Википедия lezwiki https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Медиа Служебная Веревирд авун Уртах Уртахдин веревирд авун Википедия Википедия веревирд авун Файл Файл веревирд авун MediaWiki MediaWiki веревирд авун Шаблон Шаблон веревирд авун Справка Обсуждение справки Категория Категория веревирд авун TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Вена 0 4269 98693 97842 2026-06-28T10:34:25Z InternetArchiveBot 8697 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 98693 wikitext text/x-wiki {{1000}} {{ЯШЧ | статус = Шегьер | тӀвар = Вена | тамам тӀвар = Wien</tr><tr><td colspan="2">[[Файл:Collage von Wien.jpg|center|320px|border|Вена]]</td></tr> | пайдах = Flag of Wien.svg | герб = Vienna seal 1926.svg | региондин карта =<div style="position: relative; width: 300px;"> [[Файл:Wien in Austria.svg|300px|border]] <br /> [[Файл:Austria Vienna location map.svg|300px|border]] | координатар = | уьлкве = Австрия | райондин жуьре = Провинция | район = Вена | регион = | хуьруьн жуьре = | хуьр = | кьенепатан паюнар = 23 бецирк | кьилин жуьре = Мэр: | кьил = Михаэль Гьойпль | бине эцигай тарих = ч. э. в. 753 йис | садлагьай тӀвар кьун = <!-- 1е упоминан--> | виликан тӀварар = Винобонна | статус йисалай = | майдан = 414,65 | ЯШЧ кьакьанвал = 151-542 | гьава = | агьали = 1 670 347 | сиягьдиз кьачур йис = 2007 | агьалидин къалинвал = 4025 | агломерация = 2,3 | халкьар = [[австривияр]] | динар = [[католикар]] | сятдин чӀул = +1 | телефондин код = +43 1 | почтунин индекс = 1010-1239, 1400, 1450 | автомобилдин код = | Код ОКАТО = | сайт = http://www.wien.gv.at | commonscat = Vienna }} '''Вена''' ({{lang-de|Wien}}) — [[Австрия]]дин кьилин шегьер, гьукуматдин виридалай чӀехи шегьер, политикадин, культурадинни экономикадин юкь. 1.731.000 кас агьали галаз (им уьлкведин агьалидин 25% пай я) Австриядин виридалай чӀехи метлеб авай шегьер я. [[Европадин Садвал]]дин шегьеррин арада, агьалидин кьадардай Вена 9 - лагьай чкадал ава. 20 - й виш йисалди Вена [[Германия]]дин виридалай чӀехи шегьеррикай тир, ва Дуьньядин садлагьай дяведин вилик [[Австриядинни - Венгриядин империя]] чкӀидалди шегьердин агьали 2 миллион кас кьван агакьнай. Шегьер Австриядин рагъэкъечӀдай пата, [[Чехия]], [[Словакия]] ва [[Венгрия]]дихъ галаз сергьятдин мукьув чка кьунвайди я. Венади, 3 миллион агьали авай, шегьердин регион туькӀуьрзава. 2001 - й йисуз шегьердин юкь [[ЮНЕСКОдин Виридуьньядин ирсинин сиягь]]дик кутунвай. == ТӀвар == «Вена», [[немец чӀал|немец]] чӀалал ''Wien'' тӀвар, [[кельт чӀал|кельт]] чӀалан "дакӀар" гафуникай арадал атанвайди я, гьакӀни и гафуни "экуь" ва "гьахъвал" манаяр гузвайди я. Бязи макитри (алимри) фикирзава хьи, тӀвар "тамун булах" мана гузвай ''Vedunia'' гафуникай туькӀуьр хьанвайди я. [[Венгер чӀал|Венгер]], [[босний чӀал|босний]] ва [[серб чӀал|серб]] чӀаларал шегьердин тӀвар "Бэкс" я. Шегьер [[Дунай вацӀ]]ал авайвиляй словен чӀалал шегьердиз "Дунай" лугьузвайди я. == География == === Алай чка === Шегьер [[Австрия]]дин рагъэкъечӀдай пата, [[Альп сувар]]ин кӀане, [[Дунай вацӀ]]ун къерехда, [[Словакия]]динни [[Венгрия]]дин сергьятдилай 60 км яргъал чка кьунвайди я. Вена шегьердайтӀуз Дунай вацӀ вичин [[Дунай къубу]] хилехъ галаз ва [[Вена вацӀ]] авахьзава. Тарихдин къене шегьер, Дунай вацӀун кьибле пата гегьенш жезвай, амма эхиримжи кьве виш йисара вацӀун кьве патани чӀехи жезвай. Шегьерда гьуьлуьн дережадилай виридалай кьакьан чка [[Германскогель]] район (542 м), ва виридалай агъа чка — [[Лобау]] (151 м). Шегьер [[Вена там]]ун юкьва аваз я. Вичин кӀалубдай Вена, юкьвалай Дунай вацӀ кьве кӀарна физвай элъквей цӀар хьиз я. Адан юкьван пад ЦӀуру Шегьер я. [[Рингштрассе]] «элкъвей куьче» ва я Ринг «тупӀал» — ЦӀуру Шегьер элкъвена кьунвай сад — садан гуьгъуьна авай бульваррин цӀиргъ я. Рингштрассдин тарих [[1857]] — й йисуз эгечӀнай, гьа чӀавуз императорди, виже текъвер, гьужумдикай хуьнин хас тир лишанар квадарнай ва шегьерда манийвал ийизвай дяведин имаратар чукӀурна, абурун патал чӀагай бульварар ва тарихдин стильда дараматар эцигиз къетӀъ авунай. Гила абур шегьердин асул килигуниз лайих тир машгьур чкаяр я. Венадин [[Гуьртел]] «чӀул» куьче гьакӀни, [[XVIII]] виш йисуз Вена шегьер ва адан къвалав гвай хуьрер душманрикай хуьзвай, ва [[XIX]] виш йисуз виже текъвер гьалдиз атанвай дяведин имаратар чукӀурунин нетижада арадал атанвайди я. Гуьртелдилай анихъ, 1892 — й йисуз официалвилелди Венадик акатнавай, виликан хуьрер ава. === Административ паюнар === [[Файл:Wien districts with numbers.png|thumb|left|Венадин административ паюнар]] Вена 23 '''районриз''' ({{lang-de|Bezirke}}) чара хьана. Гьар са райондиз вичин тӀвар авайди я, амма фад — фад районрин номерар лагьана гъавурда твазвайди я. Юриспруденциядин фикирдай и районар [[Австрия]]дин административ паюнин районар туш, гьакӀ шегьер администрациядин чӀехи паюник квай гъвечӀи пай я. ГьакӀ ятӀани и районра хкягъунар кьиле тухвазвайди я, ва хкягънавай векилриз бязи политикадин ихтиярар авайди я. Идалайни гъейри гьар районда администрациядин дараматар ава (13 ва 14 районрилай гъейри, абуру са дарамат пайзава), гьавиляй шегьердин агьалийри чпин админситратив игьтияжвилер чеб амукьзавай районда туькӀуьриз жеда, мисал паталай цӀийи [[паспорт]] къачуз. Венадин районар: <poem> 1. [[Къенепатан шегьер (Вена)|Къенепатан шегьер]] ({{lang-de|Innere Stadt}}) 2. [[Леопольдштадт]] ({{lang-de|Leopoldstadt}}) 3. [[Ландштрассе]] ({{lang-de|Landstraße}}) 4. [[Виден (Вена)|Виден]] ({{lang-de|Wieden}}) 5. [[Маргаретен]] ({{lang-de|Margareten}}) 6. [[Мариахильф]] ({{lang-de|Mariahilf}}) 7. [[Нойбау]] ({{lang-de|Neubau}}) 8. [[Йозефштадт]] ({{lang-de|Josefstadt}}) 9. [[Альзергрунд]] ({{lang-de|Alsergrund}}) 10. [[Фаворитен]] ({{lang-de|Favoriten}}) 11. [[Зиммеринг]] ({{lang-de|Simmering}}) 12. [[Майдлинг]] ({{lang-de|Meidling}}) 13. [[Хитцинг]] ({{lang-de|Hietzing}}) 14. [[Пенцинг (Вена)|Пенцинг]] ({{lang-de|Penzing}}) 15. [[Рудольфсхайм-Фюнфхаус]] ({{lang-de|Rudolfsheim-Fünfhaus}}) 16. [[Оттакринг]] ({{lang-de|Ottakring}}) 17. [[Хернальс]] ({{lang-de|Hernals}}) 18. [[Веринг]] ({{lang-de|Währing}}) 19. [[Дёблинг]] ({{lang-de|Döbling}}) 20. [[Бригиттенау]] ({{lang-de|Brigittenau}}) 21. [[Флоридсдорф]] ({{lang-de|Floridsdorf}}) 22. [[Донауштадт]] ({{lang-de|Donaustadt}}) 23. [[Лизинг (Вена)|Лизинг]] ({{lang-de|Liesing}})</poem> === Климат === [[Файл:Tramwien E2 schwarzenberplatz.jpg|thumb|right|230px|Вена хъуьтӀуьз]] Вена, [[Кёппендин климатрин классификация]]див кьурвал, [[океандин климат]] [[континентдин ламу климат]]диз элячӀзавай чкада авайди я. Шегьерда гатуз чими, юкьван температура 22 — 26&nbsp;°C , максимум 30&nbsp;°C жезва. ХъуьтӀер мекьи, юкьван температура яд мурк жезвай температурадал кьван агъуз жезва, ва ФундукӀдилай (декабрь) ибнедал кьван (март) бул живер къвазва. Гатфарни зул хъуьтуьл. Уьлкведа къваларин кьадар йисан къене адет яз юкьван гьал хуьзва, къваларин юкьван кьадар йиса 620 мм я, чкайрикай аслу яз тафаватар авайди я, [[Вена там]]ун климат уьлкведин муькуь патарив гекьигайла мадни ламу я ва ина къваларин йисан юкьван кьадар 700—800 мм кьван агакьзава, уьлкведин рагъэкъечӀдай патан [[кьулувал|кьулувилериз]] кьурай гьава хас я, инин къваларин йисан юкьван кьадар 500—550 мм я. Фикирдиз къвезвай умуми шикилда Вена — ракъинин шегьер я, гьина йисан кьуд берени ахъадаказ акваз жеда. {{Чкайрин климат |Город_род=Венадин |Чешме=[http://pogoda.ru.net/climate2/11035.htm Гьава ва Климат] | Янв_юкь=0.3 | Янв_юкь_къвал=37 | Фев_юкь=1.7 | Фев_юкь_къвал=41 | Мар_юкь=5.8 | Мар_юкь_къвал=51 | Апр_юкь=10.8 | Апр_юкь_къвал=44 | Май_юкь=15.6 | Май_юкь_къвал=69 | Июн_юкь=18.6 | Июн_юкь_къвал=70 | Июл_юкь=20.8 | Июл_юкь_къвал=71 | Авг_юкь=20.3 | Авг_юкь_къвал=72 | Сен_юкь=15.5 | Сен_юкь_къвал=60 | Окт_юкь=10.4 | Окт_юкь_къвал=38 | Ноя_юкь=5.2 | Ноя_юкь_къвал=49 | Дек_юкь=1.1 | Дек_юкь_къвал=48 | Йис_юкь=10.5 | Йис_юкь_къвал=649 | Янв_юкь_мин=−1.9 | Янв_юкь_макс=3.1 | Фев_юкь_мин=−1 | Фев_юкь_макс=5.2 | Мар_юкь_мин=2.5 | Мар_юкь_макс=10.3 | Апр_юкь_мин=6.3 | Апр_юкь_макс=16.2 | Май_юкь_мин=10.9 | Май_юкь_макс=21.1 | Июн_юкь_мин=14.0 | Июн_юкь_макс=24.0 | Июл_юкь_мин=15.9 | Июл_юкь_макс=26.5 | Авг_юкь_мин=15.7 | Авг_юкь_макс=26.0 | Сен_юкь_мин=11.9 | Сен_юкь_макс=20.6 | Окт_юкь_мин=7.4 | Окт_юкь_макс=14.6 | Ноя_юкь_мин=3.0 | Ноя_юкь_макс=8.1 | Дек_юкь_мин=−0.8 | Дек_юкь_макс=3.6 | Йис_юкь_мин=7.0 | Йис_юкь_макс=14.9 | Янв_а_макс=18.7 | Янв_а_мин=−22.2 | Фев_а_макс=20.6 | Фев_а_мин=−26 | Мар_а_макс=25.5 | Мар_а_мин=−16.3 | Апр_а_макс=30.0 | Апр_а_мин=−8.1 | Май_а_макс=34.0 | Май_а_мин=−1.6 | Июн_а_макс=36.5 | Июн_а_мин=3.2 | Июл_а_макс=38.3 | Июл_а_мин=6.9 | Авг_а_макс=37.6 | Авг_а_мин=6.5 | Сен_а_макс=33.0 | Сен_а_мин=−0.6 | Окт_а_макс=27.8 | Окт_а_мин=−9.1 | Ноя_а_макс=21.7 | Ноя_а_мин=−14.3 | Дек_а_макс=19.1 | Дек_а_мин=−20.7 | Йис_а_макс=38.3 | Йис_а_мин=−26 |}} == Тарих == == Агьалияр == === Дин === Вена Римдин католик Клисадин архиепархиядинни — митрополиядин юкь я. 2001 — й йисан ягьали сиягьдиз къачунин нетижайриз килигна, шегьердин агьали диндай гуьгъуьнин тегьерда пай жезвай: {|class="wikitable" | [[Католикар]] | align="right" | 49,2 % |- | [[Атеистар]] | align="right" | 25,7 % |- | [[Мусурманар]] | align="right" | 7,8 % |- | [[Христианар]] | align="right" | 6,0 % |- | [[Протестантар]] (асул яз [[лютеранвал]]) | align="right" | 4,7 % |- | [[Иудеяр]] | align="right" | 0,5 % |- | Амайбур | align="right" | 6,3 % |} == Политика == == Экономика == == Чирвилер == === Университетар === * Австрийский экономиядин чирна - жугъурунрин институт * Венадин халкьарадин экономикадин институт * Венадин университет * Венадин техникадин университет * Венадин экономикадин университет * Агрикультурадин университет (тӀебиятдин мяденрин) * Венадин медицинадин университет * Шикилар чӀугвадай харусенятдин академия (Вена) * Практикадин метлеб авай харусенятрин университет * Венадин музыкадин университет * Ветеринар медицинадин университет * Кьилдин университетар: * Университет Webster * Университет MODUL * Зигмунд Фрeйддин университет === Халкьарадин мектебар === == Улакьар == Венада халкьдиз талукь тир улакь хъсан гегьенш я. Адан диб туькӀуьрзавайбур: * Гзаф зарб фидай поездрин хилер — Австриядин федерал ракьун рекьин компанидиз талукь тир Венадин S-Bahn система. * Венадин метрополитен ([[U-Bahn]]), [[Wiener Linien]] компаниядин автобусрин ва трамвайрин рекьер. * Трамвайдин рекь Вена-Баден (Badner Bahn). * City Airport Train компаниядин Гзаф зарб фидай поездар. Трамвайдин алакъадин рекьер Венада 1865 - й йисуз арадал атанвай, ва гила шегьерда умуми 179 км яргъивилин трамвайдин рекьер авайди я. Гьавиляй, дуьньяда виридалай цӀуру ва яргъи трамвайдин рехъ Венада авай рехъ я. == Культура == [[File:Wien-Museumsquartier-34-Museen-2009-gje.jpg|thumb|upright=1.0|Музеяр]] === Музеяр === === Архитектура === [[File:Wien-Staatsoper-124-2013-gje.jpg|thumb|upright=0.8|Oпера]] === Музыка, театр ва опера === === ЦӀун кӀвал === == Туризм == == Актив ял ягъун == === Паркарни багъар === === Спорт === == Халкьарадин алакъаяр == == ЭлячӀунар == '''Официал сайтар''' * [http://www.wien.gv.at] — Official site of the municipality, with interactive map. * [http://www.wien.info/Wien.info]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Official site of the tourism board: events, sightseeing, cultural information, etc. * [http://www.vho.at/embassy.en.html List of Embassies in Vienna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113060112/http://www.vho.at/embassy.en.html |date=2006-01-13 }} * {{Wikitravel}} '''Венадин шикиларни видеояр''' * [http://very-bored.com/index.php?option=com_content&task=view&id=102&Itemid=1 Photos of Vienna at night (very-bored.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101195832/http://very-bored.com/index.php?option=com_content&task=view&id=102&Itemid=1 |date=2010-01-01 }} * [http://www.zoomvienna.com/thumbnails.php Photos of Vienna (zoomvienna.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025105825/http://www.zoomvienna.com/thumbnails.php |date=2013-10-25 }} * [http://www.photoglobe.info/hl_vienna/ PhotoGlobe Vienna] — a collection of georeferenced photos of Vienna * [http://willypuchner.com/en/wien/wien/wien_index1englisch.htm Vienna. Pleasure and Melancholy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220223226/http://willypuchner.com/en/wien/wien/wien_index1englisch.htm |date=2008-12-20 }} A collection of photos of Vienna (willypuchner.com) * [http://www.wienkultur.info/ Panoramic pictures of Vienna (wienkultur.info)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712121157/http://www.wienkultur.info/ |date=2010-07-12 }} * [http://vrvienna.com/iview_quicktime/index.html 360° virtual tour of Vienna, Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328035719/http://www.vrvienna.com/iview_quicktime/index.html |date=2012-03-28 }} (VRVienna.com) * [http://www.butkaj.com/visit/thumbnails.php?album=57 Vienna Christmas market] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219211851/http://www.butkaj.com/visit/thumbnails.php?album=57 |date=2010-02-19 }} «Wiener Christkindlmarkt» (butkaj.com) * [http://www.butkaj.com/visit/thumbnails.php?album=55 Photos of Vienna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219193329/http://www.butkaj.com/visit/thumbnails.php?album=55 |date=2010-02-19 }} Sightseeings (butkaj.com) * [http://www.gpix.at/Gpix.at-Gigapixel_gpath,wien,pid,9112,type,gpix.html Wien Gigapixel Panorama (12.000 Megapixel)] '''Венадин тарих''' * [http://postrealism.com/vienna.htm Hundreds of articles on historical buildings of Vienna: Churches, Palaces, Art, Culture and History of Vienna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011222843/http://postrealism.com/vienna.htm |date=2017-10-11 }} * [http://www.geschichteinchronologie.ch/oe-index.htm#06 Jews in Vienna (from Encyclopaedia Judaica 1971)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606000651/http://www.geschichteinchronologie.ch/oe-index.htm#06 |date=2014-06-06 }}. * [http://www.battlefieldsww2.com/Vienna.html German flaktowers in Vienna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140417204730/http://www.battlefieldsww2.com/Vienna.html |date=2014-04-17 }} * [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Wien History of the Coat of Arms of Vienna and all (former) districts and municipalities] '''Вена шегьердикай малуматар''' * [http://www.wien.city-map.at/ Vienna Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107022631/http://www.wien.city-map.at/ |date=2010-01-07 }} Sorted by categories. Choose from 5 Languages * [http://www.concertvienna.com/ Events in Vienna] [[Категория:Австриядин шегьерар]] [[Категория:Дуьньядин кьилин шегьерар]] 153xw6fvttq6g6xtvnw14oph9nkmhwa Курд (Кьвепеле) 0 5250 98692 81461 2026-06-27T16:07:44Z ~2026-36301-35 13000 /* */ 98692 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2 |тӀвар=Курд |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Азербайжан |lat_dir = |lat_deg =40 |lat_min =50|lat_sec =19 |lon_dir = |lon_deg =47 |lon_min =41|lon_sec =11 |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =0 |региондин картадин алцум =0 |райондин картадин алцум =300 |региондин жуьре = |регион = Шеки-Закаталадин экономикадин регион |регион таблицада = |райондин жуьре = Муниципал район |район = Кьвепеле район‎ |жемятдин жуьре = |жемят = |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |майдан = |агьалияр = 1 335 |сиягьдиз къачур йис = |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[азербайжанар]], [[курдар]] |динар = [[суьннияр|суьнни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +4, +5 |DST = |телефондин код = +994 160 |почтунин индекс = |почтайрин индексар = |автомобилдин код = |идентификатордин жуьре = |цифрадин идентификатор = |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = }} '''Курд''' — [[Азербайжан]] республикадин [[Кьвепеле район]]да авай хуьр ва беледие. == География == Хуьр [[Кьвепеле район]]дин кьибле пата, райондин кьилин шегьер тир [[Кьвепеле]] шегьердилай кьибле патахъ 23,6 км яргъал чка кьунва. == Агьалияр == Алай чӀавуз хуьре 1 335 кас яшамиш жезва. Агьалийрин саки вири азербайжандал рахазвай [[курдар]] ва [[азербайжанар|азербайжанвияр]] я. == ЭлячӀунар == * [http://geonames.nga.mil/ggmagaz/detaillinksearch.asp?G_NAME='32FA8815063B3774E0440003BA962ED3'&Diacritics=DC Kürd: Azerbaijan] {{ref-en}} {{Кьвепеле райондин яшамиш жезвай чкаяр}} [[Категория:Кьвепеле райондин хуьрер]] qkvmbkl58zx8g23vuduq4a4bakdshuq