-chaussée an um éischte Stack ass mat wäissem Marber bekleet<ref name=Rundgang/>.{{Clr}} === 57 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 57-Néogothique.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 57, Gebai am neogotesche Stil]] Gebai am neo-gotesche Stil, gebaut 1909<ref name=Rundgang />. Bauhär war de Stoffhändler Jean Adolphe Claude (Jong vum Buergermeeschter [[Pierre Claude]]), dee bis an d'1930er Jore säi Buttek do hat. Dono war do, bis an d'2000er Joren, eng Filial vum Schonggeschäft [[Bata]]. An den 1930er Joren huet d'Famill Cerf um 2. Stack do gewunnt; e [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Esch-Uelzecht|''Stolperstein'']] virum Haus erënnert drun.<ref>[https://vimeo.com/419003697/c076cfce2a "Maison Claude".] Guide historique et architectural Esch-sur-Alzette. Video, CD2H, Denis Scuto, 2020.</ref> {{Clr}} === 60 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch-sur-Alzette - 60 rue de l'Alzette 2015-05.jpg|thumb|left|Eckgebai mat der Liberatiounsstrooss.]] Gebaut 1909-10, wéi d'Uelzecht iwwerdeckt gouf. Deemools Eck Neistrooss/Poststrooss. Gebaut fir de Josy Wester. Méi spéit war do, bis 1953, eng Agence vum Wort dran.<ref>Flies, ''Das andere Esch'', S.488.</ref> {{Clr}} === 61 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 61-Art Nouveau-1.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 61, Gebai am Jugendstil]] {{Clr}} === 64 rue de l'Alzette=== Haus am Stil vun de Gelsenkirchener Wierkswunnengen, mam Giewel zur Strooss hin; gebaut ëm 1910. Et ënnerscheet sech däitlech vum Stil vun den Haiser ronderëm, déi sech no belschen oder franséische Virbiller orientéieren<ref name=Industriekultur/>. {{Clr}} === 65 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 65- gothico-baroque.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 65, Gebai am gotesch-barocke Stil]] {{Clr}} === 67 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 67-Gothico-Art Nouveau.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 67, Gebai am gotesche Stil-Jugendstil]] {{Clr}} ===76 rue de l'Alzette=== [[File:Esch-sur-Alzette, 76 rue de l'Alzette 01.jpg|thumb|upright|left|Uelzechtstrooss 76]] Fréiert Geschäftshaus ''Gutenkauf''. Gouf den 13. November 2018 op den Zousazinventaire vun de [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht|klasséierte Monumenter]] agedroen.<ref>{{INPA-DH}}</ref> {{Clr}} === 90 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 90-2.JPG|thumb|left|upright|Eckgebai Uelzechtstrooss 90]] [[Fichier:Mascaron Esch.jpg|thumb|left|Kapp vum Merkur iwwer dem Agank vum Geschäft]] Gebaut 1915. {{Clr}} === 91 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 91.JPG|thumb|left|Uelzechtstrooss 91]] D'Haus op Nummer 91, genannt ''Maison Heldenstein'' (nom Bauhär Francis Heldenstein, engem Apdikter), ass 1911 am Neo-barock-, Neo-Louis-XVI-Stil, gebaut ginn, no Pläng vum Architekt [[Joseph Nouveau]].<ref>Denis Scuto: "Deux poids, deux mesures: Maison Heldenstein, 91, rue de l'Alzette, et Maison Liégeois, 5, rue d'Audun, Esch-sur-Alzette." in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-111-114.</ref> {{Clr}} === 96 rue de l'Alzette === [[Fichier:Cuties, Uelzechtstrooss 96.jpg|thumb|left|Uelzechtstrooss 96, Gebai am Jugendstil]] Opfälleg bei dësem Gebai am Jugendstil si besonnesch d'Skulpture vun de Käpp vun zwou jonke Fraen, ënnert dem Balcon. {{Clr}} === 120 rue de l'Alzette === Haus am Art-Deco-Stil, 1927 vum [[Nicolas Schmit-Noesen]] fir de Bauhär A. Thiel gebaut.<ref Name=Industriekultur/>. {{Clr}} === 122 rue de l'Alzette === [[Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|thumb|left|De Stadtheater vun Esch-Uelzecht op der Kräizung mat der Brillstrooss]]Op dëser Plaz gouf 1911 deen éischte Kino vun Esch, den [[Nouveautés Palace]], gebaut. Dëse gouf an den 1950er Joren ofgerappt an an d'Plaz koum den [[Escher Theater]], deen 1962 ageweit gouf. {{Clr}} === 135 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch 135 Uelzechtstrooss.jpg|thumb|upright|left|D'Eckhaus mat der Brillstrooss]] [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 135.JPG|thumb|Uelzechtstrooss 135 (Eck mat der Brillstrooss), Mascaron ënner der Corniche]] D'Haus gouf 1913, zesumme mam Rescht vum Block, vum Entreprener Alfred Lefèvre baue gelooss, wéi d'Brillplaz an d'Stroosse ronderëm ugeluecht goufen. Den Architekt kéint den Albert Brick gewiescht sinn.<ref>Antoinette Lorang: "Schönheitsoperation gefällig?" in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-115-118.</ref> {{Clr}} === 137 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|thumb|left|Brillschoul um Eck mat der Brillstrooss]] D'Brillschoul, am nei ugeluechte Quartier Brill, gouf den 12. Dezember 1911 ageweit. Si war déi 9. Primärschoul vun der Gemeng Esch<ref>Flies, S.513.</ref> an huet zwou Schoulen ergänzt, an dann ersat: déi 1901-1905 no Pläng vum [[Paul Flesch]] gebauten éischt Brillschoul (1975 ofgerappt), an d'Grenzer Schoul aus der Other Strooss (1965 ofgerappt). Architekt war de [[Georges Traus]], Bauhär de Benuto Brgoli. Et ass déi Grondschoul am Land mat de meeschte Kanner.<ref>[https://vimeo.com/417738465/49bd7cca66 "Brillschoul."] Guide historique et architectural Esch-sur-Alzette. Video, CD2H, Denis Scuto, 2020.</ref> {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue de l'Alzette|{{PAGENAME}}}} * [http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/Esch%20-%20Architektur%20Rundweg.pdf ''Esch-sur-Alzette: eine Stadt in Bewegung'']; Architektur Rundgang; Infoprospekt vum Office de tourisme vun Esch-Uelzecht {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Uelzecht]] [[Kategorie:Al Esch]] 0rkylw373wgxzerlej8j7yfxnqyr89l 2715366 2715365 2026-11-11T15:02:41Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)]] derbäigesat 2715366 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue de l'Alzette | Numm_fr=Rue de l'Alzette | Numm_lb=Uelzechtstrooss | Bild = Esch-sur-Alzette, Alzette (plaque).jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr =''bis 1923'':<br> Ave. de l'Hôtel de Ville (1. Deelstéck)<br>Rue de la Poste (2. Deelstéck)<br>Rue Marie-Thérèse (3. Deelstéck) | Fréieren Numm_de =''1940-44'': Adolf-Hitler-Straße | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch Uelzecht]] | Quartier=Al Esch, Brill | Postcode= 4010 | Koordinaten={{coor dms|49|29|38.2|N|05|58|52.2|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 900 | Bemierkung= }} __NOTOC__ [[Fichier:Esch. Uelzechtstrooss.jpg|thumb|An der Uelzechtstrooss (2014).]] D''''Uelzechtstrooss''' (offiziell: ''Rue de l'Alzette'') ass eng Strooss an de Quartieren [[Al Esch]] a Brill zu [[Esch Uelzecht]]. Se huet hiren Ufank op der Stadhausplaz (''Place de l'Hôtel de ville'') a leeft a südwestlecher Richtung iwwer d'Brillplaz ewech (offiziell: ''Place de la Résistance'') bis op de Prënzeréng (''Boulevard Prince-Henri''). == Beschreiwung == D'Uelzechstrooss huet hiren Numm vun der [[Uelzecht]], déi op hirer ganzer Längt ënnendrënner an engem zouene [[Kanal (Waasserbau)|Kanal]] leeft. Et ass d'Haaptgeschäftsstrooss vun Esch a gouf bal op hirer ganzer Längt uganks vun den 1990er Joren als Foussgängerzon amenagéiert an ass déi längste Strooss vun där Zort zu Lëtzebuerg.<ref>{{Citation|URL=http://www.esch.lu/tourisme/attractions_sites/Pages/rue_alzette_de.aspx |Titel=La Rue de l'Alzette - la plus longue Zone Piétonne du Pays |Gekuckt=26.05.2016 |Archiv-Datum=03.08.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160803011845/http://www.esch.lu/tourisme/attractions_sites/Pages/rue_alzette_de.aspx }}</ref> Opfälleg sinn déi 29 hellmof ugestrache [[stol]]en Dunnen, déi wéi Masten, liicht ugewénkelt aus dem Buedem stinn. Op sechs dovu si seegelänlech 'Diech' (stiliséiert Vigel) festgemaach. D'Maste stinn an Ofstänn vu jee 18 Meter tëscht der Stadhausplaz an der Brillplaz, an hir Spëtzte sinn an engem [[Kreessegment]] ausgeriicht, fir der Tatsaach Rechnung ze droen, datt d'Strooss net ganz riicht ass. Am ieweschten Drëttel si se duerchlächert, fir dem Wand manner Ugrëffsfläch ze bidden. Nieft hirer Roll als Dekoratioun si si beliicht an droen d'Stroosseluuchten, an et kann een op hinnen och Fändelen oder Callicote fir besonnesch Evenementer ophänken.<ref name=Industriekultur>Denis Scuto: ''Industriekultur in Esch: Eine stadtgeschichtliche Wanderung durch die Luxemburger Minettemetropole.'' Éditions Le Phare 1993, ISBN 2-87964-025-3</ref> Se goufe vum [[Peter Rice]] a vun der Grupp ''Arquitectura'' konzipéiert. D'Bebauung ass gréisstendeels aus den éischten 2 Joerzéngte vum 20. Joerhonnert, a sou fënnt ee vill intressant architektonesch Stiler aus där Zäit erëm (kuckt ënnendrënner: ''Bemierkenswäert Gebaier''). ==Geschicht== Den historesche Kär vun Esch ass an engem Hank gebaut, nërdlech vun der Uelzecht. Wéinst Iwwerschwemmungsgefor an och wéinst hire suppegen Uwänner ass net no beim Floss gebaut ginn. D'Uelzechtstrooss gehéiert deemno net zu den historesch gewuessene Stroosse vun Al Esch. Eréischt mat der schëtzeger Entwécklung vun der Stad gouf ëm d'Joerhonnertwenn vum [[19. Joerhonnert|19.]] op d'[[20. Joerhonnert]] decidéiert, d'Uelzecht ze kanaliséieren an z'iwwerdecken, fir esou eng Strooss driwwer kënnen unzeleeën, mat Haiser op béide Säiten. Fir d'éischt, 1885-89, gouf dat op der Héicht vun der haiteger Stadhausplaz gemaach, dono, 1906 bis bei d'Avenue de la Gare, 1907 bis op den Eck mat der Neistrooss (der haiteger Liberatiounsstrooss) an nach dono, bis erop op d'Brillplaz. Fir dee leschtgenannten Deel gouf 1910-11 vum Entreprener Alfred Lefèvre de Laf vun der Uelzecht ëmgeleet<ref name=Flies>[[Joseph Flies]]: Das Andere Esch - an der Alzette: Ein Gang durch seine Geschichte. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1979, S.432-435.</ref>: Si ass nämlech virdrun duerch d'Kanalstrooss gelaf, fir dann op der Héicht vun der Rue du Fossé, resp. der Rue des Remparts, an zwéin Äerm no Süden ze béien, woubäi een Aarm eng Mille bedriwwen huet (kuckt den Numm Millestrooss), an dann op der Héicht vum haitege Schollesch Eck no Osten ze béien. Ewell gouf de Kanal riicht duerchgezunn. No an no hu sech ëmmer méi Geschäfter, absënns am ënneschten Deel néiergelooss, an d'rue du Commerce an Al Esch, déi traditonell Buttécksstrooss, huet déi Funktioun verluer. Am Oktober 2013 goufe vum [[Gunter Demnig]] 7 [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Esch-Uelzecht|Stolpersteine]] virun den Haiser mat der Nummer 23, 57, 119 geluecht fir den Affer vum [[Nationalsozialismus]] ze gedenken. <gallery> File:Rue de l'Alzette-10.jpg|D'Uelzechtstooss ëm 1910, op der Héicht vun der Maartplaz... File:Esch-sur-Alzette Die Alzette in der Bahnhofavenue, Photo by J.M. Bellwald, N° 427.jpg|... an op der Héicht vun der Avenue de la Gare (virun 1907). </gallery> ===Nimm=== Hiren haitegen Numm krut d'Uelzechtstrooss eréischt duerch eng Decisioun vum Gemengerot, den 9. Mee 1923. Virdrun huet den Deel vun der Stadhausplaz (déi dunn nach ''Maartplaz'' housch) bis bei d'Avenue de la Gare ''Avenue de l'Hôtel de Ville'' geheescht, dat, well op Nr. 12 e Gebai stoung, dat 1898 als Schoul gebaut gi war, ma dono als Stadhaus funktionéiert huet, bis 1937 [[Stadhaus Esch-Uelzecht|dat neit Stadhaus]] fäerdeg gouf (Et gouf 1965 ofgerappt, an an d'Plaz koum de Centre Mercure). Den zweeten Deel, vun der Avenue de la Gare bis bei d'Dicksstrooss, hat ufanks den Numm ''Rue de la Poste'', wéinst der Post déi bis 1931 op Nr. 54 war, ier s'an [[Postgebai Esch-Uelzecht|dat neit Gebai]] geplënnert ass, wou se haut nach dran ass. Den Deel vun der Dicksstrooss bis un d'Enn um Prënzeréng hat sengersäits 1914 den Numm ''Rue Marie-Thérèse'' kritt. [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Wärend der däitscher Besatzung 1940-44]] huet d'Uelzechtstrooss missen als ''Adolf-Hitler-Straße'' duerhalen.<ref>Willy Allamano; Gilbert Bernardini: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch-an-der-Alzette und seine Straßen. De l'Histoire à chaque pas - Geschichte mit jedem Schritt.'' Selbstverlag, 2013. ISBN 978-2-87964-136-2, S.17-20.</ref> Den Tronçon tëscht der Stadhausplaz an dem Boulevard Berwart, deen eréischt 1969/70 ugeluecht gouf, wéi d'Uelzecht bis bei de ''Schlassgoart'' zougedeckelt gouf, huet ufanks och ''Uelzechtstrooss'' geheescht. De 24. November 2006 gouf en awer an ''Helen-Buchholz-Strooss'' ëmgedeeft, no der Komponistin [[Helen Buchholtz]], där hiert Familljenhaus net wäit ewech an der Lëtzebuerger Strooss stoung. == Bemierkenswäert Gebaier== === 4 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 4 - Art nouveau nancéen-1.JPG|thumb|upright|left|Uelzechtstrooss 4, Gebai am ''[[École de Nancy|Nanzeger Jugendstil]]'']] D'Haus op Nummer 4 gouf 1904 vum [[Nicolas Biwer]] baue gelooss. Et ass vum Nanzeger Jugendstil inspiréiert: D'Fënsterrumme sinn a Form vu vegetale Mustere sculptéiert, Blummen, Käschteblieder, Wuerzelen. Lénks a riets vum Balcon um 3. Stack, an och iwwer der zentraler Fënster, si [[Pohunn]]en. Am Gelänner vum Balcon si fer-forgés [[Sonneblumm]]en. <ref>Denis Scuto: "La découverte de l'urbain. Maison Biwer, 4, rue de l'Alzette, Esch-sur-Alzette." in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-103-106.</ref> {{Clr}} === 5-9 rue de l'Alzette (Maison Sichel) === <gallery> Esch sur Alzette Rue d'Alzette 5-9 Maison Sichel-2.JPG|Uelzechtstrooss 5-9, dat fréiert Sichel-Gebai Detail Maison Sichel, Esch.jpg|Reliefskulpturen Esch sur Alzette Rue d'Alzette 5-9 Maison Sichel-1.JPG|Detail vum Ochsena </Gallery> ''Maison Sichel'', gebaut 1909 (ëstlechen Ubau vun 1924), Architekt war de Carl Dietrich vun [[Neustadt an der Weinstraße|Neustadt an der Hardt]], als Wunn- a Geschäftshaus fir d'Famill Sichel. Opfälleg Tiermercher op béide Säiten; d'Fassad ass dekoréiert mat Girlanden a Friichten. Um den Tierm Skultpture vum Merkur a vun engem Grouwenaarbechter. Nieft dem Ochsena-Fënster: Beien als Symbol vun der Äerdegkeet.<ref name=Rundgang>[http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/Esch%20-%20Architektur%20Rundweg.pdf Esch-sur-Alzette: eine Stadt in Bewegung; Architektur Rundgang.] Infoprospekt vum Office de tourisme vun Esch-Uelzecht.</ref> {{Clr}} === 30 rue de l'Alzette === [[Fichier:30 rue de l'Alzette coin Avenue de la Gare Esch-sur-Alzette 2014-12.jpg|thumb|upright|left|Eckhaus mat der Avenue de la Gare, op der Nr. 30.]] {{Clr}} === 55 rue de l'Alzette=== [[Fichier:Esch-sur-Alzette - Rue de l'Alzette 53-55 2015-05.jpg|thumb|left|Nr.55]] D'Duebelhaus op Nr.55 ass vum [[Nicolas Schmit-Noesen]] aus dem Joer 1929. Bauhäre waren de C. Rollinger an den H. Marnach. Ze gesinn op der [[Art Deco|Art-Deco]]-Fassad sinn zwee Flaachreliefer vun engem jonke Mann mat enger Âskulap-Schlaang an engem jonke Meedchen, dat sech de Schong zoustréckt. Déi éischt Proprietärem, déi iwwert hirem Geschäft gewunnt hunn, waren Apdikter, resp. [[Schouster]]. D'Fassad um Rez-de-chaussée an um éischte Stack ass mat wäissem Marber bekleet<ref name=Rundgang/>.{{Clr}} === 57 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 57-Néogothique.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 57, Gebai am neogotesche Stil]] Gebai am neo-gotesche Stil, gebaut 1909<ref name=Rundgang />. Bauhär war de Stoffhändler Jean Adolphe Claude (Jong vum Buergermeeschter [[Pierre Claude]]), dee bis an d'1930er Jore säi Buttek do hat. Dono war do, bis an d'2000er Joren, eng Filial vum Schonggeschäft [[Bata]]. An den 1930er Joren huet d'Famill Cerf um 2. Stack do gewunnt; e [[Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Esch-Uelzecht|''Stolperstein'']] virum Haus erënnert drun.<ref>[https://vimeo.com/419003697/c076cfce2a "Maison Claude".] Guide historique et architectural Esch-sur-Alzette. Video, CD2H, Denis Scuto, 2020.</ref> {{Clr}} === 60 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch-sur-Alzette - 60 rue de l'Alzette 2015-05.jpg|thumb|left|Eckgebai mat der Liberatiounsstrooss.]] Gebaut 1909-10, wéi d'Uelzecht iwwerdeckt gouf. Deemools Eck Neistrooss/Poststrooss. Gebaut fir de Josy Wester. Méi spéit war do, bis 1953, eng Agence vum Wort dran.<ref>Flies, ''Das andere Esch'', S.488.</ref> {{Clr}} === 61 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 61-Art Nouveau-1.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 61, Gebai am Jugendstil]] {{Clr}} === 64 rue de l'Alzette=== Haus am Stil vun de Gelsenkirchener Wierkswunnengen, mam Giewel zur Strooss hin; gebaut ëm 1910. Et ënnerscheet sech däitlech vum Stil vun den Haiser ronderëm, déi sech no belschen oder franséische Virbiller orientéieren<ref name=Industriekultur/>. {{Clr}} === 65 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 65- gothico-baroque.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 65, Gebai am gotesch-barocke Stil]] {{Clr}} === 67 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 67-Gothico-Art Nouveau.JPG|thumb|left|upright|Uelzechtstrooss 67, Gebai am gotesche Stil-Jugendstil]] {{Clr}} ===76 rue de l'Alzette=== [[File:Esch-sur-Alzette, 76 rue de l'Alzette 01.jpg|thumb|upright|left|Uelzechtstrooss 76]] Fréiert Geschäftshaus ''Gutenkauf''. Gouf den 13. November 2018 op den Zousazinventaire vun de [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht|klasséierte Monumenter]] agedroen.<ref>{{INPA-DH}}</ref> {{Clr}} === 90 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 90-2.JPG|thumb|left|upright|Eckgebai Uelzechtstrooss 90]] [[Fichier:Mascaron Esch.jpg|thumb|left|Kapp vum Merkur iwwer dem Agank vum Geschäft]] Gebaut 1915. {{Clr}} === 91 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 91.JPG|thumb|left|Uelzechtstrooss 91]] D'Haus op Nummer 91, genannt ''Maison Heldenstein'' (nom Bauhär Francis Heldenstein, engem Apdikter), ass 1911 am Neo-barock-, Neo-Louis-XVI-Stil, gebaut ginn, no Pläng vum Architekt [[Joseph Nouveau]].<ref>Denis Scuto: "Deux poids, deux mesures: Maison Heldenstein, 91, rue de l'Alzette, et Maison Liégeois, 5, rue d'Audun, Esch-sur-Alzette." in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-111-114.</ref> {{Clr}} === 96 rue de l'Alzette === [[Fichier:Cuties, Uelzechtstrooss 96.jpg|thumb|left|Uelzechtstrooss 96, Gebai am Jugendstil]] Opfälleg bei dësem Gebai am Jugendstil si besonnesch d'Skulpture vun de Käpp vun zwou jonke Fraen, ënnert dem Balcon. {{Clr}} === 120 rue de l'Alzette === Haus am Art-Deco-Stil, 1927 vum [[Nicolas Schmit-Noesen]] fir de Bauhär A. Thiel gebaut.<ref Name=Industriekultur/>. {{Clr}} === 122 rue de l'Alzette === [[Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|thumb|left|De Stadtheater vun Esch-Uelzecht op der Kräizung mat der Brillstrooss]]Op dëser Plaz gouf 1911 deen éischte Kino vun Esch, den [[Nouveautés Palace]], gebaut. Dëse gouf an den 1950er Joren ofgerappt an an d'Plaz koum den [[Escher Theater]], deen 1962 ageweit gouf. {{Clr}} === 135 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch 135 Uelzechtstrooss.jpg|thumb|upright|left|D'Eckhaus mat der Brillstrooss]] [[Fichier:Esch sur Alzette Rue d'Alzette 135.JPG|thumb|Uelzechtstrooss 135 (Eck mat der Brillstrooss), Mascaron ënner der Corniche]] D'Haus gouf 1913, zesumme mam Rescht vum Block, vum Entreprener Alfred Lefèvre baue gelooss, wéi d'Brillplaz an d'Stroosse ronderëm ugeluecht goufen. Den Architekt kéint den Albert Brick gewiescht sinn.<ref>Antoinette Lorang: "Schönheitsoperation gefällig?" in: Antoinette Lorang, Denis Scuto: ''La maison d'en face. Das Haus gegenüber.'' Edition Le Phare, 1995, S-115-118.</ref> {{Clr}} === 137 rue de l'Alzette === [[Fichier:Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|thumb|left|Brillschoul um Eck mat der Brillstrooss]] D'Brillschoul, am nei ugeluechte Quartier Brill, gouf den 12. Dezember 1911 ageweit. Si war déi 9. Primärschoul vun der Gemeng Esch<ref>Flies, S.513.</ref> an huet zwou Schoulen ergänzt, an dann ersat: déi 1901-1905 no Pläng vum [[Paul Flesch]] gebauten éischt Brillschoul (1975 ofgerappt), an d'Grenzer Schoul aus der Other Strooss (1965 ofgerappt). Architekt war de [[Georges Traus]], Bauhär de Benuto Brgoli. Et ass déi Grondschoul am Land mat de meeschte Kanner.<ref>[https://vimeo.com/417738465/49bd7cca66 "Brillschoul."] Guide historique et architectural Esch-sur-Alzette. Video, CD2H, Denis Scuto, 2020.</ref> {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue de l'Alzette|{{PAGENAME}}}} * [http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/Esch%20-%20Architektur%20Rundweg.pdf ''Esch-sur-Alzette: eine Stadt in Bewegung'']; Architektur Rundgang; Infoprospekt vum Office de tourisme vun Esch-Uelzecht {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Uelzecht]] [[Kategorie:Al Esch]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)]] 6uwudt36rxlm1yphtfqodl0qw08qm35 0 125806 2715361 2715328 2026-11-11T15:00:28Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Al Esch]] derbäigesat 2715361 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier | Gemeng = [[Esch-Uelzecht]]}} '''Al Esch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. Wéi säin Numm et noleet, ass et den historesche Kär vun der Stad, wéi en als Duerf bis an d'zweet Hallschecht vum [[19. Joerhonnert]] bestanen huet. [[Fichier:Map Esch-sur-Alzette 1842.jpg|thumb|Plang vum Duerf Esch, 1842 (getëppelt: Plaz vun der fréierer Stadmauer mat hiren Tierm)]] [[Fichier:Al Esch 1860 01.jpg|thumb|Al Esch, 1860.]] [[Fichier:Esch-sur-Alzette, panorama with quartier de la gare, Photo by J.M. Bellwald, N° 401.jpg|thumb|Al Esch, ëm 1910.]] E läit an engem Hank nërdlech vun der [[Uelzecht]] an hiren Uwänner, a gëtt duerch d'rue du Fossé am Westen an am Norden, souwéi d'Lëtzebuerger Strooss am Oste limitéiert. Um Plang gesäit ee gutt déi oval Form, déi duerch déi fréier Stadmauer virgi war (Den Numm ''Rue du Fossé'' weist sengersäits drop hin, datt do de Gruef vun der Stadmauer war). D'Haaptstrooss war d'[[Groussgaass (Esch-Uelzecht)|Groussgaass]], déi an S-Form den Hiwwel erofgeet an déi de Breedewee (d'Strooss no Weste fir op [[Bieles]] an [[Éilereng]]) mat de Stroosse fir an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], souwéi, um aneren Uwänner vun der Uelzecht, fir op [[Schëffleng]], [[Rëmeleng]] a [[Keel]], verbënnt. Do wou haut d'Stadhausplaz ass, war laang eng suppech Plaz, wou de Schmorri vun de Piffkaulen, deen den Hank erofgelaf ass, agesickert ass, an déi soss just gebraucht gouf, fir Gefierer ofzestellen oder Holz ze tässelen. Iwwer d'[[Uelzecht]] koum een iwwer eng Fuert (tëscht der haiteger Stadhaus- an Norbert-Metz-Plaz), an et gouf och eng [[Pont]] do, wann d'Uelzecht ze héich war. Déi markantst Gebaier an Al Esch sinn haut d'[[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefskierch]] (1873-1877 am [[Neogotik|neogotesche]] Stil gebaut) an d'[[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] (1935-1937 gebaut). Virun der Jousefskierch war et d'Jangekierch, déi joerhonnertelaang am Zentrum vum Duerf stoung. Si stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass, a gouf zanter dem Mëttelalter e puermol zerstéiert an nei opgebaut, ier se fir zerguttst duerch d'Jousefskierch ersat an 1878 ofgerappt gouf, fir dem Schoulgebai Plaz ze maachen. Op der Plaz virun der Jangekierch gouf Maart a Geriicht ofgehalen. D'Haiser ronderëm ware kleng Handwierker-, Händler- a Bauerebetriber. Mat der urbaner Entwécklung vun Esch, nodeems d'Schmelzen an d'Grouwen Dausende vu Leit ugezunn hunn, an nei Quartiere ronderëm bebaut goufen ([[Neiduerf (Esch-Uelzecht)|Neiduerf]], [[Brill (Esch-Uelzecht)|Brill]], [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]], [[Uecht (Esch-Uelzecht)|Uecht]]), huet Al Esch seng Wichtegkeet verluer, besonnesch och, wéi d'[[Uelzechtstrooss]] bis ugeluecht gouf, an do den neie Geschäftszentrum entstanen ass. Vun den 1960er Joren u gouf et verschidde Pläng, fir déi al, zum Deel delabréiert Haiser tëscht der Groussgaass an der Uelzechtstrooss komplett ofzerappen, mam ale Stroossennetz tabula rasa ze maachen a se duerch 'modern', bis zu 15-stäckeg Tierm a Bëtongskëschten, souwéi groussflächeg Plazen z'ersetzen. Et gouf awer kee richtegt Stéck domat, och, well zanter der Mëtt vun den 1970er Joren d'Stolkris ausgebrach ass an d'Gemengerecetten e gudde Krack erofgaange sinn. Et sollt bis an d'Mëtt vun den 1980er Joren daueren, bis d'Aarbechte richteg lassgoungen.<ref>[https://persist.lu/ark:70795/gjgh63w5t4/pages/22/articles/DIVL373 "Die langwierige Sanierungsgeschichte von «Al Esch»".] In: Revue, 41. Jg., nº 44 (31.10.1985), p. 22. [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> Et war eng Mëschung aus restauréierter aler Bausubstanz an (deels iwwerdimensionéierten) Neibauten, bei där dat aalt Stroossennetz (Boltgen, Handelsstrooss, Vinzenzstrooss, Handwierkerstrooss, Mäertesstrooss) mat senge klenge Plazen erhale gouf. Dës Stroosse si verkéiersberouegt oder ganz fir den Autoverkéier gespaart. Administrativ ginn haut och déi Stroosse riets vun der Uelzecht (respektiv südëstlech vun der Uelzechtstrooss) bis bei d'[[Gare Esch-Uelzecht|Gare]], tëscht der Liberatiounsstrooss an der Norbert-Metz-Plaz, zum Quartier Al Esch gezielt, och wann dës net zum alen Duerfkär gehéiert hunn. ==Biller== <gallery> File:Groussgaassschoul - école Grand'Rue, Esch-sur-Alzette 2024-03.jpg|d'Groussgaassschoul Fichier:Église Saint-Joseph Esch-sur-Alzette 2016-10.jpg|d'[[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefkierch]] Fichier:18, rue du Faubourg, Esch-101.jpg|Gemengeservicer am Faubourg File:Ale Lycée Schoulbierg Esch Uelzecht 2016-04.JPG|den ale Lycée am Schoulbierg File:10 Rue de l'éflise Esch-sur-Alzette 2024-03 ----5.jpg|Ale Conservatoire an der Kierchestrooss File:Place Saint-Michel, Esch-sur-Alzette 2024-03 ---1.jpg|Place St. Michel, mat Neibauten aus den 1980er Joren File:Bei de Pomjeeën 2026-01 ---4.jpg|Fréiert Sprëtzenhaus, haut Crêche </gallery> == Literatur == * Jean Goedert, Lucien Steil, Paul Weidig: ''[http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/D%C3%A9clin%20et%20renaissance%20du%20Vieil%20Esch.pdf Al-Esch. Déclin et renaissance du Vieil-Esch.]'' Éditions 'Al-Esch' [1991], 154 S. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Al Esch]] sgpfocnluspbnn7vb5kampgcmt1nvuw 2715370 2715361 2026-11-11T15:26:08Z Puscas 735 ..... 2715370 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier | Gemeng = [[Esch-Uelzecht]]}} '''Al Esch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. Wéi säin Numm et noleet, ass et den historesche Kär vun der Stad, wéi en als Duerf bis an d'zweet Hallschecht vum [[19. Joerhonnert]] bestanen huet. [[Fichier:Map Esch-sur-Alzette 1842.jpg|thumb|Plang vum Duerf Esch, 1842 (getëppelt: Plaz vun der fréierer Stadmauer mat hiren Tierm)]] [[Fichier:Al Esch 1860 01.jpg|thumb|Al Esch, 1860.]] [[Fichier:Esch-sur-Alzette, panorama with quartier de la gare, Photo by J.M. Bellwald, N° 401.jpg|thumb|Al Esch, ëm 1910.]] E läit an engem Hank nërdlech vun der [[Uelzecht]] an hiren Uwänner, a gëtt duerch d'rue du Fossé am Westen an am Norden, souwéi d'Lëtzebuerger Strooss am Oste limitéiert. Um Plang gesäit ee gutt déi oval Form, déi duerch déi fréier Stadmauer virgi war (Den Numm ''Rue du Fossé'' weist sengersäits drop hin, datt do de Gruef vun der Stadmauer war). D'Haaptstrooss war d'[[Groussgaass (Esch-Uelzecht)|Groussgaass]], déi an S-Form den Hiwwel erofgeet an déi de Breedewee (d'Strooss no Weste fir op [[Bieles]] an [[Éilereng]]) mat de Stroosse fir an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], souwéi, um aneren Uwänner vun der Uelzecht, fir op [[Schëffleng]], [[Rëmeleng]] a [[Keel]], verbënnt. Do wou haut d'Stadhausplaz ass, war laang eng suppeg Plaz, wou de Schmorri vun de Piffkaulen, deen den Hank erofgelaf ass, agesickert ass, an déi soss just gebraucht gouf, fir Gefierer ofzestellen oder Holz ze tässelen. Iwwer d'[[Uelzecht]] koum een iwwer eng Fuert (tëscht der haiteger Stadhaus- an Norbert-Metz-Plaz), an et gouf och eng [[Pont]] do, wann d'Uelzecht ze héich war. Déi markantst Gebaier an Al Esch sinn haut d'[[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefskierch]] (1873-1877 am [[Neogotik|neogotesche]] Stil gebaut) an d'[[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] (1935-1937 gebaut). Virun der Jousefskierch war et d'Jangekierch, déi joerhonnertelaang am Zentrum vum Duerf stoung. Si stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass, a gouf zanter dem Mëttelalter e puermol zerstéiert an nei opgebaut, ier se fir zerguttst duerch d'Jousefskierch ersat an 1878 ofgerappt gouf, fir dem Schoulgebai Plaz ze maachen. Op der Plaz virun der Jangekierch gouf Maart a Geriicht ofgehalen. D'Haiser ronderëm ware kleng Handwierker-, Händler- a Bauerebetriber. Mat der urbaner Entwécklung vun Esch, nodeems d'Schmelzen an d'Grouwen Dausende vu Leit ugezunn hunn, an nei Quartiere ronderëm bebaut goufen ([[Neiduerf (Esch-Uelzecht)|Neiduerf]], [[Brill (Esch-Uelzecht)|Brill]], [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]], [[Uecht (Esch-Uelzecht)|Uecht]]), huet Al Esch seng Wichtegkeet verluer, besonnesch och, wéi d'[[Uelzechtstrooss]] bis ugeluecht gouf, an do den neie Geschäftszentrum entstanen ass. Vun den 1960er Joren u gouf et verschidde Pläng, fir déi al, zum Deel delabréiert Haiser tëscht der Groussgaass an der Uelzechtstrooss komplett ofzerappen, mam ale Stroossennetz tabula rasa ze maachen a se duerch 'modern', bis zu 15-stäckeg Tierm a Bëtongskëschten, souwéi groussflächeg Plazen z'ersetzen. Et gouf awer kee richtegt Stéck domat, och, well zanter der Mëtt vun den 1970er Joren d'Stolkris ausgebrach ass an d'Gemengerecetten e gudde Krack erofgaange sinn. Et sollt bis an d'Mëtt vun den 1980er Joren daueren, bis d'Aarbechte richteg lassgoungen.<ref>[https://persist.lu/ark:70795/gjgh63w5t4/pages/22/articles/DIVL373 "Die langwierige Sanierungsgeschichte von «Al Esch»".] In: Revue, 41. Jg., nº 44 (31.10.1985), p. 22. [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> Et war eng Mëschung aus restauréierter aler Bausubstanz an (deels iwwerdimensionéierten) Neibauten, bei där dat aalt Stroossennetz (Boltgen, Handelsstrooss, Vinzenzstrooss, Handwierkerstrooss, Mäertesstrooss) mat senge klenge Plazen erhale gouf. Dës Stroosse si verkéiersberouegt oder ganz fir den Autoverkéier gespaart. Administrativ ginn haut och déi Stroosse riets vun der Uelzecht (respektiv südëstlech vun der Uelzechtstrooss) bis bei d'[[Gare Esch-Uelzecht|Gare]], tëscht der Liberatiounsstrooss an der Norbert-Metz-Plaz, zum Quartier Al Esch gezielt, och wann dës net zum alen Duerfkär gehéiert hunn. ==Biller== <gallery> File:Groussgaassschoul - école Grand'Rue, Esch-sur-Alzette 2024-03.jpg|d'Groussgaassschoul Fichier:Église Saint-Joseph Esch-sur-Alzette 2016-10.jpg|d'[[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefkierch]] Fichier:18, rue du Faubourg, Esch-101.jpg|Gemengeservicer am Faubourg File:Ale Lycée Schoulbierg Esch Uelzecht 2016-04.JPG|den ale Lycée am Schoulbierg File:10 Rue de l'éflise Esch-sur-Alzette 2024-03 ----5.jpg|Ale Conservatoire an der Kierchestrooss File:Place Saint-Michel, Esch-sur-Alzette 2024-03 ---1.jpg|Place St. Michel, mat Neibauten aus den 1980er Joren File:Bei de Pomjeeën 2026-01 ---4.jpg|Fréiert Sprëtzenhaus, haut Crêche </gallery> == Literatur == * Jean Goedert, Lucien Steil, Paul Weidig: ''[http://www.esch.lu/laville/pag/Documents/D%C3%A9clin%20et%20renaissance%20du%20Vieil%20Esch.pdf Al-Esch. Déclin et renaissance du Vieil-Esch.]'' Éditions 'Al-Esch' [1991], 154 S. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Al Esch]] qu25dpbwdhn1hrx8mnc05nx9kra5pn0 0 128552 2715398 2576710 2026-11-11T15:56:39Z Puscas 735 .... 2715398 wikitext text/x-wiki [[Fichier:LUX Esch-Alzette Belval 032 2016.jpg|thumb|am Réibau, Juli 2016.]] '''Maison des matériaux I an II''' ass den Numm vun zwee uneneegebaute Gebaier, déi am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrasss]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier vum [[Fonds Belval]] baue gelooss goufen an déi 2020/21 a Betrib geholl goufen. En Deel vum Gebai war wärend der [[COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg|COVID-19-Pandemie]] an en Impfzentrum ëmfonctionnéiert ginn.<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2021/02-fevrier/12-centre-vaccination-belval.html Communiqué] op gouvernement.lu, 12.02.2021.</ref> Se stinn nordëstlech vun der [[Maison du savoir]]. An enger méi fréier Planungsphas goung vum ''Bâtiment laboratoires – aile Nord / aile Sud'' rieds. D'Maison de matériaux I gouf vum Architektebüro ''Architecture et Aménagement Bertrand Schmit'' entworf, d'Gebai Nummer II vu ''Behles & Jochimsen / ww+ architektur + managment''. == Um Spaweck == * [http://www.fonds-belval.lu/ Fonds Belval] {{Referenzen}} [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] o57olyb93iv3t32r0f9xf7gumxb0r3j 2715399 2715398 2026-11-11T15:57:01Z Puscas 735 .... 2715399 wikitext text/x-wiki [[Fichier:LUX Esch-Alzette Belval 032 2016.jpg|thumb|am Réibau, Juli 2016.]] '''Maison des matériaux I an II''' ass den Numm vun zwee uneneegebaute Gebaier, déi am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier vum [[Fonds Belval]] baue gelooss goufen an déi 2020/21 a Betrib geholl goufen. En Deel vum Gebai war wärend der [[COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg|COVID-19-Pandemie]] an en Impfzentrum ëmfonctionnéiert ginn.<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2021/02-fevrier/12-centre-vaccination-belval.html Communiqué] op gouvernement.lu, 12.02.2021.</ref> Se stinn nordëstlech vun der [[Maison du savoir]]. An enger méi fréier Planungsphas goung vum ''Bâtiment laboratoires – aile Nord / aile Sud'' rieds. D'Maison de matériaux I gouf vum Architektebüro ''Architecture et Aménagement Bertrand Schmit'' entworf, d'Gebai Nummer II vu ''Behles & Jochimsen / ww+ architektur + managment''. == Um Spaweck == * [http://www.fonds-belval.lu/ Fonds Belval] {{Referenzen}} [[Kategorie:Universitéit Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] qdpwumcwdv9yo6ambkw269ngyn1t0ip 0 128554 2715423 2341928 2026-11-11T18:18:18Z Puscas 735 .... 2715423 wikitext text/x-wiki D''''Maison de la Vie''' ass den Numm vun engem fënnefstäckege Gebai, dat am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrasss]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier, gebaut soll ginn. Et soll, zesumme mat der [[Maison de l'environnement]], nërdlech vun der Place de l'Université, vis-à-vis vun der [[Maison du savoir]], stoe kommen. Architekt ass ''Architecture & Environnement''; Bauhär ass de [[Fonds Belval]]. [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] 1faiju8cgm9t31xuefxtsr3xhbuxo9k 0 128556 2715394 2341925 2026-11-11T15:53:00Z Puscas 735 .... 2715394 wikitext text/x-wiki D''''Maison de l'Environnement I an II ''' ass den Numm vun engem fënnefstäckege Duebelgebai, dat een an L-Form, dat anert an T-Form, dat am Kader vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] op der sougenannter [[Héichuewenterrasss]] um [[Belval]], am Universitéitsquartier, gebaut soll ginn. Et soll, zesumme mat der [[Maison de la vie]], nërdlech vun der [[Place de l'Université]], vis-à-vis vun der [[Maison du savoir]], stoe kommen. D'Architekte sinn ''m3 Architectes'', respektiv ''Nicklas Architectes / Bureau d'architectes Teisen & Giesler'' an de Bauhär ass de [[Fonds Belval]]. [[Kategorie:Belval]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] 4dg16bmd5pd1ekb1xtaemm4e4wkawm6 0 129782 2715354 2715340 2026-11-11T14:15:54Z Les Meloures 580 k 2715354 wikitext text/x-wiki {| width="300px" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background-color: #D2D1DF" ! colspan="2" style="background-color: #9B99AF" | {| style="background: #9B99AF" align="center" width="100%" | padding=15px| | style="background: #9B99AF" align="center" width="100%" |'''Ronn Bréck''' | padding=15px| |} |- |align=center colspan=2 style="background: #FFFFFF"| [[Fichier:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---2.jpg|thumb|center|Vue vun der Westsäit aus]] |- ! colspan="2" bgcolor="#9B99AF" | Informatiounen |- || Land || align=center style="background: #f7f8ff"| {{LUX}} |- || Stad || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Esch-Uelzecht]] |- || Geographesch Lag || align=center style="background: #f7f8ff"| {{Coor dms|49|29|47.4|N|05|59|20.3|O}} |- || Längt || align=center style="background: #f7f8ff"| 92 m. |- || Breet || align=center style="background: #f7f8ff"| 11,5 m. |- || Zweck || align=center style="background: #f7f8ff"| Eisebunnsbréck |- || Baufirma|| align=center style="background: #f7f8ff"| [[Paul Wurth S.A.]] |- || Typ || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Boubréck]] |- || Material || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Stol]] |- || Baujoer || align=center style="background: #f7f8ff"| [[1926]]-[[1927]] |- || Ausserbetrib gaangen || align=center style="background: #f7f8ff"| [[1977]] |- ! colspan="2" bgcolor="#9B99AF" | Kategorien |- |align="center" colspan=2 style="background: #f7f8ff; font-size:80%;" | [[:Kategorie:Brécken zu Lëtzebuerg|Brécken zu Lëtzebuerg]] '''•''' [[:Kategorie:Boubrécken|Boubrécken]] '''•''' [[:Kategorie:Eisebunnsbrécken|Eisebunssbrécken]] |} Déi sougenannt '''Ronn Bréck''' zu [[Esch-Uelzecht]] war eng [[stol]]e [[Boubréck]] ([[Bowstring + Striiwefachwierk]]), déi 1926 vun der Firma [[Paul Wurth S.A.|Paul Wurth]] gebaut gouf, fir d'Schmelzen [[Arbed Schëffleng]] an [[Arbed Terres Rouges]] iwwer d'Schinn, déi sougenannt ''Gossstreck'', mateneen ze verbannen. Si huet gläichzäiteg iwwer d'[[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Zuchlinn Beetebuerg-Esch]] an d'[[Nationalstrooss 31]] vun Esch op Keel/Rëmeleng ewechgefouert, a war dofir, well se relativ héich war, vu Wäitem gutt ze gesinn. Si war dann och eng Zort symbolesch Paart fir an de [[Neiduerf (Esch-Uelzecht)|Quartier Neiduerf]]. Zanter [[1977]] war se net méi am Betrib, a gouf och net méi an der Rei gehalen. 2011 gouf den Accès vum fréieren Arbed-Schëffleng-Wierk hier ofgerappt, sou datt se no Norden hin "an der Loft houng". Eventuell Pläng, se ze renovéieren a se fir eng Promenade tëscht dem Schlasspark an der Hiel z'integréieren, goufen aus Käschtegrënn verworf.<ref>[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/luxemburg/story/Abschied-von-einem-Wahrzeichen-21419932 "Abschied von einem Wahrzeichen."] tageblatt.lu, 18. Februar 2014 02:55; Akt: 18.02.2014 06:18.</ref> Zousätzlech zu den Zouganks- an Ënnerhaltskäschten hätt s'och nach misse méi héich gesat ginn, fir dass nei Generatiounen Zich, déi méi héich sinn, drënnergepasst hätten. Am Abrëll 2017, iwwer den Ouschterweekend, ass s'ofgerappt ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20170207065015/http://www.wort.lu/de/lokales/esch-alzette-ronn-breck-wird-ostern-abgerissen-589880c4a5e74263e13aa2c1 " 'Ronn Bréck' wird Ostern abgerissen."] wort.lu, 7. Februar 2017 um 06:00.</ref> E Stéck vun der Bréck ass erhale bliwwen a gouf als Monument an der Rue du Stade opgeriicht.<ref>Luc Ewen: [https://www.wort.lu/luxemburg/ein-teil-der-ronn-breck-bleibt-erhalten/882549.html "Ein Teil der 'Ronn Bréck' bleibt erhalten."] wort.lu, 14.04.2018.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---3.jpg|(2014) File:19880730b Esch-sur-Alzette.jpg|Vue vun der Escher Gare aus(1988) Fichier:Eisebunnsbréck Esch-Schëffleng-101.jpg|Ofgebrachent Enn op der Nordsäit (2015) Ronn Bréck memorial Esch-sur-Alzette 2024-12.jpg|D'Monument (2024) </gallery> == Literatur == * ''Ronn Bréck (1927-2017): aus dem Escher Neiduerf'', Interesseveräin Esch-Neiduerf, 2018, 172 S., ISBN 978-9-9959-0434-0 == Um Spaweck == {{Commonscat|Ronn Bréck}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Boubrécken]] [[Kategorie:Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Eisebunnsbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 1926]] nks0a7xx7eb6fh5qf2ik69c0ikofvk4 2715355 2715354 2026-11-11T14:16:24Z Les Meloures 580 k 2715355 wikitext text/x-wiki {| width="300px" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background-color: #D2D1DF" ! colspan="2" style="background-color: #9B99AF" | {| style="background: #9B99AF" align="center" width="100%" | padding=15px| | style="background: #9B99AF" align="center" width="100%" |'''Ronn Bréck''' | padding=15px| |} |- |align=center colspan=2 style="background: #FFFFFF"| [[Fichier:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---2.jpg|thumb|center|Vue vun der Westsäit aus]] |- ! colspan="2" bgcolor="#9B99AF" | Informatiounen |- || Land || align=center style="background: #f7f8ff"| {{LUX}} |- || Stad || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Esch-Uelzecht]] |- || Geographesch Lag || align=center style="background: #f7f8ff"| {{Coor dms|49|29|47.4|N|05|59|20.3|O}} |- || Längt || align=center style="background: #f7f8ff"| 92 m. |- || Breet || align=center style="background: #f7f8ff"| 11,5 m. |- || Zweck || align=center style="background: #f7f8ff"| Eisebunnsbréck |- || Baufirma|| align=center style="background: #f7f8ff"| [[Paul Wurth S.A.]] |- || Typ || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Boubréck]] |- || Material || align=center style="background: #f7f8ff"| [[Stol]] |- || Baujoer || align=center style="background: #f7f8ff"| [[1926]]-[[1927]] |- || Ausserbetrib gaangen || align=center style="background: #f7f8ff"| [[1977]] |- ! colspan="2" bgcolor="#9B99AF" | Kategorien |- |align="center" colspan=2 style="background: #f7f8ff; font-size:80%;" | [[:Kategorie:Brécken zu Lëtzebuerg|Brécken zu Lëtzebuerg]] '''•''' [[:Kategorie:Boubrécken|Boubrécken]] '''•''' [[:Kategorie:Eisebunnsbrécken|Eisebunssbrécken]] |} Déi sougenannt '''Ronn Bréck''' zu [[Esch-Uelzecht]] war eng [[stol]]e [[Boubréck]] ([[Bowstring + Striewefachwierk]]), déi 1926 vun der Firma [[Paul Wurth S.A.|Paul Wurth]] gebaut gouf, fir d'Schmelzen [[Arbed Schëffleng]] an [[Arbed Terres Rouges]] iwwer d'Schinn, déi sougenannt ''Gossstreck'', mateneen ze verbannen. Si huet gläichzäiteg iwwer d'[[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Zuchlinn Beetebuerg-Esch]] an d'[[Nationalstrooss 31]] vun Esch op Keel/Rëmeleng ewechgefouert, a war dofir, well se relativ héich war, vu Wäitem gutt ze gesinn. Si war dann och eng Zort symbolesch Paart fir an de [[Neiduerf (Esch-Uelzecht)|Quartier Neiduerf]]. Zanter [[1977]] war se net méi am Betrib, a gouf och net méi an der Rei gehalen. 2011 gouf den Accès vum fréieren Arbed-Schëffleng-Wierk hier ofgerappt, sou datt se no Norden hin "an der Loft houng". Eventuell Pläng, se ze renovéieren a se fir eng Promenade tëscht dem Schlasspark an der Hiel z'integréieren, goufen aus Käschtegrënn verworf.<ref>[http://www.tageblatt.lu/nachrichten/luxemburg/story/Abschied-von-einem-Wahrzeichen-21419932 "Abschied von einem Wahrzeichen."] tageblatt.lu, 18. Februar 2014 02:55; Akt: 18.02.2014 06:18.</ref> Zousätzlech zu den Zouganks- an Ënnerhaltskäschten hätt s'och nach misse méi héich gesat ginn, fir dass nei Generatiounen Zich, déi méi héich sinn, drënnergepasst hätten. Am Abrëll 2017, iwwer den Ouschterweekend, ass s'ofgerappt ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20170207065015/http://www.wort.lu/de/lokales/esch-alzette-ronn-breck-wird-ostern-abgerissen-589880c4a5e74263e13aa2c1 " 'Ronn Bréck' wird Ostern abgerissen."] wort.lu, 7. Februar 2017 um 06:00.</ref> E Stéck vun der Bréck ass erhale bliwwen a gouf als Monument an der Rue du Stade opgeriicht.<ref>Luc Ewen: [https://www.wort.lu/luxemburg/ein-teil-der-ronn-breck-bleibt-erhalten/882549.html "Ein Teil der 'Ronn Bréck' bleibt erhalten."] wort.lu, 14.04.2018.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---3.jpg|(2014) File:19880730b Esch-sur-Alzette.jpg|Vue vun der Escher Gare aus(1988) Fichier:Eisebunnsbréck Esch-Schëffleng-101.jpg|Ofgebrachent Enn op der Nordsäit (2015) Ronn Bréck memorial Esch-sur-Alzette 2024-12.jpg|D'Monument (2024) </gallery> == Literatur == * ''Ronn Bréck (1927-2017): aus dem Escher Neiduerf'', Interesseveräin Esch-Neiduerf, 2018, 172 S., ISBN 978-9-9959-0434-0 == Um Spaweck == {{Commonscat|Ronn Bréck}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Boubrécken]] [[Kategorie:Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Eisebunnsbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Brécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Bauwierker 1926]] 1puz450e3h9tk2kbvfym6u0qe7ehqmw 0 132974 2715450 2666619 2026-11-12T01:40:08Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715450 wikitext text/x-wiki {{Infobox Observatoire | MPC-Code = 054 | Kameraen = | Teleskopen = }} Den '''Observatoire Brorfelde''' (dänesch: '''Brorfelde Observatoriet''') ass en [[astronomeschen Observatoire]] deen an der Géigend vun [[Holbæk]] an [[Dänemark]] steet. Bis [[1996]] war den Observatoire en Deel vun der [[Universitéit Kopenhagen]]. De Brorfelde-[[Schmidt-Teleskop]], deen ufanks ([[1966]]) eng Ëffnung vu 50&nbsp;cm an e Spigelduerchmiesser vu 75&nbsp;cm hat, gouf e puermol modifizéiert an huet haut eng fräi Ëffnung vu 45&nbsp;cm, e Spigelduerchmiesser von 77&nbsp;cm an ass mat enger 2048 × 2048 Pixel [[CCD-Sensor|CCD-Kamera]] ekipéiert. D'Instrument gëtt nach vu Studente benotzt an de Fuerschungszentrum vum Niels-Bohr-Institut ass an der Tëschenzäit zu Kopenhagen am "Rockefeller Komplekset". == Persoune mat Bezuch zum Observatoire == * [[Bengt Strömgren]], däneschen Astronom * [[Poul Jensen (Astronom)|Poul Jensen]], Asteroidenentdecker * [[Karl Augustesen]], Asteroidenentdecker == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * Asteroid [[(3309) Brorfelde]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20160320103137/http://www.astro.ku.dk/~jens/A223/5/index3.html 0.5-m Schmidt Teleskopet i Brorfelde] (dänesch) * [https://web.archive.org/web/20170718093526/http://www.nbi.ku.dk/english/contact/ Niels Bohr Institut] (dän., engl.) * [http://www.kb.dk/udstillinger/Astroweb/observatorier/brorfelde.html Über das Observatorium] (dänesch) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Astronomesch Observatoiren an Dänemark]] [[Kategorie:Astronomesch Observatoiren]] s955nosuv10w1sbbt9x9rtuclcx52kb 0 135527 2715367 2695967 2026-11-11T15:03:16Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Al Esch]] derbäigesat 2715367 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Groussgaass | Numm_fr=Grand-Rue | Numm_lb=Groussgaass | Bild = | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Fréieren Numm_de = | Gemeng= [[Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch Uelzecht]] | Quartier= [[Al Esch]] | Postcode= 4132 | Koordinaten={{coor dms|49|29|49.2|N|05|58|59.92|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. | Bemierkung= }} D''''Groussgaass''' (fr.: ''Grand-Rue'') ass eng Strooss am Quartier [[Al Esch]] zu [[Esch-Uelzecht]]. Wéi den Numm et noleet, war et d'Haaptstrooss vum fréieren Duerf Esch, déi vun Ost no West an S-Form queesch derduerch geet. An der Groussgaass stoung bis 1878 d'Kierch Saint Jean-Baptiste, déi, wéi d'[[Jousefskierch Esch-Uelzecht|Jousefskierch]] bis fäerdeg gebaut war, ofgerappt gouf. An d'Plaz gouf d'Groussgaassschoul opgeriicht. Tëscht der Groussgaassschoul an der Kéier fir erof op d'Stadhausplaz war fréier d'Haapt-Duerfplaz, wou Maart a Geriicht gehale gouf. Um ënneschte Wupp dovun gouf an den 1980er Joren{{wéini?}} d'Statu ''De Biergaarbechter'', no engem gappen Entworf vum [[Emile Hulten]], opgeriicht. D'Groussgaassschoul war am Ufank vum [[Éischte Weltkrich]] e puer Woche laang den Haaptquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]].<ref>[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 "Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch."] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).</ref> An der Kéier, vis-à-vis vu wou d'Avenue de la Gare ofgeet, war vun 1958 bis 1978 de [[Kino Empire]], deeemools dee gréisste Kino am Land. ==Biller== <gallery> Grand Rue Esch-sur-Alzette 2017-05.jpg Esch-sur-Alzette Grand'Rue 2016-08 --2.jpg Groussgaass Esch-Uelzecht 2016-11 --2.jpg Groussgaassschoul - école Grand'Rue, Esch-sur-Alzette 2024-03.jpg |D'Groussgaassschoul Fichier:Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg|De Wilhelm von Preußen hëlt d'Kapitulatioun vun der Festung Lonkech entgéint. </gallery> ==Um Spaweck== {{Commonscat|Grand-Rue (Esch-sur-Alzette)}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Al Esch]] 1gd0gs5mgytancyjydmqveo7rm1dh42 0 141339 2715410 2676841 2026-11-11T16:19:03Z Zinneke 34 2715410 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Südspidol''' ass e Projet vum Grupp [[Centre hospitalier Émile-Mayrisch]] (CHEM), fir en neit [[Spidol]]sgebai, zu [[Esch-Uelzecht]], am Quartier [[Bruch (Esch-Uelzecht)|Bruch]], um Flouer ''Elsebréch,'' laanscht d'[[Dipbech]], ze bauen. Den ursprénglechen Entworf ass vum Architektebüro Albert Wimmer ZT-GmbH vu Wien<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/724787.html "Neit Südspidol: 'E Spidol vu muer, e Spidol mat enger Séil'."] rtl.lu, 24.10.2015, 09:54:12.</ref><ref name=baubeginn2019>[https://www.wort.lu/de/lokales/baubeginn-des-suedspidol-wohl-ende-2019-5aac039ec1097cee25b85167 "Baubeginn des Südspidol wohl Ende 2019."] wort.lu, 16.3.2018.</ref>, en iwwerschafft Konzept gouf vu SWECO/G.A.F./S.W.A.A. virgeluecht<ref name=steht>Luc Ewen: [https://www.wort.lu/luxemburg/so-steht-es-um-die-planungen-fuer-das-neue-suedspidol/75197737.html "So steht es um die Planungen für das neue Südspidol."] wort.lu [w+, 05.07.2025.</ref>. == Entwécklung == En éischt Finanzéierungsgesetz gouf den 12. Juli 2018 eestëmmeg vun der [[Chamber]] ugeholl. Fir de Bau goufe ronn 542 Milliounen Euro ageplangt, wouvun 80&nbsp;% vum Staat an 20&nbsp;% vun der [[Caisse nationale de santé|CNS]] iwwerholl sollte ginn.<ref name=540M>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1208927.html "Finanzéierung vu Südspidol ugeholl: 540 Milliounen Euro wäert de Bau kaschten."] rtl.lu, 12.07.2018, 17:42:51;</ref> D'Aarbechte waren ufanks vun 2019 bis 2023 virgesinn.<ref name=baubeginn2019/> Uganks 2020 gouf den Datum fir d'Enn vun den Aarbechten op 2026 nei festgeluecht.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1461023.html "D'Südspidol zu Esch mécht eréischt 2026 an net 2023 seng Dieren op."] Roy Grotz op rtl.lu, 24.01.2020.</ref> Ma am September 2021 huet de Verwaltungsrot vum CHEM de Kontrakt mam Architektebüro „wéinst schlechtem Zäitplang an ontransparente Käschten“ gekënnegt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1780973.html "Trennung vun Architekte wéinst schlechtem Zäitplang an ontransparente Käschten.] rtl.lu, 03.09.2021.</ref> D'Pläng goufen an de Joren dono nach eng Kéier iwwerschafft; d'Statik, den Energie- a Waassermanagement hu missen nei berechent ginn, d'Loftfilterung an d'Méiglechkeet vu Cloisonnementer hu missen nei mat abezu ginn, ë.&nbsp;a. koum eng [[Pediatrie]] mat bäi, d'[[Maternité]] gëtt méi grouss wéi am éischte Plang, d'Entréesportal an d'Fassade goufe vereinfacht.<ref name=steht/> D'Südspidol soll aus véier Gebaier bestoen, déi no de véier [[Joreszäit]]e genannt sinn:<ref name=steht/> * am „[[Wanter]]“-Gebai, mat wäisser Fassad, soll d'Admissioun fir d'Urgencen hikommen, mat um Daach enger Landeplaz fir [[Helikopter]]en. Weider kommen duer 16 Operatiounssäll, e spezialiséiert Drockkummerzentrum, d'Radiologie mat jee dräi CT- an IRM-Maschinnen, an d'Endoskopie; *niewendrun am „[[Fréijoer]]“-Gebai kënnt d'[[Obstetrik]] an d'Maternité, d'[[Onkologie]], den Zentrum fir Analysen a Behandlungen, d'Dagesklinick, souwéi d'Intensiv- an d'Normalfleegestatioun; * d'„[[Summer]]“-gebai ass virgesi fir den Onkologieszentrum, de ''Centre François-Baclesse'', 32 [[Dialys]]plazen, d'Spidolsadministratioun a fir e Formatiounszenter; * am nom „[[Hierscht]]“ genannte Gebai sollen d'[[Palliativmedezin|Palliativ]]statioun, d'Rehabilitatioun, den Therapiezenter, d'[[Geriatrie]] an d'[[Psychiatrie]] kommen. Geplangt waren ufanks ë.&nbsp;a. 583 Better (wouvun der 81&nbsp;% an 1-Bett-Zëmmere stoe sollen), 16 Operatiounssäll a 4 Gebuertssäll.<ref name=540M/> Déi nei Pläng gesi 600 Better vir, wouvun der bis zu 40 Bett an der Reserv sinn.<ref name=steht/> Den definitive Plang, mat sengem finanzielle Volet, sollt Enn 2025 / uganks 2026 dem [[Ministère de la Santé et de la Sécurité sociale|Gesondheetsministère]], an am Laf vun 2026 der Chamber virgeluecht ginn. Et wäert deemno bis knapps an d'Mëtt vun den 2030er Joren daueren, bis d'Südspidol a Betrib geholl ka ginn.<ref name=steht/> Am Abrëll 2026 housch et vun der Gesondheetsministesch [[Martine Deprez]], e Bauufank wier „fréistens 2028 denkbar“.<ref>{{Citation|URL=https://www.tageblatt.lu/Luxemburg/Baubeginn-des-Suedspidols-verzoegert-sich-um-mindestens-zwei-Jahre-63513.html|Titel=Esch {{!}} Baubeginn des „Südspidol“ verzögert sich um mindestens zwei Jahre|Gekuckt=2026-05-03|Wierk=www.tageblatt.lu|Sprooch=de}}</ref> D'Käschte fir d'Realisatioun nom neie Konzept sinn nach net chiffréiert {{small|(Stand: Juli 2025)}}, kéinten awer duebel sou héich wéi am Ufank sinn<ref name=steht/>, deemno bei ronn enger Milliard Euro leien. D'Südspidol, wann et bis fäerdeg ass, wäert déi dräi eeler Gebaier vum Grupp Centre hospitalier Émile-Mayrisch ersetzen. ==Literatur== * Luc Laboulle: "Avantgarde. Zehn Jahre Südspidol: Eine Chronologie des Scheiterns." ''d'Lëtzebuerger Land'', Jg.68, Nr.37, 17.09.2021, S.6. ==Kuckt och== * Aner Spideeler zu Esch-Uelzecht: ** [[Escher Spidol]] ** [[Clinique Sainte-Marie]] ** [[Metze Spidol]] * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] ==Um Spaweck== * [https://www.sudspidol.lu/ Offiziell Säit vum Südspidol] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Sudspidol}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Esch-Uelzecht]] hxwtsjvmqpgmh1r9brbllwrdnwd3pqf 0 142521 2715458 2655295 2026-11-12T04:41:41Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715458 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}}{{DISPLAYTITLE:''Rubus hostilis''}} {{Infobox Planzen | Numm = ''Rubus hostilis'' | Numm (Däitsch) = Rotmännige Brombeere | Bild = | Bildtext = | Räich = [[Planzeräich]] | Ënnerräich = [[Tracheobionta]] | Ofdeelung = [[Bléieplanzen]] | Klass = [[Magnoliopsida]] | Uerdnung = [[Rosales]] | Famill = [[Rosaceae]] | Ënnerfamill = [[Rosoideae]] | Gattung = [[Rubus]] | Aart = | Ënneraart = | Wëssenschaftlechen Numm = Rubus hostilis | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Philipp Jakob Müller|P. J. Müll.]] & [[Philipp Wilhelm Wirtgen|Wirtg.]]}}, 1861 | Ënnerandeelung_ranking = | Ënnerandeelung = }} D''''''Rubus hostilis''''' ass eng [[Aart (Biologie)|Planzenaart]] aus der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Rubus]]'' an der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun de [[Rosaceae]]<ref name="tpl">http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-21326</ref><ref>{{Citation|URL=http://www.floraweb.de/pflanzenarten/artenhome.xsql?suchnr=27393& |Titel=Archive copy |Gekuckt=16.10.2018 |Archiv-Datum=11.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160311033233/http://www.floraweb.de/pflanzenarten/artenhome.xsql?suchnr=27393& }}</ref>. D'Verbreedungsgebitt vun der Aart läit an der [[Belsch]], an [[Däitschland]], a [[Frankräich]]<ref>{{Citation |URL=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:737453-1 |Titel=Archive copy |Gekuckt=2018-10-16 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190608220208/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:737453-1 |Archiv-Datum=2019-06-08}}</ref>, an och zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. D'Planz steet zu Lëtzebuerg ënner Naturschutz<ref>{{Citation |URL=http://ps.mnhn.lu/ferrantia/publications/ferrantia42.pdf |Titel=Archive copy |Gekuckt=2018-10-16 |archivedate=2014-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810205724/http://ps.mnhn.lu/ferrantia/publications/Ferrantia42.pdf }}</ref>. Se gouf 1861 vun den däitsche Biologe [[Philipp Jakob Müller]] a [[Philipp Wilhelm Wirtgen]] beschriwwen<ref>http://www.tropicos.org/Name/50252416</ref>. {{Referenzen}} [[Kategorie:Flora zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Rubus|hostilis]] mzasiukb4ngn289xnat90et5c39o3t9 0 142978 2715433 2523387 2026-11-11T20:50:37Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:1918]] derbäigesat 2715433 wikitext text/x-wiki D''''Onofhängegkeet vu [[Polen]]''' geet offiziell op den [[11. November]] [[1918]] zeréck. Nodeems géint Enn vum 18. Joerhonnert de polnesche Staat duerch d'Deelungen tëscht [[Russland]], [[Preisen]] an [[Éisträich]] vun der politescher Kaart verschwonne war, ass d'Republik [[Polen]] um Enn vum [[Éischte Weltkrich]] operstanen. Den 11. November gëtt all Joer als [[Nationalfeierdag]] commemoréiert. == Deelunge vu Polen (1772, 1793, 1795) == [[Fichier:Partitions of Poland german.png|thumb|D'Deelunge vu Polen]] D'Geschicht vum polnesche Staat geet zeréck an d'zéngt Joerhonnert. Am Laf vum [[Mëttelalter]] huet e staarkt Kinnekräich sech tëscht [[Däitschland]] a Russland eng fest Plaz a Mëtteleuropa geséchert. Duerch d'Verbindung mam [[Groussfürstentum Litauen]] an de Sig vun de [[Jagellonen]] iwwer den Uerdensstaat vun den [[Däitschritter]] huet dat Kinnekräich mat Haaptstad zu [[Krakau]] (Kraków) am 16. Joerhonnert seng gréisst Ausdeenung kritt. Geschwächt duerch d'Kricher vum [[17. Joerhonnert]] (géint Schweden, Russen, Tierken…) awer och duerch d'Walmonarchie an d'Roll vum Adel, deen am [[Sejm]] och nach de ''liberum veto'', also d'Recht eng Decisioun ze blockéieren, fir all Member ageféiert huet, ass déi Adelsrepublik am [[18. Joerhonnert]] de Spillball vun den dräi opsteigenden Nopeschmuechte ginn: Preisen, Éisträich a Russland. An dräi Etappen (1772, 1793 a 1795) ass de ganzen Territoire tëscht dësen dräi opgedeelt ginn. Dee bei wäitem gréissten Deel krut den Zar vu Russland, an deem ee formaalt Kinnekräich Polen ("[[Kongresspolen]]") a Personalunioun entstanen ass. [[Galizien]], mat Krakau, Lublin a Lemberg (Lwów, haut [[Lwiw]] an der [[Ukrain]]) ass en Deel vun der [[Habsburger]]monarchie ginn, wärenddeems Preisen [[Pommern]], [[Grousspolen]] mat [[Posen]] (Poznań) a [[Masowien]] (Mazowsze) mat [[Warschau]] annektéiert huet. Polen huet also als onofhängege Staat opgehalen z'existéieren, an dat zum Deel well et den 3. Mee 1791, also virun der zweeter Deelung, déi éischt liberal Verfassung an Europa no de Prinzipie vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] ugeholl huet. Och den Opstand vum grousse [[Resistenz (Politik)|Resistenz]]ler [[Tadeusz Kościuszko]] (1794) fir d'Onofhängegkeet nach ze retten, huet de Contraire bewierkt. == National Resistenz (19. an Ufank 20. Joerhonnert) == Hin an hier gerappt tëscht Upassung a Revolt huet d'Vollek mat der Ënnerstëtzung vun der kultureller Elite a vun der [[kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] seng Sprooch a Kultur héichgehalen, an hat besonnesch a Westeuropa, wou vill [[Exil]]pole gelieft hunn, grouss Sympathien. Besonnesch an der [[Belle Époque]] ware polnesch Wëssenschaftler, Schrëftsteller a Kënschtler aussergewéinlech kreativ, an iwwer d'Grenzen eraus bekannt. D'Opstänn vun 1830, 1848 an 1863 goufe bluddeg niddergeschloen, sief et well se schlecht organiséiert waren, sief et well d'Besatzer militäresch einfach iwwerleeë waren, an d'Pole keng Hëllef vun anere Staaten erwaarde konnten. Déi Mësserfolleger hunn éischter seelen zu Resignatioun geféiert. Déi eng hunn den Dram vun engem heldenhaften, patriotesche Widerstand an engem onofhängege Polen net opginn an déi aner hu probéiert, an engem pragmatesche Loyalismus dat Bescht aus der Situatioun ze maachen, a virun allem an de Famillen déi polnesch Traditiounen héich ze halen. Et muss och ënnerscheet ginn tëscht de verschiddenaartege Behandlunge vun de Polen duerch déi jeeweileg Friemherrschaften. Am Allgemenge war déi éisträichesch Verwaltung vu [[Galizien]] besser z'erdroe wéi déi russesch oder däitsch. == Éischte Weltkrich == Den [[Éischte Weltkrich]] war fir vill Polen eng Tragedie, mä fir d'Land eng onerwaart Chance. Eng Tragedie, well op polneschem Territoire Fronte verlaf sinn, vill Schluechte geschloe goufen, an d'Zivilbevëlkerung bal vun den engen, bal vun den aneren zur Loyalitéit gezwonge gouf. An der russescher, der éisträichescher, der däitscher Arméi, ma och am Déngscht vun de Westmuechte [[Frankräich]] an [[England]] ware polnesch Zaldoten op ënnerschiddlech Manéier am Asaz. 1916 waren et der am Ganzen 1,9 Milliounen. An dobäi hat Polen mat den Ursaache vum Krich näischt ze dinn. De Krich war awer och eng Chance, well fir d'éischt zënter 1762 [[Berlin]] a [[Sankt Petersburg]] verfeint waren, an domat eng Perspektiv fir en onofhängege polnesche Staat realistesch ginn ass. Déi dräi Okkupatiounsmuechten an déi westlech Alliéiert hu wärend dem Krich ëm d'Gonscht an d'Loyalitéit vun de Pole rivaliséiert. Polen ass um Enn duerch den Zesummebroch vun de [[Romanow]], den [[Hohenzollern]] an den [[Habsburg]]er operstanen. [[Fichier:Roman Dmowski in color.jpg|thumb|upright|De Roman Dmowski wollt eng méi homogeen polnesch Natioun: Hien huet d'Curzon-Line gutgeheescht]] De Generol [[Józef Piłsudski]] ass fir Éisträich am August 1914 mat enger reng polnescher Legioun an dat russescht Kongresspolen ageréckt, an huet zu Warschau eng fiktiv Nationalregierung ageriicht. Als Géigeleeschtung war [[Éisträich-Ungarn]] domat averstanen, datt aus Galizien a Kongresspolen en neie polnesche Staat kéint entstoen. Och Däitschland a Russland waren iergendwéi bereet, nom Krich de Polen eng gewëss Autonomie zouzegestoen. Am Summer 1915 hunn däitsch an éisträichesch Truppe ganz Kongresspolen eruewert, dat du vum däitsche Gouverneur [[Hans von Besseler]] verwalt gouf, an zwar am Respekt vun der polnescher Sprooch. Galizien ass vu Lublin aus ënner éisträichescher Verwaltung bliwwen. Déi polnesch Politiker waren iwwer d'Zukunft vu Polen zerstridden. De [[Roman Dmowski]] vum Polneschen Nationalkommitee, deen zu den [[Entente]]muechte gehalen huet, huet eng russesch Léisung an d'A gefaasst, ma wéi e gesinn huet, datt d'Russen de Polen net genuch géifen entgéint kommen, ass en an de Westen emigréiert. Am November 1916 hunn d'Zentralmuechten e "Kinnekräich Polen" mat enger liberaler Verfassung ugekënnegt, dat awer enk u si ugebonne bleiwe sollt. Zu Warschau kruten d'Polen en eegene "Provisoresche Staatsrot". Wéi doropshinn Russland eng änlech Propos gemaach huet, konnt och den amerikanesche President [[Woodrow Wilson|Wilson]] a senger Ried vum 22. Januar 1917 en eenegt an onofhängegt Polen an Aussiicht stellen, ganz nom Wonsch vum Schrëftsteller [[Henryk Sienkiewicz]] a vum Pianist a Komponist [[Ignacy Jan Paderewski]], déi bei him intervenéiert waren. Ee Joer drop huet de Wilson seng [[14-Punkte-Plang|14 Punkte]] proklaméiert: De Punkt 13 huet kloer d'Fuerderung no engem onofhängege Polen mat Zougang zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] gestalt. Well de Piłsudski a seng Brigad sech net der däitscher Arméi ënnerstelle wollten, an och net bereet waren, géint d'Westmuechten ze kämpfen, ass en am Juli 1917 vun de Däitsche verhaft, a bis zum Schluss vum Krich zu [[Magdeburg]] agespaart ginn, wat him bei ville Patrioten e grousse Respekt a Prestige abruecht huet. Zu Warschau ass de Staatsrot duerch e Regentschaftsrot mat konservativ-aristokratische Politiker (ouni Regent) rondrëm de Fürst Lubomirski an den Äerzbëschof Kakowski ersat ginn, wärend lénks Politiker do net matgemaach hunn. Nodeems d'USA am Abrëll 1917 an de Krich agetruede sinn, huet déi franséisch Regierung dem [[Roman Dmowski]] säin Nationalkommitee als provisoresch polnesch Regierung unerkannt, déi gläichzäiteg a Frankräich eng polnesch Arméi op d'Been gesat hat. Déi Decisioun gouf a Russland vum Kerenski senger provisorescher Regierung akzeptéiert. Wéinst der [[Oktoberrevolutioun]] ass mat Russland déi gréisst Besatzungsmuecht vu Polen aus dem Krich ausgescheet. Nom [[Fridde vu Brest-Litovsk]], vun deem de Regentschaftsrot ausgeschloss gi war, huet de Generol [[Józef Haller]] vun der 2. Polnescher Brigad den Déngscht fir Éisträich gekënnegt an huet sech mat polneschen Truppen aus Russland zesummegedoen. Am Juli 1918 huet en a Frankräich déi "Blo Arméi" zesummegesat, déi vun der Entente als rechtméisseg polnesch Arméi ugesi gouf, a bei der Verdreiwung vun den däitschen Truppen an der [[Champagne]] am Hierscht 1918 bedeelegt war. Spéider, am Juni 1919, ass déi Arméi vun 100.000 Zaldoten a Polen transferéiert ginn. == Grënnung vun der 2. Republik (1918-1921) == De 7. Oktober 1918 huet de Regentschaftsrot en Opruff zur Formatioun vun enger representativer Regierung gemaach. Bedéngt duerch d'[[Novemberrevolutioun]] an Däitschland ass de Piłsudski den 10. November 1918 aus dem Prisong erauskomm an ass zu Warschau als nationalen Held zum Chef vum Regentschaftsrot a vun der Arméi ernannt ginn. Däitsch Truppen sinn entwaffent a verjot ginn. Den 11. November huet de Piłsudski proklaméiert, datt ''"de Polnesche Staat duerch de Wëlle vun der polnescher Natioun operstanen ass"''. 1937 ass deen Dag, deen zoufälleg mam der [[Armistice]] zesummefällt, zum Nationalfeierdag erhuewe ginn. De 14. November huet de Regentschaftsrot sech opgeléist. D'Entente-Muechten hu sech bei deem Virgank iwwergaange gefillt, well si jo den Nationalrot zu Paräis (Dmowski) als nei Regirung virgesinn haten, an d'Friddensverhandlunge wollten ofwaarden, fir d'Grenze vu Polen ze definéieren. Doduerch, datt de Paderewski dunn awer als Vermëttler ënner dem Piłsudski Premierminister ginn ass, konnt déi Spannung entschäerft ginn. Am Januar 1919 si Wale fir de Sejm a Kongresspolen an a Galizien, a sechs Méint méi spéit och an de fréieren däitsch besate Gebidder am Westen ofgehal ginn. De Pianist [[Ignacy Jan Paderewski]] deen e groussen Afloss beim US-President [[Woodrow Wilson|Thomas W. Wilson]] hat, huet den Opstand vun Grousspolen encouragéiert, an als Ministerpresident an Ausseminister de [[Versailler Vertrag]] fir Polen ënnerschriwwen. De Prozess, deen zum Tracé vun de Grenzen vum neie polnesche Staat geféiert huet, huet ronn véier Joer gedauert. En ass d'Resultat souwuel vun de Paräisser Friddensverhandlunge wéi awer och vum Krich. Effektiv waren Enn 1918 d'Grenze weeder am Osten, nach am Westen nach am Süde kloer gezunn. Vun Dezember 1918 bis Januar 1919 huet an der Géigend vu Posen (Poznań) den Opstand vu Grousspolen géint den däitsche Grenzschutz getoobt, ier dee vun de Sigermuechte gezwonge gouf sech z'erginn. Am Februar 1919 huet déi polnesch Delegatioun op der Paräisser Friddenskonferenz héich Fuerderungen op Käschte vun Däitschland gestalt, déi vu Groussbritannien an den USA awer zeréckgeschrauft goufen. Am [[Versailler Vertrag]] (Juni 1919) sinn [[Ostpreisen]] (nom Referendum vun 1920) an een Deel vu [[Pommern]] däitsch bliwwen, [[Gdańsk|Danzeg]] ass ënner d'Verwaltung vum [[Vëlkerbond]] komm, a Polen krut westlech vun Danzeg en Zougang ("[[Danzeger Korridor|Korridor]]") zum Baltesche Mier, mam Hafe vu [[Gdynia]]. An [[Uewerschlesien]] (Górny Śląsk) sollt och e Referendum organiséiert ginn. Mä d'Polen hunn den ëstlechen Deel vun deem Gebitt annektéiert, sou datt nom Referendum vun 1921 just nach de westlechen Deel an [[Nidderschlesien]] däitsch bliwwe sinn. Am Süden huet déi nei gegrënnt [[Tschechoslowakei]] d'Grenzstad [[Teschen]] (Cieszyn/Český Těšín) am Januar 1919 annektéiert, obwuel zwee Drëttel vun der Bevëlkerung polnesch waren. 1920 ass d'Stad vum Vëlkerbond gedeelt ginn. Op d'Ostgrenzen haten d'Alliéiert bal keen Afloss. De Piłsudski huet vum [[russesche Biergerkrich]] profitéiert, fir Deeler vu [[Litauen]], [[Wäissrussland]] an der [[Ukrain]], déi a fréiere Joerhonnerten zum Kinnekräich gehéiert haten, z'annektéieren. Hie war net drun intresséiert, datt d'[[Wäiss Arméi|Wäiss Truppe]] vum Denikin gewannen, well soss Frankräich a Russland, Polen an d'Schranke verwisen hätten. Dofir huet en souguer e Moment heemlech d'[[Bolschewiken]] ënnerstëtzt. Wéi awer dunn déi Wäiss zeréckgehäit goufen, an de [[Lenin]] no der Ukrain och Pole wollt ugräifen, huet de Piłsudski sech mam ukrainesche President [[Symon Petliura]] alliéiert an am Mee 1920 [[Kiew]] befreit. Ma schonn am Juni-Juli 1920 hunn d'Bolschewiken d'Ukrain zeréckeruewert. Domat war fir d'[[Rout Arméi]] de Wee fräi fir Warschau anzehuelen an duerno d'Revolutioun no Westen weider ze dreiwen. Am August 1920 huet de Piłsudski d'Russe viru Warschau an d'Zaang geholl a vernichtend geschlo. Déi Schluecht bezeechnen d'Polen als "d'Wonner un der Weichsel", dat Europa méiglecherweis virum [[Kommunismus]] bewahrt huet. Bis Oktober hu polnesch Truppe gréisser Gebidder a Litauen, Wäissrussland an der Ukrain eruewert. D'Grenze goufen 1921 am [[Vertrag vu Riga]] festgeluecht. Kuerz duerno ass och [[Vilnius]], wou 56 % Pole gewunnt hunn, annektéiert ginn. De groussen Territorium vu 1772 ass zwar net nom Piłsudski sengem Dram integral hiergestallt ginn, mä d'Ostgrenz louch wäit hannert der [[Curzon-Linn]], déi de britteschen Ausseminister [[Lord Curzon]] an der Perspektiv vun engem ethnesch méi homogeenen a kathoulesch monokonfessionnelle Polen am Dezember 1919 zesumme mam Roman Dmowski virgeschloen hat. Déi [[Zweet Republik (Polen)|Zweet Republik]] war also besonnesch duerch d'Ostgebidder ("Kresy") e multiethnesche Staat, an deem d'Polen 69 % vun der Bevëlkerung duergestallt hunn. == Vum Parlamentarismus zum autoritäre Regime == D'Institutiounen hunn sech no an no opgebaut. Eng sougenannt "kleng Verfassung" gouf am Februar 1919 am Sejm votéiert: Gewaltentrennung an allgemengt Walrecht, och fir d'Fraen, goufe garantéiert. Déi definitiv Verfassung, inspiréiert vun der där vum 3. Mee 1791 a vun der franséischer [[Drëtt Republik (Frankräich)|Drëtter Republik]], ass de 17. Mäerz 1921 a Kraaft getrueden. De Sejm an de Senat hate wesentlech méi Muecht wéi de Staatspresident. D'Zerspläiterung vun de Parteien, perséinlech Rivalitéiten, Fuerderunge vun de Minoritéiten, verschiddenaarteg administrativ, militäresch a wirtschaftlech Realitéiten an de fréieren Deelgebitter, eng [[Hyperinflatioun]] an héije Chômage hunn dozou geféiert, datt et keng stabil Regierunge gouf. Am Mee 1926 huet de Marschall Piłsudski an engem [[Putsch]] d'Muecht iwwerholl. Och aussepolitesch hat dat onofhängegt Polen et net einfach, well natierlech kee vu sengen Noperen territorial Verloschter an d'Presenz vun enger neier Muecht verquësst huet. Trotzdeem konnt déi Zweet Republik sech bis zum [[Zweete Weltkrich]] als operstanenen, onofhängege Staat behaapten a weiderentwéckelen. == Bibliographie == * Dariusz Banaszak, Tomasz Biber, Maciej Leszczyński. ''Ilustrowane Dzieje Polski.'' Posiedlik, Raniowski, Stecki, Poznan, 1997. * Manfred Alexander ''Kleine Geschichte Polens.'' Reclam, Stuttgart, 2003. * Adam Zamoyski ''Poland.'' William Collins, London, 2009. * Norman Davies. ''God's Playground. A History of Poland. Vol. II 1795 to the Present.'' Columbia University Press, New York, 2005. * Łukasz Kamiński, Maciej Korkuć. 1050. ''Précis d'histoire de la Pologne 966-2016. Institut de la mémoire nationale, la Commission pour la poursuite des crimes contre la nation polonaise, Varsovie.'' Ministère des affaires étrangères de la République de Pologne. 2016 zu Krakau gedréckt. [[Kategorie:Geschicht vu Polen]] [[Kategorie:1918]] rqdk9j7pqfimwbl1eg1sl596v5j5k1c 2715434 2715433 2026-11-11T20:51:58Z Zinneke 34 2715434 wikitext text/x-wiki D''''Onofhängegkeet vu [[Polen]]''' geet offiziell op den [[11. November]] [[1918]] zeréck. Nodeems géint Enn vum 18. Joerhonnert de polnesche Staat duerch d'Deelungen tëscht [[Russland]], [[Preisen]] an [[Éisträich]] vun der politescher Kaart verschwonne war, ass d'Republik [[Polen]] um Enn vum [[Éischte Weltkrich]] operstanen. Den 11. November gëtt all Joer [[Polneschen nationalen Onofhängegkeetsdag|als Nationalfeierdag commemoréiert]]. == Deelunge vu Polen (1772, 1793, 1795) == [[Fichier:Partitions of Poland german.png|thumb|D'Deelunge vu Polen]] D'Geschicht vum polnesche Staat geet zeréck an d'zéngt Joerhonnert. Am Laf vum [[Mëttelalter]] huet e staarkt Kinnekräich sech tëscht [[Däitschland]] a Russland eng fest Plaz a Mëtteleuropa geséchert. Duerch d'Verbindung mam [[Groussfürstentum Litauen]] an de Sig vun de [[Jagellonen]] iwwer den Uerdensstaat vun den [[Däitschritter]] huet dat Kinnekräich mat Haaptstad zu [[Krakau]] (Kraków) am 16. Joerhonnert seng gréisst Ausdeenung kritt. Geschwächt duerch d'Kricher vum [[17. Joerhonnert]] (géint Schweden, Russen, Tierken…) awer och duerch d'Walmonarchie an d'Roll vum Adel, deen am [[Sejm]] och nach de ''liberum veto'', also d'Recht eng Decisioun ze blockéieren, fir all Member ageféiert huet, ass déi Adelsrepublik am [[18. Joerhonnert]] de Spillball vun den dräi opsteigenden Nopeschmuechte ginn: Preisen, Éisträich a Russland. An dräi Etappen (1772, 1793 a 1795) ass de ganzen Territoire tëscht dësen dräi opgedeelt ginn. Dee bei wäitem gréissten Deel krut den Zar vu Russland, an deem ee formaalt Kinnekräich Polen ("[[Kongresspolen]]") a Personalunioun entstanen ass. [[Galizien]], mat Krakau, Lublin a Lemberg (Lwów, haut [[Lwiw]] an der [[Ukrain]]) ass en Deel vun der [[Habsburger]]monarchie ginn, wärenddeems Preisen [[Pommern]], [[Grousspolen]] mat [[Posen]] (Poznań) a [[Masowien]] (Mazowsze) mat [[Warschau]] annektéiert huet. Polen huet also als onofhängege Staat opgehalen z'existéieren, an dat zum Deel well et den 3. Mee 1791, also virun der zweeter Deelung, déi éischt liberal Verfassung an Europa no de Prinzipie vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] ugeholl huet. Och den Opstand vum grousse [[Resistenz (Politik)|Resistenz]]ler [[Tadeusz Kościuszko]] (1794) fir d'Onofhängegkeet nach ze retten, huet de Contraire bewierkt. == National Resistenz (19. an Ufank 20. Joerhonnert) == Hin an hier gerappt tëscht Upassung a Revolt huet d'Vollek mat der Ënnerstëtzung vun der kultureller Elite a vun der [[kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] seng Sprooch a Kultur héichgehalen, an hat besonnesch a Westeuropa, wou vill [[Exil]]pole gelieft hunn, grouss Sympathien. Besonnesch an der [[Belle Époque]] ware polnesch Wëssenschaftler, Schrëftsteller a Kënschtler aussergewéinlech kreativ, an iwwer d'Grenzen eraus bekannt. D'Opstänn vun 1830, 1848 an 1863 goufe bluddeg niddergeschloen, sief et well se schlecht organiséiert waren, sief et well d'Besatzer militäresch einfach iwwerleeë waren, an d'Pole keng Hëllef vun anere Staaten erwaarde konnten. Déi Mësserfolleger hunn éischter seelen zu Resignatioun geféiert. Déi eng hunn den Dram vun engem heldenhaften, patriotesche Widerstand an engem onofhängege Polen net opginn an déi aner hu probéiert, an engem pragmatesche Loyalismus dat Bescht aus der Situatioun ze maachen, a virun allem an de Famillen déi polnesch Traditiounen héich ze halen. Et muss och ënnerscheet ginn tëscht de verschiddenaartege Behandlunge vun de Polen duerch déi jeeweileg Friemherrschaften. Am Allgemenge war déi éisträichesch Verwaltung vu [[Galizien]] besser z'erdroe wéi déi russesch oder däitsch. == Éischte Weltkrich == Den [[Éischte Weltkrich]] war fir vill Polen eng Tragedie, mä fir d'Land eng onerwaart Chance. Eng Tragedie, well op polneschem Territoire Fronte verlaf sinn, vill Schluechte geschloe goufen, an d'Zivilbevëlkerung bal vun den engen, bal vun den aneren zur Loyalitéit gezwonge gouf. An der russescher, der éisträichescher, der däitscher Arméi, ma och am Déngscht vun de Westmuechte [[Frankräich]] an [[England]] ware polnesch Zaldoten op ënnerschiddlech Manéier am Asaz. 1916 waren et der am Ganzen 1,9 Milliounen. An dobäi hat Polen mat den Ursaache vum Krich näischt ze dinn. De Krich war awer och eng Chance, well fir d'éischt zënter 1762 [[Berlin]] a [[Sankt Petersburg]] verfeint waren, an domat eng Perspektiv fir en onofhängege polnesche Staat realistesch ginn ass. Déi dräi Okkupatiounsmuechten an déi westlech Alliéiert hu wärend dem Krich ëm d'Gonscht an d'Loyalitéit vun de Pole rivaliséiert. Polen ass um Enn duerch den Zesummebroch vun de [[Romanow]], den [[Hohenzollern]] an den [[Habsburg]]er operstanen. [[Fichier:Roman Dmowski in color.jpg|thumb|upright|De Roman Dmowski wollt eng méi homogeen polnesch Natioun: Hien huet d'Curzon-Line gutgeheescht]] De Generol [[Józef Piłsudski]] ass fir Éisträich am August 1914 mat enger reng polnescher Legioun an dat russescht Kongresspolen ageréckt, an huet zu Warschau eng fiktiv Nationalregierung ageriicht. Als Géigeleeschtung war [[Éisträich-Ungarn]] domat averstanen, datt aus Galizien a Kongresspolen en neie polnesche Staat kéint entstoen. Och Däitschland a Russland waren iergendwéi bereet, nom Krich de Polen eng gewëss Autonomie zouzegestoen. Am Summer 1915 hunn däitsch an éisträichesch Truppe ganz Kongresspolen eruewert, dat du vum däitsche Gouverneur [[Hans von Besseler]] verwalt gouf, an zwar am Respekt vun der polnescher Sprooch. Galizien ass vu Lublin aus ënner éisträichescher Verwaltung bliwwen. Déi polnesch Politiker waren iwwer d'Zukunft vu Polen zerstridden. De [[Roman Dmowski]] vum Polneschen Nationalkommitee, deen zu den [[Entente]]muechte gehalen huet, huet eng russesch Léisung an d'A gefaasst, ma wéi e gesinn huet, datt d'Russen de Polen net genuch géifen entgéint kommen, ass en an de Westen emigréiert. Am November 1916 hunn d'Zentralmuechten e "Kinnekräich Polen" mat enger liberaler Verfassung ugekënnegt, dat awer enk u si ugebonne bleiwe sollt. Zu Warschau kruten d'Polen en eegene "Provisoresche Staatsrot". Wéi doropshinn Russland eng änlech Propos gemaach huet, konnt och den amerikanesche President [[Woodrow Wilson|Wilson]] a senger Ried vum 22. Januar 1917 en eenegt an onofhängegt Polen an Aussiicht stellen, ganz nom Wonsch vum Schrëftsteller [[Henryk Sienkiewicz]] a vum Pianist a Komponist [[Ignacy Jan Paderewski]], déi bei him intervenéiert waren. Ee Joer drop huet de Wilson seng [[14-Punkte-Plang|14 Punkte]] proklaméiert: De Punkt 13 huet kloer d'Fuerderung no engem onofhängege Polen mat Zougang zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] gestalt. Well de Piłsudski a seng Brigad sech net der däitscher Arméi ënnerstelle wollten, an och net bereet waren, géint d'Westmuechten ze kämpfen, ass en am Juli 1917 vun de Däitsche verhaft, a bis zum Schluss vum Krich zu [[Magdeburg]] agespaart ginn, wat him bei ville Patrioten e grousse Respekt a Prestige abruecht huet. Zu Warschau ass de Staatsrot duerch e Regentschaftsrot mat konservativ-aristokratische Politiker (ouni Regent) rondrëm de Fürst Lubomirski an den Äerzbëschof Kakowski ersat ginn, wärend lénks Politiker do net matgemaach hunn. Nodeems d'USA am Abrëll 1917 an de Krich agetruede sinn, huet déi franséisch Regierung dem [[Roman Dmowski]] säin Nationalkommitee als provisoresch polnesch Regierung unerkannt, déi gläichzäiteg a Frankräich eng polnesch Arméi op d'Been gesat hat. Déi Decisioun gouf a Russland vum Kerenski senger provisorescher Regierung akzeptéiert. Wéinst der [[Oktoberrevolutioun]] ass mat Russland déi gréisst Besatzungsmuecht vu Polen aus dem Krich ausgescheet. Nom [[Fridde vu Brest-Litovsk]], vun deem de Regentschaftsrot ausgeschloss gi war, huet de Generol [[Józef Haller]] vun der 2. Polnescher Brigad den Déngscht fir Éisträich gekënnegt an huet sech mat polneschen Truppen aus Russland zesummegedoen. Am Juli 1918 huet en a Frankräich déi "Blo Arméi" zesummegesat, déi vun der Entente als rechtméisseg polnesch Arméi ugesi gouf, a bei der Verdreiwung vun den däitschen Truppen an der [[Champagne]] am Hierscht 1918 bedeelegt war. Spéider, am Juni 1919, ass déi Arméi vun 100.000 Zaldoten a Polen transferéiert ginn. == Grënnung vun der 2. Republik (1918-1921) == De 7. Oktober 1918 huet de Regentschaftsrot en Opruff zur Formatioun vun enger representativer Regierung gemaach. Bedéngt duerch d'[[Novemberrevolutioun]] an Däitschland ass de Piłsudski den 10. November 1918 aus dem Prisong erauskomm an ass zu Warschau als nationalen Held zum Chef vum Regentschaftsrot a vun der Arméi ernannt ginn. Däitsch Truppen sinn entwaffent a verjot ginn. Den 11. November huet de Piłsudski proklaméiert, datt ''"de Polnesche Staat duerch de Wëlle vun der polnescher Natioun operstanen ass"''. 1937 ass deen Dag, deen zoufälleg mam der [[Armistice]] zesummefällt, zum Nationalfeierdag erhuewe ginn. De 14. November huet de Regentschaftsrot sech opgeléist. D'Entente-Muechten hu sech bei deem Virgank iwwergaange gefillt, well si jo den Nationalrot zu Paräis (Dmowski) als nei Regirung virgesinn haten, an d'Friddensverhandlunge wollten ofwaarden, fir d'Grenze vu Polen ze definéieren. Doduerch, datt de Paderewski dunn awer als Vermëttler ënner dem Piłsudski Premierminister ginn ass, konnt déi Spannung entschäerft ginn. Am Januar 1919 si Wale fir de Sejm a Kongresspolen an a Galizien, a sechs Méint méi spéit och an de fréieren däitsch besate Gebidder am Westen ofgehal ginn. De Pianist [[Ignacy Jan Paderewski]] deen e groussen Afloss beim US-President [[Woodrow Wilson|Thomas W. Wilson]] hat, huet den Opstand vun Grousspolen encouragéiert, an als Ministerpresident an Ausseminister de [[Versailler Vertrag]] fir Polen ënnerschriwwen. De Prozess, deen zum Tracé vun de Grenzen vum neie polnesche Staat geféiert huet, huet ronn véier Joer gedauert. En ass d'Resultat souwuel vun de Paräisser Friddensverhandlunge wéi awer och vum Krich. Effektiv waren Enn 1918 d'Grenze weeder am Osten, nach am Westen nach am Süde kloer gezunn. Vun Dezember 1918 bis Januar 1919 huet an der Géigend vu Posen (Poznań) den Opstand vu Grousspolen géint den däitsche Grenzschutz getoobt, ier dee vun de Sigermuechte gezwonge gouf sech z'erginn. Am Februar 1919 huet déi polnesch Delegatioun op der Paräisser Friddenskonferenz héich Fuerderungen op Käschte vun Däitschland gestalt, déi vu Groussbritannien an den USA awer zeréckgeschrauft goufen. Am [[Versailler Vertrag]] (Juni 1919) sinn [[Ostpreisen]] (nom Referendum vun 1920) an een Deel vu [[Pommern]] däitsch bliwwen, [[Gdańsk|Danzeg]] ass ënner d'Verwaltung vum [[Vëlkerbond]] komm, a Polen krut westlech vun Danzeg en Zougang ("[[Danzeger Korridor|Korridor]]") zum Baltesche Mier, mam Hafe vu [[Gdynia]]. An [[Uewerschlesien]] (Górny Śląsk) sollt och e Referendum organiséiert ginn. Mä d'Polen hunn den ëstlechen Deel vun deem Gebitt annektéiert, sou datt nom Referendum vun 1921 just nach de westlechen Deel an [[Nidderschlesien]] däitsch bliwwe sinn. Am Süden huet déi nei gegrënnt [[Tschechoslowakei]] d'Grenzstad [[Teschen]] (Cieszyn/Český Těšín) am Januar 1919 annektéiert, obwuel zwee Drëttel vun der Bevëlkerung polnesch waren. 1920 ass d'Stad vum Vëlkerbond gedeelt ginn. Op d'Ostgrenzen haten d'Alliéiert bal keen Afloss. De Piłsudski huet vum [[russesche Biergerkrich]] profitéiert, fir Deeler vu [[Litauen]], [[Wäissrussland]] an der [[Ukrain]], déi a fréiere Joerhonnerten zum Kinnekräich gehéiert haten, z'annektéieren. Hie war net drun intresséiert, datt d'[[Wäiss Arméi|Wäiss Truppe]] vum Denikin gewannen, well soss Frankräich a Russland, Polen an d'Schranke verwisen hätten. Dofir huet en souguer e Moment heemlech d'[[Bolschewiken]] ënnerstëtzt. Wéi awer dunn déi Wäiss zeréckgehäit goufen, an de [[Lenin]] no der Ukrain och Pole wollt ugräifen, huet de Piłsudski sech mam ukrainesche President [[Symon Petliura]] alliéiert an am Mee 1920 [[Kiew]] befreit. Ma schonn am Juni-Juli 1920 hunn d'Bolschewiken d'Ukrain zeréckeruewert. Domat war fir d'[[Rout Arméi]] de Wee fräi fir Warschau anzehuelen an duerno d'Revolutioun no Westen weider ze dreiwen. Am August 1920 huet de Piłsudski d'Russe viru Warschau an d'Zaang geholl a vernichtend geschlo. Déi Schluecht bezeechnen d'Polen als "d'Wonner un der Weichsel", dat Europa méiglecherweis virum [[Kommunismus]] bewahrt huet. Bis Oktober hu polnesch Truppe gréisser Gebidder a Litauen, Wäissrussland an der Ukrain eruewert. D'Grenze goufen 1921 am [[Vertrag vu Riga]] festgeluecht. Kuerz duerno ass och [[Vilnius]], wou 56 % Pole gewunnt hunn, annektéiert ginn. De groussen Territorium vu 1772 ass zwar net nom Piłsudski sengem Dram integral hiergestallt ginn, mä d'Ostgrenz louch wäit hannert der [[Curzon-Linn]], déi de britteschen Ausseminister [[Lord Curzon]] an der Perspektiv vun engem ethnesch méi homogeenen a kathoulesch monokonfessionnelle Polen am Dezember 1919 zesumme mam Roman Dmowski virgeschloen hat. Déi [[Zweet Republik (Polen)|Zweet Republik]] war also besonnesch duerch d'Ostgebidder ("Kresy") e multiethnesche Staat, an deem d'Polen 69 % vun der Bevëlkerung duergestallt hunn. == Vum Parlamentarismus zum autoritäre Regime == D'Institutiounen hunn sech no an no opgebaut. Eng sougenannt "kleng Verfassung" gouf am Februar 1919 am Sejm votéiert: Gewaltentrennung an allgemengt Walrecht, och fir d'Fraen, goufe garantéiert. Déi definitiv Verfassung, inspiréiert vun der där vum 3. Mee 1791 a vun der franséischer [[Drëtt Republik (Frankräich)|Drëtter Republik]], ass de 17. Mäerz 1921 a Kraaft getrueden. De Sejm an de Senat hate wesentlech méi Muecht wéi de Staatspresident. D'Zerspläiterung vun de Parteien, perséinlech Rivalitéiten, Fuerderunge vun de Minoritéiten, verschiddenaarteg administrativ, militäresch a wirtschaftlech Realitéiten an de fréieren Deelgebitter, eng [[Hyperinflatioun]] an héije Chômage hunn dozou geféiert, datt et keng stabil Regierunge gouf. Am Mee 1926 huet de Marschall Piłsudski an engem [[Putsch]] d'Muecht iwwerholl. Och aussepolitesch hat dat onofhängegt Polen et net einfach, well natierlech kee vu sengen Noperen territorial Verloschter an d'Presenz vun enger neier Muecht verquësst huet. Trotzdeem konnt déi Zweet Republik sech bis zum [[Zweete Weltkrich]] als operstanenen, onofhängege Staat behaapten a weiderentwéckelen. == Bibliographie == * Dariusz Banaszak, Tomasz Biber, Maciej Leszczyński. ''Ilustrowane Dzieje Polski.'' Posiedlik, Raniowski, Stecki, Poznan, 1997. * Manfred Alexander ''Kleine Geschichte Polens.'' Reclam, Stuttgart, 2003. * Adam Zamoyski ''Poland.'' William Collins, London, 2009. * Norman Davies. ''God's Playground. A History of Poland. Vol. II 1795 to the Present.'' Columbia University Press, New York, 2005. * Łukasz Kamiński, Maciej Korkuć. 1050. ''Précis d'histoire de la Pologne 966-2016. Institut de la mémoire nationale, la Commission pour la poursuite des crimes contre la nation polonaise, Varsovie.'' Ministère des affaires étrangères de la République de Pologne. 2016 zu Krakau gedréckt. [[Kategorie:Geschicht vu Polen]] [[Kategorie:1918]] anl8iaze11b9ybfygyx6azxjvvsnv07 0 148129 2715352 2715262 2026-11-11T14:08:09Z Puscas 735 .... 2715352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Ënnert den Héichiewen | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = Belval 2016-11 --3.jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L-4362 | Koordinaten={{coor dms|49|30|06.6|N|05|56|52.3|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 230 | Bemierkung=Foussgängerzon }} '''Ënnert den Héichiewen''' ass eng Strooss am Universitéitsquatier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]], an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se leeft vun der [[Avenue du Rock'n'roll]] a Richtung Nord-Nordost bis op d'Héicht vun der Entrée vum [[Maison du livre|Luxembourg Learning Centre]].<ref>[https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ topographie.esch.lu].</ref> Et ass eng Foussgängerzon. D'Strooss féiert ënner de Skippe vun den [[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B]] erduerch an ass eng kamoud Verbindung tëscht der [[Gare Belval-Université]] an der [[Maison du savoir]], dem Haaptgebai vun der [[Uni Lëtzebuerg]]. Laanscht d'Gebai vum LLC ass en 'ëmgedréinte Sprangbur' installéiert, wou a reegelméissegen Ofstänn Waasser vun uewen an e Baseng geschott gëtt. ==Geschicht== D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] opzebauen. ==Gebaier== *[[Maison du livre]] (Luxembourg Learning Centre) *[[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B]], mat Empfankshal. ==Biller== <gallery> File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --5.jpg File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --4.jpg File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --1.jpg File:LUX Esch-Alzette Belval 036 2016.jpg|[[Humpen (Waggon)|Humpen]] File:Belval 2016-11 --1.jpg|[[Cowper]]en </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Ennert]] [[Kategorie:Belval]] mefupcj347f2d5uwhe5opbyu35kfsgr 0 148131 2715381 2715258 2026-11-11T15:41:22Z Puscas 735 ... 2715381 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm= | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = GebléishalBelval--34.JPG | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L - 4362 | Koordinaten={{coor dms|49|30|08.8|N|05|56|58.53|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 450 | Bemierkung= }} D''''Avenue des Hauts-Fourneaux ''' ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se leeft vum Eck mat der [[Avenue du Rock'n'roll]] a Richtung Nord-Nordost bis op d'[[Place de l'Université]]. ==Geschicht== D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] do ze bauen. ==Gebaier== *[[Belval-Gebléishal]] *[[Maison des matériaux]] * [[Nationalarchiv (Lëtzebuerg)|Lëtzebuerger Nationalarchiv]] ==Biller== <gallery> Fichier:Belval National archives of Luxembourg 2026-07.jpg|Nationalarchiv File:Gebléishal-Belval---w.jpg|D'Gebléishal File:LUX_Esch-Alzette_Belval_032_2016.jpg|Op der Héicht vun der [[Place de l'Université]], tëscht der [[Maison du savoir]] an der [[Maison des matériaux]] File:Fakeltuerm Belval.jpg|Fréiere [[Fakeltuerm]], wou Héichuewegaser ofgefakelt goufen. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Avenue des Hauts-fournaux (Esch-sur-Alzette)|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Avenue Hauts Fourneaux]] [[Kategorie:Belval]] prv2673a2gzwmcyo2ijjdtlvi0bmd2h 0 148132 2715371 2715263 2026-11-11T15:29:26Z Puscas 735 .... 2715371 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Porte de France | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = Belval Porte de France 2019-12.jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L - 4360 | Koordinaten={{coor dms|49|30|08.8|N|05|56|41.9|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 560 | Bemierkung= }} D''''Porte de France''' ass e Stadboulevard am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se leeft vun der Kräizung mat der [[Avenue du Rock'n'roll]] an der [[Avenue du Swing]] a Richtung Nord-Nordost, béit dann no riets a geet bis op d'Kräizung mat der [[Porte des Sciences]] an der [[Place de l'Université]]. Drënner leeft den Tunnel vun der [[Liaison Micheville]] (B40), deen d'[[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]] mat der Départementale D326 a Frankräich verbënnt. Den nërdlechen Deel an der Verlängerung vun der Place de l'Université mécht d'Grenz mat der [[Gemeng Suessem]]. ==Geschicht== D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz vum Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] opzebauen. ==Gebaier== Op der rietser Säit steet dat markant rout Gebai vun [[RBC Investor Services]], den éischte private Bau um Belval no senger Rekonversioun. Weider no Norden, op der selwechter Säit, ass d'[[Maison des Sciences humaines]]. ==Biller== <gallery> File:Rbcinvestorservices.jpg|RBC Investor Services</gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat| |{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Porte France]] [[Kategorie:Belval|Porte France]] t9izvwm5l3nc16h7ummh9kguvkm6d82 0 148133 2715376 2715261 2026-11-11T15:39:18Z Puscas 735 .... 2715376 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Place de l'Université | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = Belval Place de l'Université towards building site Maison des Matériaux 2015-12.jpg | Bildgréisst=170 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= | Koordinaten={{coor dms|49|30|16.5|N|05|56|57.4|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = | Bemierkung= }} D''''Place de l'Université''' ass eng Plaz am Universtéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Si ass d'theoreetesch Verlängerung vun der [[Porte de France]] a läit tëscht der Kräizung vun dëser mat der [[Porte des Sciences]] an der [[Avenue des Hauts-Fourneaux]]. ==Geschicht== D'Plaz gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] opzebauen. Ufanks war s'als Strooss konzipéiert, mä wéi bis d'[[Maison du savoir]] gebaut gouf, gouf déi Strooss an d'Plaz ronderëm d'Gebai mat abezunn. D'Plaz ass dicht mat Beem beplanzt, an um westleche Wupp steet, virun engem Waasserbaseng, d'Skulptur ''[[Als Erënnerung un d'Leit vun de Schmelzen]]'' vum [[Jhang Meis]]. ==Gebaier== *[[Maison du savoir]], d'Haaptgebai vun der [[Uni Lëtzebuerg]] ==Biller== <gallery> File:University of Luxembourg (Maison du savoir).jpg|D'Maison du savoir </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat| |{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Plazen zu Esch-Uelzecht|Universite]] [[Kategorie:Belval|Place Université]] gadqumg9774km5ym670ogxttv1m5h80 0 148134 2715379 2715257 2026-11-11T15:40:52Z Puscas 735 .... 2715379 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Place de l'Académie | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild =Belval, Place de l'Académie 2024a.jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L - 4360 | Koordinaten={{coor dms|49|30|07|N|05|56|47.6|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 250 | Bemierkung= }} D''''Place de l'Académie ''' ass eng Plaz am Quartier Universitéit, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]], an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se läit tëscht dem Gebai vun der fréierer Mëllerei (haut: [[Maison du livre|Luxembourg Learning Centre]] - LLC) am Osten, der [[Avenue du Rock'n'roll]] am Süden, dem [[Belval Plaza]] 2 an dem Gebai ''Icône'' (Société Générale) am Osten, an der [[Rue de la Fonte]] am Norden. Se läit eng gutt 5 m méi déif wéi de Rescht vun der Héichuewenterrass, an ass dofir, ausser iwwer en Zougank duerch de ''Passage de l'Académie'', nëmmen iwwer Trapen a Lifter z'erreechen. Si ass fir motoriséierte Verkéier gespaart. ==Geschicht== D'Plaz gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz vum Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] ze bauen. Hiren Numm krut s'eréischt 2011, e puer Joer nodeems s'ugeluecht gi war. ==Gebaier== ==Biller== <gallery> File:LUX Esch-Alzette Belval 018 2016.jpg |Vue no Norden File:LUX Esch-Alzette Belval 017 2016.jpg|D'Ostsäit: hannen, d'[[Maison du livre]] File:Place de l'Académie, Belval, Luxembourg 2011-08 B.jpg|Vue vun der Rue de la Fonte aus no Süden File:Belval 2016-11 --4.jpg|Duerchgank no Norden tëscht de Gebaier vun RBC Investor File:LUX Esch-Alzette Belval 015 2016.jpg|Lift an Trapen File:LUX Esch-Alzette Belval 020 2016.jpg|Geliits op ale Stäiler </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place de l'Académie (Esch-sur-Alzette)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Plazen zu Esch-Uelzecht|Academie]] [[Kategorie:Belval|Place Académie]] 32ur4p0enqquupip6q0vwix7qdk7ghv 0 148135 2715375 2715260 2026-11-11T15:38:47Z Puscas 735 .... 2715375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm= Rue de la Fonte | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L - 4364 | Koordinaten={{coor dms|49|30|12.6|N|05|56|51.7|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 210 | Bemierkung= }} D''''Rue de la Fonte''' ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se läit tëscht der [[Avenue des Hauts-Fourneaux]] am Osten an der [[Porte des Sciences]] am Westen. ==Geschicht== D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] ze bauen. ==Gebaier== Laanscht d'Strooss stinn, op der Nordsäit, d'[[Maison des sciences humaines]] an d'[[Maison du nombre]] (mat hannandrun der [[Maison des arts et des étudiants]]), sou wéi och de massive bëtongs Sockel vum fréieren Héichuewen C. Op der Südsäit ass ë. a. d'[[École nationale pour adultes]], an eng Software-Start-up- ==Biller== <gallery> File:LUX Esch-Alzette Belval 028 2016.jpg|Sockel vum Héichuewen&nbsp;C Fichier:Ecole Nationale pour Adultes, Belval 2025-12.jpg|ENAD </gallery>{{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Rue Fonte]] [[Kategorie:Belval|Rue Fonte]] oxmmfacz6n5ssbim5lfmkm0hxs92d1c 0 148137 2715389 2715265 2026-11-11T15:47:35Z Puscas 735 .... 2715389 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm= | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]<br>[[Gemeng Suessem|Suessem]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]]<br>[[Bieles]] | Quartier= [[Belval]] | Koordinaten (Ufank) ={{coor dms|49|30|31.0|N|05|57|00|O}} | Koordinaten (Enn) ={{coor dms|49|30|14.2|N|05|56|45.7|O}} | Längt_m = 600 | Bemierkung= }} D''''Porte des Sciences''' ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se leeft vum Boulevard Charles-de-Gaulle ([[Nationalstrooss 31|N31]]) a Süd-Südwestlecher Richtung iwwer de Rond-point, beim nërdlechen Agank vun der [[Liaison Micheville]], iwwer d'Kräizung vun der [[Porte de France]] mat der [[Place de l'Université]]. Duerno deelt se sech an zwou separat Pisten, fir an der Mëtt eng Entrée vun engem ënnerierdesche Parking Plaz ze loossen. Um T duerno stéisst se op d'[[Rue de la Fonte]] a béit do no riets of, fir nees bei der Porte de France erauszekommen. D'Verlängerung déi Säit der Porte de France ass de [[Boulevard des Lumières]]. ==Geschicht== D'Plaz gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz vum Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] ze bauen. ==Gebaier== D'Strooss läit tëscht der [[Maison des sciences humaines]] an der [[Maison du savoir]]. ==Biller== <gallery> File:LUX_Esch-Alzette_Belval_025_2016.jpg|D'[[Maison des sciences humaines]], Eck Porte des sciences/ Porte de France File:LUX Esch-Alzette Belval 026 2016.jpg|Eck Porte des Sciences/Ave. de la Fonte: Maison du Nombre, hannen: Maison du Savoir. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat| |{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Porte Sciences]] [[Kategorie:Belval|Porte Sciences]] smgnlun0su8vkyef1x1tr9e8kphw2an 0 148213 2715372 2715259 2026-11-11T15:34:01Z Puscas 735 .... 2715372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm= | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = Gebléishal-Belval---w.jpg | Bildgréisst=200 | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] | Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]] | Quartier= [[Belval]] | Postcode= L - 4363 | Koordinaten={{coor dms|49|30|09.3|N|05|57|03.7|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Längt_m = ca. 350 | Bemierkung= }} D''''Avenue des Sidérurgistes ''' ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der [[Héichuewenterrass]] um [[Belval]] an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se béit vun der [[Avenue des Hauts-Fourneaux]] of, mécht den Tour ronerëm d'[[Belval-Gebléishal|Gebléishal]] a kënnt dann nees op der Avene des Hauts-Fourneaux eraus. Um Eck vun der [[Belval-Gebléishal|Gebléishal]] ass den Ufank vum [[Vëlodukt Esch - Belval]], deen Enn 2022 a Betrib goung. ==Geschicht== D'Strooss gouf et scho wéi d'Schmelz nach a Betrib war. Se gouf an de Masterplang vum Belval integréiert, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] do ze bauen. ==Gebaier== *[[Belval-Gebléishal]] ==Biller== == Um Spaweck == {{Commonscat|Avenue des Sidérurgistes (Esch-sur-Alzette)|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Avenue Hauts Fourneaux]] [[Kategorie:Belval|Avenue Sidérurgistes]] ru5i98h8taw6wzj2p1gfmablra0afjg 0 153841 2715431 2714787 2026-11-11T20:04:32Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715431 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|ë.&nbsp;a. dem Projet vun enger Tramslinn tëscht der Stad Lëtzebuerg an dem Minett|den Tram deen tëscht 1927 an 1956 am Minett gefuer ass|Minettstram}} {{Infobox Buslinn | Numm = ''Mof Linn'' | vu(n) = Findel - Luxembourg Airport | op = Belvaux-Mairie }} D''''Linn Fluchhafen - Bieles''' <!--(aktuell ass nach keng Linnen-Nummer bekannt; méi spéit dann Luxtram-Linn Tx)-->ass eng geplangt Linn vum [[Stater Tram]], déi [[2028]] op engem éischten Deel a bis [[2035]] op der ganzer Streck opgoe soll. Op Basis vun der Tram-Reseauskaart am [[Nationale Mobilitéitsplang 2035]] gëtt se och nach als '''Mof Linn''' bezeechent. Wa se bis ganz fäerdeg ass, geet d'Linn vun der Halt [[Findel - Luxembourg Airport (Tramshalt)|Findel - Luxembourg Airport]] iwwer de [[Kierchbierg]] an d'[[Uewerstad]] bis op d'[[Cloche d'or]] a virun iwwer [[Leideleng]], [[Féiz]], [[Esch-Uelzecht]] bis bei d'[[Gemeng Suessem|Suessemer]] Märei zu [[Bieles]]. D'Linn besteet aus zwéin Haaptdeeler, engersäits der méi urbaner Streck vum Fluchhafe queesch duerch d'Stad an anersäits dem Deel tëscht der Stad Lëtzebuerg an der [[Minettsgéigend]], op deem plazeweis eng méi héich Vitess gefuer ka ginn. == Urban Streck: Fluchhafen - Cloche d'or == [[File:Tram 2035 - T4(1) projet.png|thumb|400px|Urban Streck: Fluchhafen - Cloche d'or]] === Fluchhafen - Luxexpo === Vum Fluchhafen aus geet et iwwer den [[Héienhaff P+R (Tramshalt)|Héienhaff]] op de Kierchbierg, iwwer déi Streck déi vun [[2025]] u vun der [[Luxtram-Linn T1|Linn T1]] bedéngt gëtt. Den Tram kann op där Streck mat bis zu 70&nbsp;km/h fueren an e brauch dofir ronn 7 Minutten. Wann déi Mof Linn bis op ass, fält den Deel Fluchhafen - Kierchbierg op der Linn T1 ewech<ref>{{Citation|URL=https://transports.public.lu/dam-assets/publications/contexte/strategie/pnm-2035-buch-de.pdf|Titel=PNM 2035 – Nationaler Mobilitätsplan (S. 54)|Gekuckt=11.12.2023|Datum=2022|Editeur=[[Ministère de la Mobilité et des Travaux publics|Mobilitéitsministère]]|Sprooch=de|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20231207180720/https://transports.public.lu/dam-assets/publications/contexte/strategie/pnm-2035-buch-de.pdf|Archiv-Datum=2023-12-07}}</ref>. === Luxexpo - Hollerech === Vun der Luxexpo aus leeft d'Linn um [[Norden|nërdlechen]] Deel vum Kierchbierg, iwwer den Tracé vun der [[Luxtram-Linn Luxexpo - Pôle d'échanges West|Gieler Linn]] via [[Circuit de la Foire Internationale|Circuit de la Foire internationale]] - [[Boulevard Pierre-Frieden (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Pierre Frieden]] an de [[Flouernumm|Flouer]] ''Op der Schleed'' an da virun iwwer de [[Boulevard Konrad-Adenauer|Boulevard Konrad Adenauer]] an d'[[Pont grande-duchesse Charlotte|Rout Bréck]] bis op d'Héicht vum [[Grand théâtre de la ville de Luxembourg|Groussen Theater]] beim [[Rond-point Robert-Schuman|Rond-point Schuman]]. ==== 2035: Rond-point Schuman - Hollerech, via Garer Quartier ==== Vum Groussen Theater aus geet et parallel mat der Gieler Linn virun iwwer d'[[Neipuertsgaass]] - [[Hamilius (Tramshalt)|Hamilius]] - [[Gare Centrale (Tramshalt)|Gare Centrale]] bis op d'Halt [[Hollerech (Tramshalt)|Hollerech]], déi um Site vum fréiere Gebai vun de Sozialversécherungen, kuerz virun der [[Route d'Esch (Stad Lëtzebuerg)|Escher Strooss]] geplangt ass. ==== No 2035: Rond-point Schuman - Hollerech, via Stäreplaz - Escher Strooss ==== D'Linn leeft vum Groussen Theater aus parallel mat der haiteger Linn T1 weider bis op d'Stäreplaz, an dann iwwer eng Neibaustreck virun iwwer de [[Boulevard Grande-Duchesse-Charlotte (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Grande-Duchesse Charlotte]] an d'Escher Strooss bis op d'Halt Hollerech. === Hollerech - Stadion === Iwwer eng nei Streck leeft d'Linn vun Hollerech a südlecher Richtung de ''[[Route d'Esch (Stad Lëtzebuerg)|Gaasperecher Bierg]]'' erop, bis op d'Halt [[Stadion (Tramshalt)|Stadion]]. Op deem Deel sinn dräi Statioune geplangt. == Regional Streck: Cloche d'or - Bieles == [[File:Tram 2035 - T4(2) projet.png|thumb|400px|Regional Streck: Cloche d'or - Bieles. Gestréchelt = „séieren Tram“]] De Projet vun enger Tramslinn tëscht der Stad Lëtzebuerg an Esch-Uelzecht, méi genee, bis bei d'Stadhaus vun der Gemeng Suessem zu Bieles, gouf den 20. September 2020 vum Mobilitéitsminister [[François Bausch]] virgestallt<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/mobiliteit/news/a/1599002.html|Titel=Vun Esch an d'Stad: François Bausch presentéiert Projet vu séierem Tram laanscht Escher Autobunn|Gekuckt=|Auteur=Jeann Ries|Datum=22.10.2020|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/2028-faehrt-die-tram-bis-nach-esch/1081451.html|Titel=2028 fährt die Tram bis nach Esch|Gekuckt=|Auteur=Luc Ewen|Datum=21.10.2020|Wierk=|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}</ref>. Et handelt sech ëm e „séieren Tram“, dee vun der Cloche d'or iwwer Leideleng a Féiz, gréisstendeels laanscht d'[[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], bis an de [[Quartier Alzette|Quartier Metzeschmelz]], dee bis dohin um Terrain vun der fréierer [[Aciéries réunies de Burbach-Eich-Dudelange|Arbed]] Schëffleng amenagéiert soll ginn, féiere soll. Vun do soll et no [[2032]] iwwer [[Lalleng]] an d'Quartiere Bruch a Rämerech zu Esch bis op de [[Belval]], an da bis bei d'Stadhaus zu Bieles goen. Dat éischt Deelstéck kéint bis 2032 Realitéit sinn, dat zweet bis 2035^{(Stand: 2023)}<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/stadaland/in-14-minuten-von-der-metzeschmelz-zum-stade-de-luxembourg/2781678.html|Titel=In 14 Minuten von der Metzeschmelz zum Stade de Luxembourg|Gekuckt=|Auteur=Mike Stebens|Datum=13.09.2023|Wierk=|Editeur=wort.lu|Sprooch=de}}</ref>. Am Ganze soll d'Streck tëscht der Stad an dem Terminus am Minett knapp 19 Kilometer laang ginn; d'Héchstvitess laanscht d'Autobunn soll 100&nbsp;km/h sinn, sou datt d'Streck Cloche d'or - Metzeschmelz an 13 bis 14 Minutten ze packe wier. Des weidere komme 5 nei Pôle-d'échangen dobäi, eng [[Wëldbréck]] an eng 20 Upassungen um Stroossennetz (Op- an Offaarte vun der Autobunn, asw.). Och e [[Vëlosexpresswee]] soll op der ganzer Längt derlaanscht goen<ref>{{Citation|URL=https://paperjam.lu/article/tram-rapide-vers-sud-pays-n-es?index=0|Titel=Le tram rapide Luxembourg-Esch n’est plus un mirage|Gekuckt=|Datum=21.10.2020|Wierk=|Editeur=paperjam.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am Projet, deen am September 2020 virgestallt gouf, sinn 13 Halte virgesinn: [[Leideleng]], [[Féiz]], Pôle d'échange ''Monkeler'', [[Quartier Alzette]], [[Lalleng]], Lankelz, Benelux, [[Bruch (Esch-Uelzecht)|Quartier Bruch]], [[Rämerech]], [[Universitéit]], [[Lycée Bel-Val|Belval-Lycée]], [[Belval-Süd]] a [[Bieles]]-Märei. === Cloche d'or - Leideleng - Féiz === {{Update}}[[Fichier:Zône industrielle Leudelange 01.jpg|thumb|Vue op d'Leidelenger Industriezon ''Poudrerie ''(lénks) mat der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]] an dem Verdeeler Leideleng-Nord. Riets nieft der Autobunn ass déi ongeféier Plaz vun der zukünfteger Statioun Leideleng]] Vun der Halt Stadion aus leeft déi nei Streck laanscht d'[[Nationalstrooss 4|N4]] a südwestlecher Richtung bis hannert den [[Autobunn]]sverdeeler ''Leideleng-Nord'', wou d'Tramsstreck op d'[[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|A4]] stéisst. Op där Plaz gëtt d'Statioun Leideleng gebaut, vu wou aus eng Ënnerféierung fir d'[[aktiv Mobilitéit]] ënnert der Autobunn erduerch a Richtung vun den Industriezonen (''ZA Poudrerie, ZA Am Bann'') féiert<ref>{{Citation|URL=http://transports.public.lu/fr/support/faq/tram-rapide.html|Titel=Tram rapide et son contexte multimodal entre Luxembourg-Ville et la région Sud - FAQ, Äntwert op d'Fro 8|Gekuckt=14.12.2023|Sprooch=lb|archivedate=2023-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231212172253/https://transports.public.lu/fr/support/faq/tram-rapide.html}}</ref>. Bei der Tramsstatioun ass och eng kleng Busgare virgesinn, fir datt vun do aus lokal Buslinnen d'Ëmgéigend ufuere kënnen<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/es-bleibt-dabei-tram-soll-2028-bis-nach-leudelingen-fahren/9452722.html|Titel=Es bleibt dabei: Tram soll 2028 bis nach Leudelingen fahren|Gekuckt=18.03.2024|Auteur=Luc Ewen|Datum=18.03.2024|Wierk=luxemburger-wort-online|Sprooch=de}}</ref>. D'Streck fir de sougenannten „'''séieren Tram'''“ fänkt dann zu Leideleng un a leeft iwwer 7,3&nbsp;km bis bei d'nächst Statioun zu Féiz. Enn Dezember 2024 huet d'Mobilitéitsministesch [[Yuriko Backes]] matgedeelt, datt gepréift géif, ob a wéi eng zousätzlech Tramshalt, zesumme mat enger Busgare, zu [[Wickreng]] realiséiert kéint ginn<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/sueden/schnelle-tram-koennte-doch-in-wickringen-halten/30736335.html|Titel=Schnelle Tram könnte doch in Wickringen halten|Gekuckt=23.12.2024|Datum=23.12.2024|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref>. D'Tramsstreck leeft ëstlech vun der A4, laanscht de Verdeeler ''Leideleng-Süd'' an deelweis iwwer den [[CR169]], deen herno fir den Autostrafick net méi duerchgoend ze befueren ass, queesch iwwert d'[[Nationalstrooss 13|N13]] zu [[Steebrécken]] bis op Féiz, wou eng Statioun iwwer dem [[CR164]] gebaut gëtt. === Féiz - Esch - Bieles === Zu Féiz fiert den Tram dann nees als urbanen Tram virun a Richtung Esch, bis op d'Statioun ''Monkeler'', hannert dem [[Autobunnskräiz]] A4 / [[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|A13]]. Duerno dréint d'Streck no Südosten a leeft an engem Bou an den nei geplangte [[Quartier Alzette]] (''Metzeschmelz''). All zweeten Tram (all véierel Stonn) fiert da virun iwwer de [[Boulevard Grande-Duchesse Charlotte (Esch-Uelzecht)|Boulevard Grande-Duchesse Charlotte]] ([[Nationalstrooss 4C|N4C]]), d'[[Place Benelux|Benelux-Plaz]] an d'[[Rue de Belvaux (Esch-Uelzecht)|Bielesser Strooss]] (Quartier Bruch) op Rämerech. Vun do aus geet et fir d'éischt a Richtung Weste weider bis virun d'[[Liaison Micheville]]. D'Streck dréint dann nees no Süde bis bei de Pôle d'échange Universitéit, wou en Uschloss un de geplangten „séiere Bus“<ref>{{Citation|URL=https://www.100komma7.lu/article/aktualiteit/e-seiere-bus-fir-dei-escher-grenzregioun?pd=article|Titel=E séiere Bus fir déi Escher Grenzregioun|Gekuckt=14.12.2023|Datum=06.11.2020|Wierk=https://www.100komma7.lu|Sprooch=lb}}</ref> (''BHNS, bus à haut niveau de service'') a Richtung vun der franséischer Grenzregioun besteet. Vun der Uni aus leeft den Tracé weider iwwer de [[Boulevard du Jazz]], nërdlech laanscht de [[Lycée Bel-Val]] an dann an nordwestlecher Richtung iwwer d'Statioun ''Belval-Süd'' an der [[Avenue Michel-Majerus]] bis op den Terminus bei der Märei vu Suessem. == Exploitatioun == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Geplangt Streck Cloche d'or - Bieles<ref>Couloir multimodal et tram rapide entre la Cloche d’Or et Belvaux (kuckt: Um Spaweck), Biller 31-32</ref> !Statioun !Ouverture !Distanz !Dauer !Mëttel Vitess !Takt |- |Stadion |↓ | rowspan="2" |2,8&nbsp;km | rowspan="2" |3′30″ | rowspan="6" |50&nbsp;km/h | rowspan="6" |7½ Min. |- |Leideleng |2028<ref name=":0" /> |- | |↓ | rowspan="2" |7,3&nbsp;km | rowspan="2" |5′30″ |- |Féiz |2030<ref name=":0" /> |- | |↓ | rowspan="2" |2,6&nbsp;km | rowspan="2" |4′00″ |- |Metzeschmelz |2032<ref name=":0" /> |- | |↓ | rowspan="2" |6,0&nbsp;km | rowspan="2" |16′30″ | rowspan="2" |20&nbsp;km/h | rowspan="2" |15 Min. |- |Bieles |2035<ref name=":0" /> |- | colspan="2" |'''Total''' |'''18,7&nbsp;km''' |'''29′30″''' | | |} Fir d'Exploitatioun vun der Linn si Ramme virgesinn, déi deene gläichen, déi haut schonn am Asaz sinn. Se ginn awer méi laang (56 amplaz 45&nbsp;m.), kréien eng Capacitéit vun 320 Persounen (amplaz 300), awer déi duebel Zuel u Sëtzplazen (150 amplaz 76)<ref>ibidem, Bild 34</ref>. == Budget == De Budget fir d'Infrastrukturaarbechten (Tramsstreck mat 12 – 15 Statiounen, 10 Brécken an de Vëlosexpresswee) gëtt op 840 Milliounen Euro geschat. Dobäi kommen dann nach geschat 120 Millioune fir 24 ''laang'' Rammen à 56&nbsp;m.<ref>ibidem, Bild 37</ref> == Zäitplang == Luxtram no soll {{small|(Stand: Juli 2024)}} déi nei Linn 2028 bis op Leideleng fueren, an 2030 bis op Féiz.<ref>[https://www.rtl.lu/radio/invite-vun-der-redaktioun/a/2218551.html "Helge Dorstewitz: 'A ronn 10 Joer sollen all Dag 200.000 Leit mam Tram fueren'."] rtl.lu, 31.07.2024.</ref> == Tramsschapp == 2020 ass vun engem zweeten [[Tramsschapp op der Cloche-d'or|Tramsschapp]] – entweeder op der Cloche d'or, westlech vum [[P+R Stade de Luxembourg]] oder am Beräich Rämerech – rieds gaangen<ref>{{Citation|URL=http://transports.public.lu/fr/support/faq/tram-rapide.html|Titel=Tram rapide et son contexte multimodal entre Luxembourg-Ville et la région Sud - FAQ, Äntwert op d'Fro 11|Gekuckt=12.12.2023|Datum=08.09.2022|Wierk=transports.public.lu|Sprooch=fr|archivedate=2023-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231212172253/https://transports.public.lu/fr/support/faq/tram-rapide.html}}</ref>. Den 8. Dezember 2025 huet d'Chamber d'Finanzéierungsgesetz iwwer 132,4 Milliounen Euro (ouni TVA) fir Bau vum Tramsdepot an dem ''Centre de remisage et de maintenance'' op der Cloche d'Or gestëmmt<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2025/12/08/a581|Titel=Loi du 8 décembre 2025 relative à la construction du centre de remisage et de maintenance du tramway au quartier de la Cloche d’Or|Gekuckt=20.12.2025|Datum=08.12.2025|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Projects of Luxembourg tram|{{PAGENAME}}}} * Op der Internetsäit vum [[Ministère de la Mobilité et des Travaux publics|Mobilitéitsministère]]: ** [https://web.archive.org/web/20231207180720/https://transports.public.lu/dam-assets/publications/contexte/strategie/pnm-2035-buch-de.pdf PNM 2035 – Nationaler Mobilitätsplan] {{De}} (gekuckt de 7. Dezember 2023) ** [https://web.archive.org/web/20231213155625/https://transports.public.lu/fr/mobilite/transport-en-commun/tram/pour-en-savoir-plus-tram-rapide.html Le tram rapide et son contexte multimodal entre Luxembourg-Ville et la région Sud] {{Fr}} (gekuckt den 12.Dezember 2023) ** [https://gouvernement.lu/dam-assets/documents/actualites/2023/09-septembre/13-bausch-couloir-multimodal/confrence-presse-couloir-multimodal.pdf Couloir multimodal et tram rapide entre la Cloche d’Or et Belvaux] {{Fr}} (gekuckt den 12.Dezember 2023) {{Navigatioun Tramslinnen zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stater Tram]] [[Kategorie:Luxtram-Linnen]] [[Kategorie:Trammen zu Lëtzebuerg]] 5qn7h1ardnzsqbtsxmgshuwf6nwcf66 0 153874 2715473 2698765 2026-11-12T11:15:17Z Kontributor 2K 59124 w file renamed 2715473 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoFR}} {{Infobox fréier Gemeng a Frankräich | Numm = Conques | Wopen = Blason ville fr Conques (Aveyron).svg | Bild = 01 Conques - Village - JPG1.jpg | Bildtext = Conques mat der Abteikierch ''Sainte-Foy'' | Regioun = {{Occitanie}} | Departement = {{Aveyron}} | Arrondissement = [[Arrondissement Rodez|Rodez]] | Kanton = [[Canton de Lot et Dourdou|Lot et Dourdou]] | Plz = 12320 | Insee = 12076 | Koordinaten = {{coor dms|44|36|01|N|02|23|50|O|Haaptkoordinaten=jo}} | Bevëlkerung = 255 | Bevëlkerungsdatum = [[2017]] | Fläch = 3 051 | Gemeng = [[Conques-en-Rouergue]] }} '''Conques''' ass eng [[Frankräich|franséisch]] Uertschaft a fréier Gemeng am [[Departement Aveyron]], an der Regioun [[Occitanie]]. Zanter dem 1. Januar 2016 ass et eng delegéiert Gemeng an der [[nei Gemeng|neier Gemeng]] [[Conques-en-Rouergue]]. Conques läit op den Uwänner vum [[Dourdou]] an der [[Ouche]]. Si gehéiert zu de [[Grands Sites de Midi-Pyrénées]] D'Uertschaft läit och um [[Jakobswee]], an zwar de Wee dee vu [[Le Puy-en-Velay]] fortgeet, an dee [[Via Podiensis]] heescht. ==Nopeschuertschaften a Gemengen== {{Nopeschgemengen |ville = Conques |nord = [[Vieillevie]] |nord-est = [[Le Fel]]<br>[[Espeyrac]] |est = [[Sénergues]] |sud-est = [[Saint-Félix-de-Lunel]] |sud = [[Saint-Cyprien-sur-Dourdou]] |sud-ouest = [[Noailhac (Aveyron)|Noailhac]] |ouest = [[Almont-les-Junies]] |nord-ouest = [[Grand-Vabre]] }} ==Kuckeswäertes== *D'[[Abteikierch Sainte-Foy vu Conques|Abteikierch Sainte-Foy]] an d'[[Bréck iwwer den Dourdou]] stinn zanter 1998 op der [[Lëscht vun de Weltierwen (Europa)|Lëscht vun de Weltierwen]]. {{Via_Podiensis |Virdrun = [[Sénergues]] |Duerno = [[Noailhac (Aveyron)|Noailhac]] oder<br>[[Prayssac (Noailhac)|Prayssac]] |Etapp = Conques |Etapp2 = [[Livinhac-le-Haut]] }} {{Kuckt och Aveyron}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Rodez]] [[Kategorie:Delegéiert Gemengen am Departement Aveyron]] [[Kategorie:Fréier Gemengen am Departement Aveyron]] [[Kategorie:Uertschaften op der Via Podiensis]] [[Kategorie:Association Les Plus Beaux Villages de France]] jr66nqkpgqppbj1kqk7sunryqz1ushu 0 156672 2715441 2382714 2026-11-11T22:33:52Z Bdx 7724 iwwerschafft: ausgebaut - all d'Informatioune kommen aus dem englesche Wikipedia-Artikel 2715441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''David Guetta''', gebuer als '''Pierre David Guetta''' de [[7. November]] [[1967]] zu [[Paräis]], ass e [[Frankräich|franséischen]] [[Disc Jockey|DJ]] a [[Museksproduzent]]. Seng Lidder goufen eleng op [[Spotify]] iwwer 40 Milliarde Mol gestreamt. Hie gouf 2011, 2020, 2023 an 2025 vun der renomméierter Zäitschrëft ''DJ Mag'' zum beschten DJ vum Joer gewielt. == Karriär == === Ufank an Europa === Den David Guetta huet seng musikalesch Karriär an den 1980er als DJ an de Paräisser Nuetsclibb ugefaangen. 2001 huet hie seng éischt Hitsingle ''Just a Little More Love'' mam US-amerikanesche Sänger Chris Willis erausbruecht. D'Joer drop koum säin Debütalbum mam selwechten Numm eraus, op deem eng weider Kollaboratioun mam Willis ze fanne war (''Love Don't Let Me Go'') an déi et an d'Top 10 vun de Singlecharts an der Belsch, a Frankräich, a Griicheland an an Ungarn gepackt huet. 2003 huet hie seng éischt [[Kompilatioun (Musek)|Kompilatioun]] mat senger Fra Cathy erausbruecht. Si hat den Titel ''F*ck Me I'm Famous'' an ass no de Soiréeë benannt, déi si zesummen zu [[Ibiza]] organiséiert hunn. Bis 2012 hu si all Joer een esou Kompilatiounsalbum verëffentlecht. Och dem Guetta säin zweete Studioalbum ''Guetta Blaster'' (2004) war e groussen Erfolleg. Den Extrait ''The World Is Mine'' huet et bis op déi éischt Plaz vun den Dance-Charts an den USA gepackt.<ref>Billboard US Dance Airplay</ref> ''Love Don't Let Me Go (Walking Away)'', e Remix vu senger éischter Single, hat 2006 esouguer nach méi Succès wéi d'Original. Et war den éischten Extrait vum drëtte Studioalbum ''Pop Life'' (2007), dee sech weltwäit iwwer eng Hallef Millioun mol verkaaft huet an de weltwäiten Dance-Hit ''Love Is Gone'' ervirbruecht huet. === Weltwäite Mainstream-Duerchbroch === Mat sengem véierten Album ''One Love'' (2009) ass dem David Guetta schlussendlech den Duerchbroch an de Mainstream gelongen. Den Album enthält d'Hitsingele ''When Love Takes Over'' (mam [[Kelly Rowland]]), ''Gettin' Over You'' (mam Chris Willis, [[Fergie]] an LMFAO) a ''Sexy Bitch'' (mam [[Akon]]), déi alleguer déi éischt Plaz an de britteschen Charts erreecht hunn. Fir dat éischt genannt Lidd krut hien e [[Grammy Award]]. An där Zäit huet hien och mat der Grupp [[Black Eyed Peas]] zesummegeschafft, fir déi hien hiert Lidd ''I Gotta Feeling'' produzéiert huet, engem vun de meeschtgespillte Lidder am Joer 2009. Et gouf donieft fir e [[Grammy Award]] nominéiert. Och fir aner Kënschtler huet hien Titele produzéiert, dorënner d'Sängerinne Kelly Rowland (''Commander'', 2010), [[Kelis]] (''Acapella'' a ''Scream'', 2010) an de Rapper [[Flo Rida]] (''Club Can't Handle Me'', 2010). Dem Guetta säi fënnefte Studioalbum ''Nothing but the Beat'' (2011) war weiderhin erfollegräich. All d'Extraite goufen Hitsingelen. Hien huet um Album haaptsächlech mat US-amerikanesche Superstaren zesummegeschafft, wéi de Rappere Flo Rida an [[Nicki Minaj]] (op ''Where Them Girls At''); an de Sänger [[Taio Cruz]] (''Little Bad Girl''), [[Usher]] (''Without You'') a [[Sia]] (''Titanium''). 2012 as der Sängerin [[Rihanna]] hire siwente Studioalbum ''Unapologetic'' erauskomm, op deem den David Guetta zwee Lidder matgeschriwwen huet. D'Joer drop huet hien och Titele op den Albume ''Britney Jean'' an ''Artpop'' vun de Sängerinne [[Britney Spears]], respektiv [[Lady Gaga]] koproduzéiert. 2014 hu seng Fra Cathy an hie sech scheede gelooss. ''Listen'' (2016), dem Guetta säi sechste Studioalbum, huet weiderhinn erfollegräich Singelen ervirbruecht a gouf fir de Songwriting an d'agängeg Melodië gelueft, awer fir seng repetitiv Struktur kritiséiert. Hien war e Botschafter fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft]] 2016 a Frankräich an huet dat offiziellt Lidd fir d'[[UEFA]] produzéiert, ''This One's for You'', op där d'Schwedin [[Zara Larsson]] séngt. Säi bis ewell leschte Studioalbum mam Titel ''7'' koum 2018 op de Maart. E gouf als duebelen Album verëffentlecht, mat an der éischer Hallschtent kommerzielle Pop-Kollaboratiounen, an an der zweeter Hallschent Underground-House-Musek, déi méi staark un dem Guetta seng Wuerzelen als DJ erënnert. Déi zweet Hallschent huet hien ënnert dem Alias "Jack Black" verëffentlecht. Zënterhier huet hie nach eng ganz Rei kommerziell erfollegräich Lidder mat bekannte Sänger a Rapper verëffentlecht, dorënner ''I'm Good (Blue)'' mat der Sängerin [[Bebe Rexha]], dat 2022 en Nummer-Eent-Hit an 20 Länner war. == Discographie == === Studioalbumen === * 2002: ''Just a Little More Love'' * 2004: ''Guetta Blaster'' * 2007: ''Pop Life'' * 2009: ''One Love'' * 2011: ''Nothing but the Beat'' * 2014: ''Listen'' * 2018: ''7'' === Bekannt Lidder (Auswiel) === {{div col|cols=2}} * 2002: ''Love Don't Let Me Go'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2004: ''Stay'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2004: ''The World Is Mine'' {{small|(feat. JD Davis)}} * 2006: ''Love Don't Let Me Go {{small|(Walking Away)}}'' {{small|(vs. The Egg)}} * 2007: ''Love Is Gone'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2007: ''Baby When the Light'' {{small|(with Steve Angello feat. Cozi)}} * 2008: ''Tomorrow Can Wait'' {{small|(with Chris Willis vs. Tocadisco)}} * 2009: ''When Love Takes Over'' {{small|(feat. Kelly Rowland)}} * 2009: ''Sexy Bitch'' {{small|(feat. Akon)}} * 2010: ''Memories'' {{small|(feat. Kid Cudi)}} * 2010: ''Club Can't Handle Me {{small|(Flo Rida feat. David Guetta)}} * 2010: ''Who's That Chick?'' {{small|(feat. [[Rihanna]])}} * 2011: ''Sweat'' {{small|(vs. Snoop Dogg)}} * 2011: ''Where Them Girls At'' {{small|(feat. Flo Rida an Nicki Minaj)}} * 2011: ''Without You'' {{small|(feat. Usher)}} * 2011: ''Titanium'' {{small|(feat. Sia)}} * 2011: ''Turn Me On'' {{small|(feat. Nicki Minaj)}} * 2013: ''Play Hard'' {{small|(feat. Ne-Yo an Akon)}} * 2013: ''Right Now'' {{small|([[Rihanna]] feat. David Guetta)}} * 2014: ''Dangerous'' {{small|(feat. Sam Martin)}} * 2015: ''Hey Mama'' {{small|(feat. Nicki Minaj, Bebe Rexha an Afrojack)}} * 2015: ''Bang My Head'' {{small|(feat. Sia a Fetty Wap)}} * 2016: ''This One's for You'' {{small|(feat. Zara Larsson)}} * 2017: ''2U'' {{small|(feat. [[Justin Bieber]])}} * 2017: ''So Far Away'' {{small|(mam Martin Garrix feat. Jamie Scott a Romy Dya)}} * 2018: ''Flames'' {{small|(mam Sia)}} * 2018: ''Say My Name'' {{small|(mam Bebe Rexha an J Balvin)}} * 2020: ''Let's Love'' {{small|(mam Sia)}} * 2020: ''Bed'' {{small|(mam Joel Corry a Raye)}} * 2022: ''Crazy What Love Can Do'' {{small|(mam Becky Hill an Ella Henderson)}} * 2022: ''Don't You Worry'' {{small|(mat Black Eyed Peas a [[Shakira]])}} * 2022: ''I'm Good (Blue)'' {{small|(mam Bebe Rexha)}} * 2024: ''I Don't Wanna Wait'' {{small|(mat [[OneRepublic]])}} * 2025: ''Gone Gone Gone'' {{small|(mam Teddy Swims an Tones and I)}} {{div col end}} {{Referenzen}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} [[Kategorie:Franséisch DJen]] [[Kategorie:Franséisch Museksproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1967]] 0q67bgmwbqz2tpefst9o3u0edjfl6n6 2715444 2715441 2026-11-11T22:37:18Z Bdx 7724 DEFAULTSORT 2715444 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''David Guetta''', gebuer als '''Pierre David Guetta''' de [[7. November]] [[1967]] zu [[Paräis]], ass e [[Frankräich|franséischen]] [[Disc Jockey|DJ]] a [[Museksproduzent]]. Seng Lidder goufen eleng op [[Spotify]] iwwer 40 Milliarde Mol gestreamt. Hie gouf 2011, 2020, 2023 an 2025 vun der renomméierter Zäitschrëft ''DJ Mag'' zum beschten DJ vum Joer gewielt. == Karriär == === Ufank an Europa === Den David Guetta huet seng musikalesch Karriär an den 1980er als DJ an de Paräisser Nuetsclibb ugefaangen. 2001 huet hie seng éischt Hitsingle ''Just a Little More Love'' mam US-amerikanesche Sänger Chris Willis erausbruecht. D'Joer drop koum säin Debütalbum mam selwechten Numm eraus, op deem eng weider Kollaboratioun mam Willis ze fanne war (''Love Don't Let Me Go'') an déi et an d'Top 10 vun de Singlecharts an der Belsch, a Frankräich, a Griicheland an an Ungarn gepackt huet. 2003 huet hie seng éischt [[Kompilatioun (Musek)|Kompilatioun]] mat senger Fra Cathy erausbruecht. Si hat den Titel ''F*ck Me I'm Famous'' an ass no de Soiréeë benannt, déi si zesummen zu [[Ibiza]] organiséiert hunn. Bis 2012 hu si all Joer een esou Kompilatiounsalbum verëffentlecht. Och dem Guetta säin zweete Studioalbum ''Guetta Blaster'' (2004) war e groussen Erfolleg. Den Extrait ''The World Is Mine'' huet et bis op déi éischt Plaz vun den Dance-Charts an den USA gepackt.<ref>Billboard US Dance Airplay</ref> ''Love Don't Let Me Go (Walking Away)'', e Remix vu senger éischter Single, hat 2006 esouguer nach méi Succès wéi d'Original. Et war den éischten Extrait vum drëtte Studioalbum ''Pop Life'' (2007), dee sech weltwäit iwwer eng Hallef Millioun mol verkaaft huet an de weltwäiten Dance-Hit ''Love Is Gone'' ervirbruecht huet. === Weltwäite Mainstream-Duerchbroch === Mat sengem véierten Album ''One Love'' (2009) ass dem David Guetta schlussendlech den Duerchbroch an de Mainstream gelongen. Den Album enthält d'Hitsingele ''When Love Takes Over'' (mam [[Kelly Rowland]]), ''Gettin' Over You'' (mam Chris Willis, [[Fergie]] an LMFAO) a ''Sexy Bitch'' (mam [[Akon]]), déi alleguer déi éischt Plaz an de britteschen Charts erreecht hunn. Fir dat éischt genannt Lidd krut hien e [[Grammy Award]]. An där Zäit huet hien och mat der Grupp [[Black Eyed Peas]] zesummegeschafft, fir déi hien hiert Lidd ''I Gotta Feeling'' produzéiert huet, engem vun de meeschtgespillte Lidder am Joer 2009. Et gouf donieft fir e [[Grammy Award]] nominéiert. Och fir aner Kënschtler huet hien Titele produzéiert, dorënner d'Sängerinne Kelly Rowland (''Commander'', 2010), [[Kelis]] (''Acapella'' a ''Scream'', 2010) an de Rapper [[Flo Rida]] (''Club Can't Handle Me'', 2010). Dem Guetta säi fënnefte Studioalbum ''Nothing but the Beat'' (2011) war weiderhin erfollegräich. All d'Extraite goufen Hitsingelen. Hien huet um Album haaptsächlech mat US-amerikanesche Superstaren zesummegeschafft, wéi de Rappere Flo Rida an [[Nicki Minaj]] (op ''Where Them Girls At''); an de Sänger [[Taio Cruz]] (''Little Bad Girl''), [[Usher]] (''Without You'') a [[Sia]] (''Titanium''). 2012 as der Sängerin [[Rihanna]] hire siwente Studioalbum ''Unapologetic'' erauskomm, op deem den David Guetta zwee Lidder matgeschriwwen huet. D'Joer drop huet hien och Titele op den Albume ''Britney Jean'' an ''Artpop'' vun de Sängerinne [[Britney Spears]], respektiv [[Lady Gaga]] koproduzéiert. 2014 hu seng Fra Cathy an hie sech scheede gelooss. ''Listen'' (2016), dem Guetta säi sechste Studioalbum, huet weiderhinn erfollegräich Singelen ervirbruecht a gouf fir de Songwriting an d'agängeg Melodië gelueft, awer fir seng repetitiv Struktur kritiséiert. Hien war e Botschafter fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft]] 2016 a Frankräich an huet dat offiziellt Lidd fir d'[[UEFA]] produzéiert, ''This One's for You'', op där d'Schwedin [[Zara Larsson]] séngt. Säi bis ewell leschte Studioalbum mam Titel ''7'' koum 2018 op de Maart. E gouf als duebelen Album verëffentlecht, mat an der éischer Hallschtent kommerzielle Pop-Kollaboratiounen, an an der zweeter Hallschent Underground-House-Musek, déi méi staark un dem Guetta seng Wuerzelen als DJ erënnert. Déi zweet Hallschent huet hien ënnert dem Alias "Jack Black" verëffentlecht. Zënterhier huet hie nach eng ganz Rei kommerziell erfollegräich Lidder mat bekannte Sänger a Rapper verëffentlecht, dorënner ''I'm Good (Blue)'' mat der Sängerin [[Bebe Rexha]], dat 2022 en Nummer-Eent-Hit an 20 Länner war. == Discographie == === Studioalbumen === * 2002: ''Just a Little More Love'' * 2004: ''Guetta Blaster'' * 2007: ''Pop Life'' * 2009: ''One Love'' * 2011: ''Nothing but the Beat'' * 2014: ''Listen'' * 2018: ''7'' === Bekannt Lidder (Auswiel) === {{div col|cols=2}} * 2002: ''Love Don't Let Me Go'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2004: ''Stay'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2004: ''The World Is Mine'' {{small|(feat. JD Davis)}} * 2006: ''Love Don't Let Me Go {{small|(Walking Away)}}'' {{small|(vs. The Egg)}} * 2007: ''Love Is Gone'' {{small|(feat. Chris Willis)}} * 2007: ''Baby When the Light'' {{small|(with Steve Angello feat. Cozi)}} * 2008: ''Tomorrow Can Wait'' {{small|(with Chris Willis vs. Tocadisco)}} * 2009: ''When Love Takes Over'' {{small|(feat. Kelly Rowland)}} * 2009: ''Sexy Bitch'' {{small|(feat. Akon)}} * 2010: ''Memories'' {{small|(feat. Kid Cudi)}} * 2010: ''Club Can't Handle Me {{small|(Flo Rida feat. David Guetta)}} * 2010: ''Who's That Chick?'' {{small|(feat. [[Rihanna]])}} * 2011: ''Sweat'' {{small|(vs. Snoop Dogg)}} * 2011: ''Where Them Girls At'' {{small|(feat. Flo Rida an Nicki Minaj)}} * 2011: ''Without You'' {{small|(feat. Usher)}} * 2011: ''Titanium'' {{small|(feat. Sia)}} * 2011: ''Turn Me On'' {{small|(feat. Nicki Minaj)}} * 2013: ''Play Hard'' {{small|(feat. Ne-Yo an Akon)}} * 2013: ''Right Now'' {{small|([[Rihanna]] feat. David Guetta)}} * 2014: ''Dangerous'' {{small|(feat. Sam Martin)}} * 2015: ''Hey Mama'' {{small|(feat. Nicki Minaj, Bebe Rexha an Afrojack)}} * 2015: ''Bang My Head'' {{small|(feat. Sia a Fetty Wap)}} * 2016: ''This One's for You'' {{small|(feat. Zara Larsson)}} * 2017: ''2U'' {{small|(feat. [[Justin Bieber]])}} * 2017: ''So Far Away'' {{small|(mam Martin Garrix feat. Jamie Scott a Romy Dya)}} * 2018: ''Flames'' {{small|(mam Sia)}} * 2018: ''Say My Name'' {{small|(mam Bebe Rexha an J Balvin)}} * 2020: ''Let's Love'' {{small|(mam Sia)}} * 2020: ''Bed'' {{small|(mam Joel Corry a Raye)}} * 2022: ''Crazy What Love Can Do'' {{small|(mam Becky Hill an Ella Henderson)}} * 2022: ''Don't You Worry'' {{small|(mat Black Eyed Peas a [[Shakira]])}} * 2022: ''I'm Good (Blue)'' {{small|(mam Bebe Rexha)}} * 2024: ''I Don't Wanna Wait'' {{small|(mat [[OneRepublic]])}} * 2025: ''Gone Gone Gone'' {{small|(mam Teddy Swims an Tones and I)}} {{div col end}} {{Referenzen}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{DEFAULTSORT:Guetta David}} [[Kategorie:Franséisch DJen]] [[Kategorie:Franséisch Museksproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1967]] tc2j3dfyccct266xutn24an3gzhcen5 0 159087 2715449 2606049 2026-11-12T01:10:02Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D<nowiki>'</nowiki>'''Grace Dell „Nichelle“ Nichols''', gebuer den [[28. Dezember]] [[1932]] zu [[Robbins (Illinois)|Robbins]], am [[Illinois]], a gestuerwen den [[30. Juli]] [[2022]] zu [[Silver City (New Mexico)|Silver City]], am [[New Mexico]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspiller]]in a [[Sängerin]]. Sie gouf absënns duerch hir Roll als ''Leitnant Uhura'' an der Tëleesserie ''[[Star Treck (Tëleesserie)|Star Treck]]'' (1966 bis 1969) an an den Nofollger-Kinofilmer bekannt. An där Roll war si déi éischt Schwaarz Schauspillerin op der amerikanescher Televisioun, déi eng méi 'normal' Roll gespillt huet wéi just en Déngschtmeedchen oder eng [[Kächen]]. Ausserdeem huet si an der Episod ''Plato’s Stepchildren'' als éischt Schwaarz Fra engem Wäisse Mann, de ''Captain Kirk'' (gespillt vum [[William Shatner]]) e Kuss ginn.<ref>[https://www.allmovie.com/artist/nichelle-nichols-p52569 "Nichelle Nichols Biography, Movie Highlights and Photos."] op allmovie.com, gekuckt 2022-07-31.</ref> Dono huet si e puer Placken als Sängerin opgeholl, an e puer Filmer matgespillt, a vun 1974 bis 1985 periodesch fir d'US-Weltraumagence [[NASA]] geschafft, fir déi se representativ Rollen ugeholl huet, a Promotioun fir Nowuessastronaute gemaach huet. == Filmographie (Auswiel) == {{Kapitel Info feelt}} == Publikatiounen == * ''Nicht nur Uhura. Star Trek und andere Erinnerungen.'' 1997, ISBN 978-3-453-12797-5. * ''Saturns Kind.'' Roman (mit Margaret Wander), 1991, ISBN 978-3-453-14906-9. == Literatur == * Thomas A. Herrig: ''… wo noch nie eine Frau zuvor gewesen ist. 45 Jahre Star Trek und der Feminismus'', 2011 (ISBN 978-3-8288-2567-3) == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20120510214816/http://www.uhura.com/ Websäit vun der Nichelle Nichols] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Nichols, Nichelle}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Sänger]] [[Kategorie:Gebuer 1932]] [[Kategorie:Gestuerwen 2022]] 1i2z4p9kpqbk8jiipom8tw9edje6xfl 0 165570 2715380 2710588 2026-11-11T15:41:11Z Mobby 12 60927 k 2715380 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = 1. President vu Wäissrussland | Amtszäit1 = 20. Juli 1994 – | Virgänger1 = / | Nofollger1 = }} Den '''Aljaksandr Ryhorawitsch Lukaschenka''' (Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка), gebuer den [[30. August]] [[1954]] zu [[Korps]], ass e [[Wäissrussland|wäissrussesche]] Politiker. Hien ass zanter dem [[20. Juli]] [[1994]] President vu [[Wäissrussland]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Aljaksandr Lukaschenka}} [[Kategorie:Gebuer 1954]] [[Kategorie:Presidente vu Wäissrussland]] hv5xxc0nmumv0moxl0r13lh3gi8mynt 14 165571 2715377 2504361 2026-11-11T15:40:42Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Kategorie:Presidente vu Belarus]] op [[Kategorie:Presidente vu Wäissrussland]] geréckelt: wéi d'Land 2504361 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|Presidente vu [[Belarus]]}} {{Commonscat|Presidents of Belarus|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Presidenten no Länner|Belrus]] [[Kategorie:Politiker (Belarus)]] [[Kategorie:Wäissrussesch Persounen no Aktivitéit]] musd91nrpn9zyopqfqv6qds4pgnywr6 2715386 2715377 2026-11-11T15:43:22Z Mobby 12 60927 k 2715386 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|Presidente vu [[Wäissrussland]]}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Presidenten no Länner|Wäissrussland]] [[Kategorie:Politiker (Wäissrussland)]] [[Kategorie:Wäissrussesch Persounen no Aktivitéit]] bw3x8strlo6q63881890isn8jn8uoyw 14 165572 2715382 2504358 2026-11-11T15:42:00Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Kategorie:Politiker (Belarus)]] op [[Kategorie:Politiker (Wäissrussland)]] geréckelt: wéi d'Land 2504358 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial}} {{Commonscat|Politicians of Belarus|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Politiker no Länner|Belarus]] [[Kategorie:Wäissrussesch Persounen no Aktivitéit]] o5hwecc69s2fvjt3sfss34c40s5f9vn 2715384 2715382 2026-11-11T15:42:22Z Mobby 12 60927 k 2715384 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Politiker no Länner|Wäissrussland]] [[Kategorie:Wäissrussesch Persounen no Aktivitéit]] kqeobegastd9c0cffash0e0bbb2n9xe 0 169295 2715446 2655020 2026-11-11T22:53:25Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Myriam Thyes''', gebuer [[1963]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]]-[[schwäiz]]eresch [[Mediekonscht|Mediekënschtlerin]]. == Liewen a Karriär== D'Myriam Thyes ass zu [[Zürich]] opgewuess, an huet, no engem Joer op der ''Höheren Schule für Gestaltung Zürich''vun 1986 bis 1992 op der [[Kunstakademie Düsseldorf]] [[Molerei]] a [[Videokonscht]] studéiert. 1990 krut s'eng Bourse vu 6 Méint fir d'[[Cité Internationale des Arts]] zu Paräis. Si huet hiert Studium mam akademesche Grad "[[Meisterschüler]]" ofgeschloss. Der Thyes hir Aarbechte sinn zanter 1994 an internationalen Ausstellungen a Festivallen ze gesinn. Si schafft zanter 1999 virun allem digital an de Beräicher [[Videokonscht]], [[2D-Animatioun]], [[Fotomontage]] a [[Vektorgrafik]]. Zanter 2000 realiséiert si och Mediekonschtprojeten am ëffentleche Raum: Ë.&nbsp;a. war si Matgrënnerin vun der Kënschtlergrupp ''Strictly Public'',<ref name="Schreuder">Catrien Schreuder: ''Pixels and Places – Video Art in Public Space''. 2010: NAi Publishers, Rotterdam, S.5, 27, 56, 61, 134, 147, 148.</ref> déi 2004 op de Berliner ''Medienkunst-Festival'' [[transmediale]].04 invitéiert gouf. ''Strictly Public'' huet schonn 2000 an 2001 Videokonscht a Metrostatiounen an [[Nordrhein-Westfalen]] an 2002 a 26 Haaptgaren uechter ganz Däitschland gewisen. D'Schwäizer Konschtfondatioun [[Pro Helvetia]] huet vun 2004 bis 2016 der Myriam Thyes hir Eenzelausstellungen a Bedeelegungen un Ausstellungen ënnerstëtzt. Zanter 2005 gouf d'Myriam Thyes e puermol op ''Urban-Screens''-Konferenzen iwwer Mediekonscht am ëffentleche Raum invitéiert. Hire participative Projet ''Flag Metamorphoses'' gouf op verschiddenen Ausstellungen a Festivaller gewisen.<ref name="Wells">Paul Wells, Johnny Hardstaff: ''Re-Imagining Animation: The Changing Face of the Moving Image''. Lausanne: AVA Academia, 2008, S.64.</ref><ref name="Kronhagel">Christoph Kronhagel: ''Mediatektur''. Wien, New York: Springer-Verlag, 2008, S.178–179.</ref> Dëse besteet aus enger Serie vu [[Flash-Animatioun]]en zum Thema [[Fändel]]en, déi zanter 2005 wiisst, an an där d'Bezéiungen tëschent Lännert thematiséiert ginn, an un deem och Kënschtler aus ville Länner mat Animatioune matmaachen. Der Myriam Thyes hir Aarbechte baséieren op der Analys vu [[Symbol]]er, déi se gär a Relatioun zoueneen oder an en neie Kontext setzt, fir hinnen eng nei Bedeitung ze ginn. Dat kënne Symboler aus der Politik (v.&nbsp;a. Fändelen a Weltkaarten), der [[Architektur]], de Reliounen (z.&nbsp;B. barock Molerei, [[Yin a Yang]])<ref>Catrien Schreuder: ''Pixels and Places – Video Art in Public Space.'' Rotterdam: NAi Publishers, 2010, S.55,147,121.</ref> oder mythesche Figuren aus Hollywood-Filmer, sou wéi Fraefiguren aus verschiddene Kulturen an Epoche sinn. Zitat Thyes: "''Symbole für Identitäten werden zu Elementen von Dialogen."'' D'Myriam Thyes ass Member vum [[Deutscher Künstlerbund|Däitsche Kënschtlerbond]]<ref>[http://www.kuenstlerbund.de/deutsch/mitglieder/mitglieder/thyes-myriam.html?ch=T kuenstlerbund.de: ''Mitglieder "T" / Myriam Thyes'']</ref>, wou se mat sechs Aarbechten an der Videossammlung vun deem sengem ''Videoarchiv'' vertrueden ass.<ref>[http://www.kuenstlerbund.de/deutsch/projekte/videoarchiv/werke/index.html |wayback=20170406005233 Videoarchiv / Werke: Myriam Thyes] op kuenstlerbund.de.</ref> Si lieft a schafft zu [[Düsseldorf]]. == Auszeechnungen == * 2020: ''Outstanding Achievement'' award (category: experimental films), Tagore International Film Festival, Bolpur, IN, May 2020.<ref>[https://tiff-b.com/films-of-the-month-may-2020/#more-5193 Tagore International Film Festival, IN, May 2020, winners]</ref> * 2020: ''Best Animation'' award, Wallachia Intl. Film Festival, RO.<ref>{{Citation |URL=https://www.wallachiafilmfestival.com/index.php/offcial-competition-awards/ |Titel={{!}}wayback=20221004223619 "Wallachia International Film Festival, RO, 2020, competition and awards." |Gekuckt=2025-01-20 |archivedate=2022-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221004223619/https://www.wallachiafilmfestival.com/index.php/offcial-competition-awards/ }}</ref> * 2020: ''Best Innovative Filmmaking'' award, African Smartphone International Film Festival, NG.<ref>[http://africansmartphonefilmfest.com/4th-edition-of-african-smartphone-international-film-festival-award-winners/ African Smartphone International Film Festival, NG, 2020 - award winners]</ref> * 2018: ''Best Video Art'' award, FICOCC Five Continents International Film Festival, Anzoategui, VE, Mäerz 2018.<ref>[https://www.ficocc.com/ficocc-13 FICOCC Five Continents International Film Festival, VE, March 2018 winners]</ref> * 2017: ''Best Experimental'' award, Near Nazareth Film Festival, Israel.<ref>[http://nazarethfestival.wixsite.com/nnfestival/december-2017 Near Nazareth Film Festival: Winners 2017]</ref> * 2017: ''Web / New Media Award'', AltFF Alternative Film Festival, Toronto, CA.<ref>{{Citation |URL=http://www.altff.org/winners.html |Titel=Alternative Film Festival, Toronto: Winners Fall 2017 |Gekuckt=2025-01-20 |archivedate=2018-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180115190216/http://www.altff.org/winners.html }}</ref> * 2017: ''Special Mention'', Athens Animfest, Greece.<ref>[https://athensanimfest.eu/2017/en/awards/5/ Athens Animfest: Special Mention 2017]</ref> * 2006: ''MultiMedia Prize'', Avanca Festival, Portugal. * 2005: ''Depict Award'', Encounters Festival, Bristol, UK. == Ausstellungen a Festivaller == [[Fichier:Urbanscreens-manchester-flagmetamorphoses.jpg|mini|''Flag Metamorphoses'', Urban Screens Manchester, 2007]] [[Fichier:Global Vulva, shown at HafenLichtSpiele, Düsseldorf, 2009.jpg|mini|upright|''Global Vulva'', Düsseldorf, 2009]] [[Fichier:Flagmetamorphoses-hallezehn-cologne-2010.jpg|mini|''Flag Metamorphoses'', CAP Cologne, Köln, 2010]] [[Fichier:Thyes-maltaasmetaphor-shedhalle-zurich.jpg|mini|''Malta as Metaphor'', Shedhalle Züric], 2011]] [[Fichier:Museum-Baerengasse-Zurich-Thyes-2013.jpg|mini|''RaumWelten'', Museum Bärengasse, Zürich, 2013]] ''(K = mat Katalog)'' * 1994: Treibhaus 6, Museum Kunstpalast (dunn: Kunstmuseum Düsseldorf), Düsseldorf. K * 1997: ''as large as life,'' <rotor> Kunstverein, Steirischer Herbst, Graz, AT. * 2002: Internationales Kurzfilm-Festival Hamburg. * 2004: Transmediale, Medienkunst-Festival, Berlin. * 2004: 11. Marler Videokunst-Preis, Skulpturenmuseum Glaskasten, Marl. K * 2005: European Media Art Festival EMAF, Osnabrück. * 2005: [unstFilmBiennale, Kölnischer Kunstverein, Köln. K * 2005: Encounters Short Film Festival, Bristol. * FILE Festivals (Festival Internacional da Linguagem Eletrônica), Brasilien: São Paulo 2005, Rio de Janeiro 2006, Porto Alegre 2008, São Paulo 2010.<ref>[http://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa606038/myriam-thyes ''Myriam Thyes.''] In: ''Enciclopédia Itaú Cultural'' </ref> K * 2006: ''Highlights der KunstFilmBiennale,'' Kunstwerke KW, Berlin. * 2007: ''Timeloop – Videoart from Germany,'' Street Level Photoworks, Glasgow. * 2007: WRO 07 International Media Art Biennale, Wroclaw, Polen. * 2007: ''Perpetual Art Machine – Video Art in the Age of the Internet.'' Chelsea Art Museum, New York City. * 2007: ''Urban Screens Conference + Public Media Art Events,'' Cornerhouse, Manchester. * 2008: ''Nichts zu deklarieren,'' Triennale für Zeitgenössische Kunst, Zeppelin Museum, Friedrichshafen. K * 2009: ''Beschleunigte Flaggen und Gebremste Helden,'' Einzelausstellung, Kunstverein Rhein-Sieg, Siegburg. * 2011: ''Lieder aus dem Morast / Songs of the Swamp,'' Kunsthalle Exnergasse, Wien. * 2011: ''Connect – Kunst zwischen Medien und Wirklichkeit,'' Shedhalle Zürich. K * 2011: ISEA 2011 Istanbul. * 2012: ''Glasgow Styles / Magnify Malta,'' Einzelausstellung, Kunstverein Duisburg. K<ref>[http://www.archiv.thyes.com/kunstverein-duisburg-2012/index.html Ausstellung vun der Myriam Thyes am Kunstverein Duisburg, 2012]</ref> * 2012: ''Enigma della modernità,'' Spazio Officina, Chiasso, Schweiz. K * 2012: ''Bilder gegen die Dunkelheit.'' aus dem Archiv vun der Stiftung imai. KIT – Kunst im Tunnel, Düsseldorf. K<ref>[https://web.archive.org/web/20151223081233/http://www.imaionline.de/content/view/204/6/lang,en/ ''images against darkness''] imaionline.de.</ref> * 2012: Video Vortex #8<ref>[https://networkcultures.org/videovortex/past-events/8-zagreb/program/ Institute of Network Cultures: Video Vortex #8 - The Cultures, Art and Politics of Online Video]</ref>, Museum für Zeitgenössische Kunst, Zagreb.<ref>[http://www.flag-metamorphoses.net/flag-metamorphoses/video-vortex-zagreb-2012/index.html ''Flag Metamorphoses'' an der Ausstellung vun der Konferenz ''Video Vortex #8'' am Musée fir Modern Konscht, Zagreb]</ref> * 2012: Ostrale '012 – Homegrown, Dresden. K<ref>[https://www.ostrale.de/de/Archiv/OSTRALE-012.html OSTRALE'012, Dresden]</ref> * 2013: ''RaumWelten,'' Museum Bärengasse, Zürich. * 2013: OSTRALE '013 – ''Wir überschreiten den Rubikon,'' Dresden. K<ref>{{Citation |URL=http://archiv2013.ostrale.de/o13/kuenstler/index.html |Titel=OSTRALE'013, Dresden - Künstler |Gekuckt=2025-01-20 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20250115114947/http://archiv2013.ostrale.de/o13/kuenstler/index.html |Archiv-Datum=2025-01-15}}</ref> * 2013: SHARE PRIZE – ''Real Time / Real Space,'' Piemonte Share Festival, Turin, IT. * 2014: RAPPORT (Patricia Lambertus und Myriam Thyes), Kunstverein Schwerin, DE. * 2015: ''Motion To Space – Le Nuove Tecnologie e le Immagini,'' Galleria Milano + Istituto Svizzero di Roma, Mailand, IT. * 2015: ''Heritage, Schaumbad'' – Freies Atelierhaus Graz, steirischer herbst, Graz, Österreich. * 2016: ''ART SPEAKS OUT,'' Videokunst-Programm von ikono.tv an der Ausstellung TILL IT'S GONE, Istanbul Modern, TR.<ref>[http://www.istanbulmodern.org/en/exhibitions/past-exhibitions/till-its-gone_1743.html TILL IT'S GONE, Istanbul Modern, 2016] (abgerufen am 15. Januar 2018)</ref> * 2016: ''100 Jahre Weltübergang,'' Schaumbad – Freies Atelierhaus Graz, steirischer herbst, Graz, Österreich.<ref>[http://web455.webbox333.server-home.org/index.php?pageid=3&l=1&sid=267 ''100 Jahre Weltübergang'', Schaumbad - Freies Atelierhaus Graz, 2016] (abgerufen am 15. Januar 2018)</ref> * 2017: ''Das geheime Leben der Dinge,'' Museum Villa Rot, Burgrieden-Rot.<ref>{{Citation |URL=https://www.villa-rot.de/de/info-zur-ausstellung-das-geheime-leben-der-dinge%c2%ac/ |Titel=Museum Villa Rot, ''Das geheime Leben der Dinge'', Gruppenausstellung, 2017 |Gekuckt=2025-01-20 |archivedate=2023-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230204124826/https://www.villa-rot.de/de/info-zur-ausstellung-das-geheime-leben-der-dinge%C2%AC/ }}</ref> * 2018: ''DIE GESTE,'' Meisterwerke aus der Sammlung Peter und Irene Ludwig, Ludwig Galerie Schloss Oberhausen. K * 2018: ''Digital Gods,'' Ausstellung op der ''Digitale'', Weltkunstzimmer, Düsseldorf. * 2019: ''Myriam Thyes - Barocke Versprechen und Konstruktive Zweifel'', Kunstmuseum Ahlen (Westfalen).<ref>[https://web.archive.org/web/20240422132625/https://kunstmuseum-ahlen.de/aktuelles/ausstellungen/archiv2019-2015/#toggle-id-4 Myriam Thyes – Barocke Versprechen und Konstruktive Zweifel, Kunstmuseum Ahlen], 2019</ref> * 2019: B.A.R.O.C.K. Künstlerische Interventionen von [[Margret Eicher]], Luzia Simons, Rebecca Stevenson und Myriam Thyes in Schloss Caputh<ref>[https://www.spsg.de/aktuelles/ausstellung/barock/ SPSG: Künstlerische Interventionen im Schloss Caputh mit Werken von Margret Eicher, Luzia Simons, Rebecca Stevenson und Myriam Thyes, 2019]</ref> und in der Wunderkammer Olbricht, me Collectors Room, Berlin.<ref>{{Citation |URL=https://www.me-berlin.com/ab-27-04-b-a-r-o-c-k/lang/de/ |Titel=me Collectors Room Berlin: B.A.R.O.C.K. Künstlerische Interventionen in der Wunderkammer Olbricht |Gekuckt=2025-01-20 |archivedate=2024-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417212501/https://www.me-berlin.com/ab-27-04-b-a-r-o-c-k/lang/de/ }}</ref> * 2020: ''Badeverbot Welle 3,'' Schaumbad - Freies Atelierhaus, Parallelprogramm steirischer herbst, Graz, AT.<ref>[https://schaumbad.mur.at/index.php/event/badeverbot-welle-3-herbst-edition/ Badeverbot Welle 3: herbst-edition, Schaumbad - Freies Atelierhaus Graz], 2020</ref> * 2021: ''Doppelzimmer,'' Hugenottenhaus, Kassel, DE<ref>[https://hugenottenhaus.com/ausstellungen/bewegte-zimmer-2021-2/ ''Doppelzimmer'', Ausstellung im Hugenottenhaus], Kassel, 2021</ref> * 2021: ''Artists‘ Conquest,'' Schloss Pillnitz, Dresden, DE<ref>[https://www.schlosspillnitz.de/de/veranstaltungen-ausstellungen/detailseite/event/artists-conquest-kunst-erobert-schloss-pillnitz/20863/ ''Artists' Conquest'' - Kunst erobert Schloss Pillnitz], Dresden, 2021</ref> * 2022: ''HEK Net Works,'' virtuelle Ausstellungsreihe, HEK – Haus der Elektronischen Künste, Basel<ref>[https://www.hek.ch/en/program/events/hek-net-works-myriam-thyes HEK Net Works – Myriam Thyes ''SMART PANTHEON RGB''], HEK Basel, online</ref> == Publikatiounen == * ''B.A.R.O.C.K. Künstlerische Interventionen in Schloss Caputh.'' Hrsg.: Stiftung Preussische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg. Sprachen: DE, EN. Edition Cantz, Esslingen 2019. ISBN 978-3-947563-31-9 * ''DIE GESTE, Ausstellungskatalog Ludwiggalerie Schloss Oberhausen.'' Hrsg.: Christine Vogt. Kerber Verlag, Bielefeld/Berlin 2018, ISBN 978-3-7356-0506-1, * ''Thinking Through Digital Media – Transnational Environments and Locative Places,'' Dale Hudson, Patricia R. Zimmermann, Palgrave Macmillan, New York 2015, ISBN 978-1-137-43362-6. * ''Bilder gegen die Dunkelheit – Videokunst aus dem Archiv des imai.'' KIT Kunst im Tunnel, Düsseldorf 2012. * ''Myriam Thyes – Glasgow Styles / Magnify Malta.'' Hrsg. Kunstverein Duisburg, Kehrer Verlag, Heidelberg 2012, ISBN 978-3-86828-276-4. * ''Connect – Kunst zwischen Medien und Wirklichkeit.'' Hrsg. Shedhalle Zürich / Schweizer Bundesamt für Kultur. Verlag für Moderne Kunst, Nürnberg 2011, ISBN 978-3-86984-246-2. * ''Pixels and Places – Video Art in Public Space.'' Hrsg. Catrien Schreuder. NAi Publishers, Rotterdam 2010, ISBN 978-90-5662-738-6. * ''Re-Imagining Animation.'' Paul Wells und Johnny Hardstaff. AVA Academia publishing, Lausanne, 2008, ISBN 978-2-94037369-7. * ''Nichts zu deklarieren, 4. Triennale zeitgenössischer Kunst Oberschwaben.'' Ausstellungskatalog. Verlag für moderne Kunst, Nürnberg 2008, ISBN 978-3-940748-27-0. * ''Myriam Thyes – UmBildungen/ReVisions.'' Hrsg. Stiftung imai – inter media art institute. Kehrer Verlag, Heidelberg 2007, ISBN 978-3-939583-46-2. * ''Marler Medienkunst-Preise.'' Skulpturenmuseum Glaskasten, Marl 2004. * ''Treibhaus 6.'' Museum Kunstpalast, Düsseldorf 1994. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.thyes.com/ Websäit vun der Myriam Thyes] * [http://www.flag-metamorphoses.net/ Partizipative Konschtprojet ''Flag Metamorphoses''] * [https://web.archive.org/web/20170904175154/http://www.vaginamuseum.at/KUNSTundKULTUR/index.php/myriam-thyes.html Animatioun ''Global Vulva''] am virtuelle ''Vaginamuseum'' * [https://web.archive.org/web/20170711225026/http://www.stiftung-imai.de/b_katalog/archiv Der Myriam Thyes hir Videos sibei der Stiftung imai - inter media art institute, Düsseldorf, archivéiert] * [https://artfacts.net/artist/myriam-thyes/34781 M. Thyes] bei Artfacts.net * [https://www.videokunst.ch/artists/myriam-thyes M. Thyes] bei videokunst.ch * [https://web.archive.org/web/20230601045153/https://kunstaspekte.art/person/myriam-thyes M. Thyes] bei kunstaspekte.art {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} ''Quell: dësen Artikel gouf ugeluecht als Iwwersetzung vun {{de}} [[:de:Myriam Thyes|Myriam Thyes]], an der [https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Myriam_Thyes&oldid=243376874 Versioun vum 20.01.2025.]'' {{DEFAULTSORT:Thyes Myriam}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Kënschtler]] [[Kategorie:Schwäizer Kënschtler]] [[Kategorie:Videokënschtler]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] 8xrf3mce69cfq6kgiwa2ej53p4fksri 0 169671 2715466 2678913 2026-11-12T08:03:46Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715466 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 6. President vum Kosovo | Amtszäit1 = 4. Abrëll 2021 - 4. Abrëll 2026 | Virgänger = [[Glauk Konjufca]] (kommissaresch) | Nofollger = [[Albulena Haxhiu]] (kommissaresch) }} D''''Vjosa Osmani''', gebuer de [[17. Mee]] [[1982]] zu [[Titova Mitrovica]] am deemolege [[Jugoslawien]], ass eng kosovaresch Juristin a [[Politikerin]]. Si war vun 2021 bis 2026 Presidentin vum [[Kosovo]].<ref name=Official>{{Citation | URL = https://president-ksgov.net/en/president-copy/ | Titel = President of the Republic of Kosovo - DR. VJOSA OSMANI - SADRIU | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Editeur = Site vun der kosovarescher Presidentin | Sprooch=en | archivedate = 2025-01-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250125162420/https://president-ksgov.net/en/president-copy/ }}</ref> == Liewen a Karriär == Hir politesch Karriär huet d'Vjosa Osmani an hirer Jugend an der ''Demokratescher Liga vum Kosovo'' (LDK) ugefaangen, enger Zentrum-rietser Partei. Si huet Droit op den Universitéite vu [[Pristina]] a [[Pittsburgh]] studéiert an duerno als Stabscheffin a Beroderin vum deemolege kosovaresche President [[Fatmir Sejdiu]] (2006-2010) geschafft. Si war an der Kommissioun, déi d'Verfassung vun der Republik Kosovo geschriwwen huet. No der Onofhängegkeetserklärung vum Kosovo am Joer 2008 war d'Vjosa Osmani Member vun der kosovarescher Juristen-Ekipp bei der Prozedur virum [[Internationale Geriichtshaff]], deen an engem juristeschen Avis d'Validitéit vun der Onofhängegkeetserklärung bestätegt huet.<ref name=ucis>{{Citation | URL = https://www.ucis.pitt.edu/main/awardee-bio/Vjosa-Osmani | Titel = Vjosa Osmani (Fiche) | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Editeur = University of Pittsburgh - University Center for International Studies | Sprooch = en | Archiv-URL = https://web.archive.org/web/20210405174746/https://www.ucis.pitt.edu/main/awardee-bio/Vjosa-Osmani | Archiv-Datum = 2021-04-05 }}</ref><ref name=Official/> Parallel dozou huet si vun 2006 op der Universitéit vu Pristina ënnerriicht, a vun 2010 un och op der ''American University in Kosovo''. Als Gaaschtdozentin ass si am Joer 2010-2011 op d'Universitéit vu Pittsburgh zréckgaangen; do huet si och 2015 mat hirem Doktortitel promouvéiert. 2010 gouf d'Vjosa Osmani an d'Presidence vun hirer Partei (LDK) gewielt. Tëscht 2011 an 2021 war si Deputéiert am Parlament vum Kosovo. Am Juni 2020 gouf d'Osmani vun hirem Posten als stellvertriedend Presidentin vun der LDK ofgesat, well si där hir Decisiounen ëffentlech kritiséiert hat. Am September 2020 huet si d'Partei ganz verlooss an deklaréiert, d'LDK hätt hir keng aner Wiel gelooss, mee datt bereet wier zeréckzekommen, wann d'Partei sech géif reforméieren.<ref>{{Citation | URL = https://indeksonline.net/%E2%80%8Bosmani-perfundimisht-ndan-rruget-me-ldk-ne-bashkepunimin-me-lvv-ne-do-ta-konkretizoj-me-vone/ | Titel = Osmani përfundimisht ndan rrugët me LDK-në: Bashkëpunimin me LVV-në do ta konkretizoj më vonë | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Auteur = | Datum = 7. September 2020| Editeur = Indeks Online | Sprooch=sq}}</ref><ref>{{Citation | URL = https://indeksonline.net/vjosa-osmani-ne-ldk-do-te-kthehesha-nese-reformohet1/ | Titel = Vjosa Osmani: Në LDK do të kthehesha nëse reformohet | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Datum = 11. September 2020 | Editeur = Indeks Online | Sprooch=sq}}</ref> [[Fichier:Kosovo’s President Osmani- We need a credible EU roadmap for our region’s future - 52977479352.jpg|thumb|D'Vjosa Osmani mat der Presidentin vum [[Europaparlament]], [[Roberta Metsola]] (2023).]] Vu Februar 2020 bis März 2021 war d'Vjosa Osmani Spriecherin vum Parlament. Am November gouf si dunn als amtéierend Presidentin vum Kosovo ernannt, nodeem de President [[Hashim Thaçi]] no enger Uklo vum Spezialgeriicht, dat d'Verbriechen aus der Zäit vum [[Kosovokrich]] verfollegt, zeréckgetruede war. A Virbereedung op d'Parlamentswalen 2021 huet d'Osmani den 2. Januar 2021 d'Grënnung vun enger neier Partei mam Numm ''Guxo'' ugekënnegt. Guxo huet sech op enger gemeinsamer Lëscht mat der lénksnationalistescher [[Vetëvendosje!]] vum spéider Premierminister [[Albin Kurti]] presentéiert. Béid Parteien, déi mat engem Antikorruptiounsprogramm ugetruede sinn, konnte grouss Walerfolleger verbuchen. D'Vjosa Osmani eleng krut iwwer 300.000 Stëmmen - dat war den héchste Score, dee jee eng Fra bei Parlamentswalen an der Republik Kosovo krut.<ref name=Official/> De 4. Abrëll 2021 huet d'Parlament d'Vjosa Osmani am drëtten Tour mat 71 vun 120 Stëmmen zur Staatspresidentin gewielt. Si ass déi zweet Fra an deem Amt.<ref>{{Citation | URL = https://www.aljazeera.com/news/2021/4/4/kosovo-parliament-elects-vjosa-osmani-as-new-president | Titel = Kosovo parliament elects Vjosa Osmani as new president | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Datum = 4. Abrëll 2021 | Editeur = Al Jazeera| Sprooch=en}}</ref> De 15. Juni 2023 war d'Vjosa Osmani op Aarbechtsvisitt zu Lëtzebuerg.<ref>{{Citation | URL = https://gouvernement.lu/fr/actualites/agenda/2023/06-juin/13-visite-travail-kosovo.html | Titel = Visite de travail au Luxembourg de Vjosa Osmani-Sadriu, présidente de la république du Kosovo | Gekuckt = 13. Februar 2025 | Datum = 13 June 2023 | Editeur = gouvernement.lu | Sprooch=fr}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Osmani Vjosa}} [[Kategorie:Gebuer 1982]] [[Kategorie:Kosovaresch Juristen]] [[Kategorie:Politiker (Kosovo)]] [[Kategorie:Presidente vum Kosovo]] tuoi989v5ape3wz5yzcvxgxjo80rkwf 0 173109 2715426 2645410 2026-11-11T18:44:23Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715426 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoRU}} {{Infobox Uertschaft Russland}} '''Krasnodar''' ([[Russesch|russ.]]: ''Краснодар'') ass eng Groussstad a [[Federatiounskrees Südrussland|Südrussland]] an d'[[Haaptstad]] vun der [[Regioun Krasnodar]]. D'Stad gouf 1793 als Festung gegrënnt an huet bis 1920 '''Jekaterinodar''' (russ.: ''Екатеринодар'') geheescht<ref>{{Citation|URL=https://krasnodar.ru/content/40/show/34743/|Titel=Krasnodar|Wierk=krasnodar.ru|Gekuckt=2025-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180804204606/https://krasnodar.ru/content/40/show/34743/|archivedate=2018-08-04|Sprooch=ru}}</ref>. Si huet 1.154.885 Awunner (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20250505020344/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Archiv-Datum=2025-05-05}}</ref>. D'Stad huet eng Fläch vun 339,31 km²<ref>{{Citation|URL=https://krd.ru/o-krasnodare/istoriya-goroda/|Titel=История города|Wierk=krd.ru|Gekuckt=2025-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214171752/https://krd.ru/o-krasnodare/istoriya-goroda/|archivedate=2024-12-14|Sprooch=ru}}</ref>. Si gëtt och dacks als "Haaptstad vu Südrussland" bezeechent<ref>{{Citation|URL=https://news-kuban.ru/society/2025/05/25/25444.html|Titel=Краснодар — столица Юга!. Кричалка, которая звучала прошедшим вечером во всех частях города|date=2025-05-25|Wierk=news-kuban.ru|Gekuckt=2025-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251029085151/https://news-kuban.ru/society/2025/05/25/25444.html|archivedate=2025-10-29|Sprooch=ru}}</ref>. == Ekonomie == D'Stad ass en industrielle Knuet an huet en niddrege Chômagetaux. Den Tourismus ass och e wichtege Wirtschaftsfacteur<ref>{{Citation|URL=https://www.kommersant.ru/doc/5008424#:~:text=«Экономика%20Краснодара%20постиндустриального%20типа,%20то,темпы%20роста»,%20—%20говорит%20эксперт|Titel=Рост в большом городе|Datum=2021-09-30|Auteur=Решетняк Н.|Wierk=kommersant.ru|Gekuckt=2025-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220904084007/https://www.kommersant.ru/doc/5008424#:~:text=«Экономика%20Краснодара%20постиндустриального%20типа,%20то,темпы%20роста»,%20—%20говорит%20эксперт|archivedate=2022-09-04|Sprooch=ru}}</ref>. == Bekannt Leit == * [[Anna Jurjewna Netrebko|Anna Netrebko]], Sängerin. == Biller == <gallery> Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg Триумфальная арка и памятник Святой Екатерине (1).jpg Медакадемия Краснодар Russia.JPG View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg Здание гостиницы централь 03.JPG Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg 2022. Краснодар DSC 9475.jpg Дом Шарданова Б. Б. Краснодар Russia 06.JPG </gallery> == Um Spaweck == {{commonscat|Krasnodar}} * {{Citation|URL=https://hedclub.com/en/publication/krasnodarskij_kraj_zhemchuzhina_yuga_rossii_784|Titel=Krasnodar Territory. Pearl of the South of Russia|Datum=2024-12-27|Wierk=hedclub.com|Gekuckt=2025-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621043553/https://hedclub.com/en/publication/krasnodarskij_kraj_zhemchuzhina_yuga_rossii_784|archivedate=2025-06-21|Sprooch=en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Stied a Russland]] [[Kategorie:Regioun Krasnodar| ]] [[Kategorie:Universitéitsstied a Russland]] 81nm9u9ovlax9i0nk2wvjw1q9rfnvmm 0 173369 2715447 2682254 2026-11-11T22:58:29Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715447 wikitext text/x-wiki De '''Mérite Elsy Jacobs''' ass eng no der [[Elsy Jacobs]] genannt Auszeechnung, déi vun der [[Mérite Elsy Jacobs (Veräin)|ASBL mam selwechten Numm]] vergi gëtt. Mam Präis gi Fräiwëlleger ausgezeechent, déi e besonnesch bedeitende Bäitrag zum Fraesport an zur [[Chancëgläichheet]] am Sport geleescht hunn. De Mérite Elsy Jacobs besteet zënter …{{Wéini?}}; zënter 2023 gëtt jeeweils en nationalen an e lokale Präis (vun der Stad Lëtzebuerg) verginn<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/la-ville/engagements-de-la-ville/actions-sociales/egalite-des-chances/egalite-des-genres-dans-le-sport|Titel=Egalité des genres dans le sport {{!}} Ville de Luxembourg|Gekuckt=2025-12-08|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Laureaten == {| class="wikitable" |+ !Joer !National·e Laureat·in !Lokal·e Laureat·in Stad Lëtzebuerg !Informatiounen !Referenz |- |2010 |Roland Beck |– | |<ref name=":1">{{Citation|URL=https://garnich.lu/wp-content/uploads/2021/04/Festival-Elsy-Jacobs-2021-Brochure.pdf|Titel=Mérite Elsy Jacobs 2021 pour la promotion du sport féminin|Gekuckt=08.12.2025|Wierk=Festival Elsy Jacobs|Editeur=garnich.lu|Säiten=S. 23|Sprooch=fr|archivedate=2024-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240717050844/https://garnich.lu/wp-content/uploads/2021/04/Festival-Elsy-Jacobs-2021-Brochure.pdf}}</ref> |- |2011 |Gisèle Dries |– |Presidentin vum „Lady Team“ vun der ASBL [[Sport a Fräizäit Zéisseng]], Co-Organisateur vum [[Festival Elsy Jacobs]] |<ref>{{Citation|URL=https://www.mywort.lu/de/mywort/cessingen/news/sport-a-fraeizaeit-zeisseng-setzt-auf-jugendarbeit-58fe33bba5e74263e13ba07d|Titel=„Sport a Fräizäit Zéisseng“ setzt auf Jugendarbeit|Gekuckt=2025-12-08|Datum=2011-02-22|Wierk=mywort.lu|Sprooch=de}}</ref> |- |2012 |Carlo Hastert |– | |<ref name=":1" /> |- |2013 |Misch Feidt |– | |<ref name=":1" /> |- |2014 |Jacqueline Olsem, Dan Maas |– | |<ref name=":1" /> |- |2015 |Henri Franck |– |De Buergermeeschter Henri Franck gëtt am Numm vun all de Leit a senger Gemeng ([[Gemeng Garnech|Garnech]]), ausgezeechent déi de Festival Elsy Jacobs ënnerstëtzen a sech domat fir d'Gläichstellung vun de Geschlechter am Sport engagéieren. |<ref>{{Citation|URL=https://elsy-jacobs.lu/wp-content/uploads/2015/04/brochure-2015-web.pdf|Titel=Mérite Elsy Jacobs 2015 pour la promotion du sport féminin|Gekuckt=08.12.2025|Wierk=Festival Elsy Jacobs 2015|Editeur=elsy-jacobs.lu|Säiten=S. 20|Sprooch=fr|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20260228191141/https://elsy-jacobs.lu/wp-content/uploads/2015/04/brochure-2015-web.pdf|Archiv-Datum=2026-02-28}}</ref> |- |2016 |Claude Weinzierl |– |De laangjäregen Trainer a Manager vum ''Roude Léiw Bascharage'' (Handball Käerjeng) krut d'Auszeechnung speziell fir seng Aarbecht fir den Dammenhandball |<ref>{{Citation|URL=https://www.mywort.lu/fr/mywort/niederkerschen/news/merite-elsy-jacobs-2016-fir-de-claude-weinzierl-58fe1a12a5e74263e13b08d1|Titel=Mérite Elsy Jacobs 2016 fir de Claude Weinzierl|Gekuckt=2025-12-08|Datum=2016-04-19|Wierk=mywort.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |2017 |Michel Zangerlé |– | |<ref name=":1" /> |- |2018 |Danielle Lorang |– | |<ref name=":1" /> |- |2019 |Rose Settanni |– | |<ref name=":1" /> |- |2020 | rowspan="2" |Georges Fohl | rowspan="2" |– | rowspan="2" |De Buergermeeschter Georges Fohl gëtt am Numm vun all de Leit a senger Gemeng (Garnech), ausgezeechent déi de Festival Elsy Jacobs ënnerstëtzen a sech domat fir d'Gläichstellung vun de Geschlechter am Sport engagéieren. | rowspan="2" |<ref name=":1" /> |- |2021 |- |2023 |Antoinette Gary- Kox |Jeanny Lauer |? D'Jeanny Lauer schafft zënter 25 Joer am Sekretariat vum CSL Athletics an engagéiert sech mat Engagement fir d'Athleten a fir d'Gläichberechtegung an |<ref name=":0" /><ref>{{Citation|URL=https://fr.linkedin.com/posts/joelle-letsch-46224747_womeninsports-%C3%A9galit%C3%A9sport-sports-activity-7130152272105201664-v3Bt|Titel=#womeninsports #égalitésport #sports {{!}} Joelle Letsch|Gekuckt=2025-12-08|Wierk=fr.linkedin.com|Sprooch=en}}</ref> |- |2024 |Paul Wilwerding |Ankie Timmers |De Paul Wilwerding ass eng emblematesch Figur vum lëtzebuergesche Fraefussball. Hie war bal zwanzeg Joer laang Trainer vun der SC Ell Dammenekipp an huet mat hir d'''Coupe des dames'' gewonnen D'Ankie Timmers ass bekannt fir hir onermiddlech Efforte fir d'Powerlifting bei den Dammen ze fërderen. |<ref>{{Citation|URL=https://lequotidien.lu/luxembourg/le-merite-elsy-jacobs-pour-un-entraineur-de-foot-et-une-powerlifteuse/|Titel=Le Mérite Elsy-Jacobs pour un entraîneur de foot et une powerlifteuse {{!}} Le Quotidien|Gekuckt=2025-12-08|Sprooch=fr}}</ref> |- |2025 |Nicole Wampach |Christiane Eiffes | |<ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/actualites/ceremonie-de-remise-de-prix-du-merite-elsy-jacobs|Titel=Cérémonie de remise de prix du Mérite Elsy Jacobs {{!}} Ville de Luxembourg|Gekuckt=2025-12-08|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auszeechnungen]] 5sdix1vybwmuuj0tmtgtc76ojgnkyap 0 173610 2715451 2682903 2026-11-12T02:16:36Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2715451 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Patrick Boucheron''', gebuer den [[28. Oktober]] [[1965]] zu [[Paräis]], ass e franséischen [[Historiker]], deen op d'[[Mëttelalter]]-Geschicht spezialiséiert ass. No engem éischte Studium op der [[École normale supérieure de Saint-Cloud]] vun 1985 bis 1988, goung hien op d'Universitéit Paris-1-Sorbonne, wou hien och seng Dokterthees geschriwwen huet. 2015 huet hie Paris-1 verlooss fir an de [[Collège de France]] ze goen, wou hien zanterdeem schafft. Hien ass Spezialist vun der Geschicht vun den italieenesche Stied um Enn vum Mëttelalter. Ofgesi vu senger Positioun als Akademiker ass hien och am ëffentlechen Domän aktiv. Hien huet bei Konferenzen, Reportagen an Emissiounen matgemaach, ënner anerem fir [[Arte]], France Inter a France Culture.<ref>Patrick Boucheron, in: ''Colège de France'', URL: https://www.college-de-france.fr/fr/personne/patrick-boucheron (leschten Opruff 24.12.25) </ref> == Biographie == De Patrick Boucheron ass den 28. Oktober 1965 zu Paräis gebuer, wou hien och opgewuess ass. Hien huet säi Secondaire am Lycée Marcelin-Berthelot an am Lycée Henri-IV gemaach. Hie krut 1983 säin Ofschloss an der Sektioun C am Lycée Marcelin-Berthelot mat enger Mentioun «passable». Dono huet de Boucheron sech fir den Hypokhâgne-Programm, also de Preparatoire fir Literaturwëssenschaften, am Lycée Henri-IV. ageschriwwen. Do huet säin Intressi fir d'Literaturwëssenschaften entwéckelt. Seng Notte sinn och vun do un an d'Luucht gaangen.<ref>Boucheron, Patrick, ''Faire profession d'historien'', Paris: Publications de la Sorbonne, 2010, Säit 53-55.</ref> No sengem Ofschloss 1985, goung hien op d'École normale supérieure zu Saint-Cloud. Do krut hien 1988 seng Agreatioun an der Geschicht. Vun 1989 bis 1990 huet hie säi Militärdéngscht als « Assistant d'histoire à l'École supérieure de guerre » geleescht<ref>Patrick Boucheron Curriculum Vitae, in: ''Collège de France'', URL: https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2022-11/CV%20Boucheron%202022.pdf (leschten Opruff 24.12.25)</ref>. Dono huet hie sech op der Universitéit Paris-1-Panthéon-Sorbonne fir en Doktorat, ënnert der Féierung vum Pierre Toubert, ageschriwwen. 1994 huet hie seng Thees ënnert dem Titel ''Le pouvoir de bâtir. Urbanisme et politique édilitaire à Milan (XIVe – XVe siècles)'' verdeedegt, virun enger Jury aus dem Bernard Guenée, der Élisabeth Crouzet-Pavan an dem Philippe Braunstein, an huet se mat der Mentioun « très honorable » bestanen. Se gouf 1998 publizéiert. Vun 1994 bis 1999 un huet de Patrick Boucheron als Dozent an der Mëttelaltergeschicht op der École normale supérieure de Fontenay-Saint-Cloud geschafft, an dono op der Universitéit Paris-1-Panthéon-Sorbonne. Vun 2004 bis 2009 war hie Member vum Institut universitaire de France. 2012 gouf hien zum Professer fir Mëttelaltergeschicht op der Universitéit Paris-1-Panthéon-Sorbonne ernannt. 2015 gouf hie Professer um [[Collège de France]], wou hien zanterhier schafft. Hien ass zanter 1999 am Redaktiounscomité vun der Revue ''l'Histoire''.<ref>Lignereux, Yann, Boucheron Patrick, in: ''Universalis'', URL: https://www.universalis.fr/encyclopedie/patrick-boucheron/ (leschten Opruff 24.12.25)</ref> == Privates == De Patrick Boucheron ass mat der Historikerin a Schauspillerin [[Mélanie Traversier]] bestuet an huet 3 Kanner.<ref>Patrick Boucheron Curriculum Vitae, in: ''Collège de France'', URL: https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2022-11/CV%20Boucheron%202022.pdf (leschten Opruff 24.12.25)</ref> == Intellektuellen Afloss == Als intellektuell Inspiratioun zielt de Patrick Boucheron virun allem dräi Historiker op, déi seng Aart a Weis d'Geschicht ze verstoen, souwéi och d'Geschicht ze schreiwe beaflosst hunn. Dat sinn de [[Jean-Louis Biget]], den [[Yvon Thébert]] an de [[Georges Duby]]. Virun allem de Jean-Louis Biget gëtt als Haaptsource vun Inspiratioun zitéiert déi hien dozou beweegt huet sech an der Mëttelaltergeschicht ze spezialiséieren.<ref>Boucheron, Patrick, ''Faire profession d'historien'', Paris: Publications de la Sorbonne, 2010, Säit 67.</ref> D’Mëttelalter nei entdecken an aneschters verstoen, duerch déi richteg Problematik ass dat wat hie faszinéiert huet. Fir dës Approche leien him d’[[Soziologie]] an d’[[Anthropologie]] um Häerzen als Approche un der Geschicht.{{onkloer}} Et geet net dorëms eng Geschicht vun de "grousse Männer" ze schreiwen, mee nei Aspekter ze verstoen an d'Geschicht an engem méi breede Kontext z'analyséieren. Sou zielt och de [[Pierre Bourdieu]] als wichteg Inspiratioun virun allem wat de soziologesche Volet ugeet. De [[Walter Benjamin]] zielt zu senge grousse philosopheschen a literareschen Inspiratiounen.<ref>Boucheron, Patrick, ''Faire profession d'historien'', Paris: Publications de la Sorbonne, 2010, Säit 11-14.</ref> == Bekanntst Wierker (Selektioun) == ''Le Pouvoir de bâtir: Urbanisme et politique édilitaire à Milan (XIVe-XVe siècles)'' (1998) ass dat Wierk dat op senger Dokterthees baséiert. Hei gëtt virun allem d’Geschicht vum urbanen Italien am Mëttelalter ënnert all senge verschidden Aspekter behandelt (ekonomesch, Bautechnik, politesch Gedanken hannert dem Bau, an Architekturstil). Zwéin Haaptpunkte ginn domat analyséiert: zum engen eng komparativ Aarbecht mam Rescht vun Europa zu där Zäit, mee och eng soziologesch historesch Analys vun der artistescher Kreatioun vun der Zäit. ''Léonard et Machiavel'' (2008) ass e Versuch, eng geschichtlech a literaresch Erzielung ze kombinéieren. Do wou d’Sourcë feelen (ënner anerem an dësem Fall e méiglechem Treffen tëschent dem [[Leonardo da Vinci]] an dem [[Niccolò Machiavelli]]), fëllt hien déi Passagen duerch Literatur.<ref>de Larivière, Claire, [https://www.lemonde.fr/livres/article/2008/09/04/leonard-et-machiavel-de-patrick-boucheron-quand-deux-genies-se-rencontrent-chez-le-prince_1091295_3260.html « Léonard et Machiavel » de Patrick Boucheron : quand deux génies se rencontrent chez le « Prince »]. in: ''Le Monde'', URL: (leschten Opruff 24.12.25)</ref> ''Histoire mondiale de la France'' (2017) ass e Versuch, d’[[Geschicht vu Frankräich]] an engem Kontext vun enger Globalgeschicht anzebauen, an esou iwwer de strengen nationale Kader erauszegoen. Dëst Wierk huet en nationalen awer och internationale Succès kannt. Et huet och fir Polemik gesuergt, virun allem bei den Unhänger vun enger nationaler Geschichtsschreiwung.<ref>Anceau, Éric, Histoire mondiale de la France, in: ''Revue historique 2017'', Säit 970‑971.</ref> == Afloss == Ofgesi vu sengem Wierk ''Histoire mondiale de la France'' dat e gewësse Succès kannt huet, ass de Patrick Boucheron och bekannt fir verschidden Emissiounen an Dokumentarserien, un deenen hien Deel geholl huet. «Histoire de» op [[Radio France|France Inter]] ass eng wëchentlech Radiosemissioun vun him, déi 2021 bis 2023 gelaf ass. « Matière à penser » op France Culture ass eng Emissioun déi all Mount leeft. De Patrick Boucheron féiert an dëser Emissioun en Dialog mat allkéiers fënnef Invitéen iwwert en historescht Thema. « Faire l’histoire » op [[Arte]] war eng Emissioun an där d’Geschicht duerch d’Lëns vun engem Objet analyséiert gëtt. Des Emissioun war vun 2021 bis 2022 ze gesinn.<ref>Faire l'histoire. Par le prisme des objets, in: ''Arte'', URL: https://www.arte.tv/fr/videos/RC-020782/faire-l-histoire/ (leschten Opruff 24.12.25)</ref> «Quand l’histoire fait dates », och op Arte, ass eng Emissioun, déi wichteg historesch Datumer analyséiert. Et geet drëms d’Konstruktioun vun der Erënnerung ze analyséieren a wéiee Lien déi vergaangen Evenementer mat eis haut hunn. Fir all Episode kollaboréiert de Patrick Boucheron mat engem Historiker dee Spezialist iwwer dat behandelt Thema ass.<ref>Quand l'histoire fait dates, in: ''Arte'', URL: https://www.arte.tv/fr/videos/RC-015950/quand-l-histoire-fait-dates/ (leschten Opruff 24.12.25)</ref> == Quellen == === Monographien === *Boucheron, Patrick, ''Faire profession d'historien'', Paris: Publications de la Sorbonne, 2010. *Boucheron, Patrick, ''Le temps qui reste'', Paris: Seuil, 2023. === Artikelen === *Anceau, Éric, Histoire mondiale de la France, in: ''Revue historique 2017'', Säit 970‑972. === Internetsäiten === *Patrick Boucheron, in: ''Collège de France'', URL: https://www.college-de-france.fr/fr/personne/patrick-boucheron (leschten Opruff 24.12.25) *Patrick Boucheron Curriculum Vitae, in: ''Collège de France'', URL: https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2022-11/CV%20Boucheron%202022.pdf (leschten Opruff 24.12.25) *Lignereux, Yann, Boucheron Patrick, in: ''Universalis'', URL: https://www.universalis.fr/encyclopedie/patrick-boucheron/ (leschten Opruff 24.12.25) *de Larivière, Claire, « Léonard et Machiavel » de Patrick Boucheron : quand deux génies se rencontrent chez le « Prince », in: ''Le Monde'', URL: https://www.lemonde.fr/livres/article/2008/09/04/leonard-et-machiavel-de-patrick-boucheron-quand-deux-genies-se-rencontrent-chez-le-prince_1091295_3260.html (leschten Opruff 24.12.25) *Quand l'histoire fait dates, in: ''Arte'', URL: https://www.arte.tv/fr/videos/RC-015950/quand-l-histoire-fait-dates/ (leschten Opruff 24.12.25) *Faire l'histoire. Par le prisme des objets, in: ''Arte'', URL: https://web.archive.org/web/20251210085810/https://www.arte.tv/fr/videos/RC-020782/faire-l-histoire/ (leschten Opruff 24.12.25) == Referenzen == {{SORTIERUNG:Boucheron Patrick}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Franséisch Historiker]] i0qivugj79t4246k0fmmgn88fkune6l 0 173751 2715408 2714230 2026-11-11T16:04:49Z Zinneke 34 /* 2026 */ 2715408 wikitext text/x-wiki Dat hei ass d''''Archiv vun den neien Artikele vun 2026, déi en Zesummenhank mat Lëtzebuerg hunn''', an dofir an der Rubrik "Neist Artikelen" am "[[Portal:Lëtzebuerg|Portal Lëtzebuerg]]" opgezielt goufen. D'Nimm vun den Artikele sti chronologesch vun hannen no vir, wéi se derbäigesat goufen. {{Navigatioun Neist Artikelen Archiv}} == 2026 == {{small|'''Neitst'''}}: {{Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen}} ... [[Foussgängerbréck Méischdref-Metzdorf]] • [[AVL-Linn 37]] • [[Theinshaff (Miedernach)]] • [[Malou Thill]] • [[Schnellstrooss B40 (Lëtzebuerg)]] • [[Grenz tëscht Frankräich a Lëtzebuerg]] • [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)]] • [[Wope vun der Stad Lëtzebuerg]] • [[Grenz tëscht Däitschland a Lëtzebuerg]] • [[Rue Glesener]] • [[Big Music Band 2001 OGBL]] • [[Mouschbierg]] • [[Manertchen]] • [[Wuelesser Déckt]] • [[Tomm (Baastenduerf)]] • [[Tomm (Furen)]] • [[Siwemuergen]] • [[Sirdallschlass]] • [[Sirdall (Biwer)]] • [[Kuelebierg (Schraasseg)]] • [[Schmuelen]] • [[Schmëttewier (Déiljen)]] • [[Schéiferei (Schëndels)]] • [[Scheedheck]] • [[Schäferrieder]] • [[Poschend]] • [[Pafebruch]] • [[Ana Correia da Veiga]] • [[Ousterbuer (Nojem)]] • [[Nidderwämper Halt]] • [[Payconiq]] • [[Munnerëffer Strooss (Peppeng)]] • [[Mënsbecher Schlass]] • [[Méchelsbierg]] • [[Marxeknupp]] • [[Kadastergemeng (Lëtzebuerg)]] • [[Les Rochers (Manternach)]] • [[Legay]] • [[BfG Luxemburg]] • [[Banque Continentale du Luxembourg]] • [[Leemkaul]] • [[Leedebaach]] • [[Kohn (Miedernach)]] • [[ Kléngelbuer]] • [[Kléck (Dikrech)]] • [[Kiemerchen]] • [[Kéngert]] • [[Kempchen]] • [[Kéimicht]] • [[Kalchesbréck]] • [[Juegdschlass (Käerch)]] • [[Juckefeld]] • [[Hossebierg]] • [[Hosbich]] • [[Hermeswiss]] • [[Hellgewiss]] • [[Haarderbaach (Lieu-dit)]] • [[Grondhaff-Schlass]] • [[Gëlt]] • [[Fuussbann]] • [[Fënz]] • [[Féischterbierg]] • [[Colmer Halt]] • [[Closbierg]] • [[Bommelscheier]] • [[Bomecht]] • [[Bloebierg]] • [[Birendall]] • [[Bamerdall]] • [[Aleft]] • [[Kelleschhaff]] • [[Buchholzer Haff]] • [[Jean Hansen (Deputéierten)]] • [[Kënsecker Haff]] • [[Weyderter Haff]] • [[Wealerhaff ]] • [[Wäissenhaff (Rammerech)]] • [[Theinshaff]] • [[Stoppelhaff]] • [[Sliepenhaff]] • [[Schwanterhaff]] • [[Schwaarzenhaff]] • [[Schréideschhaff]] • [[Rommeler Haff]] • [[Réngeler Haff]] • [[Nojemer Haff]] • [[Nisendaller Haff]] • [[Neirodeschhaff]] • [[Neihaff (Ënsber)]] • [[Neihaff (Angelduerf)]] • [[Neienshaff]] • [[Moserhaff]] • [[Mëtschenhaff]] • [[Lëpschterhaff]] • [[Lellerhaff]] • [[Kultgeshaff]] • [[Krakelshaff]] • [[Kréintgeshaff]] • [[Kranzenhaff]] • [[Krokelshaff]] • [[Karelshaff]] • [[Kaffishaff]] • [[Kackerterhaff]] • [[Jénkenhaff (Ell)]] • ''[[Les origines du Conseil d'État du Luxembourg]]'' • [[Horgershaff]] • [[Hiestgriechter Haff]] • [[Hierzenhaff]] • [[Heinenhaff]] • [[Heesberhaff]] • [[Heckenhaff]] • [[Skandinaviska Enskilda Banken (Luxembourg)]] • [[Haupeschhaff]] • [[Hanenhaff]] • [[Haff Ahl]] • [[Haarthaff]] • [[Gillenshaff]] • [[Geierhaff]] • [[Fléckenhaff]] • [[Fiertgeshaff]] • [[Fënsterhaff]] • [[Emeringerhaff]] • [[Dudderhaff]] • [[Brosiushaff]] • [[Brongeschhaff]] • [[Bildgeshaff]] • [[Bierghaff]] • [[Berbuerger Haff]] • [[Buerschter Plage]] • [[Marco Barnig]] • [[Claude Marx]] • [[Gilles Grethen]] • [[Gemeng Meechtem]] • [[Gemeng Eschduerf]] • [[Gemeng Meecher]] • [[Gemeng Harel]] • [[Sascha Dahm]] • [[Gilles Grethen Big Band]] • [[Guy Hoffmann]] • [[Europäesche Parquet]] • [[Maischi Tibesart]] • [[Joffroy vu Suessem]] • [[Deutsch-Skandinavische Bank (Luxemburg)]] • [[Jean Meyer (Banquier)]] • [[Emile Bofferding]] • [[Guillaume Jeitz (Buergermeeschter)]] • [[Jean-Pierre Origer]] • [[Anna Leader]] • [[Vëlospist PC104]] • [[Banque BCP]] • [[Edmond Thill]] • [[Marc Grond]] • [[Liewenshaff]] • [[Mariette Zenners]] • [[Neimillen (Sandweiler)]] • [[Sandie Lahure]] • [[Michel Eiffes]] • [[Paul Meyers]] • [[Josy Waltener]] • [[Banque Nordeurope]] • [[Bank Handlowy International]] • [[Remy Kremer]] • [[Eloisa Aubert]] • [[Paul Dentzer]] • [[Josy Conrad]] • [[Ben Streff]] • [[Marcel Schleder]] • [[Pierre Strauss]] • [[Nicolas Rosenfeld]] • [[Pierre Saffroy]] • [[Tony Hurst]] • [[Hamza Kadamani]] • [[Jean-Jacques Welbes]] • [[Bank Oppenheim Pierson International (Lëtzebuerg)]] • [[Georges Schwartz]] • [[Clément Schwebig]] • [[Explosioun am Pafendall]] • [[Emile Klensch]] • [[Tribunal arbitral (Lëtzebuerg)]] • [[Ekabe]] • ''[[Europe - la bataille des sièges]]'' • [[Laurent Brandenbourger]] • [[Alexandra Kurt]] • [[Nicolas Luxen]] • [[Arthur Thinnes]] • [[Banque nationale de Paris (Luxembourg)]] • [[Lëtzebuerger an Argentinien (Film)]] •[[Robert Bintener]] • [[Henri Hemes]] • [[Jacques Steichen]] • [[Raymond Krack]] • [[Joseph Lentz]] • [[Edouard Kraus]] • [[Camille Kleber]] • [[François Nockels]] • [[Nicolas Jacqué]] • [[Gustave Feyder]] • [[Joseph Muller]] • [[Fred Coullen]] • [[Michel Junckel]] • [[Jean-Pierre Thiry]] • [[Nicolas Roth]] • [[Roger Frisch]] • [[Centre européen Schengen]] • [[Henri Jungers]] • [[Jean Anen]] • [[Nicolas Thill (Lokalpolitiker)]] • [[Joseph Moscardo]] • [[Jean Simon]] • [[ Europamusée Schengen]] • [[Henri Franck (1942)]] • ''[[De Piwitsch]]'' • [[Bank of Boston (Lëtzebuerg)]] • [[Bank of America International]] • [[FC Orania Veianen]] • [[Nadine Braconnier]] • [[Clementine Witry-Schmit]] • [[Mamer Schlass]] • [[Raymond Sinnen]] • ''[[Lëtzebuerg sicht de Luxonaut]]'' • [[echo.lu]] • [[Lëscht vun den Orchideeënaarten zu Lëtzebuerg]] • [[Lëscht vun déidlechen Accidenter am Lëtzebuerger Automobilsport]] • [[Adapth]] • [[Gare Kockelscheier]] • [[Gare Bierchem-West]] • [[Banco di Santo Spirito (Luxembourg)]] • [[Fleegeversécherung]] • [[Hôpital intercommunal de Steinfort]] • [[CHNP De Park]] • [[CHNP Pontalize]] • [[Sixo]] • [[Ronald Pierre]] • [[Rehaklinick Manternach]] • [[Rehaklinick Useldeng]] • [[CHdN Wolz]] • [[CHdN Ettelbréck]] • [[CHEM Diddeleng]] • [[CHL Potaschbierg]] • [[Gust Stefanetti]] • [[Victor Alesch]] • [[Attitude Music]] • [[Spawecken (Roman)]] • [[CHL Eich]] • [[CHL Centre]] • [[Yves Stein]] • [[CHL Kannerklinick]] • [[Banco di Roma International]] • [[Aktivbanken International]] • [[Trois C-L]] • [[FC Chiers Rodange]] • ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]'' • [[Marcelle Bous-Castellani]] • [[Tanklager vun Zéisseng]] • [[Henri de Stein]] • [[FC Racing Rodange]] • [[Stade Diddeleng]] • [[Liichtathleetiksstadion zu Hamm]] • [[Perl oder Pica (Roman)|''Perl oder Pica'' (Roman)]] • [[Live Music (Veräin)]] • [[Eduard Michelis]] • [[Gustave Ziegler]] • [[Philippe-Christophe Wurth]] • [[Victor-Charles-Janus Wolff]] • [[Charles Wolff]] • [[André Wolff]] • [[Nicolas Welter (Elektriker)]] • [[Louis Welter]] • [[Mathias Wawer]] • [[Valentin Wahl]] • [[Mathias Vinandy]] • [[Gustave Velter]] • [[Guillaume Velter]] • [[Alfred Velter]] • [[René Daubenfeld]] • [[Eva Marija]] • ''[[Mother Nature]]'' • [[Annie Nickels-Theis]] • [[Auguste Hoffmann]] • [[Daniel Atz]] • [[Kevin Misci]] • [[Robert Sebastian Berger]] • [[Collart (Familljennumm)]] • [[Kivo Van Twist]] • [[Robert van Hulle]] • [[Lëtzebuerger Architekturpräis]] • [[Jackie Messerich]] • [[Joseph Tschiderer]] • [[Arnould de Tornaco]] • [[Marthe Thyes-Walch]] • [[Jean-Pierre Thomes]] • [[Michel Thieles]] • [[Joseph Thieles]] • [[Edouard Thieles]] • [[Mathias Theysen]] • [[Jean Theissen]] • [[Jean Steichen]] • [[Jacques Sinner]] • [[Michel Servais]] • [[Louis Servais]] • [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]] • [[Jean-Pierre Schroeder]] • [[Nicolas Schroeder]] • [[Nicolas Schumacher (Politiker)]] • [[Victor Schoren]] • [[Nicolas Schmit (Paschtouer)]] • [[Jean-Pierre Schmit (Politiker Ettelbréck)]] • [[Joseph-Antoine Schanus]] • [[Jean-Pierre Schank]] • [[Jacques Schaack]] • [[Arnould Schaack]] • [[Jean-Pierre Salentiny]] • [[Alphonse Rodesch]] • [[Léon Rischard]] • [[Michel Weinandy (Näertrech)]] • [[Jean-Pierre Knepper (Politiker)]] • [[Adolphe Schmit (Politiker)]] • [[Michel Weinandy (Lellgen)]] • [[Michel Auguste Witry]] • [[Victor Tschiderer]] • [[Edouard Wolter]] • [[Jean-Baptiste Risch]] • [[Théodore Richard]] • [[Emile Duhr]] • [[Victor Backes]] • [[Jean Maroldt]] • [[Georges Reuter]] • [[Jean Reisdoerfer]] • [[Edouard Reiland]] • [[Constant Reding]] • [[Auguste Razen]] • [[Michel Rausch]] • [[Antoine Putz]] • [[Robert Prussen]] • [[Gemeng Furen]] • [[Gemeng Baastenduerf]] • [[Auguste Razen]] • [[Michel Rausch]] • [[Antoine Putz]] • [[Robert Prussen]] • [[Gemeng Furen]] • [[Gemeng Baastenduerf]] • [[Syndicat intercommunal parc naturel Haute-Sûre]] • [[FC Racing Ëlwen]] • [[FC Claravallis Clierf]] • [[Jean Wilhelm (Politiker)]] • [[Maxime Miltgen]] • [[Théodore Wurth]] • [[Henri Witry]] • [[Jean-Baptiste Weydert]] • [[Jean Wampach]] • [[Michel Tibesart]] • [[Michel Maximilian Joseph Tibesar]] • [[Dominique Stiff]] • [[Nicolas Sibenaler]] • [[Jean-Pierre Scholtus]] • [[Henri Scholtus]] • [[Pierre Schmit]] • [[Augustin Schlinck]] • [[Joseph Ritter]] • [[Antoine Recht]] • [[Jean-Baptiste Pondrom]] • [[Bernard Pondrom]] • [[Jean-Baptiste Pinth]] • [[Gemeng Roudemer]] • [[Gemeng Wëlwerwolz]] • [[Jean-Pierre Pescatore (1846-1905)]] • [[Joseph-Antoine Pescatore (1800)]] • [[Jean-Baptiste Weydert]] • [[Jean Wampach]] • [[Michel Tibesart]] • [[Michel Maximilian Joseph Tibesar]] • [[Dominique Stiff]] • [[Nicolas Sibenaler]] • [[Jean-Pierre Scholtus]] • [[Henri Scholtus]] • [[Pierre Schmit]] • [[Augustin Schlinck]] • [[Joseph Ritter]] • [[Antoine Recht]] • [[Jean-Baptiste Pondrom]] • [[Bernard Pondrom]] • [[Jean-Baptiste Pinth]] • [[Gemeng Roudemer]] • [[Gemeng Wëlwerwolz]] • [[Jean-Pierre Pescatore (1846-1905)]] • [[Joseph-Antoine Pescatore (1800)]] • [[Dominique Peckels]] • [[Lotty Jacoby]] • [[Jean-Pierre Paquet]] • [[Jean Orianne]] • [[Rehazenter]] • [[Jemp Rollinger]] • [[Monique Scheier-Schneider]] • [[Elvire Engel]] • [[Hélène Entenich-Wivenes]] • [[Théodore Noesen]] • [[Mathias Neumann]] • [[Pierre Muller-Walse]] • [[Edmond Muller]] • [[Pôle d'échange Hollerech]] • [[Nicolas Moes]] • [[Albert Meyers (Resistenzler)]] • [[Jules Metz]] • [[eluxemburgensia.lu]] • [[Melusina Press]] • [[Lëtzebuergesche Fuerpark]] • [[ Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Stroossen]] • [[Léon Faber]] • [[Georges Kohn]] • [[Lynn Frank]] • [[Joseph Eyschen (Sportler)]] • [[Nicolas Hosch]] • [[Caroline Kox]] • [[Jules Joseph Antoine Pescatore]] • [[llo.lu]] • [[Élisabeth Pion]] • [[Jean Henry Feltz]] • [[Pierre-Antoine Pescatore]] • [[Marie-Madeleine Pescatore]] • [[Antoine Pescatore]] • [[Dominique Pescatore]] • [[Ferdinand Pescatore]] • [[An der Schwemm (Operett)]] • [[Henri Clees]] • [[Eugène Mouschand]] • [[Charles Schambourg]] • [[AS Wëntger]] • [[Mireille Welter]] • [[Marie Rausch-Weinand]] • [[Nic Kieffer]] • [[Wildlife Tower (Jonglënster)]] • [[Joseph Kayser]] • [[Aloyse Sandt]] • [[Robert Goldschmit]] • [[Jean-Pierre Schuster]] • [[Hubert Schlechter]] • [[Alphonse Peusch]] • [[Antoine Bourkel]] • [[Fanny Leclerc]] • [[Gedenkplaz fir d'Verkéiersaffer]] • [[Maisy Ginter-Bonichaux]] • [[Guillaume Schneider]] • [[Herbert Schaefer]] • [[Englebert Neveu]] • [[Henri Lamormesnil]] • [[Proposition de loi]] • [[Projet de loi]] • [[Adolphe Faber]] • ''[[Weeër]]'' • [[Fred A. Gilson]] • [[Cécile Didier (Resistenzlerin)]] • [[Victor Kips]] • [[Joseph Forman]] • [[Emile Lavandier]] • ''[[The Merchant of Venice (Film 2004)]]'' • [[Eugène Giver]] • [[Jacques Philippe Joseph d'Huart]] • [[Gustave Fonck]] • [[Jean Baptiste Niederkorn]] • [[Charles d'Huart]] • [[André Pondrom]] • [[Jean Pierre Suttor]] • [[Jean Baptiste Würth]] • [[Collège médical (Lëtzebuerg)]] • [[Pollo Bodem]] • [[Compagnie luxembourgeoise de banque]] • [[Olivier Garofalo]] • [[Crédit européen]] • [[François Nemers]] • [[Phial]] • [[CFL-Évasion]] • [[Patrick Comes]] • [[Bank of America (Lëtzebuerg)|Bank of America]] • [[Jeanne vu Lëtzebuerg]] • [[Nicolas Angelsberg]] • [[Aloyse Birckel]] • [[Joseph Kalbersch]] • [[Béatrice vu Bourbon]] • [[Alice Chomé-Bastian]] • [[Badische Kommunale Landesbank International]] • [[Jugendtheatergrupp Namasté]] • [[Bank M.M. Warburg - Brickmann, Wirtz International]] • [[Jean-Marie Jans]] • [[Luxembourg Song Contest 2026]] • [[Andresens Bank International]] • [[Karl Bernhard vu Sachsen-Weimar-Eisenach]] • [[Jean-Bernard Marlet]] • [[Citizens for Ecological Learning and Living]] • [[Hauck & Aufhäuser Banquiers Luxembourg]] • [[Sidney Scho]] • [[Radio Opus]] • [[China Everbright Bank (Europe)]] • [[Bank of Communications (Luxembourg)]] • [[China Construction Bank (Europe)]] • [[Agricultural Bank of China (Luxembourg)]] • [[Jean d'Huart]] • [[Bank of China (Luxembourg)]] • [[Hypobank International]] • [[Bayerische Vereinsbank International]] • [[Bayerische Landesbank International]] • [[François Gérard]] • ''[[Um Horizont]]'' • [[Banque Paribas Luxembourg]] • [[Union financière luxembourgeoise]] • [[Carlo Türk]] • [[Mil Goerens]] • [[Villa Berlaymont]] • [[Banque commerciale (Lëtzebuerg)]] • [[René Franck]] • [[Alfred Levy et compagnie]] • [[Ekkehard Storck]] • [[Paul Faber (Wënzer)]] • [[Arendt & Medernach]] • [[Leo Folschette]] • [[Eva Siewert]] • [[La mansarde (Veräin)]] • ''[[.kult]]''. <div style="text-align:center">'''[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2025|< Archiv 2026]]''' {{0}} - {{0}} '''[[Portal Lëtzebuerg/Neist Artikelen/Archiv 2027|Archiv 2027 >]]'''</div> [[Kategorie:Archiver vu Portalschablounen|Letzebuerg]] tb8du9wzjzhajv8rnsakh0aquskrnyn 0 177377 2715471 2711777 2026-11-12T11:03:40Z GilPe 14980 Update Arrêté vum 22. Oktober 1796 2715471 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist = 22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small> }} De '''{{PAGENAME}}''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton de Lichtenborn'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]], um Territoire vum haitegen [[Däitschland]] ([[Äifelkrees Béibreg-Prüm]]). Säi [[Chef-lieu]] war [[Lichtenborn]]. == Geschicht == De {{PAGENAME}} war den 12. vun de 37 Kantonen, déi bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 festgeluecht goufen<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|12. Lichtenborn, qui comprend Lichtenborn, Artzfeld, Waxweiller, Bronsfeld, Groscampen, Harspelt, Sevenich, Kheillerst, Rypeldange, Dahnen, Daleyden, Olmscheid et leurs dépendances.|Arrêté du Comité de Salut Public (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vun de Kantonen am [[Departement Forêts]] vum 22. Oktober 1796 gouf d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Den Arrêté vum 1. Brumaire vum Joer V nennt als 10. Kanton „Artzfeld ou Lichtenborn“<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Domat gouf den Numm Lichtenborn weiderhin als alternativ Bezeechnung vun engem Kanton benotzt. D'Zesummesetzung vum Kanton vu 1796 war allerdéngs méi ëmfaassend wéi déi vum Kanton Lichtenborn vu 1795. A wéi engem Mooss et sech ëm eng administrativ Weiderféierung oder eng nei territorial Andeelung gehandelt huet, ass nach net confirméiert. Am Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800), mat deem d'Kantonen op véier ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]]'' vum Departement Forêts verdeelt goufen, gëtt Lichtenborn net méi als eegestännege Kanton genannt. De [[Kanton Arzfeld]] ass awer weiderhin an der Kantonsandeelung vertrueden. Bei der neier Kantonsandeelung vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf kee {{PAGENAME}} méi als eegestänneg administrativ Eenheet ageriicht.<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Lichtenborn]] 18tn1xluh2g93y1kg0ou107kvz8ozof 2715472 2715471 2026-11-12T11:10:13Z GilPe 14980 +Méi Info 2715472 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist = 22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small> }} De '''{{PAGENAME}}''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton de Lichtenborn'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]], um Territoire vum haitegen [[Däitschland]] ([[Äifelkrees Béibreg-Prüm]]). Säi [[Chef-lieu]] war [[Lichtenborn]]. == Geschicht == De {{PAGENAME}} war den 12. vun de 37 Kantonen, déi bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 festgeluecht goufen<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|12. Lichtenborn, qui comprend Lichtenborn, Artzfeld, Waxweiller, Bronsfeld, Groscampen, Harspelt, Sevenich, Kheillerst, Rypeldange, Dahnen, Daleyden, Olmscheid et leurs dépendances.|Arrêté du Comité de Salut Public (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vun de Kantonen am [[Departement Forêts]] vum 22. Oktober 1796 gouf d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Den Arrêté vum 1. Brumaire vum Joer V nennt als 10. Kanton „Artzfeld ou Lichtenborn“<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Domat gouf den Numm Lichtenborn weiderhin als alternativ Bezeechnung vun engem Kanton benotzt. D'Zesummesetzung vum Kanton vu 1796 war allerdéngs méi ëmfaassend wéi déi vum Kanton Lichtenborn vu 1795. A wéi engem Mooss et sech ëm eng administrativ Weiderféierung oder eng nei territorial Andeelung gehandelt huet, ass nach net confirméiert. {{Méi Info 1|Kanton Arzfeld}} Am Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800), mat deem d'Kantonen op véier ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]]'' vum Departement Forêts verdeelt goufen, gëtt Lichtenborn net méi als eegestännege Kanton genannt. De Kanton Arzfeld ass awer weiderhin an der Kantonsandeelung vertrueden. Bei der neier Kantonsandeelung vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf kee {{PAGENAME}} méi als eegestänneg administrativ Eenheet ageriicht.<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Lichtenborn]] 4pvwgy42x897ysnsz38aqoyvmiyxnaz 2715476 2715472 2026-11-12T11:40:48Z GilPe 14980 lb Numm 2715476 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist = 22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small> }} De '''{{PAGENAME}}''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton de Lichtenborn,'' de.: ''Kanton Lichtenborn'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]], um Territoire vum haitegen [[Däitschland]] ([[Äifelkrees Béibreg-Prüm]]). Säi [[Chef-lieu]] war [[Lichtenborn|Liichtebuer]]. == Geschicht == De {{PAGENAME}} war den 12. vun de 37 Kantonen, déi bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 festgeluecht goufen<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|12. Lichtenborn, qui comprend Lichtenborn, Artzfeld, Waxweiller, Bronsfeld, Groscampen, Harspelt, Sevenich, Kheillerst, Rypeldange, Dahnen, Daleyden, Olmscheid et leurs dépendances.|Arrêté du Comité de Salut Public (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vun de Kantonen am [[Departement Forêts]] vum 22. Oktober 1796 gouf d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Den Arrêté vum 1. Brumaire vum Joer V nennt als 10. Kanton „Artzfeld ou Lichtenborn“<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Domat gouf den Numm Lichtenborn weiderhin als alternativ Bezeechnung vun engem Kanton benotzt. D'Zesummesetzung vum Kanton vu 1796 war allerdéngs méi ëmfaassend wéi déi vum Kanton Lichtenborn vu 1795. A wéi engem Mooss et sech ëm eng administrativ Weiderféierung oder eng nei territorial Andeelung gehandelt huet, ass nach net confirméiert. {{Méi Info 1|Kanton Arzfeld}} Am Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800), mat deem d'Kantonen op véier ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]]'' vum Departement Forêts verdeelt goufen, gëtt Lichtenborn net méi als eegestännege Kanton genannt. De Kanton Arzfeld ass awer weiderhin an der Kantonsandeelung vertrueden. Bei der neier Kantonsandeelung vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf kee {{PAGENAME}} méi als eegestänneg administrativ Eenheet ageriicht.<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Lichtenborn]] esxtcxi2o1yiz6qfwee3exnibvjrey2 2715477 2715476 2026-11-12T11:41:04Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Kanton Lichtenborn]] op [[Kanton Liichtebuer]] geréckelt: lb Numm 2715476 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist = 22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small> }} De '''{{PAGENAME}}''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton de Lichtenborn,'' de.: ''Kanton Lichtenborn'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]], um Territoire vum haitegen [[Däitschland]] ([[Äifelkrees Béibreg-Prüm]]). Säi [[Chef-lieu]] war [[Lichtenborn|Liichtebuer]]. == Geschicht == De {{PAGENAME}} war den 12. vun de 37 Kantonen, déi bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 festgeluecht goufen<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|12. Lichtenborn, qui comprend Lichtenborn, Artzfeld, Waxweiller, Bronsfeld, Groscampen, Harspelt, Sevenich, Kheillerst, Rypeldange, Dahnen, Daleyden, Olmscheid et leurs dépendances.|Arrêté du Comité de Salut Public (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vun de Kantonen am [[Departement Forêts]] vum 22. Oktober 1796 gouf d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Den Arrêté vum 1. Brumaire vum Joer V nennt als 10. Kanton „Artzfeld ou Lichtenborn“<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Domat gouf den Numm Lichtenborn weiderhin als alternativ Bezeechnung vun engem Kanton benotzt. D'Zesummesetzung vum Kanton vu 1796 war allerdéngs méi ëmfaassend wéi déi vum Kanton Lichtenborn vu 1795. A wéi engem Mooss et sech ëm eng administrativ Weiderféierung oder eng nei territorial Andeelung gehandelt huet, ass nach net confirméiert. {{Méi Info 1|Kanton Arzfeld}} Am Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800), mat deem d'Kantonen op véier ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]]'' vum Departement Forêts verdeelt goufen, gëtt Lichtenborn net méi als eegestännege Kanton genannt. De Kanton Arzfeld ass awer weiderhin an der Kantonsandeelung vertrueden. Bei der neier Kantonsandeelung vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf kee {{PAGENAME}} méi als eegestänneg administrativ Eenheet ageriicht.<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Lichtenborn]] esxtcxi2o1yiz6qfwee3exnibvjrey2 2715479 2715477 2026-11-12T11:43:34Z GilPe 14980 Upassungen 2715479 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist = 22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small> }} De '''{{PAGENAME}}''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton de Lichtenborn,'' de.: ''Kanton Lichtenborn'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]], um Territoire vum haitegen [[Däitschland]] ([[Äifelkrees Béibreg-Prüm]]). Säi [[Chef-lieu]] war [[Lichtenborn|Liichtebuer]]. == Geschicht == De {{PAGENAME}} war den 12. vun de 37 Kantonen, déi bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 festgeluecht goufen<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Am Originaltext si follgend Uertschaften opgezielt (''[[Verbatim]]''): {{Zitat|12. Lichtenborn, qui comprend Lichtenborn, Artzfeld, Waxweiller, Bronsfeld, Groscampen, Harspelt, Sevenich, Kheillerst, Rypeldange, Dahnen, Daleyden, Olmscheid et leurs dépendances.|Arrêté du Comité de Salut Public (…) du 14 fructidor an III – IX. Arrondisement ou département des Forêts.}} Bei der Reorganisatioun vun de Kantonen am [[Departement Forêts]] vum 22. Oktober 1796 gouf d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Den Arrêté vum 1. Brumaire vum Joer V nennt als 10. Kanton „Artzfeld ou Lichtenborn“<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Domat gouf den Numm „Lichtenborn“ weiderhin als alternativ Bezeechnung vun engem Kanton benotzt. D'Zesummesetzung vum Kanton vu 1796 war allerdéngs méi ëmfaassend wéi déi vum Kanton Liichtebuer vu 1795. A wéi engem Mooss et sech ëm eng administrativ Weiderféierung oder eng nei territorial Andeelung gehandelt huet, ass nach net confirméiert. {{Méi Info 1|Kanton Arzfeld}} Am Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800), mat deem d'Kantonen op véier ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissementer]]'' vum Departement Forêts verdeelt goufen, gëtt Liichtebuer net méi als eegestännege Kanton genannt. De Kanton Arzfeld ass awer weiderhin an der Kantonsandeelung vertrueden. Bei der neier Kantonsandeelung vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf kee {{PAGENAME}} méi als eegestänneg administrativ Eenheet ageriicht.<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Lichtenborn]] a6su1n0kpaqb7ypub7dea6o5biv1tqt 0 177717 2715360 2714957 2026-11-11T14:59:23Z Zinneke 34 /* Um Spaweck */ 2715360 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier |Koordinaten= {{coor dms|49|29|55|N|05|58|53|O}} }} D''''Dellhéicht''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]], an der [[Kadastersektioun (Lëtzebuerg)|Kadastersektioun]] Esch-Nord. E gëtt ofgegrenzt duerch d'Rue du Fossé am Süden, de Breedewee (Rue Large) am Westen, d'Lëtzebuegrer Strooss am Osten, an d'Robert-Schuman- an d'Jean-Pierre-Michels-Strooss am Norden. D'Dellhéicht gouf eréischt am [[20. Joerhonnert]] vu Süden no Norden hin urbaniséiert, virdru waren do Gäert, Wisen a Felder. Nieft Wunnhaiser sinn do virun allem Bildungsariichtungen (d'Grondschoul Dellhéicht, de [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Jongelycée]], d'[[École privée Marie-Consolatrice]], d'[[Escher Bibliothéik]]), Gesondheetsariichtungen ([[Escher Spidol]], [[Clinique Sainte-Marie]], fréiert [[Bridderhaus]]), Sozial- an Hëllefsservicer ([[CGDIS]], Altersheim ''Op der Léier'') an ee vun den Escher [[Kierfecht|Kierfechter]], de [[Jousefskierfecht (Esch-Uelzecht)|Jousefskierfecht]], ze fannen. De Quartier Dellheéicht war am Ufank vum 20. Joerhonnert de Residenzquartier vun der ieweschter Gesellschaftsschicht. Ronderëm d'Spidol hu sech Dokteren, Entrepreneren an Direkteren Haiser baue gelooss. En etlech vun de schéinsten Escher Villae stinn an der Rue Émile Mayrisch. ==Gebaier== * [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]] * [[Escher Spidol]] * [[Clinique Sainte-Marie]] ==Biller == <gallery> File:Esch-sur-Alzette - Rue de l'Hôpital 2016-08 --2.jpg|d'Spidolstrooss École Dellhéicht 2024-03 ---4.jpg|Dellhéicht-Schoul File:Lycée de garçons Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Jongelycée Bibliothèque Esch-Alzette 26 rue Emile Mayrisch 01.jpg|Escher Bibliothéik File:Esch LG.jpg|Escher Spidol Bridderhaus Esch-sur-Alzette 2022-12 ---3.jpg|Bridderhaus Esch-sur-Alzette - Square Émile-Mayrisch 2016-08 --2.jpg|Square Émile Mayrisch Cimetière Saint-Joseph Esch-sur-Alzette 2024-03 ---12.jpg|Jousefskierfecht </gallery> ==Kuckt och== * [[Monument Émile Mayrisch (Esch-Uelzecht)]] ==Um Spaweck== {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Dellhéicht]] qec013vyeyhii5o64mq9h2kls1skbws 0 177718 2715467 2714984 2026-11-12T08:09:46Z Zinneke 34 2715467 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier}} '''Fettmett''' (dacks '''Fettmeth''' geschriwwen, beim Kadaster deels och '''Fettmet''') ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch de Boulevard Grand-Duchesse Charlotte am Südosten, d'Éilerengerstrooss am Westen an d'[[Dipbech]] am Norden. D'Fettmett charakteriséiert sech duerch zwou Bauperioden: Am Westen d'Cité Dr. Welter an d'Rue de l'Acier, Kolonië vun Aarbechterhaiser, déi an den 1910er Jore vun der deemoleger [[Aachener Hütten-Aktien-Verein Rothe Erde|Gelsenkirchener Bergwerks-AG]] fir hir Aarbechter gebaut goufen; an de Flouer ''op der Fettmet'' ëstlech dovun, deen Enn 1970er Jore lotisséiert gouf, a wou laanscht d'Arthur-Useldinger-Strooss an hir Niewestroossen, déi och dunn ugeluecht goufen, eng 100 Bauterraine geschafen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/k2ptq5q2bk/pages/16/articles/DIVL1499 Grundgüterverlegung in Esch: Lotissement Fettmeth: 100 Bauplätze.] In: Tageblatt, nº 52 (03.03.1979), p. 16 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> an an de Joren dono bebaut goufen. == Biller == <gallery> File:Esch-sur-Alzette Rue Dr. Michel Welter 2025-06 --2.jpg|Dr-Michel-Welter-Strooss Willow Parc Cité Dr Welter Esch-sur-Alzette 2025-02 ---7.jpg|Bemierkenswäert Weid an der Cité Dr. Welter </gallery> ==Um Spaweck== {{commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] kbtemzxldqqja83xfuqnve90y559znw 2715468 2715467 2026-11-12T09:53:16Z Puscas 735 ..... 2715468 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier}} '''Fettmett''' (dacks '''Fettmeth''' geschriwwen, beim Kadaster deels och '''Fettmet''') ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch de Boulevard Grand-Duchesse Charlotte am Südosten, d'Éilerengerstrooss am Westen an d'[[Dipbech]] am Norden. D'Fettmett charakteriséiert sech duerch zwou Bauperioden: Am Westen d'Cité Dr. Welter an d'Rue de l'Acier, Kolonië vun Aarbechterhaiser, déi an den 1910er Jore vun der deemoleger [[Gelsenkirchener Bergwerks-AG]] fir hir Aarbechter gebaut goufen; an de Flouer ''op der Fettmet'' ëstlech dovun, deen Enn 1970er Jore lotisséiert gouf, a wou laanscht d'Arthur-Useldinger-Strooss an hir Niewestroossen, déi och dunn ugeluecht goufen, eng 100 Bauterraine geschafen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/k2ptq5q2bk/pages/16/articles/DIVL1499 Grundgüterverlegung in Esch: Lotissement Fettmeth: 100 Bauplätze.] In: Tageblatt, nº 52 (03.03.1979), p. 16 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> an an de Joren dono bebaut goufen. == Biller == <gallery> File:Esch-sur-Alzette Rue Dr. Michel Welter 2025-06 --2.jpg|Dr-Michel-Welter-Strooss Willow Parc Cité Dr Welter Esch-sur-Alzette 2025-02 ---7.jpg|Bemierkenswäert Weid an der Cité Dr. Welter </gallery> ==Um Spaweck== {{commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] rtwf7tvj1qxmj54smjh04iyscmw88cg 2715470 2715468 2026-11-12T10:33:09Z GilPe 14980 2715470 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier}} '''Fettmett''' (dacks '''Fettmeth''' geschriwwen, beim Kadaster deels och '''Fettmet''') ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch de Boulevard Grande-Duchesse Charlotte am Südosten, d'Éilerenger Strooss am Westen an d'[[Dipbech]] am Norden. D'Fettmett charakteriséiert sech duerch zwou Bauperioden: am Westen d'Cité Dr. Welter an d'Rue de l'Acier, Kolonië vun Aarbechterhaiser, déi an den 1910er Jore vun der deemoleger [[Gelsenkirchener Bergwerks-AG]] fir hir Aarbechter gebaut goufen; an de Flouer ''op der Fettmet'' ëstlech dovun, deen Enn 1970er Jore lotisséiert gouf, a wou laanscht d'Arthur-Useldinger-Strooss an hir Niewestroossen, déi och dunn ugeluecht goufen, eng 100 Bauterraine geschafen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/k2ptq5q2bk/pages/16/articles/DIVL1499 Grundgüterverlegung in Esch: Lotissement Fettmeth: 100 Bauplätze.] In: Tageblatt, nº 52 (03.03.1979), p. 16 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> an an de Joren dono bebaut goufen. == Biller == <gallery> File:Esch-sur-Alzette Rue Dr. Michel Welter 2025-06 --2.jpg|Dr-Michel-Welter-Strooss Willow Parc Cité Dr Welter Esch-sur-Alzette 2025-02 ---7.jpg|Bemierkenswäert [[Weiden|Weid]] an der Cité Dr. Welter </gallery> ==Um Spaweck== {{commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] kfwqet6xngdetk8et2pqh3fzckmwdit 0 177774 2715388 2715154 2026-11-11T15:47:06Z Mobby 12 60927 k 2715388 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [[Fichier:Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg - Grand Cross badge (obverse).png|thumb|Den ''[[Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]]'' ass e Beispill vun engem Lëtzebuerger Gielchen.]] E '''Gielchen''' ass eng Auszeechnung, déi e [[Staat]] oder eng staatlech autoriséiert Institutioun als Unerkennung fir besonnesch Verdéngschter oder virbildlecht Behuele verdeelt. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Schabloune fir Gielercher]] * [[Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Medailen]] 19kej3zmozgnviv9n0ok2vqxziwda2k 1 177775 2715373 2715156 2026-11-11T15:36:18Z Zinneke 34 2715373 wikitext text/x-wiki == '' Distinctions honorifiques du Grand-Duché de Luxembourg'' == Hei eventuell eng relevant Quell fir Gielercher zu Lëtzebuerg: [https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Distinctions_honorifique/Distinctions_honorifiques-FR.pdf Distinctions honorifiques du Grand-Duché de Luxembourg] (2007). --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 19:43, 9. Nov. 2026 (UTC) == Staatlech == Ech si mir net ganz sécher, ob et korrekt ass, wann ech schreiwen datt e Gielchen vum "Staat oder eng[er] staatlech autoriséiert[er] Institutioun" verdeelt gëtt. Wann zum Beispill e Monarch en Uerde verdeelt, mécht deen dat dann am Numm vum Staat oder net? --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 19:43, 9. Nov. 2026 (UTC) == Relevanz als eegenen Artikel? == Moien, ech si mer es net sécher ob dës (tendenziell éischter ëmgangssproochlech) Bezeechnung duer geet als Artikel, dee soss net méi hiergëtt wéi eng Wuerterklärung/Definitioun. D'"Distinctions honorifiques" gi jo schonn am Artikel [[Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen]] opgezielt... --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:36, 11. Nov. 2026 (UTC) 7ih017xlhiv2mzm0w5v8ya6v8uwhjjq 0 177779 2715424 2715235 2026-11-11T18:19:03Z Puscas 735 ... 2715424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Quartier |Koordinaten = {{coor dms|49|30|13|N|05|58|42|O}} }} '''Universitéit''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. Et ass den offiziellen Numm vun deem Deel vum [[Belval]], deen um Territoire vun der Gemeng Esch läit. De westlechen Deel, déisäits de Stroossen Rue du Bataclan/Rue Jane Addams/Rue Gustave Eiffel, gehéiert zu der [[Gemeng Suessem]]. Den offizielle Quartier [[Belval (Esch-Uelzecht)|Belval]] fir säin Deel läit ëstlech a südëstlech vum Quartier Universitéit. De Quartier Universitéit grenzt am Norden un d'Bielesser Strooss, am Osten un d'Wierk vun ArcelorMittal Esch-Belval, am Süden un d'Grenz mat [[Frankräich]], an am Westen, wéi gesot, un d'Gemeng Suessem. Am nërdlechen Deel vum Quartier leie Killweiere, am südlechen ass et d'Héichiewenterrass, wourop ronderëm déi al [[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B]] vun der [[Arbed]] de Campus vun der [[Uni Lëtzebuerg]] an aner Gebaier vun der [[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] stinn. Och en [[Belval Plaza|Akafszenter]] mat [[Kinepolis Belval|Kino]], souwéi e puer aner privat gebaut Gebaier, sinn do ze fannen. {{Méi Info 2|Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation|Héichuewenterrass}} De Quartier Universitéit ass iwwer eng Foussgänger- a Vëlosbréck, [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]] genannt, mam Quartier [[Uecht (Esch-Uelzecht)|Uecht]] verbonnen. == Biller == <gallery> Fichier:Belval Campus - University of Luxembourg.jpg|Uni-Campus File:Esch-Belval Hochöfen 04.jpg|Héichiewen File:Belval 2016-11 --3.jpg|Ënnert den Héichiewen File:Belval, Place de l'Académie 2024a.jpg|Place de l'Académie Nationalarchiv Belval und Velodukt 01.jpg|Nationalarchiv beim Vëlodukt </gallery> ==Um Spaweck== {{commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 11gm197tnkoitp0328npgvarlgals6d 0 177788 2715349 2715344 2026-11-11T13:25:48Z Zinneke 34 /* Geschicht */ 2715349 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Neiduerf|aner "Neidierfer"|Neiduerf (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Neiduerf''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'Grenz mat de Gemenge [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] a [[Gemeng Keel|Keel]] am Osten, de Quartier [[Park (Esch-Uelzecht)|Park]] am Westen an d'Schëfflenger Strooss am Norden. D'Rue de Neudorf geet queesch derduerch, vun der Kräizung mat der Schëfflenger Strooss no Süden, bis op de [[Keeler Poteau]] erop. Ier et biergop geet, geet nach eng Strooss no riets an de Buergronn. == Geschicht == Wéi den Numm "Neiduerf" et ausdréckt, war dëst déi éischt gréisser Bebauung baussent dem historeschen Duerf Esch. Seng Entwécklung geet Hand an Hand mam Ofbau vun der Minett. Laanscht d'Häng vun der Schneier, dem Ostbierg, dem Eelendsbierg, dem Leesebierg, dem Heedefledchen an der Eisekaul gouf zanter den 1860er Jore vu verschiddene Konzessionäre [[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut a mat [[Buggi]]en op e Quai gefouert an a Waggonen getippt, déi se iwwer en Eisebunnsgleis, dat 1875 als Ofzweigung vun der [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Linn Beetebuerg-Esch]] geluecht gouf, vun do an d'Schmelze bruecht hunn. Nodeems d'Gleis laang net méi a Betrib war, gouf et 1991/1992 ofgebrach, grad wéi eng Bréck iwwer d'Neiduerfer Strooss, iwwer déi e goung.<ref>[https://rail.lu/ligneeschgalgenberg.html Linn Esch/Uelzecht - Galienbierg <nowiki>[sic]</nowiki> (Neiduerf)]. rail.lu (nogekuckt: 11.11.2026).</ref> Am Buergronn, am Kleesegrënnchen an am Huesegrënnchen goufen, wéi et do fäerdeg mat de Minièrë war, vun den 1960er Jore u Wunnhaiser gebaut. Um Lallengerbierg, deen zum groussen Deel zu Schëffleng gehéiert, gouf bis an d'1970er Joeren era fir d'[[Schëfflenger Schmelz]] iwwer Dag Minett ofgebaut. Haut ass do d'[[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg]].<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 |Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2016 déclarant zone protégée d'intérêt national sous forme de réserve naturelle, la zone «Brucherbierg-Lalléngerbierg» sise sur les territoires de Schifflange, Kayl et Esch-sur-Alzette |Gekuckt=24.08.2016 |Archiv-Datum=10.09.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160910150530/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 }}</ref> D'[[Ronn Bréck (Esch-Uelzecht)|Ronn Bréck]] (1926 fir d'Wierksbunn vun der [[Arbed]] gebaut) huet laang als "Entréesportal" an d'Neiduerf gegollt, ier se dann 2017 ofgerappt gouf.<ref>Volker Bingenheimer: [https://www.wort.lu/luxemburg/abschied-von-der-ronn-breck/882218.html "Abrissarbeiten beginnen: Abschied von der 'Ronn Bréck'."] wort.lu, 11.04.2017.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---1.jpg|'Ronn Bréck' (2014) </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] s6v256qgkswqf5pcz8i5bbwx4g7v6qx 2715350 2715349 2026-11-11T13:27:37Z Zinneke 34 /* Biller */ 2715350 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Neiduerf|aner "Neidierfer"|Neiduerf (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Neiduerf''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'Grenz mat de Gemenge [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] a [[Gemeng Keel|Keel]] am Osten, de Quartier [[Park (Esch-Uelzecht)|Park]] am Westen an d'Schëfflenger Strooss am Norden. D'Rue de Neudorf geet queesch derduerch, vun der Kräizung mat der Schëfflenger Strooss no Süden, bis op de [[Keeler Poteau]] erop. Ier et biergop geet, geet nach eng Strooss no riets an de Buergronn. == Geschicht == Wéi den Numm "Neiduerf" et ausdréckt, war dëst déi éischt gréisser Bebauung baussent dem historeschen Duerf Esch. Seng Entwécklung geet Hand an Hand mam Ofbau vun der Minett. Laanscht d'Häng vun der Schneier, dem Ostbierg, dem Eelendsbierg, dem Leesebierg, dem Heedefledchen an der Eisekaul gouf zanter den 1860er Jore vu verschiddene Konzessionäre [[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut a mat [[Buggi]]en op e Quai gefouert an a Waggonen getippt, déi se iwwer en Eisebunnsgleis, dat 1875 als Ofzweigung vun der [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Linn Beetebuerg-Esch]] geluecht gouf, vun do an d'Schmelze bruecht hunn. Nodeems d'Gleis laang net méi a Betrib war, gouf et 1991/1992 ofgebrach, grad wéi eng Bréck iwwer d'Neiduerfer Strooss, iwwer déi e goung.<ref>[https://rail.lu/ligneeschgalgenberg.html Linn Esch/Uelzecht - Galienbierg <nowiki>[sic]</nowiki> (Neiduerf)]. rail.lu (nogekuckt: 11.11.2026).</ref> Am Buergronn, am Kleesegrënnchen an am Huesegrënnchen goufen, wéi et do fäerdeg mat de Minièrë war, vun den 1960er Jore u Wunnhaiser gebaut. Um Lallengerbierg, deen zum groussen Deel zu Schëffleng gehéiert, gouf bis an d'1970er Joeren era fir d'[[Schëfflenger Schmelz]] iwwer Dag Minett ofgebaut. Haut ass do d'[[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg]].<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 |Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2016 déclarant zone protégée d'intérêt national sous forme de réserve naturelle, la zone «Brucherbierg-Lalléngerbierg» sise sur les territoires de Schifflange, Kayl et Esch-sur-Alzette |Gekuckt=24.08.2016 |Archiv-Datum=10.09.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160910150530/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 }}</ref> D'[[Ronn Bréck (Esch-Uelzecht)|Ronn Bréck]] (1926 fir d'Wierksbunn vun der [[Arbed]] gebaut) huet laang als "Entréesportal" an d'Neiduerf gegollt, ier se dann 2017 ofgerappt gouf.<ref>Volker Bingenheimer: [https://www.wort.lu/luxemburg/abschied-von-der-ronn-breck/882218.html "Abrissarbeiten beginnen: Abschied von der 'Ronn Bréck'."] wort.lu, 11.04.2017.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---1.jpg|'Ronn Bréck' (2014) </gallery> == Literatur == * "Le Neiduerf." In: ''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architecural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020, S.52-55. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 4xsk52na3c87wg1324fresbuvckenv0 2715351 2715350 2026-11-11T13:29:26Z Zinneke 34 /* Biller */ 2715351 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Neiduerf|aner "Neidierfer"|Neiduerf (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Neiduerf''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'Grenz mat de Gemenge [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] a [[Gemeng Keel|Keel]] am Osten, de Quartier [[Park (Esch-Uelzecht)|Park]] am Westen an d'Schëfflenger Strooss am Norden. D'Rue de Neudorf geet queesch derduerch, vun der Kräizung mat der Schëfflenger Strooss no Süden, bis op de [[Keeler Poteau]] erop. Ier et biergop geet, geet nach eng Strooss no riets an de Buergronn. == Geschicht == Wéi den Numm "Neiduerf" et ausdréckt, war dëst déi éischt gréisser Bebauung baussent dem historeschen Duerf Esch. Seng Entwécklung geet Hand an Hand mam Ofbau vun der Minett. Laanscht d'Häng vun der Schneier, dem Ostbierg, dem Eelendsbierg, dem Leesebierg, dem Heedefledchen an der Eisekaul gouf zanter den 1860er Jore vu verschiddene Konzessionäre [[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut a mat [[Buggi]]en op e Quai gefouert an a Waggonen getippt, déi se iwwer en Eisebunnsgleis, dat 1875 als Ofzweigung vun der [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Linn Beetebuerg-Esch]] geluecht gouf, vun do an d'Schmelze bruecht hunn. Nodeems d'Gleis laang net méi a Betrib war, gouf et 1991/1992 ofgebrach, grad wéi eng Bréck iwwer d'Neiduerfer Strooss, iwwer déi e goung.<ref>[https://rail.lu/ligneeschgalgenberg.html Linn Esch/Uelzecht - Galienbierg <nowiki>[sic]</nowiki> (Neiduerf)]. rail.lu (nogekuckt: 11.11.2026).</ref> Am Buergronn, am Kleesegrënnchen an am Huesegrënnchen goufen, wéi et do fäerdeg mat de Minièrë war, vun den 1960er Jore u Wunnhaiser gebaut. Um Lallengerbierg, deen zum groussen Deel zu Schëffleng gehéiert, gouf bis an d'1970er Joeren era fir d'[[Schëfflenger Schmelz]] iwwer Dag Minett ofgebaut. Haut ass do d'[[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg]].<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 |Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2016 déclarant zone protégée d'intérêt national sous forme de réserve naturelle, la zone «Brucherbierg-Lalléngerbierg» sise sur les territoires de Schifflange, Kayl et Esch-sur-Alzette |Gekuckt=24.08.2016 |Archiv-Datum=10.09.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160910150530/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 }}</ref> D'[[Ronn Bréck (Esch-Uelzecht)|Ronn Bréck]] (1926 fir d'Wierksbunn vun der [[Arbed]] gebaut) huet laang als "Entréesportal" an d'Neiduerf gegollt, ier se dann 2017 ofgerappt gouf.<ref>Volker Bingenheimer: [https://www.wort.lu/luxemburg/abschied-von-der-ronn-breck/882218.html "Abrissarbeiten beginnen: Abschied von der 'Ronn Bréck'."] wort.lu, 11.04.2017.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---1.jpg|'Ronn Bréck' (2014) File:Esch-sur-Alzette Rue de Schifflange 2022-12.jpg|Schëfflenger Strooss (2022) </gallery> == Literatur == * "Le Neiduerf." In: ''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architecural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020, S.52-55. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 78j4v4pa40zphvmx8vqsanti1wxpivt 2715385 2715351 2026-11-11T15:43:10Z GilPe 14980 Upassungen 2715385 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Neiduerf|aner "Neidierfer"|Neiduerf (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Neiduerf''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'Grenz mat de Gemenge [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] a [[Gemeng Keel|Keel]] am Osten, de Quartier [[Park (Esch-Uelzecht)|Park]] am Westen an d'Schëfflenger Strooss am Norden. D'Rue de Neudorf geet queesch derduerch, vun der Kräizung mat der Schëfflenger Strooss no Süden, bis op de [[Keeler Poteau]] erop. Ier et biergop geet, geet nach eng Strooss no riets an de Buergronn. == Geschicht == Wéi den Numm "Neiduerf" et ausdréckt, war dëst déi éischt gréisser Bebauung baussent dem historeschen Duerf Esch. Seng Entwécklung geet Hand an Hand mam Ofbau vun der [[Minett (Äerz)|Minett]]. Laanscht d'Häng vun der Schneier, dem Ostbierg, dem Eelendsbierg, dem Leesebierg, dem Heedefledchen an der Eisekaul gouf zanter den 1860er Jore vu verschiddene Konzessionäre Minett ofgebaut a mat [[Buggi]]en op e Quai gefouert an a Waggone getippt, déi se iwwer en Eisebunnsgleis, dat 1875 als Ofzweigung vun der [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|Linn Beetebuerg-Esch]] geluecht gouf, vun do an d'Schmelze bruecht hunn. Nodeems d'Gleis laang net méi a Betrib war, gouf et 1991/1992 ofgebrach, grad wéi eng Bréck iwwer d'Neiduerfer Strooss, iwwer déi et goung.<ref>[https://rail.lu/ligneeschgalgenberg.html Linn Esch/Uelzecht - Galienbierg <nowiki>[sic]</nowiki> (Neiduerf)]. rail.lu (nogekuckt: 11.11.2026).</ref> Am Buergronn, am Kleesegrënnchen an am Huesegrënnchen goufen, wéi et do fäerdeg mat de Minièrë war, vun den 1960er Joren u Wunnhaiser gebaut. Um Lallenger Bierg, deen zum groussen Deel zu Schëffleng gehéiert, gouf bis an d'1970er Joren era fir d'[[Schëfflenger Schmelz]] iwwer Dag Minett ofgebaut. Haut ass do d'[[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg]].<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 |Titel=Règlement grand-ducal du 29 mars 2016 déclarant zone protégée d'intérêt national sous forme de réserve naturelle, la zone «Brucherbierg-Lalléngerbierg» sise sur les territoires de Schifflange, Kayl et Esch-sur-Alzette |Gekuckt=24.08.2016 |Archiv-Datum=10.09.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160910150530/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2016/0058/a058.pdf#page=11 }}</ref> D'[[Ronn Bréck (Esch-Uelzecht)|Ronn Bréck]] (1926 fir d'Wierksbunn vun der [[Arbed]] gebaut) huet laang als "Entréesportal" an d'Neiduerf gegollt, ier se dann 2017 ofgerappt gouf.<ref>Volker Bingenheimer: [https://www.wort.lu/luxemburg/abschied-von-der-ronn-breck/882218.html "Abrissarbeiten beginnen: Abschied von der 'Ronn Bréck'."] wort.lu, 11.04.2017.</ref> == Biller == <gallery> File:Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---1.jpg|'Ronn Bréck' (2014) File:Esch-sur-Alzette Rue de Schifflange 2022-12.jpg|Schëfflenger Strooss (2022) </gallery> == Literatur == * "Le Neiduerf." In: ''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architecural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020, S.52-55. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 2i748a5bity2bl96dlmor7dw9mdcnv1 0 177794 2715353 2026-11-11T14:11:01Z Puscas 735 .... 2715353 wikitext text/x-wiki #Redirect[[Belval#Héichuewenterrass]] rua3thzrgcjsp7imuhyci2ddf2161ku 0 177795 2715357 2026-11-11T14:40:23Z Zinneke 34 . 2715357 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren hei bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi dunn duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberartiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e quadratescht Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi scho kuerz virdrun vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]], iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61 ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1932), gebaut. E gouf uganks 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt). Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930), d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] (an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war. D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt. Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (als Villa Olivo gebaut). == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)]] np0lazijpavigy7d7sdjpsrp3y5flg9 2715358 2715357 2026-11-11T14:42:19Z Zinneke 34 . 2715358 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren hei bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi dunn duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberartiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e quadratescht Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi scho kuerz virdrun vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]], iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61 ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1932), gebaut. E gouf uganks 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt). Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930), d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] (an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war. D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt. Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (als Villa Olivo gebaut). == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)]] of034p6foa16mp603je44vw53d8cwuv 2715359 2715358 2026-11-11T14:56:52Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: neien Zortéierschlëssel fir d'[[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)]]: „ “ 2715359 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren hei bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi dunn duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberartiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e quadratescht Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi scho kuerz virdrun vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]], iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61 ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1932), gebaut. E gouf uganks 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt). Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930), d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] (an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war. D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt. Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (als Villa Olivo gebaut). == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] bnlde75dfxfg8ojlurs6rw5h20bw539 2715368 2715359 2026-11-11T15:05:12Z Zinneke 34 /* Geschicht */ 2715368 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren hei bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi dunn duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberartiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e quadratescht Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi scho kuerz virdrun vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]], iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61 ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1932), gebaut. E gouf uganks 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt). Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930), d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] (an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war. D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt. Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (als Villa Olivo gebaut). Net wäit ewech, um Prënzeréng, ass zanter 2022 d'[[Konschthal Esch|Escher Konschthal]] etabléiert. == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] ms3fo4q7drpv2loc85tt9p6l1yei1m3 2715369 2715368 2026-11-11T15:24:40Z Puscas 735 ..... 2715369 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} De '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden an am Westen, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren do bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi deemools duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberatiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e quadratescht Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi scho kuerz virdrun vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]], iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61 ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1932), gebaut. E gouf uganks 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt). Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930), d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] (an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war. D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt. Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (als Villa Olivo gebaut). Net wäit ewech, um Prënzeréng, ass zanter 2022 d'[[Konschthal Esch|Escher Konschthal]] etabléiert. == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] 2eefgbw326kd9i5yotg9iw9vtg7nupe 2715428 2715369 2026-11-11T20:01:22Z Zinneke 34 /* Geschicht */ refs 2715428 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} De '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden an am Westen, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren do bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi deemools duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberatiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e véiereckegt Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi schonn an de Jore virdru vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen 1911 eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut<ref>" Ecole du Brill." in: Guide ... (cf. Literatur) S.135-136</ref>, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer op d'Plaz e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]]<ref>"Cinéma Rex." in: Guide ... (cf. Literatur) S.255-257.</ref>, iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen<ref>"Théâtre municipal." in: Guide ... (cf. Literatur) S.358-361.</ref>. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61<ref>"Ciné Aiston." in: Guide ... (cf. Literatur) S.365-367.</ref> ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1931/32 gebaut)<ref>"Eglise du Sacré-Coeur" in: Guide ... (cf. Literatur) S.230-233.</ref>, a Betrib geholl. E gouf uganks den 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 no enger Moderniséierung a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt).<ref>"Musée national de la Résistance." in: Guide ... (cf. Literatur) S.342-345.</ref> Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930)<ref>"Hôtel des Postes (PTT)." in: Guide ... (cf. Literatur) S.222-223.</ref>, d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war.<ref>"La synagogue." in: Guide ... (cf. Literatur) S.335-337.</ref> D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt.<ref>"Rue du Brill, rue des Boers." in: Guide ... (cf. Literatur) S.84-88.</ref> Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (1907 als Villa Olivo gebaut)<ref>"Villa Olivio." in: Guide ... (cf. Literatur) S.117-119</ref>. Net wäit ewech, um Prënzeréng, ass zanter 2022 d'[[Konschthal Esch|Escher Konschthal]] etabléiert<ref>"Espace Lavandier." in: Guide ... (cf. Literatur) S.398-399.</ref>. == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] 7u7zl264mf88a7mw26b8ihrt17rwefw 2715429 2715428 2026-11-11T20:02:45Z Zinneke 34 2715429 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|soss Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} De '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden an am Westen, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren do bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi deemools duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberatiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e véiereckegt Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi schonn an de Jore virdru vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen 1911 eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut<ref>" Ecole du Brill." in: Guide ... (cf. Literatur) S.135-136</ref>, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer op d'Plaz e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]]<ref>"Cinéma Rex." in: Guide ... (cf. Literatur) S.255-257.</ref>, iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen<ref>"Théâtre municipal." in: Guide ... (cf. Literatur) S.358-361.</ref>. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61<ref>"Ciné Aiston." in: Guide ... (cf. Literatur) S.365-367.</ref> ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1931/32 gebaut)<ref>"Eglise du Sacré-Coeur" in: Guide ... (cf. Literatur) S.230-233.</ref>, a Betrib geholl. E gouf uganks den 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 no enger Moderniséierung a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt).<ref>"Musée national de la Résistance." in: Guide ... (cf. Literatur) S.342-345.</ref> Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930)<ref>"Hôtel des Postes (PTT)." in: Guide ... (cf. Literatur) S.222-223.</ref>, d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war.<ref>"La synagogue." in: Guide ... (cf. Literatur) S.335-337.</ref> D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt.<ref>"Rue du Brill, rue des Boers." in: Guide ... (cf. Literatur) S.84-88.</ref> Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (1907 als Villa Olivo gebaut)<ref>"Villa Olivio." in: Guide ... (cf. Literatur) S.117-119</ref>. Net wäit ewech, um Prënzeréng, ass zanter 2022 d'[[Konschthal Esch|Escher Konschthal]] etabléiert<ref>"Espace Lavandier." in: Guide ... (cf. Literatur) S.398-399.</ref>. == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] cmhuaqwy9d1vhzsje7gldpgid0kce0c 2715430 2715429 2026-11-11T20:03:38Z Zinneke 34 /* Geschicht */ 2715430 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Brill|soss Plaze mat deem Numm|Brill (Homonymie)}} {{Infobox Quartier}} De '''Brill''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng]] am Süden an am Westen, d'Kanalstrooss am Norden an d'Liberatiounsstroos am Osten. == Geschicht == Wéi de [[Flouernumm]] "Brill" et ausdréckt, waren do bis ongeféier 1910 soss näischt wéi flaach, suppeg Wise laanscht d'[[Uelzecht]], déi deemools duerch déi haiteg Kanalstrooss gelaf ass, an um Eck mat der haiteger Liberatiounsstrooss (Um Däich) duerch e Millewier gestaut war, fir dann no Süden ofzebéien. D'Urbaniséierung vum Quartier, am Kader vum rasante Wuesstem vun der Stad Esch, geschouch no de Pläng vum Stadarchitekt [[Paul Flesch]]. Hien huen e véiereckegt Raster aus Reienhaiser virgesinn, zum Deel mat Virgäertercher. D'[[Uelzecht]], déi schonn an de Jore virdru vun der Maartplaz bis bei déi haiteg Liberatiounsstrooss iwwerdeckelt gi war, gouf ëm 1910-1912 vun do aus an en neie Kanal, dee riichtaus virugezu gouf, ëmgeleet, an och iwwerdeckelt a bebaut, sou dass d'[[Uelzechtstrooss]] mat hire Geschäfter sech zu der Zentralachs vum Quartier entwéckelt huet. Als Ofschloss gouf, als Pendant zu der Maartplaz, eng weider Plaz ugeluecht, d'[[Brillplaz (Esch-Uelzecht)|Brillplaz]] (haut: Place de la Résistance). Duer goufen 1911 eng grouss Primärschoul, d'Brillschoul, gebaut<ref>" Ecole du Brill." in: Guide ... (cf. Literatur) S.135-136</ref>, a vis-à-vis e Kino, den [[Nouveautés Palace]]. 1938 koum duer op d'Plaz e weidere Kino bäi, de [[Rex (Esch)|Rex]]<ref>"Cinéma Rex." in: Guide ... (cf. Literatur) S.255-257.</ref>, iwwerdeems den Nouveautés Palace Enn 1950er ofgerappt gouf, fir an d'Plaz den [[Escher Theater]] ze bauen<ref>"Théâtre municipal." in: Guide ... (cf. Literatur) S.358-361.</ref>. En drëtte Kino, den [[Ariston]], gouf 1960/61<ref>"Ciné Aiston." in: Guide ... (cf. Literatur) S.365-367.</ref> ëm den Eck, bei der [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht|Grenzekierch]] (1931/32 gebaut)<ref>"Eglise du Sacré-Coeur" in: Guide ... (cf. Literatur) S.230-233.</ref>, a Betrib geholl. E gouf uganks den 2020er an en Theatersall ëmgebaut. Op der Brillplaz steet weiderhin e grousst Monument un d'Affer vum Zweete Weltkrich, verbonne mam [[Nationale Resistenzmusée]] (opgaangen 1956; 2022 no enger Moderniséierung a ''Musée national de la Résistence et des Droits humains'' ëmgenannt).<ref>"Musée national de la Résistance." in: Guide ... (cf. Literatur) S.342-345.</ref> Weider Gebaier am Quartier sinn d'[[Postgebai Esch-Uelzecht|Postgebai]] (1930)<ref>"Hôtel des Postes (PTT)." in: Guide ... (cf. Literatur) S.222-223.</ref>, d'[[Protestantesch Reforméiert Kierch vu Lëtzebuerg|Protestantesch Kierch]] an d'[[Synagog Esch-Uelzecht|Escher Synagog]]. Déi leschtgenannt gouf 1953/54 nei opgeriicht, nodeems hire Virgänger, deen op der haiteger Place de la Synagogue stoung, ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Nazi-Besatzung]] zerstéiert gi war.<ref>"La synagogue." in: Guide ... (cf. Literatur) S.335-337.</ref> D'Brillstrooss an d'Burestrooss (haut: Rue Nelson Mandela) ware bis an d'1960er Joeren duerch italieenesch Awunner, Geschäfter a Lokaler gepräägt.<ref>"Rue du Brill, rue des Boers." in: Guide ... (cf. Literatur) S.84-88.</ref> Dertëscht steet d'[[Jugendstil]]-[[Meder-Haus Esch-Uelzecht|Villa Meder]] (1907 als Villa Olivo gebaut)<ref>"Villa Olivo." in: Guide ... (cf. Literatur) S.117-119.</ref>. Net wäit ewech, um Prënzeréng, ass zanter 2022 d'[[Konschthal Esch|Escher Konschthal]] etabléiert<ref>"Espace Lavandier." in: Guide ... (cf. Literatur) S.398-399.</ref>. == Biller == <gallery> Esch-sur-Alzette - Ecole du Brill 2016-05.jpg|Brillschoul Fichier:Theater Esch-sur-Alzette 01.jpg|Escher Theater Nacia Muzeo de Rezistado (Luksemburgio) 02.jpg|Place a Musée de la Résistance 38, rue Dicks - Esch-sur-Alzette 2026-01 ---6.jpg|Haiserblock Eck Uelzecht- an Dicksstrooss (Archit.: P. Flesch) File:Post office building Esch-sur-Alzette 2026-01 ---2.jpg|Postgebai File:Protestant Reformed Church in Esch-sur-Alzette 2014-12 --2.jpg|Protest.-Ref. Kierch Synagog Esch-001.jpg|Synagog File:Meder-Haus Esch-Uelzecht 2011-02.jpg|Meder-Haus/Villa Olivo </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brill (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Brill (Esch-Uelzecht)| ]] 8igveyiu4uwid8wqi1ip8cmvbuav4aa 14 177796 2715362 2026-11-11T15:01:12Z Zinneke 34 Säit ugeluecht mat: '[[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]]' 2715362 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] o4n0vfk9d4npd0rr4u8h1rxbjps7c3m 14 177797 2715378 2026-11-11T15:40:42Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Kategorie:Presidente vu Belarus]] op [[Kategorie:Presidente vu Wäissrussland]] geréckelt: wéi d'Land 2715378 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[:Kategorie:Presidente vu Wäissrussland]] aq3u3sbqr4rpkrb2v2abf8vecrf60j7 14 177798 2715383 2026-11-11T15:42:00Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Kategorie:Politiker (Belarus)]] op [[Kategorie:Politiker (Wäissrussland)]] geréckelt: wéi d'Land 2715383 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[:Kategorie:Politiker (Wäissrussland)]] 6vnog49yqi8hdy1so6a1evk9wuro556 0 177799 2715396 2026-11-11T15:53:54Z Zinneke 34 kader 2715396 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Infobox Quartier}} De '''Bruch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Dipbech]] am Norden, d'Éilerenger Strooss am Osten, d'Claire-Chêne-Strooss am Süden, an de Boulevard Charles De Gaulle am Südwesten. == Biller == <gallery> PaterkierchEsch.JPG|Paterekierch </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bruch (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 2skh2kc32of4hnyjeawns9vxt3xahki 2715412 2715396 2026-11-11T17:25:05Z Zinneke 34 2715412 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Quartier|aner Plaze mat deem Numm|Bruch}} {{Infobox Quartier}} De '''Bruch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Dipbech]] am Norden, d'Éilerenger Strooss am Osten, d'Claire-Chêne-Strooss am Süden, an de Boulevard Charles De Gaulle am Südwesten. == Biller == <gallery> PaterkierchEsch.JPG|Paterekierch TICE Verwaltungsgebäude Esch-Alzette, bvd Charles de Gaulle 01.jpg 2,939 × 1,620; 3.95 MB|TICE-Direktiounsgebai </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bruch (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] a0z2ng7pqgmfckzlgftygkt007s7o1c 2715413 2715412 2026-11-11T17:25:29Z Zinneke 34 /* Biller */ 2715413 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Quartier|aner Plaze mat deem Numm|Bruch}} {{Infobox Quartier}} De '''Bruch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Dipbech]] am Norden, d'Éilerenger Strooss am Osten, d'Claire-Chêne-Strooss am Süden, an de Boulevard Charles De Gaulle am Südwesten. == Biller == <gallery> PaterkierchEsch.JPG|Paterekierch TICE Verwaltungsgebäude Esch-Alzette, bvd Charles de Gaulle 01.jpg|TICE-Direktiounsgebai </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bruch (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] tmqg9awbc2bnh4paiaf15bkxw8iw89i 2715425 2715413 2026-11-11T18:27:28Z Puscas 735 /* Biller */ ... 2715425 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Quartier|aner Plaze mat deem Numm|Bruch}} {{Infobox Quartier}} De '''Bruch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Dipbech]] am Norden, d'Éilerenger Strooss am Osten, d'Claire-Chêne-Strooss am Süden, an de Boulevard Charles De Gaulle am Südwesten. == Biller == <gallery> PaterkierchEsch.JPG|[[Paterskierch Esch-Uelzecht|Paterskierch]] TICE Verwaltungsgebäude Esch-Alzette, bvd Charles de Gaulle 01.jpg|TICE-Direktiounsgebai </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bruch (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] d0y3lrzcpqoh466okoz5lnpow8z0mpv 2715463 2715425 2026-11-12T07:08:41Z Puscas 735 --- 2715463 wikitext text/x-wiki {{skizz}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Escher Quartier|aner Plaze mat deem Numm|Bruch}} {{Infobox Quartier}} De '''Bruch''' ass ee vun den 18 Quartiere vun [[Esch-Uelzecht]]. E gëtt limitéiert duerch d'[[Dipbech]] am Norden, d'Éilerenger Strooss am Osten, d'Claire-Chêne-Strooss am Süden, an de Boulevard Charles De Gaulle am Südwesten. ==Kuckeswäertes== *[[Brucher Schoul]] == Biller == <gallery> PaterkierchEsch.JPG|[[Paterskierch Esch-Uelzecht|Paterskierch]] TICE Verwaltungsgebäude Esch-Alzette, bvd Charles de Gaulle 01.jpg|TICE-Direktiounsgebai </gallery> == Literatur == *''Esch-sur-Alzette, Guide historique et architectural.'' C2DH a Capybarabooks, Esch a Miersch, 2020. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bruch (Esch-sur-Alzette)}} {{Navigatioun Quartiere vun Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Quartiere vun Esch-Uelzecht]] 9iwwxcb2tyk19iz04lonz4fr788kh9x 0 177800 2715401 2026-11-11T16:01:34Z Mobby 12 60927 Nei Säit; Skizz 2715401 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = President vu Syrien | Amtszäit1 = 17. Juli 2000 – 8. Dezember 2024 | Virgänger1 = [[Hafiz al-Assad]] | Nofollger1 = [[Ahmed al-Scharaa]] (Iwwergangspresident) }} De '''Baschar Hafiz al-Assad''', gebuer den [[1. September]] [[1965]] zu [[Damaskus]], ass ee wéinst [[Krichsverbriechen|Krichsverbrieche]] gesichte, fréiere [[Syrien|syresche]] [[Politiker]]. Hie war vum 17. Juli 2000 bis den 8. Dezember 2024 President vu Syrien, dat en [[Diktatur|diktatoresch]] regéiert huet. Den al-Assad gouf den Nofollger vu sengem Papp, den [[Hafiz al-Assad]], den den 10. Juni 2000 gestuerwen ass. No enger [[Rebellen]]offensiv déi Enn November 2024 ugefaangen huet, gouf de Baschar al-Assad den 8. Dezember 2024 gestierzt.<ref>{{Citation|URL=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/|Titel=Syrian rebels topple Assad who flees to Russia in Mideast shakeup|Gekuckt=11.11.2026|Auteur=Maya Gebeily, Timour Azhari, Maya Gebeily|Datum=08.12.2024|Wierk=Reuters|Sprooch=en}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Presidente vu Syrien]] to9061ndwokqzkvq1fnzrgu9ltmo0f2 2715403 2715401 2026-11-11T16:02:48Z Mobby 12 60927 2715403 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = President vu Syrien | Amtszäit1 = 17. Juli 2000 – 8. Dezember 2024 | Virgänger1 = [[Hafiz al-Assad]] | Nofollger1 = [[Ahmed al-Scharaa]] (Iwwergangspresident) }} De '''Baschar Hafiz al-Assad''', gebuer den [[11. September]] [[1965]] zu [[Damaskus]], ass ee wéinst [[Krichsverbriechen|Krichsverbrieche]] gesichte, fréiere [[Syrien|syresche]] [[Politiker]]. Hie war vum 17. Juli 2000 bis den 8. Dezember 2024 President vu Syrien, dat en [[Diktatur|diktatoresch]] regéiert huet. Den al-Assad gouf den Nofollger vu sengem Papp, den [[Hafiz al-Assad]], den den 10. Juni 2000 gestuerwen ass. No enger [[Rebellen]]offensiv déi Enn November 2024 ugefaangen huet, gouf de Baschar al-Assad den 8. Dezember 2024 gestierzt.<ref>{{Citation|URL=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/|Titel=Syrian rebels topple Assad who flees to Russia in Mideast shakeup|Gekuckt=11.11.2026|Auteur=Maya Gebeily, Timour Azhari, Maya Gebeily|Datum=08.12.2024|Wierk=Reuters|Sprooch=en}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Presidente vu Syrien]] a82kc05ybcoablfmwhen0lrdmpkd07y 2715416 2715403 2026-11-11T17:37:57Z Volvox 4050 /* */ + Komma [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2715416 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = President vu Syrien | Amtszäit1 = 17. Juli 2000 – 8. Dezember 2024 | Virgänger1 = [[Hafiz al-Assad]] | Nofollger1 = [[Ahmed al-Scharaa]] (Iwwergangspresident) }} De '''Baschar Hafiz al-Assad''', gebuer den [[11. September]] [[1965]] zu [[Damaskus]], ass ee wéinst [[Krichsverbriechen|Krichsverbrieche]] gesichte, fréiere [[Syrien|syresche]] [[Politiker]]. Hie war vum 17. Juli 2000 bis den 8. Dezember 2024 President vu Syrien, dat en [[Diktatur|diktatoresch]] regéiert huet. Den al-Assad gouf den Nofollger vu sengem Papp, den [[Hafiz al-Assad]], den den 10. Juni 2000 gestuerwen ass. No enger [[Rebellen]]offensiv, déi Enn November 2024 ugefaangen huet, gouf de Baschar al-Assad den 8. Dezember 2024 gestierzt.<ref>{{Citation|URL=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/|Titel=Syrian rebels topple Assad who flees to Russia in Mideast shakeup|Gekuckt=11.11.2026|Auteur=Maya Gebeily, Timour Azhari, Maya Gebeily|Datum=08.12.2024|Wierk=Reuters|Sprooch=en}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Presidente vu Syrien]] aurv8m529zno8bblhbkbdusifk96v3e 2715417 2715416 2026-11-11T17:38:57Z Volvox 4050 /* */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2715417 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = President vu Syrien | Amtszäit1 = 17. Juli 2000 – 8. Dezember 2024 | Virgänger1 = [[Hafiz al-Assad]] | Nofollger1 = [[Ahmed al-Scharaa]] (Iwwergangspresident) }} De '''Baschar Hafiz al-Assad''', gebuer den [[11. September]] [[1965]] zu [[Damaskus]], ass ee wéinst [[Krichsverbriechen|Krichsverbrieche]] gesichte, fréiere [[Syrien|syresche]] [[Politiker]]. Hie war vum 17. Juli 2000 bis den 8. Dezember 2024 President vu Syrien, dat en [[Diktatur|diktatoresch]] regéiert huet. Den al-Assad gouf den Nofollger vu sengem Papp, dem [[Hafiz al-Assad]], deen den 10. Juni 2000 gestuerwen ass. No enger [[Rebellen]]offensiv, déi Enn November 2024 ugefaangen huet, gouf de Baschar al-Assad den 8. Dezember 2024 gestierzt.<ref>{{Citation|URL=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/|Titel=Syrian rebels topple Assad who flees to Russia in Mideast shakeup|Gekuckt=11.11.2026|Auteur=Maya Gebeily, Timour Azhari, Maya Gebeily|Datum=08.12.2024|Wierk=Reuters|Sprooch=en}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Presidente vu Syrien]] sblm1hbmb8ysd5z3lan4qqdw6359vep 2715427 2715417 2026-11-11T18:44:42Z Puscas 735 ... 2715427 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Minister | Funktioun1 = President vu Syrien | Amtszäit1 = 17. Juli 2000 – 8. Dezember 2024 | Virgänger1 = [[Hafiz al-Assad]] | Nofollger1 = [[Ahmed al-Scharaa]] (Iwwergangspresident) }} De '''Baschar Hafiz al-Assad''', gebuer den [[11. September]] [[1965]] zu [[Damaskus]], ass ee wéinst [[Krichsverbriechen|Krichsverbrieche]] gesichte, fréiere [[Syrien|syresche]] [[Politiker]]. Hie war vum 17. Juli 2000 bis den 8. Dezember 2024 President vu Syrien, dat en [[Diktatur|diktatoresch]] regéiert huet. Den al-Assad gouf den Nofollger vu sengem Papp [[Hafiz al-Assad]], deen den 10. Juni 2000 gestuerwen ass. No enger [[Rebellen]]offensiv, déi Enn November 2024 ugefaangen huet, gouf de Baschar al-Assad den 8. Dezember 2024 gestierzt.<ref>{{Citation|URL=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/|Titel=Syrian rebels topple Assad who flees to Russia in Mideast shakeup|Gekuckt=11.11.2026|Auteur=Maya Gebeily, Timour Azhari, Maya Gebeily|Datum=08.12.2024|Wierk=Reuters|Sprooch=en}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Presidente vu Syrien]] frg5lrkmfiaz75l5zkzubjx208mhtyu 0 177801 2715436 2026-11-11T21:02:50Z GilPe 14980 Nei Säit 2715436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}} oder Lichtenborn''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton d'Artzfeld ou Lichtenborn''<ref>Am Arrêté esou mam duebelen Numm ernimmt</ref>) war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]] um Territoire vum haitegen [[Däitschland]]. De [[Chef-lieu]] war [[Artzfeld]]. == Geschicht == Bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 war de {{PAGENAME}} nach net festgeluecht ginn<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Den 22. Oktober 1796 gouf et eng Reorganisatioun mat där d'Zuel vun den ursprénglech 37 Kantonen am Departement op 26 reduzéiert gouf<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Dobäi ass de {{PAGENAME}} als den 10. vu de 26 Kanton agefouert ginn. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>:{{Zitat|10^e Canton. Artzfeld ou Lichtenborn, qui comprend Afflerhoff (cense), Artzfeldmuhl (moulin), Berg, Belscheid, Bronsfeld, Binscheid, Berscheid (cense), Daleiden, Dackscheid (cense), Euscheid, Eilscheid, Eselsfeld, Ginhausermühl (moulin), Gronsfeld, [illisible] et moulin, Groskampen, Gotteshausenmühl (moulin), [illisible], Hertzfeld, Heckhollenfeld, Hargarten, Hallenbach, Hoffbesen, Heckhouscheid, Heilshausen, Holing et moulin, Harspelt, Hickeshausen, Juchen, Kintzenborn, Kesfeld, Kobscheid, Kickeshausen, Krautscheid, Kickessen, Lichtenborn, Lambersberg, Lamperath, Lutzkampen, Leÿdenborn, Lunebach, Lierfeld (cense), Lascheid, Maul, Mertscheid, Masthorn, Metzroth (cense), Manderscheid, Merckeshausen, Olmscheid, Pirscheid, Oberhabscheid, Omlingen, Orlebach (cense), Puttenbach, Pintelsfeld, Roscheid, Reiff, Reÿpeldange, Ring ou Scheidt, Struckscheidt, Sevenich, Sengerich, Stubach, Scheidgen, Saxhausenhoff (cense), Urhausen, Urmaulhoff (cense), Urfeld, ober et nider Walzroth, Welchenhausen, Waxweiler, Wandeserhoff (cense), Wersenerhoff (cense).|Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Iechternach]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert. De {{PAGENAME}} war duerno ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. E bestoung aus 12 Gemengen. Zum Kanton hunn nieft Arzfeld nach follgend Gemenge gehéiert: [[Doleeden]], [[Eschfeld]], [[Habscheid]], [[Harspelt]], [[Leidenborn]], [[Lichtenborn|Liichtebuer]], [[Lünebach]], [[Olmscheid|Olmicht]], [[Pronsfeld]], [[Ringhuscheid]] a [[Waxweiler|Woosswëller]]<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}-->{{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Arzfeld]] 5d8ob9l4h4zhiz301hj2fx66tkk4ipd 2715437 2715436 2026-11-11T21:04:40Z GilPe 14980 alternativen Numm 2715437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Numm = Kanton Arzfeld<br>(oder Lichtenborn) }} De '''{{PAGENAME}} oder Lichtenborn''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton d'Artzfeld ou Lichtenborn''<ref>Am Arrêté esou mam duebelen Numm ernimmt</ref>) war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]] um Territoire vum haitegen [[Däitschland]]. De [[Chef-lieu]] war [[Artzfeld]]. == Geschicht == Bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 war de {{PAGENAME}} nach net festgeluecht ginn<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Den 22. Oktober 1796 gouf et eng Reorganisatioun mat där d'Zuel vun den ursprénglech 37 Kantonen am Departement op 26 reduzéiert gouf<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Dobäi ass de {{PAGENAME}} als den 10. vu de 26 Kanton agefouert ginn. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>:{{Zitat|10^e Canton. Artzfeld ou Lichtenborn, qui comprend Afflerhoff (cense), Artzfeldmuhl (moulin), Berg, Belscheid, Bronsfeld, Binscheid, Berscheid (cense), Daleiden, Dackscheid (cense), Euscheid, Eilscheid, Eselsfeld, Ginhausermühl (moulin), Gronsfeld, [illisible] et moulin, Groskampen, Gotteshausenmühl (moulin), [illisible], Hertzfeld, Heckhollenfeld, Hargarten, Hallenbach, Hoffbesen, Heckhouscheid, Heilshausen, Holing et moulin, Harspelt, Hickeshausen, Juchen, Kintzenborn, Kesfeld, Kobscheid, Kickeshausen, Krautscheid, Kickessen, Lichtenborn, Lambersberg, Lamperath, Lutzkampen, Leÿdenborn, Lunebach, Lierfeld (cense), Lascheid, Maul, Mertscheid, Masthorn, Metzroth (cense), Manderscheid, Merckeshausen, Olmscheid, Pirscheid, Oberhabscheid, Omlingen, Orlebach (cense), Puttenbach, Pintelsfeld, Roscheid, Reiff, Reÿpeldange, Ring ou Scheidt, Struckscheidt, Sevenich, Sengerich, Stubach, Scheidgen, Saxhausenhoff (cense), Urhausen, Urmaulhoff (cense), Urfeld, ober et nider Walzroth, Welchenhausen, Waxweiler, Wandeserhoff (cense), Wersenerhoff (cense).|Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Iechternach]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert. De {{PAGENAME}} war duerno ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. E bestoung aus 12 Gemengen. Zum Kanton hunn nieft Arzfeld nach follgend Gemenge gehéiert: [[Doleeden]], [[Eschfeld]], [[Habscheid]], [[Harspelt]], [[Leidenborn]], [[Lichtenborn|Liichtebuer]], [[Lünebach]], [[Olmscheid|Olmicht]], [[Pronsfeld]], [[Ringhuscheid]] a [[Waxweiler|Woosswëller]]<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}-->{{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Arzfeld]] avuji8x1pdywh8dhd9sdjyikx9fhs3e 2715438 2715437 2026-11-11T21:05:28Z GilPe 14980 2715438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Numm = Kanton Arzfeld<br>(oder Lichtenborn) }} De '''{{PAGENAME}} oder Lichtenborn''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton d'Artzfeld ou Lichtenborn''<ref>Am Arrêté esou mam duebelen Numm ernimmt</ref>) war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]] um Territoire vum haitegen [[Däitschland]]. De [[Chef-lieu]] war [[Artzfeld]]. == Geschicht == Bei der [[Lëtzebuerger Kantonen#Andeelung vun 1795|éischter Kantonsandeelung]] vum Departement Forêts vum 31. August 1795 war de {{PAGENAME}} nach net festgeluecht ginn<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Den 22. Oktober 1796 gouf et eng Reorganisatioun mat där d'Zuel vun den ursprénglech 37 Kantonen am Departement op 26 reduzéiert gouf<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Dobäi ass de {{PAGENAME}} als den 10. vu de 26 Kanton agefouert ginn. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>:{{Zitat|10^e Canton. Artzfeld ou Lichtenborn, qui comprend Afflerhoff (cense), Artzfeldmuhl (moulin), Berg, Belscheid, Bronsfeld, Binscheid, Berscheid (cense), Daleiden, Dackscheid (cense), Euscheid, Eilscheid, Eselsfeld, Ginhausermühl (moulin), Gronsfeld, [illisible] et moulin, Groskampen, Gotteshausenmühl (moulin), [illisible], Hertzfeld, Heckhollenfeld, Hargarten, Hallenbach, Hoffbesen, Heckhouscheid, Heilshausen, Holing et moulin, Harspelt, Hickeshausen, Juchen, Kintzenborn, Kesfeld, Kobscheid, Kickeshausen, Krautscheid, Kickessen, Lichtenborn, Lambersberg, Lamperath, Lutzkampen, Leÿdenborn, Lunebach, Lierfeld (cense), Lascheid, Maul, Mertscheid, Masthorn, Metzroth (cense), Manderscheid, Merckeshausen, Olmscheid, Pirscheid, Oberhabscheid, Omlingen, Orlebach (cense), Puttenbach, Pintelsfeld, Roscheid, Reiff, Reÿpeldange, Ring ou Scheidt, Struckscheidt, Sevenich, Sengerich, Stubach, Scheidgen, Saxhausenhoff (cense), Urhausen, Urmaulhoff (cense), Urfeld, ober et nider Walzroth, Welchenhausen, Waxweiler, Wandeserhoff (cense), Wersenerhoff (cense).|Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Iechternach]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert. De {{PAGENAME}} war duerno ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. E bestoung aus 12 Gemengen. Zum Kanton hunn nieft Arzfeld nach follgend Gemenge gehéiert: [[Doleeden]], [[Eschfeld]], [[Habscheid]], [[Harspelt]], [[Leidenborn]], [[Lichtenborn|Liichtebuer]], [[Lünebach]], [[Olmscheid|Olmicht]], [[Pronsfeld]], [[Ringhuscheid]] a [[Waxweiler|Woosswëller]]<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}-->{{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Arzfeld]] 5c1ketwywo9b6y5z3hi1xh6pdp17wpz 2715439 2715438 2026-11-11T21:10:48Z GilPe 14980 ëmformuléiert 2715439 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Numm = Kanton Arzfeld<br>(oder Lichtenborn) }} De '''{{PAGENAME}} oder Lichtenborn''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton d'Artzfeld ou Lichtenborn''<ref>Am Arrêté esou mam duebelen Numm ernimmt</ref>) war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]] um Territoire vum haitegen [[Däitschland]]. De [[Chef-lieu]] war [[Artzfeld]]. == Geschicht == Bei der éischter Kantonsandeelung vum Departement Forêts vum 31. August 1795 gouf et nach kee Kanton mam Numm Arzfeld<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796, bei där d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert gouf, gouf de Kanton als „Artzfeld ou Lichtenborn“ opgefouert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Well 1795 schonn e [[Kanton Lichtenborn]] bestanen hat, ass nach ze klären, a wéi engem Mooss et sech ëm eng Weiderféierung oder eng territorial Neiandeelung gehandelt huet. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>:{{Zitat|10^e Canton. Artzfeld ou Lichtenborn, qui comprend Afflerhoff (cense), Artzfeldmuhl (moulin), Berg, Belscheid, Bronsfeld, Binscheid, Berscheid (cense), Daleiden, Dackscheid (cense), Euscheid, Eilscheid, Eselsfeld, Ginhausermühl (moulin), Gronsfeld, [illisible] et moulin, Groskampen, Gotteshausenmühl (moulin), [illisible], Hertzfeld, Heckhollenfeld, Hargarten, Hallenbach, Hoffbesen, Heckhouscheid, Heilshausen, Holing et moulin, Harspelt, Hickeshausen, Juchen, Kintzenborn, Kesfeld, Kobscheid, Kickeshausen, Krautscheid, Kickessen, Lichtenborn, Lambersberg, Lamperath, Lutzkampen, Leÿdenborn, Lunebach, Lierfeld (cense), Lascheid, Maul, Mertscheid, Masthorn, Metzroth (cense), Manderscheid, Merckeshausen, Olmscheid, Pirscheid, Oberhabscheid, Omlingen, Orlebach (cense), Puttenbach, Pintelsfeld, Roscheid, Reiff, Reÿpeldange, Ring ou Scheidt, Struckscheidt, Sevenich, Sengerich, Stubach, Scheidgen, Saxhausenhoff (cense), Urhausen, Urmaulhoff (cense), Urfeld, ober et nider Walzroth, Welchenhausen, Waxweiler, Wandeserhoff (cense), Wersenerhoff (cense).|Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Iechternach]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert. De {{PAGENAME}} war duerno ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. E bestoung aus 12 Gemengen. Zum Kanton hunn nieft Arzfeld nach follgend Gemenge gehéiert: [[Doleeden]], [[Eschfeld]], [[Habscheid]], [[Harspelt]], [[Leidenborn]], [[Lichtenborn|Liichtebuer]], [[Lünebach]], [[Olmscheid|Olmicht]], [[Pronsfeld]], [[Ringhuscheid]] a [[Waxweiler|Woosswëller]]<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}-->{{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Arzfeld]] tosuyl4m6y2c5nni0t5g9z516sfmu4k 2715440 2715439 2026-11-11T21:13:55Z GilPe 14980 2715440 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Numm = Kanton Arzfeld<br>(oder Lichtenborn) }} De '''{{PAGENAME}} oder Lichtenborn''' ([[franséisch|fr.]]: ''canton d'Artzfeld ou Lichtenborn''<ref>Am Arrêté esou mam duebelen Numm ernimmt</ref>) war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]] um Territoire vum haitegen [[Däitschland]]. De [[Chef-lieu]] war [[Arzfeld]]. == Geschicht == Bei der éischter Kantonsandeelung vum Departement Forêts vum 31. August 1795 gouf et nach kee Kanton mam Numm Arzfeld<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796, bei där d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert gouf, gouf de Kanton als „Artzfeld ou Lichtenborn“ opgefouert<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>. Well 1795 schonn e [[Kanton Lichtenborn]] bestanen hat, ass nach ze klären, a wéi engem Mooss et sech ëm eng Weiderféierung oder eng territorial Neiandeelung gehandelt huet. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref>{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>:{{Zitat|10^e Canton. Artzfeld ou Lichtenborn, qui comprend Afflerhoff (cense), Artzfeldmuhl (moulin), Berg, Belscheid, Bronsfeld, Binscheid, Berscheid (cense), Daleiden, Dackscheid (cense), Euscheid, Eilscheid, Eselsfeld, Ginhausermühl (moulin), Gronsfeld, [illisible] et moulin, Groskampen, Gotteshausenmühl (moulin), [illisible], Hertzfeld, Heckhollenfeld, Hargarten, Hallenbach, Hoffbesen, Heckhouscheid, Heilshausen, Holing et moulin, Harspelt, Hickeshausen, Juchen, Kintzenborn, Kesfeld, Kobscheid, Kickeshausen, Krautscheid, Kickessen, Lichtenborn, Lambersberg, Lamperath, Lutzkampen, Leÿdenborn, Lunebach, Lierfeld (cense), Lascheid, Maul, Mertscheid, Masthorn, Metzroth (cense), Manderscheid, Merckeshausen, Olmscheid, Pirscheid, Oberhabscheid, Omlingen, Orlebach (cense), Puttenbach, Pintelsfeld, Roscheid, Reiff, Reÿpeldange, Ring ou Scheidt, Struckscheidt, Sevenich, Sengerich, Stubach, Scheidgen, Saxhausenhoff (cense), Urhausen, Urmaulhoff (cense), Urfeld, ober et nider Walzroth, Welchenhausen, Waxweiler, Wandeserhoff (cense), Wersenerhoff (cense).|Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum drëtten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Iechternach]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert. De {{PAGENAME}} war duerno ee vun de fënnef Kantone vum [[Arrondissement Béibreg]]. E bestoung aus 12 Gemengen. Zum Kanton hunn nieft Arzfeld nach follgend Gemenge gehéiert: [[Doleeden]], [[Eschfeld]], [[Habscheid]], [[Harspelt]], [[Leidenborn]], [[Lichtenborn|Liichtebuer]], [[Lünebach]], [[Olmscheid|Olmicht]], [[Pronsfeld]], [[Ringhuscheid]] a [[Waxweiler|Woosswëller]]<ref name=":1802justices">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}-->{{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Arzfeld]] clycpni2swhx5brlasikdsqhkp6hdza 14 177802 2715442 2026-11-11T22:35:08Z Bdx 7724 nei Kategorie 2715442 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|[[Frankräich|Franséisch]] [[DJ]]en}} [[Kategorie:DJen]] [[Kategorie:Franséisch Museker|DJen]] [[Kategorie:Franséisch Persounen no Aktivitéit|DJen]] b7uar3kr040e4tf107ks1e9xkday86j 14 177803 2715445 2026-11-11T22:38:07Z Bdx 7724 nei Kategorie 2715445 wikitext text/x-wiki {{KategorieSpezial|[[Frankräich|Franséisch]] [[Museksproduzent]]en}} {{Commonscat}} [[Kategorie:Museksproduzenten]] [[Kategorie:Franséisch Museker|Museksproduzenten]] [[Kategorie:Franséisch Persounen no Aktivitéit|Museksproduzenten]] te202o7q27n3rh041rrhkht4pdbdyit 0 177804 2715474 2026-11-12T11:39:15Z GilPe 14980 Nei Säit am Opbau 2715474 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{Infobox Kanton Lëtzebuerg |Opgeléist=22. Oktober 1796<br><small>(net confirméiert)</small>}} De '''{{PAGENAME}} oder Zolwer''' ([[Franséisch|fr.]]: ''canton de Bascharage ou Soleuvre'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]]. E bestoung aus groussen Deeler vum Südweste vum haitege [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an Deeler vun der haiteger [[Belsch]]. == Geschicht == Bei der éischter Kantonsandeelung vum Departement Forêts vum 31. August 1795 gouf et nach kee Kanton mam Numm Nidderkäerjeng<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796, bei där d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert gouf<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de Kanton als „Bascharage ou Soleuvre“ opgefouert<ref name=":1">{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Well 1795 schonn e [[Kanton Zolwer]] bestanen hat, ass nach ze klären, a wéi engem Mooss et sech ëm eng Weiderféierung oder eng territorial Neiandeelung gehandelt huet. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref name=":1" />:{{Zitat|18^e Canton. Bascharage ou Soleuvre, qui comprend Bascharage chef lieu, aix sur cloix, Aubange, Athus, Aresdorffer hoff cense, aire Saine cense, Belvaux, Bettange, Bathincourt, Bergem, Bommelscheuer hoff cense, Bervard château, Berenzer hoff cense, Cappel, Clemaraÿ château, Clemencÿ, Dahlem, Dauferthoff cense, Differt, Dippach, Differdange, Ehleringen, Elerange, Esch sur l'Alzette, Fingig, Findelshoff cense, Foetz, Garnich, Guerlange, Godincourt ferme, Holtzem et moulin, Hivingen et censes, Halanzÿ, Kahler, Larenscheid, Longeau et moulin, Limpach, Linger, Lamagdelaine, La Sauvage, Lallingen, Mamer, Mecher, Moulin, Messancÿ et moulin, Mondercange, Niedert, Noedlange ferme, Noerzingen, Neufmühl, Nider et Oberkorn et Moulin, Oberkerschen, Osterborn cense, Peifferhoff cense. Peschmoulin, Pissingen, Pettingen, Roedgen, Reckingen, Rodange et moulin, Sprinkingen et Cense, Schouweiler, Sanem, Steinbrucken, Soleuvre, Scheuerhoff cense, Schifflange et moulin, Schock moulin, Wickringen cense, Veltz udinger [?] hoff cense. |Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert; de {{PAGENAME}} war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]]. E bestoung aus follgenden 13 Gemengen<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>: * an der haiteger Belsch: [[Éibeng]], [[Habergy|Hiewerdang]], [[Hueldang]], [[Hondelange|Hondeleng]], [[Meix-le-Tige|Däitsch-Meesch]], [[Messancy|Miezeg]], [[Rachecourt|Réisseg]] a [[Sélange|Séilen]]; * am haitege Lëtzebuerg: [[Nidderkäerjeng]], [[Kënzeg]], [[Déifferdeng]], [[Garnech]] a [[Péiteng]]. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Nidderkäerjeng]] rkdgcikpogl73xgp3m9gqy5rkpac4j6 2715480 2715474 2026-11-12T11:55:58Z GilPe 14980 2715480 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Infobox Kanton Lëtzebuerg}} De '''{{PAGENAME}} oder Zolwer''' ([[Franséisch|fr.]]: ''canton de Bascharage ou Soleuvre'') war wärend der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Herrschaft]] e [[Franséisch Kantonen|Kanton]] am [[Departement Forêts]]. E bestoung aus groussen Deeler vum Südweste vum haitege [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an Deeler vun der haiteger [[Belsch]]. == Geschicht == Bei der éischter Kantonsandeelung vum Departement Forêts vum 31. August 1795 gouf et nach kee Kanton mam Numm Nidderkäerjeng<ref name=":google">{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=SUhbAAAAQAAJ&dq=Auby%20Cugnon&hl=fr&pg=PA7#v=onepage&q&f=false|Titel=ARRÉTÉ du Comité de Salut Public de la Convention Nationale, portant une nouvelle division du Territoire de la Belgique, pays de Liège et autres pays adjacens du 14 Fructidor an III, mat den Detailer vun de Kantonen am Departement Forêts|Gekuckt=05.10.2026|Datum=31. August 1795|Wierk=Recueil des arrêtés des commissaires du gouvernement Français|Editeur=books.google.fr|Säiten=S. 38 – 45|Sprooch=fr}}</ref>. Bei der Reorganisatioun vum 22. Oktober 1796, bei där d'Zuel vun de Kantone vu 37 op 26 reduzéiert gouf<ref name="Tandel">{{Citation|URL=https://ark.unamur.be/ark:/83449/006b6c7b20|Titel=Les communes luxembourgeoises : partie générale. Tome 1.|Gekuckt=03.10.2026|Familljennumm=Tandel|Virnumm=Émile|Wierk=Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg|Editeur=ark.unamur.be|Säiten=S. 133 (128)|Sprooch=fr}}</ref>, gouf de Kanton als „Bascharage ou Soleuvre“ opgefouert<ref name=":1">{{Citation|URL=https://fr.wikisource.org/wiki/Arr%C3%AAt%C3%A9_du_1er_brumaire_an_V_portant_division_du_d%C3%A9partement_des_For%C3%AAts_en_26_cantons|Titel=Arrêté du 1er brumaire an V portant division du département des Forêts en 26 cantons|Gekuckt=08.11.2026|Auteur=Louis-Ghislain de Bouteville du Metz|Datum=22.10.1796|Editeur=fr.wikisource.org|Sprooch=fr}}</ref>. Well 1795 schonn e [[Kanton Zolwer]] bestanen hat, ass nach ze klären, a wéi engem Mooss et sech ëm eng Weiderféierung oder eng territorial Neiandeelung gehandelt huet. Am Arrêté vum 22. Oktober 1796 sinn déi follgend Uertschaften, Häff a Millen opgezielt (''[[Verbatim]]'')<ref name=":1" />:{{Zitat|18^e Canton. Bascharage ou Soleuvre, qui comprend Bascharage chef lieu, aix sur cloix, Aubange, Athus, Aresdorffer hoff cense, aire Saine cense, Belvaux, Bettange, Bathincourt, Bergem, Bommelscheuer hoff cense, Bervard château, Berenzer hoff cense, Cappel, Clemaraÿ château, Clemencÿ, Dahlem, Dauferthoff cense, Differt, Dippach, Differdange, Ehleringen, Elerange, Esch sur l'Alzette, Fingig, Findelshoff cense, Foetz, Garnich, Guerlange, Godincourt ferme, Holtzem et moulin, Hivingen et censes, Halanzÿ, Kahler, Larenscheid, Longeau et moulin, Limpach, Linger, Lamagdelaine, La Sauvage, Lallingen, Mamer, Mecher, Moulin, Messancÿ et moulin, Mondercange, Niedert, Noedlange ferme, Noerzingen, Neufmühl, Nider et Oberkorn et Moulin, Oberkerschen, Osterborn cense, Peifferhoff cense. Peschmoulin, Pissingen, Pettingen, Roedgen, Reckingen, Rodange et moulin, Sprinkingen et Cense, Schouweiler, Sanem, Steinbrucken, Soleuvre, Scheuerhoff cense, Schifflange et moulin, Schock moulin, Wickringen cense, Veltz udinger [?] hoff cense. |Arrêté n° 2236 du 1^er brumaire an V (22 octobre 1796)}} Nom Gesetz vum ''28 pluviôse an VIII'' (17. Februar 1800) huet de {{PAGENAME}} zum zweeten ''[[Arrondissement (Frankräich)|Arrondissement communal]]'' vum Departement Forêts gehéiert, deem säin Haaptuert [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] war.<ref name=":1800division">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6534793j|Titel=Loi du 28 pluviôse an VIII concernant la division du territoire de la République et de l’administration|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=17.02.1800|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref> Mam Arrêté vum ''15 ventôse an X'' (6. Mäerz 1802) gouf d'Kantonsandeelung nei organiséiert; de {{PAGENAME}} war dunn ee vun den néng Kantone vum [[Arrondissement Lëtzebuerg]]. E bestoung aus follgenden 13 Gemengen<ref name=":1802justices2">{{Citation|URL=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6515730s|Titel=Arrêté du 15 ventôse an X (6 mars 1802) portant réduction des justices de paix du département des Forêts|Gekuckt=02.10.2026|Auteur=France|Datum=06.03.1802|Wierk=Bulletin des lois de la République française|Editeur=gallica.bnf.fr|Sprooch=fr}}</ref>: * an der haiteger Belsch: [[Éibeng]], [[Habergy|Hiewerdang]], [[Hueldang]], [[Hondelange|Hondeleng]], [[Meix-le-Tige|Däitsch-Meesch]], [[Messancy|Miezeg]], [[Rachecourt|Réisseg]] a [[Sélange|Séilen]]; * am haitege Lëtzebuerg: [[Nidderkäerjeng]], [[Kënzeg]], [[Déifferdeng]], [[Garnech]] a [[Péiteng]]. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}}--> {{Navigatioun Kantonen am Departement Forêts}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kantonen am Departement Forêts|Nidderkäerjeng]] sok3gqsjh7pi2ozagzvpdcwy937zs8c 0 177805 2715478 2026-11-12T11:41:04Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Kanton Lichtenborn]] op [[Kanton Liichtebuer]] geréckelt: lb Numm 2715478 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Kanton Liichtebuer]] rjxaapu9mi9yagibhncaqf2wytcyz32