Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Helsinki
0
2277
56919
26263
2026-06-26T18:44:46Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56919
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Helsinki''' (sv: '''Helsingfors''') ce'kibuga ca [[Finilandi]] ekikulu era ecisinga obunen.
Ekibuga cili manga wa Finilandi nyanja Suomenlahti. Helsinki esulwaamu abantu 570 074.
[[Category:Finilandi]]
0pl7uuwf02zo296o7s7iagwbtdlqd5g
Afirika
0
4147
56986
31690
2026-06-27T09:44:39Z
24RAY
11014
ngasseeko data box
56986
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Afirika''' ssemazinga. Afirika lumanyiddwa nga olukalu lw'omwana w'omuddugavu. Lusangibwamu amawanga agawerera ddala 54. Ssemazinga ono wanjawulo nnyo kubanga afumbekeddemu obugagga obw'omuttaka, embeera y'obudde ennungi, abantu abalina empisa n'obuntubulamu, ebisolo eby'omunsiko n'ebinyonyi ebisinga ebitasangibwa ku ssemazinga ndala. Ku lukalu luno kwe kusangibwa omugga ogusinga obuwanvu mu nsi yonna oguyitibwa [[Kiyira]], n'ennyanja ekwata eky'okubiri mu nsi yonna mu bwaguuga eya [[Nnalubaale]]
Ssemazinga ono alina abantu ab'enjawulo, aboogera ennimi ez'enjawulo era nga balina n'obuwangwa obwenjawulo. Abafirika boogera ennimi enzaaliranwa eziwerera ddala enkumi bbiri.
== Ebyafaayo bya Afirika ==
Afirika eyogerwako nnyo mu byafaayo era nga amawanga naddala ag'obukiika ddyo galina ebyafaayo ebyenkukunala ebimaze emyaka egisukka mu nkumi ebbiri. Okugeza amasiro g'abassekabaka b'eMisiri abaayitibwanga ba faraawo gakyaliyo na kaakano. Omugga kiyira gumanyiddwa nnyo mu byafaayo era nga ne mu bayibuli gwogerwako. Tujjukira nti jjajjaffe Yiburayimu yawanngangukirako mu Afirika muno ate era ssemazinga ziri bbiri zokka Yezu omwana wa Katonda ze yalinnyako nga emu ku zzo ye Afirika. Anti tujjukira nti nga kabaka Kerode bwe yali ayagala okutta omwana oyo, katonda yalagira kitaawe Yozefu amuddusize e Misiri, wano mu Afirika. Ate ye kabaka omukyala eyakyalirako kabaka Solomooni naye yava ku lukalu lw'Afirika kuno.
Mu nsagi zino nga wazzeewo tekinologiya ow'okunoonyereza, abakugu baazuula mu Tanzania obujulizi obukakasa okubaawo kw'abantu ku lukalu luno mu mirembe egy'edda ennyo. Era Afirika yeesinga okuba n'eddungu eddene erikira gonna munsi yonna erya Sahara. Eddungu lino olw'okuba eddene lityo, tewali yeetambaalanga kulisomoka, kubanga buli eyagezangako, yafanga nga tannatuuka gy'alaga. N'olwekyo ebitundu ebiri mu bukiika kkono bw'eddungu lino byasigala nga byeyawudde nnyo ku nsi yonna era tewali yalowooza nti eno eriyo abantu okutuusa abatambuze abeetooloola ensi bwe baazula ebitundu bino nga bayitira ku ssemayanja.
<br /><gallery mode="packed" class="center">
File:Lion waiting in Namibia.jpg
File:Rhinoceros in South Africa adjusted.jpg
File:Boulders Beach, South Africa.jpg
File:African boy transporting fodder by bicycle edit.jpg
File:The New Africa 01.jpg
</gallery>{{Amawanga g'Afirika}}
[[Category:Afirika| ]]
g9id92nhsny8wjhkklne65p6voaezkp
Misiri
0
5667
56989
25273
2026-06-27T09:59:09Z
DitektivUg
11122
DitektivUg moved page [[Egypt]] to [[Misiri]]: Misspelled title: lye linnya ery'Oluganda
25273
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''Egypt'''</big></big><br/>(en) ''Arab Republic of Egypt''<br>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_Egypt.svg|125px]]
| align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Egypt.svg|125px]]
|-
| align="center" width="140px" | ([[Flag of Egypt|Flag]])
| align="center" width="140px" | ([[Coat of Arms of Egypt|Coat of Arms]])
|}
|-
| align="center" colspan=2 |
|-
| align=center colspan=2 | [[File:Location Egypt AU Africa.svg|300px]]
|}
[[File:A horse and rider touring the pyramids of Giza, in Cairo Egypt.jpg|thumb|left|Egypt]]
'''Egypt''', ggwanga mu [[Afirika]]. Ekibuga ky'ensi ekikulu kiyitibwa [[Cairo]].
* Awamu: 1.010.408 km²
* Abantu: 91.180.000 (2016)
* Ekibangirizi n'abantu: 90/km²
{{Amawanga g'Afirika}}
{{stub}}
[[Category:Amawanga g'Afirika]]
c92pwb1wi49g595rtow54zo8tdu9das
56991
56989
2026-06-27T10:04:36Z
DitektivUg
11122
nkyusizza erinnya ly'omuko
56991
wikitext
text/x-wiki
'''Misiri''' ggwanga mu [[Afirika]]. Ekibuga ky'ensi eno ekikulu kiyitibwa Cairo.
* Awamu: 1.010.408 km²
* Abantu: 91.180.000 (2016)
* Ekibangirizi n'abantu: 90/km²
{{Amawanga g'Afirika}}
{{stub}}
[[Category:Amawanga g'Afirika]]
43ftl3nod4kvxdv87bvav4opfe8c06q
56992
56991
2026-06-27T10:05:10Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56992
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Misiri''' ggwanga mu [[Afirika]]. Ekibuga ky'ensi eno ekikulu kiyitibwa Cairo.
* Awamu: 1.010.408 km²
* Abantu: 91.180.000 (2016)
* Ekibangirizi n'abantu: 90/km²
{{Amawanga g'Afirika}}
{{stub}}
[[Category:Amawanga g'Afirika]]
11u11r9gforqtutpn11p5gqjw9xt3qt
Hellen Obura
0
7840
56918
35573
2026-06-26T18:44:18Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56918
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
== Ebyafayo n'obuyigirize bwe ==
Yazalibwa era yasomeera mu Yuganda nga tanagenda ku Yunivasite. Yafuna digulli mu By'amateeka okuv'e [[Makerere University]], eno ye Univasite esinga obukaade nobuganzi mu gwanga. yafuna dipuloma mu kwegeza mu by'okulamula okuva ku Law Development Centre mu [[Kampala]].<ref name=":0" /> okumala emyaka kumi na musanvu okuva 1993 kutusa lwe bamulonda ng'omulamuzi mu Kooti enkulu eya Yuganda, omulamuzi Obura yali awereza mu minisitule yeby'obwenkanya nensonga za semateeka. yali muwandiisi w'akakiiko keby'amateeka mukaseera bweyayitiibwa okufuka omulamuzi mu mwaka gwa 2010.<ref name=":0" />
== Gyenvudde'we mu byobulamuzi ==
Hellen Obura yawereza ng'omulamuzi mu Kooti enkuulu eya Yuganda okuva mu mukulukusa bitungotungo owa 2010, kutusa mutunda 2015 bweyalondebwa okweyunga ku Kooti ejulirwamu<ref>http://www.judiciary.go.ug/data/news/206/4442/New%20Justices%20Appointed%20to%20the%20Supreme%20Court%20and%20Court%20of%20Appeal.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://observer.ug/news-headlines/39744-museveni-appoints-new-supreme-court-judges |access-date=2021-03-20 |archive-date=2019-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717041741/https://observer.ug/news-headlines/39744-museveni-appoints-new-supreme-court-judges |url-status=dead }}</ref>
== laaba ne bino ==
* Solome Bossa
* Stella Arach-Amoko
* [[Esther Mayambala Kisaakye]]
== Ebijulizo ==
{{Reflist}}
8avcup8t5otnxbslavy0bi730iceil0
Hellen Auma Wandera
0
7881
56914
48120
2026-06-26T18:42:44Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56914
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hellen Auma Wandera''' munabyabufuzi [[:en:Uganda|Omunayuganda]] Omukyala akiikirira [[:en:Busia_District|Disitulikiti ya Busia]] eyalondebwa mu Paalamenti ya Uganda eyekumineemu.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/fish-vendor-turns-youngest-mp-3404082</ref> Awereza ne ku kakiiko akadukanya ensonga za Pulezidenti mu Paalamenti ya Uganda.<ref>https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-presidential-affairs/</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Hellen Auma Wandera yazaalibwa mu [[:en:Busia_District|Disitulikiti ya Busia]] nga taata we ye Dickson Wandera ne maama we Betty Afuro. Yagenda ku Busia Parents Primary School gyeyatuulira ebigezi bye ebya P7, oluvannyuma n'agenda ku Great Obrem Memorial mu [[:en:Tororo_District|Disitulikiti y'e Tororo]] gyeyatuulira ebigezo bya S4 wamu ne St. Peters Naalya (Spena International) gyeyatuulira S6 nga tanaba kwegata ku [[:en:Kyambogo_University|Yunivasite y'e Kyambogo]] n'afuna Diguli mu by'Embeera z'abantu.<ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/articledetails/105292</ref><ref>https://nilepost.co.ug/2021/05/18/fish-vendor-becomes-ugandas-youngest-serving-mp/</ref><ref>https://campusbee.ug/news/kyambogo-graduate-who-used-to-vend-fish-swears-in-as-busia-woman-mp/</ref>
== Emirimu gye mu Byobufuzi ==
Alina akakwate ku kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM). Yawangula Nina Nekesa, Fiona Nakku, Nabwire Sharon Veron Namumayi, Esther Busingye Wafula, Grace Nyakecho, Teddy Auma wamu ne Lilian Taaka mu kamyuufu ka NRM aka 2020 abaali baagala okwesimbawo ku ky'Omubaka wa Paalamenti.<ref>https://www.independent.co.ug/another-candidate-declared-winner-of-nrm-polls-in-busia-after-vote-recount/</ref> Yadira [[:en:Jane_Nabulindo_Kwoba|Jane Nabulindo Kwoba]] nga Omubaka omukyala akiikirira Paalamenti ya Disitulikiti ya Busia mu kalulu ka Uganda akabonna aka 2021.<ref>https://www.independent.co.ug/tag/hellen-auma-wandera/</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2021/05/18/23-year-old-hellen-auma-wandera-shares-how-she-rose-from-fish-vending-to-parliament/ |title=Archive copy |access-date=2024-03-26 |archive-date=2022-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216115944/https://www.matookerepublic.com/2021/05/18/23-year-old-hellen-auma-wandera-shares-how-she-rose-from-fish-vending-to-parliament/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/auma-now-uganda-s-youngest-serving-mp-3407634</ref>
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
6amc3e78rlk2e8ujuzgequo4h7n47pg
Hanifa Kawooya
0
7889
56799
48126
2026-06-26T13:18:26Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56799
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hanifa Kawooya''' (yazaalibwa nga 21Gatonnya /January,1957) Munnayuganda, munnabyabufuzi era mukulembeze. Mubaka Omukazi mu Paalamenti akiikirira [[:en:Sembabule_District|Disitulikiti y'e]] [[:en:Sembabule_District|Sembabule]]. Kawooya ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekiri mu buyinza ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM).
== Gyava n'ebyobuyigirize ==
Mu 2004, yatikkirwa Ddiguli ye esooka mu by'enkulaakulana eya Bachelors Degree of Arts in Development Studies mu [[:en:Nkumba_University|Nkumba University]]. Oluvannyuma mu 2007 yatiikirwa Ddiguli eyookubiri (Masters) ekywata ku nkwatagana ez'amawanga ag'enjawulo eyitibwa Master of International Relations and Diplomacy nga yagisomera mu Yunivaasite y'emu.<ref name=":0">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 |access-date=2021-04-09 |archive-date=2020-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu n'olugendo lwe olw'ebyobufuzi ==
Okuva mu 1993-1995, yali mukiise mu lukiiko lw'eggwanga Uganda olufuzi olwa [[:en:National_assembly_of_uganda|National Assembly.]] Wakati wa 1998-2002, ye yali akulira eby'empuliziganya ku lukiiko lw'abakyala olwa National Women Council. Okuva mu 1980 okutuuka mu 1992, yaweebwa omulimu era n'aweereza nga kitunzi wa kkampuni y'ennyonyi eya [[:en:Uganda_Airlines|Uganda Airlines]] n'eya Zambia Airways. Okuva mu 2016 okutuusa leero, abadde mubaka mu Paalamenti ya Africa eya [[:en:Pan-African_Parliament|Pan African Parliament]]. Hanifa era yakolako ng'omuwanika w'akabondo k'ababaka ba Paalamenti ab'ekibiina kye eky'ebyobufuzi mw'ali ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]. Era yaliko Omukubiriza w'olikiiko lwa Disitulikiti y'e Sembabule. Yakolako mu [[:en:Uganda_Revenue_Authority|kitongole ky'eggwanga eky'emisola ekya]] [[:en:Uganda_Revenue_Authority|Uganda Revenue Authority]] ng'akola nga Senior Principal Revenue Officer mu 2001. Yakolako ng'omumyuka wa RDC (Deputy Resident District Commissioner) owa [[:en:Rakai_District|Disitulikiti y'e]] [[:en:Rakai_District|Rakai.]] Okuva mu 2001 okutuusa leero, abadde Mmemba mu Paalamenti ya Uganda.
== Obuvunaanyizibwa obulala bwe yakola ==
Aweereza ne ku:
* Mmemba ku kakiiko ka Paalamenti akafaayo okugaba emirimu eky'enkanyi
* Mmemba ku kakiiko ka Paalamenti ak'ensonga z'ebweru.
== Laba na bino ==
* [[:en:Sembabule_District|Disitulikiti y'e Sembabule]]
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa bammemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwamu ==
== Akalandirwako ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda]
[[Category:Bannabyabufuzi]]
kh35e6s8ulp4zjgtqjkmy5j4a3yhsgd
Hanifa Nabukeera
0
7898
56800
48175
2026-06-26T13:19:18Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56800
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hanifa Nabukeera''' [[Yuganda|munnayuganda]] musuubuzi era munnabyabufuzi. Mu kiseera kino akola nga omubaka wa Palamenti omulonde ku [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]], eyeegasse ku kibiina ky’eby'obufuzi ekya [[National Unity Platform]] (NUP).
Nabukeera yasikira [[:en:Peace_Kusasira|Kusasira Peace Kanyesigye Mubiru]], gwe yawangula mu kulonda kwa bonna mu 2021.
== Gyenvudde ==
Nabukeera yazaalibwa mu Disitulikiti y’e [[Mukono (disitulikit)|Mukono]] mu masekkati ga Uganda. Yeesimbawo ku bwa palamenti mu 2011 ne 2016, n’awangulwa [[:en:Ronald_Kibuule|Ronald Kibuule]] ne Kusasira Peace. Ono ye yakwata eky'okubiri mu mpaka za Palamenti y’abakyala eza 2016.
Nabukeer aweerereza mu palamenti ey’ekkumi n’emu kulwa Disitulikiti y’e Mokono era ali mu kibiina kya NUP.
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
qndzje8ofl83zk7cz4q9v8be3fynjl6
Harriet Businge
0
7959
56831
48204
2026-06-26T13:29:47Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56831
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harriet Businge,''' yazaalibwa nga 12 Ogwekumi mu 1980 nga musomesa Omunayuganda omukug mu nabyabufuzi ng'ate munamateeka atuula ku kakiiko akakola amateeka.
== Obulamu bwe ==
Busingye y'akiikirira abantu ba [[:en:Hoima_District|Disitulikiti y'e Hoima]] nga Omubaka Omukyala owa [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]. Yayingira Paalamenti oluvannyua olw'okuwangula akalulu ka 2019 akaali ak'okujuza ekifo ky'Omubaka w'e Hoima Omukyala, ng'eya eyali asinga okumuvuganya yali Asinansi Nyakato eyali agidde mu kibiina kye by'obufuzi ekya [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC).<ref name=":1">https://www.pmldaily.com/news/politics/2019/09/profiles-who-is-who-in-the-hoima-woman-mp-by-election.html</ref> Y'omu ku bali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National resistance movement]], ekibiina ekiri mu buyinza bwa Uganda, nga kidukanyizibwa [[:en:Yoweri_Museveni|HE Yoweri Kaguta Museveni]], [[:en:Uganda|pulezidenti w'eggwanga lya Uganda]] nga y'akola nga ssentebe wakyo<ref name=":0">https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=551</ref> Nga twolekera [[:en:2021_Ugandan_general_election|okulonda kwa bonna okwa 2021]], yawangulwa mu kamyuufu ka NRM akaali ak'okulonderako eyali agenda okukwatira ekibiina kino bendera nga Beatrice Wembabazi yeeyamusinga, era okukakana nga yeesimbyeyo nga talina kibiina mu [[:en:2021_Ugandan_general_election|kalulu ka bonna]].<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/hoima-woman-mp-harriet-businge-loses-nrm-flag-to-rival-</ref>
== Okusoma kwe ==
Busingeyatandika okusoma pulayimale ku Kikangara primary school gyeyatuulira ebigezo bye ebya P7 mu 1992, Oluvannyuma yeeyongerayo ku [[:en:Kyebambe_Girls'_Secondary_School|Kyebambe Girls secondary]] school e [[:en:Kabarole_District|Fort Portal mu Disitulikiti y'e Kabarole]], ng'eno gyeyatuulira [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|ebigezo bye ebya S4]] mu 1996. Oluvannyuma yeegata kutendekero ly'abasomesa erya National teachers college e [[:en:Masindi_District|Masindi]] ng'eno gye yatikirwa ne Dipulooma mu eya bulijo mu b'okusomesa mu 2001, nga oluvannyuma mu bulamu, yeegata ku [[:en:Nkumba_University|Yunivasite y'e Nkumba]], gyeyatikirwa ne [[:en:Bachelor_of_Education|Didguli mu Byobusomesa]] mu 2007.<ref name=":0" />
== Obumannyirivu b'awalina mu mirimu ==
Harriet yatandika emirimu gye nga eyali akulira esomero lya Good Samaritan nursery and primary school mu 1995, nga okuva mu 2005 okutuuka kati, y'akulira kampuni ya Multi constra engineering works limited, okuva mu 2007 okutuuka mu 2009,yakolako nga [[:en:Education_minister|minisita w'eby'enjigiriza]], abavubuka n'ebyemizannyo mu [[:en:Bunyoro|Bw'omukama bwa Bunyoro Kirata]] mu bitundu bya [[:en:Western_Region,_Uganda|Uganda ebya Bugwanjuba]], y'akulira enteekateeka y'eby'ensiimbi ey'eby'enjigiriza bya Kabalega, ekifo kyabaddemu okuva mu 2009. Yali ayamba ku by'obulamu, n'okukubiriza abantu mu [[:en:Hoima_District|Disitulikiti ye Hoima]] okuva mu 2011, okuva mu Gwokutaano, okutuuka mu Gwomwenda mu 2018. Yali akola mu gavumenti z'ebitundu ng'avunaanyizibwa ku by'enkulakulana (RDC), owa [[:en:Sembabule_District|Disitulikiti ye Sembabule]], nga abadde Omubaka wa Paalamenti okuva mu Gwomwenda 2019, okutuusa kati.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/why-nrm-won-hoima-woman-mp-seat-1850444</ref><ref>https://www.pmldaily.com/news/2019/09/final-results-nrm-candidates-sweep-hoima-kaboong-by-elections.html</ref><ref name=":1" />
== Obutabanguko ==
Mu kalulu k'ekibiina kya National Resistance Movement ak'okulondawo agenda okukiikirira ekibiina kino mu Disitulikiti ye Hoima, Businge baali bamulumiriza okubeera nga yalumba eyali asinga okumuvuganya ku ky'Omubaka wa Paalamenti Beatrice Wembabazi. Abaali banoonyeza Businge akalulu baalumba Wembabazi ku kifo kya Runga landing site nga mu kakuubagano akaaliwo, yafuna ebinuubule eby'amaanyi nadala ku mutwe n'agenda n'atwalibwa nga tamannyi nabigenda mu maaso kunsi.Kino kyawaliriza ssentebe w'akakiiko k'eby'okulonda mu kibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM) Dr. Tanga Odoi okuyimiriza okulonda kuno mubunambiro.<ref>https://www.independent.co.ug/nrm-halts-hoima-woman-mp-primaries-as-aspirant-battles-for-life/</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://eizooba.co.ug/tag/harriet-businge/ |access-date=2021-08-17 |archive-date=2021-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817200103/https://eizooba.co.ug/tag/harriet-businge/ |url-status=dead }}</ref>
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Ku mikutu gya yintaneenti ya Paalamenti ya Uganda]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
2jn89q5xuga7kogf660wwds94e21tr8
Henry Oryem Okello
0
7964
56945
48210
2026-06-26T19:04:06Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56945
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox person|name=Henry Oryem Okello|image=|image_size=|caption=|birth_date={{Birth date and age|1960|1|21|df=yes}}|birth_place=[[Uganda]]|death_date=|death_place=|alma_mater='''[[University of Buckingham]]'''<br/>{{small|([[Bachelor of Laws]])}}<br/>'''[[University of Southampton]]'''<br/>{{small|([[Master of Laws]])}}<br/>'''[[General Council of the Bar]]'''<br/>{{small|([[Barrister-at-Law]])}}|occupation=[[Lawyer]] & [[Politician]]|years_active=1988 — present|nationality=Ugandan|citizenship=Uganda|known_for=[[Politics]]|networth=|title=[[Foreign minister|State Minister for Foreign Affairs (International Affairs)]]}}
[[File:Acting Foreign Minister Okello Oryem (cropped).jpg|thumb|Minister Okello Oryem]]
'''Henry Oryem Okello''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]], [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]]. Ye [[:en:Foreign_minister|Minisita omubeezi ow'ensonga z'ebweru]]. Yalondebwa mu kifo ekyo mu 2004. Mu kulondebwa kwa Kabinenti empya mu Gwomukaaga nga 1, 2006,<ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> n'e nga 16, Ogwokubiri 2009,<ref>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</ref> era ne mu kulonda kwa nga 27 Ogwokutaano 2011,<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> yasigaza ekifo kye. Aweerezzaako nga [[:en:Sports|Minisita omubeezi ow'ebyemizannyo]], okuva mu 2001 okutuuka mu 2005. Era aweerezza nga [[Omubaka mu Paalamenti]] "ow'Essaza ly'e Chua", mu[[:en:Kitgum_District|Disitulikiti y'e Kitgum]], okutuuka mu 2021.<ref name="Chua">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=233&const=Chua++County&dist_id=40&distname=Kitgum |access-date=2021-08-21 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002907/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=233&const=Chua++County&dist_id=40&distname=Kitgum |url-status=dead }}</ref>
== Obuvo n'emisomo gye ==
Yazaalibwa mu Ssaza ly'e Chua mu [[:en:Kitgum_District|disitulikiti y'e Kitgum]] nga 21, Ogwoluberyeberye 1960. Kitaawe ye mugenzi [[:en:Tito_Okello|General Tito Lutwa Okello]] (1914–1996), eyaweerezaako nga [[:en:President_of_Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] wakati w'Ogwomusanvu 1985 n'Ogwoluberyeberye 1986.<ref>https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html</ref>
Oryem Okello alina Diguli mu mateeka eya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] nga talina lupapula lw'agudde, okuva mu [[:en:University_of_Buckingham|Yunivasite y'e Buckingham]] mu [[:en:United_Kingdom|Bwakabaka bwa Bungereza]], gye yafuna mu 1985. Era alina [[:en:Master_of_Laws|Diguli eyookubiri]] mu mateeka eya [[:en:Master_of_Laws|Master of Laws]], okuva mu [[:en:University_of_Southampton|Yunivasite y'e Southampton]], era nayo mu UK, gye yafuna mu 1989. Yali [[:en:Barrister-at-Law|munnamateeka eyali awoza emisango mu kkooti ekkulu]] mu [[:en:United_Kingdom|Bungereza]], nga tannalekulira kuyingira mu by'obufuzi bya Uganda mu 2001.<ref name="Chua"/>
== Emirimu gye ==
Yaweerezako nga munnamateeka wakati wa 1988 ne 2000, mu Bwakabaka bwa Bungereza. Mu 2001, yalondebwa okukiikirirza essaza lya Chwa, disitulikiti y'e Kitgum, mu Paalamenti ya Uganda, naga yaweereza mu kifo ekyo okutuuka mu 2006. Yalondebwa ku bwa Minisita omubeezi ow'ebyenjigiriza n'e mizannyo, avunanyizibwa ku byemizannyo, era nga bwa kwasaganya obuvunanyizibwa mu Paalamenti, okutuuka mu 2005. Mu 2005 yalondebwa ku kifo ky'obwa Minisita. Wakati wa 2001 ne 2005, yaweereza nga omumyuka wa Pulezidenti, ku kakiiko akasukkulumu ak'ebyemizannyo mu mawanga agoogerwamu [[:en:English-speaking_world|olungereza]] mu Afirika.
Teyeesimbawo ku kifo ky'omu Paalamenti mu kulonda kwa 2006 naye, yasigala mu Paalamenti olw'okubeera Minisita naye nga talina kitundu ky'akiikirira. Wakati wa 2006 ne 2008, Yaweereza nga mmemba ku lukiiko lwa [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti olugaba obuyinza]] olwakulemberamu mu [[:en:Juba_peace_talks|nteeseganya ez'eddembe]] wakati wa Gavumenti ya Uganda n'abakiikirira abayeekera ba [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]. Emirundi mingi, yali omumyuka w'omukulembeze w'ekibiina kya Uganda ekigabanya obuyinza, ekyali kikulemberwa Ambasada [[:en:Ruhakana_Rugunda|Ruhakana Rugunda]], mu kaseera ako eyali Minisita wa Uganda ow'ensonga z'omunda.
Mu kulonda kwa okwa 2011, Okello Oryem yammega eyali omubaka wa Paalamenti "ow'e ssaza ly'e Chua", Okello Oryemuo, ow'ekibiina kye byobufuzi ekya [[:en:Uganda_People's_Congress|Uganda People's Congress]] , okweza ekifo kye mu Paalamenti. Mu kiseera kino ye [[:en:Incumbent|mubaka aliko]] owa Disitulikiti y'e Kitgum.
== Ebimukwatako ==
Henry Oryem Okello mufumbo. Agoberera nnyo ensonga ezigenda mu maaso mu nsi yonna, [[:en:Military_affairs|ensonga z'amagye]] n'[[:en:Sports|ebyemizannyo]].
== Laba na bino ==
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]]
* [[:en:Kitgum_District|Disitulikiti y'e Kitgum]]
* [[:en:List_of_University_of_Birmingham_people|Olukalala lw'abantu olwa Birmingham]]
== Ebijulizo ==
{{Reflist}}
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Full of List of Ugandan Cabinet Ministers May 2011]
* [http://www.parliament.go.ug Website of the Parliament of Uganda]
* [https://web.archive.org/web/20100129013209/http://www.kitgum.go.ug/ Kitgum District Homepage]
[[Category:Bannabyabufuzi]]
i65cysi4b5c28pw9im7bcx8ioykpvca
56946
56945
2026-06-26T19:04:32Z
Nambogo Catharine
6408
56946
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox person|name=Henry Oryem Okello|image=|image_size=|caption=|birth_date={{Birth date and age|1960|1|21|df=yes}}|birth_place=[[Uganda]]|death_date=|death_place=|alma_mater='''[[University of Buckingham]]'''<br/>{{small|([[Bachelor of Laws]])}}<br/>'''[[University of Southampton]]'''<br/>{{small|([[Master of Laws]])}}<br/>'''[[General Council of the Bar]]'''<br/>{{small|([[Barrister-at-Law]])}}|occupation=[[Lawyer]] & [[Politician]]|years_active=1988 — present|nationality=Ugandan|citizenship=Uganda|known_for=[[Politics]]|networth=|title=[[Foreign minister|State Minister for Foreign Affairs (International Affairs)]]}}
'''Henry Oryem Okello''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]], [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]]. Ye [[:en:Foreign_minister|Minisita omubeezi ow'ensonga z'ebweru]]. Yalondebwa mu kifo ekyo mu 2004. Mu kulondebwa kwa Kabinenti empya mu Gwomukaaga nga 1, 2006,<ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> n'e nga 16, Ogwokubiri 2009,<ref>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</ref> era ne mu kulonda kwa nga 27 Ogwokutaano 2011,<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> yasigaza ekifo kye. Aweerezzaako nga [[:en:Sports|Minisita omubeezi ow'ebyemizannyo]], okuva mu 2001 okutuuka mu 2005. Era aweerezza nga [[Omubaka mu Paalamenti]] "ow'Essaza ly'e Chua", mu[[:en:Kitgum_District|Disitulikiti y'e Kitgum]], okutuuka mu 2021.<ref name="Chua">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=233&const=Chua++County&dist_id=40&distname=Kitgum |access-date=2021-08-21 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002907/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=233&const=Chua++County&dist_id=40&distname=Kitgum |url-status=dead }}</ref>
== Obuvo n'emisomo gye ==
Yazaalibwa mu Ssaza ly'e Chua mu [[:en:Kitgum_District|disitulikiti y'e Kitgum]] nga 21, Ogwoluberyeberye 1960. Kitaawe ye mugenzi [[:en:Tito_Okello|General Tito Lutwa Okello]] (1914–1996), eyaweerezaako nga [[:en:President_of_Uganda|Pulezidenti wa Uganda]] wakati w'Ogwomusanvu 1985 n'Ogwoluberyeberye 1986.<ref>https://web.archive.org/web/20150216223129/http://www.newvision.co.ug/news/628581-tito-okello--the-president-who-was-kept-on-his-toes.html</ref>
Oryem Okello alina Diguli mu mateeka eya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] nga talina lupapula lw'agudde, okuva mu [[:en:University_of_Buckingham|Yunivasite y'e Buckingham]] mu [[:en:United_Kingdom|Bwakabaka bwa Bungereza]], gye yafuna mu 1985. Era alina [[:en:Master_of_Laws|Diguli eyookubiri]] mu mateeka eya [[:en:Master_of_Laws|Master of Laws]], okuva mu [[:en:University_of_Southampton|Yunivasite y'e Southampton]], era nayo mu UK, gye yafuna mu 1989. Yali [[:en:Barrister-at-Law|munnamateeka eyali awoza emisango mu kkooti ekkulu]] mu [[:en:United_Kingdom|Bungereza]], nga tannalekulira kuyingira mu by'obufuzi bya Uganda mu 2001.<ref name="Chua"/>
== Emirimu gye ==
Yaweerezako nga munnamateeka wakati wa 1988 ne 2000, mu Bwakabaka bwa Bungereza. Mu 2001, yalondebwa okukiikirirza essaza lya Chwa, disitulikiti y'e Kitgum, mu Paalamenti ya Uganda, naga yaweereza mu kifo ekyo okutuuka mu 2006. Yalondebwa ku bwa Minisita omubeezi ow'ebyenjigiriza n'e mizannyo, avunanyizibwa ku byemizannyo, era nga bwa kwasaganya obuvunanyizibwa mu Paalamenti, okutuuka mu 2005. Mu 2005 yalondebwa ku kifo ky'obwa Minisita. Wakati wa 2001 ne 2005, yaweereza nga omumyuka wa Pulezidenti, ku kakiiko akasukkulumu ak'ebyemizannyo mu mawanga agoogerwamu [[:en:English-speaking_world|olungereza]] mu Afirika.
Teyeesimbawo ku kifo ky'omu Paalamenti mu kulonda kwa 2006 naye, yasigala mu Paalamenti olw'okubeera Minisita naye nga talina kitundu ky'akiikirira. Wakati wa 2006 ne 2008, Yaweereza nga mmemba ku lukiiko lwa [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti olugaba obuyinza]] olwakulemberamu mu [[:en:Juba_peace_talks|nteeseganya ez'eddembe]] wakati wa Gavumenti ya Uganda n'abakiikirira abayeekera ba [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]. Emirundi mingi, yali omumyuka w'omukulembeze w'ekibiina kya Uganda ekigabanya obuyinza, ekyali kikulemberwa Ambasada [[:en:Ruhakana_Rugunda|Ruhakana Rugunda]], mu kaseera ako eyali Minisita wa Uganda ow'ensonga z'omunda.
Mu kulonda kwa okwa 2011, Okello Oryem yammega eyali omubaka wa Paalamenti "ow'e ssaza ly'e Chua", Okello Oryemuo, ow'ekibiina kye byobufuzi ekya [[:en:Uganda_People's_Congress|Uganda People's Congress]] , okweza ekifo kye mu Paalamenti. Mu kiseera kino ye [[:en:Incumbent|mubaka aliko]] owa Disitulikiti y'e Kitgum.
== Ebimukwatako ==
Henry Oryem Okello mufumbo. Agoberera nnyo ensonga ezigenda mu maaso mu nsi yonna, [[:en:Military_affairs|ensonga z'amagye]] n'[[:en:Sports|ebyemizannyo]].
== Laba na bino ==
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]]
* [[:en:Kitgum_District|Disitulikiti y'e Kitgum]]
* [[:en:List_of_University_of_Birmingham_people|Olukalala lw'abantu olwa Birmingham]]
== Ebijulizo ==
{{Reflist}}
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Full of List of Ugandan Cabinet Ministers May 2011]
* [http://www.parliament.go.ug Website of the Parliament of Uganda]
* [https://web.archive.org/web/20100129013209/http://www.kitgum.go.ug/ Kitgum District Homepage]
[[Category:Bannabyabufuzi]]
076x8modvfjqbsvih2naix7ii55cr8y
Hilary Onek
0
7987
56972
48227
2026-06-26T19:11:43Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56972
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hilary Obaloker Onek''' yazaalibwa nga 5 ogwokutaano 1948, munnayuganda, Yinginiya ate nga munnabyabufuzi. Ye [[Minisita]] wa [[:en:Refugee|Relief, Disaster Preparedness and Refugees.]] mu l[[ukiiko lwa Uganda]] olukulu. <ref>https://www.newvision.co.ug/news/653889-uganda-to-negotiate-return-of-refugees.html</ref>Yalondebwa mu kifo ekyo nga 27 ogwokutaano 2013. Yadda mu kifo kya [[:en:Tarsis_Kabwegyere|Tarsis Kabwegyere]]. Nga ekyo tannakifuna, Hilary Onek yakolako nga [[:en:Energy|Minister for Energy & Minerals]], okuva nga 16 ogwokubiri 2009 okutuuka nga 27 ogwokutaano 2011. Ekyo era nga tannakifuna, yakolako nga Minisita w'eby'obulimi, obulunzi n'obuvubi okuva mu 2006 okutuuka mu 2009. Ye mmemba wa paalamenti omulonde owa Lamwo County mu [[Lamwo Disitulikiti]]. Yasooka okulondebwa mu paalamenti mu 2001.
<ref>https://web.archive.org/web/20140513105014/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=230&const=Lamwo++County&dist_id=114&distname=Lamwo</ref>
== Ebyafaayo ==
Onek Hilary yazaalibwa nga 5 ogwokutaano 1948, nga ye mwana owokubiri owa Samson Okello Otto, mutabani wa Rwot Damwoy ow'ekika kya Pakala mu Palabek Gem ne Muky. Jera Ayoo, muwala wa Rwot Onyanga, Omwami wa Palabek, omu ku baami omukaaga aba Lamwo County. Ekika kya Pakala kisangibwa mu Gem, Lokung n'ebitundu ebimu ebya [[South Sudan]], ku nsalosalo ya Palabek ne Lokung. Mu nnaku ez'edda, Rwodi oba amaka g'abalangira ba Acholi baategeka obufumbo bw'abaana baabwe.
Mze Samson Okello Otto yali akola mu [[:en:King's_African_Rifles|King's African Rifles]] (KAR) mu Kenya mu 1946 bwe yafumbirwa Mama Ayoo. Yava mu magye mu 1954 ne yeegatta ku Public Works Department (PWD) e
oluvannyuma n'akola mu bitundu bya Uganda eby'enjawulo, omwali [[Mubende]], [[Hoima]], [[Soroti]] ne [[Moroto]]. Mze Otto yatambula ne famire ye buli gye yafunanga omulimu.
== Okusoma ==
Hilary Onek yasomera ppulayimale e [[Moroto]] mu [[Karamoja]]. Yasomera "O" & "A" mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College Kisubi]] wakati wa 1965 ne 1970.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/New_Vision_(newspaper)</ref> Wakati wa 1971 ne 1974, Onek yasomera mu [[:en:Makerere_University|Makerere University]], ssettendekero esinga obukulu mu Uganda naye yavaamu nga tannaba kutikkirwa. Yeeyongerayo mu [[:en:Moscow_University|People's Friendship University]] mu Moscow, Russia, gye yasomera okuva mu 1974 okutuuka mu 1979, gye yafuna ddiguli ya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] (BSc) in [[:en:Civil_Engineering|Civil Engineering]] ne [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] (MSc) in [[:en:Engineering|Engineering]], nga ayakuguka mu Water Resources & Hydro-technical Structural Engineering.
Okweyongerayo ne Masters ye, yeetaba mu lukungaana mu ''Moscow Institute of Civil Engineering mu Hydropower Dams & Hydro-technical Structures, wakati wa 1979 ne 1980.''
Hilary Onek era alina ne Postgraduate Certificate mu Investiment Appraisal and Management okuva mu [[:en:Harvard_University|Harvard University]], mu [[:en:Cambridge,_Massachusetts|Cambridge]], Massachusetts, United States wakati wa 1994 ne 1997, yafuna ne Postgraduate Certificate endala mu Public-Private Partnership in Utility Management okuva mu ''Institute For Public-Private Partnerships'', mu [[:en:Washington,_DC|Washington, DC]]. Wakati wa 1998 ne 2000, yagenda e [[:en:Makerere_University|Makerere University]] n'atikkirwa ne ddiguli ya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]], (MBA). <ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1387194/-/aw2iglz/-/index.html</ref>
== Bye yakugukamu ==
Yakuguka mu bino wammanga:
* Bachelor of Science (BSc) in Civil Engineering – Moscow University – 1977
* Master of Science (MSc) in Civil Engineering, majoring in Water Resources Engineering & Hydro-Technical Structures<ref>https://web.archive.org/web/20140513163006/http://www.newvision.co.ug/D/8/26/392697</ref>– Moscow University – 1979.
* Master of Business Administration (MBA) – [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]] – 2000
* Chartered Engineer omuwandiise mu Uganda – alina obuyinza okussa omukono ku biwandiiko by'ekikugu, n'okuwa amagezi g'ekikugu ku nsonga za Civil Engineering.
== Emirimu ==
Hilary yatandika omulimu gwe ogwa Yinginiya nga ali mu ssetendekero. Yakola nga Kiyambi ku Site Engineer, Nurek 305m Hydropower Dam Construction, [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] (USSR), wakati w'ogwokutaano n'ogwomunaana 1977. Wakati w'gwokutaano n'ogwomunaana 1978, yakola nga Kiyambi wa Site Engineer 280m Inguri Hydropower Concrete Arc-Dam Construction, mu [[:en:Georgia_(country)|Republic of Georgia]] mu [[:en:Soviet_Union|Soviet Union]].
Mu budde bwe yamala mu Moscow Institute of Civil Engineering Hydro-technical Engineering Laboratory, yeetaba mu kutegeka pulojeki z'ebweru.
* Yeeaba mu kutegeka kwa Kabur 80m Hydropower Dam in Syria
* Yali mmemba ku ttiimu eyategeka amabibiro g'amasannyalaze ana ku Andes Ranges in [[Peru]], [[South America]]
* Yakola okugezesa okwenjawulo ku ku busobozi bw'ettaka ery'ebika eby'enjawulo erikozesebwa mu mabibiro mu mbeera ez'enjawulo n'okussaawo ebigobererwa ba Yinginiya.
* Yakola empapula ezisoba mu kkumi ku misomo egikwata mu kuzimba amabibiro.
Mu 1980, Hilary yakomawo e Uganda n'afuuka omusomesa e [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu Department of Technology, teaching Water Resources Engineering and Hydro-technical Structural Engineering. Yakola ku mirimu gy'abayizi, yakola okunoonyereza ku River Nile ne ku migga gya Uganda emiralal. Okunoonyereza kwe kwalagibwa mu misomo gy'amasannyalaze egyawagirwa National Research Council n'ebibiina ebirala. Yasigala e Makerere okutuusa mu 1983.
Mu 1982, yalondebwa nga [[:en:Chief_Engineer|Chief Engineer]] ku [[:en:National_Water_and_Sewerage_Corporation|National Water and Sewerage Corporation]]. Omulimu gwe mu NWSC gw'alimu okuzimba amaterekero g'amazzi, okutumbula sitaasoni, n'okutambuza amazzi mu Kampala n'ebibuga ebirala mu Uganda. Mu kusiima emirimu gye, ab'obuyinza baamukuza ku kifo kya [[:en:Managing_Director|Managing Director]] wa NWSC mu 1983.
Bwe yali akola mu NWSC, emirimu gy'amazzi ne suwegi egyali mu Kampala, Jinja ne Entebbe mwokka gy'agaziyizibwa ne mu bibuga ebirala omuli Mbale, Tororo, Masaka, Mbarara, Kasese, Fort Portal, Gulu ne Lira. Yateekawo enteekateeka eya wamu okukola ku nkulaakulana entono n'ennene n'ekirowoozo eky'okufuula NWSC ekitongole ky'amazzi ekisinga mu kitundu. Wakati wa 1984 ne 1998, yaateekawo enkulaakulana ne pulogulaamu etendeka abantu okubeerawo nga beekulaakulanya mu kibiina. Yalabirawo enkola ey'okukozesa internal [[:en:Management_information_system|management information system]] (MIS) ne digitized [[:en:Geographical_information_system|geographical information system]] (GIS), nga kino kiyamba okukola ku ba kasitoma obulungi. Yazuula enkola ya Public-Private Partnership mu NWSC nga afuula omusolo okuba nga gukungaanyizibwa bantu. Kino kyayamba nnyo mu biseera bye kubanga omusolo gwakubisibwamu emirundi ebiri. Mu 1987, Hilary yeetaba mu kuddamu okutegeka enzimba ya Mnafwa Water Works, omulimu guno tegwatambula bulungi era ne gugwa. Kino kyava mu kupangisa muzimbi okuva ebweru eyakola ebitaliimu. Yakolako nga Managing Director wa NWSC okutuusa mu 1998.
Wakati wa 1998 ne 2001, yakola nga nakyemalira, omukugu eyeebuzibwako mu kkampuni ya EOM Services Limited, nga akola nga eyeebuuzibwako mu bifo bya [[:en:Human_Resources_Management|Human Resources Management]], [[:en:Investment|Investment Appraisals and Management]], [[:en:Water|Water Supply]] ne [[:en:Engineering|Structural Engineering]].
== Eby'obufuzi ==
Hilary Onek yeetaba mu by'obufuzi mu 2001, nga ali mabega wa [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM). Ykola nnyo mu kunoonya akalulu ka [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM) muj Acholi sub-region wakati w;omwezi ogusooka n'ogw'okusatu 2001. Yeesimbawo ku bw'obubaka bwa paalamenti akiikirira Lamwo konsitituensi era nga yawangula mu gwomukaaga 2001. Yaddamu n'alondebwa ku kifo kye kimu mu gwokubiri 2006, n'era ku kibiina kya NRM. Yalondebwa nga Minisita w'eby'obulimi, okulunda n'okuvubamu gwomukaaga2006, okutuuka mu gwokubiri 2009<ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref>. Nga Minisita w'okulima n'okuvuba, yakubiriza abantu okukozesa obulungi obutonde bw'amazzi mu East Africa.<ref>https://web.archive.org/web/20140513190321/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/507172</ref> Nga 16 ogwokubiri 2009 Hilary Onek yalondebwa ku bwa minisita wa Energy and Mineral Resources, okutuuka mu gwokutaano 2011.<ref>https://www.ogj.com/drilling-production/article/17275558/uganda-wants-all-of-its-oil-refined-domestically</ref> Mu kukyusa obukulembeze nga 27 ogwokutaano 2011, yaweebwa obwa Minisita wa Internal Affairs.
Onek y'omu kw'abo abavunaanibwa okulya enguzi okuva ku makolero g'amafuta. Amafuta g'obummonde [[Tullow Oil]] kigambibwa nti yasasula Onek enguzi nga ababaka abalala tebannalaba kwenyigira mu saga. Nga oggyeeko amasimu agaakubirwa, looya Severino Twinobusingye, yasobola okuwangula omusango era n'alagira Attoney General okulekera awo n'okuyimiriza amasimu ag'egoba ku mulimu.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.redpepper.co.ug/2013/02/mps-protest-shs12-9b-reward-to-amama-lawyer/ |access-date=2021-09-05 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905011012/https://www.redpepper.co.ug/2013/02/mps-protest-shs12-9b-reward-to-amama-lawyer/ |url-status=dead }}</ref>
Nga bagoberera okuteebereza okulala okwagwawo okwava mu musango gwa Tullow oil n'ebiralal, baasaba boongere okunoonya obukakafu obulaga nti waaliwo obuli bw'enguzi.<ref>https://allafrica.com/stories/201303180239.html</ref>
== Bizinensi ==
Hillary Onek musajja munnabizinensi. Ye yatandikawo Kitgum Bomah Hotel mu Kitgum ne Gulu Bomah Hotel mu Gulu. Kitgum hetel ye wooteri eyookuna mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Northern Uganda]] erina ekidiba ekiwugirwamu, nga oggyeeko (a) Paraa Lodge (b) Chobe Lodge, zonna mu [[:en:Murchison_Falls_National_Park|Murchison Falls National Park]] ne Acholi Inn e Gulu.<ref>https://web.archive.org/web/20140513213531/http://www.newvision.co.ug/D/8/30/417304</ref>
== Obukulembeze mu paalamenti ==
Okuva mu 2001, Onek akoze mu bifo bya aalamenti bino wammanga:
# Committee on Natural Resources – Ssentebe w'akakiiko(2001–2002)
# Committee on Legal & Parliamentary Affairs – Mmemba (2001–2003)
# Committee on Science and Technology – Mmemba (2003–06)
# Committee on the Humanitarian Situation in Northern Uganda – Mmemba(2004–2005)
== Obukulembeze obulala ==
Abaddeko omukulembeze mu bifo bino:
; Ku Saint Mary's College Kisubi – (1965–1970)
* Yeetabye mu by'ensoma n'emizannyo. yakola nga House prefect mu Mugwanya House okuv mu 1967 okutuuka mu 1968. Yalondebwa nga ssentebe w'akakiiko k'essomero mu 1967, nga akola nga okutuuka mu 1968. Yaddamu n'alondebwa mu 1969 okutuuka mu 1970. Yali mmemba wa National Union wa abayizi ba Uganda (NUSU) okuva mu 1969okutuuka mu 1970 nga akola nga oukulwa w'okubala ne Physics. Mu kiseera ekyo, yali ssentebe wa St Mary's High School Social Club. Okuva mu 1969 okutuuka mu 1970, yali kapitaani wa basket team y'essomero. Yakola nga mmemba mu mirimu gy'essomero egiwera nga okubuuka, okuva mu 1967 okutuuka mu 1970.
; Mu Makerere University – (1971–1974)
* Yakola nga omuwandiisi wa NUSU okuva mu 1971 okutuuka mu 1972. Yakola nga kapitaani wa Mitchel Hall basket team okuva mu 1971 okutuuka mu 1973. yali ku kakiiko ka Students' Progressive Political Camp era yanoonyezanga abayizi obuwagizi
; Mu Moscow University – (1974–1979)
* Omukulembeze w'abayizi ba Uganda Student Union nga akola okuva mu 1977 okutuuka mu 1979. Mu gwokubiri 1979 yategeka okwekalakaasa kwa Ligya embassy mu Moscow eri Idi Amin.
== Enteekateeka z'ekikugu ==
# Member, Board of Directors Management Training and Advisory Center, Uganda – 1982 to 1985
# Member, Board of Directors Reconstruction and Development Corporation, Uganda – 1987 to 1989
# Member, Board of Directors Civil Aviation Authority of Uganda – 1991 to 1997
# Executive Board Member, Technical Committee of International Water Supply Association (IWSA) – 1989 to 2000
# Corporate Member, Uganda Institute of Professional Engineers (UIPE) – 1989 to Present<ref>https://web.archive.org/web/20140513182814/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/684745</ref>
# Registered (Chartered) Engineer in Uganda – 1989 to Present
== Ebitabo by'awandiise ==
Wammanga bye binu ku bitabo n'empapula ze yawandiikanga ze yalaganga mu misomo egyenjawulo.
# "Elastic Beam on Flexible Foundation", Trud UDN – Moscow – March 1977
# "On the Mechanical Strength of Soil in Dam Structure", Trud MICI – Moscow – May 1980
# "Analysis of Stressed-strained Conditions and Structural Failure of Railway Embankments". Work done for Uganda Railways Corporation. – December 1980
# "Exploitation of Lake Levels for Hydropower in Uganda" Paper presented at Energy Workshop and published by the Uganda National Research Council. – July 1981
# "Dimension Analysis in Engineering – A research and modeling tool". Paper presented to staff and postgraduate students at the Faculty of Technology, [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]]. – March 1982.
# Co-Authored: "Water Pricing Experiences, An International Perspective". Editors: Ariel Dinar & Ashok Subramanian. World Bank Technical Paper Number 386. – 1997
# "Water Utility Research: National Water and Sewerage Corporation Uganda". 23rd WEDC Conference – Durban, [[South Africa]]. – September 1997.
# "Public-Private Partnership: National Water and Sewerage Corporation, Uganda". 24th WEDC Conference – Islamabad, Pakistan. – September 1998.
# "Poor Design of Kiira Extension at Jinja Dam and Resultant Excessive Discharge of Water for Power Generation, The Main Cause of Dropping Lake Victoria Levels" Paper presented, as the main theme at Abraham Waligo Memorial Lecture organized by Uganda Institute of Professional Engineers. Faculty of Technology, [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]], [[Kampala]]. September 2004.
# "Challenges and Opportunities to Agricultural Transformation: Option for Increasing and Sustaining Agricultural Growth and Development in Sub-Saharan Africa". Keynote Address, World Agricultural Forum, St. Louis, Missouri, United States. – 7 to 10 May 2007. Partly due to the impact of this keynote address, the next World Agricultural Forum was for the first time held in a location other than St. Louis, Missouri. The 10th World Agricultural Forum (WAF), was held in [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] in 2008.
== Laba ==
* Cabinet of Uganda
* Parliament of Uganda
* [[Lamwo (disitulikit)|Lamwo District]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Link endala ==
* [http://opm.go.ug/disaster-preparedness-and-management/ Website of Uganda Ministry of Disaster Relief & Refugees in The Office of The Prime Minister]
[[Category:Bannabyabufuzi]]
0qfvvr5mt0izr7t798fk8i0ftcjazx5
Hellen Adoa
0
8096
56912
37603
2026-06-26T18:41:49Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56912
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hellen Adoa''' (yazaalibwa 25 January 1977), munnabyabufuzi mu Uganda era akola nga [[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka Omukyala owa disitulikiti eye Serere]] mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi (2016 okutuuka 2021).
Okuva nga 14 December 2019, mu kiseera kye kimu y'akola nga [[:en:Ministry_of_Agriculture,_Animal_Industry_and_Fisheries_(Uganda)|Minisita w’eggwanga ow’ebyobuvubi]], mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]] .
== Ebyafaayo n'okusoma ==
Yazaalibwa mu [[Serere (disitulikit)|Disitulikiti y’e Serere]], mu [[:en:Teso_sub-region|kitundu ky’e Teso]], mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|bitundu ky’obuvanjuba]] bwa [[Yuganda|Uganda]], nga 25 January 1977. Yasomera mu ''Kelim Primary School'' . Yasomera mu ''Ngora Girls Secondary School'', olw’okusoma kwe okwa O-Level, n’atikkirwa ne [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate of Education]], mu 1992. Mu 1995, yamaliriza emisomo gye egya A-Level mu [[:en:Ngora_High_School|Ngora High School]], n’atikkirwa ne [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|Uganda Advanced Certificate of Education]] .
Alina dipulooma bbiri; emu [[:en:Business_studies|mu Business Studies]], yaweebwa ''Victoria Business Institute, Tororo'', ate endala ya [[:en:Education|eri mu Education Management]], okuva mu [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]] . Diguli ye esooka, [[:en:Development_Studies|Bachelor of Democracy and Development Studies]] ne diguli ey'okubiri mu [[:en:Human_Rights|gavumenti ez'ebitundu n'eddembe ly'obuntu]], zombi zamuweebwa Uganda Martyrs University.
== Omulimu ogwasooka eby'obufuzi ==
Okumala emyaka 15, okuva ku ntandikwa ya 2001 okutuuka ku nkomerero ya 2015, Hellen Adoa yaweereza nga dayirekita mu matendekero ag’enjawulo ag’abaana abato, ng’agamu ku go y'omu kubananyini go. Era ye dayirekita mu ssomero lya ''Halcyon High School'' .
== Omulimu gw’ebyobufuzi ==
Yayingira eby'obufuzi bya Uganda bwe yavuganya ku kifo ky'Omubaka Omukyala owa Disitulikitit eye Serere mu 2016. Yalondebwa, era mu kiseera kino ye mubaka wa palamenti omujjuvu owa Disitulikiti eyo ey’e Serere. Awandiika ku kibiina ky’eby'obufuzi ekiri mu buyinza [[National Resistance Movement|ekya National Resistance Movement]] .
Nga 14 December 2019, yalondebwa mu kabineti ya Uganda nga minisita w’eby'obuvubi; ekifo kye yalondebwamu omukulembeze w'eggwanga lya [[Yuganda|Uganda]] Yoweri Kaguta Museveni. Yalayira nga Minisita omubeezi ow'eby'obuvubi nga 13 January 2020.
== Laba ne ==
* [[:en:Margaret_Lamwaka_Odwar|Margaret Lamwaka Odwar, omuwandiisi w’ebitabo]]
* [[:en:Molly_Nawe_Kamukama|Molly Nawe Kamukama]]
* [[Serere (disitulikit)|Disitulikiti y'e Serere]]
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* Patrick Okabe
* Eriya Okupa
== Ebijulizidwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
a7qu89obkijlrwif3ayyn3zlcvg1v7i
Hilda Flavia Nakabuye
0
8130
56973
40866
2026-06-26T19:12:08Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56973
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Hilda Flavia Nakabuye''' (yazalibwa nga 15 Ogwokuna 1997) munnayuganda [[:en:Individual_and_political_action_on_climate_change|omulwanirirzi w'eddembe ly'ebyobutonde]] eyatandikawo ekisinde kya [[:en:Fridays_For_Future|Fridays for Future]]. Era alwanirira nnyo [[:en:Gender_equality|omwenkanonkano mu kikula ky'abantu]] era n'ekisinde ku nkyukakyuka y'obudde mu bitundu ebimu. Ekimu ku by'asaako essira ku butonde bw'ensi kwe kutaasa [[:en:Lake_Victoria|enyanja Nalubaale]], ennyanja eyunga Uganda n'ensi ezigiriraanye. Ng'ekimu ku bulwanirirzi bwe, Nakabuye akyalira amasomero n'ebitundu eby'enjawulo okukubirirza abakyala okuvaayo okulwanirira enkyukakyuka mu butonde, ng'agamba nti "akasambatuuko k'embeera y'obudde tekalina nsalo".<ref>https://www.sc.com/en/feature/women-climate-change-ugandan-activist-hilda-nakabuye/</ref> Era yakola obutabo obusomesa ku mbeera y'obudde,<ref>https://strikerdiaries.blogspot.com/</ref> omutimbagano ogukozesebwa okuzaamu abantu amaanyi mu [[:en:Climate_change_education|kumanyisa abantu ku nkyukakyuka z'embeera y'obudde]].
Nakabuye abadde y'ekalakaasa mu kibuga [[:en:Kampala|Kampala, Uganda]], okuva mu 2017 oluvanyuma lw'akafubo ku nkyukakyuka y'obudde n'aba [[:en:Green_Climate_Campaign_Africa|Green Climate Campaign Africa (GCCA)]] ku [[:en:Kampala_University|Kampala University]]. Gw'ali mukolo guno ogwamuleetera okuzuula nti enkyukakyuka mu mbeera y'obudde yeyaviirako faamu ya Jjajjaawe okw'ononebwa. yatandiika okukola n'ekibiina kya GCCA ng'omukubi wa kakuyege, naye oluvanyuma yawulira obwetaavu obw'ekisinde okulwanirira enkyukakyuka ey'amangu.
== Obuzaale bwe n'ebimukwatako ==
Yasomera ku Yunivasite ya [[:en:Kampala_International_University|Kampala International University]] era nafuna Diguli ye eya bachelor’s degree in procurement and supply change management.<ref>https://www.ekoenergy.org/fridaysforfuture-uganda-our-interview-with-nakabuye-hilda/</ref>
== Kakuyege we ==
Ng'omu ku kakuyegewe owa Uganda's Fridays for Future movement, Nakabuye n'abagoberezi be abalwanirira obutonde bewaayo okukunga abavubuka ab'ekiwago mu kweguggunga kwabwe ng'ababanja enkola eyamangu eri akasambatuko k'obutonde bw'ensi. Ekisinde ekya The Fridays for Future movement mu Uganda kati kye kisinde ekisinga mu Bukiikakkono bwa Afirika,<ref>https://africasacountry.com/2020/03/my-generation-is-fighting-to-keep-africa-green</ref> n'abavubuka abasoba mu 50,000 nga basaasanidde mu masomero 52 ne Yunivasite taano, era nga ba batuuze mu mawanga omuli Uganda, Sierra Leone, Angola, Gabon, Nigeria ne Kenya.
Nakabuye ayogedde ku bbula ly'ebisinde ku nkyukakyuka z'obutonde nga agamba nti, "okukubaganya ebirowoozo ku nkyukakyuka z'obutonde ssi bya bazungu bokka."<ref>http://www.rfi.fr/en/international/20200207-climate-crisis-not-whites-only-ugandan-youth-activist-African-voices-Greta-Th</ref> Yavumirira bannamawulire oluvanyuma [[:en:Vanessa_Nakate|Vanessa Nakate]], omulwanirizi w'obutonde okusalibwa mu kifaananyi<ref>https://www.theguardian.com/world/2020/jan/29/vanessa-nakate-interview-climate-activism-cropped-photo-davos</ref> ekyakubibwa ku [[:en:World_Economic_Forum|World Economic Forum]] mu Davos mu mwezi gwa Gatonnya 2020. Yavumirira ekikolwa kino era nakitwalira mu ttuluba "[[:en:Environmental_racism|eryokulagajjalira obutonde bw'ensi]] n'okubwawulamu," okubulawo kwa Nakate's mu kifaananyi kwalaga nti abalwanirirzi baali bazungu bokka, nga mwe mwali n'owemyaka akkumi n'omusaanvu [[:en:Greta_Thunberg|Greta Thunberg]].
Okweguggunga kwa Nakabuye kwasikiriza abantu munsi yonna, era ayogeddwako nga omuwala omuto anyikiridde okulwanirira obutonde bw'ensi ku mikutu egy'enjawulo omuli [[:en:BBC_News|BBC News]],<ref>https://www.bbc.co.uk/programmes/w3csynkr</ref> [[:en:Vox_Media|Vox]],<ref>https://www.vox.com/2019/12/11/21010673/cop25-greta-thunberg-climate-change-un-meeting-madrid</ref> ne mu katabo ka ''Time''.<ref name="auto">{{Cite web |url=https://time.com/5698417/hilda-nakabuye-uganda-climate/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-23 |archive-date=2023-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325071828/https://time.com/5698417/hilda-nakabuye-uganda-climate/ |url-status=dead }}</ref> Nga 11 Ogwomwenda 2019, yayitibwa okwogera<ref name="auto" /> ku lukungaana lwa [[:en:C40_Mayors_Summit|C40 Mayors summit]] mu Copenhagen, Denmark, okusaba okukola okwembagirawo eri abakuulembeze okuva mu bibuga ebisinga obunene.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
0nj2uxltbi7stjrvjz44gz6x3rkbj2y
Hassan Wasswa
0
8232
56905
41344
2026-06-26T18:39:28Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56905
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hassan Mawanda Wasswa''' (yazaalibwa 14 Ogw'okubiri 1988) Munnayuganda eyali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu era nga yazannya [[:en:Defensive_midfielder|ng'omuzibizi mu makkati]] . Yazannya emipiira 75 nga [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]] .
== Emirimu gya kiraabu ==
Nga 4 Ogusooka 2017, Wasswa yagenda mu [[:en:Lebanese_Premier_League|kiraabu ya Lebanon]] eya [[:en:Nejmeh_SC|Nejmeh]] .<ref name=":0">{{Cite web |title=حدث في مثل هذا اليوم {{!}} عطوي لأول مرة خارج النجمة.. لاعب برازيلي في الأنصار.. والحريري يزور المنتخب |url=http://lebanonfg.com/single/2463 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104112535/http://lebanonfg.com/single/2463 |archive-date=4 January 2021 |access-date=4 January 2021 |website=lebanonfg.com |language=en}}</ref> Wabula olw'obuzibu bw'obuvune bweyalina, teyazannyira kiraabu eno. <ref name=":0" /> Mu Ogwomunaana 2019, Wasswa yeegatta ku kiraabu ya Saudi Arabia [[:en:Jeddah_Club|eya Jeddah Club]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jeddah_Club</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Wasswa yawummula omupiira gw'ensi yonna mu April 2021 oluvannyuma lw'okumala emyaka 13 mu [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] . <ref name=":1">{{Cite web |last=Uganda Radio |first=Network |date=11 April 2021 |title=Football Fraternity Pays Tribute to Hassan Wasswa As He Retires |url=https://ugandaradionetwork.net/story/football-fraternity-pays-tribute-to-hassan-wasswa-as-he-retires- |website=Uganda Radio Network}}</ref> Yazannya emipiira 75 mu ''Uganda Cranes'' . <ref name=":1" />
== Obukodyo bw’okuzannya ==
Okusinga yali [[:en:Defensive_midfielder|muzibizi w'amakkati]], Wasswa naye yateereddwa ku [[:en:Centre-back|muzibizi wa wakati]] . <ref name=":1">{{Cite web |last=Uganda Radio |first=Network |date=11 April 2021 |title=Football Fraternity Pays Tribute to Hassan Wasswa As He Retires |url=https://ugandaradionetwork.net/story/football-fraternity-pays-tribute-to-hassan-wasswa-as-he-retires- |website=Uganda Radio Network}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFUganda_Radio2021">Uganda Radio, Network (11 April 2021). [https://ugandaradionetwork.net/story/football-fraternity-pays-tribute-to-hassan-wasswa-as-he-retires- "Football Fraternity Pays Tribute to Hassan Wasswa As He Retires"]. ''Uganda Radio Network''.</cite></ref>
== Oluvannyuma lw’okuwummula ==
Nga 25 Ogw'okubiri 2024, Wasswa yazannyira mu mupiira gw'omukwano ogwa [[:en:Kiwanuka_Sulaiman|Kiwanuka Sulaiman]] ogwabaddemu abazannyi [[Uganda Cranes|ba ttiimu y'eggwanga lya Uganda]] ezaali ez'ensi yonna ne Nakifuma Select FC eyazannyibwa ku [[Kikube Playground|kisaawe kya Kikube Playground]] e Nakifuma ng'ali wamu n'abazannyi abalala okuli kapiteeni [[Tony Mawejje]].<ref>{{Cite web |date=24 February 2024 |title=Former Uganda Cranes Stars Hassan Wasswa, Tonny Mawejje to feature against Sulaiman Kiwanuka’s Nakifuma Select |url=https://swiftsportsug.com/2024/02/24/former-uganda-cranes-stars-hassan-wasswa-tonny-mawejje-to-feature-against-sulaiman-kiwanukas-nakifuma-select/ |access-date=15 August 2024 |website=Swift Sports Uganda |language=en-US}}</ref> Mu mupiira guno yateebye ggoolo nga ttiimu ya Uganda ewangula ggoolo 3-1 nga ggoolo endala evudde ku [[:en:Hassan_Mubiru|Hassan Mubiru]] . <ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=26 February 2024 |title=Retired, active Uganda Cranes players woo hundreds in Nakifuma charity duel |url=https://kawowo.com/2024/02/26/retired-active-uganda-cranes-players-woo-hundreds-in-nakifuma-charity-duel/ |access-date=15 August 2024 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Abbey Oketcho yateebye ggoolo ey'okubudaabuda ttiimu y'awaka.
== Ebibalo by’emirimu ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Endabika n'ebiruubirirwa okusinziira ku ttiimu y'eggwanga n'omwaka
! Ttiimu y'eggwanga
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| rowspan="14" | [[Uganda Cranes|Uganda]]
| 2006
| 8.
| 0.
|-
| 2007
| 0.
| 0.
|-
| 2008
| 0.
| 0.
|-
| 2009
| 0.
| 0.
|-
| 2010
| 1. 1.
| 0.
|-
| 2011
| 3. 3.
| 0.
|-
| 2012. Omuwandiisi w’ebitabo
| 12.
| 0.
|-
| 2013. Omuwandiisi w’ebitabo
| 9. 9.
| 0.
|-
| 2014
| 6. 6.
| 0.
|-
| 2015
| 4. 4.
| 0.
|-
| 2016
| 8.
| 0.
|-
| 2017
| 11.
| 0.
|-
| 2018
| 7. 7.
| 0.
|-
| 2019
| 6. 6.
| 0.
|-
! colspan="2" | Okugatta
! 75. Ebikwata ku nsonga eno
! 0.
|}
== Ebitiibwa ==
'''Omutukuvu George'''
* [[:en:Ethiopian_Premier_League|Liigi ya Ethiopia]] : 2007–08
'''Karabükspor, omuwandiisi w’ebitabo'''
* [[:en:TFF_First_League|TFF Liigi esooka]] : [[:en:2009–10_TFF_First_League|2009–10]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Hassan Wasswa at WorldFootball.net
{{Uganda squad 2017 Africa Cup of Nations}}
9z8d1rjt757mm4ywutsrxf5hv3dhute
Hannz Tactiq
0
8238
56806
48789
2026-06-26T13:21:21Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56806
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
[[Category:Bayimbi]]
'''Hannington Muhumuza Wacha''' (yazaalibwa mu Gwomukaaga nga 15, 1988), era amanyikiddwa nga '''Producer Hannz''' oba '''Hannz Tactiq''', munnayuganda akola ku nyimba z'ekika kya hip hop ne [[:en:Dancehall|Dancehall]] era DJ. Y'akulira Kampuni Hannz Records esangibwa eMakindye, mu Kampala. Akoze n'abayimbi ba Uganda abasinga mu nyimba za hip hop ne dancehall omuli [[:en:Navio_(rapper)|Navio]], Rabadaba, [[:en:Chameleone|Dr. Jose Chameleone]], [[:en:Bebe_Cool|Bebe Cool]], [[:en:Sheebah_Karungi|Sheebah Karungi]], Mun-G n'abalala bangi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hipipo.com/home/2016/06/26/fresh-from-studio-hannz-records-with-producer-hannz-tactiq-this-week/ |access-date=2022-11-13 |archive-date=2017-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170723081023/http://www.hipipo.com/home/2016/06/26/fresh-from-studio-hannz-records-with-producer-hannz-tactiq-this-week/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye ==
Hannz yatandiika situdiyo ye mu kazigo kamu ku Yunivasite. Oluvanyuma yegatta ku Audio Institute America (AIA) mu US gy'eyatandikira okukuguka mu maloboozi wamu n'okufulumya ennyimba.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-producer-hannz-tactiq-meets-fan-deejay-fyzo.html |access-date=2022-11-13 |archive-date=2017-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519181810/http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-producer-hannz-tactiq-meets-fan-deejay-fyzo.html |url-status=dead }}</ref>
Mu 2017, Hannz ne Dave Dash baatandikawo ladiyo y'omutimbagano eyamanyikibwa nga “IAM RADIO” eyagenderera okumanyisa abantu ku nkozesa y'ebiragalalagala ebiri mu bavubuka, okuzaamu abavubuka amaanyi nga bayita mu kubanyumiza gy'envudde waabwe okusobola okubayamba era n'okubasomesa era nga bwe bakulakulanya enyimba za Uganda.<ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/ex-drug-addict-dave-dash-starts-radio-station-help-addicts-quit/ |title=Archive copy |access-date=2022-11-13 |archive-date=2022-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113191834/https://ejazzug.com/ex-drug-addict-dave-dash-starts-radio-station-help-addicts-quit/ |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu bwe ==
Hannz Tactiq mwana w'akusatu mu Famire y'abaana bataano. Kitaawe omukuza nga mugenzi kati Mwami John Turwomwe (R.I.P) ne nnyina Mukyala Linda Peel baamutwala ku masomero omwali Kitante Primary, Makerere College, Namasagali, Taibah College. Y'amaliriza emisomo gye mu Yunivasite ya Nkumba gy'eyatikkirwa Diguli mu by'empuliziganya.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-producer-hannz-meets-fan-ingrid-ndera.html |access-date=2022-11-13 |archive-date=2017-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519153738/http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-producer-hannz-meets-fan-ingrid-ndera.html |url-status=dead }}</ref>
== Enyimba z'akoze ==
* Owakabi by [[:en:Jose_Chameleone|Jose Chameleone]] 2012(Co-Written, Produced and Mixed)
* Bring it On by [[:en:Jose_Chameleone|Jose Chameleone]] 2013(Produced and Mixed)
* Gira Tugire by Mun G 2013 (Produced and Mixed whole Album)
* Tebakusobola by Yung Mulo 2014 (Produced and Mixed Whole Album)
* Muliwa by Apass 2015 (Produced and mixed)
* Kasta Omanyi Mun G and Nutty Neithan 2015 (Produced and Mixed)
* Step Pon Floor by Atlas and Mighty son 2010(Written, Produced, Mixed Whole Album)
* Koi Koi by [[:en:GNL_Zamba|GNL Zamba]] 2009 (Produced and Mixed Whole Album)
* Young Cardamon & HAB “Kanda [Chap Chap]”
* Bwekiri - Rabadaba
* Mukyamu - Rabadaba
* Sesetulla - Baboon Forest Entertainment Mun G
* Teli Aluleeta - [[:en:GNL_Zamba|GNL Zamba]]
* Breathe-Na-Na-Na-Na-Na - Jackie Ft DJ Langona
* Nkwata Nkwata - Mighty Son
* Shankarabarabi - Mun-G
* Banyirira-Kampala-Gals - [[:en:Allan_Toniks|Allan Toniks]]
* Omu ku Omu Navio - Feat. Yung Mulo<ref>http://bigeye.ug/navio-and-yung-mulos-video-for-omu-ku-omu-is-impressive/</ref>
== Filimu z'azannye ==
{| class="wikitable"
!Omwaka
!Filimu n'emizannyo gy'okuttivi
!Omulimu
!Ebikulu eby'okumanya
|-
|2016
|''Queen of Katwe''
|Film Soundtrack Music arranger and Producer
|Walt Disney production
|-
|2014
|''Bullion Van''
|Film Soundtrack and music Producer
|Feature Film
|-
|2010
|''Kakibe Kki TV Series''
|Soundtrack
|TV Series on NTV Uganda
|-
|}
== Awaadi n'empaka z'avuganyizaamu ==
{| class="wikitable" width="60%"
! colspan="5" style="background: #FBFC8A;" |Awaadi n'empaka z'avuganyizaamu
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
!omwaka
!Awaadi
!Essa
!Eby'avaamu
!Ebijuliziddwamu
|-
|2015
|Buzz Teens Award
|Teens best Collaboration featuring Mun G and Nutty Neithan
|{{won}}
|
|-
|2014
|HiPipo Music Awards
|Best Audio Producer
|{{won}}
|
|-
|2013
|Buzz Teens Award
|Teens best Producer of the year
|{{won}}
|
|-
|2012
|Buzz Teens Award
|Teens best Producer of the year
|{{nom}}
|
|-
|2011
|Buzz Teens Award
|Teens best Producer of the year
|{{nom}}
|
|-
|2010
|Pam Awards
|Producer of the Year
|{{won}}
|
|-
|2009
|Pam Award
|Producer of the Year
|{{nom}}
|
|-
|}
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://www.imdb.com/title/tt4341582/soundtrack Queen of Katwe Soundtracks]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
fp3v6265j0dpvxt1l29eovhgwq8p4o8
Herman Basudde
0
8389
56956
48745
2026-06-26T19:07:40Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56956
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Herman Basudde''' yazaalibwa mu mwaka gwa 1958 n'afa mu mwaka gwa 1997 nga yali munayuganda eyali akuba ennyimba za [[:en:Kadongo_Kamu|kadongo kamu]] ng'omuyimbi. Basudde yazaalibwa mu [[:en:Masaka_District|disitulikiti y'e Masaka]] mu bukiika ddyo bwa [[:en:Uganda|Uganda]].
== Ebyafaayo ==
[[File:Basudde-Bubondo (38).JPG|thumb]]
Bitono nnyo ebimannyikiddwa ku bulamu bwe obwasooka, wabula ng'okusinziira ku muganda amannyikiddwa nga Sserunjoji, ensonga lwaki teyeeyongerayo nnyo yali nsonga yabutabeera nansiimbi okumuyamba mu by'okwagala kweyalina eri muziki. Maama we eyali amannyikiddwa nga [[:en:Namyalo|Namyalo]] anyumya nti Herman Basudde yasomera ku Kibanda ne Butenga primary school. Omu ku beyali nga nabo mu kibiina agamba mu myaka gya Basudde gyeyali ngamu kusomero, yali akwata mangu , ng'ate yalina okwagala eri okusiiga ebifaanannyi eby'engeri ez'enjawulo nga bino byebyatera ng'okumutwalira obudde. Basudde yeegata ku kwaaya y'esomero ekyamusiimisa nga olw'okuba yali alina edoboozi egoogoofu, wamu n'ery'awagulu.
Ekintu ky'okuyimba Busudde yakigya ki kitaawe, ng'era omugenzi [[:en:Mark_Makumbi|Mark Makumbi]], eyali akolera ku [[:en:Bukedde|Bukedde]] TV wamu ne lu leediyo ya CBS, yeeyawa ebyali bikwata ku Basudde omuyimbi wa [[:en:Kadongokamu|Kadongokamu]]. Ygamba nti taata we yaliko mu maggye ng'era y'omu kubaali banazirwanako aba sematalo ow'wokubiri. Yalina mukwano gwe eyali omuzungu gwebaayita nga Brown, eyali amwagala ennyo. Ekigendererwa bwekyali kitukiriziddwa , keekaali akaseera kaabwe ak'okwawukana, Brown yamuwa entoongooli oba giyite endoongo nga bw'amuganba, gitwaale kuba sirina ssente zakuwa,lekka kino kibeere ekintu kw'ogya okuzijukirira nga, nga nzirayo ewaffe, yaterera endoongo eno kuba teyali yamugaso gy'ali. Yatandika okusuna ng'endoongo eno wabula nga tewali yali agimusomesa. Nga akadde kaagenda katambulirira, maama we yagezaako okumugaana okusuna endoongo, ng'abwamutegeeza nti alina kukola mirimu gy'awaka oba oba waaka gwebabeera bamuwadde kusomero ng'alina ku mukolera waka 'school homework'.; naye taata we yakiremerako nnti asigale ng'asuna endoongo nga kino kyali kiyinza okumuyamba okubeera ow'etutumu mu kisaawe kya muziki. Endoongo eno yali temuwa kadde kusoma bitabo . Kino nga kiri wamu n'obwavu obuyitirivu famire ye bweyali mu, kyamuviirako okuva musomero nga tamaliriza na P.7.
Buli wewaabera ngawo akabaga ku kyalo, yagenda ngayo n'endoongo ye ekyamukolera ng'ekubo n'asannyu ng'abagenyi. Mu kumudira, bano abaali bassanyuse, baamusiimanga nga kwebaateeka ng'okumukubiriza nga bayita mu kumuwa ssente.Wabula waliwo abala abaakiraba ng'obubi nadala abavubuka era nebakola entegeka ey'okumulemesa olw'okuba yali afuna ebirabo n'okusiimibwa buli gyeyali agenda nga okussanyusa ng'abantu.
Ng'enkola ye, olunaku lumu yassanyusa abakiriza mu klezia y'abakatuliki ku kyalo. Yayimba oluyimba lwebaali bayita ”amajjiini ngetala luno". Omupaatiri lwamunyumira nnyo ekyamuvirako okumugamba alukube emirundi egyali giwerako.Ku mukolo ogwo, Basudde yafuna ssente ezaamuweebwa. Kino kyanyiga nnyo abaali tebamwagaliza era nebakola entegeka ey'okumusuula.
Mu kitundu kyabwe, waaliwo ekibiina ky'abayeekera kyebaali bayita “[[:en:FEDEMU|FEDEMU]]” nga kino kyaali kiwambye ebitundu by'omubukiika kono nadala mu bukiika kono bwa [[:en:Uganda|Uganda]]. Emirembe kati gyali mu mikono gyabwe. Abavubuka tebaagaliza Basudde baabatuukirira nebagamba nga Basudde weyali alina emuundu. Era baaziinda amaka gaakitaawe nebagaaza wamu n'ekifo kyonna. Baamukwata nebamutwala bamusoye kajogi jogi w'ebibuuzo. Baamutulugunya entakera nga webamubuuza emundu gyeyali. Oluvannyuma lw'ebyo byonna, baamukomyawo ewabwe ng'ali kungyegoyego z'entaana. Yatwalibwa mu ddwaliro y'e [[:en:Masaka|Masaka]] referral Hospital ng'eno baamujanjaba okumala enaku eziwera. Oluvannyuma yaddayo ewaka ng'eno gyebamuweera ng'edagala. Bweyagenda afuna ku maanyi, kitaawe yamugamba ave ku kyaloi, oba ewatali ekyo yali wakufiirwa obulamu bwe.
Mu masekati g'emyaka gya 1980, yalondebwa Eria Katende eyamuleeta mu [[:en:Kampala|Kampala]].
== Emirimu gye ==
[[File:Car accident (FL62565311).jpg|thumb]]
Eyamukwatira ngako mu kuyimba yali omuyimbi Livingstone Kasozi eyamutendeka okusuna endoongo, okuyimba wamu n'okuyimbira obutereevu kusiteegi ng'ali mumaaso g'abantu.<ref name="alinda">{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20171018235731/http://chimpreports.com/entertainment/walukagga-visits-kadongo-kamu-legend-livingstone-kasozis-grave</ref> Yatalaaga amawanga g'omubuvanjuba, nga muno mwemwali okutambula amawanga nga Kenya, Tanzania, wamu ne Rwanda. Okutambula amawanga gano kyamuleetera okukungaana obukadde bwa ssente za Uganda 70 ezaali ennyingi mu biseera ebyo.
Basudde asiimibwa okubeera omu mubayimbi eyazuukusa okwagala eri ''baakisimba'', nga muno mwemuli okutabula ebidongo ebikuba muziki w'abazungu wamu n'abaganda nga bibeera mu bawuliriza abapya.<ref>[https://books.google.com/books?id=bqjKAgAAQBAJ&pg=PA126&dq=%22Herman+Basudde%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjtjKmQg_zPAhWB6CYKHZ8oBDkQ6AEIITAB#v=onepage&q=%22Herman%20Basudde%22&f=false Baakisimba: Gender in the Music and Dance of the Baganda People of Uganda, Sylvia Antonia Nannyonga-Tamusuza, Routledge, February 4, 2014, p. 126]</ref> Yali alina edoboozi eryali ligenda empola ng'ate liri wansi nga yayimba nga bulungi n'egongyebwa bweyakuba ng'ennyimba n'ezaali ku mukwano ogwali ngamu ebizibu,abaami abafumbi abaayagala nga nnyo ebintu eby'okwegata n'abakyala,n'obulogo obutategerekeka. Mu luyimba lwe olumannyikiddwa ennyo lwebayita, ''Ekiwuka Ekyaga Muntamu'', Basudde yakozesa ebigambo ebyali eby'ekusifu eennyo okuvumirira ekirwadde kya [[:en:AIDS|ssiimu]] mu Uganda. Mu luyimba luno, yakulaga ng'omunya ogwefaanannyiriza ekiwuka kuzingako amakaage negwonoona obulamu bwe,[[:en:Food_and_sexuality|emere n'okunyumya akaboozi k'ekikulu]].<ref>[https://books.google.com/books?id=xP5qY8rO4UEC&pg=PA170&dq=%22Herman+Basudde%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjtjKmQg_zPAhWB6CYKHZ8oBDkQ6AEIHDAA#v=onepage&q=%22Herman%20Basudde%22&f=false The Oxford Handbook of Medical Ethnomusicology, Oxford University Press, USA, April 27, 2011, p. 170]</ref>
Basudde yafiira mu kabenje bweyali agenda okulaba bazadde bbe e Masaka mu bukiika kono bwa Kampala. Olumbe lwe gwali mukolo gwa ggwanga lyonna ng'era gwakungaanya obukadde 12 obwa ssente za Uganda. Abamu baalaba nga Basudde ng'omuzimu ogwali guyekera. Yali yalekulira e klezia y'abakatuliki n'adda mu kusamira nga yalumbibwa nga nnyo abantu abaali badukanya e kelzia olw'okulekulira ediini n'asawlo okudda mu bulogo. Baamulumiriza okuleeta obuwala ku siteegi mu nnyimba zze nga buno obwali bwambadde engoye ezaali zisikiriza, n'okubeera ng'abayimbi b'ennyimba za Kadongo Kamu yabafuula bakugula.
== Obumannyifu bwe ==
[[Basaaya]] [[Rocks Peter]] ow'ebyafaayo agamba Herman Basudde yali mutume olw'okuba yali asobola okulagula ebyali bijja mu maaso nga tebinaba kubeerawo. Okumannyikwa kwe ku kyagenda mu maaso kuba abayimbi abato abaagala okuyitimuka mu kisaawe ky'okuyimba batera okulambula amalaalo gge nga banoonya kufuna magezi. [[Fred Ssebatta]], abamu kubakubi be'nnyimba za Kadongokamu abaluddewo, agamba nti Herman Basudde yali musaale mukutondawo ng'ate yakola nga mangu. Yayongerako ng'agamba nti kyali kizibu nnyo okugerageranya Herman Basudde mu kuwandiika ennyimba n'omuntu yenna omulala. Yayongerako ng'agamba Herman Basudde yali asobola okufulumya oluyimba, Ssebatta yali asobola okumuzinduukiriza ku lunaku olw'okubiri. Ng'enaku z'omwezi 12 mu mwezi ogw'ekumi mu mwaka gwa 2012, pulezidenti wa 'Ghetto' oba akulira enzingota [[Bobi wine]] yasiima emirimu emirungi Herman Basudde gyeyali yakolera eggwanga lino. Anyonyola ebiseera ebyo bw'ati, ' nga yeeyagaliza singa omutume Herman Basudde yali akyaliwo'... Yatuleka okumaliriza ekirubirirwa kye, naye engato zze nene nnyo okubeerako omuntu yenna azambala, bw'agamba.
Basudde yayiiya ng'ennyimba ng'azigya mu mutwe gge, ng'era yali tasobola kuddamu luyimba lweyali amaliriza kuyimba mu kusooka.
Herman Basudde yalambula amawanga g'omubuvanjuba bwa Afrika, nga yatambula [[:en:Kenya|Kenya]], [[:en:Tanzania|Tanzania]] n'amaliriza ne [[:en:Rwanda|Rwanda]]. Okutambula kuno kwamuleetera okukungaanya obukadde bwa ssente za Uganda obwali buwera 70, nga zino zaali ssente nnyimngi mu biseera ebyo.
== Okufaakwe n'ebyavaamu ==
[[File:Basudde-Bubondo_(38).JPG|thumb|Entaana ya Basudde mu Bubondo]]
Nga tanafa, Basudde yali yalagula okufaakwe ng'ayita mu bigambo n'ebikolwa. Aisha Nakito nga ye namwandu we annyumya ebyaliwo olunaku lumu emabega nga tanaba kufa. Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1997, yagenda okusisinkana eyali mukyala we omulala Jane Basirika oluvannyuma lw'okumala enaku eziwerako ng'atalaaga amawanga g'omubuvanjuba bwa Afrika.Baalya bombi, webaali balindirira okujja kwa Serunjoji. Oluvannyuma lwa Serunjoji okujja, yamuwa akafumito oba yamugwa mu kafuba. Baali baafunamu obutakaanya mu emabegako, nga wamui baalina olukungaana lwa famire okutereeza ebyaali byabasobako. Oluvannyuma lwa bino byonna, baayolekera e Masaka. Kuba taata wabwe yali yasanyalala ng'era abeera waka. Mu lugendo lwabwe, baayimirira ku luguudo lw'e Lukaya okufuna ku by'okulya , nga wano Basudde yafunamu obutakaanya n'omusajja omu eyali amunyizizza, ng'era yali abulako katono okulwanagana naye. Wabula Sylivester Busuulwa ensonga zino yazikakanya. Yatandika emmotoka ng'ajudde obusungu bungi ng'ate yali avugira kundiima ey'ekika ekyawagulu. Bweyatuuka e [[Kabaale]] [[Bugonzi]], newabeerawo obuzibu, nga loole eyali egezaako okuyisa yaviirako, Basudde okulemererwa okukakana ng'emmotoka yeerindigudde ekigwo era neyeevulungula emirundi egiwerako. "Ono omusajja ng'anteese mu buzibu bungi''!"'' Yasa omuka gwe ogwali gusembayo. Herman Basudde, eyali omuyimbi omumannyifu ennyo mu Uganda n'okusuna endoongo yafiira mu kabenje k'emmotoka akaali ak'entiisa bweyali agenda okulaba bazadde bbe abaali babeera e Masaka, mubukiika kkono bwa Kampala.
Basudde yalina abagoberezi bangi olw'edoboozi lye n'engeri gyeyali ayimbamu n'omukwano ssaako n'okwagala ku nti ebyali bikwatagana ku bibeera bigudde mu baagalana nadala mu mukwano nga tebabyetegekedde, ssaako n'abasajja abafumbo abaagala eby'okwegata ennto n'abakazi mu nsonga z'akaboozi k'abakulu, wamu n'eby'obuloogo, kyekika ky'ennyimba ezamuyamba okumugya mu bwavu okumuteeka mu by'obugagga ebyali bibalibwamu obukadde n'obukadde bw'enssimbi mu biseera bye. Yali abuulidde ennyimba za Kadongo Kamu ssaako n'abaali baziyimba, nga bano baali bamanyikiddwa nnyo mungeri gyebaali basunamu endongo zaabwe.
Nga Basudde tanafa yakiremerako nti bandibadde bamuziika n'endongo ye gyeyali asinga okwagala gyebaali bayita "dry guitar", nga webaali bagiyita. Yali yakimanya nti munywanyi we gweyali aludde naye, Livingstone Kasozi yali azikiddwa ng'akutte olutaambi lwa teepu, nga naye mungeri y'okumubudaabuda, yali ayagala kibeere bwekityo mubulamu obwali buddako. Okuziika kwa Basudde gwalinga mukolo gwa ggwanga lyonna. Kuba kuntaana ye kwaliko nnamungi 'womuntu eyali mukunyolwa. Emikutu kya [[:en:Television|ttivi]] gyali giraga abaantu abangi abaali bagenze okumuwerekerako ng'azikibwa. Omulangirirwa ku leediyo ezimu yakaaga bweyali ayogera kukufaakwe, nga n'okuziika kwe kwakungaana obukadde 12 obwa ssente za Uganda. Ennyimba za Basudde zaafuna endowooza n'okumannyikwa nga kino kyali kiva kumpapula z'amawulire wamu n'emikutu egy'enjawulo. Olupapula lwa Uganda [[Monitor (Uganda newspaper)|Monitor]] kyabiyita ng'ebyali bijjuddemu emizimu ng'ate bisikiriza mungeri y'eby'obufuzi". Abamu bejusa nga bagamba nti yali tasobola kubeerawo kulwanyisa mbeera z'abazungu ezaali zonoonye endowooza z'abannayuganda nga bayita ku mikutu gya leediyo. Abalala baalabanga Basudde ng'omuzimu ogwali guyeekera. Yali yalekulira e klezia y'abakatuliki n'adda mu kusamira nga yalumbibwa nga nnyo abantu abaali badukanya e Kelezia olw'okulekulira ediini n'asalawo okudda mu bulogo. Baamulumiriza okuleeta obuwala ku siteegi mu nnyimba zze nga buno bwali bwambadde engoye ezaali zisikiriza, n'okubeera ng'abayimbi b'ennyimba za Kadongo Kamu yabafuula bakugula.
== Ennyimba zze ==
Ezimu kuzino kwaliko:
* Abakungubazi
* Abakyala kyabeeyi
* Abankuseere
* Aayiimbi
* Abayimbi mutuveeko
* Africa
* Akadda nyuma
* Kelementina
* Akyalina nyoko
* Nanziri
* Mulekwa
* Buddu owedda
* Bus dunia (ekitundu ekyali kisooka)
* Bus dunia (Ekitundu eky'okubiri)
* Byendabye
* Byebalinanga
* Byetwalaba
* Ebiyita ekiro
* Ekiryo n'omuwafu
* Eggwala
* Ekirooto kyeggulu
* Ekitutwala Ku mbaga
* Ekiwuka ekyaggwa mu ntamu
* Ekyali mu sabo(Ekitundu ekisooka)
* Ekyali mu sabo (Ekitundu eky'okubiri)
* Emikwano
* Enimiro y'okukubuganga
* Ensi egenze walala
* Esomero lyabakyala
* Esuuti ya kawemba oba okwekuuma
* Kabuladda Anthem
* Kasamba lyanda
* Kopolo Herman
* Linda Ziwere
* Milly Nanyondo
* Mubune engoye
* Mukyala mugerwa (Ekitundu ekisooka)
* Mukyala Mugerwa (Ekitundu eky'okubiri)
* Mulamu tonenya
* Muwase nju
* Muyige okwambala
* Mwami tonjeza
* Mweraba Ngenze
* Nabiryo ngenda kunoba
* Namagembe
* Namuddu
* Namuleme
* Okuduula
* Okuzaala kwa leero
* Olulimi oluganda
* Olumbe
* Omwavu
* Pirisiira
* Semukuutu
* Taso funa akalambe
* Tetukyalina bakazi oba omukazi akola
* Tudaabirize omukama
* Tulabye nnyo abalabi
* Uganda ebadde etya
* Waliwo byetwalaba
* Walumbe e tanda
* n'endala nnyingi.
Waliwo n'ennyimba zeyakola nga n'abayimbi abalala nga Nabiryo ngenda Kunoba ng'ali ne mwannyina Nabiryo, Kabuladda anthem ng'ali n'ekibiina kye eky'abayimbi kyebaali bayita 'Kabuladda guitar singers', Olumbe ng'ali ne Kasozi Livingstone wamu ne Mbalire kateteyi.
<references />
[[Category:Bayimbi]]
qa278jlr730ppbfbjscn7oww9ocvru3
Hamis Kiiza
0
8439
56788
27332
2026-06-26T13:13:39Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56788
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamis "Diego" Kiiza''' nga yazaalibwa enaku z'omwezi nga 10 mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa1990 [[:en:Ugandan|munayuganda]] azannya omupiira gw'ensiimbi mu kiraabu ya [[:en:Vipers_SC|Kagera Sugar FC mu liigi ya Tanzania eyawagulu]]
== By'awangudde ng'omuntu ==
* Omuzannyi wa Uganda eyasinga mu mwaka gwa 2011 ng'ali ne kiraabu ya URA FC
* Eyasinga okulengera akatimba mu liigi ya Uganda eyawagulu mu sizoni ya 2010/11 ne kiraabu ya URA FC.
* Eyasinga okuteeba ng'ali mukiraabu ya Young African FC e Tanzania mu liigi ya Vodacom Premier League 2011/12.
* Yawangula ekikopo ekyetabwamu kiraabu okuva mu mawanga g'omubuvanjuba ne masekati ga Afrika 'CECAFA Club Winner', ng'ate yeeyasinga okulengera akatimba ne kiraabu ya Young African FC mu mwaka gwa 2012.
* Hamis Kiiza ng'ali ne kiraabu ya Simba S.Cmu sizoni y'e Tanzania eya 2015 ne 2016 yazannya emipiira 30 n'ateeba ggoolo 24 nga 19 ziri mu liigi ate, 5 mu mpaka za FA Cup, yeeyasinga okulengera akatimba mu mpaka zonna ng'ate yakwata kyakubiri mu liigi ya Vodacom Premier League
== Ku mutendera gw'ensi ==
Diego yazannya omupiira gwe ogwali gusooka ku ttiimu y'eggwanga gyebayita 'Cranes' ng'etendekebwa [[:en:Bobby_Williamson|Bobby Williamson]] mu mwaka gwa 2011 mu mwezi ogw'okutaano bweyali ayitiddwa okuzannyira ttiimu y'abali wansi w'emyaka 23 eyali egenda okuzannya [[:en:Tanzania|Tanzania]] mu mupiira ogw'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu mizannyo egibeeramu amawanga g'okulukalo lwa Afrika oba giyite 'All Africa Games'. Yasasula obwesige bwebamusaamu ng'ateeba ggoolo 3 mu mipiira 2 games gyebasisinka Tanzania, era n'ayamba ttiimu ye okugenda ku mwetoloolo ogwali guddako gyebasisinkanira eggwanga lya [[:en:Kenya|Kenya]].<ref>https://web.archive.org/web/20120324060740/http://redpepper.co.ug/welcome/?p=7249%2F<nowiki/>Michael Mubiru [https://web.archive.org/web/20120324060740/http://redpepper.co.ug/welcome/?p=7249%2F Uganda Kobs Take On Kenya!]. redpepper.co.ug</ref> Oluvannyuma lw'okwolessa omutindo mu ttiimu y'abali wansi w'emyaka 23, yasumusibwa okugenda okuzannyira ttiimu y'eggwanga enkulu eyali egenda okuzannya [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] mu mupiira ogwali ogusalawo mu z'okusunsula ng'enaku z'omwezi 4 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 2011 eyali [[:en:2012_African_Cup_of_Nations|agenda okukiika mu kikopo eky'etabwamu amawanga g'okulukalo lwa Afrika]] eky'omwaka gwa 2012 .<ref>http://www.goal.com/en/news/89/africa/2011/05/13/2485062/uganda-coach-bobby-williamson-names-squad-for-guinea-bissau/[http://www.goal.com/en/news/89/africa/2011/05/13/2485062/uganda-coach-bobby-williamson-names-squad-for-guinea-bissau/ Ugandan coach Bobby Williamson names squad for Guinea Bissau match]. </ref>
* Empaka ez'etabibwamu abazannyi abagucangira ewaka oba CHAN Africa Championships mu ggwanga lya Sudan mu mwaka gwa 2011.
* Okusunsula abagenda okwetaba mu kikopo ekyetabwamu amawanga g'okulukalo lwa Afrika okuva mu mwaka gwa 2011 ng'ali ne ttiimu y'eggwanga enkulu.
* Abadde ku ttiimu y'eggwanga enkulu okuviira ddala mu mwaka gwa 2011.
* Azannyidde ttiimu y'eggwanga ey'abali wansi w'emyaka 23 eyeetaba mu mizannyo gya 'All Africa games' mu mwaka gwa 2011 ezaali mu ggwanga ly'e Mozambique.
* Yaliko ku ttiimu y'eggwanga ey'abali wansi w'emyaka 23 eyazannya ez'okusunsula abaali bagenda mu muzannyo gya Olympics mu mwaka gwa 2011
qtazyibg34kcd4vucd6pg2k6s02yont
Herman Wasswa
0
8458
56958
27354
2026-06-26T19:08:23Z
Nambogo Catharine
6408
56958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herman Wasswa''' (yazaalibwa nga 14 Ogwekkuminebiri 1993) Munnayuganda, [[:en:Football_midfielder|musambi w'amupiira azannyira mu makkati]] ng'anyira Kilaabu ya [[:en:Police_FC_(Uganda)|Police FC]].<ref>https://www.national-football-teams.com/player/52447.html</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Wasswa, Herman}}
gql43u96hxi5fkdbqhl6n4nbenof2pe
Hellen Lukoma
0
8461
56917
34706
2026-06-26T18:43:42Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56917
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Hellen Lukoma''' munnaUgandan, muzannyi wa firimu, mwolesi waamisono, w'abyamisono era muyimbi. Amanyiddwa nnyo olwerinnya lya lyeyazannyiramu mu firimu ya [[:en:The_Hostel|The Hostel]],<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-hellen-lukoma-meets-fan-robert-kiiza-omuganda.html |access-date=2022-12-10 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104014246/http://www.sqoop.co.ug/features-profiles/date-with-a-celeb-hellen-lukoma-meets-fan-robert-kiiza-omuganda.html |url-status=dead }}</ref> Hellen Mutungi mu [[:en:Beneath_The_Lies|Beneath The Lies]],<ref>https://lockerdome.com/7137799338080833/7137798029457940</ref> ne kyaddala. Yamanyikira mu kibinja ky'abayimbi abawala ekya The Obsessions nga tannayingira bya kwolesa misono, okukola mu by'emisono nookuzannya.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://loudestgist.com/wiki/2016/05/hellen-lukoma-biography/ |access-date=2022-12-10 |archive-date=2019-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190317071127/http://loudestgist.com/wiki/2016/05/hellen-lukoma-biography/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.howwe.biz/news/business/454/dancer-and-singer-in-the-former-obsessions-hellen-lukoma-launches-clothing-line-at-silk-lounges-genesis-nite</ref>
== Eby'afaayo bye ==
Hellen yazaalibwa era naakulira mu [[Kampala]]. Yakulira mu maka omwali [[:en:Sibling|abaana]] mukaaga nga yeeyali omuggalanda.<ref>https://www.howwebiz.ug/HellenLukoma/biography</ref>
== Okusoma kwe ==
Hellen yasomera ku Shimon Primary School ne ku Lubiri Senior Secondary School. Oluvannyuma yayingira ettendekero lya [[:en:Makerere_University_Business_School|Makerere University Business School]] gyeyafunira Diguli ya [[:en:Bachelor's_degree|Bachelor's degree]] in Internal business.<ref>https://mybiohub.com/2016/04/hellen-lukoma-biography-age.html/</ref>
== Okuzannya firimu ==
=== Firimu zaazannye ===
{| class="wikitable"
!Omwaka
!Firimu
!Ekifo
!Omulungamya oba abalungamya
!No
|-
|2020
|Prickly Roses
|Nankya
|Mathew Nabwiso
|
|-
|2015
|''Situka''
|Amanio
|Kwezi Kaganda Ruhinda
|
|-
|2011
|''Yogera''
|
|Donald Mugisha <br /><br />James Tayler
|
|-
|}
{| class="wikitable"
!Omwaka
!Firimu
!Ekifo
!Abalungamya
!Note
|-
|
|
|
|
|
|-
|2019 -
|''Kyaddala''
|
|Emmanuel Ikubese
|
|-
|2016
|''The Honourables''
|Felicia
|John Ssegawa
|NTV Uganda
|-
|2014–2016
|''Beneath The Lies''
|Hellen Mutungi
|Joseph Kitsha Kyasi <br /><br /> Tosh Gitonga
|Yakolebwa Nana Kagga
|-
|2011
|''The Hostel''
|Patra
|
|Student
|-
|}
== Obulamu bwe ==
Mufumbo eri Anwar Kaka era balina abaana babiri<ref>http://mbu.ug/2022/02/21/it-wont-end-in-tears-hellen-lukoma-confident-her-husband-will-remian-faithful/</ref>.<ref>https://www.sqoop.co.ug/201905/news/hellen-lukomas-hubby-surprises-her-with-a-gender-reveal-party.html</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Emikutu emirala ==
* Hellen Lukoma at IMDb
aeg0j4omff90v5ztx2pkk9ac013v72e
Harriet Ntabazi
0
8480
56834
31545
2026-06-26T13:31:01Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56834
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Harriet Ntabazi''' (yazaalibwa 11 Nenvu 1974) munnanyuganda munnabyabufuzi. Yalondebwa nga minisita omubeezi ow'ebyobusuubuzi mu kabinenti ya Uganda nga 6 Ogwomusanvu 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%2527s+cabinet.pdf |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf |url-status=dead }}</ref> Wabula, okulondebwa kwe kwagaanibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa Pulezidenti.However, her appointment was rejected by the parliamentary appointments committee. She was therefore not sworn in with the rest of the cabinet on 22 June 2016.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref> Between 2011 and 2016, she served as the Women's Representative for Bundibugyo in the Parliament of Uganda.
== Background and education ==
Ntabazi was born on 11 December 1974 in [[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District]], in the Western Region of Uganda. She attended Bumadu Primary School for her elementary schooling, graduating in 1986. She then attended ''Semuliki High School'' for her O-Level studies. She then studied at ''Bundibugyo Primary Teachers College'', graduating with a Grade II Primary Teachers Certificate, in 2002. In 2004, she graduated from St. Mary's Simbya High School. She then joined [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]] in 2005, graduating in 2008 with a Bachelor of Arts.<ref>https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/</ref>
== Emirimu ==
Okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda kinaana mu mwenda (1989) okutuuka mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu ebiri (1992), Ntabazi yakolako ng'omubazi w'ebitabo mu woofiisi ya tawuni kkiraaka. Yakolako ng'omukuumi w'ebitabo mu ssomero lya Semuliki High School, okuva mu mwaka gwa lukumi lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuusa mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998). Yaweerezaako nga kkansala akiikirira abavubuka ku distulikiti wakati w'omwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu munaana (1998) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri (2000). Okuva mu mwaka gwa nkumi bbiri mu gumu (2001) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005)<ref>https://web.archive.org/web/20160803083035/http://parliamentwatch.ug/mp/ms-ntabazi-harriet/</ref>, yaweerezaako ng'omukiise w'abakyala ku lukiiko olufuzi olwa disitulikiti y'e Bundibugyo.([[Bundibugyo (disitulikit)|Bundibugyo District Local Government Council]].) . Mu kaseera kano akola nga omukunzi omukugu ow'ekibiina ky'ebyobufuzi ekiri nu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] (NRM) okuva mu mwaka gwa lukumi mu lwenda mu kyenda mu ena (1994) okutuuka mu mwaka gwa nkumi bbiri mu etaano (2005). Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi (2010) era mu kulonda kwa bonna okw'omwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi na gumu, yalondebwa ng'omubaka omukyala akiikirira abantu Bundibugyo mu lukiiko lw'eggwanga olukulu nga yali ku kkaadi y'ekibiina ekiri mu buyinza (NRM<ref>http://www.ec.or.ug/sites/Elec_results/Elected%20MPs%202011%20General%20Elections.pdf</ref>), oluvannyuma lw'okuwangula Jane Alisemera eyali mu kifo kino mu kamyufu ka NRM.<ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Why-many-incumbents-lost-NRM-primaries-in-western-Uganda/689844-2936944-pjc585/index.html</ref> Mu mwaka gwa nkumi bbiri mu kkumi n'etaano (2015),wabula yawangulwa mu kamyufu ka (NRM) nga yawangulwa [[Josephine Babungi Benona]] era n'ateesimbawo kuvuganya mu kulonda kwa bonna okwa nkumi bbiri mu kkumi na mukaaga (2016).
Nga 6 Ogwomukaaga 2016, yalondebwa nga minisita omubeezi ow'amakolero<ref>https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet</ref>, ng'adda mu kifo kya Werikhe Kafabusa, wabula yasuulibwa akakiiko ka paalamenti akasunsula abantu ababeera balondeddwa pulezidenti.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* Kaabinenti ya Uganda
* Paalamenti ya Uganda
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
6txi2rgsn7fyogek9zft1gtkyhalgso
Halimah Nakaayi
0
8487
56770
46340
2026-06-26T13:06:31Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56770
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Halimah Nakaayi''' yazaalibwa nga 16 Ogwekumi mu 1994<ref name="WAprofile">https://worldathletics.org/athletes/uganda/halimah-nakaayi-14431159</ref> nga munayuganda [[:en:Middle-distance_running|aduka emisinde gy'okwetoloola ekisaawe]] ng'esira asinga kuliteeka mu [[:en:800_metres|mita 800.]]Ye [[:en:2019_World_Athletics_Championships|kyampiyoni w'empaka z'ensi yonna egya 2019]], n'awngula n'omudaali gw'ekikomo mu [[:en:2022_World_Athletics_Indoor_Championships|z'ensi yonna ezaali ez'okudukira mu kisaawe ky'omunda mu 2022]]. Nakaayi y'alina [[:en:List_of_Ugandan_records_in_athletics|likodi y'e Uganda]] eya mita 800 mu z'okudukira mu kisaawe ky'omunda wamu n'ebweru, wamu ne mu gya [[:en:1000_metres|mita 1000.]]
Yavuganya mu gya mita 800 mu mizannyo gya Olympics egyali mu kibuga [[:en:Athletics_at_the_2016_Summer_Olympics|Rio mu 2016]], wamu ne mu gy'e [[:en:Athletics_at_the_2020_Summer_Olympics|Tokyo mu 2010]] nga gyombi yatuuka kuluzannya oludirira olw'akamalirizo.<ref>https://web.archive.org/web/20160826092054/https://www.rio2016.com/en/athlete/halima-nakaayi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210817025112/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/athletics/athlete-profile-n1466186-nakaayi-halimah.htm</ref>
== Emirimu gye ==
=== 2011–2017 ===
Ku myaka 16, Halimah Nakaayi yawangula egya [[:en:400_metres|mita 400]] mu [[:en:Athletics_at_the_2011_Commonwealth_Youth_Games|mizannyo gy'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza egyaali egy'abavubuka mu 2011,]] nga gyategekebwa mu [[:en:Douglas,_Isle_of_Man|Douglas]], [[:en:Isle_of_Man|Isle of Man.]]
Mu 2012, yaduka oulundi ogw'okubiri ogwali ogwa kiromita 10 ez'emisinde gimubuna byalo ku bikujuko by'okujagulizaako emyaka 50 [[:en:Independence_Day_(Uganda)|egy'ameefuga ga Uganda.]] Oluvannyuma lw'okusumusibwa n'ava mu ky'okutaano okudda mu ky'okubiri, yamala esaawa nnya ng'asiza ku byuma nga tamannyi biri kunsi.<ref>https://spikes.worldathletics.org/post/halimah-nakaayi-dream</ref>
Nakaayi yeeyakwatirira bendera ya Uganda mumikolo egyali gigalawo [[:en:2016_Summer_Olympics|empaka za Olympics ezaali mu kibuga Rio mu 2016]].<ref>{{Cite web |url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf#_ga=1.38774955.960241524.1472057934 |title=Archive copy |access-date=2022-12-11 |archive-date=2016-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822094245/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf#_ga=1.38774955.960241524.1472057934 |url-status=dead }}</ref>
Mu mwaka ogwaddako, yakwata kifo kyakubiri mu misinde gya [[:en:800_metres|mita 800]] egyali egy'abakugu mu mizannyo gya [[:en:Athletics_at_the_2017_Islamic_Solidarity_Games|Islamic Solidarity Games]] nga yadukirawo obudde bwa saawa 2:01.60. Mu [[:en:2017_World_Championships_in_Athletics|mpaka z'ensi yonna eza 2017,]] Nakaayi yawandulwa okuva mu [[:en:2017_World_Championships_in_Athletics_–_Women's_800_metres|mpaka]] zino ku mutendera ogudirira ogw'akamalirizo ng'awezezza esaawa 2:01.74.
[[File:Women's_800m_at_Doha_2019.jpg|left|thumb|Nakaayi (ku kkono) ng'amaliriza [[:en:2019_World_Athletics_Championships|empaka z'ensi yonna eza 2019]]; [[:en:Ajeé_Wilson|Ajeé Wilson]], eyakwata eky'okusatu oluvannyuma lwa [[:en:Raevyn_Rogers|Raevyn Rogers,]] ku ddyo mu bulu.]]
=== 2018–2021: Nantameggwa wa mita 800 ===
Mu 2018, yakwata kyakuna mu mita 800 mu [[:en:2018_African_Championships_in_Athletics|mpaka z'okulukalo lwa Afrika]] ng'adukiddewo obudde bwa saawa [[:en:2018_African_Championships_in_Athletics_–_Women's_800_metres|1:58.90.]] Yawangulwa, 1–3, eri abadusi [[:en:Caster_Semenya|Caster Semenya,]] [[:en:Francine_Niyonsaba|Francine Niyonsaba]], ne [[:en:Habitam_Alemu|Habitam Alemu]] ku butikitiki 0.04 bwokka.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.africathle.com/2018/08/01/african-championships-asaba-nigeria-1-5082018/ |access-date=2022-12-11 |archive-date=2019-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424221033/http://www.africathle.com/2018/08/01/african-championships-asaba-nigeria-1-5082018/ |url-status=dead }}</ref>
Mu 2019 Ogwomunaana, Nakaayi yawangula omudaali gw'ekikomo mu [[:en:Athletics_at_the_2019_African_Games_–_Women's_800_metres|mpaka]] [[:en:Athletics_at_the_2019_African_Games|z'emizannyo gy'okulukalo lwa Afrika]] emabega wa [[:en:Hirut_Meshesha|Hirut Meshesha]] ne [[:en:Rababe_Arafi|Rababe Arafi.]]
Mu mwezi ogwagoberera, yafuuka [[:en:2019_World_Athletics_Championships|nantameggwa wa mita 800 mu mpaka z'ensi yonna]] ezaali mu [[:en:Doha|kibuga Doha,]] ekya Qatar, n'ayongera ku likodi ye eya Uganda [[:en:2019_World_Athletics_Championships_–_Women's_800_metres|ey'edakiika 1:58.04]]. Yamenyawo [[:en:Raevyn_Rogers|Raevyn Rogers,]] eyali akozesezza amaanyi amaanyi okusobola okuwangula feeza ng'adukiddewo edakiika 1:58.18, ate [[:en:Ajeé_Wilson|Ajeé Wilson]] yakwata kya kusatu ng'adukidde edakiika 1:58.84. Nakaayi yeegatibwako mu fayinolo munywanyi we [[:en:Winnie_Nanyondo|Winnie Nanyondo]] eyali mu ky'okuna.<ref>https://olympics.com/en/news/halimah-nakaayi-once-you-have-a-dream-fight-for-it</ref>
Oluvannyuma lw'okufuna [[:en:Runner's_knee|obuvune mu viivi,]] yasobola kutuuka ku luzannya oludirira olw'akamalirizo, mu mpaka [[:en:Athletics_at_the_2020_Summer_Olympics|z'emizannyo gya Olympics egyali gyongezeddwayo mu 2020 mu kibuga Tokyo]] n'obudde bwe bweyadukira obw'esaawa [[:en:Athletics_at_the_2020_Summer_Olympics_–_Women's_800_metres|2:04.44]] (2:00.92 mu mpaka ezo).<ref>https://www.independent.co.ug/nakaayi-runs-below-2-minutes-in-new-world-best/</ref>
=== 2022 okutuusa kati ===
Nakaayi yavuganya mu mpaka za mirundi ena ez'amita 800 [[:en:World_Athletics_Indoor_Tour|ez'ensi yonna ezaali ez'okudukira mu kisaawe ky'omunda,]] n'ayongera ku likodi ye eya Uganda ey'okudukira munda emirundi esatu. Ng'adukira mu [[:en:Indoor_Meeting_Karlsruhe|Karlsruhe]], [[:en:Val-de-Reuil|Val-de-Reuil,]] [[:en:Meeting_Hauts-de-France_Pas-de-Calais|Liévin]], ne [[:en:Copernicus_Cup|Toruń,]] Yamalira mu bifo okwali, 1–1–2–2 mu bitiibwa, ng'asinga kudukirawo obudde bwa dakiika 1:58.58 mu Liévin, yawangulwa Natoya Goule ku busekoonda 0.12 n'edakiika 1:59.55 zeyateekawo mu Bufalansa.<ref name="WAprofile" /><ref>https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162583/result?eventId=10229579&gender=W</ref> Yakwata kyakubiri mu Toruń mu z'okwetoloola emirundi esatu ng'adukidde edakiika 2:00.19 ng'eno Tigist Girma enzaalwa za Ethiopia ng'alina emyaka 19 yagyenkana, nga bombi bali mabega wa [[:en:Catriona_Bisset|Catriona Bisset]] eyali omwangu okubasinga obusekoonda 0.03 [https://copernicus.domtel-sport.pl/fotof/5.jpg (photo finish]).<ref>https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162650/result?eventId=10229579&gender=W</ref> Mu Gwokusatu, Nakaayi yawangula omudaali gw'ekikomo mu [[:en:2022_World_Athletics_Indoor_Championships|mpaka z'okudukira mu kisaawe ky'omuda]] ezategekebwa mu kibuga [[:en:Belgrade|Belgrade]] mu budde bwa dakiika [[:en:2022_World_Athletics_Indoor_Championships_–_Women's_800_metres|2:00.66,]] emabega wa Wilson (1:59.09) n'omuEthiopia [[:en:Freweyni_Hailu|Freweyni Hailu]] (2:00.54), abaayisa Nakaayi nga tanatuuka ku kasaze webaali bagenda kumalira. <ref>https://www.letsrun.com/news/2022/03/ajee-wilson-wins-800m-gold-at-world-indoor-championships/</ref> Yawangula bulungi naye nga Goule ali mu kyakuna ate Bisset mu kyakutaano.<ref>https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/world-athletics-indoor-championships-7138985/results/women/800-metres/final/result</ref>
Ku [[:en:2022_World_Athletics_Championships|mpaka z'ensi yonna]] ezaali mu kibuga [[:en:Eugene,_Oregon|Eugene, mu Oregon]] mu Gwomusanvu, teyasobola kugenda kuluzannya lwa kamalirizo oluvannyuma lw'okukwata eky'omunaana mu luzannya lwe oludirira olw'akamalirizo ng'adukiddewo edakiika [[:en:2022_World_Athletics_Championships_–_Women's_800_metres|2:01.05.]]Mu mwezi ogwaddako, Nakaayi yakwata kyamunaana mu [[:en:Athletics_at_the_2022_Commonwealth_Games_–_Women's_800_metres|mpaka]] z'abakugu [[:en:Athletics_at_the_2022_Commonwealth_Games|mu mizannyo z'amawanga agali mu luse omulu ne Bungereza ezaali mu kibuga Birmingham]].<ref name="WAprofile" />
== Empaka z'ensi yonna ==
{|{{AchievementTable|nation=UGA|Event=yes|Time=yes|NotesOff=yes}}
|-
|2010
|[[2010 Summer Youth Olympics|Youth Olympic Games]]
|[[Singapore]]
|DSQ (h)
|400 m
|[[Athletics at the 2010 Summer Youth Olympics – Girls' 400 metres|DSQ]]
|-
|rowspan=2|2011
|[[2011 World Youth Championships in Athletics|World Youth Championships]]
|[[Lille, France]]
|26th (h)
|800 m
|[[2011 World Youth Championships in Athletics#Girls|2:13.59]]
|-
|[[Athletics at the 2011 Commonwealth Youth Games|Commonwealth Youth Games]]
|[[Douglas, Isle of Man]]
|bgcolor=gold|1st
|400 m
|[[Athletics at the 2011 Commonwealth Youth Games#Girls|57.16]]
|-
|2012
|[[2012 World Junior Championships in Athletics|World Junior Championship]]
|[[Barcelona, Spain]]
|14th (h)
|800 m
|[[2012 World Junior Championships in Athletics – Women's 800 metres|2:06.38]]<sup>1</sup>
|-
|2014
|[[Athletics at the 2014 Commonwealth Games|Commonwealth Games]]
|[[Glasgow, United Kingdom]]
|39th (h)
|400 m
|[[Athletics at the 2014 Commonwealth Games – Women's 400 metres|57.51]]
|-
|rowspan=2|2015
|rowspan=2|[[Athletics at the 2015 Summer Universiade|Universiade]]
|rowspan=2|[[Gwangju, South Korea]]
|21st (sf)
|400 m
|[[Athletics at the 2015 Summer Universiade – Women's 400 metres|57.13]]
|-
|5th
|4 × 400 m relay
|[[Athletics at the 2015 Summer Universiade – Women's 4 × 400 metres relay|3:45.40]]
|-
|rowspan=2|2016
|[[2016 African Championships in Athletics|African Championship]]
|[[Durban, South Africa]]
|10th (h)
|800 m
|[[2016 African Championships in Athletics – Women's 800 metres|2:04.97]]
|-
|[[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Olympic Games]]
|[[Rio de Janeiro, Brazil]]
|17th (sf)
|800 m
|[[Athletics at the 2016 Summer Olympics – Women's 800 metres|2:00.63]]
|-
|rowspan=3|2017
|rowspan=2|[[Athletics at the 2017 Islamic Solidarity Games|Islamic Solidarity Games]]
|rowspan=2|[[Baku, Azerbaijan]]
|10th (h)
|400 m
|[[Athletics at the 2017 Islamic Solidarity Games – Results#400 meters 2|55.77]]
|-
|bgcolor=silver|2nd
|800 m
|[[Athletics at the 2017 Islamic Solidarity Games – Results#800 meters 2|2:01.60]]
|-
|[[2017 World Championships in Athletics|World Championships]]
|[[London, United Kingdom]]
|19th (sf)
|800 m
|[[2017 World Championships in Athletics – Women's 800 metres|2:01.74]]
|-
|rowspan=3|2018
|rowspan=2|[[Athletics at the 2018 Commonwealth Games|Commonwealth Games]]
|rowspan=2|[[Gold Coast, Australia]]
|15th (h)
|800 m
|[[Athletics at the 2018 Commonwealth Games – Women's 800 metres|2:01.69]]
|-
|8th
|4 × 400 m relay
|[[Athletics at the 2018 Commonwealth Games – Women's 4 × 400 metres relay|3:35.03]]
|-
|[[2018 African Championships in Athletics|African Championships]]
|[[Asaba, Nigeria]]
|4th
|800 m
|[[2018 African Championships in Athletics – Women's 800 metres|1:58.90]]
|-
|rowspan=2|2019
|[[Athletics at the 2019 African Games|African Games]]
|[[Rabat, Morocco]]
|bgcolor=cc9966|3rd
|800 m
|[[Athletics at the 2019 African Games – Women's 800 metres|2:03.55]]
|-
|[[2019 World Athletics Championships|World Championships]]
|[[Doha, Qatar]]
|bgcolor=gold|1st
|800 m
|[[2019 World Athletics Championships – Women's 800 metres|1:58.04]]
|-
|2021
|[[Athletics at the 2020 Summer Olympics|Olympic Games]]
|[[Tokyo, Japan]]
|24th (sf)
|800 m
|[[Athletics at the 2020 Summer Olympics – Women's 800 metres|2:04.44]]
|-
|rowspan=3|2022
|[[2022 World Athletics Indoor Championships|World Indoor Championships]]
|[[Belgrade, Serbia]]
|bgcolor=cc9966|3rd
|800 m i
|[[2022 World Athletics Indoor Championships – Women's 800 metres|2:00.66]]
|-
|[[2022 World Athletics Championships|World Championships]]
|[[Eugene, Oregon|Eugene, United States]]
|19th (sf)
|800 m
|[[2022 World Athletics Championships – Women's 800 metres|2:01.05]]
|-
|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games|Commonwealth Games]]
|[[Birmingham]], United Kingdom
|8th
|800 m
|[[Athletics at the 2022 Commonwealth Games – Women's 800 metres|2:01.17]]
|}<sup>1</sup> Yasazibwamu ku z'akamalirizo
== Bw'asinze okukola ng'omuntu ==
* [[:en:400_metres|Mita 400]] edakiika 53.02 mu [[:en:Kampala|Kampala]] mu 2017
* [[:en:800_metres|Mita 800]] edakiika 1:57.78 mu [[:en:Monaco|Silesia mu 2023]] likodi y'eggwanga
* Mita 800 egy'okudukira mu kisaawe ky'omuda edakiika 1:58.58 mu [[:en:Liévin|Liévin]] mu 2022 likodi y'eggwanga
* [[:en:1000_metres|Mita 1000]] edakiika 2:32.12 mu [[:en:Monaco|Monaco]] mu 2020 likodi y'eggwanga
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
paqklik3bxrkciqmbjyed241csw12gt
Hamza Muwonge
0
8524
56789
27436
2026-06-26T13:13:58Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56789
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamza Mulindwa Muwonge''' (eyazaalibwa nga 6 Ogwekkuminoogumu 1982) munnayuganda omuzannyi w'omupiira gw'ebigere azannyira ttiimu ya Bright Stars, ng'omukwasi wa ggoolo.
== Olugendo lwe ==
Yazaalibwa mu Kampala era Muwonge azannyidde ttiimu ya [[Ggaba United]], [[Kampala]] United, [[Kilaabu ya Simba FC|Simba]], Bunamwaya / Vipers, Thika United ne Bright Stars.
Yazannyira ttiimu ya Uganda omupiira gwe ogusooka mu 2007, era ebazannyidde mu mipiira gy'okusunsulamu abaneetabamu mpaka za FIFA World Cup.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
b4q03262fk6oxj9dvtpk6mvwoh7vcjz
Essaza lye Haralson, Georgia
0
8624
56811
27634
2026-06-26T13:22:57Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56811
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haralson County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
n3w1hwww977i0rn9zlvwa5w5zfwzvtw
56812
56811
2026-06-26T13:23:21Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Haralson County, Georgia]] to [[Essaza lye Haralson, Georgia]]: Misspelled title
56811
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haralson County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
n3w1hwww977i0rn9zlvwa5w5zfwzvtw
Essaza lye Hancock, Georgia
0
8625
56790
27635
2026-06-26T13:14:17Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56790
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
orztunjjvs6p0ad2t5vdfl5005fvs5o
56791
56790
2026-06-26T13:14:41Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Georgia]] to [[Essaza lye Hancock, Georgia]]: Misspelled title
56790
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
orztunjjvs6p0ad2t5vdfl5005fvs5o
Essaza lye Hall, Georgia
0
8630
56776
27640
2026-06-26T13:08:07Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56776
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hall County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
9yzegecnd38ekjvzr0yw4xtokncrrj6
56777
56776
2026-06-26T13:08:39Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hall County, Georgia]] to [[Essaza lye Hall, Georgia]]: Misspelled title
56776
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hall County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
9yzegecnd38ekjvzr0yw4xtokncrrj6
Henry County, Georgia
0
8635
56931
27645
2026-06-26T18:48:52Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56931
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
dazqxonpj8jl3wq4zz4mnsz3x8nts96
Essaza lye Heard, Georgia
0
8722
56907
27754
2026-06-26T18:40:07Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56907
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Heard County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
iocng9mm6rpzi7ii4gvp1wp903m9p4t
56908
56907
2026-06-26T18:40:31Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Heard County, Georgia]] to [[Essaza lye Heard, Georgia]]: Misspelled title
56907
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Heard County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
iocng9mm6rpzi7ii4gvp1wp903m9p4t
Essaza lye Hart, Georgia
0
8729
56855
27761
2026-06-26T13:41:22Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56855
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hart County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
3kh4ogqfl1i5bv5unnf3cq27w7doopp
56856
56855
2026-06-26T13:41:43Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hart County, Georgia]] to [[Essaza lye Hart, Georgia]]: Misspelled title
56855
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hart County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
3kh4ogqfl1i5bv5unnf3cq27w7doopp
Essaza lye Harris, Georgia
0
8730
56835
27762
2026-06-26T13:31:24Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56835
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harris County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
jrqm5g4gowr3eruht7rdw587hidfp8k
56836
56835
2026-06-26T13:32:00Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harris County, Georgia]] to [[Essaza lye Harris, Georgia]]: Misspelled title
56835
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harris County, Georgia''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Georgia]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Georgia}}
[[Category:Amagombolola g’e Georgia]]
[[Category:Georgia, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Georgia]]
[[Category:Georgia]]
[[Category:Add maps later]]
jrqm5g4gowr3eruht7rdw587hidfp8k
Essaza lye Hale,Texas
0
8821
56767
27856
2026-06-26T13:04:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56767
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hale County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
8vvnpxl3z7kle8xcixwuflsszadu102
56771
56767
2026-06-26T13:07:10Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hale County,Texas]] to [[Essaza lye Hale,Texas]]: Misspelled title
56767
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hale County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
8vvnpxl3z7kle8xcixwuflsszadu102
Essaza lye Hemphill, Texas
0
8831
56920
27866
2026-06-26T18:45:05Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56920
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hemphill County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
4elwhlrtxvgsi2h9bstuvomtlpub67g
56921
56920
2026-06-26T18:45:34Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hemphill County, Texas]] to [[Essaza lye Hemphill, Texas]]: Misspelled title
56920
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hemphill County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
4elwhlrtxvgsi2h9bstuvomtlpub67g
Hays Count, Texas
0
8833
56906
27868
2026-06-26T18:39:47Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56906
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hays Count, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
5w3oj9p8rpuxjlcuji5ij0qto1glnk3
Essaza lye Hardin, Texas
0
8841
56823
27876
2026-06-26T13:26:15Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56823
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
qsy2ln7tqvqhmadv1im1ehho9dliz8k
56824
56823
2026-06-26T13:26:38Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Texas]] to [[Essaza lye Hardin, Texas]]: Misspelled title
56823
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
qsy2ln7tqvqhmadv1im1ehho9dliz8k
Essaza lye Hidalgo, Texas
0
8870
56965
27905
2026-06-26T19:10:01Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56965
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hidalgo County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
8oefe9oks15o0b5uc1azoo8m2y7tyvt
56966
56965
2026-06-26T19:10:27Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hidalgo County, Texas]] to [[Essaza lye Hidalgo, Texas]]: Misspelled title
56965
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hidalgo County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
8oefe9oks15o0b5uc1azoo8m2y7tyvt
Essaza lye Harrison, Texas
0
8871
56850
27906
2026-06-26T13:39:50Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56850
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
283xwrni033wcnn7n0fmtsdwqcueal5
56851
56850
2026-06-26T13:40:09Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Texas]] to [[Essaza lye Harrison, Texas]]: Misspelled title
56850
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
283xwrni033wcnn7n0fmtsdwqcueal5
Essaza lye Hamilton,Texas
0
8872
56781
27907
2026-06-26T13:11:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56781
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamilton County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
ih9x23zyffnlg2nnbw2vjmrormpdrr3
56782
56781
2026-06-26T13:11:47Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hamilton County,Texas]] to [[Essaza lye Hamilton,Texas]]: Misspelled title
56781
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamilton County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
ih9x23zyffnlg2nnbw2vjmrormpdrr3
Essaza lye Hansford,Texas
0
8873
56807
27908
2026-06-26T13:21:43Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56807
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hansford County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
tmh79g9307jbeg01jgwfpuclxqcexm7
56808
56807
2026-06-26T13:22:02Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hansford County,Texas]] to [[Essaza lye Hansford,Texas]]: Misspelled title
56807
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hansford County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
tmh79g9307jbeg01jgwfpuclxqcexm7
Essaza lye Harris, Texas
0
8879
56838
27914
2026-06-26T13:32:36Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56838
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harris County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
9x6pwch8ny86tt43wlapkx06fg9u1b8
56839
56838
2026-06-26T13:33:34Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harris County, Texas]] to [[Essaza lye Harris, Texas]]: Misspelled title
56838
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harris County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
9x6pwch8ny86tt43wlapkx06fg9u1b8
Essaza lye Hall,Texas
0
8893
56773
27928
2026-06-26T13:07:23Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56773
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hall County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
3nmom1jgz6e6vndkw4pmdhwb0yc7df8
56774
56773
2026-06-26T13:07:49Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hall County,Texas]] to [[Essaza lye Hall,Texas]]: Misspelled title
56773
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hall County,Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
3nmom1jgz6e6vndkw4pmdhwb0yc7df8
Essaza lye Henderson, Texas
0
8895
56926
27930
2026-06-26T18:46:34Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56926
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henderson County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
4xjoi2mayolqqji7pe2mvmxk7i7b3xy
56927
56926
2026-06-26T18:46:55Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henderson County, Texas]] to [[Essaza lye Henderson, Texas]]: Misspelled title
56926
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henderson County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
4xjoi2mayolqqji7pe2mvmxk7i7b3xy
Essaza lye Hartley, Texas
0
8909
56861
27944
2026-06-26T13:43:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56861
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hartley County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
29ap3gdmz345vo2rnoill36sma1fv5r
56862
56861
2026-06-26T13:44:00Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hartley County, Texas]] to [[Essaza lye Hartley, Texas]]: Misspelled title
56861
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hartley County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
29ap3gdmz345vo2rnoill36sma1fv5r
Essaza lye Haskell, Texas
0
8910
56898
27945
2026-06-26T18:37:55Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haskell County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
0zhygtuezu6ifxs9nxcq4lm00n01u2t
56899
56898
2026-06-26T18:38:18Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Haskell County, Texas]] to [[Essaza lye Haskell, Texas]]: Misspelled title
56898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haskell County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
0zhygtuezu6ifxs9nxcq4lm00n01u2t
Essaza lye Hardeman, Texas
0
8911
56814
27946
2026-06-26T13:23:42Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56814
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardeman County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
c8bd5kx6d8q15zy1ei6odqmau6yb13w
56815
56814
2026-06-26T13:24:20Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardeman County, Texas]] to [[Essaza lye Hardeman, Texas]]: Misspelled title
56814
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardeman County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Texas}}
[[Category:Amagombolola g’e Texas]]
[[Category:Texas, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]]
[[Category:Texas]]
[[Category:Add maps later]]
c8bd5kx6d8q15zy1ei6odqmau6yb13w
Eggye lya Uganda People's Defense Force
0
9047
56983
35389
2026-06-27T09:33:57Z
DitektivUg
11122
/* Ebiwandiiko ebikozesebwa */ ntereezezza akatundu k'ebijuliziddwa
56983
wikitext
text/x-wiki
[[File:Uganda People's Defence Force emblem.svg|thumb|'''Uganda People's Defence Force emblem''']]
'''Eggye lya Uganda People's Defence Force''' (EUPDF), edda eryamanyibwa nga [[National Resistance Army]], ge magye ga [[Uganda]]. Okuva mu 2007 okutuuka mu 2011, [[International Institute for Strategic Studies]] yabalirira nti UPDF yalina amaanyi gonna awamu 40,000–45,000 era nga yalimu amagye ag’oku lukalu n’ekiwawaatiro eky’omu bbanga.<ref>IISS Military Balance 2007, 297; IISS Military Balance 2011, 447.</ref> Okuwandiika abantu mu magye kukolebwa buli mwaka.<ref>{{Cite web|last=Anony|date=2020-07-01|title=UPDF General Recruitment 2021-2022 {{! }} Saba Kati|url=https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|olunaku-okuyingira=2021-02-05|omukutu=Okuyingiza|olulimi=lu-US|access-date=2023-02-15|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202122433/https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|url-status=dead}}</ref>
Oluvannyuma lwa Uganda okufuna obwetwaze mu October 1962, abaserikale b'e Bungereza beesigaza obuduumizi bw'amagye obw'oku ntikko obusinga obungi.<ref name="loc" /> Bannayuganda abaali mu ddaala ne bagamba nti enkola eno yalemesa okukuzibwa n'okukuuma emisaala gyabwe nga gya wansi mu ngeri etasaana. Okwemulugunya kuno okukkakkana nga kutabangula amagye, agaali ganafuye edda olw'enjawukana z'amawanga.<ref name="loc" /> Buli gavumenti eyaddirira obwetwaze yagaziya obunene bw'amagye, ebiseera ebisinga ng'eyingiza abantu okuva mu bantu ab'ekitundu oba eggwanga erimu, ne buli omu gavumenti yakozesa amaanyi g'amagye okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" />
== Ebyafaayo ==
Ensibuko y’amagye ga Uganda esobola okuddirira mu 1902, ekibinja kya Uganda ekya [[Emmundu za Kabaka eza Africa]] lwe kyatandikibwawo. Abajaasi ba Uganda baalwana ng'ekimu ku [[Emmundu za Kabaka eza African Rifles]] mu kiseera [[Ssematalo I]] ne [[Ssematalo ow'okubiri]].{{citation needed|date=August 2012}} Nga Uganda egenda mu maaso n'okwefuga, aba... amagye gaayongera amaanyi mu kuyingiza abantu, era gavumenti n'eyongera okukozesa amagye okukkakkanya obutabanguko mu maka.<ref name="loc" /> Amagye gaayongera okwenyigira mu byobufuzi, ne gateekawo enkola eyagenda mu maaso oluvannyuma lw'okwefuga.<ref name="loc" /> Okugeza mu January 1960, amagye gaasindikibwa mu disitulikiti z'e Bugisu ne [[Disitulikiti y'e Bukedi|Bukedi]] mu buvanjuba okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" /> Mu nkola eno, abajaasi battibwa abantu 12, ne balumizibwa ebikumi ebiwerako, era ne bakwata abasoba mu 1,000.<ref name="loc" /> Okulwanagana okufaananako bwe kutyo kwaliwo wakati w'amagye n'abeekalakaasi, era mu March 1962 gavumenti yakitegeera nti amagye geeyongera obukulu mu ggwanga ng'ekyusa obuyinza ku... amagye eri Minisitule y'ensonga z'omunda.<ref name="loc" />
[[File:General Elly Tumwine.jpg|thumb|General Elly Tumwine.jpg ]]
== Ebijuliziddwa ==
qnpn055u5tpp05emq6gnwdnazma6lut
56984
56983
2026-06-27T09:35:47Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56984
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Eggye lya Uganda People's Defence Force''' (UPDF), edda eryamanyibwa nga [[National Resistance Army]], ge magye ga [[Uganda]]. Okuva mu 2007 okutuuka mu 2011, [[International Institute for Strategic Studies]] yabalirira nti UPDF yalina amaanyi gonna awamu 40,000–45,000 era nga yalimu amagye ag’oku lukalu n’ekiwawaatiro eky’omu bbanga.<ref>IISS Military Balance 2007, 297; IISS Military Balance 2011, 447.</ref> Okuwandiika abantu mu magye kukolebwa buli mwaka.<ref>{{Cite web|last=Anony|date=2020-07-01|title=UPDF General Recruitment 2021-2022 {{! }} Saba Kati|url=https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|olunaku-okuyingira=2021-02-05|omukutu=Okuyingiza|olulimi=lu-US|access-date=2023-02-15|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202122433/https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|url-status=dead}}</ref>
Oluvannyuma lwa Uganda okufuna obwetwaze mu October 1962, abaserikale b'e Bungereza beesigaza obuduumizi bw'amagye obw'oku ntikko obusinga obungi.<ref name="loc" /> Bannayuganda abaali mu ddaala ne bagamba nti enkola eno yalemesa okukuzibwa n'okukuuma emisaala gyabwe nga gya wansi mu ngeri etasaana. Okwemulugunya kuno okukkakkana nga kutabangula amagye, agaali ganafuye edda olw'enjawukana z'amawanga.<ref name="loc" /> Buli gavumenti eyaddirira obwetwaze yagaziya obunene bw'amagye, ebiseera ebisinga ng'eyingiza abantu okuva mu bantu ab'ekitundu oba eggwanga erimu, ne buli omu gavumenti yakozesa amaanyi g'amagye okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" />
== Ebyafaayo ==
Ensibuko y’amagye ga Uganda esobola okuddirira mu 1902, ekibinja kya Uganda ekya [[Emmundu za Kabaka eza Africa]] lwe kyatandikibwawo. Abajaasi ba Uganda baalwana ng'ekimu ku [[Emmundu za Kabaka eza African Rifles]] mu kiseera [[Ssematalo I]] ne [[Ssematalo ow'okubiri]].{{citation needed|date=August 2012}} Nga Uganda egenda mu maaso n'okwefuga, aba... amagye gaayongera amaanyi mu kuyingiza abantu, era gavumenti n'eyongera okukozesa amagye okukkakkanya obutabanguko mu maka.<ref name="loc" /> Amagye gaayongera okwenyigira mu byobufuzi, ne gateekawo enkola eyagenda mu maaso oluvannyuma lw'okwefuga.<ref name="loc" /> Okugeza mu January 1960, amagye gaasindikibwa mu disitulikiti z'e Bugisu ne [[Disitulikiti y'e Bukedi|Bukedi]] mu buvanjuba okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" /> Mu nkola eno, abajaasi battibwa abantu 12, ne balumizibwa ebikumi ebiwerako, era ne bakwata abasoba mu 1,000.<ref name="loc" /> Okulwanagana okufaananako bwe kutyo kwaliwo wakati w'amagye n'abeekalakaasi, era mu March 1962 gavumenti yakitegeera nti amagye geeyongera obukulu mu ggwanga ng'ekyusa obuyinza ku... amagye eri Minisitule y'ensonga z'omunda.<ref name="loc" />
[[File:General Elly Tumwine.jpg|thumb|General Elly Tumwine.jpg ]]
== Ebijuliziddwa ==
q9o7njaahtm6rvobdoi23xl3ygq2xlf
56985
56984
2026-06-27T09:44:18Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56985
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|useImage=Uganda People's Defence Force emblem.svg}}
'''Eggye lya Uganda People's Defence Force''' (UPDF), edda eryamanyibwa nga [[National Resistance Army]], ge magye ga [[Uganda]]. Okuva mu 2007 okutuuka mu 2011, [[International Institute for Strategic Studies]] yabalirira nti UPDF yalina amaanyi gonna awamu 40,000–45,000 era nga yalimu amagye ag’oku lukalu n’ekiwawaatiro eky’omu bbanga.<ref>IISS Military Balance 2007, 297; IISS Military Balance 2011, 447.</ref> Okuwandiika abantu mu magye kukolebwa buli mwaka.<ref>{{Cite web|last=Anony|date=2020-07-01|title=UPDF General Recruitment 2021-2022 {{! }} Saba Kati|url=https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|olunaku-okuyingira=2021-02-05|omukutu=Okuyingiza|olulimi=lu-US|access-date=2023-02-15|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202122433/https://admissions.co.ug/updf-general-recruitment/|url-status=dead}}</ref>
Oluvannyuma lwa Uganda okufuna obwetwaze mu October 1962, abaserikale b'e Bungereza beesigaza obuduumizi bw'amagye obw'oku ntikko obusinga obungi.<ref name="loc" /> Bannayuganda abaali mu ddaala ne bagamba nti enkola eno yalemesa okukuzibwa n'okukuuma emisaala gyabwe nga gya wansi mu ngeri etasaana. Okwemulugunya kuno okukkakkana nga kutabangula amagye, agaali ganafuye edda olw'enjawukana z'amawanga.<ref name="loc" /> Buli gavumenti eyaddirira obwetwaze yagaziya obunene bw'amagye, ebiseera ebisinga ng'eyingiza abantu okuva mu bantu ab'ekitundu oba eggwanga erimu, ne buli omu gavumenti yakozesa amaanyi g'amagye okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" />
== Ebyafaayo ==
Ensibuko y’amagye ga Uganda esobola okuddirira mu 1902, ekibinja kya Uganda ekya [[Emmundu za Kabaka eza Africa]] lwe kyatandikibwawo. Abajaasi ba Uganda baalwana ng'ekimu ku [[Emmundu za Kabaka eza African Rifles]] mu kiseera [[Ssematalo I]] ne [[Ssematalo ow'okubiri]].{{citation needed|date=August 2012}} Nga Uganda egenda mu maaso n'okwefuga, aba... amagye gaayongera amaanyi mu kuyingiza abantu, era gavumenti n'eyongera okukozesa amagye okukkakkanya obutabanguko mu maka.<ref name="loc" /> Amagye gaayongera okwenyigira mu byobufuzi, ne gateekawo enkola eyagenda mu maaso oluvannyuma lw'okwefuga.<ref name="loc" /> Okugeza mu January 1960, amagye gaasindikibwa mu disitulikiti z'e Bugisu ne [[Disitulikiti y'e Bukedi|Bukedi]] mu buvanjuba okukkakkanya obutabanguko mu byobufuzi.<ref name="loc" /> Mu nkola eno, abajaasi battibwa abantu 12, ne balumizibwa ebikumi ebiwerako, era ne bakwata abasoba mu 1,000.<ref name="loc" /> Okulwanagana okufaananako bwe kutyo kwaliwo wakati w'amagye n'abeekalakaasi, era mu March 1962 gavumenti yakitegeera nti amagye geeyongera obukulu mu ggwanga ng'ekyusa obuyinza ku... amagye eri Minisitule y'ensonga z'omunda.<ref name="loc" />
[[File:General Elly Tumwine.jpg|thumb|General Elly Tumwine.jpg ]]
== Ebijuliziddwa ==
acejtdnpybl4ewyie8s7q6h19n31u0w
Essaza lye Harrison, Kentucky
0
9237
56841
28639
2026-06-26T13:34:45Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56841
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
8y8d2t8jr4xznpdaj5b6zfljod6oknm
56842
56841
2026-06-26T13:35:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Kentucky]] to [[Essaza lye Harrison, Kentucky]]: Misspelled title
56841
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
8y8d2t8jr4xznpdaj5b6zfljod6oknm
Henry County, Kentucky
0
9267
56932
28670
2026-06-26T18:59:50Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56932
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
qw03i626xzwpd41u1eti9gfvq54z98n
Essaza lye Hart, Kentucky
0
9268
56858
28671
2026-06-26T13:42:22Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56858
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hart County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
nunswodkxc8mcfxr8h5s7s1j8oh98k1
56859
56858
2026-06-26T13:42:44Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hart County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hart, Kentucky]]: Misspelled title
56858
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hart County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
nunswodkxc8mcfxr8h5s7s1j8oh98k1
Essaza lye Harlan, Kentucky
0
9269
56826
28672
2026-06-26T13:27:38Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56826
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harlan County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
ajj4466dc4tg4ws6xazuyrmhtyb5nig
56827
56826
2026-06-26T13:28:17Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harlan County, Kentucky]] to [[Essaza lye Harlan, Kentucky]]: Misspelled title
56826
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harlan County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
ajj4466dc4tg4ws6xazuyrmhtyb5nig
Essaza lye Hickman, Kentucky
0
9279
56959
28682
2026-06-26T19:08:45Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hickman County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
j6kahz5vheydqj7qmpv0my4x1hcbff9
56960
56959
2026-06-26T19:09:03Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hickman County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hickman, Kentucky]]: Misspelled title
56959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hickman County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
j6kahz5vheydqj7qmpv0my4x1hcbff9
Essaza lye Hancock, Kentucky
0
9287
56793
28690
2026-06-26T13:15:06Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56793
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
4qzwqg4r1qj3qar35p7j6b58wvf5v76
56794
56793
2026-06-26T13:17:08Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hancock, Kentucky]]: Misspelled title
56793
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
4qzwqg4r1qj3qar35p7j6b58wvf5v76
Essaza lye Hardin, Kentucky
0
9288
56817
28691
2026-06-26T13:24:42Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56817
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
ng2h34h3x737jkcbcmx270jfx0qj4t2
56818
56817
2026-06-26T13:25:09Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hardin, Kentucky]]: Misspelled title
56817
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
ng2h34h3x737jkcbcmx270jfx0qj4t2
Essaza lye Henderson, Kentucky
0
9290
56923
28693
2026-06-26T18:45:54Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henderson County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
r4xdm0e0i8eb1y5fs1ox1eo81fzo6wi
56924
56923
2026-06-26T18:46:14Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henderson County, Kentucky]] to [[Essaza lye Henderson, Kentucky]]: Misspelled title
56923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henderson County, Kentucky''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Kentucky]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Kentucky}}
[[Category:Amagombolola g’e Kentucky]]
[[Category:Kentucky, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Kentucky]]
[[Category:Kentucky]]
[[Category:Add maps later]]
r4xdm0e0i8eb1y5fs1ox1eo81fzo6wi
Essaaza lye Harrison, Missouri
0
9392
56844
28795
2026-06-26T13:35:55Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56844
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Missouri''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Missouri]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Missouri}}
[[Category:Amagombolola g’e Missouri]]
[[Category:Missouri, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Missouri]]
[[Category:Missouri]]
[[Category:Add maps later]]
jusgojahsdbmrzlohcgi3tdp6dhgvqz
56845
56844
2026-06-26T13:36:23Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Missouri]] to [[Essaaza lye Harrison, Missouri]]: Misspelled title
56844
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Missouri''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Missouri]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Missouri}}
[[Category:Amagombolola g’e Missouri]]
[[Category:Missouri, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Missouri]]
[[Category:Missouri]]
[[Category:Add maps later]]
jusgojahsdbmrzlohcgi3tdp6dhgvqz
Henry County, Missouri
0
9394
56933
28797
2026-06-26T19:00:17Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56933
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry County, Missouri''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Missouri]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Missouri}}
[[Category:Amagombolola g’e Missouri]]
[[Category:Missouri, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Missouri]]
[[Category:Missouri]]
[[Category:Add maps later]]
bmdopw784ttomhfptq7ufryh2ggfboh
Essaza lye Hickory, Missouri
0
9395
56962
28798
2026-06-26T19:09:24Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hickory County, Missouri''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Missouri]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Missouri}}
[[Category:Amagombolola g’e Missouri]]
[[Category:Missouri, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Missouri]]
[[Category:Missouri]]
[[Category:Add maps later]]
qbo7rqblbwaiywmwkqmwcvbskb0adsd
56963
56962
2026-06-26T19:09:43Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hickory County, Missouri]] to [[Essaza lye Hickory, Missouri]]: Misspelled title
56962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hickory County, Missouri''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Missouri]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Missouri}}
[[Category:Amagombolola g’e Missouri]]
[[Category:Missouri, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Missouri]]
[[Category:Missouri]]
[[Category:Add maps later]]
qbo7rqblbwaiywmwkqmwcvbskb0adsd
Essaza lye Hamilton, Ohio
0
9495
56784
28897
2026-06-26T13:12:19Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56784
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamilton County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
s8g4qawlk6zk4qdgdog5503dzvxaykr
56785
56784
2026-06-26T13:12:42Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hamilton County, Ohio]] to [[Essaza lye Hamilton, Ohio]]: Misspelled title
56784
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamilton County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
s8g4qawlk6zk4qdgdog5503dzvxaykr
Essaza lye Highland, Ohio
0
9507
56968
28909
2026-06-26T19:10:46Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Highland County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
08tnzd4zs0uyvrcfee6oacmscglm5tv
56969
56968
2026-06-26T19:11:04Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Highland County, Ohio]] to [[Essaza lye Highland, Ohio]]: Misspelled title
56968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Highland County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
08tnzd4zs0uyvrcfee6oacmscglm5tv
Essaza lye Henry, Ohio
0
9513
56934
28914
2026-06-26T19:00:39Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56934
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
8l3h884b84771qdjq7bvx61bws3ynmq
56935
56934
2026-06-26T19:01:18Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henry County, Ohio]] to [[Essaza lye Henry, Ohio]]: Misspelled title
56934
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
8l3h884b84771qdjq7bvx61bws3ynmq
Essaza lye Harrison, Ohio
0
9514
56847
28915
2026-06-26T13:38:37Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56847
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
7grzg0sx8eik92vx9ukhdebtstt6sn3
56848
56847
2026-06-26T13:39:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Ohio]] to [[Essaza lye Harrison, Ohio]]: Misspelled title
56847
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
7grzg0sx8eik92vx9ukhdebtstt6sn3
Essaza lye Hardin, Ohio
0
9515
56820
28916
2026-06-26T13:25:30Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56820
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
4cujew25kytwos8mb5u106qne6oq26s
56821
56820
2026-06-26T13:25:53Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Ohio]] to [[Essaza lye Hardin, Ohio]]: Misspelled title
56820
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hardin County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
4cujew25kytwos8mb5u106qne6oq26s
Essaza lye Hancock, Ohio
0
9516
56796
28917
2026-06-26T13:17:51Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56796
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
iwjnnu6gxoa29mzm2gbmh0q5kel1xtu
56797
56796
2026-06-26T13:18:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Ohio]] to [[Essaza lye Hancock, Ohio]]: Misspelled title
56796
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hancock County, Ohio''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Ohio]] mu nsi ya [[United States of America]].
{{Amagombolola g’e Ohio}}
[[Category:Amagombolola g’e Ohio]]
[[Category:Ohio, United States]]
[[Category:Ebifo ebisangibwa mu Ohio]]
[[Category:Ohio]]
[[Category:Add maps later]]
iwjnnu6gxoa29mzm2gbmh0q5kel1xtu
Egunyu Janepher Nantume
0
9686
56982
34686
2026-06-27T09:29:39Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56982
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Engunyu Janepher Nantume''' (yazaalibwa nga 1 Ogwekkuminebiri 1978) Munnanyuganda era munnabyabufuzi, omubazi w'amateeka akwasaganya abantu abayita mu kusoomozebwa okwenjawulo. Akkikirira abantu b'Essaza ly'[[:en:Buvuma_Island|omubizinga bye Buvuma]] ([[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]]) mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=54 |access-date=2023-03-21 |archive-date=2021-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427180509/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=54 |url-status=dead }}</ref> Mmemba mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM),<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |access-date=2023-03-21 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |url-status=dead }}</ref> ekibiina ekiri mu bukulembeze bwa [[:en:Uganda|Uganda]] wansi wa sentebe [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] Pulezidenti wa [[:en:Uganda|republic of Uganda.]]<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/NRM-to-endorse-yoweri-museveni-for-another-term/4552908-5431318-l5hclwz/index.html</ref>
== Ebikwata ku misomo gye ==
Engunyu yatandika emisomo gye egya Pulayimale ku Natteta primary school gye yatuulira ebigezo bye eby'akamalirizo ebya primary leaving examinations (PLE) mu 1990. Oluvanyuma yakkirizibwa mu St Pontiano, Kangulumira mu misomo gy egya O'levo ng'eno gye yatuulira ebigezo bye ebyakamaliriza ebya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate of Education]] (UCE) mu 1995. Oluvanyuma yagenda ku St. Mathias Kalemba senior secondary school mu misomo gye egy'okumutendera gwa A'levo era natuulia ebigezo bye ebya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|Uganda Advanced Certificate of Education]] (UACE) mu 1998. Oluvanyuma yeyongerayo mu Yunivasit ya [[:en:Kyambogo_University|kyambogo University]] gyeyafunira Dipuloma mu busomesa eya diploma in education mu 2000, n'oluvanyuma n'eyegatta ku [[:en:Busoga_University|Busoga University]] ng'eno gyeyafunira Diguli ye esooka mu kukwasaganya abantu eya [[:en:Bachelor's_degree|bachelor's degree]] in social works and social administration (B.SWASA) mu 2011. Mu kaseera kano asoma Diguli ye ey'okubiri eya master's degree in public administration okuva mu [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]] (IUIU)
== Emirimu gye ==
Egunyu yaweerezaako ng'omumyuka wa sentebe w'olukiiko olukulembera [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]] mu 2011.
Yaliko omusomesa wa sekendule ku Jinja secondary school ne Iganga progressive king of kings okuva mu 2000 okutuusa 2004.
Yaweerezaako ng'omumyuka w'akakiiko k'ebyobutonde mu sekita y'ebyobulimi eya agriculture, animal industry and fisheries okuva mu 2011 okutuusa mu 2013<ref>https://www.peacewomen.org/content/uganda-uganda-government-news-women-mp-decry-gender-insensitivity-parliament</ref>
Egunyu aweereza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda okuva mu 2011 okutuusa kaakano.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.parliament.go.ug/find-an-mp |access-date=2023-03-21 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928020246/https://www.parliament.go.ug/find-an-mp |url-status=dead }}</ref> Mu Paalamenti, aweereza ku kakiiko k'ebyenjigiriza n'ebyemizannyo, era yaweerezaako nga sentebe w'akakiiko akalwanirizi k'eddembe ly'obuntu.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/MPs-blocked-from-accessing-Kyengera-Safe-House/688334-5267440-1q8ntxz/index.html</ref>
Mmemba mu kakiiko ka Paalamenti ek'ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) akasunsulamu aba n'esimbawo mu ofiisi ez'enjawulo<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |access-date=2023-03-21 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |url-status=dead }}</ref> ne ku kakiiko ka Buganda akasunsulamu aba n'esimbawo mu Ofiisi ez'enjawulo<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |access-date=2023-03-21 |archive-date=2020-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201063330/http://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |url-status=dead }}</ref>
Mmemba omujjuvu mu bitongole eby'amaanyi omuli; the [[:en:Uganda_National_Teachers_Union|Uganda National Teachers Union]] (UNATU) ne [[:en:Uganda_Red_Cross_Society|Uganda Red Cross Society]]
== Ebirala ebimwogerwako ==
Abakuumi ba Egunyu basindirira amasasi sentebe w'ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] ow'ekyalo kya kiziba, Ggombolola y'e Bugaya ku bigambibwa nti yali agezaako okulemesa Egunyu okwogerako eri abatuuze b'ekyalo.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Buvuma-Woman-MP-bodyguard-accused-shooting-NRM-chairman-/688334-5132446-mxajv0z/index.html</ref>
Nga sentebe w'akakiiko ak'alwanirizi k'eddembe ly'obuntu, Egunyu awanjagidde okulwanirira eddembe ly'obuntu nga mwemuli okunoonyereza ku [[:en:Torture|kutulugunya]] okubeera mu bifo ebikuumirwamu abantu (safe houses) nga ziddukanyizibwa ebitongole by by'okwerinda nga mu kino, akakiiko kaakonagana ne Minisita ow'ensonga z'ebyokwerinda general [[:en:Elly_Tumwine|Elly Tumwine]] olw'okulemesa akakiiko okuzuula amazima.<ref>https://ugandaradionetwork.net/story/tumwine-liable-for-frustrating-probe-into-safe-houses-torture-committee-</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]
* [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Robert Ndugwa Migadde
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda ogwa Website]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
1gyg5dmayttnyk4nab32xhttpj9ug4w
56993
56982
2026-06-27T10:43:55Z
DitektivUg
11122
Nterezeezezza ebijuliziddwa
56993
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Engunyu Janepher Nantume''' (yazaalibwa nga 1 Ogwekkuminebiri 1978) Munnanyuganda era munnabyabufuzi, omubazi w'amateeka akwasaganya abantu abayita mu kusoomozebwa okwenjawulo. Akkikirira abantu b'Essaza ly'[[:en:Buvuma_Island|omubizinga bye Buvuma]] ([[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]]) mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">"[https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=54 Parliament of Uganda members of the 10th parliament]". ''Parliament.go.ug''. Retrieved 17 April 2020.</ref> Mmemba mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM),<ref>"[https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus NRM members of parliament elect 2016–2021]". ''nrm.ug''. Archived from [https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus the original] on 6 April 2020. Retrieved 17 April 2020.</ref> ekibiina ekiri mu bukulembeze bwa [[:en:Uganda|Uganda]] wansi wa sentebe [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] Pulezidenti wa [[:en:Uganda|republic of Uganda.]]<ref>{{Cite news|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/NRM-to-endorse-yoweri-museveni-for-another-term/4552908-5431318-l5hclwz/index.html|title=NRM to endorse museveni for another term|date=2 January 2020|work=The east african|access-date=17 April 2020}}</ref>
== Ebikwata ku misomo gye ==
Engunyu yatandika emisomo gye egya Pulayimale ku Natteta primary school gye yatuulira ebigezo bye eby'akamalirizo ebya primary leaving examinations (PLE) mu 1990. Oluvanyuma yakkirizibwa mu St Pontiano, Kangulumira mu misomo gy egya O'levo ng'eno gye yatuulira ebigezo bye ebyakamaliriza ebya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate of Education]] (UCE) mu 1995. Oluvanyuma yagenda ku St. Mathias Kalemba senior secondary school mu misomo gye egy'okumutendera gwa A'levo era natuulia ebigezo bye ebya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|Uganda Advanced Certificate of Education]] (UACE) mu 1998. Oluvanyuma yeyongerayo mu Yunivasit ya [[:en:Kyambogo_University|kyambogo University]] gyeyafunira Dipuloma mu busomesa eya diploma in education mu 2000, n'oluvanyuma n'eyegatta ku [[:en:Busoga_University|Busoga University]] ng'eno gyeyafunira Diguli ye esooka mu kukwasaganya abantu eya [[:en:Bachelor's_degree|bachelor's degree]] in social works and social administration (B.SWASA) mu 2011. Mu kaseera kano asoma Diguli ye ey'okubiri eya master's degree in public administration okuva mu [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]] (IUIU)<ref name=":0" />
== Emirimu gye ==
Egunyu yaweerezaako ng'omumyuka wa sentebe w'olukiiko olukulembera [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]] mu 2011.<ref name=":0" />
Yaliko omusomesa wa sekendule ku Jinja secondary school ne Iganga progressive king of kings okuva mu 2000 okutuusa 2004.<ref name=":0" />
Yaweerezaako ng'omumyuka w'akakiiko k'ebyobutonde mu sekita y'ebyobulimi eya agriculture, animal industry and fisheries okuva mu 2011 okutuusa mu 2013.<ref>{{Cite web|title=Women mp decry gender insensitivity in parliament |url=https://www.peacewomen.org/content/uganda-uganda-government-news-women-mp-decry-gender-insensitivity-parliament |access-date=17 April 2020 |date=2 June 2011|website=Peace women.org}}</ref>
Egunyu aweereza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda okuva mu 2011 okutuusa kaakano.<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.go.ug/find-an-mp|title=Find an mp|website=Parliament.go.ug|access-date=17 April 2020}}</ref><ref name=":0" /> Mu Paalamenti, aweereza ku kakiiko k'ebyenjigiriza n'ebyemizannyo, era yaweerezaako nga sentebe w'akakiiko akalwanirizi k'eddembe ly'obuntu.
Mu kulonda kwa bonna okwa 2021, yaddamu okuvuganya ku kifo ky'omubaka omukyala owa Disitulikiti y'e Buvuma mu Paalamenti ya Uganda ku bwannamunigina n'awangulwa [[Susan Mugabi Nakaziba|Suzan Mugabi Nakaziba]] owa [[National Unity Platform|National Unit Platform]].<ref>{{Cite web |title=Nantume Janepher Egunyu - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nantume-janepher-egunyu-10224/ |access-date=2025-08-26 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref>
Mmemba mu kabondo k'ababaka ba Paalamenti ab'ekibiina kya National Resistance Movement (NRM)<ref>{{Cite web |title=NRM parliamentary caucus |url=https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |archive-date=6 April 2020 |access-date=17 April 2020 |website=NRM.ug}}</ref> akasunsulamu aba n'esimbawo mu ofiisi ez'enjawulo<ref>{{Cite web |title=Buganda parliamentary caucus |url=https://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201063330/http://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |archive-date=1 February 2020 |access-date=17 April 2020 |website=Buganda.or.ug}}</ref> ne ku kakiiko ka Buganda akasunsulamu aba n'esimbawo mu Ofiisi ez'enjawulo.<ref name=":0" />
Mmemba omujjuvu mu bitongole eby'amaanyi omuli; the [[:en:Uganda_National_Teachers_Union|Uganda National Teachers Union]] (UNATU) ne [[:en:Uganda_Red_Cross_Society|Uganda Red Cross Society]]
== Ebirala ebimwogerwako ==
Abakuumi ba Egunyu basindirira amasasi sentebe w'ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] ow'ekyalo kya kiziba, Ggombolola y'e Bugaya ku bigambibwa nti yali agezaako okulemesa Egunyu okwogerako eri abatuuze b'ekyalo.<ref>{{Cite news|last=Derrick Kisa|url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Buvuma-Woman-MP-bodyguard-accused-shooting-NRM-chairman-/688334-5132446-mxajv0z/index.html|title=Buvuma woman mp bodyguard accused of shooting, killing NRM village Chairman|date=2 May 2019|work=Daily monitor|access-date=17 April 2020}}</ref>
Nga sentebe w'akakiiko ak'alwanirizi k'eddembe ly'obuntu, Egunyu awanjagidde okulwanirira eddembe ly'obuntu nga mwemuli okunoonyereza ku [[:en:Torture|kutulugunya]] okubeera mu bifo ebikuumirwamu abantu (safe houses) nga ziddukanyizibwa ebitongole by by'okwerinda nga mu kino, akakiiko kaakonagana ne Minisita ow'ensonga z'ebyokwerinda general [[:en:Elly_Tumwine|Elly Tumwine]] olw'okulemesa akakiiko okuzuula amazima.<ref>{{Cite web |last=Alex Otto |date=5 February 2020 |title=Tumwine liable for frustrating probe into safe houses – committee |url=https://ugandaradionetwork.net/story/tumwine-liable-for-frustrating-probe-into-safe-houses-torture-committee- |access-date=17 April 2020 |website=Uganda radio network}}</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]
* [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Robert Ndugwa Migadde
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda ogwa Website]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
7k1az1bmky95tt47xkecisab3mq2zh8
56994
56993
2026-06-27T11:04:39Z
DitektivUg
11122
Ntereezezza mu butindo
56994
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Engunyu Janepher Nantume''' (yazaalibwa nga 1 Ogwekkuminebiri 1978) Munnanyuganda era munnabyabufuzi, omubazi w'amateeka akwasaganya abantu abayita mu kusoomozebwa okwenjawulo. Akkikirira abantu b'Essaza ly'omubizinga bye Buvuma (Disitulikiti y'e Buvuma) mu Paalamenti ya Uganda.<ref name=":0">"[https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=54 Parliament of Uganda members of the 10th parliament]". ''Parliament.go.ug''. Retrieved 17 April 2020.</ref> Mmemba mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] (NRM),<ref>"[https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus NRM members of parliament elect 2016–2021]". ''nrm.ug''. Archived from [https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus the original] on 6 April 2020. Retrieved 17 April 2020.</ref> ekibiina ekiri mu bukulembeze bwa [[Yuganda|Uganda]] wansi wa sentebe [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] Pulezidenti wa republic of Uganda.<ref>{{Cite news|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/NRM-to-endorse-yoweri-museveni-for-another-term/4552908-5431318-l5hclwz/index.html|title=NRM to endorse museveni for another term|date=2 January 2020|work=The east african|access-date=17 April 2020}}</ref>
== Ebikwata ku misomo gye ==
Engunyu yatandika emisomo gye egya Pulayimale ku Natteta primary school gye yatuulira ebigezo bye eby'akamalirizo ebya primary leaving examinations (PLE) mu 1990. Oluvanyuma yakkirizibwa mu St Pontiano, Kangulumira mu misomo gy egya O'levo ng'eno gye yatuulira ebigezo bye ebyakamaliriza ebya Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1995. Oluvanyuma yagenda ku St. Mathias Kalemba senior secondary school mu misomo gye egy'okumutendera gwa A'levo era natuulia ebigezo bye ebya Uganda Advanced Certificate of Education (UACE) mu 1998. Oluvanyuma yeyongerayo mu Yunivasit ya kyambogo University gyeyafunira Dipuloma mu busomesa eya diploma in education mu 2000, n'oluvanyuma n'eyegatta ku [[:en:Busoga_University|Busoga University]] ng'eno gyeyafunira Diguli ye esooka mu kukwasaganya abantu eya [[:en:Bachelor's_degree|bachelor's degree]] in social works and social administration (B.SWASA) mu 2011. Mu kaseera kano asoma Diguli ye ey'okubiri eya master's degree in public administration okuva mu [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]] (IUIU)<ref name=":0" />
== Emirimu gye ==
Egunyu yaweerezaako ng'omumyuka wa sentebe w'olukiiko olukulembera [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]] mu 2011.<ref name=":0" />
Yaliko omusomesa wa sekendule ku Jinja secondary school ne Iganga progressive king of kings okuva mu 2000 okutuusa 2004.<ref name=":0" />
Yaweerezaako ng'omumyuka w'akakiiko k'ebyobutonde mu sekita y'ebyobulimi eya agriculture, animal industry and fisheries okuva mu 2011 okutuusa mu 2013.<ref>{{Cite web|title=Women mp decry gender insensitivity in parliament |url=https://www.peacewomen.org/content/uganda-uganda-government-news-women-mp-decry-gender-insensitivity-parliament |access-date=17 April 2020 |date=2 June 2011|website=Peace women.org}}</ref>
Egunyu aweereza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda okuva mu 2011 okutuusa kaakano.<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.go.ug/find-an-mp|title=Find an mp|website=Parliament.go.ug|access-date=17 April 2020}}</ref><ref name=":0" /> Mu Paalamenti, aweereza ku kakiiko k'ebyenjigiriza n'ebyemizannyo, era yaweerezaako nga sentebe w'akakiiko akalwanirizi k'eddembe ly'obuntu.
Mu kulonda kwa bonna okwa 2021, yaddamu okuvuganya ku kifo ky'omubaka omukyala owa Disitulikiti y'e Buvuma mu Paalamenti ya Uganda ku bwannamunigina n'awangulwa [[Susan Mugabi Nakaziba|Suzan Mugabi Nakaziba]] owa [[National Unity Platform|National Unit Platform]].<ref>{{Cite web |title=Nantume Janepher Egunyu - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/nantume-janepher-egunyu-10224/ |access-date=2025-08-26 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref>
Mmemba mu kabondo k'ababaka ba Paalamenti ab'ekibiina kya National Resistance Movement (NRM)<ref>{{Cite web |title=NRM parliamentary caucus |url=https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406122850/https://www.nrm.ug/organ/nrm-parliamentary-caucus |archive-date=6 April 2020 |access-date=17 April 2020 |website=NRM.ug}}</ref> akasunsulamu aba n'esimbawo mu ofiisi ez'enjawulo<ref>{{Cite web |title=Buganda parliamentary caucus |url=https://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201063330/http://www.buganda.or.ug/index.php/kingdom-structure/buganda-caucus |archive-date=1 February 2020 |access-date=17 April 2020 |website=Buganda.or.ug}}</ref> ne ku kakiiko ka Buganda akasunsulamu aba n'esimbawo mu Ofiisi ez'enjawulo.<ref name=":0" />
Mmemba omujjuvu mu bitongole eby'amaanyi omuli; the [[:en:Uganda_National_Teachers_Union|Uganda National Teachers Union]] (UNATU) ne [[:en:Uganda_Red_Cross_Society|Uganda Red Cross Society]]
== Ebirala ebimwogerwako ==
Abakuumi ba Egunyu basindirira amasasi sentebe w'ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] ow'ekyalo kya kiziba, Ggombolola y'e Bugaya ku bigambibwa nti yali agezaako okulemesa Egunyu okwogerako eri abatuuze b'ekyalo.<ref>{{Cite news|last=Derrick Kisa|url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Buvuma-Woman-MP-bodyguard-accused-shooting-NRM-chairman-/688334-5132446-mxajv0z/index.html|title=Buvuma woman mp bodyguard accused of shooting, killing NRM village Chairman|date=2 May 2019|work=Daily monitor|access-date=17 April 2020}}</ref>
Nga sentebe w'akakiiko ak'alwanirizi k'eddembe ly'obuntu, Egunyu awanjagidde okulwanirira eddembe ly'obuntu nga mwemuli okunoonyereza ku [[:en:Torture|kutulugunya]] okubeera mu bifo ebikuumirwamu abantu (safe houses) nga ziddukanyizibwa ebitongole by by'okwerinda nga mu kino, akakiiko kaakonagana ne Minisita ow'ensonga z'ebyokwerinda general [[:en:Elly_Tumwine|Elly Tumwine]] olw'okulemesa akakiiko okuzuula amazima.<ref>{{Cite web |last=Alex Otto |date=5 February 2020 |title=Tumwine liable for frustrating probe into safe houses – committee |url=https://ugandaradionetwork.net/story/tumwine-liable-for-frustrating-probe-into-safe-houses-torture-committee- |access-date=17 April 2020 |website=Uganda radio network}}</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]]
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]
* [[:en:Buvuma_District|Disitulikiti y'e Buvuma]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Robert Ndugwa Migadde
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda ogwa Website]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
7k7wg6dbfar5xwr0xr6ihxsoy6fqzie
Hilda Tadria
0
9742
56974
53386
2026-06-26T19:12:30Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56974
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hilda M. Tadria''' mulwanirizi w’eddembe ly’abakyala,Munnayuganda mukugu mu nkulaakulana y’’embeera z’abantu, era nga ye dayirekita w'enkola ya [https://www.memprow.org/ Monitoring and Empowerment Programme for Young Women In Uganda] (MEMPROW). Awabudde ebitongole by’obwannakyewa mu nsi yonna ku kikula ky’abantu, enzirukanya y’ebitongole n’enkulaakulana y’embeera z’abantu, era abadde ku ddaala lya wakati wa pulofeesa omuyambi ne pulofeesa omujjuvu ( An associate professor) mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]] .
== Okusoma kwe ==
Tadria alina ddiguli esooka mu ngeri abantu gyebawangaalira awamu mu bitundu n'engeri ebitundu gyebikosaamu endowooza yaabwe n'eneeyisa yaabwe (A bachelor's degree in sociology ) okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], ddiguli eyokubiri mu butya abantu bwebabeeramu , bwebeeyisa n'engeri gye bategekamu obulamu bwabwe mu buwangwa obw'enjawulo n'ebitundu ( master's degree in social anthropology ) okuva mu [[:en:Newnham_College,_Cambridge|Ttendekero lya Newnham College Cambridge]] , Bungereza, ne Ddiguli eyokusatu ( PhD) mu butya abantu bwebabeeramu, bwebeeyisa n'engeri gye bategekamu obulamu bwabwe mu buwangwa obw'enjawulo n'ebitundu okuva mu [[:en:University_of_Minnesota|Yunivasite y'e Minesota]] , Amerika. <ref name="africawln.org">{{Cite web |last= |date= |title=Hilda Tadria, Uganda |url=http://www.africawln.org/hilda-tadria/ |access-date=10 November 2017 |website=africawln.org}}</ref> <ref name="The Lancet">{{Cite journal |last=Shetty |first=Priya |date=October 2006 |title=Hilda Tadria: proponent of gender equality and maternal health |url=http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(06)69623-2.pdf |journal=The Lancet |volume=368 |issue=9546 |pages=1487 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69623-2 |pmid=17071271 |s2cid=33082590 |access-date=10 November 2017}}</ref>
== Emirimu gye ==
Tadria akozeeko ng'eyeebuuzibwako ku nsonga z'ekikula ky’abantu, enzirukanya y’ebitongole n’enkulaakulana y’embeera z’abantu owa [[:en:World_Bank|Bbanka y'ensi yonna]] ,[[:en:UNDP|UNDP]], [[:en:UNIFEM|UNIFEM]], gavumenti ya Uganda, N'ekitongole kya [[:en:Canadian_International_Development_Agency|Canadian International Development Agency]] (CIDA) ne [[:en:NOVIB|NOVIB]] . <ref name="africawln.org">{{Cite web |last= |date= |title=Hilda Tadria, Uganda |url=http://www.africawln.org/hilda-tadria/ |access-date=10 November 2017 |website=africawln.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.africawln.org/hilda-tadria/ "Hilda Tadria, Uganda"]. ''africawln.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 November</span> 2017</span>.</cite></ref>
Tadria yaliko omusomesa, ku ddaala lya wakati wa pulofeesa ne pulofeesa omujjuvu ( Associate professor ) mu kitongole ekisomesa ku ngeri abantu gyebawangaalira awamu mu bitundu n'engeri ebitundu gyebikosaamu endowooza yaabwe n'eneeyisa yaabwe (Sociology Department ) ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] . Ng’ali eyo, yatandikawo ekitongole ky'obwannakyewa (NGO), ki [[Action for Development]] (ACFODE). <ref name="africawln.org">{{Cite web |last= |date= |title=Hilda Tadria, Uganda |url=http://www.africawln.org/hilda-tadria/ |access-date=10 November 2017 |website=africawln.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.africawln.org/hilda-tadria/ "Hilda Tadria, Uganda"]. ''africawln.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 November</span> 2017</span>.</cite></ref>
Mu Gw'omwenda 2017, yakulembera omusomo gw'ekibinja ky'Abafirika abakulembeddemu okulwanirira obwenkanya bwabanyu ab'ekikula kyonna awatali kusosola (Feminists) ku kitongole kya South Africa ekya [https://www.escr-net.org/members/masimanyane-women-support-centre/ Masimanyane Women Rights International] , ng'ali wamu ne [[:en:Dorcas_Coker-Appiah|Dorcas Coker Appiah]] , ssenkulu w'ekitongole kya Ghana ki [[:en:Gender_Studies_and_Human_Rights_Documentation_Centre|Gender Studies and Human Rights Documentation Centre]], era n'awa "omusomo ogw'amaanyi ku nkola y'okusukkulumya abasajja . <ref>{{Cite web |date=2016-03-25 |title=Hilda Tadria » African Feminist Forum |url=http://www.africanfeministforum.com/hilda-tadria/ |access-date=2026-03-21 |website=African Feminist Forum |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Masimanyane Women's Rights International |url=https://www.masimanyane.org.za/single-post/2017/09/11/Masimanyane-hosts-leading-African-feminists |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502193127/https://www.masimanyane.org.za/single-post/2017/09/11/Masimanyane-hosts-leading-African-feminists |archive-date=2 May 2019 |access-date=10 November 2017 |website=Masimanyane Women's Rights International}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
# {{cite web |author= |date= |title=Hilda Tadria, Uganda |url=http://www.africawln.org/hilda-tadria/ |accessdate=10 November 2017 |website=africawln.org}}
# {{cite journal |last1=Shetty |first1=Priya |date=October 2006 |title=Hilda Tadria: proponent of gender equality and maternal health |url=http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(06)69623-2.pdf |journal=The Lancet |volume=368 |issue=9546 |pages=1487 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69623-2 |pmid=17071271 |s2cid=33082590 |accessdate=10 November 2017}}
# {{Cite web |date=2016-03-25 |title=Hilda Tadria » African Feminist Forum |url=http://www.africanfeministforum.com/hilda-tadria/ |access-date=2026-03-21 |website=African Feminist Forum |language=en-US}}
# {{cite web |author= |date= |title=Masimanyane Women's Rights International |url=https://www.masimanyane.org.za/single-post/2017/09/11/Masimanyane-hosts-leading-African-feminists |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502193127/https://www.masimanyane.org.za/single-post/2017/09/11/Masimanyane-hosts-leading-African-feminists |archive-date=2 May 2019 |accessdate=10 November 2017 |website=Masimanyane Women's Rights International}}
{{Authority control}}
ix9p1wrxz5welcwqs1z79x6gs9t71n0
Harriet Anena
0
9777
56829
51843
2026-06-26T13:28:44Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56829
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline;">Ber (Harriet) Anena</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Portrait_of_Harriet_Anena.jpg|frameless]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Yazaalibwa
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |Harriet Anena<br /><br />[[:en:Gulu_District|Disitulikiti y'e Gulu]], Uganda
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Omulimu
| class="infobox-data role" style="line-height:1.4em;" |Muwandiisi
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Obuyigirize
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |[[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]]<br /><br />(Diguli esooka [[:en:Mass_Communication|mu mawulire)]]<br /><br />([[:en:Master_of_Arts|Master of Arts]] in human rights)
[[:en:Columbia_University|Columbia University]]<br /><br />(MFA Writing, [[:en:Creative_Nonfiction|Creative Nonfiction]])
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Ekika ky'obutabo bw'awandiika
| class="infobox-data category" style="line-height:1.4em;" |Ebitontome, ebiyiiye, ebyaliwo
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Emirimu gyeyakola
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |''A Nation In Labour'' (2015)
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="line-height:1.2em; padding-right:0.65em;" |Awaadi zeyafuna
| class="infobox-data" style="line-height:1.4em;" |2018 [[:en:Creative_Nonfiction|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]]
|-
! colspan="2" class="infobox-header" |Website
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" style="line-height:1.4em;" |<span class="url">[https://beranena.com/ beranena.com]</span>
|}
'''Ber Anena''' yazaalibwa era yafulumizibwa nga '''Harriet Anena'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201225403/https://amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |url-status=dead }}</ref> Munnayuganda, muwandiisi, era muyimbi ng'ebiwandiiko bye mulimu ebitontome, ebiyiiye, n'ebyabaawo. Ye muwandiisi w'ebitontome bya, ''A Nation In Labour'', ebyafulumizibwa mu 2015,<ref name="somanystories">{{Cite web |url=http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2016-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503055425/http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |url-status=dead }}</ref> era kawangula ekirabo mu 2018 ekya [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]].<ref>https://www.premiumtimesng.com/entertainment/artsbooks/300293-nigerian-professor-ugandan-win-wole-soyinka-prize-for-literature.html</ref> Aba ''[[:en:The_Economist|The Economist]]'' bannyonyola ebitontome by nga "ebijjudde omukwano oguwamba n'olutalo".<ref>https://www.economist.com/prospero/2019/08/23/the-writers-breathing-fresh-life-into-ugandan-literature</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Anena yazaalibwa abazadde okuva mu [[:en:Acholi_people|Acholi]] era n'akulira mu [[:en:Gulu_District|Disitulikiti y'e Gulu]] mu Uganda.<ref name="shortstorydayafrica.org">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195053/http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |url-status=dead }}</ref> Yakulira mu byasa by'entala ebiri ezaaliwo omuli abayeekera ba [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]], esuula ey'asibukamu okuwandiika kwe okwasooka. Anena yasomera ku [[Gulu (disitulikit)|Gulu]] Public Primary School, Sacred Heart Secondary School, ne Gulu Central High School. Yatikkirwa Diguli mu by'empuliziganya eya Bachelor of [[:en:Mass_communication|Mass Communication]] degree okuva ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 2010 era n'amaliriza Diguli ye ey'okubiri mu ku lwanirira eddembe ly'obuntu eya Master of Arts degree in human rights fokuva mu Yunivasit y'emu mu 2018.<ref name="monitor">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/making-budding-poet/-/691232/2615400/-/11yvvy0z/-/index.html</ref> Asoma MFA Writing program ku [[:en:Columbia_University|Columbia University]] mu New York.<ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref><ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref>
== Emirimu gye egy'obunnamawulire ==
Anena yakola ng'omuwandiisi, omusunsuzi, n'omumyuka w'omusunsuzi w'amawulire mu ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]'' okuva mu 2009 okutuusa mu Gwomwenda 2014.<ref>https://itanile.org/harriet-anena-writing-father-uncomfortable/</ref> Yegatta ku African Centre for Media Excellence mu 2014 ng'ayakola nga munnamawulire, munnamawulire w'okunoonyereza, akwasaganya pulogulaamu era pulodusa w'ebiteekebwa ku mutimbagano okutuusa 2019. Mu Gwomunaana 2019, Anena yegatta ku ''Columbia Journal'' ng'omusunsuzi w'ebiteekebwa ku mutimbagano. Emboozi ze mu mawulire zifulumiziddwa mu mpapula za ''Daily Monitor'',<ref name="mo-n-itor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mo-n-i-tor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> ''[[:en:New_Vision|New Vision]]'', ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer]]'', ''[[:en:Columbia_Journal|Columbia Journal]]'', ''[[:en:The_Atlantic|The Atlantic]]'' ne ''[[:en:Popula|Popula]]''. Asomeseza abayizi abasoma amwulire okukuguka mu kuwandiika ku [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/anena-s-poetry-wins-wole-soyinka-prize-1409428</ref>
== Okuwandiika kwe ==
Anena yawandiika ekitontome kye ekyasooka, "The plight of the Acholi child", mu 2003.<ref>https://writivism.org/2018/10/14/uganda-at-56-2000-2009/</ref> ky'awangula empaka z'okuwandiika ezaali zitegekeddwa bannaddiini aba Acholi Religious Leaders Peace Initiative era ky'ayambako okumukuumira basale ye mu misomo gye egya A-Levo. Yetabamu musomo gwa 2013 Caine Prize ogwategekebwa mu Uganda, era olugro lwe olwa "Watchdog Games" lw'afulumizibwa mu bitontome ''A Memory This Size and Other Stories: The Caine Prize for African Writing, 2013''.<ref name="m-o-nit-or">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Caine-prize-anthology-launched/-/691232/1759300/-/oh9h7l/-/index.html</ref> Mu 2013, yali omu ku baali bavuganya ku kirabo "[[Ghana]] Poetry prize" olw'ekitontome kye "We Arise".<ref name="poetryfoundationghana">http://www.poetryfoundationghana.org/index.php/en/featured/poetry-news/item/800-shortlist-for-ghana-poetry-prize-2013-released</ref>
''A Nation In Labour'', akafulumizibwa mu 2015, ke kaali akatabo ke akasooka okufulumizibwa,<ref name="magunga">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.magunga.com/a-nation-in-labour |access-date=2023-03-24 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402101202/http://www.magunga.com/a-nation-in-labour/ |url-status=dead }}</ref> Olupapula lwa The ''New Vision'' lw'awandiika nti "ebitontome bya Anena bigya kuleka ng'okyayagala."<ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1427988/book-review-nation-labour</ref>. Ebitontome bya Anena bilabula ku by'obuwangwa ebikyusiddwa nga bayita mu kugunjula. Buli kitundu ku biwandiikibwa ky'ongera kubbika ebikolwa eby'obuntu mu maloboozi."<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124239/http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwekkuminogumu 2018, ''A Nation In Labour'' yateekebwa mu lukalala lwa biennial [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]], wamu n'ebitontome bya [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]] ne Servio Gbadamosi.<ref>https://www.pmnewsnigeria.com/2018/11/03/nine-african-poets-shortlisted-for-2018-wole-soyinka-prize-for-literature/</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/9-african-poets-on-2018-wole-soyinka-prize-for-literature-list.html</ref><ref>https://www.thecable.ng/arena-ojaide-gbadamosi-shortlisted-for-wole-soyinka-prize-for-literature</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102046/http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |url-status=dead }}</ref> Nga 9 Ogwekkuminebiri 2018, ku mukolo gw'okujaguza ogwategekebwa mu [[:en:Lagos|Lagos]], Nigeria, Anena ne Ojaide balangirirwa nga abawanguzi. Empaka z'alamulwa [[:en:Toyin_Falola|Toyin Falola]], Olu Obafemi ne [[:en:Margaret_Busby|Margaret Busby]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref> Awaadi yalangirirwa Nobel Laureate, Pulofeesa [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1491013/ugandan-wins-2018-wole-soyinka-prize-literature</ref><ref>https://www.softpower.ug/ugandan-author-harriet-anena-wins-2018-wole-soyinka-prize/</ref>
Emirimu gye gilabikira mu 2019 ''[[:en:New_Daughters_of_Africa|New Daughters of Africa]]: An International Anthology of Writing by Women of African Descent'',<ref>{{Cite web |url=https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195054/https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |url-status=dead }}</ref> akasunsulwa Margaret Busby.
== Awaadi z'eyawangula ==
Mu Gwekkuminebiri 2018, Harriet Anena ye yawangula ekirabo kya 2018 [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]] olw'akatabo ke ''A Nation in Labour'', akafulumizibwa mu 2015.<ref>http://www.pmldaily.com/news/2018/12/ugandas-harriet-anena-of-acugandas-harriet-anena-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa-2018me-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402130911/http://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |url-status=dead }}</ref> Ekirabo yakiwangula ne Pulofeesa [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]]. Anena Awaadi ye yagifunira ku mukolo mu Lagos, Nigeria, ogwaliko [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]], omuwandiiso eyasooka mu Africa, ng'ono elinnya ly'engule mwe lyagibwa. Awaadi ya Wole Soyinka Prize for Literature "pan-African writing prize awarded biennially to the best literary work produced by an African".<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Ugandan-author-Anena-Soyinka-Literature-Ojaide-prize/688334-4888872-o5j6ad/index.html</ref>
Olugero lwa Anena "Dancing with Ma" lwateekebwa ku lukala lw'empaka za 2018 [[:en:Commonwealth_Short_Story_Prize|Commonwealth Short Story Prize]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225191856/https://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-writer-shortlisted-for-commonwealth-prize-1395662</ref> Mu 2017 ne 2018, olugero lwe olwa, "The Satans Inside My Jimmy" ne "Waiting", n'azo zateekebwa mu mpaka za Short Story Day Africa Prize.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/books |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye egy'afulumizibwa ==
=== Ebitontome ===
*
=== Ebitontome eby'alondebwa ===
* "Forgiveness" and "We Arise", in <cite class="citation book cs1" id="CITEREFBeverley_Nambozo_Nsengiyunva2014">''A Thousand Voices Rising: An anthology of contemporary African poetry''. BN Poetry Foundation. ISBN <nowiki><bdi>978-9970-9234-0-3</bdi></nowiki>.</cite>
* [https://web.archive.org/web/20180824230041/http://enkare.org/sharing-man-country-harriet-anena/ "Sharing My Man With A Country"] in ''Enkare Review'', 15 Ogwomwenda 2016
* [https://web.archive.org/web/20191101081328/http://africanwriterstrust.org/wp-content/uploads/2013/03/suubi.pdf "I Died Alive"] Archived 2019-11-01 at the Wayback Machine in ''The Suubi Collection'' (2013)
=== Emboozi ennyimpi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ The Satans Inside My Jimmy]" in ''Hotel Africa: New Short Fiction from Africa'', 2019
* [https://www.addastories.org/dancing-with-ma/ "Dancing with Ma"] in ''adda'', 2018
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ Waiting]" in ''ID: New Short Fiction from Africa'', 2018
* [http://somanystories.ug/features/short-stories/2014/07/dogs-hungry-harriet-anena "The Dogs Are Hungry "] in ''Sooo Many Stories'', 2014
* [http://bookslive.co.za/blog/2014/05/02/writivism-flash-fiction-friday-early-for-nwacheta-games-of-guilt-a-question-of-underwear-and-the-axe/ "The Axe"] in ''Bookslive,'' 2014.
=== Emboozi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20211215105037/http://columbiajournal.org/review-no-roses-from-my-mouth-by-dr-stella-nyanzi/#:~:text=Review%3A%20No%20Roses%20from%20My%20Mouth%20by%20Dr.,thorny%20as%20the%20writing%20that%20got%20her%20imprisoned. Review: No Roses from My Mouth by Dr Stella Nyanzi]", ''Columbia Journal'', 25 Ogwokubiri 2020
* [https://www.monitor.co.ug/News/National/Strange-men-stronger-sex-weaker-sex-rape/688334-5415008-3lnj18/index.html "Strange that men, the stronger sex, should become weaker sex in rape"], ''Daily Monitor'', 12 Ogusooka 2020
* [https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/ "I’m Emptying My Bank Account to Go to Columbia"], ''The Atlantic'', 18 Ogwomusanvu 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/06/15/for-dr-stella-nyanzi-i-plead-guilty-to-silence/ "For Dr. Stella Nyanzi: I Plead Guilty to Silence"], ''Journeys Within'', 15 Ogwomukaaga 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/02/12/misscurvyuganda-heres-why-we-are-cutting-the-tree-and-ignoring-the-roots/ "#MissCurvyUganda: Here’s why we are cutting the tree and ignoring the roots"], ''Journeys Within'', 12 Ogwokubiri 2019
* [https://popula.com/2018/10/18/a-sack-of-cash/ "A Sack of Cash: When President Museveni Makes it Rain"], ''Popula'', 18 Ogwekkumi 2018
* [https://popula.com/2018/09/20/the-end-of-allowing/ "The End of Allowing: Bobi Wine, Bebe Cool and Uganda's Bottle Revolution"], ''Popula'', 20 Ogwomwenda 2018
* [https://web.archive.org/web/20190427114017/https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Mr-President--how-much-do-you-know-about--conflict-resolution-/689844-2029612-igib7a/index.html "Mr President, how much do you know about conflict resolution?"], ''Daily Monitor'', 13 Ogwekkumi 2013
* [https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Gen-Sejusa--you-owe-my-people-an-apology/689844-2121250-gf98wv/index.html "Gen Sejusa, you owe my people an apology"], ''Daily Monitor'', 22 Ogwekkuminebiri 2013
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Child-labour-should-be-a-concern-for-all/-/689844/1734666/-/r4rjen/-/index.html "Child labour should be a concern for all"], ''Daily Monitor'', 31 Ogwokusatu 2013.
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu by'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://anenah.wordpress.com/ Omukutu gwa website omutongole]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Anena, Harriet}}
2uqsxcjspnkredof6rf7zlmv9xsjhe1
56830
56829
2026-06-26T13:29:17Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56830
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ber Anena''' yazaalibwa era yafulumizibwa nga '''Harriet Anena'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201225403/https://amesall.rutgers.edu/global-africa/symposium/2022-symposium/participants-2022/participant-2022/136-2022-artists/566-anena-ber |url-status=dead }}</ref> Munnayuganda, muwandiisi, era muyimbi ng'ebiwandiiko bye mulimu ebitontome, ebiyiiye, n'ebyabaawo. Ye muwandiisi w'ebitontome bya, ''A Nation In Labour'', ebyafulumizibwa mu 2015,<ref name="somanystories">{{Cite web |url=http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2016-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503055425/http://somanystories.ug/reviews/2015/02/book-review-nation-labour-three-voices-one-book |url-status=dead }}</ref> era kawangula ekirabo mu 2018 ekya [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]].<ref>https://www.premiumtimesng.com/entertainment/artsbooks/300293-nigerian-professor-ugandan-win-wole-soyinka-prize-for-literature.html</ref> Aba ''[[:en:The_Economist|The Economist]]'' bannyonyola ebitontome by nga "ebijjudde omukwano oguwamba n'olutalo".<ref>https://www.economist.com/prospero/2019/08/23/the-writers-breathing-fresh-life-into-ugandan-literature</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Anena yazaalibwa abazadde okuva mu [[:en:Acholi_people|Acholi]] era n'akulira mu [[:en:Gulu_District|Disitulikiti y'e Gulu]] mu Uganda.<ref name="shortstorydayafrica.org">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195053/http://shortstorydayafrica.org/news/for-me-life-is-political |url-status=dead }}</ref> Yakulira mu byasa by'entala ebiri ezaaliwo omuli abayeekera ba [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]], esuula ey'asibukamu okuwandiika kwe okwasooka. Anena yasomera ku [[Gulu (disitulikit)|Gulu]] Public Primary School, Sacred Heart Secondary School, ne Gulu Central High School. Yatikkirwa Diguli mu by'empuliziganya eya Bachelor of [[:en:Mass_communication|Mass Communication]] degree okuva ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] mu 2010 era n'amaliriza Diguli ye ey'okubiri mu ku lwanirira eddembe ly'obuntu eya Master of Arts degree in human rights fokuva mu Yunivasit y'emu mu 2018.<ref name="monitor">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/making-budding-poet/-/691232/2615400/-/11yvvy0z/-/index.html</ref> Asoma MFA Writing program ku [[:en:Columbia_University|Columbia University]] mu New York.<ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref><ref>https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/</ref>
== Emirimu gye egy'obunnamawulire ==
Anena yakola ng'omuwandiisi, omusunsuzi, n'omumyuka w'omusunsuzi w'amawulire mu ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]'' okuva mu 2009 okutuusa mu Gwomwenda 2014.<ref>https://itanile.org/harriet-anena-writing-father-uncomfortable/</ref> Yegatta ku African Centre for Media Excellence mu 2014 ng'ayakola nga munnamawulire, munnamawulire w'okunoonyereza, akwasaganya pulogulaamu era pulodusa w'ebiteekebwa ku mutimbagano okutuusa 2019. Mu Gwomunaana 2019, Anena yegatta ku ''Columbia Journal'' ng'omusunsuzi w'ebiteekebwa ku mutimbagano. Emboozi ze mu mawulire zifulumiziddwa mu mpapula za ''Daily Monitor'',<ref name="mo-n-itor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mo-n-i-tor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222527/https://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/If-Uganda--divorced--colonialism--why-are-we-on/-/689364/1629784/-/113668rz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> ''[[:en:New_Vision|New Vision]]'', ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer]]'', ''[[:en:Columbia_Journal|Columbia Journal]]'', ''[[:en:The_Atlantic|The Atlantic]]'' ne ''[[:en:Popula|Popula]]''. Asomeseza abayizi abasoma amwulire okukuguka mu kuwandiika ku [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Islamic University in Uganda]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/anena-s-poetry-wins-wole-soyinka-prize-1409428</ref>
== Okuwandiika kwe ==
Anena yawandiika ekitontome kye ekyasooka, "The plight of the Acholi child", mu 2003.<ref>https://writivism.org/2018/10/14/uganda-at-56-2000-2009/</ref> ky'awangula empaka z'okuwandiika ezaali zitegekeddwa bannaddiini aba Acholi Religious Leaders Peace Initiative era ky'ayambako okumukuumira basale ye mu misomo gye egya A-Levo. Yetabamu musomo gwa 2013 Caine Prize ogwategekebwa mu Uganda, era olugro lwe olwa "Watchdog Games" lw'afulumizibwa mu bitontome ''A Memory This Size and Other Stories: The Caine Prize for African Writing, 2013''.<ref name="m-o-nit-or">http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Caine-prize-anthology-launched/-/691232/1759300/-/oh9h7l/-/index.html</ref> Mu 2013, yali omu ku baali bavuganya ku kirabo "[[Ghana]] Poetry prize" olw'ekitontome kye "We Arise".<ref name="poetryfoundationghana">http://www.poetryfoundationghana.org/index.php/en/featured/poetry-news/item/800-shortlist-for-ghana-poetry-prize-2013-released</ref>
''A Nation In Labour'', akafulumizibwa mu 2015, ke kaali akatabo ke akasooka okufulumizibwa,<ref name="magunga">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.magunga.com/a-nation-in-labour |access-date=2023-03-24 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402101202/http://www.magunga.com/a-nation-in-labour/ |url-status=dead }}</ref> Olupapula lwa The ''New Vision'' lw'awandiika nti "ebitontome bya Anena bigya kuleka ng'okyayagala."<ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1427988/book-review-nation-labour</ref>. Ebitontome bya Anena bilabula ku by'obuwangwa ebikyusiddwa nga bayita mu kugunjula. Buli kitundu ku biwandiikibwa ky'ongera kubbika ebikolwa eby'obuntu mu maloboozi."<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2018-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124239/http://wawabookreview.com/2015/10/27/rhetoric-of-pain-and-other-resources/ |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwekkuminogumu 2018, ''A Nation In Labour'' yateekebwa mu lukalala lwa biennial [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]], wamu n'ebitontome bya [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]] ne Servio Gbadamosi.<ref>https://www.pmnewsnigeria.com/2018/11/03/nine-african-poets-shortlisted-for-2018-wole-soyinka-prize-for-literature/</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/9-african-poets-on-2018-wole-soyinka-prize-for-literature-list.html</ref><ref>https://www.thecable.ng/arena-ojaide-gbadamosi-shortlisted-for-wole-soyinka-prize-for-literature</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102046/http://www.jamesmurua.com/wole-soyinka-prize-for-literature-2018-shortlist-announced/ |url-status=dead }}</ref> Nga 9 Ogwekkuminebiri 2018, ku mukolo gw'okujaguza ogwategekebwa mu [[:en:Lagos|Lagos]], Nigeria, Anena ne Ojaide balangirirwa nga abawanguzi. Empaka z'alamulwa [[:en:Toyin_Falola|Toyin Falola]], Olu Obafemi ne [[:en:Margaret_Busby|Margaret Busby]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref> Awaadi yalangirirwa Nobel Laureate, Pulofeesa [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]].<ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-poet-longlisted-for-wole-soyinka-prize-1406272</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1491013/ugandan-wins-2018-wole-soyinka-prize-literature</ref><ref>https://www.softpower.ug/ugandan-author-harriet-anena-wins-2018-wole-soyinka-prize/</ref>
Emirimu gye gilabikira mu 2019 ''[[:en:New_Daughters_of_Africa|New Daughters of Africa]]: An International Anthology of Writing by Women of African Descent'',<ref>{{Cite web |url=https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |title=Archive copy |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324195054/https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa/#:~:text=New%20Daughters%20of%20Africa%3A%20An%20International%20Anthology%20of,Africa%2C%20published%2025%20years%20ago%20to%20global%20acclaim |url-status=dead }}</ref> akasunsulwa Margaret Busby.
== Awaadi z'eyawangula ==
Mu Gwekkuminebiri 2018, Harriet Anena ye yawangula ekirabo kya 2018 [[:en:Wole_Soyinka_Prize_for_Literature_in_Africa|Wole Soyinka Prize for Literature in Africa]] olw'akatabo ke ''A Nation in Labour'', akafulumizibwa mu 2015.<ref>http://www.pmldaily.com/news/2018/12/ugandas-harriet-anena-of-acugandas-harriet-anena-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa-2018me-wins-wole-soyinka-prize-for-literature-in-africa.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402130911/http://edge.ug/2018/12/10/ugandan-writer-harriet-anena-wins-wole-soyinka-literature-prize/ |url-status=dead }}</ref> Ekirabo yakiwangula ne Pulofeesa [[:en:Tanure_Ojaide|Tanure Ojaide]]. Anena Awaadi ye yagifunira ku mukolo mu Lagos, Nigeria, ogwaliko [[:en:Wole_Soyinka|Wole Soyinka]], omuwandiiso eyasooka mu Africa, ng'ono elinnya ly'engule mwe lyagibwa. Awaadi ya Wole Soyinka Prize for Literature "pan-African writing prize awarded biennially to the best literary work produced by an African".<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Ugandan-author-Anena-Soyinka-Literature-Ojaide-prize/688334-4888872-o5j6ad/index.html</ref>
Olugero lwa Anena "Dancing with Ma" lwateekebwa ku lukala lw'empaka za 2018 [[:en:Commonwealth_Short_Story_Prize|Commonwealth Short Story Prize]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225191856/https://www.commonwealthwriters.org/2018-cssp-shortlist/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/ugandan-writer-shortlisted-for-commonwealth-prize-1395662</ref> Mu 2017 ne 2018, olugero lwe olwa, "The Satans Inside My Jimmy" ne "Waiting", n'azo zateekebwa mu mpaka za Short Story Day Africa Prize.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shortstorydayafrica.org/books |access-date=2023-03-24 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye egy'afulumizibwa ==
=== Ebitontome ===
*
=== Ebitontome eby'alondebwa ===
* "Forgiveness" and "We Arise", in <cite class="citation book cs1" id="CITEREFBeverley_Nambozo_Nsengiyunva2014">''A Thousand Voices Rising: An anthology of contemporary African poetry''. BN Poetry Foundation. ISBN <nowiki><bdi>978-9970-9234-0-3</bdi></nowiki>.</cite>
* [https://web.archive.org/web/20180824230041/http://enkare.org/sharing-man-country-harriet-anena/ "Sharing My Man With A Country"] in ''Enkare Review'', 15 Ogwomwenda 2016
* [https://web.archive.org/web/20191101081328/http://africanwriterstrust.org/wp-content/uploads/2013/03/suubi.pdf "I Died Alive"] Archived 2019-11-01 at the Wayback Machine in ''The Suubi Collection'' (2013)
=== Emboozi ennyimpi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ The Satans Inside My Jimmy]" in ''Hotel Africa: New Short Fiction from Africa'', 2019
* [https://www.addastories.org/dancing-with-ma/ "Dancing with Ma"] in ''adda'', 2018
* "[https://web.archive.org/web/20230426141215/http://shortstorydayafrica.org/books/ Waiting]" in ''ID: New Short Fiction from Africa'', 2018
* [http://somanystories.ug/features/short-stories/2014/07/dogs-hungry-harriet-anena "The Dogs Are Hungry "] in ''Sooo Many Stories'', 2014
* [http://bookslive.co.za/blog/2014/05/02/writivism-flash-fiction-friday-early-for-nwacheta-games-of-guilt-a-question-of-underwear-and-the-axe/ "The Axe"] in ''Bookslive,'' 2014.
=== Emboozi ez'alondebwa ===
* "[https://web.archive.org/web/20211215105037/http://columbiajournal.org/review-no-roses-from-my-mouth-by-dr-stella-nyanzi/#:~:text=Review%3A%20No%20Roses%20from%20My%20Mouth%20by%20Dr.,thorny%20as%20the%20writing%20that%20got%20her%20imprisoned. Review: No Roses from My Mouth by Dr Stella Nyanzi]", ''Columbia Journal'', 25 Ogwokubiri 2020
* [https://www.monitor.co.ug/News/National/Strange-men-stronger-sex-weaker-sex-rape/688334-5415008-3lnj18/index.html "Strange that men, the stronger sex, should become weaker sex in rape"], ''Daily Monitor'', 12 Ogusooka 2020
* [https://www.theatlantic.com/education/archive/2019/07/columbia-costs-mfa/593215/ "I’m Emptying My Bank Account to Go to Columbia"], ''The Atlantic'', 18 Ogwomusanvu 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/06/15/for-dr-stella-nyanzi-i-plead-guilty-to-silence/ "For Dr. Stella Nyanzi: I Plead Guilty to Silence"], ''Journeys Within'', 15 Ogwomukaaga 2019
* [https://anenah.wordpress.com/2019/02/12/misscurvyuganda-heres-why-we-are-cutting-the-tree-and-ignoring-the-roots/ "#MissCurvyUganda: Here’s why we are cutting the tree and ignoring the roots"], ''Journeys Within'', 12 Ogwokubiri 2019
* [https://popula.com/2018/10/18/a-sack-of-cash/ "A Sack of Cash: When President Museveni Makes it Rain"], ''Popula'', 18 Ogwekkumi 2018
* [https://popula.com/2018/09/20/the-end-of-allowing/ "The End of Allowing: Bobi Wine, Bebe Cool and Uganda's Bottle Revolution"], ''Popula'', 20 Ogwomwenda 2018
* [https://web.archive.org/web/20190427114017/https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Mr-President--how-much-do-you-know-about--conflict-resolution-/689844-2029612-igib7a/index.html "Mr President, how much do you know about conflict resolution?"], ''Daily Monitor'', 13 Ogwekkumi 2013
* [https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Gen-Sejusa--you-owe-my-people-an-apology/689844-2121250-gf98wv/index.html "Gen Sejusa, you owe my people an apology"], ''Daily Monitor'', 22 Ogwekkuminebiri 2013
* [http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Child-labour-should-be-a-concern-for-all/-/689844/1734666/-/r4rjen/-/index.html "Child labour should be a concern for all"], ''Daily Monitor'', 31 Ogwokusatu 2013.
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu by'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://anenah.wordpress.com/ Omukutu gwa website omutongole]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Anena, Harriet}}
olvuijdkymmq7w8mcsn7t574f42axav
Hellen Kahunde
0
9778
56916
34697
2026-06-26T18:43:23Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56916
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hellen Kahunde''', nga batera kuliwandiika nga '''Helen Kahunde''' yazaalibwa nga 27 Ogwekuminoogumu mu 1982, musomesa Omunayuganda era munabyabufuzi awereza nga [[:en:Parliament_of_Uganda|Omubaka wa Paalamenti]] o[[:en:Kiryandongo_District|mukyala akiikirira Konsitituweensi ya Disitulikiti ya Kiryandongo]] mu Paalamenti eye kumiokuva mu 2016 okutuuka mu 2021.<ref name="One">http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=94</ref> Mu 2021, baddamu nebamulonda okudayo mu Paalamenti.<ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/kahunde-helen-10423/</ref><ref>https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/645d30b5-896d-48a6-b254-e5e8d313f957/</ref> Mu Paalamenti, yawereza nga ku kakiiko akavuunaanyizibwa kunsonga za Afrika y'obuvanjuba.<ref>https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-east-african-community-affairs/</ref>
== Obulamu bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu Uganda nga 27 Ogwekuminoogumu mu 2018<ref name="One" />Yasomera ku ''[[:en:Gulu|Gulu]] Sacred Heart Secondary School'' nga lisinganibwa Gulu, ekibuga ekisinga obunene mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Bukiika Ddyo]] bwa Uganda, gyeyamalira emisomo gye egya S4. Oluvannyuma yatwalibwa ku Ou''r Lady of Good Counsel Secondary School erisinganibwa e [[:en:Gayaza|Gayaza]] mu [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti ye Wakiso]] gyeyamaliriza emisomo gye egyawagulu oba S6''.<ref name="One" />
Yagenda ku [[:en:Gulu_University|Disitulikiti ye Gulu]] mu 2003, gyeyatikirwa mu 2007 ne Diguli mu By'okusomesa Sayaansi. Oluvannyuma yatikirwa kutendekero lya [[:en:Uganda_Management_Institute|Uganda Management Institute]] erisinganibwa mu Kampala, ne [[:en:Evaluation|Dipulooma y'okulondoola n'okubeera kalabalaba]].
== Emirimu gye ==
Nga tanaba kwegata ku byabufuzi, yali asomesa sayaansi ku ''Kigumba Intensive Secondary School, erisinganibwa e [[:en:Kigumba|Kigumba]], mu Disitulikiti ye Kiryandongo okuva mu 2008 okutuuka mu 2008''.<ref name="One" />
Mu 2011, yeesimbawo ku ky'omukyala eyali agenda okukiikirira Konsitituweensi ya Disitulikiti ya Kiryandongo. Yawangula era n'afuuka omukyala eyasooka okubeera omubaka wa Paalamenti mu disitulikiti eyali yatondebwawo nga 1 Ogwomusanvu mu 2010.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/Elections/2787154-1110996-13n4bdoz/index.html |access-date=2024-03-30 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327035237/https://www.monitor.co.ug/Elections/2787154-1110996-13n4bdoz/index.html |url-status=dead }}</ref> Yaddamu n'alondebwa mu 2016, nga neera ali ku tikiti y'ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movementi]].<ref name="Three">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Amin-s-grandson-takes-Kibanda-North-seat/688334-3087122-n7n2k7/index.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327040740/https://www.monitor.co.ug/News/National/Amin-s-grandson-takes-Kibanda-North-seat/688334-3087122-n7n2k7/index.html |url-status=dead }}</ref>
Mu Paalamenti, y'omu kubali ku kakiiko akavunaanyizibwa ku Sayaansi ne Tekinologiya, ssaako n'akavunaanyizibwa ku by'ensonga za Pulezidenti.<ref name="One" />
== Famire ==
Helen Kahunde mukyala mufumbo.<ref name="One" />
== Laba ne bino ==
* [[:en:Monica_Azuba_Ntege|Monica Azuba Ntege]]
* [[:en:Winnie_Kiiza|Winnie Kiiza]]
* [[:en:Ruth_Nankabirwa|Ruth Nankabirwa]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [http://www.parliament.go.ug/ Ku mukitu gya yintaneeti egy Paalamenti ya Uganda]
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-silences-MP--complaints--investors--/688334-4390856-p4xv96z/index.html Musevenyi asirisiza ababaka ababadde beemulugunya kunsonga z'abamusiga nsiimbi], nga 13 Ogwokuna mu 2018
20z29t71o6lra3jo46prerti990xhel
Hellen Baleke
0
9782
56915
31722
2026-06-26T18:43:06Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56915
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hellen Baleke''' (yazaalibwa nga 3 Ogwokutaano 1987<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://d21c25674tgiqk.cloudfront.net/2015/02/Entry-list-by-NOC.pdf |access-date=2023-03-24 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926101327/https://d21c25674tgiqk.cloudfront.net/2015/02/Entry-list-by-NOC.pdf |url-status=dead }}</ref>) Munnayuganda [[:en:Amateur_boxer|omukubi w'ebikonde omuto]] awandiikibwako nga Munnayuganda omukazi eyasooka okuwangula [[:en:Bronze_medal|omudaali gw'ekikomo]] mu [[:en:Boxing|muzannyo gw'ebikonde]]<ref>https://www.monitor.co.ug/Sports/Boxing/690270-5436104-rukr5n/index.html</ref> mu mizannyo gya [[:en:2019_African_Games|2019 All Africa Games]].<ref name=":0">https://kawowo.com/2019/08/27/all-africa-games-masembe-ssemujju-win-quarterfinal-bouts-to-enter-medal-bracket/</ref><ref>https://observer.ug/sports/62007-ugandan-boxers-need-special-recognition</ref>
== Emirimu gye egy'okukuba ebikonde ==
Hellen Baleke yatandiika okukuba ebikonde mu 2005<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1506768/baleke-beats-odds-boxings-poster-girl</ref> ng'atendekebwa ne kilaabu ya Rhino nga tannaba kwegatta ku kilaabu ya KCCA Boxing Club mu 2008.<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1506768/baleke-beats-odds-boxings-poster-girl</ref> Avuganya mu mpaka za Divizoni ya [[:en:Middleweight|middleweight]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.nimsportug.com/2020/02/14/olympics2020-qualifiers-bizarre-coach-dropped-receptionist-on-plane/ |access-date=2023-03-24 |archive-date=2020-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215173249/http://www.nimsportug.com/2020/02/14/olympics2020-qualifiers-bizarre-coach-dropped-receptionist-on-plane/ |url-status=dead }}</ref> Akiikiridde Uganda mu mawanga g'ebulaaya wamu ne She Bombers era ng'atendekebwa Mercy Mukankusi.<ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1515845/ugandan-boxers-flopped-africa-olympic-qualifiers</ref>
Y'akiikiridde Uganda mu mpaka z'ebikonde eza [[:en:2014_AIBA_Women's_World_Boxing_Championships|2014 AIBA Women's World Boxing Championships]] mu [[:en:Jeju_City|Jeju]], [[:en:South_Korea|South Korea]], nga yawangulwa omuwanguzi w'omudaali gwa zaabu, [[:en:Claressa_Shields|Claressa Shields]]. Era yetaba mu mizannyo gya [[:en:2019_African_Games|2019 African Games]], nga yalwanagana ne [[:en:Khadija_El-Mardi|Khadija El-Mardi]] mu lugendo lwe olw'okuwangula omudaali gw'ekikomo.
== Obulamu bwe obw'omunda ==
Hellen Baleke yazaalibwa Sarah Bagoole<ref name="auto">https://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Boxing-sisters--dream-made-Katanga-Slum/691232-2929670-sgx567/index.html</ref><ref>https://www.voanews.com/africa/female-boxers-fight-survive-ugandan-capital-slum</ref> mu [[:en:Kayunga_District|Disitulikiti y'e Kayunga]].<ref>https://globalpressjournal.com/africa/uganda/sisters-pioneer-women-s-boxing-in-uganda/</ref>
Hellen Baleke maama w'abaana babiri era nga ye mukulu w'omukubi w'ebikonde owa She Bombers boxer, Diana Tulyanabo.<ref>https://globalpressjournal.com/africa/uganda/sisters-pioneer-women-s-boxing-in-uganda/</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/The-queens-of-sport--Earning-their-place-at-the-table-of-men/689842-1874306-format-xhtml-17wut7z/index.html</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Baleke, Hellen}}
eq07j4kbg0e8bcys65l6wm7q6hf9be3
Hanshin Tigers
0
10218
56810
30112
2026-06-26T13:22:35Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56810
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hanshin Tigers''' (jap:阪神タイガース) ttiimu ya [[Japan]] eya [[baseball]] ey'ekikugu . Yali mu liigi ya Central League . Ekisaawe ky’awaka kiri [[Koshien Stadium]] mu kibuga [[Nishinomiya]] mu ssaza ly’e [[Hyogo]] .
Erinnya erifunze ye " Hanshin " ate erinnya ly'ekika ye " Tigers ". Oluusi kiyitibwa " tiger " oba " fighting tiger ". Mu ttiimu 12 eza baseball ez’ekikugu eziriwo mu Japan , erina ebyafaayo eby’okubiri mu buwanvu oluvannyuma lwa [[Yomiuri Giants]], era y’emu ku ttiimu ezaatandika liigi ya baseball ey’ekikugu mu [[1936]] . Okutuuka mu 1960, yayitibwanga Osaka Tigers okuggyako ekiseera mu lutalo.
Ekitongole ekiddukanya emirimu kino ye Hanshin Tigers Co., Ltd. Kkampuni eno enkulu ye Hanshin Electric Railway ( kkampuni ya Hankyu Hanshin Holdings ).
Obuwanguzi bwa liigi butaano (ekwata ekifo kya 5 mu muwendo gw’obuwanguzi), omulundi gumu gwokka mu Japan (ekwatagana n’esinga wansi mu ttiimu 12 ), era okuva mu [[1987]] okutuuka mu [[2001]] , emyaka egy’ekizikiza egy’okubbira wansi emirundi 10 ku sizoni 15. Nga Nze nfunye, okuva liigi lwe yatandikibwawo ([[1950]]), omugatte gw’abawanguzi guli mu kyakubiri mu liigi, era yeewaanira ku maanyi aganywevu mu sizoni nnyingi mwe yayingira kiraasi ya A.
==Enkolagana ey’ebweru==
* [https://m.hanshintigers.jp/ Omukutu omutongole]
[[Category:Japan| ]]
kuv2dbxk2u8h9v55khqfussdw63melf
Helen Nakimuli
0
10455
56911
37088
2026-06-26T18:41:27Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56911
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Helen Nakimuli''' (yazaalibwa 2 Ogw'Omusanvu 1985) munnabyabufuzi munna Uganda era mubaka mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]] ey'ekkumi n'emu akiikiria abakyala mu distulikiti ye Kalangala. Nakimuli munna kibiina ki [[National Unity Platform]] (NUP) era nga yeminisita wamawulire n'okulwanyisa obuli bwenguzi mu gavumenti eyeekisikiirize (ey'oludda oluvuganya).<ref>https://www.parliament.go.ug/shadow-cabinet</ref><ref name=":0" />
== Gyenvudde n'Okusoma ==
Nakimuli yazaalibwa ku kyalo Lukuba, mu ggombolola ye Kyamuswa e [[Kalangala (disitulikit)|Kalangala]] nga kitaawe Faaza munzikiriza yabasodokisi era yaliko omwami atwaala esaza Ssese mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]] ayitibwa [[Kweba|Kweeba]] Rev. Christopher Walusimbi ne Maria Nalwanga Walusimbi eyaliko kansala akiikira Kyamuswa ne Bubeke ku lukiiko lwa disitulikiti e Kalangala <ref>https://www.orthodoxafrica.org/annunciation-orthodox-church</ref>. Nakimuli yatandika okusoma mu Bukasa Primary school, Hormisdallen Primary School e Bweyogerere mu [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], Our Lady of Good Counsel e Gayaza ku ddaala lya Ordinary Level, St. Augustine secondary school e Wakiso ku Advanced level ye nga tannayingira Makerere University. <ref name=":3" />
== Omulimu gw’eby'obufuzi ==
Eby'obufuzi bya Nakimuli byatandikira ku ssomero lya St. Augustine secondary school ng’akulira abayizi. Mu kalulu ka bonna ak'omwaka 2021 Nakimula yamegga Aidah Nabayiga bwatyo n'afuuka omubaka wa palamenti omukyala owa Disitulikiti y'e Kalangala
== Emirimu emirala ==
Nakimuli abadde muzannyi wa volleyball okuva mu 1998. Yali kapiteeni wa ttiimu ya volleyball ey’abakyala eyeetaba mu mizannyo gya Palamenti ya East Africa e Arusha mu Tanzania. <ref name=":0" /> Mmemba mu kibiina kya COBAP Volleyball Club. <ref name=":0" /> Yayambako bannamwandu b'e Kalangala okufuna bannamateeka ng’abantu abalala bwebaali bagala okutwala bintu bya babbaabwe abagenzi. Nakimuli yadduukiridde n'obuyambi okwabaddemu emmere, ssabbuuni n’ebirala eri abakadde mu Disitulikiti y’e Kalangala. Nakimuli yawadde obuyambi eri abantu abaayokebwa amayumba gaabwe. Nakimuli yalaajanidde minisita omubeezi ow’eby'ensimbi, Haruna Kyeyune Kasolo okussa ebizinga ebye Buvuma ne Namayingo ku nkalala lz'abanaaganyulwa munteekateeka z'ensimbi ez'emyooga.
== Awaadi ==
Nakimuli yaweereddwa omudaali gw’ekkanisa okuva mu The Orthodox Pope and Patriarch of Alexandria and all Africa, His Divine Beatitude Theodore II ng’asiimibwa olw'obuweereza bwe ng’eky'okulabirako n'okwolesa obutuntubulamu eri Eklesia y’Abasodokisi, Uganda.
== Laba ne ==
# [[Olukalala lw'abakiise b'olukiiko lw'eggwanga olw'ekkumi n'olumu olw'e Uganda|Olukalala lw’abakiise mu Palamenti ya Uganda ey’ekkumi n’emu]]
# [[Shamim Malende]]
# [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
# [[National Unity Platform|Enkola y’obumu mu ggwanga (NUP) .]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
dewe1816ve0j9lq9elavl8l04m5tby4
Hashaka Kabahweza Florence
0
10549
56866
32181
2026-06-26T13:45:48Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56866
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Hashaka Kabahweza Florence [[:en:Uganda|Munnayuganda]] [[:en:Politician|Munnabyabufuzi]]. Yali mubaka omukyala mu Paalamenti ya Uganda 8 ng'akiikirira [[:en:Kamwenge_District|Disitulikiti y'e Kamwenge]].<ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined</ref> Ava mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM).
== Emirimu gye ==
Yali mubaka omukyala mu Paalamenti ya Uganda 8 ng'akiikirira [[:en:Kamwenge_District|Disitulikiti y'e Kamwenge]].<ref>https://www.ec.or.ug/pub/General%20election%20Report%202005-2006.pdf</ref> Yawangulwa Nshaija Dorothy Kabaraitsya mu kalulu ka bonna aka 2011 ng'omukyala mu Paalamenti ya Uganda eyo 9 owa [[:en:Kamwenge_District|Kamwenge Disitulikiti]]. Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala mu Paalamenti mu kalulu ka 2021 nga yafuna obululu 4,761 era nga yawangulwa Sylvia Bahereira eyafuna obululu 25,453.<ref>http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1089</ref><ref name=":0">https://ugandaradionetwork.net/story/kamwenge-woman-mp-aspirant-rejects-results-</ref> Kabahweza Florence yali memba ku kakiiko akakwasagnaya ensinga z'egaali y'omukka aka Uganda Railways Corporation.<ref>https://dailyexpress.co.ug/2022/09/10/uganda-railways-corporation-gets-new-board/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_149082</ref>
== Obukuubagano ==
Okusinzira ku ngeri gyeyali akolamu mu kalulu k'ekibiina, Hashaka Kabahweza yafuna obuzibu mu kalulu ka bonna. Ye n'aba kakundi ke kateekawo okuwaaba kw'abwe okwokugulirira abalonzi mu kaseera k'okulonda. Okusinzira ku bbo, omuwendo gw'obululu obwalangirirwa Asuman Mugisha, tebwakwatagana n'amiwendo egyali giwandiikiddwa ku biwandiiko by'aba ejenti be. Kino kyaleetawo okubuusabusa mu mazima agaali mu kulonda.<ref name=":0">[https://ugandaradionetwork.net/story/kamwenge-woman-mp-aspirant-rejects-results- Kamwenge Woman MP Aspirant Rejects Results]</ref>
== Laba na bino ==
* [[:en:Abigaba_Cuthbert_Mirembe|Abigaba Cuthbert Mirembe]]
* [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].
* [[:en:Member_of_parliament|Memba wa Paalamenti]]
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
dv4ihgoes9vhc05h9trt3rs598vkw1l
Hannah Karema Tumukunde
0
10555
56801
44665
2026-06-26T13:19:38Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56801
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hannah Karema Tumukunde''' Munnayuganda modo era nga y'esimbawo ku bwa Nnalulungi era nga yalina engule y'obwannalulungi wa Uganda ([[:en:Miss_Uganda|Miss Uganda]]) 2023–2024.<ref>https://www.mzikii.com/mobile/news_article.php?blog_id=249</ref> Yakiikirira Uganda mu mpaka z'obwannalulungi w'ensi yonna eza [[:en:Miss_World|Miss World]] ezayindira mu India okuva mu Gwokubiri nga 18 okutuusa mu Gwokusatu nga 9, 2023.<ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_181355</ref><ref>http://mbu.ug/2024/01/29/miss-uganda-hannah-karema-preparation-miss-world-2024/</ref> Yalabikira mu ba Nnalulungi yakwata kya kubiri mpaka za [[:en:Miss_World_Africa|Miss World Africa]]<ref>https://www.pulse.ug/entertainment/hannah-karema-misses-out-on-miss-world-africa-title/7hscyt3</ref> ku mikolo gy'omulundi ogwa 71<ref>https://satisfashionug.com/hannah-karema-tumukunde-aside-meet-the-other-african-beauty-queens-competing-for-the-miss-world-crown/</ref> era yali ku lusegere nnyo ne [[:en:Quiin_Abenakyo|Quiin Abenakyo]] kubanga naye yalondebwa ku Nnalulungi 10 abasinga mu nsi yonna n'okusinga "obulungi obulina omulamwa".<ref name="auto">https://www.pulse.ug/entertainment/hannah-karema-is-top-10-at-miss-world/lfj8208</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Hannah Karema Tumukunde yazaalibwa mu 1998 mu [[:en:Nakaseke_District|Disitulikiti y'e Nakaseke]], mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati]] ga [[:en:Uganda|Uganda]]. Yasomera ku Seroma Christian High School ne Hana International School nga tannaba kwegatta ku [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Ssettendekero wa Makerere]]. Mu kaseera kano abeera Kisasi, [[:en:Kampala|Kampala]]<ref>{{Cite web |url=https://buzznation.co.ug/2023/03/20/hannah-karema-tumukunde-biography-education-age-early-life-and-net-worth/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-06 |archive-date=2024-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316121247/https://buzznation.co.ug/2023/03/20/hannah-karema-tumukunde-biography-education-age-early-life-and-net-worth/ |url-status=dead }}</ref> era nga ye Ambasada w'omukutu gwa [[:en:StarTimes|StarTimes]] mu Uganda.<ref>https://nilepost.co.ug/miss-world/191897</ref>
== Empaka z'obwa Nnalulungi ba Uganda 2023 ==
Mu mpaka z'obwannalulungi ba Uganda mu 2023, Karema yawangula abakontanyi abalala 20 okusobola okuwangula engule y'obwannalulungi wa Uganda ezayindira ku UMA multipurpose hall Kampala.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/i-now-have-a-voice-says-miss-uganda-4181500</ref> Yaweebwa emmotoka ekika kya [[:en:Toyota_Wish|Toyota Wish]] era n'okyitawo buterevu okukiikirira Uganda mu mpaka z'obwannalulungi w'ensi yonna.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/nakaseke-s-hannah-karema-crowned-miss-uganda-2023-24-4164738</ref>
== Empaka z'obwannalulungi w'ensi yonna 2024 ==
Karema yakiikirira Uganda mu mpaka z'[[:en:Miss_World|obwannalulungi w'ensi yonna]] ez'omulundi ogwa 71 nga mu Pulojekiti ye eya [[:en:Beauty_With_A_Purpose|Obulungi obw'omulamwa]] yakwata ekifo kya 7 nga pulojekiti eno egenderera okukuumira omuwala mu ssomero saako n'okubatuusako eby'ettago ebikozesebwa saako n'engeri y'[[:en:Menstrual_hygiene_management|okweyonja mu kaseera k'ensonga z'ekikyala]]. Yakwata kya kubiri mu mpaka za Miss World Africa<ref>https://www.galaxyfm.co.ug/2024/03/15/miss-uganda-and-startimes-brand-ambassador-hannah-karema-brings-award-and-registers-impressive-performance-at-miss-world-in-india/</ref><ref>https://satisfashionug.com/from-winning-beauty-with-a-purpose-africa-to-securing-a-spot-in-the-top-8-hannah-karemas-miss-world-journey-was-nothing-short-of-sensational/</ref> oluvanyuma lw'okuwangulwa [[:en:Miss_Botswana|Miss Botswana]], Lesego Chombo.<ref>https://softpower.ug/ugandas-beauty-queen-hannah-karema-emerges-1st-runner-up-for-miss-world-africa/</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Tumukunde, Hannah Karema}}
josvhneguui9gqdg3k4f3bvwn3amp0s
Halima Namakula
0
10565
56769
48749
2026-06-26T13:06:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56769
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Halima Namakula''' (yazaalibwa Ogwasooka 1, 1960) [[Yuganda|munayuganda muyimbi]], [[:en:Entrepreneur|munnakatemba]], [[:en:Entrepreneur|omutandisi w'emirimu]] era [[:en:Humanitarian|omuyambi w'abantu]] nga mu 2009 yasunsulwa okukiikirira Uganda [[:en:Beauty_pageant|mu mpaka z'obwa nnalulungi]] obw'ensi yonna.
== Okuzannya katemba ==
Halima Namakula omulimu gwe yagutandikira mu kuzannya katemba ku siteegi ng'akyali muto era ng'ali mu ssomero n'ekibiina ekiyitibwa "The Black Pearls". Munne Namakula gwe yazannya naye, [[:en:Husband|bba]], era taata w'abaana be yafa mu 1994. Wadde erinnya lye ku siteegi ye Halima Namakula, oluusi yayogerako nga "maama w'abayimbi bonna". Mu myaka gya 1990 oluvannyuma lw’okufa kwa bba, Namakula yasenguka n’adda mu nsi ye n’agenda mu maaso n’okuzannya katemba, ne yeegatta ku ssabbuuni wa ttivvi, “That’s Life Mwattu”, nga Michelle.
== Kaweefube w’okuyamba abantu ==
Halima Namakula ye mmemba eyatandikawo ekibiina kya ''Women At Work International'', ekibiina ekitali kya gavumenti ekiyamba okuggya [[:en:Sex_worker|abakazi abatunda akaboozi okuva ku nguudo]] nga abatonderawo emikisa gy'okukolamu emirimu.
== Okutandika okukola ku by'enyimba ==
Okuva mu 1999 Halima Namakula afulumizza alubaamu za situdiyo ttaano: era zonna zaakolebwa wansi w'ekitongole kye [[:en:Record_label|ekya record label]], No-End Entertainment.
=== Alubaamu z'enyimba ===
* 1999 Ekimbeewo
* 2000 Tonkutula
* 2001 Kyama Kyange
* 2004 Cheza aka Sambagala
* 2008 Ntuse Jendaga
=== Enyimba zeyayimba yekka ===
Vidiyo z'ennyimba:
* Ekimbeewo
* Tonkutula
* Omusajja Waa Takisi
* Tuzina
* Cheza
* Sambagala
* Africa Yetu
* Watoto Wa Mungu
* Kibaduguda
Mu 2008 Namakula yajaguza emyaka 10 mu kisaawe ky'okuyimba amangu ddala nga yaakamala okukola emikutu gy'amawulire kye baayita "a flopped show" ku Kati Kati ne [[:en:K-Ci_&_Jojo|K-Ci & Jojo]] . Mu April wa 2012 Namakula yafulumya oluyimba lwe yayita "Digida" ekitegeeza amazina, kyokka ku luno yasigala wala n'ennyimba z'abaana z'abaana z'amanyi.
== Obutakwatagana ==
Mu 2003 leediyo ya Halima Namakula eya Beat FM yaggalwawo olukiiko oluweereza ku mpewo olw’okukolera nga terina layisinsi. Mu 2007 Halima Namakula yawawaabirwa obukadde bwa sh57million Uganda shillings (nga US$25,000) olw’okudduka ku mwana ow’emyaka esatu. Mu 2012 Halima yakwatibwa lwa kusuula kasasiro mu kibuga [[Kampala]] ebipande by’ekivvulu kye ekya Ndimuzadde ku Club Obligatto.
== Okusunsulwa n’okusiimibwa ==
* [[:en:Kora_Awards|Awaadi za Kora]] eza 2004 - Yalondebwa
* 2005 [[:en:Kora_Awards|Kora Awards]] - Yalondebwa
* 2009 [[Divas Awards]], yamukwasa engule y’obulamu bwe bwonna.
* 2009/2010 New Vision & DFCU “Ekirabo ky’omukyala omuwanguzi w’omwaka.
* Mu 2009 yali Mukyala Uganda era yakiikirira Uganda mu mpaka za Mukyala World eza 2009 ezaali mu kibuga [[Vung Tau]] [[:en:Vietnam|ekya Vietnam]] .
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://www.softpower.ug/men-advised-against-abandoning-wives-suffering-fistula/ https://www.softpower.ug/abasajja-bawabuddwa-okusuula-abakyala-ababonaabona-fistula/]
* [https://observer.ug/lifestyle/60733-halima-namakula-s-eight-year-fistula-fight-gets-boost https://observer.ug/lifestyle/60733-halima-namakula-okulwana-fistula-emyaka munaana-kufunye amaanyi]
* www.monitor.co.ug/SpecialReports/Abawona-Fistula-bagabana-ebyo-bayitamu/688342-5202684-view-asAMP-k8901fz/index.html
* [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1503730/awarded-supporting-fistula-stricken-wives https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1503730/aweereddwa-okuwagira-abakyala-abakubwa-fistula]
* [https://bigeye.ug/photos-halima-namakula-in-fistula-fight-campaign-this-weekend/ https://bigeye.ug/ebifaananyi-halima-namakula-mu-kaweefube-okulwana-fistula-wiikendi-luno/]
* [http://www.sunrise.ug/news/202002/wawi-to-extend-health-support-to-victims-of-human-trafficking.html http://www.sunrise.ug/news/202002/wawi-okugaziya-obuyambi-ebyobulamu eri abakoseddwa-okukukusibwa-abantu.html]
* [https://nilepost.co.ug/2018/09/30/miss-norway-miss-uganda-in-fistula-awareness-campaign/?mode=list https://nilepost.co.ug/2018/09/30/subwa-norway-subwa-uganda-mu-fistula-kaweefube w'okumanyisa abantu ku fistula/?mode=list]
* [https://amp.howwebiz.ug/news/celebrity/12892/several-singers-join-together-for-fistula-charity-walk https://amp.howwebiz.ug/news/celebrity/12892/abayimbi-abawerako-beegasse-wamu-okutambula-mu-fistula-abazirakisa] .
* [https://www.independent.co.ug/halima-namakula-singer-mother-humanitarian/ https://www.independent.co.ug/halima-namakula-omuyimbi-maama-ow'obuntubulamu/]
* [https://newslexpoint.com/amphibious-tourist-bus/ https://newslexpoint.com/halima-namakula-okumalawo-fistula-ug/amp/]
* [https://amp/s/mbu.ug/2020/07/10/afrigos-moses-matovu-features-in-halima-namakulas-ndikadiwa-nawe-video/amp/ https://amp/s/mbu.ug/2020/07/10/afrigos-moses-matovu-eyakutte-mu-halima-namakulas-ndikadiwa-nawe-video/amp/]
* [https://www.newvision.co.ug/news/1522414/represent-elderly-parliament-halima-namakula https://www.newvision.co.ug/news/1522414/kikirira-abakadde-parliament-halima-namakula]
* [https://nilepost.co.ug/2020/05/26/singer-halima-namakula-surprises-kadaga-at-parliament-throws-for-her-birthday-mini-concert/ https://nilepost.co.ug/2020/05/26/omuyimbi-halima-namakula-ewuniikiriza-kadaga-ku-paalamenti-akasudde-mu-kivvulu-ky'amazaalibwa ge/]
* [https://bigeye.ug/halima-namakula-resurfaces-with-ndikadiwa-nawe-watch-video-here/ https://bigeye.ug/halima-namakula-azzeemu-ne-ndikadiwa-nawe-laba-akatambi-wano/]
* [https://bigeye.ug/halima-namakula-cautions-chameleone-against-involving-in-fights-following-diggy-baur-saga/ https://bigeye.ug/halima-namakula-alabulira-chameleone-eyenyigira-mu-entalo-okugoberera-diggy-baur-saga/]
[[Category:Bayimbi]]
ttkhumdp5i7kimyf8tgizp8aluzqeei
Hellen Asamo
0
10600
56913
44611
2026-06-26T18:42:11Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56913
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hellen Asamo''' era amanyikiddwa nga '''Asamo Hellen Grace''' (yazaalibwa nga 24 Ogwokuna mu mwaka gwa 1964) Munnayuganda [[:en:Teacher|omusomesa]] era akiikirira abantu abaliko obulemu mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|bitundu by'omu Buvanjuba]] eyaweereza mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekumi .<ref name=":0">{{Cite web}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2019/03/19/who-is-grace-hellen-asamo-the-mp-who-tabled-motion-to-have-president-museveni-as-the-unopposed-nrm-flagbearer-for-2021/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-12 |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207191832/https://matookerepublic.com/2019/03/19/who-is-grace-hellen-asamo-the-mp-who-tabled-motion-to-have-president-museveni-as-the-unopposed-nrm-flagbearer-for-2021/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2020/06/23/scientific-election-how-will-the-deaf-and-blind-benefit-from-radios-and-tvs-people-with-disabilities-mp-asamo-asks/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-12 |archive-date=2022-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019102924/https://www.matookerepublic.com/2020/06/23/scientific-election-how-will-the-deaf-and-blind-benefit-from-radios-and-tvs-people-with-disabilities-mp-asamo-asks/ |url-status=dead }}</ref> Yawangula mu kalulu ka bonna aka 2021 general elections mu kifo kye nga akiikirira abantu abaliko obulemu mu [[:en:Eastern_Region,_Uganda|bitundu by'omu Buvanjuba]].<ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/asamo-hellen-grace-10769/</ref> Hellen ai mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]].<ref name=":0" />
== Emisomo ==
Mu mwaka gwa 1977, Yamaliriza emisomo gye egya Primary Leaving Examination (PLE) okuva mu Soroti Primary School era oluvanyuma ne yegatta ku Nkoma Secondary School okusoma [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate of Education]] era n'amaliriza mu mwaka gwa 1981. Mu mwaka gwa 1990, yaweebwa satufikeetti ya Grade III Teaching Certificate okuva mu ttendekero lya Institute of Teacher Education Kyambogo. Mu mwaka gwa 1996, yafuna dipulooma mu by'enjigiriza okuva mu ttendekero lya Institute of Teacher Education Kyambogo era. Alina diguli mu by'enjigiriza (2006) okuva mu [[:en:Kyambogo_University|Yunivasitte ya Kyambogo]].
== Emirimu gye nga tanatandika by'abufuzi ==
Mu 1992-1997, yaweereza ng'omusomesa mu somero lya Nakatunya Primary School.<ref name=":0"/> Mu mwaka gwa 1997, yegatta ku somero lya Moroto KDA Primary School nga omusomesa era oluvanyuma n'aweereza mu somero ly'erimu nga head teacher wakati wa 1998 ne 2000.<ref name=":0" /> Yegatta ku NUDIPU (National Union of Disabled Persons of Uganda) wakati wa 2002 ne 2003 era n'akola nga Ag. executive dayirekitta.<ref name=":0" /> Mu 1990-1992, yaweereza ng'omusomesa mu Soroti Primary School.<ref name=":0" /> Okuva mu mwaka gwa 2000 okutuusa 2003, yegatta ku Moroto Army School era n'aweebwa omulimu nga omumyuuka wa head teacher.<ref name=":0" /> Okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa 2011, ye yali omumyuuka wa executive dayirekita/sentebbe wa pulogulaamu mu NUDIPU.<ref name=":0" />
== Eby'obufuzi ==
Okuva mu mwaka gwa 2013 okutuusa kati, akoze nga mumyuuka wa sentebbe w'akakiiko ka Equal Opportunities Committee mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0" /> Yaweereza nga [[:en:Member_of_parliament|mmemba wa Paalamenti]]<ref name=":0" /> mu Paalamenti ya Uganda okuva mu mwaka gwa 2011 okutuusa 2021 mu Paalamenti ya Uganda ey'omwenda n'eyekumi.<ref name=":0" />
Mu Paalamenti ya Uganda, yaweereza mu milimu emirala nga omumyuuka wa sentebe w'akakiiko ka Equal Opportunities,<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/involve-more-women-in-conflict-solving-igad-3276190</ref><ref>https://parliamentwatch.ug/mps-question-the-criteria-to-merger-government-bodies/</ref> era nga mmemba w'akakiiko ka Gender Labour and Social Development and Appointments Committee.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mpscanug.com/profile/asamo-hellen/ |access-date=2024-04-12 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015115251/https://www.mpscanug.com/profile/asamo-hellen/ |url-status=dead }}</ref>
Yaleeta ekiteeso ku meeza ekya NRM Parliamentary Caucus okukaanya nti Pulezidenti Museveni yekka akwaate bendera y'ekiibina mu kalulu ka 2021 nga tewali amuvuganya.<ref name=":1"/> Hellen yanyonyola nti ensonga ye enkulu lwaaki alonze Museveni yekka okuvuganya yali ya kukaatiriza bye yali akoze munsonga z'eddembe n'obukakamu nga akulembera egwanga eri obuwanguzi, ekuzimba amakolero, n'okutereeza eby'enfuna<ref name=":1" />
Era mmemba w'ekibiina kya Uganda Women Parliamentary Association ekyomu Paalamenti ya Uganda ey'ekumi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://uwopa.or.ug/content/members-uwopa-10th-parliament |access-date=2024-04-12 |archive-date=2021-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418030533/http://uwopa.or.ug/content/members-uwopa-10th-parliament |url-status=dead }}</ref>
== Obulamu bwe ==
Yazaalibwa mu Disitulikitti ye Soroti.<ref name=":1" /> Hellen mufumbod.<ref name=":0" /> Alina okwagala okungi mu kugaba, okuyamba ba kateyamba, okubuulirira n'okwetabba mu bikolwa by'omutababuvumo (Community) activities.<ref name=":0" />
Byayagala okukola bye bino wamangaBelow are her hobbies:<ref name=":0"/>
* Travelling
* Making friends
* Listening to church music
* Reading novels
* Discussions
== Laba ne ==
* [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Olukalala kwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]]
* [./Https://en.wikipedia.org/wiki/National_Resistance_Movement National Resistance Movement]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament ya Uganda]]
* [[:en:Eastern_Region,_Uganda|Ebitundu by'omubuvanjuba]]
== Ebijuliziddw wa bweru ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Website ya Paalamenti ya Uganda]
* [https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/6ceddccb-15e7-44f4-b11f-dc098e8cabd2/ Parliament Watch Uganda]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
d1iqniq0gv19vpptnw33t3v06nzguz7
Harriet Mayanja-Kizza
0
10709
56832
44112
2026-06-26T13:30:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56832
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harriet Mayanja-Kizza''', '''MBChB, MMed, MSc, FACP''', Munnayuganda, [[:en:Physician|Musawo]], [[:en:Researcher|munonyereza]], era [[:en:Academic_administration|mukulembeze mu ssomero]]. Yali akulira essomero ly'abasawo erya [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]],<ref>https://web.archive.org/web/20141226184404/http://www.accordiafoundation.org/what-we-do/infectious-diseases-institute-uganda/ugandan-academic-alliance/index.html#Mayanja-Kizza</ref><ref name="Profile">http://www.campustimesug.com/profile-of-prof-harriet-mayanja-kizza-dean-school-of-medicine-at-makerere-university-college-of-health-sciences/</ref> essomero ly'abasawo elisinga obukulu mu [[:en:East_Africa|East Africa]],<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.uvri.go.ug/index.php/about-uvri/our-partners |access-date=2024-04-30 |archive-date=2014-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227082301/http://www.uvri.go.ug/index.php/about-uvri/our-partners |url-status=dead }}</ref> elyatandikibwawo mu 1924.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Columbia_University</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Yazaalibwa mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Masekkati ga Uganda]] mu myaka gya 1950. Alina Diguli mu busawo eya [[:en:Bachelor_of_Medicine|Bachelor of Medicine]] ne Diguli mukulongoosa eya [[:en:Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Surgery]], zeyafunira ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] mu 1978. Alina ne Diguli ey'okubiri mu busawo eya [[:en:Master_of_Medicine|Master of Medicine]] mu [[:en:Internal_Medicine|bujjanjabi bw'enddwade z'omunda]], gye yafuna mu 1983, okuva e Makerere. Yasoma essomo elikwata ku mubir engeri gy'egekuumamu okuva eri enddwadde elya [[:en:Immunology|immunology]] n'essomo elikola kuunonyereza obulwadde obuluma omuntu erya [[:en:Pathology|pathology]] ku [[:en:Case_Western_Reserve_University|Case Western Reserve University]] mu [[:en:Cleveland|Cleveland]], [[:en:Ohio|Ohio]], USA, nga yatikkirwa Diguli ey'okubiri mu Busawo eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu 1999. Omu ku basawo abasomera ku American College of Physicians.<ref name="Fellow">https://web.archive.org/web/20150605022246/http://cfar.ucsf.edu/cfar?page=symposia-11-mayanja-kizza</ref>
== Emirimu gye ==
Mayanja-Kizza akoze nga Lekilyala mu Dipaatimenti esomesa [[:en:Internal_Medicine|obujjanjabi bw'enddwadde ez'omunda]] ku Ssettendekero wa Makerere University Medical School. Era yaweereza nga akulira Dipaatimenti esomesa obusawo bw'enddwadde z'omunda era n'eku ssomero ly'abasawo ku Ddwaliro ekkulu ery'e Mulago erya [[:en:Mulago_National_Referral_Hospital|Mulago National Referral Hospital]], eddwaliro elisomesa abasawo. Mu Gwekkuminogumu 2010, yalondebwa ng'omukulu w'essomero ly'abasawo erya Makerere Medical School, ku [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Makerere University College of Health Sciences]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.idi-makerere.com/board-members/harriet-mayanja-kizza |access-date=2024-04-30 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105032951/https://www.idi-makerere.com/board-members/harriet-mayanja-kizza |url-status=dead }}</ref> Awereza mu bifo bingi ku ddaala ly'ensi ye, mu bitundu eby'enjawulo ne mu nkiiko ttabamiluka mu nsi 'ebulaaya era afulumiza obutabo obukwata ku bavubuka.<ref>https://web.archive.org/web/20141226200347/http://www.cidri.uct.ac.za/isab/isab6.html</ref> Mu 2022, yaweebwa ekitiibwa kya AD Scientific Index nga munnabyasaayansi asinze mu Uganda.<ref>https://campusbee.ug/news/makerere-has-the-best-scientists-in-the-country-report/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adscientificindex.com/scientist.php?id=98751 |title=Archive copy |access-date=2024-04-30 |archive-date=2022-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709162119/https://www.adscientificindex.com/scientist.php?id=98751 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://mediascapenews.com/2022/05/who-are-ugandas-top-500-scientists-of-2022-a-new-report-finds-out/ |access-date=2024-04-30 |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430144553/https://mediascapenews.com/2022/05/who-are-ugandas-top-500-scientists-of-2022-a-new-report-finds-out/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebirala ebikulu ==
Obukugu bwe buli mu [[:en:Immunology|kumanya mibiri gy'abantu n'abutya bwegyekuuma okuva eri enddwadde]], ng'essira yalssa mu kulwanyisa Mukenenya n'akafuba. Emisomo gye egy'okunoonyereza gitambulira mu kumanya engeri emibiri gye bugyamu n'engeri obubri gy'ebugulwanisaamu obujjanjabi eri abalwadde abalina akawuka akaleeta mukenenya n'akafuba. Pulofeesa Harriet Mayanja-Kizza mmema wa Uganda National Academy of Sciences.<ref>https://web.archive.org/web/20150302002902/http://ugandanationalacademy.org/fellow_profile.php</ref>
== Laba na bino ==
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Makerere University College of Health Sciences]]
* [[:en:Mulago_National_Referral_Hospital|Mulago National Referral Hospital]]
== Emirimu gye egy'okunoonyereza ==
Munoonyereza aweebwa ekitiibwa nga yafulumya ebiwandiiko ebisoba mu 200 n'ebyajulizibwamu 9277 mu mirimu gye mu Gwokutaano 2022.<ref>https://scholar.google.com/citations?user=tjbhqqYAAAAJ&hl=en</ref> Ebimu ku biwandiiko bye ebirina ebyajulizibwamu ebisoba mu 100 mwalimu; A blood RNA signature for tuberculosis disease risk:
[[File:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|thumb|'''Tuberculosis-x-ray''']]
a prospective cohort study (2016),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5392204</ref> Outcomes of cryptococcal meningitis in Uganda before and after the availability of highly active antiretroviral therapy (2008),<ref>https://doi.org/10.1086/587667</ref> A study of the safety, immunology, virology, and microbiology of adjunctive etanercept in HIV-1-associated tuberculosis (2004),<ref>https://doi.org/10.1097%2F00002030-200401230-00015</ref> Impact of tuberculosis (TB) on HIV-1 activity in dually infected patients (2001),<ref>https://doi.org/10.1046/j.1365-2249.2001.01401.x</ref> Patient and health service delay in pulmonary tuberculosis patients attending a referral hospital: a cross-sectional study (2005),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1310609</ref> Predictors of long-term viral failure among Ugandan children and adults treated with antiretroviral therapy (2007),<ref>https://doi.org/10.1097%2FQAI.0b013e31814278c0</ref> Four-gene pan-African blood signature predicts progression to tuberculosis (2018),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6019933</ref> Sero-prevalence and risk factors for hepatitis B virus infection among health care workers in a tertiary hospital in Uganda (2010),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2910699</ref> Novel serologic biomarkers provide accurate estimates of recent Plasmodium falciparum exposure for individuals and communities (2015),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4538641</ref> Immunoadjuvant prednisolone therapy for HIV-associated tuberculosis: a phase 2 clinical trial in Uganda (2005),<ref>https://doi.org/10.1086/427995</ref> Combination therapy with fluconazole and flucytosine for cryptococcal meningitis in Ugandan patients with AIDS (1998),<ref>https://doi.org/10.1086/516372</ref> Severe sepsis in two Ugandan hospitals: a prospective observational study of management and outcomes in a predominantly HIV-1 infected population (2009),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2771355</ref> Immunological mechanisms of human resistance to persistent Mycobacterium tuberculosis infection (2018),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6278832</ref> IFN-γ-independent immune markers of Mycobacterium tuberculosis exposure (2019),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6559862</ref> Genome scan of M. tuberculosis infection and disease in Ugandans (2008),<ref>https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2008PLoSO...3.4094S</ref> Acceptance of routine testing for HIV among adult patients at the medical emergency unit at a national referral hospital in Kampala, Uganda (2007),<ref>https://doi.org/10.1007/s10461-006-9180-9</ref> Diagnostic performance of a seven-marker serum protein biosignature for the diagnosis of active TB disease in African primary healthcare clinic attendees with signs and symptoms suggestive of TB (2016),<ref>https://thorax.bmj.com/content/71/9/785</ref> The impact of early monitored management on survival in hospitalized adult Ugandan patients with severe sepsis: a prospective intervention study (2012),<ref>https://journals.lww.com/ccmjournal/Abstract/2012/07000/The_impact_of_early_monitored_management_on.6.aspx</ref> High T-cell immune activation and immune exhaustion among individuals with suboptimal CD4 recovery after 4 years of antiretroviral therapy in an African cohort (2011),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3065409</ref> FCRL5 Delineates Functionally Impaired Memory B Cells Associated with ''Plasmodium falciparum'' Exposure (2015),<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4438005</ref> Concise gene signature for point‐of‐care classification of tuberculosis (2016), Relationship of immunodiagnostic assays for tuberculosis and numbers of circulating CD4+ T-cells in HIV infection (2010)<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://erj.ersjournals.com/content/35/3/619 |access-date=2024-04-30 |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430143055/https://erj.ersjournals.com/content/35/3/619 |url-status=dead }}</ref>
== Ebijulziddwamu ==
{{Reflist}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Mayanja-Kizza, Harriet}}
e9wkr9ei9o81rmnxv9fplm6jphu5rza
Henry Kyemba
0
10862
56941
35892
2026-06-26T19:02:59Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Henry_Kyemba_(1977).jpg|thumb|Kyemba in 1977]]
'''Henry Kisaja Magumba Kyemba''' (8 February 1939 – 19 October 2023) Yali munnabyabufuzi omukukutivu mu Uganda era nga yalinako ebifo ebinene era yamala nafuuka [[:en:Ministry_of_Health_(Uganda)|minisita we byobulamu]] mu uganda ku mulembe gwa [./Idd_Aminhttps://en.wikipedia.org/wiki/Idi_Amin Idd Amin] .<ref>https://web.archive.org/web/20110822171707/http://articles.cnn.com/2003-08-16/world/amin.obituary_1_idi-amin-ugandan-army-ugandan-government?_s=PM%3AWORLD</ref>yawereza mu kifo kino okuva nga ogwokubiri 1974 paka ogwokuttaano 1977,bweyawanganguka.<ref name="harvey">{{Cite news|accessdate=28–30}}</ref>yawandiika akatabo ''State of Blood'' a 1977kyeyawandiika nga amazze okuva m[./U_Ugandahttps://en.wikipedia.org/wiki/Uganda u Uganda] nga kanyonyola obukulembeze obwa musibirs mu bbwa ku mulembe gwa Amin.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Sydney_Morning_Herald</ref>
== Ebyafaayo by'okusoma kwe ==
Henry Kisaja Magumba Kyemba yazalibwa mu ssaza lye Bunya County mu [[:en:Busoga|Busoga]] nga 8 /2/1939,<ref name="monitor.co.ug">https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/henry-kyemba-the-man-who-joined-politics-by-accident-1562988</ref><ref>[https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Henry+Kyemba#:~:text=Reference-,View,dead%22.%20NilePost.%2019%20October%202023.%20Retrieved%2019%20October%202023,-. https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Henry+Kyemba#:~:text=Reference-,View,dead%22.%20NilePost.%2019%20October%202023.%20Retrieved%2019%20October%202023,-.]</ref> yazalibwa omukyala Suzana Babirizangawo Mutekanga ne Suleiman Kisajja, omuyambi wa bafuzi ba matwale.
Kyembayasomera ku ssomero lye kyalo prku mutendera gwa wansi ,nga tanaba kweyunga ku Busoga College Mwiri okufuna Cambridge School Certificate (1951–1956).yaliko ku [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]] wakati wa 1957 ne 1962 era natikirwa degiri mu bwafaayo . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2023)">[[Wikipedia:Citation neededhttps://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citation needed|citation needed]]</span>'']</sup>
Kyemba yafuna masters degree mu byafayo ku [[:en:Northwestern_University|Northwestern University, Evanston]], US ne Certificatemu ssomo lya Afiricaku ssetendekero yomu . yatikirwa digiiri mu byafayo mu London University.
Kyembayatandika okuwereza Gavumenti olunaku olukesa amefuga ga uganda mu 1962 okuva eri Bungereza .yaliko omuwandiisi we kyama wawa ssabaminisita wa Uganda o, [[Milton Obote]]. [[:en:1971_Ugandan_coup_d'état|oluvanyuma lw' okuwamba mu 1971]] gavumenti ya Obote ,yeyunga ku kakiiko akafuzi ka Gavumenti ya [[Idi Amin|Amin]] era yakuzibwa nafuka minisita we byobulamu wakati wa (1974–1977) .<ref name=":0">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Henry+Kyemba#:~:text=Reference-,View,Kampala%3A%20Vision%20Group.%202012.%20p.%C2%A041.%20ISBN%C2%A09789970447008.,-Issues</ref> Kyemba oluvanyuma lw'okugenda e London mu 1977,gye yawandiikira akatabo ku mulembe gwa Amin nga kayitibwa : "''A State of Blood''."yakomawo mu Uganda mu 1986,era nawereza nga omuwandiisi w'ekitongole ekiramuzi.<ref name="monitor.co.ug">https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/henry-kyemba-the-man-who-joined-politics-by-accident-1562988</ref>
<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Henry+Kyemba#:~:text=View-,Kyemba%2C%20Henry%20(1977).%20A%20State%20of%20Blood%3A%20The%20Inside%20Story%20of%20Idi%20Amin.%20Grosset%20%26%20Dunlap.%20ISBN%C2%A09780448785349.,-Issues</ref>
== Obulamu n'obuwereza bwe mu Rotary international ==
Henry Kyemba yewayo okuwereza mu bibiina bya nakyewa era nafuuka nakyewa mu 1987nga memba waThe Source of the Nile Rotary Club ekisangibwa e Jinja.wansi wa Henry Kyemba's, obuwereza bwa nakyewa bwagaziwa mu Ugandaera kati kiweza obubinja 400 mu 2023. Ugandakai yagabanyibwamu District 9213,okuyita ku nsalo Tanzania.
mu kaseera k'okuffa kwe yali mukulembeze wa district mu buwereza bwa nakyewa Rotary International District 9200 (Uganda, Kenya, Eritrea, Ethiopia and Tanzania). kye kifo ekikulu mu buwereza buno obwanakyewa nga ssentebe yekka ye mukulembeze owokuntiko mu nsi yonna . obubinja bwa nakyewa busubira nti buyambye abanyu abali mu bukadde .
<ref>https://clubrunner.blob.core.windows.net/00000050146/en-ca/files/homepage/the-wave-newsletter---january-2019/The-Wave-Magazine_January_2018.pdf</ref>
== okufa kwe ==
Henry Kyembayaffa obulwadde bwa ssuukali nga 18 /10/2023,ku myaka 84.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ex-minister-henry-kyemba-dies-at-84-family-4406258</ref>
== Ebijjuriziddwa ==
2iljgunjdz13fsnj2szeza810qcaw4v
Emmanuel Nsubuga
0
10867
56997
35783
2026-06-27T11:34:58Z
DitektivUg
11122
ntomu template enkyamu
56997
wikitext
text/x-wiki
'''Emmanuel Kiwanuka Nsubuga''' (5 November 1914 – 20 April 1991) yali musumba [[:en:Roman_Catholic_Archdiocese_of_Kampala|Uganda Catholic]] prelate eyaweereza nga [[:en:Roman_Catholic_Archdiocese_of_Kampala|Ssabalabirizi wa Kampala]] eyasooka okuva mu okuva1966 okutuuka 1990 era nga [[:en:Cardinal_(Catholic_Church)|kalidinaal]]<nowiki/>i okuva mu 1976 okutuusalwe yafa.<ref>https://web.archive.org/web/20090624071410/http://www.klarchdiocese.org.ug/diocese.php</ref><ref name="nyt">https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE5DF1F38F931A15757C0A967958260</ref> Yali awakanya okutyoboola eddembe ly'obuntu mu bwannakyemalira bw'amagye obwa [[Idi Amin]].<ref>http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnsubuga.html</ref>
Mu bufuzi bwa Amin, Nsubuga yayogera ku bikolwa bya gavumenti ebityoboola eddembe ly'obuntu.Yakubirizza n'abasosodooti n'ababikira mu ggwanga lyonna okusuza abantu abadduka okutugugunyizibwa amagyemu [[:en:Ugandan_Bush_War|lutalo lw'omunda]] oluvanyuma olwaliwo mu kiseera kya Gavumenti ya of [[Milton Obote]].
Yasikirwa mu 1990 nga Ssaabalabirizi wa Kampala [[:en:Emmanuel_Wamala|Emmanuel Wamala]], eyafuuka kalidinaali mu 1994.
gkm6vlgtbut79qbn3ao21l00whdp61s
Henry Katumba Tamale
0
10920
56939
36960
2026-06-26T19:02:25Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56939
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Katumba Tamale''' yazaalibwa mu Gwokusatu nga 28, 1960, [[:en:Uganda|Munnayuganda]] Omulabirizi mu Kkanisa ya Uganda.
Mu myaka gya 1980, Katumba yatandika okwenyigira mu mirimu gy'Ekkanisa ya Uganda era oluvannyuma yasoma n'atuuzibwa ng'Omubuulizi mu 1985.
Yawasa Rev. Can. Elizabeth Julia Katumba mu Gwekkumineebiri nga 12 mu 1987 ku [[:en:Namirembe_Cathedral|Lutikko y'Omutukuvu Paul e Namirembe]] mu Uganda era balina abaana bataano. Katumba ye Mulabirizi ow'omukaaga ow'Obulabirizi bwa West Buganda mu [[:en:Church_of_Uganda|Kkanisa ya Uganda]], n'atuuzibwa ku bukulu buno nga 28 Ogwomunaana, 2016.<ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Tasks-that-await-West-Buganda-Bishop-as-he-takes-office-today/689844-3360032-1fbjau/index.html</ref>
Mu kusooka yaweerezaako ng'Omwawule era ng'omuyambi w'[[:en:Bishop_of_Namirembe|Omulabirizi w'e Namirembe]]<ref>https://livingchurch.org/2016/06/01/w-buganda-elects-6th-bishop/</ref> Mu 2017, Omulabirizi Tamale yagamba nti okubeera nga tewali nguudo nungi mu Buganda kyakalubya eby'entambula.<ref>https://ugandaradionetwork.com/story/poor-roads-land-amendment-dominate-bishop-tamales-anniversary-event</ref>
Okuwummula
Omulabirizi Tamale yawummula nga March 28, 2025 lwe yaweza emyaka 65 olwo n'asikizibwa Omulabirizi wa West Buganda ow'omusanvu Gaster Nsereko eyayawulibwa era n'atuuzibwa mu Gwokusatu nga 30, 2025.<ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/new-west-buganda-bishop-gaster-nsereko-instal-NV_207900</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
91gvba8zpxzpb0lr2gqf52436qhkd7h
Haruna Kasolo Kyeyune
0
11048
56864
44189
2026-06-26T13:44:28Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56864
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haruna Kasolo Kyeyune''' munnabyabufuzi [[Yuganda|mu Uganda]] . Ye [[:en:Microfinance|Minisita omubeezi mu avunaanyizibwa ku byensimbi]] mu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] Obuvunaanyizibwa bwe mu minisitule eno ey'ebyensibi obusinga bukwata ku ssente entonotono ezikozesebwa mu byobusuubuzi oba bizinensi entonno mu lungereza ekiyitibwa ''Microfinance'' . Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016. <ref>https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf</ref> Kasolo era yaliko omubaka mu palamenti akiikirira Kyotera County mu disitulikiti ye [[Rakai (disitulikit)|Rakai]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda ey’ekkumi]] (2016–2021). <ref>https://web.archive.org/web/20160527141255/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/members-of-parliament/members-of-parliament</ref> Mu kulonda kwa bonna okwaliwo mu Uganda mu mwaka 2021, John Paul Mpalanyi Lukwago munna Democratic Party (DP) yamuwangula era bwatyo Kasolo nafiirwa ekifo mu palamenti nga omubaka omulonde yadde nga ne palamenti y'ekkumi nemu atuula olw'ekifo kye nga minisita.<ref>https://www.independent.co.ug/ex-officio-ministers-take-oath-in-parliament/</ref> <ref>https://www.independent.co.ug/kyotera-nup-dp-supporters-released-on-bail/</ref> Kasolo nga minisita amannyiddwa nnyo olwokubunyisa entekateeka za gavumenti naddala ezo eziri mu minisitule y'ebyensimbi okugeza nga e''myooga'' ne ''Parish Developemnt Model'' (PDM) ssako n'okuba omu ku bateesa ku pulogulaamu y'ebyobufuzi ebeera ku TV ya NBS buli lwakubiri nga eno eyitibwa ''NBS Barometer.''<ref>https://www.independent.co.ug/minister-kasolo-sets-deadline-for-emyooga-defaulters/</ref><ref>https://presidentialinitiatives.go.ug/minister-haruna-kasolo-urges-enforcement-of-emyooga-loan-repayments/</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/govt-to-delete-rich-people-from-pdm-beneficiary-lists-4777172</ref><ref>https://www.independent.co.ug/minister-kasolo-orders-banks-to-refund-pdm-account-opening-fees/</ref><ref>https://nilepost.co.ug/news/216660/minister-kasolo-raises-concern-over-poor-implementation-of-pdm-in-buvuma</ref>
'''EBIRALA EBIMUKWATAKO'''
Hajji Kasolo nga ojjeeko okuba munna byabufuzi musajja mufumbo era mukyala we ye Dr. Ruth Aisha Biyinzika.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.kfm.co.ug/lifestyle/photos-state-minister-huruna-kasolo-introduced-by-lover.html |access-date=2024-09-27 |archive-date=2024-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619051956/https://www.kfm.co.ug/lifestyle/photos-state-minister-huruna-kasolo-introduced-by-lover.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://satisfashionug.com/inside-min-haruna-kasolo-psfus-dr-ruth-aisha-biyinzikas-plush-traditional-wedding/</ref> Kasolo era omu ku basuubuzi abatutumufu mu Uganda ne mu bbendo bendo lye Masaka era nga ye nnanyini wooteri ya ''Solo Hites'' esangibwa mu kibuga masaka.<ref>{{Cite web |url=https://blizz.co.ug/7655/Micro-Finance-Minister-Haruna-Kasolo-Launches-Own-Four-Star-Hotel-in-Masaka-City--Solo-Hites-Hotel |title=Archive copy |access-date=2024-09-27 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125170855/https://blizz.co.ug/7655/Micro-Finance-Minister-Haruna-Kasolo-Launches-Own-Four-Star-Hotel-in-Masaka-City--Solo-Hites-Hotel |url-status=dead }}</ref><ref>https://scribe.co.ug/here-are-the-faces-behind-hotel-ownership-in-masaka-city-what-drives-their-progress/</ref>
== Laba ne ==
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
== Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==
ibqnmuda63h3f0zq57iz9jyr2p68d4i
Henry Tumukunde
0
11050
56949
37634
2026-06-26T19:05:30Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Tumukunde Kakurugu''' munnabyabufuzi era nga yali munamaje mu [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|Uganda People's Defence Forces]] (UPDF) eyawumula. <ref>http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1317614/brig-tumukunde-stay-army</ref> Yeesimbawo okuvuganya ku bwa pulezidenti bwa [[Uganda]] mu [[:en:2021_Ugandan_general_election|kulonda kwa bonna okwa 2021]] .
Tumukunde era yaliko minisita avunaanyizibwa ku nsonga [[:en:National_Security|z'obutebenkevu]] mu [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]] era yalondebwa ku kifo kino nga 6 Ogwomukaaga 2016. <ref>https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet</ref> Wabula mu ngeri eyewuunyisa abanji Tumukunde yagobwa kubwa minisita nga 4 Ogwokusatu 2018 mu nkyukakyuka ezakolebwa omukulembeze wa Uganda mu bukulembeze bwe.Enkyukakyuka z'ezimu zaalimu n'okugoba eyali ssaabadduumizi wa poliisi ya Uganda Gen. Kale Kayihura.<ref>https://observer.ug/news/headlines/57086-museveni-fires-police-boss-kayihura-security-minister-tumukunde.html</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-fires-kayihura-tumukunde-1743212</ref> <ref name="Four">https://www.nation.co.ke/news/africa/Uganda-president-fires-police-chief--security-minister-/1066-4328592-5wkl9kz/index.html</ref>
Tumukunde [[:en:Advocate|puliida omutendeke]] alina obusobozi okuwoza emisango mu [[:en:High_Court_of_Uganda|kkooti enkulu mu Uganda]] . Mu maje ga Uganda aga [[:en:Uganda_Peoples_Defence_Forces|Uganda Peoples Defence Forces]], Tumukunde yaliko avunaanyizibwa ku kutekateeka, ensonga zabakozi, kwossa n'enzirukanya y'emirimu mu maje, yakulirako ekitongole kyamaje ekikesi ekiyitibwa ''CMI,'' Ono era yaliko [[:en:Commanding_officer|omudduumizi]] w'ekibinja kyamaje ekyokuna mu maje nga kino kisangibwa mu kibuga [[Gulu]] mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|mambuka]] ga Uganda. Tumukunde yakulirako ekitongole [[:en:Internal_Security_Organisation|ekikettera munda mu ggwanga]] ekya ISO. Tumukunde era yali mubaka wa Palamenti akiikirira amaje mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]] wakati wa 1995 ne 2005. <ref>http://www.monitor.co.ug/News/National/Tumukunde-cries-out-on-UPDF-ranks/-/688334/1920204/-/11w9s91z/-/index.html</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa nga 28 Ogwokubiri 1959 mu [[Rukungiri (disitulikit)|Disitulikiti y’e Rukungiri]] mu [[:en:Western_Region,_Uganda|bugwanjuba]] bwa Uganda. Yasomera mu ssomero lya Bishop Stuart College Demonstration School e [[:en:Mbarara|Mbarara]] okusoma pulayimale gyeyava okugenda ku [[:en:Kigezi_College_Butobere|Kigezi College Butobere]] (Siniya) ne [[Essomero lya Kibuli Sekendule|Kibuli Secondary School]] okusoma emisomo gya siniya. Tumukunde yatikkirwa diguli mubyamateeka eya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] mu 1981 mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|yunivasite e Makerere]] . Oluvannyuma mu mwaka 2010 yatikkirwa [[:en:Diploma_in_Professional_Legal_Practice|dipulooma mu by’amateeka]] gyeyasomera ku ttendekero lya [[Law Development Centre|Law Development Center]] . Ono era alina diguli mu byamafuta ne gaasi eyitibwa [[:en:Oil_and_gas|Executive Masters in Oil and Gas management]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Graduate_Institute_of_International_and_Development_Studies|Graduate Institute of International and Development Studies]] mu kibuga Geneva e [[Switzerland]] mu mwaka 2013. <ref name="Profile">http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=448</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20160303212656/http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/973410/-/x38ryd/-/index.html</ref>
== Okwegatta ku bayeekera ba NRA ==
Mu biseera bye yamala nga muyizi ku yunivasite e Makerere, Tumukunde yeenyigira nnyo mu byobufuzi nga awakanya gavumenti, oluvannyuma ekyamuviirako okwegatta ku bayeekera mu kiseera ekyo, abayina eje nga liyitibwa [[:en:National_Resistance_Army|National Resistance Army]], nga likulemberwa Pulezidenti wa Uganda mu budde buno [[Yoweri Museveni]]. Tumukunde olwebirowoozo bye mu byobufuzi yayigganyizibwa nnyo ab’ebyokwerinda mu gavumenti naddala mu mwaka gwe ogwasemba ku yunivasite era bwe yamala okusoma, yasalawo okwegatta ku [[:en:Ugandan_Bush_War|lutalo lw'omunsiko]], wamu ne mikwano gye babiri mu nga bano ye [[Mugisha Muntu]] ne Colonel Jet Mwebaze. <ref name="Who">http://chimpreports.com/8515-analysis-the-rise-and-fall-of-brig-tumukunde/</ref>
Ab’ebyokwerinda mu gavumenti ya [[Milton Obote|Obote]] mu kiseera ekyo baagezako okubakwata bwebalumba edduuka eryakolanga nga ensisikano yabayeekera mu kibuga [[Kampala]] wabula tebasobola kubakwata. Kigambibwa nti Tumukunde ne Muntu mu lulumba luno gavumenti lweyakola beefuula abasuubuzi ku kizimbe kino, era bwebatyo nebawona okukwatibwa okwandibaviiriddemu okutulugunyizibwa, si nakindi okufa. Mu ntandikwa y’olutalo, Tumukunde yali mukubi wa mmundu luwandula masasi era kyokka gyebyagwera nga afuuse omu ku baserikale abakulu mu ggye ly’abayeekera.Mu NRA Tumukunde ennamba ye yali RA 0111.
Mu mwaka 1984, mu lulwana wakati wamaje [[:en:Uganda_National_Liberation_Front|ga Uganda mu kiseera ekyo]] wamu n'abayeekerea ba NRA mu [[Luweero (disitulikit)|Disitulikiti y’e Luweero]], Tumukunde yakubwa amasasi mu magulu. Ebisago bye yafuna byali bya maanyi nnyo nebyeraliikiriza banne nti yali ayinza obutawona. Wabula ono yamala nakukusibwa okuva mu ggwanga n’atwalibwa e [[:en:Nairobi|Nairobi]] mu [[Kenya]] gyeyava okutwalibwa e London mu Bungereza nalongosebwa. <ref>http://allafrica.com/stories/201411190793.html</ref>
== Okwegwanyiza obwa Pulezidenti ==
Nga 3 Ogwokusatu 2020, Tumukunde yalangirira nga bw’agenda okuvuganya eyali mukama we [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] ku kifo ky’obwapulezidenti mu kulonda kwa bonna mu mwaka 2021. Mu lukung’aana lwa bannamawulire Tumukunde lweyakuba yategeeza nti yali asazeewo okwesimbawo oluvannyuma lwokulaba nti [[National Resistance Movement|ekibiina kya NRM]] ne Yoweri Kaguta Museveni nga pulezidenti tebaali beetegefu kuteesa [[:en:Peaceful_transition_of_power|ku ky’okukyusa obuyinza mu mirembe]] . <ref>https://www.softpower.ug/former-security-minister-henry-tumukunde-announces-presidential-bid/</ref> Nga 7 Ogwomukaaga 2020, oluvannyuma lw'[[:en:2020_Malawian_presidential_election|okulonda kwa pulezidenti]] okwali mu ggwanga lya [[Malawi]] ab'oludda oluvuganya gyebawangula akululu k'obwa pulezidenti, Tumukunde yasaba ebibiina ku ludda oluvuganya gavumenti mu Uganda okwegatta bisimbewo omuntu omu avuganye ku bwapulezidenti mu 2021 nga bannaabwe e Malawi bwebasimbawo Lazarus Chakwera . <ref>https://observer.ug/news/headlines/65163-tumukunde-calls-for-united-opposition-to-defeat-museveni</ref> Tumukunde yatuukiriza kyeyasuubiza era mu [[:en:2021_Ugandan_general_election|kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda]] ku bwa Pulezidenti.
== Obuweereza bwe oluvannyuma lwolutalo ==
Oluvannyuma lwabayeekera ba NRA okuwamba obuyinza mu mwaka 1986, Tumukunde yakuzibwa n’atuuka ku ddaala lya Major era nasindikibwa ku kitebe kya Uganda mu Bungereza nga avunaanyizibwa ku nsonga zeby'ekijaasi. Oluvannyuma Tumukunde yasindikibwa oweyongerayo okusoma ensonga z'ekijaasi ku ttendekero eriyitibwa [[:en:Armed_Forces_Command_and_Staff_College,_Jaji|Armed Forces Command and Staff College, Jaji]], e [[:en:Kaduna|Kaduna]] mu ggwanga lya[[Nigeria]],era nayitira waggulu ddala. Bwe yakomawo e Uganda yalondebwa okukulira ekitongole ekitekateekera amaje. Tumukunde yaweereza mu kifo kino okumala emyaka mingi era nayamba nnyo okuzimba ebitongole mu maje ga UPDF n'okulifuula ejje eryekikugu okulijja ku ndabika eyekiyeekera.
Mu 1994, Uganda yagenda mu kulonda okwavamu olukiiko olwabaga Ssemateeka wa Uganda owa 1995. Mu kulonda okwo, Tumukunde yeesimbawo okukiikirira Rubabo mu disitulikiti y’e [[Rukungiri]]. Mu kulonda okwo Tumukunde yavuganya ne minisita era omuntu omugundiivu mu gavumenti [[:en:Mondo_Kagonyera|Mondo Kagonyera]] . Tumukunde mu biseera ebyo eyali atemera mu myaka asatu yalabibwa nga omunafu era nga banji baalowooza nti yali amala biseera okwesimba ku muntu omugundiivu nga Kagonyera. Yadde nga gwali bwegutyo, Tumukunde yakola kakuyege owamaanyi era akalulu nakawangulira waggulu ddala bwatyo ne yeegatta ku ''CA''. Tumukunde yamanyibwa mu lukiiko olwobaga ssemateeka olwokwewangayo okukubaganya ebirowoozo ku buli nsonga n'okwetaba mu ntuula obutayosa.
Oluvanyuma lw’okuyisa ssemateeka, Uganda yagenda mu kulonda era Tumukunde nakomawo mu palamenti nga [[:en:Member_of_Parliament|omubaka]] omu ku abo abakiikirira amaje. Mu palamenti yaliyo okutuusa omwaka 2005. Mu biseera byebimu Tumukunde yali aweereza butereevu mu maje era n’akuzibwa okutuuka ku ddaala lya [[:en:Lieutenant_colonel|Lieutenant colonel]] era n’alondebwa okukulira abakozi n’enzirukanya y’emirimu. Ono era ajjukirwa olw’okutandika enkola y’okutuula ebigezo (PROMEX) eri abaserikale mu maje nga tebannakuzibwa era nga nabuli kati enkola eno ekyagobererwa. Mu mwaka 1998, Tumukunde yakuzibwa okutuuka ku ddala lya [[:en:Colonel|Colonel]] era nalondebwa okukulira ekitongole kyamaje ekikesi. Ekiseera kye nga ssabakesi kyogerwako nga ekiseera ekyalimu okutuuka ku buwanguzi obwamanyi. Mu buwanguzi buno mwalimu okulemesa obulumbaganyi bwabanalukalala ba [[:en:Al-Qaeda|Al-Qaeda]] okutegulula bbomu ku kitebe kya [[Amerika]] mu kibuga [[Kampala]]. Tumukunde era yateekawo obukiiko bwekikkesi mu Kampala obwagonjoola ekizibu kyokutegulula bbomu mu kibuga Kampala n'ebikolwa by'obutujju okutwalira ewamu. Tumukunde mu ngeri y'emu yazimba enkolagana n'obukulembeze bw'obusiramu banji bwebali batebeereza okukola obulumbaganyi ekyamwanguyiza okufuna amawulire ag'ekikessi mu bwangu.Okutwaliza awamu mu kiseera kye nga ssabakessi, ebitongole ebikessi mu Uganda byakolera ddala bulunji.<ref>http://chimpreports.com/8515-analysis-the-rise-and-fall-of-brig-tumukunde/</ref>
Tumukunde yakuzibwa okutuuka kuddaala lya [[:en:Brigadier_general|brigadier general]] n'akyusibwa n'aduumira ekibinja kya UPDF eky'okuna nga kisangibwa e [[Gulu]] . Mu kiseera ekyo, olutalo n'abayeekera ba ''Lord's Resistance Army'' (LRA) abakulirwa Joseph Kony lwali lugenda mu maaso era Tumukunde ng’aduumira ekibinja kyamaje ekyokuna yayongera nnyo okunafuya [[:en:Lords_Resistance_Army|Lords Resistance Army]] . Tumukunde era yakola kinene mu kutandikawo enteeseganya z’emirembe n’abayeekera era ye nekibinja kyamaje kyeyali aduumira nebetaaba butereevu kulwanyisa ekirwadde kya [[:en:Ebola_virus|Ebola]] ekyali kitawaanya [[:en:Northern_Uganda|amambuka ga Uganda]] mu kiseera ekyo.
Mu 2000, Tumukunde yalondebwa okukulira ekitongole ekikettera munda mu Uganda ekya [[:en:Internal_Security_Organisation|Internal Security Organization]]. <ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1026483/pulkol-tumukunde-appointed</ref>Mu kiseera kye yamala mu ''ISO'', Tumukunde yayongera okutereeza enkola y'emirimu mu kitongoel kino awamu n'okukiwa embavu n'obusobozi okukola obukessi nga bwe yali akoze mu CMI. ISO mu budde yamanyika olw'enkola yaayo ennungi era ennungi mu by'obukessi awamu n'okulwanyisa [[:en:Counter-terrorism|obutujju]] .
== Obukuubagano n'okutabuka ==
Engeri Tumukunde gyeyalinnyamu amadaala mu byekijaasi kwossa n'ebyobufuzi mu Uganda yamufuula wa ttutumu nnyo mu ggwanga lyonna. Ono bwatyo olw'endowooza ye eya ba mwoyo gwa ggwanga yeesanga mu bukuubagano n'ebitongole ye kkenyini byeyali afubye okuzimba.
Mu lumu ku ntuula zabakulembeze olwatuula mu 2003, Tumukunde yawakanya ekiteeso eky’okuggyawo [[:en:Term_limit|ekkomo ku bisanja]] by'omukulembeze weggwanga era nga kino yakikolera mu maaso ga mukama we era omuduumizi wamaje ow'okuntikko [[Yoweri Museveni]] nga ali ne ba minisita be Pulezidenti ne kabineti ye. Tumukunde yategeezezza nti kino ekiteeso kino kikontana butereevu n'ennono kwossa eddembe lye baali balwanye okussaawo era nategeeza nti ye teyali mwetegefu kwetaba mu nkikolwa kya kumenya ssemateeka. Ekikolwa kino nga bwekyali kisuubirwa kyamuteeka mu bukuubagano n'abantu banji nga n'omukulembeze w'eggwanga mwomutwalidde.
== Okukwatibwa n’okusibwa ==
Tumukunde yakwatibwa era navunanibwa emisango gy’okukozesa obubi ofiisi n’okusaasaanya amawulire amakyamu. Omisango gw'okukozesa obubi ofiisi oluvannyuma gwamujjibwako era nga kino kyayongera okukasa endowooza eyaliwo nti emisango gino gyali gya byabufuzi. Oluvannyuma ebyaddirira byewuunyisa kuba mwalimu okuwaliriza Tumukunde okulekulira ekifo kye mu palamenti ekintu kyeyakola nga 28 Ogwokutaano 2005 oluvannyuma n’akwatibwa ku biragiro bya pulezidenti.<ref>https://allafrica.com/stories/200506080362.html</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/news/1124006/tumukunde-forced-resign-mp</ref> <ref>http://allafrica.com/stories/200404090088.html</ref>
Nga akwatibwa amaka ge getoloolwa abajaasi abatakka wansi wa 50 era nga bano baadduumirwa ba Genero babiri okwali [[:en:Kale_Kayihura|Kale Kayihura]] ne Joshua Masaba era nga bano bebamukwata (mu nkola y'ekinamaje omujaasi akwatibwa oyo bwebenkana eddaala, oba oyo amusingako). Tumukunde oluvannyuma lw'okukwatibwa yatwalibwa mu kifo awasanyukirwa abakulu ku madaala agawaggulu ekiyitibwa ''officers mess'' ekisangibwa e Kololo era lino ne lifuula 'ekkomera' lye okumala ebbanga eryakunukiriza mu myaka ebiri nga akuumibwa butiribiri kwossa okumukugira okwogera nabantu abalala.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/judgment-day-for-brig-tumukunde-1540646</ref> [[:en:Extrajudicial_detention|Okusibwa kwe awatali kuwozesebwa mu kooti]] nga kw’ogasse n’okuwulira emisango [[:en:Court_martial|mu kkooti y’amagye]] kwayongera okutabula embeera era bwatyo oluvannyuma yayimbulwa mu mwaka 2007. Okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku ndowooza ye eyali ewakanya okukola ennongosereza mu [[:en:Constitution_of_Uganda|Ssemateeka wa Uganda]] okusobozesa pulezidenti okufuga ebisanja ebitaliiko kkomo okuva kwebyo ebibiri ssemateeka byeyali alambika mu budde obwo. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/index.php?view=article&catid=34%3Anews&id=23221%3Atumukunde-faces-death-life-in-jail&tmpl=component&layout=default&page=&option=com_content&Itemid=114 |access-date=2024-09-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000106/http://www.observer.ug/index.php?view=article&catid=34:news&id=23221:tumukunde-faces-death-life-in-jail&tmpl=component&layout=default&page=&option=com_content&Itemid=114 |url-status=dead }}</ref>
Nga 18 Ogwokuna 2013, kkooti yamaje ga UPDF yatuula era olutuula luno nerukomekkereza okuwulira emisango egyali gitutte emyaka 8. Omusango gw’okusaasaanya amawulire amakyamu era ag'obulabe gwagobwa ate omusango ogw’okweyisa obubi n'okusiiwuuka empisa ne gumusinga era nasalirwa ekibonerezo kya kooti yamaje kuvumirira bikolwa bye bino. <ref>http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=24851:feature-what-next-for-brig-tumukunde</ref>
=== Okukwatibwa kwe ===
Nga 12 Ogwokusatu 2020, nga zinatera okuwera wiiki bbiri ng'alangiridde nti yali wa kuvuganya ku bwa Pulezidenti, Gen. Tumukunde yakwatibwa ku misango egyekuusa ku [[:en:Treason|kulya mu nsi olukwe]] .
Nga 19 Ogwekkuminogumu 2020, Tumukunde yayimiriza kampeyini ze ez’obwapulezidenti oluvannyuma lw'okukwatibwa Robert Kyagulanyi Ssentamu amanyiddwa ennyo nga [[Bobi Wine]] omu ku baali mu lwokaano lw'obwa Pulezidenti. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://eagle.co.ug/2020/11/19/gen-tumukunde-muntu-suspend-campaigns-over-the-arrest-of-bobi-wine-and-amuriat.html |access-date=2024-09-30 |archive-date=2021-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726022438/https://eagle.co.ug/2020/11/19/gen-tumukunde-muntu-suspend-campaigns-over-the-arrest-of-bobi-wine-and-amuriat.html |url-status=dead }}</ref> Nga wayise ennaku bbiri, Tumukunde ne Kyagulanyi, wamu nabavuganya ku bwapulezidenti [[Mugisha Muntu]], [[Norbert Mao]], ne Patrick Amuriat Oboi, bakuba olukungaana lwa bannamawulire olwawamu era nebabaako byebakkaanya kungeri y'okugonjoola okusoomozebwa ne Poliisi. <ref>https://www.independent.co.ug/presidential-candidates-join-forces-to-deal-with-police-brutality/</ref>
== Okuwummula amaje ==
Nga 1 Ogwomwenda 2015, olupapula lwamawulire olwa ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]'' lwafulumya eggulire nga liraga nti Tumukunde yali akuziddwa okutuuka ku ddaala lya [[:en:Lieutenant_general|Lieutenant General]] era nawummuzibwa mu maje geyali awereezaamu okumala emyaka amakumi asatu mu ena. Okutuuka ku ddaala kweyawummulira amaje, Tumukunde yabuusibwa eddaala lya [[:en:Major_general|major general]] . <ref>http://www.monitor.co.ug/News/National/Brig-Tumukunde-promoted--then-retired/-/688334/2854028/-/ssmso7/-/index.html</ref>
== Okulondebwa kubwa minisita ==
Nga 6 Ogwomukaaga 2016, yalondebwa mu [[Cabinet of Uganda|kabineti]] nga Minisita avunaanyizibwa ku nsonga z'obutebenkevu mu ggwanga . <ref>https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf</ref> Tumukunde uagobwa kubwa minisita ku Ssande nga 4 Ogwokusatu 2018, mu [[:en:President_of_Uganda|bubaka pulezidenti]] wa Uganda bweyayisa ku mukutu gwe ogwa Twitter (mu budde buno eyitibwa X), Tumukunde yagobwa ne Genero munne [[:en:Kale_Kayihura|Kale Kayihura]], eyali adduumira poliisi ya Uganda.
== Laba ne ==
* [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|Uganda People's Defense Force]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[Rukungiri (disitulikit)|Disitulikiti y'e Rukungiri]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Kale_Kayihura|Kale Kayihura]]
== Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==
b7fnio2h58gf3f9ar6hk47snqvo84rl
Nakasero kasozi
0
11054
56887
36195
2026-06-26T17:22:30Z
Holder
615
56887
wikitext
text/x-wiki
'''Nakasero''' kamu ku busozi obusangibwa mu kibuga [[Kampala]].
0j9llhutfid55yspgzd39o8i0lkgliu
Lubaga divizoni
0
11060
56886
36214
2026-06-26T17:22:22Z
Holder
615
56886
wikitext
text/x-wiki
'''Lubaga''' y'emu ku divizoni ezikola ekibuga [[Kampala]].
eucu0bew24qcjnybi7ta0nhqfdbby9c
Polly Namaye
0
11335
56885
42882
2026-06-26T17:20:32Z
Holder
615
Reverted edit by [[Special:Contributions/Racheal Mukalazi|Racheal Mukalazi]] ([[User talk:Racheal Mukalazi|talk]]) to last revision by [[User:Namwanje Sauyah|Namwanje Sauyah]]
41486
wikitext
text/x-wiki
'''Polly Namaye Bangambaki''' ( ''née'' '''Polly Namaye''' ) munnayuganda omukugu mu by'empuliziganya, omusomesa era omupoliisi akola nga [[:en:Commissioner|Kaminsona]] avunaanyizibwa ku bikwekweto by'okuwagira emirembe mu [[:en:Uganda_Police_Force|Uganda Police Force]], okuva mu Ogw'omunaana 2024. <ref name="0R">{{Cite web |last=Kenneth Kazibwe |date=22 August 2024 |title=Polly Namaye eats big as IGP Byakagaba shakes up police again |url=https://nilepost.co.ug/news/213059/polly-namaye-eats-big-as-igp-byakagaba-shakes-up-police-again |access-date=26 August 2024 |website=Nile Post Uganda}}</ref> Okuva mu 2014 okutuuka mu Ogw'omunaana 2024, yeyali amyuka omwogezi wa Poliisi ya Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}</ref>
== Ebyafaayo n'okusoma ==
Namaye yazaalibwa mu [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], mu [[:en:Western_Region,_Uganda|bbendobendo lya maserengeta]] ga Uganda, eri David Kabalega ne Anne Kabalega. <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLydia_Promise2015">Lydia Promise (12 March 2015). [https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ "Who Is Polly Namaye"]. ''Lydiapromise.wordpress.com''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2019</span>.</cite></ref>
Yasomera mu Kabale Primary School nga tannakyuka n’agenda mu [[Maryhill High School]], essomero lya siniya ey’ekisulo nga ly'abawala bokka mu kibuga [[:en:Mbarara|Mbarara]] okusoma eddaala erisooka. Eddaala lye ery'okubiri yalimalirirza ku [[:en:Bweranyangi_Girls'_Senior_Secondary_School|Bweranyangi Girls' Senior Secondary School]], e [[Bushenyi]], n'atikkirwa [[:en:High_school_diploma|dipulooma ya siniya]] . <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLydia_Promise2015">Lydia Promise (12 March 2015). [https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ "Who Is Polly Namaye"]. ''Lydiapromise.wordpress.com''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2019</span>.</cite></ref>
Diguli ye eyasooka,[[:en:Bachelor_of_Arts_in_Education|mu by'enjigiriza]] yamuweebwa [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], yunivasite ya gavumenti esinga obukulu mu Uganda era esinga obunene. Yagenda mu maaso n'afuna [[:en:Human_Resources_Management|diguli ey'okubiri mu nzirukanya abakozi]] okuva mu [[Uganda Management Institute]] . <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLydia_Promise2015">Lydia Promise (12 March 2015). [https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ "Who Is Polly Namaye"]. ''Lydiapromise.wordpress.com''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2019</span>.</cite></ref> Diguli ye ey'okubiri, [[:en:Journalism|Master of Arts mu by’amawulire n’empuliziganya]], yamuweebwa Yunivasite y’e Makerere mu 2019. <ref name="2R">{{Cite web |date=19 January 2019 |title=Kavuma, Namaye Awarded Masters Degrees at Makerere |url=https://edge.ug/2019/01/19/kavuma-namaye-awarded-masters-degrees-at-makerere/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622022856/https://edge.ug/2019/01/19/kavuma-namaye-awarded-masters-degrees-at-makerere/ |archive-date=June 22, 2019 |access-date=21 June 2019 |website=The Edge |publisher=The Edge Uganda}}</ref>
== Emirimu ==
Namaye yakola ng’omusomesa w’amasomero mu [[Kyenjojo (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kyenjojo]] okumala ebbanga lya myezi mukaaga, okutuusa mu September 2007. Oluvannyuma yakyusa emirimu n’afuuka omupoliisi mu 2007. Okutendekebwa kwe okwasookerwako okwali kuzingiramu eby’ensoma, amateeka n’okutendekebwa, kwamala okutuusa mu December wa 2008. <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLydia_Promise2015">Lydia Promise (12 March 2015). [https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ "Who Is Polly Namaye"]. ''Lydiapromise.wordpress.com''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2019</span>.</cite></ref>
Okuva mu Ogusooka 2009 okutuuka mu Ogw'okuna 2014, ku ddaala lya [[:en:Senior_Superintendent_of_Police|Senior Superintendent of Police]], yaweereza ng’omwogezi wa poliisi mu kitundu kino mu Munisipaali y’e [[:en:Mbarara|Mbarara]] . <ref name="1R">{{Cite web |last=Lydia Promise |date=12 March 2015 |title=Who Is Polly Namaye |url=https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ |access-date=21 June 2019 |website=Lydiapromise.wordpress.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLydia_Promise2015">Lydia Promise (12 March 2015). [https://lydiapromise.wordpress.com/2015/03/12/polly-namaye/ "Who Is Polly Namaye"]. ''Lydiapromise.wordpress.com''. Kampala<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 June</span> 2019</span>.</cite></ref> Mu Ogw'okuna 2014, yakyusibwa n’atwalibwa mu ofiisi ya poliisi enkulu mu ofiisi ya Kaminsona wa Poliisi. Eyo, ku ddaala lya [[:en:Assistant_Commissioner_of_Police|akolanga omuyambi wa Kaminsona wa Poliisi]], yalondebwa okuba omumyuka w’omuduumizi wa ofiisi y’amawulire n’enkolagana n’abantu.<ref name="1R" />
Mu 2016, Namaye yakuzibwa n’atuuka ku ddaala [[:en:Assistant_Commissioner_of_Police|ly'omuyambi wa Kaminsona owa Poliisi]].<ref name="3R">{{Cite web |last=Zurah Nakabugo |first=and Johnson Taremwa |date=5 February 2016 |title=Kayihura Promotes 496 Police Officers |url=https://www.observer.ug/news-headlines/42434-kayihura-promotes-496-police-officers |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206082015/https://www.observer.ug/news-headlines/42434-kayihura-promotes-496-police-officers |archive-date=February 6, 2016 |access-date=21 June 2019}}</ref> We bwatuukira mu 2023, yali kaminsona wa poliisi era nga y'amyuuka omwogezi wa Poliisi ya Uganda.<ref>{{Cite web |last=Simon Kabayo |date=3 April 2023 |title=Polly Namaye returns as deputy police spokesperson |url=https://eagle.co.ug/2023/04/03/polly-namaye-returns-as-deputy-police-spokesperson/ |access-date=17 May 2024 |website=Eagle Online}}</ref>
== Amaka ==
Polly Namaye Bangambaki mufumbo ne Alfred Bangambaki era bazadde ba baana babiri.<ref>{{Cite web |last=Ainomugisha |first=Lydia |date=2021-01-09 |title=Soft spoken but tough officer |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/soft-spoken-but-tough-officer-1603060 |access-date=2024-05-17 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1502316/museveni-finally-confirms-985-police-cadets "Museveni Kyaddaki Akakasizza Bakadeti Ba Poliisi 985"] . 20 Jjuuni 2019.
9orx5e21zgj8gy2e4d9h7t6s7loaqyf
Henry Mzili Mujunga
0
11399
56944
38996
2026-06-26T19:03:49Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56944
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Henry_Mzili_Mujunga.jpg|thumb|Henry 'Mzili' Mujunga]]
'''Henry "Mzili" Mujunga''' (yazaalibwa 1971), <ref>https://fineartamerica.com/profiles/henry-mzili-mujunga</ref> [[:en:Ugandan|Munnayuganda]], musiizi wa langi, [[:en:Printmaker|musiizi w'abifaananyi,]] era omuwandiisi . Abadde anoonyereza ku ngeri ezitegeerekeka ez'okuzzaawo [[:en:African_art|ebisiige n'ebibumbe eby'akolebwanga mu Afirika]] ng'ayita mu kibiina ky'ebyemikono ekiyitibwa ''indigenous expressionism'' . Awagira nnyo emigaso egiri mu kukolagana n’abayimbi b’omulembe guno mu Afirika okusobola okugabana obuwangwa bwabwe n’okutondawo enteeseganya ennyuvu n’ebifaananyi ebikolebwa mu nsi yonna.
Ebifaananyi bya Henry ‘Mzili’ Mujunga birimu ebintu bingi ebirabika ng’eby’enjawulo nga bigattiddwa wamu ne bifuuka fuleemu emu. Biteekebwa mu bifo eby’omukwano abantu abngi w'ebatuula okuwayaamu – ng'olumu bagata ebifo eby'enjawulo n'ebirabikira mu kifaananyi kimu ekinyonyola okutabagana wakati mu bisiige by'enyini era mu kaseera ke kamu ne gijuliza enkolagana ez’ebweru. Mzili okukung’aanya ebintu, ebifo, n’enkolagana eriwo n’ebintu bino ekoppa enkola z’okukola endagamuntu z’alaba mu Uganda gy’azaalibwa. Abantu ssekinnoomu batera okwesigama ku ndabika yaabwe ey’okungulu, ebintu byabalina, n'ebintu ebibetolodde (n’engeri gy'ebakwataganamu nabyo) okumanyisa okwolesebwa kwabwe ku bo bennyini. Mu kiseera kye kimu ebintu bino birabibwa abantu abalala era nebasobola okunyonyola eky'o ekiba kibetolodde. Okuyita mu bitabo bino ebijjudde amawulire agakwata ku bulamu bwe, Mzili awa akabonero ku byafaayo bye eby’obuntu n’ebiseera bye. Okugatta ku ekyo, zifuuka, eri omulabi, ekifo w’asimbula w’atandikira okuzimba okutegeera kw’endagamuntu mu kibuga Kampala eky’ennaku zino. <ref>https://web.archive.org/web/20201125015952/https://circleartagency.com/online-gallery/artists/henry-mzili-mujunga/</ref>
Mzili ye mutandiisi w'ekibiina kya East African Art Group Index [[:en:Mashariki|Mashariki]], ekigenderera okuteekawo obukulu eri ebifaananyi mu bantu b’omu kitundu. Era mmemba mu kibiina kya Pan African Circle of Artists (PACA) ekigatta abakubi b'ebifaananyi abakola okugatta Afrika nga bayita mu by’emikono.
Ye omu ku baatandikawo ekitongole kya Kampala Arts Trust ne Online Visual arts Journal [http://startjournal.org/ Start Journal of Arts and Culture] . Ye mukuumi asoose ow'ekkaddiyizo lya Kampala Art Biennale, 2014.
Mzili muwanguzi wa sikaala eya [[:en:Royal_Overseas_League|Royal Overseas League]] (ROSL) Art Scholarship 2003 era azze ayolesa mu bifo awalagirwa ebifaananyi mu [[:en:Uganda|Uganda]], [[:en:Kenya|Kenya]], [[:en:Tanzania|Tanzania]], [[:en:Nigeria|Nigeria]], [[:en:Togo|Togo]], [[:en:Benin|Benin]], [[:en:Burkina_Faso|Burkina Faso]], [[:en:Mali|Mali]], [[:en:Ghana|Ghana]], Bungereza, Girimaani, Bufalansa, South Afrika ne [[:en:Netherlands|Budaaki]] .
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [http://www.kampala-city-guide.com/art/Mujunga/index1.html http://www.kampala-city-guide.com/ebyemikono/Mujunga]
* [https://archive.today/20130121162336/http://www.creativeafricanetwork.com/id/11616 https://www.archive.leero/20130121162336/http://www.omukutu gwa Afrika ogw’obuyiiya.com/id/11616]
* [https://web.archive.org/web/20120319212301/http://www.saatchionline.com/hmujunga https://web.archive.org/web/20120319212301/http://www.saatchionline.com/hmujunga, Omuntu w'abantu]
* [http://startjournal.org/tag/henry-mzili-mujunga/ http://startjournal.org/tag/henry-mzili-mujunga/ Omuntu w'abantu: Omuntu w'abantu:]
* https://web.archive.org/web/20120328124554/http://mishmashuganda.com/mzili.html
* https://web.archive.org/web/20120314062732/http://www.africancolours.com/henrymujunga.html
* Instagram: [https://www.instagram.com/mzilihenrymujunga/?hl=en @mzilihenrymujunga] ku mukutu gwe ogwa Instagram
* https://web.archive.org/web/20201125015952/https://circleartagency.com/online-gallery/artists/henry-mzili-mujunga/ Biterekeddwa
* [https://africanah.org/in-conversation-with-henry-mzili-mujunga/ https://africanah.org/mu-emboozi-ne-henry-mzili-mujunga/]
* https://web.archive.org/web/20220706053610/https://www.1-54.com/new-york/artists/mujunga-henry-mzili/<nowiki/>Biterekeddwa
ensxps2ypx3844712r8ukeyr3yq5z7j
Henry Luke Orombi
0
11432
56942
40993
2026-06-26T19:03:13Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56942
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Luke Orombi,''' yazaalibwa 11 Ogwekumi mu 1949 mu [[Disitulikiti y’e Pakwach|Pakwach]], mu Bukiika ddyo bwa Gugwanjuba bwa [[Yuganda|Uganda]], <ref>{{Cite book |last=Orombi |first=Henry Luke |year=2012 |title=Memoirs of an Archbishop's Words |publisher=H.L Orombi Publication Archives |isbn=9789970403035 |location=Kampala |pages=10}}</ref> mulabirizi wa [[Yuganda|Uganda]] [[:en:Anglican|ddiini y'aba kulisitaayo]] . Yaweereza nga [[:en:Archbishop_of_Uganda|Ssaabalabirizi wa Uganda era Omulabirizi wa Kampala]] okuva mu 2004 okutuusa lwe yawummula mu Gwekumineebiri mu 2012, emyaka ebir nga bukyali okusinziira bwekyali kisuubibrwa. <ref>{{Cite web |last=Orombi |first=Henry Luke |date=11 January 2012 |title=Archbishop's Press Statement On His Retirement |url=http://churchofuganda.org/news/archbishops-press-statement-on-his-retirement |access-date=13 March 2015 |publisher=[[Church of Uganda]] |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402131837/http://churchofuganda.org/news/archbishops-press-statement-on-his-retirement |url-status=dead }}</ref> Yadirwa Ssaabalabirizi [[Stanley Ntagali]] mu bigere, eyatukuzibwa mu Gwekumineebiri mu 2012. <ref>{{Cite web |last=Kasozi |first=Ephraim |last2=Tumwebaze |first2=Sarah |date=23 June 2012 |title=Ntagali Is New Church of Uganda Archbishop |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Ntagali+is+new+Church+of+Uganda+archbishop/-/688334/1433188/-/13c1b8i/-/index.html |access-date=13 March 2015}}</ref> Orombi yaweereza nga Ssaabalabirizi w'essaza lya [[Kampala]], nga lino lye [[:en:Episcopal_see|ssaza ly'obulabirizi]] obutakyukakyuka obwa Ssaabalabirizi, naye obutafaananako n'obulabirizi obulala bungi obutebenkedde mu bibuga ebinene, ali mu ntebe tamanyiddwa mu butongole nga "Omulabirizi wa Kampala", wabula alina ekitiibwa ekiwanvu ekigatta "Ssaabalabirizi wa Uganda era Omulabirizi wa Kampala".
== Ebimukwatako ==
Orombi yasomera kutendekero lya Bishop Tucker Theological College, nga leero limannyikiddwa nga [[Uganda Christian University]] e [[Mukono Town|Mukono]] mu Uganda ng'eno gyeyagunira Dipulooma mu by'Ediini era ne ku [[:en:St_John's_College,_Nottingham|St John's College, Nottingham]] mu [[:en:England|Bungereza]], ng'eno gyeyagya [[:en:Bachelor_of_Divinity|Diguli mu bikwatagana ku By'eddiini]]. Nga tanafuuka Ssaabalabirizi yeeyali akulira abavubuka mu [[:en:Diocese|ssaza]] lya [[:en:Moyo_District|Disitulikiti y'e Moyo]] ne mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]] mu [[:en:West_Nile_sub-region|bitundu bya West Nile]] okuva mu 1979 okutuusa mu 1986. Era yawereza ngfa Ssaabalabirizi w'e [[Goli]] mu Disitulikiti y'e [[Nebbi (disitulikit)|Nebbi]] okuva mu 1987 okutuusa mu 1993.Okuva mu 1993 okutuusa mu 2003, yawereza nga Ssaabalabirizi w'Essaza ly'e Nebbi.
== Okutwalira awamu ==
Afuuse omukulembezze ow'amaanyi mu [[:en:Global_South_(Anglican)|Global South]] mu kuteesa okwaliwo emabegako mu [[:en:Anglican_Communion|lukungaana lw'abakulisitaayo]]. <ref>Wikipedia:Citation needed</ref> Ng’ali wamu n’ennyumba y’Abalabirizi b’Ekanisa ya Uganda, Ssaabalabirizi Orombi yatukuuza omubuulizi Omumerika ng’omulabirizi okusobola okuwa obulabirizi bw’ekanisa eri olukungaana ;w'ab’Abamerika wansi w’Ekanisa ya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Baguma |first=Raymond |date=2 September 2007 |title=Gay Row: Uganda Consecrates American Bishop |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/584595 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402151358/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/584595 |archive-date=2 April 2015 |access-date=13 March 2015}}</ref> Ekanisa ya Uganda yakyusa bannaddiini baayo bonna ab’Amerika n’abakungaana ne babatwaala mu [[:en:Anglican_Church_in_North_America|kkanisa y’Abangereza mu North America]] mu Gwomukaaga mu 2009. Orombi, Ekanisa ya Uganda, n’abatuukirivu ab’Amerika n’abakungaana baawakanya okusalawo okwakolebwa ebitongole ebifuga [[:en:Episcopal_Church_(United_States)|Ekanisa ya Episcopal]] . <ref>{{Cite web |last=Higgins |first=Andrew |date=20 September 2007 |title=Episcopal Church Dissidents Seek Authority Overseas |url=https://www.wsj.com/articles/SB119023295621032668 |access-date=13 March 2015}}</ref>
== Ebirabibwa ==
; Abakulisitaayo nga abyingira Eklezia y'Abakatuliki Abalooma
Mu Gwekumi mu 2009, yayanukula ekiteeso kya Vatican eky’okutondawo [[:en:Personal_ordinariate|ebifo eby’obuntu ab;enjawulo mu klezia y'abakatuliki]] ab’ennono abatali basanyufu ng’agamba nti ensengeka za [[:en:GAFCON|GAFCON]] eziriwo kati zituukiriza dda eby'etaago eby’omwoyo n’eby’obusumba eby’Abakulisitaayo abawagira ennono mu Afrika. <ref>{{Cite web |last=Mulondo |first=Moses |date=22 October 2009 |title=Pope's Offer Not Vital for Africa - Orombi |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/698748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402143114/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/698748 |archive-date=2 April 2015 |access-date=13 March 2015}}</ref>
== Ebisiyaga mu Afrika ==
Ekanisa ya Uganda ewakanyizza ekiteeso [[:en:The_Anti-Homosexuality_Act,_2014|ky’eteeka erirwanyisa ebisiyaga]] olw’ekibonerezo ky’okufa. Ekanisa ya Uganda yawagira ebbago eryaddirira erya eryali liwakanya Ebisiyaga eryalina liriina okusiba obulamu bwo bwonna ng’ekibonerezo. <ref>{{Cite web |last=Sarmiento |first=Simon |date=11 February 2010 |title=Church of Uganda statement on anti homosexuality bill |url=http://www.thinkinganglicans.org.uk/archives/004233.html |website=Thinking Anglicans}}</ref> Ssaabalabirizi Orombi n'Enyumba y'Abalabirizi baasalawo mu Gwomunaana mu 2008, nti "Ekanisa ya Uganda neetegefu ku mitendera gyonna okuwa abantu abalina obuzibu bw'ebisiyaga okubudaabudibwa, okuwonya n'okusabira, abantu abalina obuzibu bw'okulya ebisiyaga nadala mu masomero n'amatendekero agakola ku by'enjigiriza. Eklezia kifo kya mirember eri abantu sekinoomu, abasobeddwa ku by'okwegata byabwe oba abalwanagana n'okumenyeka mu by'okwegata, okufuna obuyambi." n'okuwonyezebwa." <ref>{{Cite web |date=2008 |title=Anglicans Say No To Gays Bill |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/858926/-/view/printVersion/-/j8i3qkz/-/index.html |access-date=13 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402131959/http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/858926/-/view/printVersion/-/j8i3qkz/-/index.html |url-status=dead }}</ref>
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
juplyey7wvc4641ndluss9co71ffxul
Ham Serunjogi
0
11445
56780
39121
2026-06-26T13:09:15Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56780
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ham Serunjogi''' (yazaalibwa 2, Ogwekkuminebiri 1993) Munnayuganda Omutandisi w'emirimu.. Ye omu ku baatandikawo era y'akulira kkampuni ya [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chipper_Cash&action=edit&redlink=1 Chipper Cash], kkampuni ya [[:en:Fintech|tekinologiya w'ebyensimbi]] ekola ku by'okusasula okuva ku nsalo mu [[Afirika|Afrika]] .<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Ham_Serunjogi#cite_note-:0-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Fintech</ref>
== Obulamu obwasooka n'okusoma ==
Serunjogi yazaalibwa era n’akulira mu Uganda. Yasomera mu [[:en:Aga_Khan_Academies|Aga Khan Academy]] e [[:en:Mombasa|Mombasa]], Kenya, gye yaweereza nga pulezidenti w’olukiiko olukiikirira abayizi. Mu kiseera kino era yakiikirira Uganda mu kuwuga mu [[:en:Youth_Olympic_Games|mizannyo gya Olympics egy’abavubuka egyali]] mu 2010 e Singapore.<ref name=":2">https://en.wikipedia.org/wiki/Economics</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Youth_Olympic_Games</ref> Oluvannyuma lw'okumaliriza emisomo gye egya siniya, Serunjogi yafuna sikaala okusomera mu Amerika. Yasomera mu [[:en:Grinnell_College|Grinnell College]] mu Iowa, gye yafunira diguli esooka mu [[:en:Economics|by’enfuna]] mu 2016.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Economics</ref> Bwe yali mu Grinnell, yali mmemba omujjumbize mu ttiimu y’okuwuga era nga yakola wamu ne app esobozesa abakozesa okuweereza amaloboozi amampi, agakubiddwa ensirifu.<ref name=":1">https://en.wikipedia.org/wiki/Economics</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Economics</ref><ref name=":2" />
== Emirimu ==
Oluvannyuma lw’okutikkirwa, Serunjogi yakolera mu ofiisi ya [[:en:Meta_Platforms|Meta]] e [[:en:Dublin|Dublin]], Ireland. Mu 2018, yatandikawo kkampuni ya Chipper Cash ne Maijid Moujaled, gwe yali asisinkanye mu [[:en:Grinnell_College|Grinnell College]], omukutu oguwa empeereza y’okusasula okuva ku nsalo okwetoloola Afirika.<ref name=":0">{{Cite web}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKauflin">Kauflin, Jeff. [https://www.forbes.com/sites/jeffkauflin/2022/06/06/how-two-africans-overcame-bias-to-build-a-startup-worth-billions/ "How Two Africans Overcame Bias To Build A Startup Worth Billions"]. ''Forbes''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-01-16</span></span>.</cite></ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Grinnell_College</ref> Omukutu guno gwagaziya emirimu gyagwo mu mawanga agawerako, omuli [[Nigeria]], [[Ghana]], [[Rwanda]], [[Yuganda|Uganda]] ne [[Amerika]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Grinnell_College</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Grinnell_College</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Grinnell_College</ref>
Mu 2023, Serunjogi yalondebwa okubeera mmemba ow’okusooka mu lukiiko lwa [[:en:Joe_Biden|Pulezidenti Biden]] oluwabula ku nkolagana y’aba [[:en:African_diaspora|African Diaspora]] Engagement mu Amerika.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/African_diaspora</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/African_diaspora</ref>
=== Chipper Cash ===
Entandikwa ya Serunjogi eya Chipper Cash yasikiriza ssente okuva mu kkampuni [[:en:Venture_capital|ezikola emirimu egy’amaanyi]] . Mu 2020, yasonda obukadde bwa ddoola 13.8 mu lawundi y’okusonda ssente mu Series A eyakulemberwa Deciens Capital.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Venture_capital</ref> Kkampuni eno yasonda obukadde bwa ddoola 30 mu lawundi y'okusonda ssente mu Series B eyakulemberwa [[:en:Ribbit_Capital|Ribbit Capital]], nga yeetabamu okuva mu [[:en:Bezos_Expeditions|Bezos Expeditions]], ensawo y'ensimbi ez'obuntu ez'omutandisi wa [[:en:Amazon_(company)|Amazon]] [[:en:Jeff_Bezos|Jeff Bezos]]. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jeff_Bezos</ref> Ensimbi zino zaategeezebwa nga ssente Bezos ze yasooka okussaamu ssente ennyingi mu kkampuni ya Afrika etandika. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Jeff_Bezos</ref> Mu mwaka gwa 2021, Chipper Cash yafuna obukadde bwa ddoola obulala 100 mu lawundi ya Series C eyakulemberwa [[:en:SVG_Capital|SVB Capital.]] <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/SVG_Capital</ref> Kkampuni eno yasonda obukadde bwa ddoola obusoba mu 300 mu nsimbi okuva mu bamusigansimbi ne kireeta omuwendo gwayo okutuuka ku kawumbi ka ddoola akasukka mu kamu era n’etuuka ku ddaala lya [[:en:Unicorn_(finance)|unicorn]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Unicorn_(finance)</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Unicorn_(finance)</ref>
== Okumanyibwa ==
Mu 2023, Serunjogi yateekebwa ku lukalala lwa [[:en:Forbes|Forbes]] olwa " [[:en:Forbes_30_Under_30|30 Under 30]] " mu mutendera gw'ebyensimbi.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
sjn4rb5u8ah4v1ikca733i6i4706mn5
Hannington Mutebi
0
11446
56803
40984
2026-06-26T13:20:18Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56803
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hannington Mutebi''' mulabirizi omupolotesitante aweereza mu [[Yuganda|Uganda]] : okuva mu 2014 abadde mumyuka w'omulabirizi wa Kampala.
Yalondebwa ku bwa [[ccansala]] wa Yunivasite ya Ndejje nga 17, Omwezi ogw'ekkumi n'ebiri 2021, ku mukolo gw'amatikkira ag’omulundi ogwa 23.
== Ebijuliziddwa ==
# [https://www.archbishopofyork.org/news/news-2019/support-bishop-hannington-mutebi Archbishop of York]
# [https://www.anglicancommunion.org/structures/member-churches/member-church/diocese/position.aspx?church=uganda&dio=kampala&pos=assistant-bishop-of-kampala&posID=19754 Anglican Communion]
# {{Cite web|date=2021-12-18|title=Museveni Warns Ndejje University Graduates against Corruption|url=https://chimpreports.com/museveni-warns-ndejje-university-graduates-against-corruption/|access-date=2021-12-22|website=ChimpReports|language=en-US}}
mqviceg26zzahrx2gd3l1dzfo6tty3u
Henry Wako Muloki
0
11501
56950
41556
2026-06-26T19:05:48Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56950
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kyabazinga Henry Wako Muloki''' [[:en:OBE|OBE]] (Ogw'okubiri 18, 1921 – Ogw'omwenda 1, 2008) yali [[Yuganda|Munnayuganda]] [[:en:Kyabazinga_of_Busoga|Kyabazinga ow'e Busoga]], ekitiibwa ekyaweebwa omufuzi w'Obwakabaka [[:en:Monarchy|bwa Busoga]], [[:en:Monarchy|obwakabaka]] obw'ennono mu [[Yuganda|Uganda]].<ref name="monitor">https://en.wikipedia.org/wiki/Cultural_institutions</ref> Muloki yeyali Kyabazinga wa Busoga eyasooka mu 1955, ekifo kyeyalimu okutuusa [[:en:Prime_Minister_of_Uganda|Ssabaminisita wa Uganda]] [[:en:Milton_Obote|Milton Obote]] bweyagoba [[:en:Cultural_institutions|obukulembeze bw'ennono]] n'obwakabaka mu ggwanga mu 1966.<ref name="monitor" /> Muloki yafuna ekitiibwa kya Kyabazinga nga 11 Ogw'okubiri, 1995 oluvannyuma lwa gavumenti ya Uganda ezizaawo obw'akabaka obw'ennono.<ref name="monitor" />
Muloki ye yali omufuzi w’ennono omukadde eyali akyali omulamu mu Uganda mu kiseera we yafiira mu 2008 yali ku myaka 87. Ye yasooka okuwandiisibwa nga Kyabazinga eyafiira mu ofiisi.<ref name="monitor" />
== Ebimukwatako ==
Henry Wako Muloki yatuula ku ntebe y’Obwakabaka [[:en:Kingdom_of_Busoga|bwa Busoga]] nga [[:en:Kyabazinga_of_Busoga|Kyabazinga ow’e Busoga]]( [[:en:Isebantu_Kyabazinga|Isebantu Kyabazinga]] ) mu 1955 ng’alina emyaka 34 egy’obukulu. Muloki yasikira omugenzi Sir [[Wilberforce Nadiope|William Wilberforce Nadiope]] nga Kyabazinga.<ref name="monitor" />
Muloki yafiirwa ekitiibwa kye eky’ennono n’obwakabaka bwe mu 1966 [[Ssaabaminisita wa Uganda|Ssabaminisita wa Uganda]], [[Milton Obote]], bwe yaggyawo ebitiibwa [[:en:Cultural_institutions|n’ebitongole]] byonna eby’ennono mu Uganda. Enteekateeka ya Obote era yasatulula obwakabaka obw'ennono obuna obwali mu Uganda, nga muno mwe mwali n'Obwakabaka bwa Muloki bwennyini obwa Busoga.
Muloki yaddamu okufuna ekitiibwa kye n’engule ye nga 11 Ogw'okubiri, 1995, oluvannyuma lw’okuzzaawo ebitongole n’obwakabaka obw’ennono okuli n’Obwakabaka bwa Busoga nga gavumenti ya Uganda. Ebiseera ebisinga, Kyabazinga alondebwa okuva mu bataka bataano ku kkumi n’omu ku [[:en:Tribal_chief|baami b’amasaza]] z’obwakabaka bwa Busoga abagenda okubeera mu mikono gy’ekiseera ekigere. <ref name="monitor" /> Kyokka Muloki bwe yalondebwa ku bwa Kyabazinga, abaami b’abantu [[:en:Basoga|b’e Busoga]] baasalawo nti Muloki afuge obulamu bwe bwonna nga basiima obukulembeze bwe, by’akola mu bulamu bwe n’emyaka gye. <ref name="monitor" />
Muloki yakwatibwa [[:en:Esophageal_cancer|kookolo w’emimiro]] mu kiseera ky’obufuzi bwe obwasembayo. Yalongoosebwa obulwadde buno mu Yitale mu 2007. Muloki yayongera okujanjabwa mu ddwaaliro lya Kampala International Hospital mu 2008. <ref name="monitor" /> Ng'ebula mbale afe, Muloki yaweebwa ekitanda mu [[:en:India|Buyindi]] okumala wiiki bbiri.<ref name="monitor" /> Yali muyi nnyo ne kiba nti yalina okutwalibwa mu nnyonyi okudda e Uganda mu [[:en:Gulfstream_IV-SP|Gulfstream IV-SP]] y'eggwanga lino. <ref name="monitor" />
=== Okufa ===
Henry Wako Muloki yafiira mu ddwaaliro lya Mulago Cancer Institute mu [[Kampala|Kampala, Uganda]], ku ssaawa 4 ez’oku makya nga 1 Ogw'omwenda, 2008, ku myaka 87. Yaleka abatabani be bana n’abawala basatu okuli omumbejja Rebecca Muloki. <ref name="monitor" /> Mukyala we [[Alice Muloki Nnaabagereka wa Busoga|Alice Muloki]], [[Inhebantu wa Busoga|Nnabakyala we Busoga]] yafa mu Ogw'ekkumin'ogumu 2005. Abaana ba Muloki ababiri babeera mu [[Amerika]] ne [[Great Britain|Bungereza]].<ref name="monitor" />
Omulambo gwa Muloki gwatwalibwa mu [[Parliament of Uganda|lukiiko lwa National Assembly of Uganda]] (Parliament) mu [[Kampala]] okumusiibula mu [[:en:Lying_in_state|kitiibwa]]. Oluvannyuma yatwaliddwa mu [[Nakabango palace|lubiri lw'e Nakabango]] gyebakuma ogwooto. <ref name="monitor" /> Oluvanyuma ng'emikolo gy'omu Kampala giwedde, wabaawo abantu okukuba eriiso evvanyuma ku mugenzi e [[Bugembe]], ekitebe ekikulu eky'Obwakabaka bwa Busoga.<ref name="monitor" /> Oluvannyuma omulambo gwe gwatwalibwa mu maka ga bajjajjaabwe mu [[Kaliro (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kaliro]] okuziikibwa. <ref name="monitor" />
Mu mateeka ga Busoga, Katuukiro wa Busoga, [[Wilson Muwereza]], eyali Ssabaminisita wa Muloki okumala emyaaka mukaaga, ne "abakulu b'abaami b'obwakabaka ekkumi n'omu abakulira ebika" be babeera balina okuddukanya Obwakabaka bwa Busoga oluvannyuma lw'okufa kwa Muloki. Ssaabaminisita n’abaami b’obwakabaka bwa Busoga kkumi n’omu bagenda kulonda wamu anaamuddira mu bigere era balonde Kyabazinga omupya mu nnaku 60 okutuuka ku 90 okuva Muloki lw’afudde.<ref name="monitor" />
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080902000213/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/647599 Okwolesebwa Okupya: Obulamu n'ebiseera bya Wako Muloki]
* [https://web.archive.org/web/20110719141631/http://www.independent.co.ug/index.php/categoryblog/31-special-report/231-busoga-new-king-new-role.html The Independent: Busoga: Kabaka omuggya, omulimu omupya] Archived
1f5n696n96m6572vvgbwr5zdqcb50of
Abdul Nadduli
0
11507
56975
47922
2026-06-26T19:19:53Z
Solomon Suubi
6901
Ntereezezza kiwandiiko
56975
wikitext
text/x-wiki
'''Al hajji Abdul Nadduli''' (yazaalibwa nga 22 Ogwekkumineebiri 1942) munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Omunnayuganda]] era munnamagye eyawummula azaalibwa mu Disitulikiti y'e Nakaseke.<ref name="urn-profile-2022">{{cite news|title=The Making of Retired Major Abdul Nadduli|url=https://ugandaradionetwork.net/story/the-making-of-retired-major-abdul-nadduli-|work=Uganda Radio Network|date=23 December 2022|access-date=15 December 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2021-08-08 |title=Retirement of Gen Kigongo, Maj Nadduli from army raises debate |url=https://www.independent.co.ug/retirement-of-gen-kigongo-maj-nadduli-from-army-raises-debate/ |access-date=2026-06-26 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref> Yaliko [[Minisita wa guno na guli]] mu Kabineeti ya [[Yuganda|Uganda]]. Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016, ekifo kye yaweerezaamu okutuusa nga 14 Ogwekkuminebiri 2019.<ref name="independent-2016">{{cite news|title=Betty Kamya, Nadduli and Tumukunde in new cabinet|url=https://www.independent.co.ug/betty-kamya-nadduli-in-new-cabinet/|work=The Independent (Uganda)|date=6 June 2016|access-date=15 December 2025}}</ref><ref name="newvision-appointed-2016">{{cite news|title=I've been appointed for my hard work - Nadduli|url=https://www.newvision.co.ug/news/1426291/-appointed-hard-nadduli|work=New Vision|date=6 June 2016|access-date=15 December 2025}}</ref> Oluvannyuma lw’okusuulibwa ku kabineti mu December wa 2019, yalondebwa okubeera Omuwabuzi wa Pulezidenti Omukulu.<ref name="urn-reshuffle-2019">{{cite news|title=President Museveni Reshuffles Cabinet|url=https://ugandaradionetwork.net/a/story/president-museveni-reshuffles-cabinet-|work=Uganda Radio Network|date=14 December 2019|access-date=15 December 2025}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
== Laba ne ==
* [[Kabineeti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
h4go48596t85lka8onvjt49jf5lqerl
56978
56975
2026-06-26T19:36:09Z
Solomon Suubi
6901
Nyongedde obubaka mu kiwandiiko
56978
wikitext
text/x-wiki
'''Al hajji Abdul Nadduli''' (yazaalibwa nga 22 Ogwekkumineebiri 1942) munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Omunnayuganda]] era munnamagye eyawummula azaalibwa mu Disitulikiti y'e Nakaseke.<ref name="urn-profile-2022">{{cite news|title=The Making of Retired Major Abdul Nadduli|url=https://ugandaradionetwork.net/story/the-making-of-retired-major-abdul-nadduli-|work=Uganda Radio Network|date=23 December 2022|access-date=15 December 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2021-08-08 |title=Retirement of Gen Kigongo, Maj Nadduli from army raises debate |url=https://www.independent.co.ug/retirement-of-gen-kigongo-maj-nadduli-from-army-raises-debate/ |access-date=2026-06-26 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref> Yaliko [[Minisita wa guno na guli]] mu Kabineeti ya [[Yuganda|Uganda]]. Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016, ekifo kye yaweerezaamu okutuusa nga 14 Ogwekkuminebiri 2019.<ref name="independent-2016">{{cite news|title=Betty Kamya, Nadduli and Tumukunde in new cabinet|url=https://www.independent.co.ug/betty-kamya-nadduli-in-new-cabinet/|work=The Independent (Uganda)|date=6 June 2016|access-date=15 December 2025}}</ref><ref name="newvision-appointed-2016">{{cite news|title=I've been appointed for my hard work - Nadduli|url=https://www.newvision.co.ug/news/1426291/-appointed-hard-nadduli|work=New Vision|date=6 June 2016|access-date=15 December 2025}}</ref> Oluvannyuma lw’okusuulibwa ku kabineti mu December wa 2019, yalondebwa okubeera Omuwabuzi wa Pulezidenti Omukulu.<ref name="urn-reshuffle-2019">{{cite news|title=President Museveni Reshuffles Cabinet|url=https://ugandaradionetwork.net/a/story/president-museveni-reshuffles-cabinet-|work=Uganda Radio Network|date=14 December 2019|access-date=15 December 2025}}</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
== Emirimu ==
== Emirimu gy'ebyobufuzi ==
=== Ssentebe wa Disitulikiti y'e Luwero ===
Nadduli yaweereza ebisanja ebiwerako nga ssentebe wa Disitulikiti y’e Luwero (LC V). Lipoota ya ACODE score-card ey’omwaka gw’ebyensimbi 2011/2012 eraga nti yali aweereza ekisanja kye eky’okusatu era nti emabegako yaweerezaako nga ssentebe wa disitulikiti mu biseera 1996 okutuuka mu 2001 ne 2001 okutuuka mu 2006; lipoota y’emu eraga nti yaddamu okulondebwa mu March wa 2011 oluvannyuma lw’okufiirwa ekifo kino emabegako mu 2006.<ref name="acode-2013">{{cite report|last=Namara-Wamanga|first=Susan|author2=Christopher Musisi|author3=John Segujja|title=Local Government Councils’ Performance and Public Service Delivery in Uganda: Luwero District Council Score-Card Report 2011/12|series=ACODE Public Service Delivery and Accountability Report Series No.1, 2013|publisher=ACODE|date=2013|isbn=978-9970-07-020-6|url=https://www.acode-u.org/uploadedFiles/PSDA1.pdf|access-date=15 December 2025}}</ref>
Mu kulonda kwa ssentebe wa disitulikiti mu 2011, [[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]] yategeeza nti yawangula n’obululu 40,780 ng’avuganya ne Ronald Ndawula eyali mu ntebe ekiseera ekyo, eyafuna obululu 32,354, mu kuvuganya kw’abeesimbawo basatu.<ref name="newvision-2011">{{cite news|title=Nadduli bounces back in Luwero|url=https://www.newvision.co.ug/news/1015771/nadduli-bounces-luwero|work=New Vision|date=25 February 2011|access-date=15 December 2025}}</ref>
Mu 2015, Ronald Ndawula yawangula ekifo kya ssentebe wa NRM mu Disitulikiti y’e Luwero mu kulonda kw’ekibiina, n’adda mu bigere bya Nadduli.<ref name="urn-nrm-chair-2015">{{cite news|title=Nadduli's rival wins Luweero NRM chairperson seat|url=https://ugandaradionetwork.net/story/naddulis-rival-wins-luweero-nrm-chairperson-seat?districtId=729|work=Uganda Radio Network|date=18 September 2015|access-date=15 December 2025}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Kabineeti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
[[Category:Bannabyabufuzi]]
jdst708lvh775iu04t10g02n6z65osq
Hilary Mukundane
0
11574
56971
39984
2026-06-26T19:11:20Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56971
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hilary Mukundane''' (eyazaalibwa nga 9, Ddesemba, 2001), muzannyi wa mupiira munnayuganda azannyira [[kiraabu ya Vipers SC]] ng'omuzibizi (owa wakati) ng'ayambala omujoozi nnamba 16. <ref>https://www.playmakerstats.com/player/hilary-mukundane/681572</ref><ref>https://www.espn.co.uk/football/player/bio/_/id/350799/hilary-mukundane</ref><ref>https://www.aiscore.com/player-mukundane-hilary/edq09i0mrd8amqx</ref><ref>https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/</ref> Era azannyira [[Uganda Cranes|ttiimu y'eggwanga]] ey'omupiira ([[Uganda Cranes]]) ng'omuzibizi (omuzibizi wa wakati).<ref>https://www.fufa.co.ug/paul-put-names-28-man-uganda-cranes-squad-for-international-friendlies-in-morocco/</ref>
Yasunsulwamu okuvuganya ku ngule y'omuzanyi asinze okucyanga akapiira mu Airtel [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] mu 2019, yawangula engule ya Pilsner Uganda Premier League nga omuzibizi asinze mu sizoni ya 2022/23, era n'alondebwa nga omu ku bazannyi ekkumi n'omu abasinze okugucyanga mu awaadi za MTN FUFA eza 2024.
== Obulamu n'okusomakwe ==
Hilary yazaalibwa ne bannyina babiri n’ab'oluganda basatu e Kyeizooba, mu [[Bushenyi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Igala Bushenyi]], mu maama we Winnie Karukiiko, ne kitaawe Mwami Benet Karukiiko.
Yasoma okuva ku Bugonji Modern Primary School okutuuka mu kibiina eky'omukaaga (P.6), oluvannyuma n’amaliriza ebigezo bye eby'okumaririza ppulayimale (PLE) ku Mweguri Primary School. Yagenda okusoma ku mutendera gwa ssekendule ogusooka (O) mu Bugongi Secondary School ate oluvannyuma ebbaluwa ya Uganda Certificate of Education (UCE) emalako omutendera guno yagifunira ku ssomero lya Vine High School.
Oluvannyuma yagenda okusoma A-Level mu Kitagata Secondary School oluvannyuma n’atikkirwa mu Yuniversity ya Bishop Stuart.
== Omulimu gw'omupiira ==
Hillary yatandika okusamba omupiira gwe mu ssekendule ku mutendera ogwa A ku Kitagata Secondary School oluvannyuma n’azannyira mu Yuniversity ya Bishop Stuart.
Yatandika okusamba omupiira gw'ensimbi mu 2015, mu kiraabu ya Kamoma FC mu liigi ya Western Region, oluvannyuma yeegatta ku Ntonda FC mu 2016. Sizoni ya 2016/17 yeegatta ku Mbarara City FC mu FUFA Big League gye yayamba kiraabu ye okulinnyisibwa mu liigi ya Uganda Premier League oluvannyuma lw’okukuba Synergy FC ku fayinolo mu kisaawe kya Startimes , Lugogo bwe yawangula 2-1. <ref name=":1">{{Cite web |last=Isa |first=Nsereko Musoke |date=2022-01-28 |title=Breaking News: Vipers SC announce the signing of Hillary Mukundane |url=https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=Nimsport Uganda |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=Matovu |first=Tom |date=2020-06-07 |title=Hilary Mukundane: I want to play for a better team than Mbarara City » The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/hilary-mukundane-i-want-to-play-for-a-better-team-than-mbarara-city/ |access-date=2025-07-19 |website=The Touchline Sports |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma yafuuka kapiteeni wa kiraabu eno okutuuka lwe yava mu ttiimu. <ref>{{Cite web |last=Kaweru |first=Franklin |date=2019-09-14 |title=Mukundane late goal earns Mbarara City point at Vipers |url=https://kawowo.com/2019/09/14/mukundane-late-goal-earns-mbarara-city-point-at-vipers/ |access-date=2025-07-19 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>
Mu 2021, Mukundane yayitibwa mu ttiimu y’eggwanga ey’abavubuka abali wansi w'emyaka 23 (Uganda Kobs), <ref>{{Cite web |last=Ntege |first=John Paul |date=2021-06-17 |title=We want to finish in the Top Five - Hillary Mukundane |url=https://sportsnation.co.ug/we-want-to-finish-in-the-top-five-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=SportsNation |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-06-17 |title=Uganda Cranes provisional squad for 2021 CECAFA Senior Challenge Cup summoned |url=https://sports.mtn.co.ug/2021/06/17/uganda-cranes-provisional-squad-for-2021-cecafa-senior-challenge-cup-summoned/ |access-date=2025-07-19 |website=MTN Sports |language=en-US}}</ref> ttiimu ey’ekiseera ey’abazannyi 40 abalina okuzannya ekikopo kya CECAFA senior challenge cup ekya 2021 ekyategekebwa Ethiopia nga kyategekebwa [[Ethiopia]] wansi w'omutendesi [[Morley Byekwaso]]. <ref>{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2021-06-16 |title=CECAFA Senior Challenge Cup 2021: Uganda names Provisional Squad |url=https://www.fufa.co.ug/cecafa-senior-challenge-cup-2021-uganda-names-provisional-squad/ |access-date=2025-07-19 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Abdusalam |first=Kigozi |date=2021-06-17 |title=40-man Provisional Squad Named for CECAFA Senior Challenge Cup |url=https://chimpreports.com/40-man-provisional-squad-named-for-cecafa-senior-challenge-cup/ |access-date=2025-07-19 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
Mu makkati ga 2021/22, Mukundane yeegatta ku [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] n’akola endagaano ya myaka esatu ku ssente ezitaamanyika, era n’okutuusa kati akyazannyira mu kiraabu y’emu. <ref>{{Cite web |last=Isa |first=Nsereko Musoke |date=2022-01-28 |title=Breaking News: Vipers SC announce the signing of Hillary Mukundane |url=https://nimsportuganda.com/breaking-news-vipers-sc-announce-the-signing-of-hillary-mukundane/ |access-date=2025-07-19 |website=Nimsport Uganda |language=en-US}}</ref> Mu mwezi ogw'omunaana, 2023 Mukundane yafuna obuvune ku musuwa gwe ogw'emabega (Posterior Cruciate Ligament) nga [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] ezannya ne Jweneng Galaxy FC e [[Botswana]] mu mpaka za CAF Champions League, era olwo'buvune buno yawummuzibwa okumala wiiki ssatu. <ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-10-02 |title=Why Kambale, Mukundane will miss Vipers game against Mbarara City |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/why-kambale-mukundane-will-miss-vipers-game-against-mbarara-city-2023100216464022399 |access-date=2025-07-19 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
== Engule ze yawangula. ==
Yasunsulwamu okuvuganya ku ngule y'omuzannyi w'omwaka 2019 mu Airtel [[Ekitongole kya Federation of Uganda Football Associations|FUFA]] ng'akyali mu Mbarara City FC . <ref name=":2">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2019-10-16 |title=Airtel - FUFA Awards 2019: List of Nominees for Men, Women released |url=https://www.fufa.co.ug/airtel-fufa-awards-2019-list-nominees-men-women-released/ |access-date=2025-07-19 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>
Yalondeddwa ng'omu ku ttiimu yabazanyi kkumi n'omu abasinze okugucyanga mu ngule ya MTN FUFA Awards eya 2024. <ref name=":5">{{Cite web |last=Mwanguhya |first=Andrew |date=2025-05-31 |title=MTN FUFA Awards: Omedi, Nandede are 2024’s finest |url=https://upl.co.ug/mtn-fufa-awards-omedi-nandede-are-2024s-finest/ |access-date=2025-07-19 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref>
Yawangula engule ya Pilsner Uganda Premier League y'omuzibizi asinze mu sizoni ya 2022/23. <ref name=":3">{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-07-06 |title=Crested Cranes, Twiga Stars ready to batlle |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/crested-cranes-twiga-stars-ready-to-batlle-2023070614103846140 |access-date=2025-07-19 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web |last=Timothy |first=Ainebyoona |date=2023-07-06 |title=Vipers' Isabirye,Karisa and Mukundane headline UPL award winners |url=https://2bobsports.com/2023/07/06/vipers-isabiryekarisa-and-mukundane-headline-upl-award-winners/ |access-date=2025-07-19 |website=2bob Sports |language=en-US}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebbwa ==
<references />
bkij4zaom8c0lccrxs32dl57pjlxwrs
Henry Tigan
0
11582
56948
44066
2026-06-26T19:05:14Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56948
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Tigan''', yazaalibwa nga ye Henry Tony Kirumaganyi,Munnayuganda omuyimbi wa Reggae ne afro beats. <ref name="musicuganda">{{Cite web |title=Henry Tigan |url=http://www.musicuganda.com/Henry%20Tigan.html |access-date=10 January 2015 |website=musicuganda.com |archive-date=2 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802110708/http://www.musicuganda.com/Henry%20Tigan.html |url-status=dead }}</ref>
== Ennyimba ==
Tigan abadde akolagana ne Marlon Usher. <ref name="newvision">{{Cite web |title=Henry Tigan, Marlon Usher drop new reggae tune |url=http://www.newvision.co.ug/PA/9/507/610401 |access-date=10 January 2015 |website=newvision.co.ug}}</ref> [[Bobi Wine]] ne Mighty Mistic. alina ennyimba ezikutteyo nga "Emiranga", "Muzudde", "Aboogezi", "Lwaki Oninza", "Waddawa", "Nsiimye Gwe", "Empisazo" ne "Aneeganye". <ref name="hipipo">{{Cite web |title=Henry tigan |url=http://www.hipipo.com/people/30/Henry-Tigan |access-date=10 January 2015 |website=hipipo.com |archive-date=9 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209054452/http://www.hipipo.com/people/30/Henry-Tigan |url-status=dead }}</ref>
== Discography ==
=== Ennyimba ===
* Abogezi
* Ensi yange
* Waddawa
* Emilanga
* Aneganye
== Engule n'okusiimibwa ==
* Omuyimbi omupya asinga [[:en:Pearl_of_Africa_Music_Awards|Pearl of Africa Music Awards]], 2008 <ref name="newvision#">{{Cite web |title=PAM winners get their prize money |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/507/607127 |access-date=10 January 2015 |website=newvision.co.ug}}</ref>
* Yasunsulwa mu mpaka z'omuyimbi oba ekibiina kya Best Reggae artist oba group [[:en:Pearl_of_Africa_Music_Awards|Pearl of Africa Music Awards]], 2007
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
5iqszxx9n8rvk9i6f4fb8pxbdoqzafi
Herman Ssewanyana
0
11583
56957
48759
2026-06-26T19:08:03Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56957
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herman Ssewanyana''' (yazaalibwa 1955) muyimbi era mukubi w'ebivuga mu Uganda. Mu kiseera kino Mukulembeze wa Bbandi, Dayirekita w’ennyimba era mukubi w’ebivuga mu kibiina ky’abayimbi ekya Percussion Discussion Africa. <ref>{{Cite web |url=https://www.theeastafrican.co.ke/magazine/PDA-mixes-old-and-new-to-attract-younger-following/-/434746/1700632/-/item/0/-/u41dbiz/-/index.html |title=Archive copy |access-date=2025-08-18 |archive-date=2015-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150203051552/http://www.theeastafrican.co.ke/magazine/PDA-mixes-old-and-new-to-attract-younger-following/-/434746/1700632/-/item/0/-/u41dbiz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> Mmemba era mukubi w'ebivuga mu [[:en:Afrigo_Band|Afrigo Band]], bbandi y'abayimbi ekyasinze obukulu mu Uganda, eyatandikibwawo mu 1975. <ref>https://web.archive.org/web/20141225154810/http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=632224&CatID=417</ref> <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646720-celebrating-afrigo-band.html</ref>
== Eby'emabega n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu [[:en:Central_Region,_Uganda|masekkati ga Uganda]] mu 1955.
== Omulimu gw’okuyimba ==
Ssewanyana yali mmemba wa [[:en:Afrigo_Band|Afrigo Band]], okuva nga mu 1980. Mu 1997, bwe yali akyali ne Afrigo band, yatandikawo ekibiina kya Percussion Discussion Africa, ng'atunuulira nnyimba z’obuwangwa, ng’essira aliteeka ku bivuga bya Africa. <ref>http://uganda.spla.pro/en/file.group.percussion-discussion-africa.1812.html</ref> Okuva mu 2011, azze akolagana n'abayimbi abalala mu Uganda okukola ekivvulu ky'ennyimba ekitegekebwa buli mwaka ekimanyiddwa nga ''Zivuge'' . [[Kampala|[]] <ref>http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=11873:nandujja-joins-saava-and-ssewanyana-in-zivuge&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74</ref> ''.'' <ref>http://www.monitor.co.ug/artsculture/Entertainment/-/812796/1367492/-/3y7pt8/-/index.html</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Afrigo_Band|Bbandi ya Afrigo]]
* [[:en:Moses_Matovu|Moses Matovu]]
* [[:en:Joanita_Kawalya|Joanita Kawalya]]
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
[[Category:Bayimbi]]
g1fi45kh55hsfu6etho2jn7d0ar9xsn
Hassan Basajjabalaba
0
11603
56903
40642
2026-06-26T18:38:53Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56903
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hassan Basajjabalaba''' (yazaalibwa 4 Omwezi ogw'omukaaga 1967) munnayuganda omusuubuzi, musigansimbi era muzirakisa . Asinga kumanyibwa nnyo ng'omutandisi, ssentebe, era ssenkulu w'amakampuni ga HABA Group ,ekibinja ky'amakampuni ekinene (large conlomerate) mu buvanjuba bw'Afirika nga gabalirirwamu omuwendo gwa bukadde bwa ddoola z'Amerika $520M <ref name=":0">{{Cite web |title=Home page |url=https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |access-date=2021-02-14 |website=KIU |language=ar}}</ref>
== Obuto bwe ==
Hassan yazaalibwa mu maka g'Abanyankole amasiraamu amagagga nga 4 Omwezi ogwomukaaga 1967. Kitaawe omugenzi Idd Basajjabalaba yeeyali mutabani w’omusuubuzi eyeenyigira mu kutunda amaliba, okulima, okulunda amagana, n’ebyenjigiriza. <ref name=":0">{{Cite web |title=Home page |url=https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |access-date=2021-02-14 |website=KIU |language=ar}}</ref> Okusinziira ku lupapula lw'amawulire olwa [[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]] Kitaawe naye yali omu ku basinga okuba n'ettaka eddene mu Disitulikiti y’e Bushenyi, esangibwa mu bugwanjuba bw'eggwanga. <ref>{{Cite web |last=Michael Kanaabi |first=and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |access-date=13 March 2016}}</ref> Hassan yasomera mu somero lya siniya e Bushenyi kyokka n'awanduka ng'omwaka gwe ogwakamalirizo tegunnatuuka okussa essira ku kugaziya n’okukuza bizinensi y’amaka oluvannyuma lwa kitaawe okufa ku ntandikwa y’emyaka gya 1980. Kino nakyo kyaliwo mu kiseera kye kimu eggwanga we lyakosebwa ennyo olw’okuwambibwa kwa gavumenti okwaggyako pulezidenti Obote ne kuleeta pulezidenti aliwo kati, Yoweri Kaguta Museveni, n’ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) mu buyinza. <ref name="Eriasa Mukiibi Sserunjogi">{{Cite web |last=Eriasa Mukiibi Sserunjogi |date=10 September 2011 |title=Basajjabalaba: The merchant of trouble |url=http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |archive-date=6 January 2012 |access-date=13 March 2016}}</ref>
== Omulimu gw'obusuubuzi ==
Amakampuni ga HABA Group gatandika nga kkampuni y’obusuubuzi mu 1986, eyatandikibwawo nga wayise akaseera katono nga taata wa Hassan afudde. Hassan essira yalissa ku kisaawe kya byanjigiriza n’amakolero g’amaliba. <ref name="Eriasa Mukiibi Sserunjogi">{{Cite web |last=Eriasa Mukiibi Sserunjogi |date=10 September 2011 |title=Basajjabalaba: The merchant of trouble |url=http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |archive-date=6 January 2012 |access-date=13 March 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEriasa_Mukiibi_Sserunjogi2011">Eriasa Mukiibi Sserunjogi (10 September 2011). [https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble "Basajjabalaba: The merchant of trouble"]. ''[[the independent|The Independent]]''. Kampala. Archived from [http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble the original] on 6 January 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 March</span> 2016</span>.</cite></ref>
Leero, Kampala International University y’emu ku yunivasite ez’obwanannyini ezisinga obunene mu Afirika, ng’ekolera ebussukka nsalo mu [[Kenya]], [[Tanzania]] ne [[Rwanda]] n'ebifo ebisomerwamu okwetoloola Uganda. HABA Group of Companies evudde ku kubeera kkampuni y’ebyobusuubuzi n’efuuka ekibiina ekisinga obunene mu Uganda, ng'erimu Ekyuma ekirongoosa ssukaali, Essamba z'amajaani n’amakolero e [[Butale]] ne [[Buhweju,]] n’ekkolero ly’eddagala, Amalwaliro, n'okuzimba n'okupangisa ebizimbe. <ref>{{Cite web |last=KIU |date=13 March 2016 |title=Kampala International University: School of Health Sciences |url=http://www.university.youth4work.com/KIU_Kampala-International-University/news/14406-Kampala-International-University- |access-date=13 March 2016 |publisher=[[Kampala International University]] (KIU)}}</ref>
Mu 2009, Hassan yatuukirira ekitongole kya Kampala Capital City Authority - KCCA kimuwe liizi ku butale [[Nakasero]] ne [[Owino]] mu [[Kampala]], ekyakakasibwa. Abaddukanya obutale batandikirawo okuddamu okuzimba n’okuzza obuggya okw'omuggundu okwetooloola obutale ekyayongezessa emiwendo gy'oobupangisa egyateekebwa ku b'emiddaala. Ekyo kyavaako obwediimo abw'amaanyi okwetoloola ekibuga era pulezidenti n’asigala nga talina kya kukola okuggyako okufulumya ekiragiro ekyaviirako okusazaamu endagaano ekyawaliriza gavumenti okuliyirira Basajjabalaba obuwumbi bwa siringi. <ref>{{Cite web |date=23 November 2022 |title=Presidential directive throws city markets into another phase of chaos |url=https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414052316/https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-date=14 April 2024 |access-date=30 May 2024 |website=independent.co.ug |publisher=[[The Independent]] (KIU)}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
# {{Cite web |title=Home page |url=https://www.kiu.org/portal/site/?lang=ar |access-date=2021-02-14 |website=KIU |language=ar}}
# {{cite web |last=Michael Kanaabi |first=and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |accessdate=13 March 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}
# {{cite web |author=Eriasa Mukiibi Sserunjogi |date=10 September 2011 |title=Basajjabalaba: The merchant of trouble |url=http://independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106053909/http://www.independent.co.ug/cover-story/4591-basajjabalaba-the-merchant-of-trouble |archivedate=6 January 2012 |accessdate=13 March 2016 |location=Kampala |newspaper=[[The Independent (Uganda)|The Independent]]}}
# {{cite web |last=KIU |date=13 March 2016 |title=Kampala International University: School of Health Sciences |url=http://www.university.youth4work.com/KIU_Kampala-International-University/news/14406-Kampala-International-University- |accessdate=13 March 2016 |publisher=[[Kampala International University]] (KIU) |location=Kansanga}}
# {{cite web |date=23 November 2022 |title=Presidential directive throws city markets into another phase of chaos |url=https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414052316/https://www.independent.co.ug/presidential-directive-throws-city-markets-into-another-phase-of-chaos/ |archive-date=14 April 2024 |access-date=30 May 2024 |website=independent.co.ug |publisher=[[The Independent]] (KIU)}}{{Reflist}}
h1evj004m6r0151jgip7rjq1c3gsuod
Henry Bagiire
0
11687
56929
41433
2026-06-26T18:47:11Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56929
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Aggrey Bagiire''' yazaalibwa nga 27 Ogwolubereberye mu 1968 nga [[:en:Uganda|Munnayuganda]] munnabyabufuzi era musomesa. Yakolako nga [[Ebyamalimiro|Minisita omubeezi ow’Eby'obulimi]] mu [[Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] okuva nga 16 Ogwokubiri 2009 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref>{{Cite web |date=18 February 2009 |title=Full Cabinet List As At 18 February 2009 |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730 |archive-date=13 February 2015 |access-date=25 March 2015}}</ref> Era yaweereza nga[[Parliament of Uganda|omubaka omulonde owa Palamenti]] (MP) owa Bunya County West, mu [[:en:Mayuge_District|Disitulikiti y'e Mayuge]] , okuva mu 2006 okutuuka mu 2009.
== Obulamu obuto n’okusoma ==
Henry Bagiire yazaalibwa mu biseera bino eyitibwa [[Mayuge (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mayuge]] nga 27 Ogwolubereberye mu 1968. Alina [[:en:Education|Dipuloma mu By’enjigiriza]], okuva mutendekero erisomesa abasomesa, nga kitundu ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|Kyambogo University]], gye yafuna mu 1992. Diguli ye eya [[:en:Bachelor_of_Science|sayaansi mu by’obulimi]] yagifuna mu 1999 okuva mu [[:en:Makerere_University|Makerere University.]] Alina ne [[:en:Public_administration|Satifikeeti mu kudukanya emirimu gya Gavementi egiyamba abantu n'okugidukanya]], gye yafuna mu 2003, nga nayo yagigya ku Makerere University.
== Emirimu gye ==
Bagiire yasomesa [[Ebyamalimiro|eby'obulimi]] kusomero lya Bukoyo Secondary School okuva mu 1992 okutuuka mu 2000, gye yasituka n’atuuka mu kifo ky’akulira ekitongole ky’eby' cobulimi. Wakati wa 2000 ne 2001, yakola ng’Omukulembeze w’ekibiina ekinoonyereza mu kitongole kya [[:en:International_Food_Policy_Research_Institute|International Food Policy Research Institute]]. Wakati wa 1999 ne 2002, yaweereza ng’akulira eby'obulimi mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]] . Okuva mu 2002 okutuuka mu 2006, yawerezaako nga ssentebe w’akakiiko [[Mayuge (disitulikit)|k’obuweereza mu disitulikiti y’e Mayuge]] . Mu 2006, yayingira eby'obufuzi n’avuganya ku kifo kya palamenti ekya Bunya Country West, mu Disitulikiti y’e Mayuge, ku tikiti y’ekibiina kya [[National Resistance Movement]]. Yalondeddwa. Yalondebwa nga 16 Gwokubiri 2009, okubeera Minisita w’eggwanga Omubeezi Ow’eby'obulimi. Mu kulonda kw’eggwanga okwa 2011 yawangulwa Vincent Bagiire, okusooka mu kalulu ka NRM aka ak'okusunsula abanakiikirira ekibiina, ate nemu mu kulonda kwa bonna, Henry Bagiire mwe yeesimbawo nga talina kibiina kyagiddemu. <ref name="Lost">{{Cite web |last=Baligema |first=Isaac |date=25 February 2011 |title=Storming Politics From A Family Platform |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/500/747555 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301013526/http://newvision.co.ug/D/9/500/747555 |archive-date=1 March 2011}}</ref>
Mukukola enkyukakyuka mu kabineti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasulibwa okuva mu kabineti n’asikizibwa [[:en:Zerubabel_Nyiira|Zerubabel Nyiira.]] <ref>{{Cite web |last=Uganda State House |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook.com]]}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to better sources. (April 2022)">okusinga<span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>ensibuko<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>kyetaagisa<nowiki></span></nowiki>'' ]</sup>
== Obulamu bwe ==
Henry Bagiire mufumbo. Ono wa kibiina kya byabufuzi [[National Resistance Movement|ekya National Resistance Movement]] . Ebintu by'asinga okwagala mulimu [[:en:Teaching|okusomesa]] [[:en:Habitat_conservation|n'okukuuma ebibira]] .
== Laba nebino ==
* [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[Mayuge (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mayuge]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'ebisingaanibwa ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, Gwamukaaga 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, Ogwokubiri 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, Ogwokutaano 2011]
8vih9k5izjcf40wpkt73g34i2yxnds5
Ham Group
0
11739
56779
44664
2026-06-26T13:08:56Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56779
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ekibiina kya '''Ham Group of Companies''' kitongole ky'obwannanyini mu Uganda [[:en:Multinational_corporation|ekikolera mu mawanga agawerako]] era nga kikolagana n'[[:en:Conglomerate_(company)|ebitongole ebirala eby'enjawulo]] nga kyatandikibwawo [[:en:Hamis_Kiggundu|Dr. Hamis Kiggundu]] . <ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_162392</ref> [[:en:White_House,_Uganda|White House]] kye kitebe ekitongole ekya Kampuni eno. <ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_132187</ref> Kye kimu ku [[:en:List_of_conglomerates_in_Uganda|bitongole]] ebisinga obunene mu [[:en:East_Africa|Buvanjuba bwa Afrika]] nga kikozesa abantu abasoba mu 7,000. <ref>{{Cite web |url=https://www.realmuloodi.com/developer/ham-group-of-companies/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-01 |archive-date=2025-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124200258/https://www.realmuloodi.com/developer/ham-group-of-companies/ |url-status=dead }}</ref>
== Ebyafaayo ==
Ekibiina kya Ham Group ky'atandikibwawo [[:en:Hamis_Kiggundu|Dr. Kiggundu]] mu 2005 nga mu kusooka essira yali alitadde ku kusuubula ngoye. <ref>https://bizmart.africa/business/meet-the-youngest-and-first-african-billionaire-to-build-a-national-stadium-using-own-funds/</ref> Hamis yayiga emisingi gya bizinensi ng’ayamba kitaawe Hajji Segawa mu dduuka lye ery’eby’okwambala era y’atandika bizinensi ye mu luwummula lw’amasomero ng’akozesa kapito okuva ku kitaawe. Bizinensi ye bwe yagenda ekula, yatandika bizinensi y’amayumba n’ettaka, ng’agula n’okutunda ettaka n’ebintu. <ref>https://nilepost.co.ug/news/20484/ham-kiggundu-i-have-made-money-genuinely</ref> <ref name=":0"/> Mu 2009, yatandikawo kkampuni ya Ham Enterprises (U) Ltd era n’atandika okuzimba ebifo eby’obusuubuzi. Pulojekiti ye ey'amaanyi eyasooka yali ya Ham Towers mu Kampala, eyamalirizibwa mu 2010, n’eddirirwa Ham Shopping Mall mu myezi 18, ekyalinnyisa ssente zeyali afuna mu bupangisa ne zimusobozesa okufuna ensimbi za bbanka endala. <ref name=":0" /> <ref>https://bigeye.ug/here-is-how-ham-of-ham-towers-made-his-money-and-became-a-billionaire/</ref>
Mu mwaka gwa 2021, Ham Group yali egaziye ng'efuuse eky’enjawulo mu makolero amanene naddala mu [[:en:Agro-Processing|kw'ongera omutindo ku by’obulimi]] . Pulojekiti y’okugezesa yali ya bukadde bwa doola za Amerika 156 nga lino ly'ali kkolero ery'ongera omutindo ku by'obulimi eliyitibwa Integrated Agro-Processing Industrial Plant (IAIP) ku [[:en:Akright_City|Akright City]], ery'agendererwa okwongera omutindo ku by'obulimi mu Uganda. <ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/143981</ref> <ref>https://nilepost.co.ug/business/132167/minister-anite-lauds-hamis-kiggundu-for-setting-up-modern-agro-processing-plant</ref>
== Kkampuni ezikolera wansi wa Ham Group ==
Okuva mu Gwomukaaga 2024, kkampuni zino wammanga z'ezibadde zikolera wansi wa Ham Group:<ref>https://billionaires.africa/2023/08/14/7-companies-owned-by-ugandan-multi-millionaire-ham-kiggundu/</ref>
* Ekitongole kya Ham Enterprises Limited <ref>https://www.pmldaily.com/business/2020/03/ham-enterprises-takes-on-dtb-in-fraud-accusations-fallout.html</ref>
* Ham Palm Villas, [[:en:Entebbe–Kampala_Expressway|oluguudo lw’e Entebbe–Kampala]]
* Ham International, [[:en:Manchester|Manchester]]
* Ham International Express, Texas, Amerika
* Hamz Link, Kampala Uganda <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/education/new-online-learning-platform-launched-3595580</ref>
* Amakolero ag'ongera omutindo ku by’obulimi aga Ham <ref name=":0"/>
* Essomero lya Hana International School Limited e[[:en:Nsangi|Nsangi]]
* Amayumba agapangisibwa aga Hamz International Real Estate LLC, mu [[:en:Dubai|Dubai]]
* Ham Agro Bank Limited Kampala
* Ham Cinemax-Kampala mu kibuga Kampala
* Kiggs International Uganda Ltd, Kampala <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/business/prosper/beyond-ham-versus-dtb-landmark-ruling-2485644</ref>
* Kkampuni ya Kiham Enterprises Ltd, mu Kampala
== Laba ne ==
* [[:en:List_of_conglomerates_in_Uganda|Olukalala lw'ebitongole ebinene mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [http://www.hamzgroup.com/ Omukutu gwa yintaneeti]
* [https://www.newvision.co.ug/category/news/president-made-a-perfect-decision-to-travel-w-152923 Pulezidenti yasalawo bulungi okutambula ne Ham mu UAE]
5lhaq639j4zfxc0ct81blbv5st47t7p
Herbert Kajumba
0
11757
56954
41978
2026-06-26T19:07:04Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56954
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herbert Kajumba''' (yazaalibwa 21 Ogwolubereberye 1950) Munnayuganda muzannyi wa [[:en:Field_hockey|hockey]]. Yavuganya mu [[:en:Field_hockey_at_the_1972_Summer_Olympics|mpaka z'abasajja]] mu [[:en:1972_Summer_Olympics|mizannyo gya Olympics egy'omusana mu 1972]] . <ref name="SportsRef">https://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Mallon</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
kznu7z39s6ne87msud4q475hqybxure
Henry Osinde
0
11803
56947
41103
2026-06-26T19:04:50Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56947
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Osinde''' (yazaalibwa 17 Ogw'ekkumi 1978) mutendesi wa [[:en:Cricket|cricket]] mu Canada era yali muzannyi. Yasengukira Canada okuva mu Uganda nga muto era yakiikirira [[:en:Canada_national_cricket_team|ttiimu y’eggwanga eya Canada eya cricket]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2013 ng’omuzannyi wa bbuutu ow’amangu. Yazannya mu mpaka za [[:en:2007_Cricket_World_Cup|Cricket World Cups]] eza [[:en:2007_Cricket_World_Cup|2007]] ne [[:en:2011_Cricket_World_Cup|2011]] . Yafuulibwa omutendesi omukulu owa Canada ow’ekiseera mu 2017.
== Obulamu bwe ==
Osinde yazaalibwa nga 17 Ogw'ekkumi 1978 mu [[Kampala]] mu [[Yuganda|Uganda]].<ref name="Bio">{{Cite web |title=Henry Osinde |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/212175.html |access-date=27 April 2020 |website=ESPNcricinfo}}</ref> Yasomera mu [[:en:Busoga_College_Mwiri|Busoga College Mwiri]] gye yayingizibwa mu cricket ku myaka 15.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Busoga_College_Mwiri</ref> Oluvannyuma yagenda mu [[Makerere University, Uganda|Makerere University]],<ref name="Bio" /> nga tannasengukira mu Canada mu 2001.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Busoga_College_Mwiri</ref> Ng'ogyeeko omuzannyo gwa Cricket, yakola nga omubalirizi w'ebitabo.<ref name="wtc">https://en.wikipedia.org/wiki/Busoga_College_Mwiri</ref>
== Omulimu gw’okuzannya ==
Oluvannyuma lw’okugenda e Canada, Osinde yatandika okuzannya mu kibiina kya Toronto & District Cricket Association.<ref name="ron">https://en.wikipedia.org/wiki/Busoga_College_Mwiri</ref> Yalondebwa mu ttiimu ya Canada okuzannya [[:en:2005_ICC_Trophy|ekikopo kya ICC mu 2005]] e Ireland, ekyewuunyisa n'azannya omupiira gwe ogwasooka mu nsi yonna mu mupiira ogw'okwegezzaamu ne [[:en:Uganda_national_cricket_team|Uganda]]<ref name="Bio">{{Cite web |title=Henry Osinde |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/212175.html |access-date=27 April 2020 |website=ESPNcricinfo}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/212175.html "Henry Osinde"]. ''ESPNcricinfo''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 April</span> 2020</span>.</cite></ref>
Osinde yasooka kuzannya mu Canada [[:en:First-class_cricket|mu ddaala erisooka]] bwe yattunka ne [[:en:Bermuda_national_cricket_team|Bermuda]] mu [[:en:2005_Intercontinental_Cup|mpaka za Intercontinental Cup eza 2005]] . Mu mupiira gwe ogw'okubiri yateebye ggoolo 7/53 ku [[:en:Cayman_Islands_national_cricket_team|Cayman Islands]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Cayman_Islands_national_cricket_team</ref> Oluvannyuma lw'omwaka yali omu ku bannansi b'e Canada bana abaalondebwa okwetaba mu nkambi ya ICC Winter Training Camp (WTC) e South Afrika wamu n'abazannyi okuva mu mawanga amalala agakolagana nabo. Yakeberebwa omutendesi omukulu owa WTC, [[:en:Andy_Moles|Andy Moles]] nga "nga bali wamu ne [[:en:Eoin_Morgan|Eoin Morgan]] [...] owa Ireland omuzannyi oboolyawo asinga obusobozi mu abo wano mu WTC".
Mu [[:en:2007_Cricket_World_Cup|mpaka za Cricket World Cup ezaali mu West Indies mu 2007]], Osinde yazannya emipiira esatu kyokka n’alemererwa okutwala wicket. <ref name="Bio">{{Cite web |title=Henry Osinde |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/212175.html |access-date=27 April 2020 |website=ESPNcricinfo}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/212175.html "Henry Osinde"]. ''ESPNcricinfo''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 April</span> 2020</span>.</cite></ref> Yakomawo mu [[:en:2011_Cricket_World_Cup|mpaka za Cricket World Cup eza 2011]] gye yakwata emiwendo gya ODI egyasinga obulungi mu mupiira gwe egya 4/26 nga battunka ne [[:en:Kenya_national_cricket_team|Kenya]] era n'alondebwa [[:en:Man_of_the_match|ng'omuzannyi w'omupiira]] .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Man_of_the_match</ref> Yazannya emipiira gye egyasembayo mu Canada mu 2013. <ref name="Bio" />
== Omulimu gw’obutendesi ==
Mu 2017, Osinde yalondebwa ng’omutendesi omukulu owa Canada ow’ekiseera mu kifo kya [[:en:Davy_Jacobs|Davy Jacobs]] . Yatendeka ttiimu eno mu [[:en:2017_ICC_World_Cricket_League_Division_Three|2017 ICC World Cricket League Divizoni ey'okusatu]] mu Uganda.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2017_ICC_World_Cricket_League_Division_Three</ref> Era yali muyambi wa mutendesi wa [[:en:ICC_Americas|ICC Americas]] mu mpaka [[:en:2016–17_Regional_Super50|za 2016–17 Regional Super50]] . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/2016%E2%80%9317_Regional_Super50</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
* Henry Osinde at ESPNcricinfo
9hoxvrgsyganvoza50xfeupwzr63wae
Hamis Kiggundu
0
11823
56787
45235
2026-06-26T13:13:07Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56787
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hamis Kiggundu''' (yazaalibwa nga 10 Ogwokubiri, 1984), abasinga bamumanyi nga '''Ham.''' <ref name=":1">https://www.newvision.co.ug/news/1516446/tycoon-ham-battles-dtb-billions</ref> Musajja musuubuzi, munnamateeka era omuwandiisi [[:en:Ugandan|Omunnayuganda]] . Ye Mutandisi wa [[:en:Ham_Group|Ham Group of Companies]], era awandiise ebitabo bibiri okuli ''[[:en:Success_and_Failure_Based_on_Reason_and_Reality|Success and Failure Based on Reason and Reality]]'' (2018) ne ''[[:en:Reason_as_the_World_Masterpiece|Reason as the World Masterpiece]]'' (2021). <ref>{{Cite web |url=https://www.ntv.co.ug/ug/news/akawungeezi/okutumbula-ebyobulimi-ham-kiggundu-ayanjudde-enteekateeka-3319932 |title=Archive copy |access-date=2025-09-09 |archive-date=2023-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202215811/https://www.ntv.co.ug/ug/news/akawungeezi/okutumbula-ebyobulimi-ham-kiggundu-ayanjudde-enteekateeka-3319932 |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwokutaano gwa 2025, Hamis yafulumizibwa ng’omu ku [[:en:List_of_Ugandans_by_net_worth|Bannayuganda abasinga obugagga nga basinziira ku ssente ze babalirirwamu]] . Obugagga bwe bubalirirwamu Akawumbi ka ddoola $1.02 . <ref>https://www.billionaires.africa/2025/05/06/15-richest-people-in-uganda/</ref> <ref>https://bizmart.africa/profile/hamis-kiggundu/</ref>
Mu Gwokusatu 2020, Kiggundu yafulumira nnyo mu mawulire ga Uganda olw’olutalo lwe yalwana mu kkooti ne [[:en:Diamond_Trust_Bank_(Uganda)|Diamond Trust Bank]] . Yalumiriza nti [[:en:Diamond_Trust_Bank_(Uganda)|bbanka]] eno yamufera [[:en:Million|obukadde bwa]] [[:en:$|ddoola]] obusoba mu 30 mu bbanga ly'amyaka 10. <ref name=":12">https://www.newvision.co.ug/news/1516446/tycoon-ham-battles-dtb-billions</ref> <ref name="auto3">https://web.archive.org/web/20200609172457/https://ugandatimes.ug/100-billion-shillings-fraud-by-diamond-trust-bank-ham-enterprises-drags-bank-to-court-is-depositors-money-safe/</ref>
Mu Gwekkumi gwa 2020, Kiggundu yawangula omusango guno era kkooti enkulu eya Uganda yalagira Diamond Trust Bank okuddiza ssente zonna ezaamuggyibwayo mu bukyamu nga zonna awamu zaaliw ziwera Obuwumbi bwa Uganda 34.29 ne ddoola za Amerika obukadde 23.4 <ref>https://www.watchdoguganda.com/business/20201007/102191/ham-wins-dtb-in-shs120bn-fraud-case-bank-ordered-to-refund-businessman.html</ref> <ref>https://nilepost.co.ug/2020/10/09/why-hamis-kiggundu-won-multi-billion-court-case-against-dtb/</ref> nga kwongeddwako amagoba ga 8% ku nsaasaanya mu by'amateeka. <ref>https://observer.ug/news/headlines/66903-court-orders-dtb-to-refund-immediately-shs-120bn-to-ham</ref> Kkooti yayongera okulagira bbanka okufulumya/okuta awatali bukwakkulizo emisingo gyonna egigambibwa nti gyatondebwa ku bintu bya Kiggundu byonna n’okweyimirirwa kwonna okw'ekitongole n’okw’obuntu okwakolebwa Kiggundu. Kkooti era yafulumya ekiragiro eky’enkalakkalira okulemesa DTB okussa mu nkola emisingo ku bintu bya Kiggundu. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bou-calls-for-calm-after-ham-wins-loan-case-against-dtb-2461466</ref> Oluvannyuma DTB Bank yasaba okuddirwamu okusinziira ku by'asalibwawo kkooti enkulu era ne baweebwa ekiragiro ekiyimiriza okusasula ssente ezo. <ref>https://nilepost.co.ug/news/89560</ref>
Mu Gwekkuminoogumu 2023, enkaayana ezo zaagonjoolwa mu mirembe wabweru wa kkooti. Ham ne [[:en:Nasim_Devji|Nasim Devji]], akulira ekibiina kya Diamond Trust Bank Group batuuka ku nzikiriziganya mu lusisinkana olw’ebbali okuggyayo emisango gyonna egyali mu kkooti. <ref>https://www.watchdoguganda.com/business/20231115/162144/revealed-why-ham-and-dtb-ended-eight-year-legal-battle.html</ref> <ref>https://nilepost.co.ug/opinions/178704/opinion-ham-vs-dtb-and-why-the-public-should-embrace-alternative-dispute-resolution</ref> <ref>https://www.spyuganda.com/reason-based-on-reality-wins-city-tycoon-hamis-kiggundu-dtb-agree-to-settle-eight-year-legal-battle-out-of-court/</ref>
[[File:Hamis_Kiggundu_presenting_to_Yoweri_Museveni.jpg|thumb|Kiggundu ayanjulira Pulezidenti Museveni ekiteeso ky’okuddamu okukulaakulanya ekisaawe kya Nakivubo mu 2015]]
Kiggundu yafuna ekiragiro kya pulezidenti mu 2015 okuddamu okukulaakulanya n'okulongoosa [[:en:Nakivubo_Stadium|ekisaawe ky'eNakivubo]] wansi [[:en:Public–private_partnership|w'omukago gwa gavumenti n'obwannannyini]] ne [[:en:Ugandan_government|gavumenti ya Uganda]] . <ref>https://redpepper.co.ug/m7-directs-ham-enterprises-to-re-develop-nakivubo-stadium/54172/</ref> Emirimu gy’okuzimba gyatandika mu 2017 oluvannyuma lw’okumenya ebizimbe eby’edda. <ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20231204/162919/hamis-kiggundus-new-nakivubo-stadium-highlights-his-grit-ingenuity-and-patriotism.html</ref> Pulojekiti eno yagaziya ebifo by’ekisaawe kino okuva ku bantu 30,000 okutuuka ku 35,000 era n’ereeta ebintu eby’omulembe omuli amataala, ebifo we batuula, ssikuliini za digito, ne paakingi. Ekisaawe kino ekipya ekirongooseddwa kyatandikibwawo [[:en:Yoweri_Museveni|Pulezidenti Museveni]] mu butongole mu Gwokuna gwa 2024. <ref>https://www.newvision.co.ug/category/sports/museveni-says-ham-had-clear-idea-on-nakivubo-NV_186705</ref> <ref>https://statehouse.go.ug/president-museveni-commissions-nakivubo-war-memorial-stadium/</ref>
== Obuto, obuyigirize n’eddiini ye ==
Kiggundu yazaalibwa nga 10 Ogwokubiri 1984 1984 e [[:en:Kalungu,_Uganda|Kalungu]] mu [[:en:Masaka_District|disitulikiti y'eMasaka]] mu Masekkati ga Uganda. Ono mutabani wa Haruna Segawa, nga ono ali mu maka agaasiga ssente mu bintu eby'obugagga okuva edda mu [[:en:Kampala|Kampala]] . <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/siblings-who-own-a-piece-of-kampala-city-1898180</ref>
Amasomo g'awansi yagasomera Masaka, oluvannyuma naayingira Kabojja International School mu Disitulikiti y’eKampala okusoma siniya n’oluvannyuma n’afuna [[:en:Bachelor_of_Laws|Diguli Esooka mu Mateeka]] mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’eMakerere]] . <ref name=":0">https://www.billionaires.africa/2021/10/05/meet-ham-kiggundu-the-37-year-old-entrepreneur-who-built-a-property-empire-in-uganda/</ref>
Kiggundu yazaalibwa era n’akulira mu maka [[:en:Muslims|Amasiraamu]] . Ayogera ku Busiraamu nga "ekisinga obukulu mu bulamu bwonna". <ref>https://ugandapost.news/islam/</ref>
== Omulimu gwe ogw'obusuubuzi n’ebintu by’ayagala. ==
Hamis olugendo lwe olwa bizinensi yalutandika mu 2005 ng’omusuubuzi w’engoye. Yali ayambako kitaawe [[:en:Hajji|Hajji]] . Segawa mu dduuka lye ery’eby’okwambala gye yaggya amagezi agasookerwako ag'eby’obusuubuzi. <ref>https://bizmart.africa/business/meet-the-youngest-and-first-african-billionaire-to-build-a-national-stadium-using-own-funds/</ref> Era mu luwummula lw’amasomero ga middle school kitaawe yamuwa entandikwa okutandikawo omulimu gwe. <ref>https://businesselitesafrica.com/2022/02/21/hamis-kiggundu-37-year-old-african-building-white-house-in-uganda/,%20https://businesselitesafrica.com/2022/02/21/hamis-kiggundu-37-year-old-african-building-white-house-in-uganda/</ref> Bizinensi bwe yagenda ekula, yatandika okugula n’okutunda ettaka n’ebizimbe era mu 2009 yagatta kkampuni ze naakola emu eya Ham Enterprises (U) Ltd era n’alinnya nadda mu kuzimba n’okuba n’ebizimbe by’obusuubuzi. <ref>https://bigeye.ug/here-is-how-ham-of-ham-towers-made-his-money-and-became-a-billionaire/</ref> Mu 2010, Kiggundu yatandika okuzimba ekizimbe bya Ham, ekizimbe kye ekyasooka eky'obusuubuzi mu bitundu by’e [[:en:Makerere|Makerere]] ku njegoyego z'e[[:en:Kampala|kibuga Kampala]] . Okusinziira ku billionaires.Africa, olw’okukuguka mu by’ettaka n'amayumba ng’ajuliza eby’okuyiga bye yayigira mu pulojekiti ye eyasooka, Kiggundu yasobola okutambula amanguko era mu myezi 18, yali azimbye ekisimbe kye ekyokubiri ekya Ham Shopping Mall. Bwe yagatta ssente okuva mu bapangisa b'ebizimbe wamu n'ezaava mu bbanka, yasobola okufuna ssente za pulojekiti endala okusinziira ku musingo gwe ogwali omulungi. <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |last=Team |first=The Observer |date=2017-11-14 |title=Ham’s shopping grounds create mixed feelings |url=https://observer.ug/business/ham-s-shopping-grounds-create-mixed-feelings/ |access-date=2025-08-30 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>https://businesselitesafrica.com/hamis-kiggundu-37-year-old-african-building-white-house-in-uganda/</ref>
Mu mwaka gwa 2021, Hamis Kiggundu yali agaziyizza bye yansigamu ensimbi era nga yasiga mu bintu ebiwerako, omuli eby’amayumba, eby’ensimbi, Bbanka, [[:en:Information_technology|IT]] n’emikutu [[:en:Social_media_platforms|n’emikutu emitimbagano]] n’amakolero amanene, ng’emirimu egy’enjawulo giddukanyizibwa era n'okutambuzibwa ng’ayita mu [[:en:Ham_Group|Ham Group of Companies]]. <ref>https://nilepost.co.ug/news/103550</ref> <ref name=":0" /> Okusinziira ku alipoota ya [[:en:Forbes|Forbes]] ku Uganda eya Penresa, yatandika pulojekiti ya bukadde bwa doola za Amerika 156 mu [[:en:Central_Region,_Uganda|kitundu ky’amasekkati]] ey’ekkolero eggazi erya Integrated [[:en:Food_processing|Agro-Processing]] Industrial Plant (IAIP) ery’okugezesa eryateekebwa mu [[:en:Akright_City|kibuga Akright]] okwongera omutindo gw'ebirime bya Uganda. <ref>https://web.archive.org/web/20210311072954/https://www.forbesafrica.com/wp-content/uploads/2021/03/FORBES-UGANDA_2021_40pags_vok5-online.pdf</ref> <ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/143981</ref>
=== Replica ya [[:en:White_House|White House]] mu Uganda ===
[[File:White_House_Front_and_Back_View.jpg|thumb|Ennyumba ya Kiggundu efaanana ennyumba ya White house]]
Kiggundu yazimba ennyumba [[:en:White_House,_Uganda|efaanana White House]] mu kibuga Akright Entebbe, ekikola ng’ekitebe ekikulu ekya kkampuni ya Ham Integrated Agro Processing Industries. <ref>https://pmldaily.com/news/2022/05/all-you-need-to-know-about-tycoon-hams-white-house.html</ref> Yategeeza mu mboozi gyeyalimu ne [[:en:Wode_Maya|Wode Maya]] mu 2023 nti pulojekiti eno yali egendereddwamu okuwa amaanyi ebiruubirirwa by'abannansi n’okwongera okulaga emikisa egiri mu Africa. <ref>https://www.tuko.co.ke/entertainment/celebrities/501155-hamis-kiggundu-billionaire-builds-white-house-replica-uganda/</ref>
=== Ebizimbe bya Ham Palm Villas ===
Ham Palm Villas bizimbe ebiri ekinene eky’okusulamu ekyatandikibwawo mu 2019 omusuubuzi Hamis Kiggundu ku njegoyego za Kampala mu Uganda. Pulojekiti eno yategekebwa okutuusa ku bantu embeera y’amayumba ey’omulembe mu nsi ya Uganda egenda ekula amangu. <ref>https://realmuloodi.co.ug/exclusive-estates-part-2-ham-palm-villas/</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":9">https://cms.forbesafrica.com/wp-content/uploads/2021/03/FORBES-UGANDA_2021_40pags_vok5-online.pdf</ref>
Enkulaakulana eno erimu ebizimbe 1,125 nga kuliko amaka ag’enjawulo ne Villas 500 wamu n'emizigo 625, nga gitegekeddwa okusuza abatuuze abafuna ssente ensaamusaamu n'ennyingi. <ref>{{Cite web |url=https://entebbepost.com/ham-palm-villas-the-story-of-success-mixed-with-hard-work/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-09 |archive-date=2021-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819051915/https://entebbepost.com/ham-palm-villas-the-story-of-success-mixed-with-hard-work/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://eagle.co.ug/2022/06/03/tycoon-ham-kiggundu-opens-ham-palm-villas-to-property-buyers/</ref>[[Akright City|]] Bisangibwa mu [[:en:Akright_City|Kibuga Akright]] mu town Council y'eKajjansi, bifuna nnyo mu kuba nga biriraanye oluguudo lwa Entebbe Expressway, ekyanguyiza abantu okwanguwa okutuuka e Kampala ne ku kisaawe Ky'ennyonyi Entebbe.<ref>https://eagle.co.ug/2022/06/03/tycoon-ham-kiggundu-opens-ham-palm-villas-to-property-buyers/</ref>
Kiggundu yategeeza nti pulojekiti eno yava ku muwendo gwa Bannayuganda abeeyongera okusengukira ebweru w'eggwanga nga banoonya embeera y’obulamu erongooseddwa, ng’ebizimbe bino bigendereddwamu okulaga engeri amayumba ag’omutindo ogwa waggulu gye gayinza okukulaakulanyizibwa ne mu ggwanga lyaffe. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NELSON MANDELA {{!}} PML Daily |date=2021-11-12 |title=Meet Hamis Kiggundu, the 37-year-old Investor transforming Uganda through Real Estate |url=https://pmldaily.com/business/2021/11/meet-hamis-kiggundu-the-37-year-old-investor-transforming-uganda-through-real-estate.html |access-date=2025-08-30 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> Enteekateeka eno era eyanjuddwa ng’ekimu ku bigenda mu maaso mu nkola egazi ey’okusitula omutindo gw’amayumba, okuwagira okugaziya ebizimbe, n’okukubiriza enkulaakulana ey’olubeerera mu bibuga okwetoloola ekibuga ekikulu. <ref>{{Cite web |last=Mbabazi |first=Hannington |date=2022-04-02 |title=Pictorial: Inside The Mighty Nearly Completed Ham Palm Villas |url=https://thecapitaltimes.co.ug/2022/04/02/pictorial-inside-the-mighty-nearly-completed-ham-palm-villas/ |access-date=2024-04-10 |website=Thecapitaltimes |language=en-US |archive-date=2024-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609110634/https://thecapitaltimes.co.ug/2022/04/02/pictorial-inside-the-mighty-nearly-completed-ham-palm-villas/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kazooba |first=Lawrence |date=2022-06-08 |title=Ham Palm Villas: Inside the Finished and Virtual Corporate Smart Homes for sale to high class buyers (PHOTOS) |url=https://www.watchdoguganda.com/business/20220608/137748/ham-palm-villas-inside-the-finished-and-virtual-corporate-smart-homes-for-sale-to-high-class-buyers-photos.html |access-date=2024-04-10 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref>
=== Hamz. ===
Mu 2021, Kiggundu yaleeta ekika kya Hamz, ekizingiramu emirimu mu misono, emizannyo, okuyiiya mu ngeri ya digito, n’okukwatagana n’abantu mu Uganda. <ref>{{Cite web |date=2021-04-21 |title=New App to inspire Ugandan youths, boost tourism |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/business/technology/new-app-to-inspire-ugandan-youths-boost-tourism-3371510 |access-date=2025-08-30 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Dollar |first=Michael Kanaabi |title=Tycoon Kiggundu dives into social media business with Hamz app |url=https://nilepost.co.ug/news/103550/tycoon-kiggundu-dives-into-social-media-business-with-hamz-app |access-date=2025-08-30 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Joan |first=Daniella |date=2024-04-09 |title=Hamz Unleashed: Charting Uganda’s Future with Innovation and Vision |url=https://bizmart.africa/social-media/hamz-unleashed-charting-ugandas-future-with-innovation-and-vision/ |access-date=2025-08-30 |website=Bizmart |language=en-US}}</ref> Layini yaayo ey’emisono mulimu amaduuka agatunda ebintu ng’ebiteeteeyi, enkoofiira, n’ebiwandiiko. <ref name=":2" /> [[Ekisaawe kya Nakivubo|<nowiki>]</nowiki>]] ''.'' <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Real Muloodi |date=2022-03-16 |title=Hamis Kiggundu announces 'HAMZ CLUB', an Integrated Sports Complex for Uganda's Youth |url=https://realmuloodi.co.ug/hamis-kiggundu-announces-hamz-club-an-integrated-sports-complex-for-ugandas-youth/ |access-date=2025-08-30 |website=Real Muloodi News Network |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Admin |first=KCCA web |date=2025-02-13 |title=KAMPALA SET TO HOST EALASCA GAMES AT HAMZ NAKIVUBO WAR MEMORIAL STADIUM- KCCA {{!}} For a better City |url=https://www.kcca.go.ug/news/920/kampala-set-to-host-ealasca-games-at-hamz-nakivubo-war-memorial-stadium |access-date=2025-08-30 |website=KAMPALA CAPITAL CITY AUTHORITY {{!}} For a better City |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2025-02-13 |title=2025 EALASCA Games: Officials impressed with facilities at Hamz Stadium |url=https://kawowo.com/2025/02/14/2025-ealasca-games-officials-impressed-with-facilities-at-hamz-stadium/ |access-date=2025-08-30 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Ekika kino era kiddukanya Hamz Limited, kkampuni y’obuyiiya mu ngeri ya digito egaba obuweereza mu by’obusuubuzi ku yintaneeti n’okusasula ku yintaneeti nga bayita mu mikutu omuli Hamz App ne [https://HamzPay.com Hamz Pay] n’emirala. <ref name=":2" /> <ref>{{Cite web |date=2021-10-25 |title=New online learning platform launched |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/education/new-online-learning-platform-launched-3595580 |access-date=2025-08-30 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=sqoopadmin |date=2021-04-29 |title=Pallaso to spearhead Hamz video sharing App campaign - Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/202104/four-one-one/pallaso-to-spearhead-hamz-new-video-sharing-app-campaign.html |access-date=2025-08-30 |language=en-US}}</ref>
== Obuzirakisa ==
Mu mwaka gwa 2017, Kiggundu, ng’ayita mu kibiina kya Kampala General Better Traders Association yawaayo obukadde 100 ( Ugx ) okuwagira abasuubuzi abasengulwa olw’okumenya akatale ka Nakivubo Park Yard. Ensimbi zino zaagenderera okuyamba abasuubuzi okuddamu okuzimba bizinensi zaabwe. Era yawaddeyo ebbanga lya myezi mukaaga egy’obupangisa eri abatunzi abasenguddwa ne bagenda mu kifo kye ekya Ham Shopping Ground, ng’akkaatiriza obweyamo bwe obw’okuwagira abasuubuzi abatonotono, okutumbula okusiga ensimbi mu ngeri ey’amagezi, n’okutumbula okugumira embeera mu by’enfuna mu kitundu. <ref>{{Cite web |date=21 July 2017 |title=Tycoon Ham Kiggundu Donates Shs. 100 M to Park Yard Vendors, Urges on Investment |url=https://chimpreports.com/tycoon-ham-kiggundu-donates-shs-100-m-to-park-yard-vendors-urges-on-investment/ |access-date=23 November 2024 |website=Chimp Reports |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Former Park Yard vendors given sh100m |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1458231/park-yard-vendors-sh100m |access-date=2025-07-23 |website=New Vision |archive-date=2025-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124020337/http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1458231/park-yard-vendors-sh100m |url-status=dead }}</ref>
Mu April 2020, Kiggundu yawaayo obuyambi bw'emmere eri akakiiko ka Uganda aka COVID-19 . <ref>{{Cite web |date=4 April 2020 |title=Covid-19: Businessman, Hamis Kiggundu, gives Shs100 million to help needy |url=https://nilepost.co.ug/2020/04/04/covid-19-businessman-hamis-kiggundu-gives-shs100-million-to-help-needy/ |access-date=21 June 2020 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref> Era yawaayo emmere eri bannamawulire ba Uganda abasoba mu 100 ng’ayita mu kibiina ekigatta bannamawulire ekya Uganda Journalists Association, <ref>{{Cite web |date=20 April 2020 |title=UJA to Support Journalists with Foodstuff |url=https://chimpreports.com/uja-to-support-journalists-with-foodstuff/ |access-date=23 November 2024 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> kyokka n’avumibwa olw’okuwa bannamawulire empapula z’ensimbi enkalu. <ref>{{Cite web |last=URN |title=Journalists scramble for Hamis Kiggundu's cash |url=https://observer.ug/news/headlines/64158-journalists-scramble-for-hamis-kiggundu-s-cash |access-date=23 November 2024 |website=The Observer – Uganda |language=en-gb}}</ref>
Mu July 2021, Kiggundu yawaayo eri Gavumenti ya Uganda obukadde bwa USh 530 okuyambako mu kugula ddoozi z’okugema COVID-19 eri Bannayuganda era n’agattako n’asaba Bannayuganda abalala abasobola n’ebitongole by’amakampuni okumwegattako okutaasa obulamu ng’engeri y’okuddiza omukago gwa Uganda. <ref>{{Cite web |date=2021-07-02 |title=Tycoon Hamis Kiggundu donates Shs 530 Million to procure Covid-19 Vaccine doses |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/tycoon-kiggundu-donates-sh530m-to-procure-cov-107712 |access-date=2024-11-23 |website=New Vision |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kazibwe |first=Kenneth |date=2021-07-03 |title=How Nabbanja saved the day as shs530m donated by Ham to Covid task force survived being stolen |url=https://nilepost.co.ug/news/109330/how-nabbanja-saved-the-day-as-shs530m-donated-by-ham-to-covid-task-force-survived-being-stolen |access-date=2024-11-23 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref>
Mu January wa 2024, Hamis yayambako mu kutumbula obutonde bw’ensi mu bibuga bwe yawaayo emiti gy’enkindu egy’Obwakabaka 100,000 eri [[Kampala Capital City Authority|ekitongole kya Kampala Capital City Authority (KCCA)]] . <ref>{{Cite web |last=Admin |first=KCCA web |date=2024-01-03 |title=BUSINESSMAN KIGGUNDU SUPPORTS KAMPALA GREENING CAMPAIGN WITH 100,000 TREES- KCCA {{!}} For a better City |url=https://www.kcca.go.ug/news/787/ |access-date=2024-04-10 |website=KAMPALA CAPITAL CITY AUTHORITY {{!}} For a better City |language=en}}</ref> Okulaba ng’okusimba emiti gino gituuse bulungi, ttiimu y’abakozi be yayiiriddwa okuyambako [[Kampala Capital City Authority|KCCA]] okusimba emiti gino ku nguudo z’omu Kampala. Enteekateeka eno yali emu ku kaweefube w’okugaziya ebimera ebibisi, ng’eggumiza obweyamo bwa Kiggundu okutumbula ekibuga ekiyonjo, ekirabika obulungi, era ekirabika obulungi. <ref>{{Cite web |last=Corporation |first=Uganda Broadcasting |date=2024-01-04 |title=Businessman Kigundu’s Generous Donation of 100,000 Trees Enriches Kampala’s Greening Initiative {{!}} Uganda Broadcasting Corporation |url=https://ubc.go.ug/2024/01/04/businessman-kigundus-generous-donation-of-100000-trees-enriches-kampalas-greening-initiative/ |access-date=2024-11-23 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 June 2024 |title=Hamis Kiggundu Expresses Displeasure Over Felling of Donated City Trees |url=https://www.newvision.co.ug/category/agriculture/hamis-kiggundu-expresses-displeasure-over-fel-NV_190204 |access-date=23 November 2023 |website=New Vision |language=en-US}}</ref>
== Engule n'okusiimibwa ==
Mu 2018 Kiggundu yaweebwa engule ng’okusiima ekitabo kye, Success and Failure Based on Reason and Reality Kyasunsulwa ng’ekitabo ekisinga obulungi mu mwaka mu mutendera gwa ''Business Motivation'' mu mukolo ogwategekebwa ekibiina kya Book Forum of Uganda mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Lukwago |title=Hamis Kiggundu’s Book Wins Business Book Of The Year! |url=https://newslexpoint.com/hamis-book-wins-business-book-year/ |access-date=2024-06-14 |website=Newslex Point |language=en-gb}}</ref>
Mu mwaka gwa 2023, Hamis Kiggundu yaweebwa ''engule ya African Renaissance & Iconic Development Entrepreneur Award'' okuva mu kitongole kya Pan-African Pyramid Global Awards olw’ebintu ebikulu bye yakola mu kukulaakulanya ebyenfuna bya Afrika n’okukola emirimu egy’amaanyi mu Afrika. <ref>{{Cite web |last=kobusiinge |date=2023-09-05 |title=Details! Why Hamis Kiggundu Was Recognized! During PAP Global Awards 2023 |url=https://panafricanpyramid.com/details-why-hamis-kiggundu-was-recognized-during-pap-global-awards-2023/ |access-date=2025-06-10 |website=THE PAN-AFRICAN PYRAMID |language=en-US}}</ref>
Mu February 2024, Hamis Kiggundu yafuna engule ey’enjawulo ey’okusiima Pulezidenti okuva ewa Minisita w’ekitongole kya [[Kampala Capital City Authority|Kampala Capital City Authority and Metropolitan Affairs]] . Engule eno eyaweereddwa ofiisi ya Pulezidenti, yaweesa ekitiibwa obuweereza bwe obwewaddeyo n’ebintu ebikulu by’akoze mu kukulaakulanya embeera z’abantu n’ebyenfuna bya Kampala naddala okuganyula abantu abataliiko mwasirizi . <ref>{{Cite web |last=Nyongesa |title=Hamis Kiggundu Receives Prestigious Presidential Honor for His Impactful Community Service |url=https://www.nyongesasande.com/hamis-kiggundu-receives-prestigious-presidential-honor-for-his-impactful-community-service/ |access-date=2024-07-27 |website=Nyongesa Sande |language=en-gb}}</ref>
Mu June 2024, Hamis yafuna diguli ey’ekikugu mu by’obukulembeze n’okuddukanya emirimu mu nsi yonna okuva mu yunivasite y’ensi yonna eya Bulaaya. Okusiimibwa kuno kwawa ekitiibwa okwewaayo kwe, okukola ennyo, n’ebintu ebikulu bye yakola mu by’embeera z’abantu, ebyenfuna, n’ebitongole, awamu n’okufuba kwe mu kugaziya ekibiina kye mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |last=Katungulu |title=EIU honors Hamis Kiggundu with special professional doctorate |url=https://publish.nilepost.co.ug/news/205701/eiu-honors-hamis-kiggundu-with-special-professional-doctorate |access-date=2024-07-27 |website=Nile Post |language=en-gb}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ssejjoba |title=Businessman Hamis Kiggundu Awarded Professional Doctorate |url=https://newvision.co.ug/category/education/businessman-hammis-kiggundu-awarded-professio-NV_191344/ |access-date=2024-07-27 |website=NewVision |language=en-gb}}</ref>
== Obulamu bw’omuntu ku bubwe ==
Hamis abeera mu Kampala mu Uganda, mu maka agaazimbibwa mu 2014 era nga yategeezebwa nti gaweza square feet nga 479,160. <ref name=":3">{{Cite web |last=Osoro |first=William |date=2023-04-05 |title=Ugandan Billionaire, 40, Builds KSh 3.8 Billion Mega Mansion with Basketball Court, Dock - Tuko.co.ke |url=https://www.tuko.co.ke/entertainment/celebrities/501016-ugandan-billionaire-40-builds-ksh-38-billion-mega-mansion-basketball-court-dock/ |access-date=2025-08-30 |website=www.tuko.co.ke |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-06 |title=Inside billionaire's Sh3.8 billion mega-mansion with helipad, football stadium, docks |url=https://biznakenya.com/hamis-kiggundu/ |access-date=2025-08-30 |language=en-GB}}</ref> Ekifo kino oluusi ekiyitibwa "Ham's Residence," kibadde kiwandiikiddwa mu mikutu gy'amawulire egy'enjawulo n'okubuuza ebibuuzo. <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=AHMED |date=2024-09-14 |title=Hamis Kiggundu House: Everything you need to know. |url=https://ugandavibe.com/hamis-kiggundu-house-everything-you-need-to-know/ |access-date=2025-08-30 |website=Uganda vibe |language=en-US |archive-date=2025-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814040358/https://ugandavibe.com/hamis-kiggundu-house-everything-you-need-to-know/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Our |date=2018-09-27 |title=My House is the Best Residence in Africa- Hamis Kigunddu Brags |url=https://chimpreports.com/my-house-is-the-best-residence-in-africa-hamis-kigunddu-brags/ |access-date=2025-08-30 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Kiggundu alaze nti ayagala nnyo ekintu ekikwatagana; ebisiikirize bya dizayini enjeru, enjeru n’enzirugavu, nga kino kyeyolekera mu woduloomu ye ey’obuntu n’engeri y’okuzimbamu ebizimbe by’amaka ge n’eby’obusuubuzi. <ref>{{Cite web |title=Video: Inside Hamis Kiggundu’s flashy crib {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/celebrities/video-inside-hamis-kiggundus-flashy-crib-2024073108593938937 |access-date=2025-08-30 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
Mu April 2024, Kiggundu yagabana mu lujjudde ebifaananyi by’ab’omu maka ge ku mikutu gya yintaneeti, omuli n’ebifaananyi ne bakyala be n’abaana baabwe, nga biwerekeddwaako ebigambo ebiraga okwebaza Allah olw’ebyo bye yayogeddeko ng’omukisa. <ref>{{Cite web |last=admini |date=2024-04-13 |title=PHOTOS!!! Tycoon Hamis Kigundu Parades Wives, Children |url=https://theinsider.ug/index.php/2024/04/13/photos-tycoon-hamis-kigundu-parades-wives-children/ |access-date=2025-08-30 |website=The Insider |language=en-US |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209180810/https://theinsider.ug/index.php/2024/04/13/photos-tycoon-hamis-kigundu-parades-wives-children/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=bigeyeadmin5 |date=2024-04-13 |title=Tycoon Hamis Kiggundu Proudly Showcases His Beautiful Family on Social Media (PHOTOS) |url=https://bigeye.ug/tycoon-hamis-kiggundu-proudly-showcases-his-beautiful-family-on-social-media-photos/ |access-date=2025-08-30 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref> [https://x.com/KiggunduHamis/status/1779148419098939881?s=19 Ekiwandiiko kino] kyasikiriza nnyo abantu ku mutimbagano, nga bazzeemu okuva ku kwogera okuyozaayoza okutuuka ku kwogera mu bugazi ku bulamu bwe obw’obuntu. <ref>{{Cite web |last=Admin |first=Patro |date=2024-04-13 |title=PHOTOS: City tycoon Hamis Kiggundu shows off wives and children on social media |url=https://patroug.com/photos-city-tycoon-hamis-kiggundu-shows-off-wives-and-children-on-social-media/ |access-date=2025-08-30 |website=Patro Uganda |language=en-US |archive-date=2025-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250803210118/https://patroug.com/photos-city-tycoon-hamis-kiggundu-shows-off-wives-and-children-on-social-media/ |url-status=dead }}</ref>
Kiggundu era yeesimbyewo ng’omulwanirizi w’okukulaakulana mu Afrika, ng’emirundi mingi aggumiza obukulu bw’ensonga, empisa z’obuwangwa, n’endowooza mu kutuuka ku nkulaakulana. Mu bigambo bye mu lujjudde n’ebiwandiiko bye, azze agamba nti enkulaakulana ya Afrika esinziira ku kuddamu okulowooza ku nkola z’ebyenjigiriza, okukendeeza ku kwesigama ku nkozesa y’amawanga amalala, n’okutumbula obuyiiya obukulemberwa mu ggwanga n’okwongera omuwendo. <ref>{{Cite web |date=2021-01-12 |title=Ugandans poor because they envy the rich - Hamis Kiggundu |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ugandans-poor-because-they-envy-the-rich-hamis-kiggundu-1769740 |access-date=2025-08-30 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Editorial |first=PML DAILY EDITOR {{!}} PML Daily |date=2021-12-01 |title=HAMIS KIGGUNDU: Africa’s problems and solutions based on reason and reality |url=https://pmldaily.com/oped/2021/12/hamis-kiggundu-africas-problems-and-solutions-based-on-reason-and-reality.html |access-date=2025-08-30 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ssegawa |first=Mike |date=2021-12-13 |title=BOOK REVIEW: Businessman Hamis Kiggundu releases second book, hints on starting a bank |url=https://www.watchdoguganda.com/business/20211213/126607/book-review-businessman-hamis-kiggundu-releases-second-book-hints-on-starting-a-bank.html |access-date=2025-08-30 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref>
== Laba ne ==
* Olukalala lw'abantu abasinga obugagga mu Uganda
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
hbh13p9f4oiz54n0vda6kis1jf3uxlh
Mesusera Bugimbi
0
11824
56980
44311
2026-06-27T08:55:55Z
DitektivUg
11122
added a reference
56980
wikitext
text/x-wiki
'''Mesusera Bugimbi''' yali mulabirizi [[Omukulisitaayo / Omupolotesitante]] eyaweereza mu [[Yuganda|Uganda]] : yeeyali [[Ekkanisa ya Uganda mu Buganda|Omulabirizi w'e Luweero]] eyasooka mu bulabirizi nga butongozeddwa, ng'aweereza okuva mu 1991 okutuuka mu 1996.
== obulamu n’ebyenjigiriza ==
Ku myaka 72, mu mwaka gwa 2007, Omulabirizi Bugimbi yawasa Margaret Nandagi Katumba oluvannyuma lw'okufa kwa mukyala we eyasooka mu 2001. <ref>James, Selugo (1929–1997). "[https://dacb.org/stories/uganda/kauma-misaeri/ Kauma, Misaeri Kitemaggwa]". ''Dictionary of African Christian Biography''. Retrieved 2025-12-16.</ref>
era ajjukirwa abakiriza ba kristu ng’omu ku bafuba ennyo okutandikawo ennyumba y’obulabirizi bw’e luweero, pulojekiti eno nga yatuukirizibwa omulabirizi aliwo kati Evans Mukasa Kisseka. <ref>{{Cite web |title=Bishop Bugimbi Burial For Monday : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/bishop-bugimbi-burial-for-monday |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
# [https://ugandaradionetwork.net/story/bishop-bugimbi-burial-for-monday Uganda Radio Network]
# [https://dacb.org/stories/uganda/kauma-misaeri/ DACB]
# [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1070176/-bishop-weds New Vision]{{Reflist}}
gofis4ntynrmvl8ynloimab7af0s5dq
56981
56980
2026-06-27T09:02:56Z
DitektivUg
11122
ngasseemu ebijuliziddwa
56981
wikitext
text/x-wiki
'''Mesusera Bugimbi''' yali mulabirizi [[Omukulisitaayo / Omupolotesitante]] eyaweereza mu [[Yuganda|Uganda]] : yeeyali [[Ekkanisa ya Uganda mu Buganda|Omulabirizi w'e Luweero]] eyasooka mu bulabirizi nga butongozeddwa, ng'aweereza okuva mu 1991 okutuuka mu 1996.<ref>James, Selugo (1929–1997). "[https://dacb.org/stories/uganda/kauma-misaeri/ Kauma, Misaeri Kitemaggwa]". ''Dictionary of African Christian Biography''. Retrieved 2025-12-16.</ref><ref>"[https://ugandaradionetwork.net/story/bishop-bugimbi-burial-for-monday Bishop Bugimbi Burial For Monday]". ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-12-16.</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=72-year-old bishop weds |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2025-12-16 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-05 |title=Luweero Diocese bishop begins retirement journey |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/luweero-diocese-bishop-begins-retirement-journey-3869310 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== obulamu n’ebyenjigiriza ==
Ku myaka 72, mu mwaka gwa 2007, Omulabirizi Bugimbi yawasa Margaret Nandagi Katumba oluvannyuma lw'okufa kwa mukyala we eyasooka mu 2001.
era ajjukirwa abakiriza ba kristu ng’omu ku bafuba ennyo okutandikawo ennyumba y’obulabirizi bw’e luweero, pulojekiti eno nga yatuukirizibwa omulabirizi aliwo kati Evans Mukasa Kisseka. <ref>{{Cite web |title=Bishop Bugimbi Burial For Monday : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/bishop-bugimbi-burial-for-monday |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
# [https://ugandaradionetwork.net/story/bishop-bugimbi-burial-for-monday Uganda Radio Network]
# [https://dacb.org/stories/uganda/kauma-misaeri/ DACB]
# [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1070176/-bishop-weds New Vision]{{Reflist}}
hiikfcfhb0xpfr7idfmwlnlljv3c5vd
Hannington Sengendo
0
11892
56804
42832
2026-06-26T13:20:40Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56804
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hannington Sengendo''' (yazaalibwa nga 14 Omwezi gwekkuminoogumu mu 1954) munnayuganda [[Omusomesa ku matendekero agawaggulu|omusomesa ku matendekero aga waggulu]] [[omuteesiteesi w'ebibuga]] era [[omuddukanya w'ebyensoma]] . Mu kiseera kino, ye [[mumyuka wa ccansala]] wa [[Yunivasite y'e Nkumba]] ey’obwannannyini mu Uganda, eyakkirizibwa [[akakiiko k'eggwanga Uganda akavunaanyizibwa ku by'enjigiriza ebya waggulu]] mu 1999. <ref>{{Cite web |title=Uganda National Council for Higher Education: Private Universities |url=http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/3 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150621064601/http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/3 |archive-date=21 June 2015 |access-date=9 September 2014 |publisher=Uganda National Council for Higher Education}}</ref> Yatuuzibwa mu kifo ekyo ku Lwokutaano nga 21 Omwezi ogwomukaaga 2013. <ref>{{Cite web |date=24 June 2013 |title=Nkumba University Gets New Vice Chancellor |url=http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=644378&CatID=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911002141/http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=644378&CatID=6 |archive-date=11 September 2014 |access-date=10 September 2014}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Sengendo yazaalibwa mu kibuga kya Uganda ekikulu era ekinene [[Kampala]], nga 14 Omwezi ogwekkuminoogumu 1954.
== Okusoma kwe ==
Sengendo yasomeramu ''ssomero lya Mengo Primary School'' . Yasomera ku ''ssomero lya Mengo Senior Secondary School'', ku misomo gye egya siniya eyokuna (S.4). Oluvannyuma yeyongerayo n'emisomogye mu [[Kololo Senior Secondary School]] gyeyamalira siniya eyomukaaga(S.6) . Mu 1975, yayingira ettendekero ly'eggwanga ery'abasomesa erya ''Kyambogo'' okusoma dipuloma mu by'enjigiriza ey’emyaka ebiri . Dipuloma eno yamuweebwa [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] . Ettendekero ly'eggwanga ery'abasomesa lyagattibwa wamu n'amatendekero amalala mu 2001 okukola [[yunivasite y'e Kyambogo]] .
Sengendo era alina [[ddiguli esooka ey'embeera z'abantu]] okuva mu yunivasite y’e Makerere ne [[ddiguli eyokubiri ku ngeri abantu gyebakwataganamu n'ebitundu]] (Human geography), gye yafuna mu 1987, okuva mu [[yunivasite y'e Leeds]] . [[Ddiguli ye eyokusatu mukuteekateekera ebibuga]] (PhD), yagifuna mu 1992, okuva mu [[Yunivasite y'e Nottingham]]. <ref>{{Cite web |title=Curriculum Vitae For Dr. Hannington Sengendo |url=https://www.yumpu.com/en/document/view/5485745/curriculum-vitae-for-dr-hannington-sengendo-name-makerere |access-date=10 September 2014 |publisher=Yumpu}}</ref>
== Ebyafaayo by’emirimu ==
Obuweereza bwe obusinga ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], mwalimu ng'akulira ekitongole kyebitonde byensi ebyomubbanga nengeri omuntu gyabikozesa(Geography) okuva mu 1994 okutuuka mu 2000. Oluvannyuma, yaweereza ng’omukulu w'ebbanguliro ly'embeera z'obuntu ku yunivasite. <ref>{{Cite web |date=8 May 2009 |title=MUK Pays Part-Time Lecturers, Averts A Strike |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=21759 |access-date=10 September 2014 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref> Oluvannyuma yagenda mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]], n’aweerezayo ng’omumyuka w'omumyuka wa ccansala, bweyali tannalondebwa kubeera [[mumyuka wa ccansala]] mu mwezi ogwomukaaga 2013.
== Obulamu bwe obw'obuntu ==
Sengendo mufumbo ate era taata. Wa nzikiriza ya kikulisitu.
== Laba ne ==
* [[Yunivasite za Uganda]]
* [[Amatendekero ga Uganda ag'ebyobusuubuz]]<nowiki/>i
* [[Olukalala lw'abakulira Yunivaasite mu Uganda|Abakulembeze ba Yunivasite za UG]]
* [[Ebyenjigiriza mu Uganda|Ebyenjigiriza bya Uganda]]
* [[Entebbe]]
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |title=Uganda National Council for Higher Education: Private Universities |url=http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/3 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150621064601/http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/3 |archive-date=21 June 2015 |accessdate=9 September 2014 |publisher=Uganda National Council for Higher Education}}
# {{cite web |date=24 June 2013 |title=Nkumba University Gets New Vice Chancellor |url=http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=644378&CatID=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911002141/http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=644378&CatID=6 |archive-date=11 September 2014 |access-date=10 September 2014 |newspaper=[[New Vision|New Vision Mobile]] (Kampala)}}
# {{cite web |title=Curriculum Vitae For Dr. Hannington Sengendo |url=https://www.yumpu.com/en/document/view/5485745/curriculum-vitae-for-dr-hannington-sengendo-name-makerere |accessdate=10 September 2014 |publisher=Yumpu}}
# {{cite web |date=8 May 2009 |title=MUK Pays Part-Time Lecturers, Averts A Strike |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=21759 |accessdate=10 September 2014 |publisher=Uganda Radio Network}}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.ugandauniversity.com/ Olukalala lwa Yunivasite Mu Uganda]
gn5ejxgn16g9kg9hyoj2aectovrrcxe
Henry Kajura
0
12004
56937
42353
2026-06-26T19:01:44Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56937
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Muganwa Kajura''' nga yazaalibwa 7 Ogwomusanvu 1934 <ref name=":1">{{Cite book |last=Mukasa. |first=Mutibwa, Phares |date=2006 |title=The Bank of Uganda (1966–2006) : a historical perspective |publisher=Bank of Uganda |isbn=997007038X |location=Kampala |pages=367–368 |oclc=162119370}}</ref> <ref name="Who">{{Cite web |last=POU |title=Profile of Kajura Henry Muganwa, Member of Parliament, Hoima Municipality, Hoima District |url=https://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=94&const=Hoima+Municipality&dist_id=54&distname=Hoima |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151023122228/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=94&const=Hoima+Municipality&dist_id=54&distname=Hoima |archive-date=23 October 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref> ), amanyiddwa ennyo nga '''Henry Kajura''', [[:en:Public_administration|muddukanya wa emirimu]] era munnabyabufuzi mu Uganda. Okutuuka mu 2016 yaliko [[:en:Deputy_Prime_Minister_of_Uganda|Omumyuka wa Saabaminisita Asooka]] era [[:en:Civil_Service|Minisita w'Abakozi ba Gavumenti]] mu [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]] . <ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Minister-Kajura--more-MPs-lose/859108-2963744-lffyw1z/index.html|title=Minister Kajura, more MPs lose|date=20 November 2017|work=Daily Monitor|access-date=27 May 2017|archive-date=2 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190302211853/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Elections/Minister-Kajura--more-MPs-lose/859108-2963744-lffyw1z/index.html|url-status=dead}}</ref>
== Obuvo bwe n’obuyigirize ==
Kajura yazaalibwa nga 7 Ogwomusanvu 1934 e [[:en:Masindi|Masindi,]] Bunyoro-Kitara, era yasomera ku [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St Mary's College Kisubi.]] <ref name=":1"/> Alina diguli mu [[:en:Bachelor_of_Arts|By'emisomo egy'enjawulo]] ( [[:en:Bachelor_of_Arts|BA]] ), okuva mu [[Makerere University, Uganda|Makerere University]], eyamuweebwa nga yunivasite esinga obukadde mu Uganda ekyalina akakwate ku [[:en:University_of_London|Yunivasite y'e London]]. Alina diguli ey'okubiri mu [[:en:Central_Administration|Kudukanya Eby'emirimu]], okuva mu [[:en:Oxford_University|Oxford University]] mu [[Great Britain|Bungereza]] ne mu [[:en:Management|Kulabirira Emirimu]] okuva mu [[:en:University_of_Wisconsin–Madison|University of Wisconsin–Madison]] mu [[Amerika]] . <ref name="Who"/>
== Emirimu gye ==
Okuva lwe yatandika mu 1967 okutuuka mu 1973, Kajura yali awereza [[:en:Company_secretary|ng'Omuwandiisi]] wa [[:en:East_African_Development_Bank|East African Development Bank]] . <ref name="Who"/> <ref>{{Cite book |last=Bank |first=East African Development |date=1969 |title=Annual Report |url=https://books.google.com/books?id=0061AAAAIAAJ |publisher=The Bank |pages=9 |language=en}}</ref> Okuva mu 1973 okutuuka mu 1978, ku mulembe gwa Idi Amin ng'akyafuga, yaweereza nga [[:en:Chairman|ssentebe]] era [[:en:Managing_director|akulira ba maneja]] wa [[:en:Uganda_Commercial_Bank|Uganda Commercial Bank]], Yeeyasooka mu [[Stanbic Bank Uganda Limited|Stanbic Bank Uganda]] . <ref name="Who" /> Oluvannyuma yaweerezaako akaseera katono nga [[:en:Governor_of_the_Bank_of_Uganda|Gavana wa Bbanka ya Uganda Enkulu]] okuva mu Gwomwenda 1978 okutuuka mu Gwokubiri 1979, bweyali adira [[Onegi Obel]] mu bigere wabula nga ate ye [[:en:Charles_Kikonyogo|Charles Kikonyogo]] yeeyamusikira ng'avuddewo. <ref name=":1"/>
Okuva mu 1978 okutuuka mu 1989, Kajura yaweereza nga ssentebe w’Olukiiko lw’Ebitundu V (LC V), <ref name="Who"/> ku [[Hoima (disitulikit)|Disitulikiti y’e Hoima]] . Yalondebwa okubeera Minisita w’Eby'obusuubuzi n’Amakolero, Eby’obugagga By’omuttaka, Amazzi n’Enkulakulanya y'Eby’obugagga by’omuttaka mu 1989, n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu 1998. Wakati wa 1998 ne 2001, yaweereza nga Minisita w’Amazzi, Ettaka n’Obutonde bw’ensi, oluvannyuma lw’Eby'obusuubuzi n’Amakolero okwawulwaamu okukola minisitule ey’enjawulo. Yalondebwaokubeera [[:en:Deputy_Prime_Minister_of_Uganda|Omumyuka wa Saabaminisita Ow'okusatu]] mu 2002, n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu 2005 lwe yalondebwa okubeera Omumyuka wa Saabaminisita Ow'okubiri era Minisita [[:en:Civil_Service|w’Abakozi ba Gavumenti]] . <ref>{{Cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archive-date=11 December 2014 |access-date=20 February 2015}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineti ey'Ogwokutaano 2009, <ref>{{Cite web |last=Newvision Archive |title=Full Cabinet List As At 18 February 2009 |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730 |archive-date=13 February 2015 |access-date=20 February 2015}}</ref> n'eya 27 Ogwokutaano 2011, <ref>{{Cite web |last=Uganda State House |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/notes/the-new-vision/comprehensive-list-of-new-cabinet-appointments-dropped-ministers/10150208384704078 |access-date=20 February 2015 |publisher=[[Facebook]]}}</ref> yasigaza ebifo bye byombi mu kabineti, n'akuzibwa okubeera Omumyuuka wa Saabaminisita Asooka mu 2013. <ref>{{Cite web |last=Cline |first=John |date=24 May 2013 |title=Museveni reshuffles Cabinet, Army and Permanent Secretaries. |url=https://ndagireliliana.blogspot.co.uk/2013/05/museveni-reshuffles-cabinet-army-and.html |access-date=27 May 2017 |website=ndagireliliana.blogspot.co.uk}}</ref> Kajura yali memba wa [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]], emirundi egidiringana okuva mu 1989 <ref name="Who" /> <ref>{{Cite web |last=Fred Kayizzi |first=and Amlan Tumusiime |date=28 March 2005 |title=I Have No Use for FDC – Museveni |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/425990 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221023747/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/425990 |archive-date=21 February 2015 |access-date=20 February 2015}}</ref> okutuuka mu 2016.
Kajura yaweereza ng'[[Parliament of Uganda|Omubaka wa Paalamenti]] owa Bugahya County ku lw'ekibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM) okuva mu 1989 <ref>{{Cite news|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1110879/kajura-loses|title=Kajura loses|date=16 December 2005|work=New Vision|access-date=27 May 2017}}</ref> okutuuka mu 2006 , bweyawangulwa [[:en:William_Rwembera|William Rwembera]] mu kalulu k'okusunsula anaakiikirira NRM mu ku londa kwa bonna <ref>{{Cite news|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1146838/kajura-rivals-reconcile-congratulatory-party|title=Kajura, rivals reconcile at congratulatory party|date=12 June 2006|work=New Vision|access-date=27 May 2015}}</ref> ne kulwa Munisipaali y'e Hoima okuva mu 2011 okutuuka mu 2016, bwe yawangulwa mu kamyuufu oba akalulu ka NRM ak'okulaba ani anaakwatira ekibiina bendera mu kulonda kwa bonna, bweyawangulwa [[:en:Lawrence_Bategeka|Lawrence Bategeka.]] <ref>{{Cite news|url=https://ugandaradionetwork.com/story/henry-kajura-loses-hoima-municipality-nrm-election|title=Kajura Suffers Overwhelming Defeat in Primaries|last=Kivabulaya|first=Fredrick|date=19 November 2015|work=Uganda Radio Network|access-date=22 May 2017}}</ref> Mu Paalamenti ey’omunaana okuva mu 2011 okutuuka mu 2016 yaweereza ng’Omubaka wa Paalamenti eyali amannyikiddwa mu ofiisi, olw’okulondebwa kwe mu kabineti. Mu Gwokubiri 2017 Kajura yalondebwa [[Solomon Iguru I|Solomon Gafabusa Iguru]] nga omuwabuzi wa [[:en:Omukama_of_Bunyoro|Bunyoro Omukama]] ku nsonga z’olubiri . <ref>{{Cite web |last=Bigirwenkya |first=Augustus |date=20 February 2017 |title=Omukama Iguru of Bunyoro Drops Eight Ministers, Appoints Kajura Advisor |url=http://gmepa.com/omukama-iguru-of-bunyoro-drops-eight-ministers-appoints-kajura-advisornews/ |access-date=27 May 2017 |website=GMEPA |archive-date=28 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628061454/http://gmepa.com/omukama-iguru-of-bunyoro-drops-eight-ministers-appoints-kajura-advisornews/ |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[Hoima (disitulikit)|Disitulikiti y’e Hoima]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
* [http://www.afdevinfo.com/htmlreports/peo/peo_8529.html Profile ku mukutu gwa Afdevinfo.com]
05nl2r8ao7b3ury48e9kh4nzc15shcd
Henry Banyenzaki
0
12034
56930
42141
2026-06-26T18:48:32Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56930
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Banyenzaki''' munnabyabufuzi Omunnayuganda eyawerezaako nga [[Parliament of Uganda|Omubaka wa Paalamenti]] omulonde owa Rubanda County West, mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale.]] <ref name="Profile">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale |access-date=25 March 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref> Okuva mu 2011 okutuuka mu 2016, yaweereza nga Minisita Omubeezi Ow’okulondoola Eby'enfuna mu Ofiisi ya Pulezidenti mu [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]] .
== Obuvo bwe n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Kabale nga 27 Ogwokusatu mu 1967. Yasomera mu masomero ga pulayimale ne siniya mu bitundu bye. Mu 1988, yafuna Dipulooma mu By'emisomo Gy’obutonde bw’ensi okuva ku [[Makerere University, Uganda|Makerere University]] . Mu 1991, yaweebwa [[:en:Bachelor_of_Arts|Diguli mu By'emisomo Egy'enjawulo]] mu By’obulamu. Mu 2005, yafuna diguli Ey'okusatu mu By'emisomo Egy'enjawulo mu kukola entegeka n'okuzidukanya, nga nayo yagigya ku Makerere University. Banyenzaki era yafuna Dipulooma mu Kubala Ebitabo okuva Association of Professional Accountancy Studies mu 1988. Satifikeeti ye mu [[:en:Microfinance|by'amaterekero g'ensimbi amatono]] etali y'abakugu yagifuna mu 2003 okuva mu [[:en:World_Bank_Group|World Bank Group]]. <ref name="Profile">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale |access-date=25 March 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPOU2011">POU (2011). [http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale "Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District"]. [[Parliament of Uganda]] (POU)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2015</span>.</cite></ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1995 okutuuka mu 1997, yakola ng'omumyuuka wa maneja eyali avunaanyizibwa ku bya kituunzi n'okunoonya akatale mu Uganda Aluminum Limited, ekitongole ky’obwannannyini mu [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. Mu 1998, yakuzibwa n’afuulibwa maneja eyali akulira bakituunzi mu kampuni y’emu. Okuva mu 2000 okutuuka mu 2001, yakola nga maneja w’okutumbuula bizineensi mu [[:en:Tororo_Cement_Limited|kampuni ya Tororo Cement Limited.]] Mu 2001, yawangula ekifo kya paalamenti ekya Rubanda County West, mu Disitulikiti y’e Kabale, n’addamu n'alondebwa mu 2006, 2011 ne 2016.
Yalondebwa okubeera Minisita Omubeezi alondoola Eby'enfuna mu Ofiisi ya Pulezidenti nga 27 Ogwokutaano mu 2011. <ref>{{Cite web |last=Uganda State House |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=25 March 2015 |publisher=[[Facebook.com]]}}</ref> Mu kukola enkyukakyuka ya kabineti nga 1 Ogwokusatu mu 2015, <ref name="Shuffle">{{Cite web |last=Uganda State House |date=1 March 2015 |title=Full Cabinet List As At 1 March 2015 |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |archive-date=9 July 2017 |access-date=25 March 2015}}</ref> yasigaza ekifo kye mu kabineeti nga tanasikizibwa muntu mulala mu Gwomukaaga 2016. <ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Minister-celebrates-fall----of-Cabinet-colleagues/688334-3267238-jarcjk/index.html|title=Minister celebrates fall of Cabinet colleagues|date=26 June 2016|work=Daily Monitor|access-date=27 May 2017}}</ref>
Ono memba w’ekibiina ky’eby'obufuzi [[National Resistance Movement|ekya National Resistance Movement]] . <ref name="Profile">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale |access-date=25 March 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPOU2011">POU (2011). [http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale "Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District"]. [[Parliament of Uganda]] (POU)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2015</span>.</cite></ref>
== Obulamu bwe ==
Yali mufumbo nga 3 Ogwomunaana mu 1996 era alina abaana 3 ne mukyala we. <ref name="Profile">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale |access-date=25 March 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPOU2011">POU (2011). [http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=45&const=Rubanda+County+West&dist_id=55&distname=Kabale "Profile of Henry Banyenzaki, Member of Parliament for Rubanda County West, Kabale District"]. [[Parliament of Uganda]] (POU)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 March</span> 2015</span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[Kabale]]
* [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Olukalala olujudde olwa baminisita ba kabineeti ya Uganda Ogwokutaano 2011]
9mnqx8gs91257dw3k4uwkqnof3unewt
Egidio Nkaijanabwo
0
12038
56987
42156
2026-06-27T09:51:20Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56987
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Egidio Nkaijanabwo''' (yazaalibwa 29 Omwezi ogwomunaana 1935), musaaserodooti mu ekereziya katulika era nga yaweereza ng'[[Omusumba w'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasese]], okuva nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 okutuuka nga 15 Omwezi ogwokuna 2014. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Obuvo bwe n’obusaserdooti ==
Nkaijanabwo yazaalibwa nga 29 Omwezi ogwomunaana mu 1935 e Rugazi, nga ye [[Rubirizi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Rubirizi]] leero, mu ttundutundu ly'obugwanjuba bwa [[Yuganda|Uganda]] . Yatuuzibwa ku busaaserodooti nga 28 Omwezi gwokutaano 1961,ku [[Lutikko ya Liverpool Metropolitan]], mu Liverpool , Bungereza. <ref name="2R">{{Cite web |last=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019}}</ref> Yaweereza nga omusaaserodooti okutuusa nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Ng'omusumba ==
Yalondebwa ku busumba [[bw'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasesse]] nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 era n’atukuzibwa ng’omulabirizi e Kasese nga 17 Omwezi ogwomukaaga 1989 nga Kalidinaali [[Emmanuel Nsubuga|Emmanuel Kiwanuka Nsubuga]], Ssaabasumba [[ow'essaza ly'obukatuliki ekkulu ery'e Kampala]] , ng’ayambibwako Omusumba [[Serapio Bwemi Magambo]] † Omusumba i w’e Fort Portal era n 'Omusumba [[Yowaana Batisita Kakubi]] †, Omusumba w’e Mbarara. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
Nga 15 Omwezi ogwokuna 2014, Omusumba Nkaijanabwo yawummula ng'omusumba era awangaala ng'Omusumba w'e Kasese eyawummula, mu Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
== Emmeeza y’obusika e Tororo ==
{{s-start}}
{{succession box|before='''None''' (Before 1989)|title=Bishop of [[Roman Catholic Diocese of Kasese|Kasese]]|years='''1989 - 2014'''|after=[[Francis Aquirinus Kibira]] (Since 2014)}}
{{s-end}}Yasikira '''Omusumba w'e Kasese''' Yasikirwa
'''1989-2004''' Francia
Aquirinus Kibira
T'''ewali (Okuva 2014'''
'''(ng'omwaka'''
'''1989'''
'''tegunatuuka)'''
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |author=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}
# {{cite web |author=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dkase.html Profile y'Obulabirizi bw'Abakatuliki b'e Kasese]
7fwfvb8p87921dykbtoiuacud8p2j7p
56988
56987
2026-06-27T09:53:09Z
DitektivUg
11122
ngasseeko Databox
56988
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Egidio Nkaijanabwo''' (yazaalibwa 29 Omwezi ogwomunaana 1935), musaaserodooti mu ekereziya katulika era nga yaweereza ng'[[Omusumba w'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasese]], okuva nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 okutuuka nga 15 Omwezi ogwokuna 2014. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Obuvo bwe n’obusaserdooti ==
Nkaijanabwo yazaalibwa nga 29 Omwezi ogwomunaana mu 1935 e Rugazi, nga ye [[Rubirizi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Rubirizi]] leero, mu ttundutundu ly'obugwanjuba bwa [[Yuganda|Uganda]] . Yatuuzibwa ku busaaserodooti nga 28 Omwezi gwokutaano 1961,ku [[Lutikko ya Liverpool Metropolitan]], mu Liverpool , Bungereza. <ref name="2R">{{Cite web |last=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019}}</ref> Yaweereza nga omusaaserodooti okutuusa nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Ng'omusumba ==
Yalondebwa ku busumba [[bw'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasesse]] nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 era n’atukuzibwa ng’omulabirizi e Kasese nga 17 Omwezi ogwomukaaga 1989 nga Kalidinaali [[Emmanuel Nsubuga|Emmanuel Kiwanuka Nsubuga]], Ssaabasumba [[ow'essaza ly'obukatuliki ekkulu ery'e Kampala]] , ng’ayambibwako Omusumba [[Serapio Bwemi Magambo]] † Omusumba i w’e Fort Portal era n 'Omusumba [[Yowaana Batisita Kakubi]] †, Omusumba w’e Mbarara. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
Nga 15 Omwezi ogwokuna 2014, Omusumba Nkaijanabwo yawummula ng'omusumba era awangaala ng'Omusumba w'e Kasese eyawummula, mu Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
== Emmeeza y’obusika e Tororo ==
{{s-start}}
{{succession box|before='''None''' (Before 1989)|title=Bishop of [[Roman Catholic Diocese of Kasese|Kasese]]|years='''1989 - 2014'''|after=[[Francis Aquirinus Kibira]] (Since 2014)}}
{{s-end}}Yasikira '''Omusumba w'e Kasese''' Yasikirwa
'''1989-2004''' Francia
Aquirinus Kibira
T'''ewali (Okuva 2014'''
'''(ng'omwaka'''
'''1989'''
'''tegunatuuka)'''
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |author=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}
# {{cite web |author=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dkase.html Profile y'Obulabirizi bw'Abakatuliki b'e Kasese]
1cn9p6d5fqvgr6tzd4ff8xzwrzq7htz
56996
56988
2026-06-27T11:21:26Z
DitektivUg
11122
Ngasseeko amatuluba
56996
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Egidio Nkaijanabwo''' (yazaalibwa 29 Omwezi ogwomunaana 1935), musaaserodooti mu ekereziya katulika era nga yaweereza ng'[[Omusumba w'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasese]], okuva nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 okutuuka nga 15 Omwezi ogwokuna 2014. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Obuvo bwe n’obusaserdooti ==
Nkaijanabwo yazaalibwa nga 29 Omwezi ogwomunaana mu 1935 e Rugazi, nga ye [[Rubirizi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Rubirizi]] leero, mu ttundutundu ly'obugwanjuba bwa [[Yuganda|Uganda]] . Yatuuzibwa ku busaaserodooti nga 28 Omwezi gwokutaano 1961,ku [[Lutikko ya Liverpool Metropolitan]], mu Liverpool , Bungereza. <ref name="2R">{{Cite web |last=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019}}</ref> Yaweereza nga omusaaserodooti okutuusa nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Ng'omusumba ==
Yalondebwa ku busumba [[bw'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasesse]] nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 era n’atukuzibwa ng’omulabirizi e Kasese nga 17 Omwezi ogwomukaaga 1989 nga Kalidinaali [[Emmanuel Nsubuga|Emmanuel Kiwanuka Nsubuga]], Ssaabasumba [[ow'essaza ly'obukatuliki ekkulu ery'e Kampala]] , ng’ayambibwako Omusumba [[Serapio Bwemi Magambo]] † Omusumba i w’e Fort Portal era n 'Omusumba [[Yowaana Batisita Kakubi]] †, Omusumba w’e Mbarara. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
Nga 15 Omwezi ogwokuna 2014, Omusumba Nkaijanabwo yawummula ng'omusumba era awangaala ng'Omusumba w'e Kasese eyawummula, mu Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
== Emmeeza y’obusika e Tororo ==
{{s-start}}
{{succession box|before='''None''' (Before 1989)|title=Bishop of [[Roman Catholic Diocese of Kasese|Kasese]]|years='''1989 - 2014'''|after=[[Francis Aquirinus Kibira]] (Since 2014)}}
{{s-end}}Yasikira '''Omusumba w'e Kasese''' Yasikirwa
'''1989-2004''' Francia
Aquirinus Kibira
T'''ewali (Okuva 2014'''
'''(ng'omwaka'''
'''1989'''
'''tegunatuuka)'''
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |author=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}
# {{cite web |author=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dkase.html Profile y'Obulabirizi bw'Abakatuliki b'e Kasese]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1935]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Rubirizi]]
[[Category:Abeepiskoopi ba Eklezia Katolika mu Uganda]]
[[Category:Abeepiskoopi ba Ekliazia Katolika ab'e Kasese]]
n601pgaghsf9g9c94vdcptk7de74cl0
56998
56996
2026-06-27T11:35:52Z
DitektivUg
11122
Ngasseeko akatundu ka Laba ne
56998
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Egidio Nkaijanabwo''' (yazaalibwa 29 Omwezi ogwomunaana 1935), musaaserodooti mu ekereziya katulika era nga yaweereza ng'[[Omusumba w'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasese]], okuva nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989 okutuuka nga 15 Omwezi ogwokuna 2014. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Obuvo bwe n’obusaserdooti ==
Nkaijanabwo yazaalibwa nga 29 Omwezi ogwomunaana mu 1935 e Rugazi, nga ye [[Rubirizi (disitulikit)|Disitulikiti y’e Rubirizi]] leero, mu ttundutundu ly'obugwanjuba bwa [[Yuganda|Uganda]] . Yatuuzibwa ku busaaserodooti nga 28 Omwezi gwokutaano 1961,ku [[Lutikko ya Liverpool Metropolitan]], mu Liverpool , Bungereza. <ref name="2R">{{Cite web |last=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019}}</ref> Yaweereza nga omusaaserodooti okutuusa nga 6 Omwezi ogwokusatu 1989. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}</ref>
== Ng'omusumba ==
Yalondebwa ku Busumba [[bw'essaza ly'obukatuliki ery'e Kasesse|bw'Essaza ly'Obukatoliki ery'e Kasese]] nga 6 Ogwokusatu 1989 era n’atukuzibwa ng’Omusumba e Kasese nga 17 Ogwomukaaga 1989 nga Kalidinaali [[Emmanuel Nsubuga|Emmanuel Kiwanuka Nsubuga]], Ssaabasumba [[ow'essaza ly'obukatuliki ekkulu ery'e Kampala|ow'Essaza ly'Obukatoliki Ekkulu erya Kampala]], ng’ayambibwako Omusumba [[Serapio Bwemi Magambo]] Omusumba w’e FortPortal era n'Omusumba Yowaana Batisita Kakubi, Omusumba w’e Mbarara. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
Nga 15 Omwezi ogwokuna 2014, Omusumba Nkaijanabwo yawummula ng'omusumba era awangaala ng'Omusumba w'e Kasese eyawummula, mu Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |last=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDavid_M._Cheney2019">David M. Cheney (26 May 2019). [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html "Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda"]. Kansas City: [[Catholic-Hierarchy.org]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 July</span> 2019</span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* Disitulikiti y'e Rubirizi
* Disitulikiti y'e Kasese
* [[Emmanuel Nsubuga]]
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |author=David M. Cheney |date=26 May 2019 |title=Bishop Egidio Nkaijanabwo: Bishop Emeritus of Kasese, Uganda |url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnkai.html |access-date=27 July 2019 |publisher=[[Catholic-Hierarchy.org]] |place=Kansas City}}
# {{cite web |author=Gillian Nantume |date=23 November 2015 |title=A family of priests that found calling through inspiration |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/A-family-of-priests-that-found-calling-through-inspiration/688334-2967386-151t6fvz/index.html |access-date=28 July 2019 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dkase.html Profile y'Obulabirizi bw'Abakatuliki b'e Kasese]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1935]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Rubirizi]]
[[Category:Abeepiskoopi ba Eklezia Katolika mu Uganda]]
[[Category:Abeepiskoopi ba Eklezia Katolika ab'e Kaeses]]
ruvfhgg0fljgl2f25flgu54645k3ybj
Henry Musasizi
0
12123
56943
44357
2026-06-26T19:03:31Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Ariganyira Musasizi''' , yazaalibwa 25 Ogwokubiri mu 1981) Munnayuganda [[:en:Business_administration|adukanya bizineensi]], [[:en:Certified_public_accountant|omubalirizi w'ebitabo mu gavumenti eyakakasibwa]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]]. Ono ye [[Parliament of Uganda|Mubaka wa Paalamenti]] eyaddamu okulondebwa ku [[Kabale (disitulikit)|Rubanda County East]] era nga y'akiikirira [[National Resistance Movement|NRM]], [[:en:Political_party|ekibiina ky'eby'obufuzi]] ekiri mu buyinza mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref name="HM5">{{Cite web |title=MUSASIZI ARIGANYIRA HENRY |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=288 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
Musasizi yaliko ssentebe w’akakiiko ''akavunaanyizibwa ku by’Ensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna'' era n'okubeera memba ku ''kakiiko ka bizinensi'' mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey’ekkumi]] . Ye Ssentebe wa NRM mu Disitulikti y'e Rubanda <ref name="HM2">{{Cite web |title=MPs summon Kasaija over Tax Amendment Bill |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1438701/mps-summon-finance-minister-tax-amendment |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Era yaweereza ku ''kakiiko akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya Gavumenti'' mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Palamenti ey'omwenda]] eya [[Yuganda|Pearl of Africa]] . <ref name="HM1">{{Cite web |date=February 2021 |title=5 years later, govt fails to fund National Housing project |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/5-years-later--govt-fails-to-fund-National-Housing-project/688334-3904562-view-asAMP-3r7bj2/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'eby’enjigiriza ==
Musasizi yazaalibwa mu Rubanda mu [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kabale]], nga 25 Ogwokubiri mu 1981 mu famire ekiririza mu ddiini [[:en:Catholic|y'Ekikatuliki]] nga baggwanga [[:en:Kiga_people|ly'Abakiga]]. [[:en:Primary_education|Emisomo ga pulayimale]] yagimalira mu disitulikiti y’ewaabwe e Kabale [[:en:Primary_School_Leaving_Examination|gyeyatuulira P.7]] mu 1994. Oluvannyuma yagenda ku [[:en:Kigezi_College_Butobere|Kigezi College Butobere]] gyeyasomera okuva S1 paka S.4, n’afuna [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|satifikeeti ye eya S.4]] mu 1998, era musomero ly'erimu gyeyasomera [[:en:GCE_Advanced_Level|S.5 ne S.6]] gye yafunira [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|satifikeeti ye eya S.6]] mu 2000. <ref name="HM3">{{Cite web |date=12 October 2015 |title=Disappointment as Museveni Snubs Kigezi College Fundraising |url=http://www.chimpreports.com/disappointment-as-museveni-snubs-kigezi-college-fundraising/ |publisher=CHIMPREPORTS}}</ref>
Musasizi yeeyongerayo n'agenda ku [[:en:Makerere_University|Makerere University]] gye yatikirwa mu 2005 n'afuna [[:en:Bachelor_of_Commerce|Diguli mu by'Obusuubuzi.]] Oluvannyuma yasoma diguli ey'okubiri okuva kutendekero lya [[:en:Institute_of_Certified_Public_Accountants_of_Uganda|Institute of Certified Public Accountants of Uganda]] (ICPAU) n’afuuka [[:en:Certified_public_accountant|omubalirizi w’ebitabo mu gavumenti eyakakasibwa]] mu 2009. Mu 2012, Musasizi yafuna [[:en:Master_of_Business_Administration|Diguli Ey'okubiri mu Kudukanya Bizineensi]] okuva mu [[:en:Heriot-Watt_University|Heriot-Watt University,]] yunivasite ya gavumenti esangibwa mu kibuga Edinburgh ekya Scotland. <ref name="HM5"/>
== Emirimu ==
Musasizi bwe yafuna diguli ye eyasooka mu 2005, yakola okumala omwaka mulamba ng’omubalirizi w’ebitabo mu B''ulabirizi bwa Caritas e Kabale'', ekitongole ky’eby'obulamu n’enkulaakulana mu [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Kabale|Bulabirizi bw’Abakatuliki b’e Kabale.]] Mu 2007, yafuna omulimu mu kitongole kya African Medical and Research Foundation, [[:en:AMREF|AMREF]], era ng’akyakola ng’omubalirizi w’ebitabo okutuuka mu 2010 lwe yalekulira okwegatta ku [[:en:Democracy|by'obufuzi eby’okulondebwa.]]
Mu 2011, Musasizi yavuganya ku kifo kya paalamenti [[Kabale (disitulikit)|ya Rubanda County East]] ku tikiti ya [[National Resistance Movement|NRM]], era n’awangula mu kamyuufu k'ekibiina ne mu [[:en:2011_Ugandan_general_election|kulonda kwa bonna]] era n’afuuka omubaka mu [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda ey’omwenda]] . <ref name="HM9">{{Cite web |title=Cabinet Minister to Sue NRM for Chaotic Elections |url=https://ugandaradionetwork.com/story/cabinet-minister-to-sue-nrm-for-chaotic-elections |publisher=[[Uganda Radio Network|URN]]}}</ref> Mu 2016, Musasizi yaddamu okuwangula okulonda era akyagenda mu maaso n'okuweereza abalonzi ba Rubanda County East mu [[Parliament of Uganda|Paalamenti ey'ekkumi]] eya [[Yuganda|Republic of Uganda]] . <ref name="MT8">{{Cite web |title=Kabale NRM candidates nominated |url=http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1000477/kabale-nrm-candidates-nominated |publisher=[[Vision Group]]}}</ref> Mu [[:en:List_of_members_of_the_ninth_Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'omwenda]], Musasizi yaweereza ku K''akiiko Akavunaanyizibwa ku Kubala Ebitabo bya gavumenti'' . <ref name="HM1"/> Mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda ey'ekkumi]], yaliko ssentebe w'akakiiko ''k'Ebyensimbi, Okuteekateeka n'Enkulaakulana y'Eby'enfuna'' era memba ku K''akiiko ka Bizineensi''. <ref name="HM13">{{Cite web |title=MPs, NOTU leaders clash in heated debate |url=http://www.theugandatoday.com/all-uganda-today-posts/2017/03/mps-notu-leaders-clash-in-heated-debate/ |publisher=Uganda Today}}</ref>
Mu Gwomukaaga nga 8, 2021, Musasizi yalondebwa Pulezidneti [[Yoweri Museveni]] nga Minisita Omubeezi Ow’ebyensimbi, Okuteekateeka n’Enkulaakulana y’Eby'enfuna avunaanyizibwa ku Mirimu Gy’awamu. <ref>{{Cite web |last=Yoweri |first=Museveni |date=June 8, 2021 |title=I Hereby Appoint H.E. The Vice President, Rt. Hon. Prime Minister, Honourable Cabinet Ministers And Other Ministers As Indicated Below |url=https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |access-date=October 3, 2025 |archive-date=September 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142020/https://yowerikmuseveni.com/i-hereby-appoint-he-vice-president-rt-hon-prime-minister-honourable-cabinet-ministers-and-other |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20150315101104/http://www.parliament.go.ug/new/ Omukutu gwa Paalamenti ya Uganda]
osozplzgpxb2huq7pqpunc2nyl43xvw
Hasmukh Dawda
0
12128
56902
42545
2026-06-26T18:38:36Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56902
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hasmukh Dawda''' musuubuzi, [[mutandisi wa mirimu]], [[munnamakolero]] era [[muzirakisa]] mu [[Uganda]] ne [[Kenya]]
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu 1950 mu maka amufunampola, ne baganda be abalala kkumi, mu kyalo Ndere, [[essaza ly' Esiaya]], Kenya. Yasomera mu ssomero lya Ndere erya pulayimale, naye n’ava mu ssomero ku myaka 13 olw’obutasobola kusasula bisale by’essomero. <ref name="Smart">{{Cite web |last=Muiruri |first=Grace |date=2005 |title=From the cotton fields to House of Manji and produce exporter |url=http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |archive-date=7 February 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Smartfarmerkenya.com |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Innovation">{{Cite web |last=Koigi |first=Robert |title=Innovation mints billions for Manji biscuit-makers |url=http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000525/http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |archive-date=2 February 2017 |access-date=3 February 2016}}</ref>
== Emirimu gye ==
Olw’okuwalirizibwa okuva mu ssomero, yagenda mu bizinensi ye kennyini, ng’atandika n’okutembeeya bu swiiti. Omuyindi omusuubuzi w’edduuka yamuwa omulimu ku siringi kikumi mwataano (Sh150) buli mwezi. Yasobola okuterekereza n'aweza siringi za Kenya enkumi bbiri (KSh2,000) , ku myaka 19. Ssente ezo yaziteeka mu kusasula emmotoka pikaapu eyali ku siringi za Kenya enkumi ttaano (KSh5,000),ezaasigalayo naazisasula mu bitundutundu. Yagguddewo n’edduuka kyakalakyakala mu kyalo ky'ewabwe eky'e Ndere. <ref name="Smart">{{Cite web |last=Muiruri |first=Grace |date=2005 |title=From the cotton fields to House of Manji and produce exporter |url=http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |archive-date=7 February 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Smartfarmerkenya.com |df=dmy-all}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuiruri2005">Muiruri, Grace (2005). [https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter "From the cotton fields to House of Manji and produce exporter"]. Nairobi: Smartfarmerkenya.com. Archived from [http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter the original] on 7 February 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 February</span> 2016</span>.</cite></ref>
Mu 1970, yatandika okukola n'okulongoosa [[sukaari ggulu]] ku bifo bye ebipangise, ng’akozesa ebyuma bye yalina edda. Yatandika okugula ebintu ebikozesebwa okukola sukaari ggulu butereevu okuva mu balimi, be yalina enkolagana ennungi nabo. Era yatandika okusuubula ppamba n’ebibala ebibisi. Nga wayise emyaka etaano, yazimba ekkolero lya Uholo, ekkolero ekkolero lya sukaari ggulu ([[Jaggery]]) erikyakola okutuusa leero. Mu 1985, yatandikawo kkampuni ya bbisikwiiti eya Jambo Buscuits Limited ekola sswiiti wansi w’[[amakampuni ga House of Dawda Group of Companoies]] . <ref name="Smart">{{Cite web |last=Muiruri |first=Grace |date=2005 |title=From the cotton fields to House of Manji and produce exporter |url=http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |archive-date=7 February 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Smartfarmerkenya.com |df=dmy-all}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuiruri2005">Muiruri, Grace (2005). [https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter "From the cotton fields to House of Manji and produce exporter"]. Nairobi: Smartfarmerkenya.com. Archived from [http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter the original] on 7 February 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 February</span> 2016</span>.</cite></ref>
Wakati mu myaka gy'e 1990, yagenda mu Uganda n’atandikawo Britannia Allied Industries Limited, kkampuni elongoosa ebibala okukamula / okukola omubisi gw’ebibala, okukola ssupu n’ebirungo, okukola amazzi g'okunywa , n’okukola bu sswiiti. <ref>{{Cite web |last=Our Reporter |date=4 June 2015 |title=Britannia boss: Uganda youth becoming hard to employ |url=http://www.theinsider.ug/britannia-boss-uganda-youth-becoming-hard-to-employ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123044710/http://www.theinsider.ug/britannia-boss-uganda-youth-becoming-hard-to-employ/ |archive-date=23 January 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Theinsider.ug}}</ref> Okuva olwo yatandikawo amakampuni amalala mu Kenya ne Uganda. Mu 2002, yakozesa ebimu ku by’obugagga bye mu Uganda okugula kkampuni ya House of Manji kkampuni ekola ssweeta mu Kenya eyali egudde. Yassaamu ensimbi bizinensi nedda engulu. <ref name="Innovation">{{Cite web |last=Koigi |first=Robert |title=Innovation mints billions for Manji biscuit-makers |url=http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000525/http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |archive-date=2 February 2017 |access-date=3 February 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKoigi">Koigi, Robert. [https://web.archive.org/web/20170202000525/http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html "Innovation mints billions for Manji biscuit-makers"]. ''[[Business Daily Africa]]''. Nairobi. Archived from [http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html the original] on 2 February 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 February</span> 2016</span>.</cite></ref>
== Obuvunaanyizibwa obulala ==
Dawda musajja mufumbo. <ref>{{Cite web |last=Ntabadde |first=Catherine |date=16 December 2001 |title=House Of Dawda Donates To Children |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1019440/house-dawda-donates-children |access-date=3 February 2016}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Abayindi abali ebweru wa Buyindi mu Buvanjuba bwa Afirika]]
* [[Olukalala lw'Abafirika abayingiza obukadde bw'ensimbi]]
* [[Olukalala lw'abantu abasinga obugagga mu Kenya]]
== Ebijuliziddwa ==
# {{cite web |last=Muiruri |first=Grace |date=2005 |title=From the cotton fields to House of Manji and produce exporter |url=http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207183445/http://www.smartfarmerkenya.com/page/article/91-from-the-cotton-fields-to-house-of-manji-and-produce-exporter |archive-date=7 February 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Smartfarmerkenya.com |df=dmy-all |location=Nairobi}}
# {{cite web |last=Koigi |first=Robert |title=Innovation mints billions for Manji biscuit-makers |url=http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000525/http://www.businessdailyafrica.com/Innovation-mints-billions-for-Manji-biscuit-makers/-/1248928/948300/-/item/0/-/7jh1fgz/-/index.html |archive-date=2 February 2017 |access-date=3 February 2016 |location=Nairobi |newspaper=[[Business Daily Africa]]}}
# {{cite web |last=Our Reporter |date=4 June 2015 |title=Britannia boss: Uganda youth becoming hard to employ |url=http://www.theinsider.ug/britannia-boss-uganda-youth-becoming-hard-to-employ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123044710/http://www.theinsider.ug/britannia-boss-uganda-youth-becoming-hard-to-employ/ |archive-date=23 January 2016 |access-date=3 February 2016 |publisher=Theinsider.ug |location=Kampala}}
# {{cite web |last=Ntabadde |first=Catherine |date=16 December 2001 |title=House Of Dawda Donates To Children |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1019440/house-dawda-donates-children |access-date=3 February 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Dawda, Hasmukh}}
8r49b9njffzrmjth1brqjph2euahr2q
Hasifah Nassuna
0
12261
56897
45592
2026-06-26T18:37:10Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56897
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hasifah Nassuna''' yazaalibwa 16 Ogwokubiri 1998 [[:en:Association_football|musambi wa mupiira]] mu Uganda era azannyira mu [[:en:Attacking_midfielder|makkati alumba]] oba [[:en:Right_winger|Right winger]] mu kiraabu ya [[:en:FUFA_Women_Super_League|FUFA Women Super League]] [[:en:Kampala_Queen|Kampala Queens]] ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] . <ref>https://int.soccerway.com/players/hasifah-nassuna/848827/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://buzznation.co.ug/2022/09/14/hasifa-nassuna-finally-agrees-to-join-kampala-queens/ |title=Archive copy |access-date=2025-10-19 |archive-date=2023-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512083318/https://buzznation.co.ug/2022/09/14/hasifa-nassuna-finally-agrees-to-join-kampala-queens/ |url-status=dead }}</ref> ,Nassuna y’omu ku bakyala 10 abaayawukana ku Kampala Queens ku ntandikwa y’omwaka guno.
== Obuto bwe ==
Nassuna yazaalibwa [[:en:Mityana|Mityana]] era yakulira mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] . Maama we ye [[:en:Annet_Nakimbugwe|Annet Nakimbugwe]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Nassuna y'azannyirako mu Kawempe Muslim Ladies FC oluvannyuma ne yeegatta ku [[:en:Uganda_Christian_University|UCU Lady Cardinals]] mu Uganda. <ref>https://fufa.co.ug/hail-the-queen-of-goals-nassuna-reaches-landmark-goal/</ref> <ref>https://www.goal.com/en-ug/news/i-feel-bad-because-women-football-in-uganda-is-underrated---nassuna/jawto1wlb6ih1xoaw7eocfsnv</ref>
== Emirimu gye ebweru w'eggwanga ==
Nassuna yazannya mu mpaka za [[:en:Uganda_women's_national_under-20_football_team|Uganda Women U20]] ne Uganda ku mutendera gw'abakulu mu [[:en:2021_COSAFA_Women's_Championship|mpaka za COSAFA Women's Championship eza 2021]] .
=== Ggoolo z'eyateeba ku mutendera gw'ensi yonna ===
''Olukalala lwa ggoolo z'eyateeba''
{| class="wikitable"
!Namba
! Ennaku z'omweezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| style="text-align:center;" | 1. 1.
| rowspan="2" | 12 Ogwomwenda 2018
| rowspan="2" | [[:en:Wolfson_Stadium|Ekisaawe kya Wolfson]], [[:en:KwaZakele|KwaZakele]], South Afrika
| rowspan="2" | [[:en:Eswatini_women's_national_football_team|Eswatini]]
| style="text-align:center;" | '''1''' –0
| rowspan="2" style="text-align:center;" | 4–3
| rowspan="2" | [[:en:2018_COSAFA_Women's_Championship|Empaka z'abakyala ez'ababinywera eza COSAFA eza 2018]]
|-
| style="text-align:center;" | 2. 2.
| style="text-align:center;" | '''4''' –2
|-
| style="text-align:center;" | 3. 3.
| 3 Ogwokuna 2019
| [[:en:Addis_Ababa_Stadium|Ekisaawe kya Addis Ababa]], [[:en:Addis_Ababa|Addis Ababa]], Ethiopia
| Ethiopia
| style="text-align:center;" | '''2''' –3
| style="text-align:center;" | 2–3
| [[:en:2020_CAF_Women's_Olympic_Qualifying_Tournament|Empaka za CAF ez'abakazi ez'okusunsulamu abalizannya Olympics mu 2020]]
|-
| style="text-align:center;" | 4. 4.
| rowspan="3" | 17 Ogwekkuminogumu 2019
| rowspan="3" | [[:en:Chamazi_Stadium|Ekisaawe kya Chamazi]], [[:en:Mbagala|Mbagala]], Tanzania
| rowspan="3" | Djibouti
| style="text-align:center;" | '''3''' –0
| rowspan="3" style="text-align:center;" | 13–0
| rowspan="3" | [[:en:2019_CECAFA_Women's_Championship|Empaka z'abakyala ez'ababinywera eza CECAFA eza 2019]]
|-
| style="text-align:center;" | 5. 5.
| style="text-align:center;" | '''5''' –0
|-
| style="text-align:center;" | 6. 6.
| style="text-align:center;" | '''1?''' –0
|-
| style="text-align:center;" | 7. 7.
| rowspan="3" | 3 Ogwekkumi 2021
| rowspan="3" | [[:en:Gelvandale_Stadium|Ekisaawe kya Gelvandale]], [[:en:Port_Elizabeth|Port Elizabeth]], South Afrika
| rowspan="3" | Eswatini
| style="text-align:center;" | '''4''' –1
| rowspan="3" style="text-align:center;" | 5–1
| rowspan="3" | [[:en:2021_COSAFA_Women's_Championship|Empaka z'abakyala eza COSAFA eza 2021]]
|-
| style="text-align:center;" | 8.
| style="text-align:center;" | '''5''' –1
|}
== Ebitiibwa ==
=== Omuntu ssekinnomu ===
* ''2023 Omuzannyi w'omupiira omukyala asinga mu Uganda'' <ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-05-02 |title=Uganda’s most decorated female footballer Nassuna longs for professional ranks |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/ugandas-most-decorated-female-footballer-nassuna-longs-for-professional-ranks-2023050212551247185 |access-date=2025-10-09 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
* ''2022 Omuzannyi omukyala eyasooka okuteeba ggoolo 100 mu liigi ya FUFA ey'abakazi'' <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nassuna-makes-return-to-ucu-3992700</ref> <ref>https://standard.ucu.ac.ug/nassuna-makes-history-in-the-win-against-tooro-queens/</ref>
* ''2022 Omuteebi asinga mu liigi ya FUFA ey'abakazi eya 2021-22'' <ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-05-02 |title=Uganda’s most decorated female footballer Nassuna longs for professional ranks |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/ugandas-most-decorated-female-footballer-nassuna-longs-for-professional-ranks-2023050212551247185 |access-date=2025-10-09 |website=Pulse Sports Uganda |language=en}}</ref>
* ''2020 Ranked, Top 4 Bannabyamizannyo mu Uganda Abalina Enkizo''
* ''2020 Omuteebi asinga okuteeba ggoolo mu ttiimu y'eggwanga mu biseera byonna''
* ''2019 All Time Ugandan Women's Premier League Omuteebi asinga okuteeba ggoolo''
* ''Omuzannyi Asinga okukuba Hatricks mu liigi y'abakazi eya Uganda''
* ''Omuzannyi asinga okuteeba ggoolo mu liigi y'abakazi eya Uganda mu 2019 era asinga omuwendo''
* ''Engule ya ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya 2018 Uganda Women Woman of the match Award mu mpaka za COSAFA''
* ''Engule y'ekibiina ekigatta bannamawulire mu by'emizannyo ekya Uganda Sports Press Association (USPA) mu 2017'' <ref>https://kawowo.com/2017/07/14/uspa-set-to-crown-2016-top-sports-personalities-at-glamorous-award-dinner/</ref>
* ''2017 Buzzy Teeniez Omuntu w'ebyemizannyo''
* ''Engule ya Golden Boot Award CECAFA Omuteebi asinga okuteeba ggoolo 6''
* ''Omuteebi asinga mu liigi y'abakazi mu Uganda mu 2017 n'ateeba ggoolo 26''
* ''Engule y'omuzannyi asinga omuwendo mu liigi y'abakazi mu Uganda mu 2016''
* ''2015 yasunsulwa Airtel [[:en:FUFA|FUFA]] ku ngule y'omuzannyi w'omwaka'' <ref>https://fufa.co.ug/airtel-fufa-awards-10-days-to-go-the-scoring-midfield-maestro-hasifah-nassuna/female-footballer-of-the-year-nominee-hasifa-nassuuna03/</ref>
* ''2016 Yawangula engule ya Airtel [[:en:FUFA|FUFA]] ey'omuzannyi w'omwaka'' <ref>https://www.watchdoguganda.com/sports/football/20191208/84088/airtel-fufa-awards-ucu-lady-cardinals-nassuna-in-race-to-become-best-female-player-of-the-year-for-the-second-time.html</ref>
* ''2017 yasunsulwa Airtel [[:en:FUFA|FUFA]] ku ngule y'omuzannyi w'omwaka'' <ref>https://kawowo.com/2017/11/30/airtel-fufa-awards-2017-mvps-drive-home-nominees-await-cash/</ref>
* ''2018 Yalondeddwa Airtel [[:en:FUFA|FUFA]] ku ngule y'omuzannyi w'omwaka omukyala''
* ''2019 Yalondeddwa Airtel [[:en:FUFA|FUFA]] ku ngule y'omuzannyi w'omwaka'' <ref>https://www.galaxyfm.co.ug/2019/12/09/nominees-for-the-fufa-awards-revealed/</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu w'abweru wa Wikipedia ==
* Hasifah Nassuna on Facebook
* Hasifah Nassuna on Instagram
{{Uganda squad 2022 Africa Women Cup of Nations}}{{DEFAULTSORT:Nassuna, Hasifah}}
3sbk0ubvtmlzqmsgfv96jiu1idmlyln
Herbert Bockhorn
0
12328
56952
43743
2026-06-26T19:06:23Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56952
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herbert Bockhorn,''' yazaalibwa nga 31 Ogwoluberyeberyemu 1995<ref>{{Cite web |date=30 January 1995 |title=Herbert Bockhorn - Borussia Dortmund II - Spieler |url=https://www.fupa.net/spieler/herbert-bockhorn-539017.html |access-date=18 March 2019 |publisher=FuPa}}</ref> nga Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu, azannya [[:en:Right-back|ng'omuzibizi ku ddyo]] mu kibinja kye Girimaani eky'okubiri mu kiraabi emannyikiddwa nga [[:en:1._FC_Magdeburg|1. FC Magdeburg .]]
== Kiraabu z'azze asambira ==
=== Ng'omuvubuka ===
Bockhorn yatandika okuzannya omupiira okuva mu TSV Melsdorf ne FC Kilia Kiel nga tanaba kwegatta ku bavubuka ba [[:en:SV_Werder_Bremen|Werder Bremen]] gye yazannyira ttiimu z'abali wansi w'emyaka 17 ne 19. <ref name="kawowo.com1">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=13 March 2019 |title=Desabre worried about Herbert Bockhorn's injury |url=https://www.kawowo.com/2019/03/13/desabre-worried-about-herbert-bockhorns-injury/ |access-date=21 March 2019 |website=Kawowo Sports}}</ref>
=== Werder Bremen III, II ne S. C. Wiedenbrück 2000. ===
Bockhorn yeegasse ku [[:en:SV_Werder_Bremen_III|ttiimu ya Werder Bremen ey'okubiri]] okuva mu ttiimu y'abaali wansi w'emyaka 19. Yazannya omupiira gwe ku ttiimu enkulu ogwaali gusooka nga 27 Ogwomunaana mu 2014 webaali battunka ne [[:en:SG_Aumund-Vegesack|SG Aumund-Vegesack]]. Nga 21 Ogwomwenda mu 2014 Bockhorn yazannya omupiira gwe ogwasooka ne ttiimu ya [[:en:SV_Werder_Bremen_III|Werder Bremen ey'okubiri]] webaali battunka ne [[:en:TSV_Havelse|TSV Havelse.]] Bockhorn yeegatta ku [[:en:SC_Wiedenbrück_2000|SC Wiedenbrück 2000]] okuva mu Werder Bremen II. Yasooka kuzannya nga 1 Ogwomunaana mu 2015 nga battunka ne [[:en:Rot-Weiss_Essen|Rot-Weiss Essen.]]
=== Borussia Dortmund II ===
Bockhorn yeegatta ku [[:en:Borussia_Dortmund_II|Borussia Dortmund II]] mu 2016. Yasooka kuzannya omupiira gwe ogwaali gusooka nga 12 Ogwomunaana mu 2016, webaali bazannya ne [[:en:Rot-Weiß_Oberhausen|Rot-Weiß Oberhausen]]. Yateeba ggoolo ye eyasooka nga 27 Ogwomunaana mu 2017 bwebaali battunka ne [[:en:Borussia_Mönchengladbach_II|Borussia Mönchengladbach II]]. Bockhorn yazannyira ttiimu ya [[:en:Borussia_Dortmund|Borussia Dortmund]] ey'abakulu emirundi ebiri: nga 22 Ogwomusanvu mu 2018 mu [[:en:Bank_of_America_Stadium|kisaawe kya Bank of America]]. Yazannya nga battunka ne [[:en:Liverpool_F.C.|Liverpool]] mu mpaka za [[:en:International_Champions_Cup|International Champions Cup]]. <ref>{{Cite web |last=FT |date=22 July 2018 |title=Liverpool vs. Borussia Dortmund - Football Match Line-Ups - July 22, 2018 |url=http://www.espn.com/soccer/lineups?gameId=514963 |access-date=11 April 2019 |publisher=ESPN}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Match report: Liverpool beaten by Borussia Dortmund |url=https://www.liverpoolfc.com/news/tour-2018/308430-match-report-liverpool-dortmund-usa-tour |website=Liverpool FC}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Walker |first=Ron |date=22 July 2018 |title=Liverpool 1 - 3 B Dortmund - Match Report & Highlights |url=https://www.skysports.com/football/liverpool-vs-b-dortmund/389030 |access-date=11 April 2019 |publisher=Skysports.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Watch: Christian Pulisic at the double as Borussia Dortmund come from behind to beat Liverpool |url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/liverpool-borussia-dortmund-live-line-ups-stats-icc-pulisic-salah-reus-keita-510019.jsp |website=bundesliga.com - the official Bundesliga website |access-date=2025-10-25 |archive-date=2022-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815134737/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/liverpool-borussia-dortmund-live-line-ups-stats-icc-pulisic-salah-reus-keita-510019.jsp |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=22 July 2018 |title=Pulisic sparks Dortmund revival as Matip limps off for Liverpool | Football |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jul/22/liverpool-borussia-dortmund-live-friendly-international-champions-cup |access-date=11 April 2019 |website=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web |last=John Percy, in Charlotte |date=23 July 2018 |title=Liverpool 1 Dortmund 3: Five talking points from friendly defeat including Joel Matip's injury woe |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/07/22/five-things-take-liverpools-3-1-loss-borussia-dortmund/ |access-date=11 April 2019 |publisher=Telegraph.co.uk}}</ref>
=== Huddersfield Town ===
Mu Ogwomusanvu 2019, Bockhorn yagenda mu kiraabu y’e Bungereza emannyikiddwa nga [[:en:Huddersfield_Town_A.F.C.|Huddersfield Town,]] n’addamu okusisinkana eyali maneja we [[:en:Jan_Siewert|Jan Siewert,]] eyali atendeka Bockhorn mu kiseera kye yamala mu [[:en:Borussia_Dortmund_II|ttiimu ya Borussia Dortmund]] eyawansi. <ref>{{Cite web |date=8 July 2019 |title=Herbert Bockhorn: Huddersfield Town sign Borussia Dortmund II full-back |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48910317 |website=BBC Sport}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=8 July 2019 |title=Ugandan defender Herbert Bockhorn signs for Huddersfield Town |url=http://kawowo.com/2019/07/08/ugandan-defender-herbert-bockhorn-signs-for-huddersfield-town/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Nga 13 Ogwomunaana mu 2019, Bockhorn yazannya omupiira gwe ogwasooka mu kiraabu ya Huddersfield Town, mu lawundi esooka mu ey'empaka za [[:en:EFL_Cup|EFL Cup]] webaali battunka ne [[:en:Lincoln_City_F.C.|Lincoln City.]] Wabula nga 16 Ogwomunaana, Siewert yagobwa okuva ku ttiimu; empeereza za Bockhorn talabibwaawo wansi w'omutendesi omuggya [[:en:Danny_Cowley|Danny Cowley,]] era n'ava mu kiraabu eno ku nkomerero ya sizoni, nga tazannye mupiira nagumu mu liigi.
=== VfL Bochum ===
Mu Ogwomusanvu 2020, Bockhorn yateeka omukono ku ndagaano ya mwaka gumu ne kiraabu ya [[:en:VfL_Bochum|VfL Bochum]] <ref>{{Cite web |date=29 July 2020 |title=Neuzugang von der Insel: Bochum verpflichtet Bockhorn |url=https://www.kicker.de/neuzugang_von_der_insel_bochum_verpflichtet_bockhorn-780697/artikel |access-date=29 July 2020 |website=kicker |language=German}}</ref>
=== 1. FC Magdeburg ===
Mu Gwomwenda 2022, Bockhorn yeegatta ku [[:en:2._Bundesliga|kiraabu y'ekibinja eky'okubiri e Girimaani]] emannyikiddwa nga [[:en:1._FC_Magdeburg|1. FC Magdeburg]], oluvannyuma lw'okubeera nga [[:en:Free_agent|yali talina ndagaano na ttiimu yonna]].<ref>{{Cite web |date=6 September 2022 |title=Piccini und Bockhorn: Zwei neue Verteidiger für Magdeburg |url=https://www.kicker.de/piccini-und-bockhorn-zwei-neue-verteidiger-fuer-magdeburg-916251/artikel |access-date=6 September 2022 |website=kicker |language=de}}</ref>
== Ku mutendera Gw'ensi yonna ==
Nga 9 Ogwomusanvu mu 2019, Bockhorn yayitibwa eyali omutendesi wa [[Uganda Cranes|Uganda]] [[:en:Sébastien_Desabre|Sébastien Desabre]] okubeera ku ttiimu esembayo webaali beetegekera omupiira ogusembayo [[:en:2019_Africa_Cup_of_Nations_qualification|ogw’okusunsulamu abaali bagenda Okuzannya Ekikopo kya Afrika ekya 2019]], webaali bagenda okuzannya ne [[:en:Tanzania_national_football_team|Tanzania]] . <ref name="kawowo.com1" /> <ref>{{cite news|title=African football - stories in short|url=https://www.bbc.com/sport/football/47415221|accessdate=21 March 2019|work=BBC Sport|date=21 March 2019}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Maama wa Bockhorn yali Munnayuganda Jean Marion Nansubuga, ate kitaawe nga Mugirimaani Hartwig Bockhorn. Oluvannyuma famire eno yagenda e Girimaani, Bockhorn gye yatandikira omulimu gwe ng’omuzannyi w’omupiira mu TSV Melsdorf. <ref name="kawowo.com1"/> <ref name="kawowo.com2">{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=5 March 2019 |title=Who is Herbert Bockhorn? |url=https://www.kawowo.com/2019/03/05/who-is-herbert-bockhorn/ |access-date=21 March 2019 |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Ebibalo mu kiraabu z'abaddemu ==
{{updated|19 May 2024}}<ref name="sw"/><nowiki>.mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}</nowiki>
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [["African football - stories in short".|Herbert Bockhorn ku mukutu gwa WorldFootball.net]]
fivexl80u4h4gfzjf59y4ac2j5m6d7a
Herbert Kanabi Nsubuga
0
12411
56955
43856
2026-06-26T19:07:21Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56955
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herbert Kanabi Nsubuga''' (ogw'omusanvu nga 1, mu 1927 - ogw'okutaano mu 2001) yali [[Yuganda|Munnayuganda]], omusomesa, [[:en:Legislator|omubaka w'amateeka]], era omusawo [[:en:Veterinary_education|w'ebisolo]] . Yali Pulofeesa mu by’obusawo bw’ebisolo. Ye yasooka okutikkirwa mu by’obusawo bw’ebisolo okuva mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]], era ye yasooka ne mu buvanjuba bwa Afrika. <ref name=":1">{{Cite web |title=Prof. Kanabi Nsubuga Buried |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> Yaweereza nga minisita w’ebyobugagga by’ebisolo mu minisitule y’ebyobulimi n’amakolero g’ebisolo ku mulembe [[Idi Amin|gwa Idi Amin]] . <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |title=List of delegates and observers (continued) |url=https://www.fao.org/3/x5590E/x5590e0h.htm |access-date=2024-02-17 |website=www.fao.org}}</ref> Munnayuganda eyasooka okufuuka ekitundu ku [[:en:Royal_College_of_Veterinary_Surgeons|Royal College of Veterinary Surgeons]] -mu London nga mmemba. <ref name=":0" />
Herbert era yaliko pulezidenti w'ekibiina kya [[The Uganda Society]] .
== Ensibuko n’Ebyenjigiriza ==
Nsubuga yazaalibwa Samwiri Musoke ne Edith Namirembe mu gw'omusanvu nga 1, mu 1927 e Nateete mu Kampala. <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref>
Nga 9 omwezi ogusooka mu 1965, Nsubuga yawasa Persis Mesca Nakibuuka mu Lutikko lwa St. Paul e Namirembe. Bazaala abaana 5. <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> Yafa mu gw'okutaano nga 23, mu 2001, olw’okulemererwa kw’omutima n’obuzibu mu lubuto mu ddwaliro lya Makutano Health Care e Bunamwaya, era n’aziikibwa nga wayiseewo akaseera katono.
Nsubuga yasomera e Budo Junior School mu 1936, oluvannyuma n’agenda e [[King's College, Budo|Kings College Budo]] n’amaliriza emisomo gye egya siniya mu 1947. <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> Mu 1948, yeegatta ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]] gye yatikkirwa dipulooma mu Sayansi w’Ebisolo. <ref name=":0" /> Herbert yasomera mu [[:en:University_of_London|Yuniversite y'e London]], [[Great Britain|United Kingdom]] era n'afuna diguli esooka mu busawo bw'ebisolo ku sikaala okuva mu [[Buganda|gavumenti ya Buganda]] . <ref name=":0" /> Herbert yaddayo mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]] n’afuna diguli eyookubiri mu bya Sayansi mu by’obulimi mu 1970. <ref name=":0" /> Mu 1977, Nsubuga yafuna diguli eyookusatu (PhD) mu kunoonyereza ku kuddamu okutegeka amalundiro g’ente mu Uganda. <ref name=":0" />
== Omulimu ==
Yaliko omusomesa era nga ye diini mu kitongole ky'ebyobulimi n'ebibira mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]] . <ref name=":1">{{Cite web |title=Prof. Kanabi Nsubuga Buried |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> Herbert yaweereza nga ssentebe w'ettendekero [[King's College, Budo|lya King's College Budo]] okutuusa mu 2001 we yafiira. <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref>
Yaweereza mu bifo eby’enjawulo era nga minisita mu minisitule y’ebyobulimi n’amakolero g’ebisolo ku mulembe gwa [[Idi Amin]] <ref name=":0">{{Cite web |title=Prof. Semu Kanabi |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref> ne [[:en:Yusuf_Lule|Yusuf Lule]] . <ref name=":1">{{Cite web |title=Prof. Kanabi Nsubuga Buried |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-02-17 |website=New Vision |language=en}}</ref>
Nsubuga awandiise, awandiika n’ebitabo ebiwerako, emiko n’ebitabo ebikwata ku makolero g’Obulunzi, Enkoko, n’Ebisolo.
'''Ebitabo bya Herbert Kanabi Nsubuga'''
* Okulunda obulunzi mu Uganda. <ref>{{Cite book |title=Livestock farming in Uganda {{!}} WorldCat.org |language=en |oclc=2328018}}</ref>
* Obulunzi n'okulunda enkoko mu Uganda. <ref>{{Cite book |title=Livestock and poultry farming in Uganda {{!}} WorldCat.org |language=en |oclc=30626509}}</ref>
* Okugatta ebisolo by’awaka mu bantu: Omusomo gwa Pulofeesa Herbert S. Kanabi Nsubuga ogw’okutongoza <ref>{{Cite book |title=Integration of domestic animals into human society : Professor Herbert S. Kanabi Nsubuga's inaugural lecture : 15 November 1989 {{!}} WorldCat.org |language=en |oclc=56070356}}</ref>
* Endwadde z’ente n’obulunzi mu bitundu bya Afrika eby’obutiti: omusango mu Uganda <ref>{{Cite book |title=Cattle diseases and husbandry in tropical Africa : a case in Uganda {{!}} WorldCat.org |language=en |oclc=27651229}}</ref>
* Ebijjukizo by'omujaasi omukadde <ref>{{Cite book |title=Memoirs of a veteran {{!}} WorldCat.org |language=en |oclc=1113256120}}</ref>
* Ensonga z'enkola mu makolero g'ebisolo mu Uganda: endowooza y'ebyafaayo. <ref>{{Cite journal |last=Nsubuga |first=Herbert S. Kanabi |date=1999 |title=Policy issues in Uganda's animal industry: a historical perspective |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=195448316 |journal=Uganda Journal |language=en |volume=45 |pages=39–50 |issn=0041-574X}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
1ydfhrs8bre62by3c5s5xh2wb5xmn9z
Waswa Balunywa
0
12669
56977
45939
2026-06-26T19:31:42Z
Judithamos
10087
nterezeza mu kiwandiiko
56977
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Juma Waswa Balunywa''', (yazaalibwa nga 3 ogwekkumi nebiri mu 1955) mukugu mu by'enfuna, mu by'ensimbi, omuzirakisa, era omuyimbi ow'ekitiibwa mu by'ensoma mu Uganda. Obukulembeze bwe obw’obukodyo n’enkyukakyuka bufudde ngeri etasangulwa mu nkola z’okuddukanya emirimu, okutandikawo emirimu, n’okufuga ebitongole. Yaliko [[:en:Principal_(academia)|Omukulu w’essomero]] lya [[:en:Makerere_University_Business_School|Makerere University Business School]] okuva mu 1991-2023. <ref name=":0">{{Cite web |last=Damali Mukhaye |date=5 June 2023 |title=End of An Era As Balunywa Leaves MUBS After 26 Years |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/end-of-an-era-as-balunywa-leaves-mubs-after-26-years-4258688 |access-date=8 November 2024 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> <ref name="1R">{{Cite web |last=Stephen Otage |date=30 May 2018 |title=Balunywa Lays Plans For New Term As MUBS Boss |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Balunywa-lays-plans-new-term-Mubs-boss/688334-4586154-utaeix/index.html |access-date=3 June 2018 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
Balunywa abadde asiimibwa olw’okukulembera enteekateeka y’abayizi ab’obwannannyini mu Uganda efuuse ekyokulabirako eri amatendekero mangi okwetoloola eggwanga n’ekitundu. <ref name="2R">{{Cite web |last=Gee Mukama |date=12 September 2015 |title=MUBS Principal, Prof. Waswa Balunywa Set to Retire |url=https://www.howwe.biz/news/celebrity/8320/mubs-principal-prof.-waswa-balunywa-set-to-retire |access-date=3 June 2018 |website=Howwe.biz}}</ref>Balunywa yemutandisi wa Balunywa foundation esangibwa mu disitulikiti ye Iganga, ekigendererwa kye kwekulaba ng'ekitundu okwetoloola Iganga kirina embeera ennungi nga bayita mu kusomesa''.'' Omusingi guno guwagidde n’okuyamba abavubuka bangi okutuuka ku buwanguzi mu bulamu nga bayita mu kusoma n’obukugu mu by'emikono omuli okutunga, okulima, enteekateeka z’okutereka ssente, n’obukugu mu kompyuta. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2024)">[[:en:Wikipedia:Citation_needed|okujuliza kwetaagisa]]</span>'' ]</sup>
Balunywa yazimba eddwaliro lya AKB Memorial mu Disitulikiti y’e Iganga. Eddwaliro lino liwa abantu mu Disitulikiti y’e Iganga empeereza y’ebyobulamu ku bwereere. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2024)">[[:en:Wikipedia:Citation_needed|citation needed]]</span>'' ]</sup> Ekitongole kya Balunywa Leadership Academy wansi w’ekitongole kya Balunywa Foundation, kiwa abavubuka okubuulirira obukugu mu bulamu.
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Balunywa yazaalibwa ku kyalo Kasolo,mu ssaza lye Bulamagi , mu [[Iganga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Iganga]], nga 3 Ntenvu 1955.<ref name="3R">{{Cite web |last=Muhame |first=Giles |date=14 September 2014 |title=Prof. Balunywa: Uganda's Education Strongman |url=http://chimpreports.com/prof-balunywa-ugandas-education-strongman/ |access-date=3 June 2018 |publisher=Chimpreports.com}}</ref> Yasomera mu ssomero lya Mwiri Primary School. Yakyusibwa n’agenda mu [[:en:Jinja_College|Jinja College]] okusoma siniya eyookuna n’asomera mu [[:en:Namasagali_College|Namasagali College]], okusoma siniya eyomukaaga.<ref name="3R" />
Balunywa alina diguli esooka mu [[:en:Bachelors_of_Commerce|Bachelors of Commerce]] gye yafuna mu 1979 okuva mu [[:en:University_of_Delhi|yunivasite y'e Delhi]] mu [[:en:India|Buyindi]] . Era alina [[:en:Master_of_Business_Administration|diguli eyookubiri mu by'obusuubuzi]], eyamuweebwa yunivasite y'emu mu 1981.<ref name="4R">{{Cite web |last=LSEAfricaSummit |date=3 June 2018 |title=About Professor Waswa Balunywa |url=https://lseafricasummit.wordpress.com/prof-waswa-balunywa/ |access-date=3 June 2018 |publisher=LSEAfricaSummit}}</ref> [[:en:Doctor_of_Philosophy|Diguli ye eyokusatu mu bufilosoofo]] mu [[:en:Entrepreneurship|by'obusuubuzi]] yagiweebwa mu 2009, okuva mu [[:en:University_of_Stirling|Yunivasite y'e Stirling]], mu [[Great Britain|Bungereza]] .<ref name="5R">{{Cite web |last=Waswa Balunywa |title=Portfolio Entrepreneurs and Economic Growth: The Case of Uganda |url=https://dspace.stir.ac.uk/bitstream/1893/1769/1/BalunywaPhDThesisNov09.pdf |access-date=4 June 2018 |publisher=[[University of Stirling]] |format=A thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy}}</ref>
== Emirimu ==
Balunywa yatandika okusoma ng’omusomesa mu 1983, mu kitongole ky’ebyobusuubuzi mu kiseera ekyo mu yunivasite e Makerere. Mu 1987, yalondebwa okuba omusomesa omukulu mu kitongole ky’okubala ebitabo, bbanka n’ebyensimbi, era e Makerere, n’aweerezayo okuva mu 1987 okutuuka mu 1990.<ref name="3R">{{Cite web |last=Muhame |first=Giles |date=14 September 2014 |title=Prof. Balunywa: Uganda's Education Strongman |url=http://chimpreports.com/prof-balunywa-ugandas-education-strongman/ |access-date=3 June 2018 |publisher=Chimpreports.com}}</ref> Oluvannyuma yaweereza nga Dean Faculty of Commerce,mu yunivasite e Makerere okuva mu 1991 okutuuka mu 1998. Mu 1997, yayamba nnyo mu kutondawo essomero lya Makerere University Business School (MUBS). MUBS yatondebwawo mu 1997 olw’okugatta ekyali ekitongole ky’ebyobusuubuzi mu yunivasite e Makerere n’ettendekero ly’ebyobusuubuzi erya National College of Business Studies, Nakawa mu kiseera ekyo. Balunywa yakulira MUBS nga etandikibwawo mu 1997 nga Dayirekita w'essomero lino eyasooka. Mu 1998, ekifo kya Dayirekita kyakyusibwa ne kifuulibwa omukulu w'essommero.<ref name="6R">{{Cite web |last=Atuhaire |first=Alex |date=15 September 2015 |title=Balunywa to step down as MUBS Principal |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Balunywa-to-step-down-as-MUBS-Principal/688334-2870908-kckiuuz/index.html |access-date=4 June 2018}}</ref> Mu Gwomukaaga 2018, Waswa Balunywa yatandika ekisanja ekirala eky’emyaka esatu ng’Omukulu wa MUBS.<ref name="1R">{{Cite web |last=Stephen Otage |date=30 May 2018 |title=Balunywa Lays Plans For New Term As MUBS Boss |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Balunywa-lays-plans-new-term-Mubs-boss/688334-4586154-utaeix/index.html |access-date=3 June 2018 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
Balunywa yaweereza ku [[lukiiko olufuzi]] olwa [[Bank of Uganda|Banka ya Uganda]], [[bbanka enkulu]] mu ggwanga era nga n’ekitongole ekivunaanyizibwa ku bbanka z’eggwanga, okuva mu 2001 okutuuka mu 2012.<ref name="8R">{{Cite web |last=Kyokwijuka |first=Alexander |date=19 May 2017 |title=Why Makerere Needs A Dynamic, Innovative and Visionary VC |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1453620/mak-dynamic-innovative-visionary-vc |access-date=4 June 2018}}</ref> Yali ssentebe w’olukiiko olufuzi olwa [[Uganda Airlines]], mu kiseera we yasazibwamu mu 2001.<ref name="8R" /><ref name="9R">{{Cite web |last=Rwothungeyo |first=Billy |date=16 May 2015 |title=Uganda Airlines should not be revived – Balunywa |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1326295/uganda-airlines-revived-balunywa |access-date=4 June 2018}}</ref> Balunywa ye Patron wa Balunywa Foundation okujjukira kitaawe eyabula mu ngeri ey’ekyama mu kiseera ky'obufuzi bwa [[Idi Amin]] . Ekitongole kino essira kisinga kulissa ku kuyamba bavubuka n’abakyala abali mu bwetaavu mu kufuna obukugu mu by’emikono okweyimirizaawo.<ref name="10R">{{Cite web |last=Balunywa Foundation |date=4 June 2018 |title=About Balunywa Foundation |url=https://balunywafoundationsite.wordpress.com/about-us/ |access-date=4 June 2018 |publisher=Balunywa Foundation}}</ref>
Balunywa, ayolekedde okuwummula nga 26 Ogwokutaano 2018, yayongezebwayo emyaka 5 n’awummula Ogwokutaano 2022 n’amaliriza emyaka 26 gy’amaze ng’aweereza ku MUBS.<ref name=":0">{{Cite web |last=Damali Mukhaye |date=5 June 2023 |title=End of An Era As Balunywa Leaves MUBS After 26 Years |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/end-of-an-era-as-balunywa-leaves-mubs-after-26-years-4258688 |access-date=8 November 2024 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru ==
* [http://www.waswabalunywa.org Omukutu omutongole]
* [https://balunywafoundation.org/ Omukutu gwa Balunywa Foundation]
* [https://campusbee.ug/news/who-is-balunywa-the-mubs-guild-contestant-in-trending-campaign-videos/ Mutabani we yali omukulu w'essomero lya MUBS Juma Waswa Balunywa Afuuse Social Media Sensation]
* [https://campusbee.ug/news/end-of-an-era-prof-balunywa-leaves-mubs/ Enkomerero y'Omulembe! Prof Balunywa Avudde mu MUBS]
ftir3x2g03xvqa807fl9gro5u3p54me
William Canby, omuwandiisi w’ebitabo
0
12674
56976
56435
2026-06-26T19:21:49Z
Judithamos
10087
nterezeza mu kiwandiiko
56976
wikitext
text/x-wiki
{{s-start}}
{{s-legal}}
{{s-bef|before=[[Ozell Miller Trask]]}}
{{s-ttl|title={{nowrap|Judge of the [[United States Court of Appeals for the Ninth Circuit]]}}|years=1980–1996}}
{{s-aft|after=[[Barry G. Silverman]]}}
{{s-end}}
{| class="infobox vcard"
|- class="infobox-image" colspan="2"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size: 100%;" |<div class="fn" style="font-size:125%;">William Canby, omuwandiisi w’ebitabo</div>
|- class="infobox-full-data" colspan="2"
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:William_C._Canby_Jr.jpg|frameless]]
|- class="infobox-header" colspan="2" style="color: #202122; background:lavender;line-height:normal;padding:0.2em;"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |
|}
'''William Cameron Canby Jr.''' (yazaalibwa mugwokutaano 22, 1931) mulamuzi [[omukulu ow’ekitundu]] mu [[Amerika]], ng’atudde mu [[Phoenix]], [[Arizona]] .
Nga pulofeesa mu [[Arizona State University]] ettendekero lyamateeka era nga ye mulamuzi w’ekitundu mu kkooti ejurirwamu mu Amerika mu kkooti ey’omwenda, Canby amanyiddwa ng’omuntu alina obuyinza ku mateeka [[g’Abayindi mu Amerika]]. Abadde awandiise emiko [[egy’okuddamu okwetegereza amateeka]], ekitabo ekikulu eky’okusoma, n’ekitabo kya West Nutshell Series ekisookerwako ku nsonga eno. Ng'akyali pulofeesa mu ASU, Canby yawakanya bulungi omusango gwa ''[[Bates v. State Bar of Arizonahttps://en.wikipedia.org/wiki/Bates v. State Bar of Arizona|Bates]] v. State Bar of Arizona'', Kkooti Enkulu mwe yagamba nti [[Ennongoosereza esooka]] ekkiriza bannamateeka okulanga mu ngeri etabuzaabuza bantu bonna.
== Okusomesa n’okutendekebwa mu by’amateeka ==
Yazaalibwa mu [[Saint Paul, Minnesotahttps://en.wikipedia.org/wiki/Saint Paul, Minnesota|Saint Paul]], Minnesota, Canby yafuna [[diguli esooka mu by'emikono]] okuva mu yunivasite ya Yale mu 1953 ku sikaala ya ROTC, n’atikkirwa mu ngeri [[ya summa cum laude]] ne [[Phi Beta Kappa]]. Oluvannyuma yafuna [[diguli esooka mu mateeka]] okuva mu [[Yunivasite y’e Minnesota ey'amateeka]] mu 1956, n’atikkirwa [[mu nsengeka ya Coif]], nga tannaba [[muwandiisi]] wa mulamuzi [[Charles Evans Whittaker]] owa [[Kkooti Enkulu mu Amerika]].
== Emirimu ==
Canby yali [[lieutenant]] mu [[JAG Corps]] [[amagye gomubbanga mu amerika]] okuva mu 1956 okutuuka mu 1958. Yali mu kwegezaamu okwenjawulo mu Saint Paul okuva mu 1959 okutuuka mu 1962 nga tannaba kwegatta ku [[Peace Corps]]. Yaliko omuyambi wa Dayirekita wa Peace Corps owa [[Ethiopia]] okuva mu 1962 okutuuka mu 1963 n’oluvannyuma omumyuka wa Dayirekita wa Ethiopia okuva mu 1963 okutuuka mu 1964. Olwo yali Dayirekita wa [[Yuganda|Uganda]] okuva mu 1964 okutuuka mu 1966. Yali muyambi wa njawulo wa [[Senator wa Amerika]] [[Walter Mondale]] mu 1966 nga tannava mu buweereza bwa gavumenti.
Yali muyambi wa njawulo wa Pulezidenti [[Harris Wofford]] owa [[Yunivasite yeggwanga e New York]] mu 1967 n'oluvannyuma n'afuuka pulofeesa w'amateeka mu [https://en.wikipedia.org/wiki/Arizona_State_University][[Arizona State University|Yunivasite y'eggwanga]] [[Arizona State University|Arizona]][[Arizona State University|.]] okuva mu 1967 okutuuka mu 1980 era mu kiseera ekyo yali Dayirekita wa ofiisi y'amateeka g'Abayindi mu Yunivasite y'eggwanga [[Arizona State University|Yunivasite y'eggwanga]] [[Arizona ettendekero ly'amateeka]]. Okuva mu 1970 okutuuka mu 1971 yali pulofeesa w’amateeka mu [[Fulbright]] omugenyi mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite e Makerere]] mu Kampala mu Uganda.
== Empeereza y’ekitongole ekiramuzi eya Federo ==
Canby yalondebwa Pulezidenti [[Jimmy Carter]] nga 2 mu gwokuna,1980, ku kifo mu [[kkooti ejulirwamu mu Amerika ey’omu kitundu eky’omwenda]] ekyavaamu omulamuzi [[Ozell Miller Trask]]. Yakakasibwa [[olukiiko lwa Amerika olwa Senate]] nga 21 ogwokutaano, 1980, era n’afuna akakiiko ke nga 23 ogwokutaano, 1980. Canby yafuna [[ekifo eky’okuntikko]] mu gwokutaano nga 23, 1996.
== Ensala ezeeyoleka ==
Mu 1995, Canby yagamba nti [[ennongoosereza ey’ekkumi]] teyamenya bukwakkulizo bw’etteeka lya [[Brady Handgun ery'okuziyiza obutabanguko]] eryali liragira abakuumaddembe mu kitundu n’amasaza okukebera ebyafaayo by’abaguzi b’emmundu. Kkooti Enkulu yakyusa mu musango [https://en.wikipedia.org/wiki/Printz_v._United_States]''[[Printz v. United States]]'' .
Mu 2001, Canby yawandiika okusalawo kw’olukiiko nga tewali kuwakanya nga kigamba nti [[etteeka ly’Amerika abaliko obulemu]] lyali liragira [[ekibiina ekigatta abazannyi ba Golf abakugu]] okukkiriza omuzannyi wa Golf omulema [[Casey Martin]] okukozesa akagaali ka Golf ng’avuganya. Endowooza eno yakakasibwa kkooti ey’oku ntikko mu [https://en.wikipedia.org/wiki/PGA_Tour,_Inc._v._Martin]''[[PGA Tour, Inc. v. Martin|musango gwa PGA Tour, Inc. v. Martin]]'' .
Nga 4,ogwokubiri 2017, Canby n’omulamuzi [[Michelle T. Friedland]] baagaana<ref>{{Cite web |last=Canby |first=William |last2=Friedland |first2=Michelle |date=February 4, 2017 |title=Order denying immediate administrative stay pending full consideration of the emergency motion for stay and setting schedule |url=http://cdn.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2017/02/05/17-35105.pdf |access-date=February 6, 2017}}</ref> okusaba kwa [[gavumenti ya Trump]] okuyimiriza enzirukanya y’emirimu <ref>{{Cite web |last=Francisco |first=Noel |date=February 4, 2017 |title=Emergency Motion Under Circuit Rule 27-3 for Administrative Stay and Motion for Stay Pending Appeal |url=http://cdn.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2017/02/04/17-35105%20motion.pdf |access-date=February 6, 2017}}</ref> nga bwe balindirira olukiiko olw’omwenda okwekenneenya ekiteeso eky’amangu eky’okuyimiriza ekiragiro kya kkooti y’essaza eky’okuziyiza okumala akaseera mu [https://en.wikipedia.org/wiki/Washington_v._Trump_(2017)]''[[Washington v. Trump (2017)|musango gw'essaza lye washington v. Trump]]'', ekitundu ku misango gya kkooti egigenda mu maaso egyekuusa ku [[kiragiro ky'omukulembeze 13769]]. Nga 7 ogwokubiri Canby, Friedland, n’omulamuzi [[Richard Clifton]] bateesa ku kiteeso eky’amangu eky’okusigala, nga waliwo amaloboozi ag’ensonga z’amasimu ezaaweebwa ku mpewo mu ggwanga lyonna.<ref>{{Cite web |title=Motions Panel |url=https://www.ca9.uscourts.gov/content/motionspanel.php |access-date=2017-02-07 |website=www.ca9.uscourts.gov |language=en-us |archive-date=2017-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207003301/http://www.ca9.uscourts.gov/content/motionspanel.php |url-status=dead }}</ref> Nga 9 ogwokubiri, abalamuzi abasatu baagaana okusaba okuyimiriza ekiragiro ekiyimiriza ekiragiro eky’ekiseera.<ref>{{Cite web |date=February 9, 2017 |title=Published Order Denying Stay |url=https://cdn.ca9.uscourts.gov/datastore/opinions/2017/02/09/17-35105.pdf |access-date=February 9, 2017 |website=Ninth Circuit Court of Appeals}}</ref>
Nga 19 ogwokubiri, 2025, Canby y’omu ku balamuzi basatu abaagaana okusaba kwa gavumenti ya Trump okuyimiriza ekiragiro ekiziyiza okugezaako kwayo okumalawo obutuuze bw’obuzaale.<ref>{{Cite web |date=February 19, 2025 |title=Ninth Circuit rejects Trump administration’s attempt to enforce birthright citizenship order |url=https://www.courthousenews.com/ninth-circuit-rejects-trump-administration-attempt-to-end-birthright-citizenship/ |access-date=February 19, 2025 |website=Courthouse News}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 19, 2025 |title=State of Washington, et al. vs. Donald J. Trump, et al. |url=https://www.courthousenews.com/wp-content/uploads/2025/02/washington-trump-birthright-ninth-circuit-block.pdf |access-date=February 19, 2025 |website=Courthouse News}}</ref>
== Laba ne ==
* [[List of law clerks of the Supreme Court of the United States (Seat 6)|Olukalala lw’abawandiisi b’amateeka mu kkooti ey’oku ntikko mu Amerika (Ekifo 6) .]]
* [[List of United States federal judges by longevity of service|Olukalala lw’abalamuzi ba Amerika aba federo okusinziira ku bulamu obuwanvu bwe bamaze mu buweereza]]
== Ebijuliziddwa ==
{{s-start}}
{{s-legal}}
{{s-bef|before=[[Ozell Miller Trask]]}}
{{s-ttl|title={{nowrap|Judge of the [[United States Court of Appeals for the Ninth Circuit]]}}|years=1980–1996}}
{{s-aft|after=[[Barry G. Silverman]]}}
{{s-end}}
== Ebijuliziddwa wabweru ==
{{s-start}}
{{s-legal}}
{{s-bef|before=[[Ozell Miller Trask]]}}
{{s-ttl|title={{nowrap|Judge of the [[United States Court of Appeals for the Ninth Circuit]]}}|years=1980–1996}}
{{s-aft|after=[[Barry G. Silverman]]}}
{{s-end}}
* [[List of United States federal judges by longevity of service|William Cameron Canby Jr]]. at the [[List of United States federal judges by longevity of service|Biographical Directory of Federal Judges]], a publication of the [[List of United States federal judges by longevity of service|Federal Judicial Center.]]
{{s-start}}
{{s-legal}}
{{s-bef|before=[[Ozell Miller Trask]]}}
{{s-ttl|title={{nowrap|Judge of the [[United States Court of Appeals for the Ninth Circuit]]}}|years=1980–1996}}
{{s-aft|after=[[Barry G. Silverman]]}}
{{s-end}}
dgreql0h3dj6qjkl5h59vmb5mxmlavn
Harriet Nakwedde
0
12757
56833
46384
2026-06-26T13:30:39Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56833
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harriet Nakwedde''' amanyiddwa nga Nakweede Harriet Kafeero, [[:en:Politician|Munnabyabufuzi]] era [[:en:Educator|musomesa]] munnayuganda eyalondebwa ku bwabaka bwa Palamenti omukyala mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]] mu kulonda kwa bonna okwaliwo Gatonnya nga 15 mu [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] ey’omulundi ogwa 12 wansi w’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Unity Platform]] (NUP). <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 |access-date=2026-02-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-01-17 |title=Nakwedde beats Nantaba, Kalangwa's daughter to win Kayunga Woman MP race |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/nakwedde-beats-nantaba-kalangwa-s-daughter-to-win-kayunga-woman-mp-race-5329344 |access-date=2026-02-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nakwedde Defeats Nantaba and Kalangwa's Daughter in Kayunga Woman MP Race : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nakwedde-defeats-nantaba-and-kalangwas-daughter-in-kayunga-woman-mp-race |access-date=2026-02-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Okuzaliibwa kwe n’obuyigirize ==
Nakwedde yazaalibwa mu Busaana Sub‑county, [[Kayunga (disitulikit)|Kayunga District]], [[Yuganda|Uganda]]. yatandikira emisomo gye ku Nnongo Church of Uganda Primary School Namaliriza ku Kyayaye Roman Catholic Primary School. Musiniya yeegata Busaana Secondary School era nafunirayo ebaluwa ya siniya eyokuna Oluvanyuma yeegata ku Bukoyo Secondary School, [[Iganga (disitulikit)|Iganga]] nafunirayo ebaluwa ya siniya eyo mukaaga, .<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat |url=https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ |access-date=2026-02-07 |website=Voice of Bugerere |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Nangonzi |first=Yudaya |date=2022-04-05 |title=Nakwedde: I'm a traditional village woman |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/nakwedde-i-m-a-traditional-village-woman/ |access-date=2026-02-07 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
Nakwedde yasomera mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]], gye yatikkirwa diguli mu by'enjigiriza era n'akola mu by'ekikugu [[:en:Teacher|ng'omusomesa]] . Ono era alina diguli eyookubiri mu kuddukanya abakozi okuva mu [[:en:Makerere_University_Business_School|Makerere University Business School .]] <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat |url=https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ |access-date=2026-02-07 |website=Voice of Bugerere |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ "Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat"]. ''Voice of Bugerere''. 2021-11-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref> <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 |access-date=2026-02-07 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 "Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP"]. ''Monitor''. 2026-01-28<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref>
== Omulimu gw’ebyobufuzi ==
Nakwedde yasooka kuvuganya ku kifo ky’omubaka omukyala owa [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]] ku tikiti ya [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|Forum for Democratic Change]] (FDC) mu 2006. Yaddamu okuvuganya ku kifo ky’omubaka omukyala mu 2011 kyokka n’atafuna buwanguzi. Mu 2016, yafuuka omukiise akyikirira abakyala ku Disitulikiti ku Kayunga Town Council ne Kayunga Subcounty. Mu kiseera kye kimu (2016–2021), yalondebwa okuba omuwandiisi w’ebyenjigiriza nga mmemba w’akakiiko akafuzi aka Disitulikiti. <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 |access-date=2026-02-07 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 "Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP"]. ''Monitor''. 2026-01-28<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref>
Nakwedde era yaweereza nga Ssentebe w’ekibiina kya FDC mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]] okumala emyaka 10 n’okubeera omumyuka w’omuwandiisi w’ebyenjigiriza (mmemba ku kakiiko akafuzi mu ggwanga) okumala emyaka 5. <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat |url=https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ |access-date=2026-02-07 |website=Voice of Bugerere |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ "Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat"]. ''Voice of Bugerere''. 2021-11-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref>
Mu 2021, yavuganya ku kifo ky’omubaka wa Palamenti omukyala kyokka n’akubwa abadde mu ntebe, [[Idah Nantaba|Aidah Natamba Erios]] . Oluvannyuma, yeesimbawo ku bwa Ssentebe bwa LC V e Kayunga mu kulonda okw'enjawulo ku tikiti ya NUP, kyokka n'awangulwa munnakibiina kya [[National Resistance Movement]] (NRM), Andrew Muwonge, nga 16 Ntenvu 2021. <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 |access-date=2026-02-07 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-confirms-nakwedde-s-win-as-kayunga-woman-mp-5341604 "Court confirms Nakwedde's win as Kayunga Woman MP"]. ''Monitor''. 2026-01-28<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat |url=https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ |access-date=2026-02-07 |website=Voice of Bugerere |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://voiceofbugerere.com/kayunga-by-election-nakwedde-with-nups-flag-ready-to-challenge-for-lc-v-seat/ "Kayunga By-Election: Nakwedde With NUP's Flag, Ready to Challenge for LC V Seat"]. ''Voice of Bugerere''. 2021-11-15<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Nangonzi |first=Yudaya |date=2022-04-05 |title=Nakwedde: I'm a traditional village woman |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/nakwedde-i-m-a-traditional-village-woman/ |access-date=2026-02-07 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNangonzi2022">Nangonzi, Yudaya (2022-04-05). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/nakwedde-i-m-a-traditional-village-woman/ "Nakwedde: I'm a traditional village woman"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=Nakwedde Petitions Court to Quash Kayunga District Chairperson's Victory : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/nakwedde-petitions-court-to-quash-kayunga-district-chairpersons-victory |access-date=2026-02-10 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-24 |title=Court dismisses by-election case against Kayunga LCV chairperson |url=https://www.independent.co.ug/court-dismisses-by-election-case-against-kayunga-lcv-chairperson/ |access-date=2026-02-10 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>
== Obulamu bwe obwekyama ==
Nakwedde mufumbo ne Robert Nangatsa alina abaana basatu era mmemba w’ekibiina kya Inner Wheel Club of Kampala, mmemba w’ekibiina kya Uganda Red Cross Society, era nga ye mutandisi w’ekibiina kya Forum for Emancipation to Empowerment Drive (FEED). <ref name=":2">{{Cite web |last=Nangonzi |first=Yudaya |date=2022-04-05 |title=Nakwedde: I'm a traditional village woman |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/nakwedde-i-m-a-traditional-village-woman/ |access-date=2026-02-07 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNangonzi2022">Nangonzi, Yudaya (2022-04-05). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/nakwedde-i-m-a-traditional-village-woman/ "Nakwedde: I'm a traditional village woman"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-07</span></span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[:en:List_of_members_of_the_twelfth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lw'abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'ekkumi n'ebiri]]
== Ebijjuliziddwa ==
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
7264ngv7kmwo8msfa2q68dyq36xe1s2
Doreen Chesang
0
12799
56893
55632
2026-06-26T17:46:00Z
Judithamos
10087
/* Ebiwandiiko ebikozesebwa */ nterezeza mu kiwandiiko
56893
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Doreen Chesang''' (yazaalibwa 16 ogw'ekkumi 1990) <ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018">{{Cite web |title=Women's Half Marathon |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227000442/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6023/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf |archive-date=27 December 2019 |access-date=25 June 2020 |website=2018 IAAF World Half Marathon Championships}}</ref> [[:en:Long-distance_running|Munnayuganda omuddusi mu misinde emiwanvu]]. Mu 2018, yavuganya mu misinde gya half marathon egy’abakazi mu mpaka za [[:en:2018_IAAF_World_Half_Marathon_Championships|IAAF World Half Marathon Championships eza 2018]] ezaali mu kibuga Valencia ekya Spain. <ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018" /> Yamalira mu kifo kya 49. <ref name="women_half_marathon_iaaf_championships_2018" />
== Emirimu ==
Mu 2017, yavuganya mu [[:en:2017_IAAF_World_Cross_Country_Championships_–_Senior_women's_race|misinde gy’abakazi abakugu]] mu [[:en:2017_IAAF_World_Cross_Country_Championships|mpaka za IAAF World Cross Country Championships eza 2017]] ezaali mu Kampala mu Uganda. <ref name="senior_women_race_iaaf_world_cross_country_2017">{{Cite web |title=Senior women's race |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XSE-W-f--1--.RS5.pdf?v=1816003647 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629195556/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/5837/AT-XSE-W-f--1--.RS5.pdf?v=1816003647 |archive-date=29 June 2020 |access-date=29 June 2020 |website=2017 IAAF World Cross Country Championships}}</ref> Yamalira mu kifo kya 25. <ref name="senior_women_race_iaaf_world_cross_country_2017" />
Mu 2018, yawangula omudaali gw’ekikomo mu mpaka za Commonwealth Half Marathon Championships ezaali mu kibuga Cardiff ekya Wales.
Mu 2019, yavuganya mu [[:en:2019_IAAF_World_Cross_Country_Championships_–_Senior_women's_race|misinde gy’abakazi abakugu]] mu [[:en:2019_IAAF_World_Cross_Country_Championships|mpaka za IAAF World Cross Country Championships eza 2019]] ezaali mu kibuga Aarhus ekya Denmark. <ref name="senior_women_race_iaaf_world_cross_country_2019">{{Cite web |title=Senior women's race |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6265/AT-XSE-W-f----.RS6.pdf?v=21598225 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627195835/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6265/AT-XSE-W-f----.RS6.pdf?v=21598225 |archive-date=27 June 2020 |access-date=27 June 2020 |website=2019 IAAF World Cross Country Championships}}</ref> Yamalidde mu kifo kya 63. <ref name="senior_women_race_iaaf_world_cross_country_2019" />
Mu 2020, yavuganya mu misinde gy’abakazi egy'ekitundu kya marathon mu [[:en:2020_World_Athletics_Half_Marathon_Championships|mpaka z’ensi yonna eza 2020]] ezaali mu kibuga Gdynia ekya Poland. <ref name="women_half_marathon_championships_2020">{{Cite web |title=Women's Half Marathon |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7138821/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf?v=1284936714 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017111945/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7138821/AT-HMAR-W-f----.RS6.pdf?v=1284936714 |archive-date=17 October 2020 |access-date=17 October 2020 |website=2020 World Athletics Half Marathon Championships}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru ==
* [https://worldathletics.org/athletes/-/14329875 Doreen Chesang] at [[:en:World_Athletics|World Athletics]]
ny1481ygkfelddan209dxpdrx8nmzj5
Sumaya Komuntale
0
12801
56891
46536
2026-06-26T17:44:44Z
Judithamos
10087
/* Ebiyungo eby’ebweru */ nterezeza ekigambo
56891
wikitext
text/x-wiki
'''Sumaya Komuntale''' (yazaalibwa 3 ogw'omunaana 2003), era yawandiikibwa '''Sumayah Komuntale''', <ref name="FUFA">{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omusambi w'omupiira]] azannya ng'o [[:en:Left_back|muzibizi wa kkono]] mu kiraabu [[:en:FUFA_Women_Super_League|ya FUFA Women Super League eya]] [[Tooro Queens FC]] ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi mu Uganda]] .
== Obulamu obuto ==
Komuntale yakulira Kyenjojo era wa [[:en:Tooro_people|Batooro]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Komuntale yazanyira Tooro queens mu Uganda.[[:en:Sumaya_Komuntale#cite_note-FUFA-3|[3]]]
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Komuntale yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka [[:en:2022_Africa_Women_Cup_of_Nations_qualification|z'okusunsulamu abagenda okuzannya mu mpaka za Africa Women Cup of Nations eza 2022.]][[:en:Sumaya_Komuntale#cite_note-GSA-2|[2]]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa wabweru ==
* Sumaya Komuntale on Instagram
259et9v88xdgllzwsi0cyzd1tktmipv
Herbert Kabafunzaki
0
12920
56953
54260
2026-06-26T19:06:39Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56953
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herbert Kabafunzaki''' musuubuzi era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|MunnaUganda]] aweerezza nga Minisita omubeezi ow’abakozi, enkolagana y'emirimu n’amakolero okuva mu gwomukaga 2016. <ref name="New">{{cite web |author=Uganda State House |date=6 June 2016 |title=Museveni's new cabinet list At 6 June 2016 |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%2527s+cabinet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf |archive-date=7 October 2016 |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}</ref> Yalayizibwa wamu n'abalala aba kabineeti nga 22 Ogwomukaaga 2016. <ref>{{cite web |last=Edward Ssekika |first=and Sulaiman Kakaire |date=22 June 2016 |title=Cabinet: Museveni admits patronage played part in selection |url=http://www.observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160626081313/http://observer.ug/news-headlines/44933-cabinet-museveni-admits-patronage-played-part-in-selection |archive-date=26 June 2016 |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[The Observer (Uganda)]] |location=Kampala}}</ref>
Kabafunzaki ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka wa Paalaamenti]] omulonde ow'Essaza ly'e Rubanda mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y’e Kabale]] era mmemba w’ekibiina kya Uganda, ki [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] . <ref>{{cite web |last=Odyek |first=John |date=20 February 2016 |title=FDC big guns frog marched out of Parliament |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1417655/fdc-guns-frog-marched-parliament |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu Ggombolola y'e Rwamucucu, mu Ssaza lye Rukiga ,mu Disitulikiti y'e Rukiga, mu [[:en:Western_Region,_Uganda|ttundutundu ly'obugwanjuba]] bwa Uganda.Yasomera ku St. Mary's College Rushoroza ku misomo gya siniya.
== Emirimu gy’ebyobufuzi ==
Nga tannalondebwa mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalaamenti]] mu 2016, yaweereza ku lukiiko lwa [[:en:Wakiso_District|Disitulikiti y'e Wakiso]] ng'omukiise wa Makindye A Zooni ( leero emanyiddwa nga [[Ssabagabo|Ssaabagabo]] ), okuva mu 2011 okutuuka mu 2016 era oluvannyuma yakwatibwa lwa kujja nguzi ya sillingi za Uganda obukadde butaano okuva ewa Ssenkulu wa AYA group Uganda . <ref name="Throw">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=28 April 2014 |title=Wakiso councillor thrown out of Kabale NRM meeting |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Wakiso-councillor-thrown-out-of-Kabale-NRM-meeting/-/688334/2295126/-/eagdixz/-/index.html |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[Daily Monitor]] |location=Kampala}}</ref>
== Ebirala eby'okulowoozaako ==
Kigambibwa nti Kabafunzaki yaliko [[:en:Chief_executive_officer|Ssenkulu wa]] kkampuni ya Berteeen Business Systems kkampuni ya Uganda. <ref>{{cite web |last=Jaramogi |first=Patrick |date=4 April 2012 |title=Uganda to export fresh matooke to US |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1300690/uganda-export-fresh-matooke-us |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>Mu biseera ebyayita yaweerezaako ng'omukiise w'eggwanga , ow'ekibiina ekifuga omupiira mu ggwanga ki (Federation of Uganda Football Associations) <ref>{{cite web |last=Katende |first=Norman |date=27 May 2013 |title=Bazirengedde floored in FUFA polls |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1321048/bazirengedde-floored-fufa-polls |accessdate=27 June 2016 |newspaper=[[New Vision]] |location=Kampala}}</ref>
== ebujuliziddwa ==
* [[Cabinet of Uganda|Kabineeti ya Uganda]]
* [[Kabale (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kabale]]
{{Reflist}}
o7l1hxby2549wfsmcts2ckeswj1eoda
Serapio Rukundo
0
12924
56867
56503
2026-06-26T13:46:45Z
Ssebuufu
9882
obutakkaanya
56867
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ly’embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Oluvannyuma nakola nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongore ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Embeeraa ze ez'obuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo o[[:en:Music|miziki]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
opqj8xp6o7kuu663lu3q4gx3qqh6ehr
56868
56867
2026-06-26T13:56:25Z
Ssebuufu
9882
Ensonga ze ng'omuntu
56868
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ly’embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Oluvannyuma nakola nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongore ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo o[[:en:Music|miziki]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
gk44v3oe899scziwa8yn12xx2x92ok7
56869
56868
2026-06-26T14:16:46Z
Ssebuufu
9882
/* Ensonga ze ng'omuntu */
56869
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ly’embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Oluvannyuma nakola nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongore ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
kdg5ay8kafykkrupup748pwl9ovv58t
56870
56869
2026-06-26T14:17:41Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwaamu */
56870
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ly’embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Oluvannyuma nakola nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongore ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
azj8hxgw69hbonidmwetyz8vepok1lm
56871
56870
2026-06-26T14:23:39Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56871
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongore ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
j9z7vesqe13jkv02hhaekkqe1pald1m
56872
56871
2026-06-26T14:38:19Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56872
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], n’akola nga Akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongole ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
4tj87y6q6i0ma2f8fjt5ugf2fltprcl
56873
56872
2026-06-26T14:39:02Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56873
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'akulira ebyembalirira okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongole ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
23nxdb12r2ze9cdpwdkvfbyxd8xya4v
56874
56873
2026-06-26T14:41:23Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56874
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera [[:en:Chief_Accountant|omukulu w'ebyobubazi bw'ebitabo]] mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongole ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
1n8x7fd5jv6pfj8k74lqvsfz8j1yvjs
56875
56874
2026-06-26T14:48:57Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56875
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera omubazi w'ebitabo omukule ku kitpongole kya National Housing And Construction Corporation mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongole ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka49, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya palamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa kukifo kye ekya paalamenti nga 18 March, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era na.gibwa mu kabineti nga 27 May. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
hhb5k423jh43ofui87u1x0yqvjuufwd
56876
56875
2026-06-26T14:57:43Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56876
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera omubazi w'ebitabo omukule ku kitpongole kya National Housing And Construction Corporation mu [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|kitongole ky'ebyobuzimbi]], y’aweereza mu kifo ekyo okumala ebanga lyamyaka abiri okutuusa 2001,mu 2001, . ku myaka 49, yayingira eby'obufuzi, naavuganya ku kifo kya paalamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa ku kifo kye ekya paalamenti nga 18 Ogwokusatu, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era naggyibwa mu kabineeti nga 27 Ogwokutaano. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
3hgfk2zh4se4furoxu5qutj98s38t34
56877
56876
2026-06-26T15:02:33Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56877
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera omubazi w'ebitabo omukule ku kkampuni y'eggwanga enzimbi y'amayumba n'ebizimbe eya [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|National Housing And Construction Corporation]] naawereza mu kifo ekyo okumala ebbanga lya myaka kkumineebiri okutuusa 2001. ku myaka 49, yayingira eby'obufuzi, naavuganya ku kifo kya paalamenti mu [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Kyokka mu 2011, yawangulwa ku kifo kye ekya paalamenti nga 18 Ogwokusatu, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era naggyibwa mu kabineeti nga 27 Ogwokutaano. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
fih5oguek9h5l33hqszucyp3accep2k
56878
56877
2026-06-26T15:04:25Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56878
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera omubazi w'ebitabo omukule ku kkampuni y'eggwanga enzimbi y'amayumba n'ebizimbe eya [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|National Housing And Construction Corporation]] naawereza mu kifo ekyo okumala ebbanga lya myaka kkumineebiri okutuusa 2001. Mu 2001 ku myaka 49, yayingira eby'obufuzi, naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Wabula mu 2011, yawangulwa ku kifo kye ekya paalamenti nga 18 Ogwokusatu, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era naggyibwa mu kabineeti nga 27 Ogwokutaano. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
rqwvbervcbek86xcp4edogolsuqeifo
56879
56878
2026-06-26T15:05:42Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye */
56879
wikitext
text/x-wiki
'''Serapio Rukundo''' Munnayuganda, [[:en:Accountant|mubazi wa bitabo]] era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] . Yali [[:en:Ministry_of_Tourism,_Wildlife_and_Antiquities_(Uganda)|Minisita w'ebyobulambuzi]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]], okuva nga 1 Omwezi ogwomukaaga 2006 okutuuka nga 27 Ogwokutaano 2011. <ref name="Appointed">{{cite web |last=Mukasa |first=Henry |date=2 June 2006 |title=Cabinet Ministries Allocated |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695 |archivedate=11 December 2014 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineeti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yasuulibwa mu kabineeti n'asikizibwa [[:en:Agnes_Akiror|Agnes Akiror]] .<ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> Era yaweereza ng'[[:en:Parliament_of_Uganda|omubaka omulonde wa Paalamenti]] ng'akiikirira [[:en:Kabale|Munisipaali y'e Kabale]] okuva mu 2001 okutuuka mu 2011. Mu kiseera ky'okulonda kw'eggwanga okwa 2011, yawangulwa '''Andrew Baryayanga''' ku kifo kya paalamenti ekya Munisipaali y'e Kabale .<ref name="Defeat2">{{cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) via [[AllAfrica.com]]}}</ref>
== Obuvo bwe n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]] nga 6 Omwezi ogwokuna1952. Yasomera ku [[:en:Ntare_School|ssomero lya Ntare]] . Serapio Rukundo alina [[:en:Bachelor_of_Commerce|ddiguli esooka mu by'obusuubuzi]] ,ng'essira yalissa nnyo ku [[:en:Accounting|kubala ebitabo]], gyeyafuna okuva mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite esinga obukadde mu Uganda <ref>{{Cite web |title=Makerere University |url=https://www.mak.ac.ug/ |access-date=2022-02-15 |website=Makerere University |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kabale Ready For UPE Pupils, Says Rukundo |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/1275038 |access-date=2022-02-15 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Makerere University {{!}} What to do near Kampala Serena |url=https://www.serenahotels.com/kampala/experiences/makerere-university |access-date=2022-03-01 |website=Kampala Serena Hotel |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Okuva mu 1976 okutuuka mu 1978, yakola ng’[[:en:Accountant|omubazi w’ebitabo]] mu kkolero ery'obwanannyini [[:en:Lumber|ery'embaawo]] erya Mvule Saw Mill. Olwo yaweerezaako nga omubazi w'ebitabo omukulu ku kkolero ly'embawo erya Woods Industries Corporation Limited, kkampuni endala ey’obwannannyini, okuva mu 1978 okutuuka mu 1980. Mu 1980 yagenda mu [[:en:Uganda_Development_Bank|Uganda Development Bank]], naakola ng'addukanya eby'okubala ebitabo okutuusa mu 1989. Mu 1989, yalondebwa okubeera omubazi w'ebitabo omukule ku kkampuni y'eggwanga enzimbi y'amayumba n'ebizimbe eya [[:en:National_Housing_and_Construction_Corporation|National Housing And Construction Corporation]] naawereza mu kifo ekyo okumala ebbanga lya myaka kkumineebiri okutuusa 2001. Mu 2001 ku myaka 49, yayingira eby'obufuzi, naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya [[:en:Kabale|Munisipaali y’e Kabale]] . Yawangula era n’addamu okulondebwa mu 2006. Wabula mu 2011, yawangulwa ku kifo kye,b ekya paalamenti nga 18 Ogwokusatu, <ref name="Defeat">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2011 |title=Uganda: Minister Rukundo Concedes Defeat |url=http://allafrica.com/stories/201102210014.html |access-date=4 April 2015}}</ref> era naggyibwa mu kkabineeti nga 27 Ogwokutaano. <ref name="Dropped">{{Cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=4 March 2015 |via=[[Facebook]]}}</ref>
== Obutakkaanya ==
Mu myaka etaano gye yamala nga Minisita w’eggwanga ow’ebyobulambuzi, yavunaanibwa emisango ebiri:
# Bwe yali alabiseeko mu kakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo mu Paalamenti ya yuganda mu gwekkumineebiri 2009, yeegaana okulagira okuteeka wooteeri etannaggwa ku lukalala lw’ebifo ebyategekebwa okukyaza ababaka mu [[:en:Commonwealth_Heads_of_Government_Meeting_2007|lukiiko lw’abakulira gavumenti ye Byenfuna nga 2007]] olwatula [[:en:Capital_city|mu kibuga ekikulu Kampala]], ekya Uganda . J&M Hotel yafuna sente za gavumenti eziwerera daala obuwumbi bwa Uganda USh2.7 ( ssente ezikunnukkiriza mu bukadde bwa Uganda.1.2 mu 2007), nga wabulayo ennaku bbiri zokka okutuka ku lunaku lw’okuggulawo olukungaana lw'amawanga agali mu luse olumu ne Bungereza (CHOGM) 2007, teyategeka lukungaana lwa ttabamiruka era tewali mubaka yasulayo kubanga yali ekyazimbibwa, okusinziira ku lipoota eyafulumizibwa [[:en:Auditor_General|omubalirizi w’ebitabo]] bya gavumenti . <ref>{{cite web |last=Bwambale |first=Taddeo |date=20 December 2009 |title="I Only Recommended J&M Hotel for a Loan A" – Serapio Rukundo |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411032141/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/704878 |archivedate=11 April 2015 |accessdate=4 April 2015 |newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref>
# Mu Mwezi gwomusanvu ogwa 2011, eyali Minisita w’ebyobulambuzi mu ggwanga yategeeza nti tamanyi nnyo pulojekiti ya ''Protected Areas Management and Sustainable Use'' (PAMSU) wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi. "Rukundo naye yakkirizza nti yawagira ekiteeso ky'okwongeramu obukadde bwa ddoola za Amerika 43, okulabika ng'okumaliriza emirimu egitannaggwa nga tebafunye lipoota ku ngeri obukadde bwa ddoola za Amerika 38 ezaaliwo emabega gye zaasaasaanyizibwamu". "Rukundo yakkirizza nti pulojekiti ya PAMSU yalina obuzibu era nti tewali mugaso gwa ssente". Bino byonna byaliwo mu misango gy’akakiiko akanoonyereza ku bigambibwa nti ensimbi z’ekitongole [[:en:Uganda_Wildlife_Authority|kyebyobulambuzi Uganda Wildlife Authority]] zaakozesebwa bubi. Ssentebe w’akakiiko kano, [[:en:George_Kanyeihamba|omulamuzi eyawummula George Kanyeihamba]] yalambulula minisita eyawummula nga talina busobozi. <ref>{{cite web |last=Rupiny |first=David |date=19 July 2011 |title=You Are Incompetent, Kanyeihamba Blasts Former Minister Rukundo |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=35452 |accessdate=4 April 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref>
== Ensonga ze ng'omuntu ==
Serapio Rukundo mufumbo. Kigambibwa nti anyumirwa nnyo [[:en:Music|ennyimba]] . Ono [[:en:National_Resistance_Movement|wa kibiina kya byabufuzi ekya National Resistance Movement .]] <ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=Opposition gunning for top position in Kabale’s hills |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/opposition-gunning-for-top-position-in-kabale-s-hills-1475882 |access-date=2026-03-26 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Kabale residents reject NRM election results |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-26 |website=New Vision}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y'e Kabale]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/501695/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, June 2006]
* [http://newvision.co.ug/D/8/12/671730/Opio Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, February 2009]
* [https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, May 2011]
bpidxwvm3mevq3d1tni3u3rgnqw18xn
Zerubabel Nyiira
0
12935
56880
53358
2026-06-26T15:12:38Z
Ssebuufu
9882
56880
wikitext
text/x-wiki
'''Zerubabel Mijumbi Nyiira''' mukugu mu by'obulimi era munnabyabufuzi, Munnayuganda .Yaweereza mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kkabineti ya Uganda]] nga Minisita omubeezi ow'ebyobulimi okuva nga 27 Ogwokutaano 2011 okutuusa nga 1 Ogwokusatu 2015 <ref name="Cabinet">{{cite web |author=Uganda State House |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |access-date=24 March 2015 |publisher=[[Facebook.com]]}}</ref> era nga Minisita w'ebyobuvubi okuva nga 1 Ogwokusatu mu mwaka gwa 2015 <ref name="Shuffle">{{cite web |author=Uganda State House |date=1 March 2015 |title=Full Cabinet List As At 1 March 2015 |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |archive-date=9 July 2017 |access-date=4 March 2015 |newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala)}}</ref> okutuusa nga 6 Ogwomukaaga mu 2016. Zerubabel Nyiira era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka wa Paalamenti]] omulonde ow'Essaza lye Buruuli mu [[:en:Masindi_District|Disitulikiti y'e Masindi]] .<ref name="Profile">{{cite web |date=2011 |title=Profile of Zerubabel Mijumbi Nyiira, Member of Parliament, Buruuli County, Masindi District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=725&const=Buruuli++County&dist_id=60&distname=Masindi |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Obuvo n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Masindi_District|Disitulikiti y’e Masindi]], [[:en:Western_Region,_Uganda|mu Bugwanjuba bwayuganda]] , nga 29 omwezi Ogw'okubiri mu mwaka gwa 1940. Yasomera pulayimale ye awamu ne siniya ye mu masomero gabulijo ku kyalo. Mu mwaka gwa 1964, ku myaka 24, yatikkirwa mu ttendekero erya [[:en:City_of_Westminster_College|Paddington Technical College]] mu [[:en:England|Bungereza]], n’afuna [[:en:Science|satifikeeti mu by'obulamu ne Tekinologiya]] . Yafuna [[:en:Agriculture|ddiguli esooka mu ssaayansi w'eby'obulimi]] okuva mu yunivasite ya [[:en:California_Polytechnic_State_University|Califonia Polytechnic State University]] mu [[:en:San_Luis_Obispo,_California|San Luis Obispo, mu Bungereza]], mu mwaka gwa 1968. Yakomawo mu Uganda naagenda mu maaso n’emisomo gye ku [[:en:Makerere_University|yunivasite ye Makerere]], naatikkirwa [[:en:Master_of_Science|ddiguli eyokubiri mu ssaayansi w'ebyobulimi]] mu mwaka gwa 1970. [[:en:Doctor_of_Philosophy|Ddiguli ye eyokusatu mu by'obulimi]] ( Doctor of Philosopy in Agriculture ) yafunibwa mu 1975 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y'e Nairobi]]. <ref name="Profile" />
== Emirimu gye ==
Emirimu gwe egy’ekiseera ekiwanvu mu buweereza bwa gavumenti gyatandika mu mwaka gwa 1972, bwe yatandika okukola ne Minisitule ya Uganda ey’ebyobulimi ng'akulira okunoonyereza ku biwuka n'enkwatagana yaabyo n'omuntu, obutonde n'ebitonde ebirala awamu n'ensiriȠȠanyi n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu mwaka gwa 1978. Okuva mu mwaka gwa 1978 okutuusa mu mwaka gwa 1981, yalondebwa ng’akulira okunoonyereza ku by’obulimi mu Minisitule y'eby'obulimi. Okuva mu mwaka gwa 1981 okutuuka mu mwaka gwa 1983, yali munoonyereza mukulu mu [[:en:International_Food_Policy_Research_Institute|kitongole ky’ensi yonna ekinoonyereza ku nkola y’emmere]] (IFPRI), mu kiseera ekyo ekyamanyibwa nga Ekitongole ky'ensi yonna ekinoonyereza ku by'obulimi (ISNAR). Okuva mu mwaka gwa 1983 okutuuka mu mwaka gwa 1985, yali munoonyereza munasaayansi mukulu ku kitongole ki [[:en:International_Centre_of_Insect_Physiology_and_Ecology|International Centre of Insect Physiology and Encology]] (ICIPE), mu Nairobi Kenya . Okuva mu mwaka gwa 1986 okutuuka mu mwaka gwa 1990, yeeyali Dayirekita w’ekibiina ky'obwegassi n’okutendeka mu nsi yonna mu ICIPE.
Mu mwaka gwa 1992, yakomawo mu Uganda n’alondebwa okuba omuwandiisi omukulu ku kakiiko k'eggwanga Uganda aka ssayansi ne tekinologiya (Uganda National Council for Science and Technology ) n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu mwaka gwa 2005. Okuva mu 2005 okutuuka mu 2010, yakola ng’eyeebuzibwako eri [[:en:United_Nations|Ekitongole ky'amawnga amagatte]] ( United Nations) era ng’omuwabuzi ku bya ssaayansi (Science) n’ebyenfuna mu [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda]]. Okuva mu mwaka gwa 2006 okutuuka mu mwaka gwa 2010, n'era yaweerezaako nga Ssenkulu w’ekitongole ky'eggwanga eky'okunonyereza n'enkulakulana (National Foundation for Research and Development). Okuva mu 2001 okutuuka mu 2011, yali [[:en:Chairperson|Ssentebe]] w'akakiiko ka [[:en:Gulu_University|Yunivasite y'e Gulu akagaba emirimu]].<ref name="Profile" />
Mu mwaka gwa 2011, yalondebwa ku kifo ky'omubaka wa paalamenti ow'essaza ly’e Buruuli mu [[:en:Masindi_District|Disitulikiti y’e Masindi]] . <ref name="Profile" /> Mu gwokutaano 2011, yalondebwa nga Minisita omubeezi ow’ebyobulimi, <ref name="Cabinet" /> ng’adda mu bigere bya [[:en:Henry_Bagiire|Henry Bagiire]], eyasuulibwa okuva ku Kabineti. Nga 1 ogwokussatu mu mwaka gwa 2015, yakyusibwa n’atwalibwa mu kitongole ky’ebyobuvubi, nga Minisita omubeezi. <ref name="Shuffle" />
== Ebirala eby'okulowoozaako ==
Zerubabel Nyiira mufumbo. Wa kibiina ky’ebyobufuzi ekifuga ekya [[:en:National_Resistance_Movement|ekya National Resistance Movement]] . Ye wa nzikiriza ya [[:en:Anglican|Kikulisitaayo / kipulotesitante]] .<ref name="Profile" />
== Laba ne ==
* [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineeti ya Uganda]]
* [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[:en:Bunyoro|Bunyoro]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Full of Olukalala lwa baminisita ba kabineti ya Uganda May 2011]
fz72aa77scpd90ukcz4b2j9w34wigk3
Jeremiah Twa-Twa
0
13007
56882
47626
2026-06-26T16:35:16Z
Ssebuufu
9882
56882
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi munnayuganda. Elinnya lye oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akikirira essaza lya Iki-Iki, [[:en:Budaka_District|Budaka District]] okuva mu gwokutano gwa 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bulamu bw'abaana mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
l70xtrwutncqatmhmns09l8mnp07h4g
56883
56882
2026-06-26T16:37:21Z
Ssebuufu
9882
56883
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|munnayuganda]]. Elinnya lye oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akikirira essaza lya Iki-Iki, [[:en:Budaka_District|Budaka District]] okuva mu gwokutano gwa 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bulamu bw'abaana mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
h5z2bpax21ysas7erv8z39vwawj4072
56884
56883
2026-06-26T16:40:12Z
Ssebuufu
9882
56884
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Munnayuganda]]. Erinnya lye ery'ekika oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akikirira essaza lya Iki-Iki, [[:en:Budaka_District|Budaka District]] okuva mu gwokutano gwa 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bulamu bw'abaana mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
7wqxv0v2d92zovhahalqa7tvrbrka86
56892
56884
2026-06-26T17:44:50Z
Ssebuufu
9882
56892
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Munnayuganda]]. Erinnya lye ery'ekika oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akiikirira essaza lya Iki-Iki, mu [[:en:Budaka_District|Disitulikiti y'e Budaka]] okuva mu Gwokutaano 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bulamu bw'abaana mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
84e5krkdvst2plf6im2tdyebrvojvfk
56894
56892
2026-06-26T17:48:39Z
Ssebuufu
9882
56894
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Munnayuganda]]. Erinnya lye ery'ekika oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akiikirira essaza lya Iki-Iki, mu [[:en:Budaka_District|Disitulikiti y'e Budaka]] okuva mu Gwokutaano 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ki ekivunaanyizibwa ku by'obulamu by'abaana abato ( Division of Child Health ) mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
quulkeygvu0nhrpn68e52lpvb365bwo
56895
56894
2026-06-26T17:50:28Z
Ssebuufu
9882
56895
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Munnayuganda]]. Erinnya lye ery'ekika oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akiikirira essaza lya Iki-Iki, mu [[:en:Budaka_District|Disitulikiti y'e Budaka]] okuva mu Gwokutaano 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ki ekivunaanyizibwa ku by'obulamu by'abaana abato (Division of Child Health) mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
atag8jo74p765x74fq5qil7f9wwbjxp
56896
56895
2026-06-26T17:53:15Z
Ssebuufu
9882
/* Ensibuko n’obuyigirize */
56896
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa 29 Ogw'olubereberye 1951) musawo ,[[:en:Public_health|omukugu mu by'obulamu ebikwatira awamu ku bantu]] era munnabyabufuzi [[:en:Uganda|Munnayuganda]]. Erinnya lye ery'ekika oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akiikirira essaza lya Iki-Iki, mu [[:en:Budaka_District|Disitulikiti y'e Budaka]] okuva mu Gwokutaano 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ki ekivunaanyizibwa ku by'obulamu by'abaana abato (Division of Child Health) mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka nga 29 Ogwoluberyeberye mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
15avyl98gzzfwm2k2gleq7hcxh2lzux
A Pass
0
13123
56888
48644
2026-06-26T17:35:53Z
DitektivUg
11122
sorted the arrangement of references
56888
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Alexander Bagonza</big>''', amanyiddwa nnyo [[:en:Stage_name|n'erinnya lye erya siteegi]] '''A Pass''' (era eyali '''APassKiller''' ),Munnayuganda, muyimbi era muwandiisi wa nnyimba. Yazaalibwa mu [[:en:Uganda|Uganda]] nga 21 omwezi Ogw'ekumi nebiri mu mwaka gwa 1989.<ref name="chano8.com">{{cite web |title=All You Need To Know About Rising Star A Pass |url=http://chano8.com/need-know-rising-star-pass/ |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402025154/http://chano8.com/need-know-rising-star-pass/ |url-status=dead }}</ref> A Pass egamba nti erinnya lye erya siteegi liva ku Alexander erinnya lye erisooka era Pass okuva eri Picky erinya epatike Percy.<ref>{{cite web |author=satisfashionug |title=A Pass talks music fashion women and being cool |url=http://www.satisfashionug.com/a-pass-talks-music-fashion-women-and-being-cool/ |accessdate=26 March 2015 |work=SatisFashion Uganda}}</ref><ref>{{cite web |title=Llolypop Records - Events Organisers, Promoters and Marketing |url=http://www.llolypop.com/apass.php/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140550/http://www.llolypop.com/apass.php/ |archive-date=2 April 2015 |accessdate=26 March 2015 |publisher= |df=dmy-all}}</ref>
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
A Pass yazaalibwa nga 21 omwezi Ogw'ekumi nebiri mu mwaka gwa 1989 era ye mwana ow'okubiri mu maka g’abantu musanvu. Obuto bwe yasomera ku Kampala Kindergarten,pulayimale ye ku Nakasero Primary School, Merryland High Schools, ne St Lawrence, Cream land gyeyasomera siniya ye.<ref name="chano8.com"/><ref>{{cite web |title=Meet A Pass' dad that has supported him in the music industry |url=http://bigeye.ug/photo-meet-a-pass-dad-that-has-supported-him-in-the-music-industry/ |accessdate=26 March 2015 |work=Bigeye.ug}}</ref>
== Omulimu gw’okuyimba ==
A Pass yatandika okuyimba ng’omuntu yenna agenda mu kkanisa owa bulijjo kyokka ekitone kye yakikulaakulanya nnyo ku ssomero. Oluvannyuma yagenda mu situdiyo mu mwaka gwa 2003 mu situdiyo ye eyasooka teyasobola oluyimba wabula yasobola okufuna ebivuga byokka. Oluvannyuma A Pass yakomawo mu situdiyo oluvannyuma lw’emyaka mitono bwe yasisinkana mukwano gwe ayitibwa Eddy eyamukubiriza okwongera okuyimba mu ngeri ey’ekikugu. A Pass yakola enkolagana ey’amaanyi mu by’okuyimba ne Dave Dash mu kiseera ekyo eyali amanyikiddwa nga A Dash era bombi baakola ennyimba ezenjawulo nga bali bombi.<ref name=":0">{{Cite web |title=Apass {{!}} West Nile xpozed |url=https://www.westnilebiz.com/artist/10/apass |access-date=2025-07-16 |website=westnilexpozed.com}}</ref>
Mu mwaka gwa 2011, yasisinkana dayirekita wa vidiyo [[:en:Lukyamuzi_Bashir|Lukyamuzi Bashir]] eyalaba ekitone kye mu bugwanjuba Syde mu situdiyo jebayimbira. Bashir yatandika okumutwala mu situdiyo ez’enjawulo okwetoloola eggwanga n’okumwanjula mu bantu ab’enjawulo ab’amaanyi mu kisaawe ky’okuyimba. Mu mwaka gwa 2012, BADI yazimba situdiyo y’okukwata ennyimba e Makindye eyitibwa Badi Musik Production. BADI yagenda mu maaso n’okwata vidiyo za A Pass mu mwaka gwa 2013, ekyayongera amanyi mukutumbula ekitone kye. Mu kiseera kino A Pass eriko omukono era eddukanyizibwa kkampuni ya LLolypop Entertainment.<ref name=":0"/>
A Pass akoze na bafulumya omuziki abawerako mu mutindo gwa Reggae ne Dancehall omuli Alex okuva e Jamaica (A.I.P), Black Spyda okuva e Jamaica, Nessim (Badi Musik), Baru (DustVille), Timo (Badi Musik), Just Jose (Swangz Avenue), [[:en:Benon_Mugumbya|Benon Mugumbya]], (Swangz Avenue), Nash ( [[:en:Swangz_Avenue|Swangz Avenue]] ), N'omugenzi Mac Elvis (South Syde), . Keyner (K Records), Samurae (Talent 256), Don (DustVille) n’abalala abawerako. A Pass egamba nti afuna okusikirizibwa okuva ku muziki omuli dancehall, reggae, Rnb, hip hop ne afro pop okuva mu bayimbi nga [[:en:Michael_Jackson|Michael Jackson]], [[:en:Lucky_Dube|Lucky Dube]], [[:en:UB40|UB40]] n’abalala bangi.
A Pass ekoze n’abayimbi ab’enjawulo omuli, [[:en:A.Y._(musician)|A.Y. (omuyimbi)]], [[:en:Radio_&_Weasel|Goodlyfe]] okuva mu Uganda ne [[:en:Cinderella_Sanyu|Cinderella Sanyu]] n’abalala bangi.<ref>{{cite web |title=A Pass to release new video featuring AY and AirporTaxi soon |url=http://bigeye.ug/pass-release-new-video-featuring-ay-airportaxi-soon/ |accessdate=26 March 2015 |work=Bigeye.ug}}</ref> A Pass awandikidde [[:en:Bebe_Cool|Bebe Cool]] enyimba<ref>{{cite web |title=Singer A Pass Pockets Shs2M For Bebe Cool's New Hit |url=http://xclusive.co.ug/2014/12/04/singer-pass-pockets-shs2m-bebe-cools-hit/ |accessdate=26 March 2015 |work=Xclusive.co.ug |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130501/http://xclusive.co.ug/2014/12/04/singer-pass-pockets-shs2m-bebe-cools-hit/ |url-status=dead }}</ref> era yawandiise wamu ne Michael Ross oluyimba ‘Love I Feel’.<ref>{{cite web |title=Micheal Ross Opens Up About 'Love I Feel' - Chano8 |url=http://chano8.com/micheal-ross-opens-love-feel//\ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404100615/http://chano8.com/micheal-ross-opens-love-feel/ |archive-date=4 April 2015 |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine}}</ref> Gye buvuddeko yafulumya oluyimba lwa ''Wuuyo'' oluyimba olutongole olwa firimu y'ekina Uganda [[:en:Bala_Bala_Sese|Bala Bala Sese]] eyakolebwa [[:en:Usama_Mukwaya|Usama Mukwaya]].<ref>{{cite web |title=A pass' Wuuyo Soundtrack For The Bala Bala Sese Movie - Chano8 |url=http://chano8.com/a-pass-wuuyo-soundtrack-for-the-bala-bala-sese-movie/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421164935/http://chano8.com/a-pass-wuuyo-soundtrack-for-the-bala-bala-sese-movie/ |archive-date=21 April 2016 |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine}}</ref> A Pass amanyiddwa nnyo nga okukola ne mukwano gwe ne producer Nessim era ne producer wa vidiyo [[:en:Lukyamuzi_Bashir|Lukyamuzi Bashir]] wansi w’ekitongole ekikuba ennyimba ekya Badi Musik.
=== Ekivvulu kya Maiden ===
Ogw'oluberyeberye nga 31,mu mwaka gwa 2025, A Pass yategeka ekivvulu kye ekyasooka nga ye yekka, ''A Pass Live in Concert'', ku [[:en:Kampala_Serena_Hotel|wooteri mukibuga ekikulu Kampala Serena Hotel]].<ref>{{Cite web |last=Benjie |date=2025-01-31 |title=A Pass urges fellow artists to support, not perform at concert |url=https://mbu.ug/2025/01/31/a-pass-urges-musicians-to-support-not-perform/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-02-06 |website=MBU |language=en-US}}</ref> Omukolo guno gwalimu okuyimba obutereevu ennyimba ze ez’amaanyi era nga gwetabwaako bayimbi banne.<ref>{{Cite web |date=2025-01-18 |title=All Is Set For A Pass Live In Concert 2025 Success |url=https://kampalaedgetimes.com/all-is-set-for-a-pass-live-in-concert-2025/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-02-06 |website=kampalaedgetimes.com |language=en-US}}</ref> Okuteekateeka kwatandika ku nkomerero y'omwaka 2024, n'okwegezaamu okwalimu bbandi y'okuberawo mubuntu. Ekivvulu kino kyawagirwa abawagizi b’ebitongole era kyafuna okudibwamu okulungi okuva mu balabi.<ref>{{Cite web |last=Joshua |first=Mwesigwa |date=2025-01-20 |title=A Pass Live In Concert: A Celebration of Musical Excellence on January 31, 2025 - Nymy Net |url=https://nymynet.com/a-pass-live-in-concert-a-celebration-of-musical-excellence-on-january-31-2025/ |access-date=2025-03-15 |website=Nymy Net |language=en-GB}}</ref>
== Ennyimba ze ==
=== Alubaamu z'ennyimba ===
* Nva Kampala (2016) Omuntu w'abantu.
* [[A Pass|Omufirika Yayo]] (2018)
* Bagonza (2024) Omuwandiisi w’ebitabo.
* [https://music.apple.com/ug/album/a-pass/1785177179 Okuyita] (2025)
=== Ze yayimba n'abayimbi abalala ===
* ''Nah normal'' ne [[:en:Radio_&_Weasel|Radio & Weasel]]
* ''Am Loving'' ne Don Mc ne [[:en:Cinderella_Sanyu|Cinderella Sanyu]]
* ''Flair'' yange ne Patrobas
* ''Amatu Maggale'' ne Tasha Batabazi
* ''AIP Cyber'' nga erina AIP
* ''Twala Obudde bw'okuwummula'' ne The Mith
* ''Omukozi w'obuzibu'' ne Ekky
* ''Ebijjukizo'' ne [[:en:Lillian_Mbabazi|Lillian Mbabazi]]
* ''GAMULULU REMIX Ft [[:en:Konshens|Konshens]]''<ref>{{Cite news|author=Staff Writer|date=April 11, 2016|title=Facts & Review Of Gamululu Remix Video By A Pass And Konshens|pages=1|work=RedPepper|url=https://redpepper.co.ug/facts-review-of-gamululu-remix-video-by-a-pass-and-konshens/64159/|access-date=April 11, 2016}}</ref> Omusajja Omulala Omulala.
* Face Me ne [[:en:Azawi|Azawi]]<ref>{{Cite news|last=Josh|first=Ruby|date=October 10, 2021|title=Impressive! Azawi’s ‘African Music’ album already taking huge strides|pages=1|work=Mbu|url=https://mbu.ug/2021/10/10/impressive-azawis-african-music-album-already-taking-huge-strides/|access-date=October 10, 2021}}</ref>
== Obukuubagano ==
Wabaddewo obutakkaanya obutaggwa wakati wa A Pass n'abayimbi abalala mu [[:en:Uganda|Uganda]] .
* Obutakanya ne [[:en:Bebe_Cool|Bebe Cool]]<ref>{{cite web |author=Habre Muriisa |date=11 Aug 2017 |title=A Pass Speaks Out On Alleged Beef With Bebe Cool |url=http://chano8.com/pass-speaks-alleged-beef-bebe-cool/ |accessdate=29 March 2019 |publisher=Chano8 Digital Magazine |language=en |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813002810/https://chano8.com/pass-speaks-alleged-beef-bebe-cool/ |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:List_of_Ugandan_musicians|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa w'abweru wa wikipedia ==
gip57kg2d2niilv80aigg1jzzr6wjb0
56889
56888
2026-06-26T17:36:52Z
DitektivUg
11122
ntereezezzaamu katono
56889
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Alexander Bagonza</big>''', amanyiddwa nnyo [[:en:Stage_name|n'erinnya lye erya siteegi]] '''A Pass''' (era eyali '''APassKiller''' ),Munnayuganda, muyimbi era muwandiisi wa nnyimba. Yazaalibwa mu [[:en:Uganda|Uganda]] nga 21 omwezi Ogw'ekumi nebiri mu mwaka gwa 1989.<ref name="chano8.com">{{cite web |title=All You Need To Know About Rising Star A Pass |url=http://chano8.com/need-know-rising-star-pass/ |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402025154/http://chano8.com/need-know-rising-star-pass/ |url-status=dead }}</ref> A Pass egamba nti erinnya lye erya siteegi liva ku Alexander erinnya lye erisooka era Pass okuva eri Picky erinya epatike Percy.<ref>{{cite web |author=satisfashionug |title=A Pass talks music fashion women and being cool |url=http://www.satisfashionug.com/a-pass-talks-music-fashion-women-and-being-cool/ |accessdate=26 March 2015 |work=SatisFashion Uganda}}</ref><ref>{{cite web |title=Llolypop Records - Events Organisers, Promoters and Marketing |url=http://www.llolypop.com/apass.php/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140550/http://www.llolypop.com/apass.php/ |archive-date=2 April 2015 |accessdate=26 March 2015 |publisher= |df=dmy-all}}</ref>
== Obulamu bwe n’okusoma kwe ==
A Pass yazaalibwa nga 21 omwezi Ogw'ekumi nebiri mu mwaka gwa 1989 era ye mwana ow'okubiri mu maka g’abantu musanvu. Obuto bwe yasomera ku Kampala Kindergarten,pulayimale ye ku Nakasero Primary School, Merryland High Schools, ne St Lawrence, Cream land gyeyasomera siniya ye.<ref name="chano8.com"/><ref>{{cite web |title=Meet A Pass' dad that has supported him in the music industry |url=http://bigeye.ug/photo-meet-a-pass-dad-that-has-supported-him-in-the-music-industry/ |accessdate=26 March 2015 |work=Bigeye.ug}}</ref>
== Omulimu gw’okuyimba ==
A Pass yatandika okuyimba ng’omuntu yenna agenda mu kkanisa owa bulijjo kyokka ekitone kye yakikulaakulanya nnyo ku ssomero. Oluvannyuma yagenda mu situdiyo mu mwaka gwa 2003 mu situdiyo ye eyasooka teyasobola oluyimba wabula yasobola okufuna ebivuga byokka. Oluvannyuma A Pass yakomawo mu situdiyo oluvannyuma lw’emyaka mitono bwe yasisinkana mukwano gwe ayitibwa Eddy eyamukubiriza okwongera okuyimba mu ngeri ey’ekikugu. A Pass yakola enkolagana ey’amaanyi mu by’okuyimba ne Dave Dash mu kiseera ekyo eyali amanyikiddwa nga A Dash era bombi baakola ennyimba ezenjawulo nga bali bombi.<ref name=":0">{{Cite web |title=Apass {{!}} West Nile xpozed |url=https://www.westnilebiz.com/artist/10/apass |access-date=2025-07-16 |website=westnilexpozed.com}}</ref>
Mu mwaka gwa 2011, yasisinkana dayirekita wa vidiyo [[:en:Lukyamuzi_Bashir|Lukyamuzi Bashir]] eyalaba ekitone kye mu bugwanjuba Syde mu situdiyo jebayimbira. Bashir yatandika okumutwala mu situdiyo ez’enjawulo okwetoloola eggwanga n’okumwanjula mu bantu ab’enjawulo ab’amaanyi mu kisaawe ky’okuyimba. Mu mwaka gwa 2012, BADI yazimba situdiyo y’okukwata ennyimba e Makindye eyitibwa Badi Musik Production. BADI yagenda mu maaso n’okwata vidiyo za A Pass mu mwaka gwa 2013, ekyayongera amanyi mukutumbula ekitone kye. Mu kiseera kino A Pass eriko omukono era eddukanyizibwa kkampuni ya LLolypop Entertainment.<ref name=":0"/>
A Pass akoze na bafulumya omuziki abawerako mu mutindo gwa Reggae ne Dancehall omuli Alex okuva e Jamaica (A.I.P), Black Spyda okuva e Jamaica, Nessim (Badi Musik), Baru (DustVille), Timo (Badi Musik), Just Jose (Swangz Avenue), [[:en:Benon_Mugumbya|Benon Mugumbya]], (Swangz Avenue), Nash ( [[:en:Swangz_Avenue|Swangz Avenue]] ), N'omugenzi Mac Elvis (South Syde), . Keyner (K Records), Samurae (Talent 256), Don (DustVille) n’abalala abawerako. A Pass egamba nti afuna okusikirizibwa okuva ku muziki omuli dancehall, reggae, Rnb, hip hop ne afro pop okuva mu bayimbi nga [[:en:Michael_Jackson|Michael Jackson]], [[:en:Lucky_Dube|Lucky Dube]], [[:en:UB40|UB40]] n’abalala bangi.
A Pass ekoze n’abayimbi ab’enjawulo omuli, [[:en:A.Y._(musician)|A.Y. (omuyimbi)]], [[:en:Radio_&_Weasel|Goodlyfe]] okuva mu Uganda ne [[:en:Cinderella_Sanyu|Cinderella Sanyu]] n’abalala bangi.<ref>{{cite web |title=A Pass to release new video featuring AY and AirporTaxi soon |url=http://bigeye.ug/pass-release-new-video-featuring-ay-airportaxi-soon/ |accessdate=26 March 2015 |work=Bigeye.ug}}</ref> A Pass awandikidde [[:en:Bebe_Cool|Bebe Cool]] enyimba<ref>{{cite web |title=Singer A Pass Pockets Shs2M For Bebe Cool's New Hit |url=http://xclusive.co.ug/2014/12/04/singer-pass-pockets-shs2m-bebe-cools-hit/ |accessdate=26 March 2015 |work=Xclusive.co.ug |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130501/http://xclusive.co.ug/2014/12/04/singer-pass-pockets-shs2m-bebe-cools-hit/ |url-status=dead }}</ref> era yawandiise wamu ne Michael Ross oluyimba ‘Love I Feel’.<ref>{{cite web |title=Micheal Ross Opens Up About 'Love I Feel' - Chano8 |url=http://chano8.com/micheal-ross-opens-love-feel//\ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404100615/http://chano8.com/micheal-ross-opens-love-feel/ |archive-date=4 April 2015 |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine}}</ref> Gye buvuddeko yafulumya oluyimba lwa ''Wuuyo'' oluyimba olutongole olwa firimu y'ekina Uganda [[:en:Bala_Bala_Sese|Bala Bala Sese]] eyakolebwa [[:en:Usama_Mukwaya|Usama Mukwaya]].<ref>{{cite web |title=A pass' Wuuyo Soundtrack For The Bala Bala Sese Movie - Chano8 |url=http://chano8.com/a-pass-wuuyo-soundtrack-for-the-bala-bala-sese-movie/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421164935/http://chano8.com/a-pass-wuuyo-soundtrack-for-the-bala-bala-sese-movie/ |archive-date=21 April 2016 |accessdate=26 March 2015 |work=Chano8 Digital Magazine}}</ref> A Pass amanyiddwa nnyo nga okukola ne mukwano gwe ne producer Nessim era ne producer wa vidiyo [[:en:Lukyamuzi_Bashir|Lukyamuzi Bashir]] wansi w’ekitongole ekikuba ennyimba ekya Badi Musik.
=== Ekivvulu kya Maiden ===
Ogw'oluberyeberye nga 31,mu mwaka gwa 2025, A Pass yategeka ekivvulu kye ekyasooka nga ye yekka, ''A Pass Live in Concert'', ku [[:en:Kampala_Serena_Hotel|wooteri mukibuga ekikulu Kampala Serena Hotel]].<ref>{{Cite web |last=Benjie |date=2025-01-31 |title=A Pass urges fellow artists to support, not perform at concert |url=https://mbu.ug/2025/01/31/a-pass-urges-musicians-to-support-not-perform/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-02-06 |website=MBU |language=en-US}}</ref> Omukolo guno gwalimu okuyimba obutereevu ennyimba ze ez’amaanyi era nga gwetabwaako bayimbi banne.<ref>{{Cite web |date=2025-01-18 |title=All Is Set For A Pass Live In Concert 2025 Success |url=https://kampalaedgetimes.com/all-is-set-for-a-pass-live-in-concert-2025/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-02-06 |website=kampalaedgetimes.com |language=en-US}}</ref> Okuteekateeka kwatandika ku nkomerero y'omwaka 2024, n'okwegezaamu okwalimu bbandi y'okuberawo mubuntu. Ekivvulu kino kyawagirwa abawagizi b’ebitongole era kyafuna okudibwamu okulungi okuva mu balabi.<ref>{{Cite web |last=Joshua |first=Mwesigwa |date=2025-01-20 |title=A Pass Live In Concert: A Celebration of Musical Excellence on January 31, 2025 - Nymy Net |url=https://nymynet.com/a-pass-live-in-concert-a-celebration-of-musical-excellence-on-january-31-2025/ |access-date=2025-03-15 |website=Nymy Net |language=en-GB}}</ref>
== Ennyimba ze ==
=== Alubaamu z'ennyimba ===
* Nva Kampala (2016) Omuntu w'abantu.
* [[A Pass|Omufirika Yayo]] (2018)
* Bagonza (2024) Omuwandiisi w’ebitabo.
* [https://music.apple.com/ug/album/a-pass/1785177179 Okuyita] (2025)
=== Ze yayimba n'abayimbi abalala ===
* ''Nah normal'' ne [[:en:Radio_&_Weasel|Radio & Weasel]]
* ''Am Loving'' ne Don Mc ne [[:en:Cinderella_Sanyu|Cinderella Sanyu]]
* ''Flair'' yange ne Patrobas
* ''Amatu Maggale'' ne Tasha Batabazi
* ''AIP Cyber'' nga erina AIP
* ''Twala Obudde bw'okuwummula'' ne The Mith
* ''Omukozi w'obuzibu'' ne Ekky
* ''Ebijjukizo'' ne [[:en:Lillian_Mbabazi|Lillian Mbabazi]]
* ''GAMULULU REMIX Ft [[:en:Konshens|Konshens]]''<ref>{{Cite news|author=Staff Writer|date=April 11, 2016|title=Facts & Review Of Gamululu Remix Video By A Pass And Konshens|pages=1|work=RedPepper|url=https://redpepper.co.ug/facts-review-of-gamululu-remix-video-by-a-pass-and-konshens/64159/|access-date=April 11, 2016}}</ref> Omusajja Omulala Omulala.
* Face Me ne [[:en:Azawi|Azawi]]<ref>{{Cite news|last=Josh|first=Ruby|date=October 10, 2021|title=Impressive! Azawi’s ‘African Music’ album already taking huge strides|pages=1|work=Mbu|url=https://mbu.ug/2021/10/10/impressive-azawis-african-music-album-already-taking-huge-strides/|access-date=October 10, 2021}}</ref>
== Obukuubagano ==
Wabaddewo obutakkaanya obutaggwa wakati wa A Pass n'abayimbi abalala mu [[:en:Uganda|Uganda]] .
* Obutakanya ne [[:en:Bebe_Cool|Bebe Cool]]<ref>{{cite web |author=Habre Muriisa |date=11 Aug 2017 |title=A Pass Speaks Out On Alleged Beef With Bebe Cool |url=http://chano8.com/pass-speaks-alleged-beef-bebe-cool/ |accessdate=29 March 2019 |publisher=Chano8 Digital Magazine |language=en |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813002810/https://chano8.com/pass-speaks-alleged-beef-bebe-cool/ |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:List_of_Ugandan_musicians|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa w'abweru wa wikipedia ==
dge2gmikmygd9dsgybwvmyqe90wu24j
Helen Epstein (munnamawulire)
0
13283
56910
49927
2026-06-26T18:40:57Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56910
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Helen C. Epstein''' (yazaalibwa mu 1961) Mumerika Pulofeesa mu by'eddembe ly’obuntu n’ebyobulamu by’abantu, ng’alina okwagala okw'enjawulo kwalina ku [[:en:Uganda|Uganda]] n’amawanga amalala ag’omu [[:en:East_Africa|buvanjuba bwa Africa]] . Anoonyerezzaako ku bulamu bw'okuzaala ne [[:en:AIDS_in_Africa|mukenenya mu Africa]] ng'akolera ebitongole nga [[:en:Rockefeller_Foundation|Rockefeller Foundation]], [[:en:Population_Council|Population Council]], ne [[:en:Human_Rights_Watch|Human Rights Watch]]. Okuva mu 2003-2004, yawangula engule ya John Simon Guggenheim Memorial Fellowship. Omwaka ogwaddako, yali munoonyereza omukenkufu eyakyala mu [[:en:Princeton_University|Princeton University]] mu kitongole kyayo ekyali kikola ku bulamu bw'abantu n'obulungi bwabwe ekya Center for Health and Wellbeing. <ref name="Hobart_Smith">https://www.hws.edu/offices/president/presidents-forum/epstein.aspx</ref>
Epstein muwandiisi w’ebitabo bibiri, era abadde atera okuwandiika mu lupapula lwa ''[[:en:The_New_York_Review_of_Books|The New York Review of Books]]'' . Emiko gye era gifulumiddeko mu ''[[:en:The_New_York_Times_Magazine|The New York Times Magazine]]'', ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'', ''[[:en:The_Times_Literary_Supplement|The Times Literary Supplement]]'', ''[[:en:The_Lancet|The Lancet]]'', ''[[:en:Granta|Granta Magazine]]'', n’ebitabo ebirala bingi. <ref name="princeton">https://chw.princeton.edu/people/past-visitors</ref>
== Ebikwata ku bulamu bwe ==
Epstein yafuna diguli ye esooka mu 1984 (mu ssomo lya Physics, mu [[:en:University_of_California-Berkeley|University of California-Berkeley]] ), Diguli Eyookusatu mu 1991 (mu ssomo lya Molecular Biology, mu [[:en:Cambridge_University|Cambridge University]] ), ne Diguli Eyookubiri mu 1996 (Mu ssomo ly'ebyobulamu bw’abantu mu nsi ezikyakula, mu [[:en:London_School_of_Hygiene_and_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]] ). Mu 1993, yagenda e Uganda okunoonya [[:en:AIDS_vaccine|eddagala erigema mukenenya]] nga akiikirira ekitongole kya [[:en:Chiron_Corporation|Chiron Corporation]] ne [[:en:Case_Western_Reserve_University|Case Western Reserve University]] . <ref name="Hobart_Smith">{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Helen Epstein |url=https://www.hws.edu/offices/president/presidents-forum/epstein.aspx |series=President's Forum |publisher=[[Hobart and William Smith]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.hws.edu/offices/president/presidents-forum/epstein.aspx "Helen Epstein"]. President's Forum. [[Hobart and William Smith]]. January 31, 2024.</cite></ref> Bwe yali mu Uganda, yasomesanga essomo lya molecular biology mu ssomero ly'obusawo mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y'e Makerere]] mu [[:en:Kampala|Kampala]] .
Wadde nga kaweefube we ow’okunoonya eddagala erigema yalemererwa, Epstein yasobola okulaba ku lulwe okubonaabona okwavanga ku [[:en:HIV|Akawuka akaleeta siriimu]], okwafuuka omulamwa gw’ekitabo kye ekyafulumizibwa mu 2007, ''The Invisible Cure: Africa, the West, and the Fight Against AIDS'' (weetegereze: bwe kyaddamu okufulumizibwa mu mpapula aba [[:en:Picador_(imprint)|Picador]] mu 2008, omutwe omutono gwakyusibwa ne gufuulibwa ''Why We Are Losing the Fight Okulwanyisa mukenenya mu Africa'' ). Ekitabo kino kikwata ku bulamu bwe mu myaka 15 gye yamala ng’asoma ku kirwadde kya mukenenya n’engeri bannassaayansi b’amawanga g’ebweru, ebitongole ebiyamba abantu, n’ebitundu ebisinga okukosebwa abantu abafa mukenenya gye baakola ku kirwadde kino. Agamba nti amawanga ga Africa agasinga okukosebwa akawuka ka siriimu tekiri nti bannansi baago "beegatta n'abantu abangi ab'enjawulo", wabula gye kitera okubeera ekyabulijjo abantu okubeera n'omukwano ogw'okwegatta "ogw'ekiseera ekiwanvu", omuntu ssekinnoomu mw'ayinza okuba n'ababeezi abasukka mu omu ab'ekiseera ekiwanvu omulundi gumu, era ng'ababeezi abamu bayinza okukwatagana okumala emyezi oba emyaka. <ref name="philanthropyaction">https://web.archive.org/web/20190212214106/http://philanthropyaction.com/articles/interview_aids_journalist_helen_epstein_on_the_invisible_cure</ref> Alaga engeri omukutu guno omunene ogw'okwegatta ogugenda mu maaso gye "gutondawo embeera ennungi ey'okusaasaanya akawuka ka siriimu; singa omuntu omu mu mukutu guno afuna akawuka ka siriimu, abalala bonna bateekebwa mu bulabe." <ref name="philanthropyaction" /> ''The Invisible Cure'' yakola olukalala lw'abitabo [[:en:The_New_York_Times_Book_Review#Best_Books_of_the_Year_and_Notable_Books|100 ebissibwamu ekitiibwa]] mu mpapula z'amawulire ga ''The New York Times'' mu okuva mu 2007. <ref>https://www.nytimes.com/2007/12/02/books/review/notable-books-2007.html</ref>
Oluvannyuma lwa ''The Invisible Cure'', Epstein yagenda mu maaso n'okunoonyereza ku nsonga z'ebyobufuzi, eby'obulamu n'ensonga z'abantu mu Uganda n'awalala mu [[:en:East_Africa|Buvanjuba bwa Africa]] . <ref name="NYRB_AFM">https://www.nybooks.com/articles/2017/10/26/uganda-routine-horrors/</ref> <ref name="PuliterRahman">https://pulitzercenter.org/blog/helen-epstein-and-wests-role-african-terror</ref> Amawulire ge ku ssemazinga gaafulumiranga nnyo mu lupapula lwa ''The New York Times'' ne ''The New York Review of Books'' . <ref name="KirkusAFM">https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/helen-epstein-2/another-fine-mess-epstein/</ref> Okweyongera okussa essira ku by'obufuzi bya Africa kyamuviirako okuwandiika ekitabo ekyafulumizibwa mu 2017, ekya ''Another Fine Mess: America, Uganda, and the War on Terror'' . Mu mulimu guno, avumirira enkola ya [[:en:United_States|America]] ey’ensonga z’ebweru olw’okuwagira nnakyemalira wa Uganda [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] awatali bukwakkulizo, ky’alowooza nti kye kyaviirako ekitundu kino okutabuka mu byobufuzi n’okubonaabona okubunye mu ggwanga. <ref>https://globalreports.columbia.edu/books/another-fine-mess/</ref>
Okuva mu 2010, Epstein abadde Pulofeesa omugenyi ow’eddembe ly’obuntu n’ebyobulamu by’abantu mu nsi yonna mu nteekateeka y’okunoonyereza ne mu mawanga ag'enjawulo ku [[:en:Bard_College|Bard College]] . <ref>https://www.bard.edu/faculty/helen-epstein?action=details</ref> Mu 2013-2014, yali omu ku ba Open Society ne [[:en:Open_Society_Foundations|Open Society Foundations]] . <ref>{{Cite web |date=July 5, 2013 |title=Helen Epstein: Open Society Fellow |url=https://www.opensocietyfoundations.org/people/helen-epstein |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214194726/https://www.opensocietyfoundations.org/people/helen-epstein |archive-date=February 14, 2016 |website=[[Open Society Foundations]]}}</ref>
== Ensengeka y’ebitabo bye ==
=== Ebitabo ===
* {{Cite book |year=2007 |title=The Invisible Cure: Africa, the West, and the Fight Against AIDS |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0374281526}}<ref>https://www.nytimes.com/2007/07/03/health/03book.html</ref>
* {{Cite book |year=2017 |title=Another Fine Mess: America, Uganda, and the War on Terror |publisher=Columbia Global Reports |isbn=978-0997722925}}<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nicolas_van_de_Walle</ref>
=== Okuddamu okwetegereza ebitabo ebyalondebwa ===
{| class="wikitable sortable" width="95%"
!Omwaka
! class="unsortable" | Ekitundu eky’okuddamu okwetegereza
! class="unsortable" | Emirimu (emirimu) egyekenneenyeddwa
|-
| 2007
|{{cite magazine|df=mdy|date=June 28, 2007|title=Death by the Numbers|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2007/06/28/death-by-the-numbers/|url-access=limited}}
| {{cite book |last=Johnson |first=Steven |year=2006 |title=[[The Ghost Map|The Ghost Map: The Story of London's Most Terrifying Epidemic—and How It Changed Science, Cities, and the Modern World]] |publisher= |isbn= |authorlink=Steven Johnson (author)}}
|-
| 2007
|
{| class="wikitable sortable" width="95%"
|{{cite magazine|df=mdy|date=July 19, 2007|title=Getting Away With Murder|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2007/07/19/getting-away-with-murder/|url-access=limited}}
|}
| {{cite book |last=Brandt |first=Allan M. |year=2007 |title=The Cigarette Century: The Rise, Fall and Deadly Persistence of the Product That Defined America |publisher= |isbn=}}
|-
| 2015
| {{cite magazine|df=mdy|date=November 5, 2015|title=The Strange Politics of Saving the Children|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2015/11/05/strange-politics-saving-children/|url-access=limited}}
| {{cite book |last=Fifield |first=Adam |year=2015 |title=A Mighty Purpose: How Jim Grant Sold the World on Saving Its Children |publisher= |isbn=}}
|-
| 2020
| {{cite magazine|df=mdy|date=March 26, 2020|title=Left Behind|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2020/03/26/left-behind-life-expectancy-crisis/|url-access=limited}}
|
{| class="wikitable sortable" width="95%"
|{{cite book |last1=Case |first1=Anne |year=2020 |title=Deaths of Despair and the Future of Capitalism |last2=Deaton |first2=Angus |publisher= |isbn=}}
{{cite book |last=Silva |first=Jennifer M. |year=2019 |title=We're Still Here: Pain and Politics in the Heart of America |publisher= |isbn=}}
|}
|-
| 2021. Omuntu w’abantu
| {{cite magazine|df=mdy|date=June 10, 2021|title=The Roots of Rwanda's Genocide|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2021/06/10/roots-of-rwanda-genocide/|url-access=limited}}
Yawandiika wamu ne Claude Gatebuke.
| {{cite book |last=Wong |first=Michela |year=2021 |title=Do Not Disturb: The Story of a Political Murder and an African Regime Gone Bad |publisher= |isbn=}}
|}
=== Emiko egyalondebwamu ===
* {{Cite web |last=Epstein |first=Helen |date=May 18, 2001 |title=The Plagues of Transition |url=https://www.project-syndicate.org/commentary/the-plagues-of-transition |website=Project Syndicate}}
* {{cite news|last=Epstein|first=Helen|title=The Fidelity Fix|date=June 13, 2004|url=https://www.nytimes.com/2004/06/13/magazine/the-fidelity-fix.html?_r=0|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522094441/https://www.nytimes.com/2004/06/13/magazine/the-fidelity-fix.html?_r=0|archive-date=May 22, 2023|newspaper=The New York Times}}
* {{cite news|last=Epstein|first=Helen|title=There is no room for sexual morality in an honest conversation about Aids|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2007/aug/09/comment.health|date=August 8, 2007|newspaper=[[The Guardian]]}}
* {{cite magazine|last=Epstein|first=Helen|title=Flu Warning: Beware the Drug Companies!|date=May 12, 2011|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/articles/2011/05/12/flu-warning-beware-drug-companies/|url-access=limited}}
* {{cite news|last=Epstein|first=Helen|title=Africa's Slide Toward Disaster|url=https://www.nytimes.com/2014/08/02/opinion/africas-slide-toward-disaster.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&module=c-column-top-span-region®ion=c-column-top-span-region&WT.nav=c-column-top-span-region|date=August 1, 2014|newspaper=The New York Times}}
* {{cite magazine|last=Epstein|first=Helen|title=The Cost of Fake Democracy|date=May 16, 2016|magazine=The New York Review of Books|url=https://www.nybooks.com/online/2016/05/16/uganda-cost-of-fake-democracy/|url-access=limited}}
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.nybooks.com/contributors/helen-epstein/ Olukalala lw’ebiwandiiko bye mu lupapula lwa ''The New York Review of Books'']
* [https://easternafricatransparency.org/ Helen Epstein ku Afrika: Okuwandiika ku ddembe mu Africa]
2c9da4egep3i5zyl9z598jtox7ql4xm
Harrison Mutikanga
0
13325
56853
50324
2026-06-26T13:40:29Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56853
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Harrison E. Mutikanga''' [[:en:Civil_engineer|yinginiya w'eby'okuzimba]], akulira bizinensi, era [[:en:Academic_staff|munnabyanjigiriza]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] . Ye [[:en:Managing_director|maneja]] era [[:en:Chief_executive_officer|akulira]] [[:en:Uganda_Electricity_Generation_Company_Limited|kkampuni ya Uganda Electricity Generation Company Limited]].<ref name="Bird">{{Cite web |last=ERBU |date=12 November 2016 |title=Republic of Uganda: Engineers Registration Board - Board Members: Engineer Doctor Harrison E. Mutikanga |url=http://www.erb.go.ug/data/cddetails/9/Eng.-Dr.-Harrison-E.-Mutikanga.html |access-date=12 November 2016 |publisher=Engineers Registration Board Uganda (ERBU)}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Mutikanga yazaalibwa mu 1968 mu bazadde kati abagenzi George William Rwimo ne Joselyne Mary Rwimo ab’e Nyakabingo mu disitulikiti y’e Kisoro, mu [[:en:Kilembe,_Uganda|Kilembe]], mu [[:en:Kasese_District|Disitulikiti y’e Kasese]], George gye yali akolera mu kiseera ekyo. Mutikanga ye mwana owookubiri, mu maka agalimu abalenzi bataano n’omuwala omu. <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}</ref>
Yasooka kusomera Bulembeya Primary School e Kilembe, kyokka bwe yali ddaala ery'okubiri, kitaawe yafuna obuzibu mu by’obujjanjabi era ne basenguka ne bagenda mu Disitulikiti y’e Kisoro. E [[:en:Kisoro|Kisoro]], yatambula mu masomero ga pulayimale agawerako. Pulayimale yagimalira okuva mu ku ddaala ery'okuna okutuuka ku ddaala ery’omusanvu ku pulayimale e Kabindi. <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKasyate2016">Kasyate, Simon (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream "UEGCL's CEO talks living his engineering dream"]. ''[[The Observer|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream the original] on 7 June 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref>
Yasomera Mutolere Secondary School e [[:en:Mutolere|Mutolere]], Kisoro okusoma O-Level. Yakyuka n’agenda mu [[:en:Makerere_College_School|Makerere College School]] okusoma A-Level, gye yasomera physics, Chemistry, n’okubala. Yayingizibwa mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y’e Makerere]] okusoma obwayinginiya w’ebizimbe, n’atikkirwa [[:en:Bachelor_of_Science|diguli]] mu by’okuzimba. Oluvannyuma yafuna, okuva mu yunivasite emu mu [[:en:Netherlands|Budaaki]], byombi [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] ne [[:en:Doctor_of_Philosophy|Doctor of Philosophy]] mu by’okuzimba. <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKasyate2016">Kasyate, Simon (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream "UEGCL's CEO talks living his engineering dream"]. ''[[The Observer|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream the original] on 7 June 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref>
== Emirimu ==
Mutinga bwe yava e Makerere, yakolera mu kitongole ky’amazzi n’emyala ekya [[:en:National_Water_and_Sewerage_Corporation|National Water and Sewerage Corporation]] (NWSC) era n’ateekebwa e [[:en:Jinja,_Uganda|Jinja]] nga akulira ekitundu. Yakolera mu NWSC okumala emyaka 20, akalango k’akulira UEGCL bwe kaafulumira mu lupapula lw’amawulire. Yasaba era n’alondebwa ng’asinga ku 23 abaasaba. <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKasyate2016">Kasyate, Simon (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream "UEGCL's CEO talks living his engineering dream"]. ''[[The Observer|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream the original] on 7 June 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref>
Mu UEGCL, y’alondoola okukola amasannyalaze ku masundiro g’amasannyalaze abiri aga gavumenti okuli [[:en:Nalubaale_Power_Station|Nalubaale]] ne [[:en:Kiira_Power_Station|Kiira]] . Era avunaanyizibwa ku kulabirira okuzimba [[:en:Isimba_Hydroelectric_Power_Station|essundiro ly'amasannyalaze g'amazzi erya Isimba]] erya megawatt 183 [[:en:Karuma_Hydroelectric_Power_Station|n'essundiro ly'amasannyalaze erya Karuma]] erya megawatt 600 . <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKasyate2016">Kasyate, Simon (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream "UEGCL's CEO talks living his engineering dream"]. ''[[The Observer|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream the original] on 7 June 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Businge |first=Julius |date=8 February 2015 |title=Uganda: Leading Uganda's Power Generation Efforts |url=http://allafrica.com/stories/201502090046.html |access-date=12 November 2016}}</ref>
== Obuvunaanyizibwa obulala ==
Mutikanga mufumbo taata w’abaana bana.
Yaliko omusomesa ow’ekiseera mu [[:en:Uganda_Christian_University|Uganda Christian University]] e [[:en:Mukono|Mukono]] . <ref name="Profile">{{Cite web |last=Kasyate |first=Simon |date=6 June 2016 |title=UEGCL's CEO talks living his engineering dream |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream |archive-date=7 June 2016 |access-date=12 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKasyate2016">Kasyate, Simon (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20160607111020/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream "UEGCL's CEO talks living his engineering dream"]. ''[[The Observer|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Archived from [http://www.observer.ug/viewpoint/interview/44640-uegcl-s-ceo-talks-living-his-engineering-dream the original] on 7 June 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref>
Ono mmemba ku lukiiko lwa Engineers Registration Board of Uganda. <ref name="Bird">{{Cite web |last=ERBU |date=12 November 2016 |title=Republic of Uganda: Engineers Registration Board - Board Members: Engineer Doctor Harrison E. Mutikanga |url=http://www.erb.go.ug/data/cddetails/9/Eng.-Dr.-Harrison-E.-Mutikanga.html |access-date=12 November 2016 |publisher=Engineers Registration Board Uganda (ERBU)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFERBU2016">ERBU (12 November 2016). [http://www.erb.go.ug/data/cddetails/9/Eng.-Dr.-Harrison-E.-Mutikanga.html "Republic of Uganda: Engineers Registration Board - Board Members: Engineer Doctor Harrison E. Mutikanga"]. Kampala: Engineers Registration Board Uganda (ERBU)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2016</span>.</cite></ref> Ye mmemba ku lukiiko olufuzi olwa Malaria Free Uganda, enteekateeka ya gavumenti ey’obwannannyini eya gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y’ebyobulamu ng’evunaanyizibwa ku kutondawo embeera esobozesa ab’obwannannyini okwetaba n’okukwatagana kw’abakwatibwako mu kumalawo omusujja gw'ensiri mu Uganda omwaka 2030 we gunaatuukira.
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
rp5naixo74213qxvrtz2opuwxrz1h7l
Hassan Mubiru
0
13572
56904
50823
2026-06-26T18:39:12Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56904
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hassan Mubiru''' (yazaalibwa 16 Ogwekkumineebiri 1978) e Lukuli mu divizoni y'e Makindye mu Disitulikiti y'e [[Kampala]] ) [[Munnayuganda]], muteebi nga yazannyirako [[Express FC]] .
== Obuto bwe ==
Hassan Mubiru yazaalibwa Lukuli, ekitundu ekisangibwa mu Disitulikiti y’e Kampala mu divizoni y’e Makindye, y’omu ku bazannyi b’omupiira ab'ebitone [[Yuganda|Uganda]] be yakatumbula. Mubiru yazaalibwa nga 16 Ogwekkumineebiri 1978, omupiira yagutandikira mu ssomero ng’abazannyi b’omupiira abalala bangi mu ggwanga. Kyokka ekirooto kye ng’akyali mwana muto tekyali kya kufuuka muzannyi wa mupiira wabula yali aloota omulimu gw’amateeka oba obusawo. Kino tekyali kya kubeera naye yava mu ssomero mu O level. Yali asomera mu Katwe Noor Primary school nga tannaba kwegatta ku Makindye High school okusoma siniya.
== Emirimu gye ==
Oluvannyuma lw’okuva mu ssomero mu 1994, Mubiru yasalawo okussa essira ku mupiira era omulimu gwe gwatandikira mu Lukuli United, ttiimu ya divizoni esooka ku kyalo kye. Omutendesi Walakira Siraje eyali akwasaganya ttiimu mu kiseera ekyo yayita Mubiru n’amusaba atendekebwe ne kiraabu eno. Omuteebi ono yafuuka omuzannyi atandise amangu ago. Mu mpaka za liigi ya Kampala ez’ekibinja ekisooka mu 1995-96, Lukuli United yazannya ne ttiimu nnyingi nga mu ndala mwe mwali ne Police FC. Ebikolwa bya Mubiru ku ludda olwa ddyo mu makkati mu mpaka zino byasikiriza bangi omwali Omutendesi wa Poliisi FC, [[Denis Obua (omukubi w'omupiira)|Denis Obua]] (Eyali Pulezidenti wa FUFA) eyasendasenda omuwuwuttanyi ono okugenda mu kisaawe kya Poliisi e Nakawa okwegatta ku bapoliisi oluvannyuma lw’okwegatta ku liigi y'ababinywera ey’omutendera ogw’oku ntikko mu ggwanga. Mu kiseera kino, Mubiru yali ayagala nnyo okwegatta ku ttiimu eno kuba yali ayagala kufuuka muzannyi wa liigi y'ababinywera.
== Mu Poliisi FC ==
Bwe yeegatta ku Police FC, yazibuwalirwa okuyitamu okutuuka ku tiimu esooka ng’omuwuwuttanyi olw'ensonga Paul Kabyomere yali w'amaanyi nnyo yali wingi ya ddyo era nga tawunyikamu mu kiraabu eno. Kino bwe yakitegeera, Obua yasalawo okunoonya ekifo ekipya omuzannyi omupya gwe yali aleese Hassan Mubiru kye yali agenda okuzanyiramu era yasalawo n'amuteeka mu makkati. Mu sizoni ye eyasooka mu kiraabu eno, yamalira mu kyakubiri mu mpaka z’okunoonya omusambi wa sizoni asinze eza "golden boot". Kino kyasikiriza kiraabu ennene nga Villa, KCC, [[Express FC]] ne Umeme ne batandika okulwanirira okukola endagaano naye. Mu sizoni y’okukyusa abazannyi mu 1997, Hassan Mubiru yasalawo okwegatta ku Villa ku ssente eziteeberezebwa okuba wakati w’obukadde bubiri n’obukadde busatu. Kyokka kino kyawuniikiriza abawagizi ba Express bangi nga balowooza nti Mubiru agambibwa okulabibwa e Wankulukuku ng'asayininga ku kiraabu yaabwe.
== Mu SC. Villa ==
Mubiru bwe yatuuka ku Villa Park, yasanga abazannyi ab'amaanyi omwali Iddi Batambuze, Charles Kayemba, Edgar Watson n’abalala abafaananako bwe batyo era tekyamawanguyira kufuna kifo kya kutandika mu ttiimu. Kyokka omutindo gwe ku mupiira gwali gulabibwa bonna. Omutendesi [[Paul Hasule]] eyali ayogera ku Mubiru nga ejjinja lya feeza ery'etaaga okuwawulwa yakyusa omuwuwutanyi ono n'amufuula omuteebi omuzibu ennyo okuzibirwa abazibizi abalowoozebwa okubeera ab'amaanyi. Oluvannyuma Mubiru yayolesa obukugu obw'ekika eky'awaggulu oluvannyuma lw'okuzannya n'omuvubuka omulala Mukasa Andrew. Wadde nga yalemererwa okuyamba Villa okuwangula ekikopo kya liigi mu sizoni ya 1997, Mubiru yalabika ng’omuteebi omulungi ow'ebiseera by'omu maaso. Mu 1998, Mubiru yayamba [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] okutuuka ku liigi n’ekikopo eky’emirundi ebiri. Ttiimu ya Villa Park yali yasemba okuwangula ekikopo kya liigi mu 1994. Era yakulembera kiraabu eno okutuuka ku mpaka z'akamalirizo eza CECAFA club Championship omwaka ogwo omulundi gwe ogusooka okuva mu 1987. Ebyembi, Villa yawangulwa mu mupiira gw'akamalirizo eri Yanga Africans eya [[Tanzania]] ggoolo 4-3 ku peneti oluvannyuma lw’okugwa amaliri mu ddakiika 90 Mubiru mwe yakubira ekikondo.
== Mu-Mu Attack ==
Mu 1999, Hassan Mubiru ne Andrew Mukasa baakola omukwano ogw’amaanyi oluvannyuma lw’okugwa kwa Charles Kayemba mu kifo eky’okusatu mu kulonda. Ababiri bano bakwata ekifo ky'akumwanjo nnyo mu byafaayo by’omupiira gwa Uganda. Mu sizoni eyo, ababiri bano baateeba ggoolo 70 eza liigi wakati waabwe nga Mukasa yateeba goolo 45 n’amenya likodi ya Kirunda ey’okuteeba ggoolo 32 mu liigi ate Mubiru n’ateeba ggoolo 25. SC Villa yatuuka n’okulwanirira ekikopo kya liigi kyokka n’ekubwa Mbale Heroes mu mpaka eziddirira ez'akamalirizo mu kikopo kya Uganda Cup ekintu ekyakomekkereza ekirooto kya Mubiru ku mirundi ebiri egy’omuddiring’anwa. Sizoni bwe yaggweerako, eyali Ssentebe wa Express Kirumira Godfrey yayogereza Mubiru okukkakkana ng’amusenzesenze e Wankulukuku mu nkyukakyuka eyawuniikiriza abawagizi ba Villa abawerako. Kiteeberezebwa nti "ensawo za ssente" Kirumira yalina okutoboka obukadde bwa Shs 10 olw'obuweereza bw'omuteebi ono ekyamufuula omuzannyi asinga ebbeeyi mu liigi mu kiseera ekyo.
== FIGO Erinnya ery'amukazibwako ==
Oluvannyuma lw’okukyusibwa okugenda mu Express FC, abawagizi ba Red eagles baamukazaako erinnya lya Luis Figo nga bajuliza emmunyeenye ya Portugal eyasala n’egenda mu Real Madrid okuva mu Barcelona mu kyali omuzannyi asinze okugulibwa ssente ennyingi mu nsi yonna mu kiseera ekyo. Pulezidenti wa Real Madrid mu kiseera ekyo, Florentine Perez ye yali yawomamu omutwe mu kugula omuzannyi ono era bw’atyo Kirumira n’afuna erinnya lye Perez. Ng’abawagizi ba Barca bwe baakyawa Figo emirembe gyonna, abawagizi ba Villa abasinga ne mu kiseera kino tebasonyiwangako Mubiru.
== Mu Express FC ==
E Wankulukuku, Mubiru yeegatta ku layini y’abazannyi ab'amaanyi omwali James Odoch, Buwembo Ibrahim, Obwiny Phillip, Lwebuga Peter n’omukuumi Kawalya Sam n’abalala. Omuteebi ono ow’omu makkati yatunuulibwa ng’omusajja alina okutwala Express FC ku ntikko n’okuggya abavuganya SC Villa ku ntebe nga bakabaka b'omupiira ku lukalu. Wabula tekyaliwo mu sizoni ya 2000 nga Villa y'eddiza liigi n’ewangula ekikopo ku mirundi ebiri egy'omuddiringanwa. Mu 2001, Express FC ne Mubiru baalemererwa okugoba Villa nga bannatameggwa ba liigi kyokka omuteebi ono yayamba ttiimu eno okuwangula ekikopo kya Kakungulu ng’ateeba ggoolo enkulu eziwerako omuli n’empaka mu mupiira gwe yawangula eyali kiraabu ye eya SC Villa ggoolo 3-1 ku fayinolo. Mathias Kawesa ye yateeba endala ng'omuteebi wa Kenya Maurice Sunguti eyali yegasse ku Villa okuva mu Express FC gye yateeba aba Jogoos ku lunaku olwo. Nga ye, Hassan Mubiru yawanguula bbuutu ya zaabu bwe yasinga abateebi abalala okuteeba ggoola nga yateeba ggoolo 27. Oluvanyuma lwa kapiteeni James Odoch okugenda mu 2002, Express FC yalonda Hassan Mubiru nga kapiteeni wa kiraabu eno. Wabula kapiteeni omupya yalemererwa okukulembera Express FC mu kitiibwa kya liigi wadde nga yawangula bbuutu ya zaabu sizoni ey'okubiri ey’omuddiring’anwa. Okwongera okwonoona, Express FC ekubibwa SC Villa ggoolo 2-1 ku fayinolo. Mu 2003, Mubiru yawangula bbuutu ya zaabu omwaka ogwokusatu ogw’omuddiring’anwa era n’abeera kapiteeni wa ttiimu ye okutuuka ku buwanguzi bw'ekikopo kya Kakungulu bwe bakuba Police FC ggoolo 3-1 ku fayinolo. Hassan Mubiru yaddamu n'ateebera aba Red eagles. Kapiteeni ono era yakulemberamu Express FC okutuuka ku mpaka eziddirira ez'akamalirizo eza CECAFA ezaali zitegeddwa mu Kampala gye bawangulwa SC Villa ggoolo 2-1 ku semi. Yakulembera kiraabu eno okutuuka ku fayinolo z’ekikopo kya Uganda Cup omwaka ogwaddako ng'eno yakubibwa abavuganya mu kibuga KCC FC ku fayinolo nga guno gwa gwera mu peneti.
Mubiru yakulembedde [[:en:Kenyan_Premier_League|liigi ya Kenya]] mu kuteeba ggoolo sizoni ssatu ez’omuddiring’anwa (2001 okutuuka mu 2003) ng’ali mu Express FC.<ref>{{Cite web |title=Uganda - List of Topscorers |url=https://www.rsssf.org/tableso/oegtops.html}}</ref>
== APR FC ==
Oluvannyuma lw’okumala sizoni ttaano mu Express FC, Hassan Mubiru yasalawo okunoonya okusoomoozebwa ebweru w’eggwanga n’agenda mu ttiimu ya Rwanda eya APR FC mu 2005. Omuteebi ono yayamba ttiimu eno okuwangula ekikopo kya liigi n’akulembera ttiimu ya Rwanda okutuuka ku fayinolo za Cecafa Club Championship ng'eno SC Villa yabawangula ne ggoolo 3-0.
== Okudda kwe mu Express FC ==
Mubiru yamala sizoni emu yokka mu Rwanda nga tannaddamu kwegatta ku Red eagles mu 2006. Yaddamu okukola nga kapiteeni wa kiraabu era yakola kinene nnyo mu kuyamba ttiimu eno okuwona okuva mu kibinja omwaka ogwo ng’omutendesi Sam Ssimbwa eyali abakulembera. Eky'ewuunyisa ttiimu eno nayo yagenda mu maaso n’okusitula engule y’ekikopo kya Kankungulu oluvannyuma lw’okukuba Maji ggoolo 2-0 ku fayinolo. Oluvannyuma yaddamu n'akukulembera kiraabu eno okutuuka ku fayinolo za Uganda cup omwaka ogwaddako kyokka KCC n'ebawangula ggoolo 4-2 ku peneti oluvannyuma lwa buli ttiimu okulemererwa okuteeba mu ddakiika 90. Oluvannyuma Hassan yasambirako mu Denmark ne ttiimu ya Silkeborg eya Denmark Superliga nga tannadda mu Express FC mu 2008. Express FC yatunda omuteebi ono ku nkomerero ya sizoni ya 2008 era omuzannyi ono ne yeegatta ku Victors FC wakati mu butakkaanya obwaliwo okuva ku ttiimu endala eya Super division eya Proline FC ng’egamba nti omuteebi ono yali ‘alidde’ ssente zaabwe okujja okubazannyira. Mubiru bwe yali mu Victors FC mu 2010, nate yawangula omudaali omulala ogwa Uganda Cup oluvannyuma lw’okuyamba ttiimu eno okuwangula Simba SC ku fayinolo ggoolo 5-4 mu peneti.
== Emirimu gye mu mawanga g'ebulaaya ==
Mu butabeerawo bw'omukugu w’e Turkey [[Majid Musisi]], Mubiru yayitiddwa okujjuza engatto ennene eza Musisi mu nsisinkano ya The Cranes ne Algeria ey’okusunsulamu abalizannya empaka z'ekikopo kya Africa Cup of Nations kibinja eky’okuna wakati wa [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|The Cranes]] ne Algeria mu 1998. Yakola omupiira ogw’ebyafaayo ogw’ekitalo mu mupiira guno, bwe yateeba ggoolo bbiri, omuli n’omupiira ogw'ekijjukizo bwe yateeba ggoolo ey'oluvanyuma eyaviirako obuwanguzi bwa Uganda ne ggoolo 2-1.<ref>{{Cite web |title=Uganda - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tableso/oeg-intres.html}}</ref> Okuva olwo, yakola kinene mu ttiimu y'eggwanga.
Omuteebi yatandika okulabikira ku bipande nga sereebu ow’amangu ng’abawagizi bamukazako lya Zidane nga bamugeraageranya ku musambi wa Bufalansa eyali ekulembedde eggwanga lye okuwangula ekikopo ky’ensi yonna bwe yateeba ggoolo bbiri ku Brazil ku fayinolo. Wadde nga Cranes yalemererwa okuyitamu, Mubiru bangi baamutunuulira ng’omusika wa Musisi. Mu 1999, Mubiru yayamba ttiimu ya The Kobs ey'abali wansi w'emyaka 23 (U-23) okutuuka ku mpaka eziddirira ez'akamalirizo mu mizannyo gya All African Games e South Africa. Empaka Uganda zeyasinga okuzannya obulungi mu byafaayo by'empaka zino. Mu 2000, Mubiru yakola kinene nnyo nga Cranes ewangula engule ya CECAFA Challenge ku omulundi ogwasooka okuva mu 1996. Uganda cranes (A) yakuba The Lions (B) ggoolo 2-0 ku fayinolo. Era yayamba Cranes okuwangula ekikopo kya Castle Cup ekyategekebwa e Tanzania ng’ekyuka okuva mu kifo ku fayinolo ne nakinku wa Africa ey'Obugwanjuba giants Ghana. Mu 2002, Mubiru yali wa bulabe eri Samuel Kuffour nga Uganda egwa amaliri ne Ghana ggoolo 1-1 mu mupiira gw’okusunsulamu abalizannya AFCON e Namboole. Mu mboozi ey'akafubo oluvannyuma lw’omupiira, eyali omuzibizi wa Bayern Munich yabuuzizza omuteebi ono gy’asambira era yeewuunya nnyo okuwulira nti Mubiru azannyira mu liigi ya wano n’amuwa amagezi okwegatta ku bazannyi abasasulwa mu Bulaaya. Mu 2006, Hassan Mubiru yayamba nnyo mu kuwangula Lesotho ggoolo 3-0 n’akola asisiti bbiri nga Cranes etandise okuyita mu kakunizo ka AFCON ng'abawanguzi. Mu 2007, yakola bulungi pasi eyayita mu bazibizi ba Nigeria abaali b'elemye n’ateekawo Geofrey Massa nga tannakubwa kutomerwa mu ntabwe okuweebwa peneti Ibrahim Ssekagya gye yakyusizza n’awa Cranes obuwanguzi bwa ggoolo 2-1. Yawummula emirimu gy'amawanga g'ebulaaya kubanga yali tayitibwa mu mpaka z’eggwanga ng’agamba nti yalemererwa okukyusa obusobozi bwe mu kuteebera kiraabu ye ggoolo okutuuka ku mutendera gw’eggwanga. Okuva lwe yawummula, ttiimu y’eggwanga yabulwa omuteebi asobola okuleetawo entiisa Mubiru gye yali ateekawo ku ttiimu y'eggwanga ne mu kiraabu. Hassan Mubiru yasigala ng'omu ku bateebi ba Uganda bannabitone ab'ekiseera kyonna.
== Ebibalo by’emirimu gye ==
=== Mawanga g'ebulaaya ===
: ''Ggoola z'eyateeban'ebyava mu mipiira gye yazannya, omuko gw’obubonero gulaga ggoolo oluvannyuma lwa buli ggoolo ya Mubiru.''
{| class="wikitable sortable"
|+Olukalala lwa ggoola Hassan Mubiru z'eyateeba ku mutendera gw'ensi yonna
! scope="col" |No.
! scope="col" |Date
! scope="col" |Ekifo
! scope="col" |Gw'avuganya
! scope="col" |Ggoolo
! scope="col" |Ebyavaamu
! scope="col" |Empaka
! class="unsortable" scope="col" |Ref.
|-
| style="text-align:center" |1
| rowspan="2" |2 Ogwekkumi 1998
| rowspan="2" |[[Ekisaawe kya Nakivubo|Nakivubo Stadium]], [[Kampala]], Uganda
| rowspan="2" | Uganda
| style="text-align:center" |1–1
| rowspan="2" style="text-align:center" |2–1
| rowspan="2" |2000 African Cup of Nations qualification
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Algeria |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/25229/Uganda_Algeria.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |2
| style="text-align:center" |2–1
|-
| style="text-align:center" |3
|8 Ogwokuna 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Guinea
| style="text-align:center" |1–2
| style="text-align:center" |4–4
|2002 FIFA World Cup qualification
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Guinea |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22706/Uganda_Guinea.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |4
|1 Ogwomusanvu 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Malawi
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |3–1
|2002 African Cup of Nations qualification
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Malawi |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22894/Uganda_Malawi.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |5
|15 Ogwomusanvu 2000
|Kamuzu Stadium, Blantyre, Malawi
| Malawi
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |2–1
|2002 African Cup of Nations qualification
|<ref>{{Cite web |title=Malawi vs. Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22896/Malawi_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |6
| rowspan="2" |2 Ogwomwenda 2000
| rowspan="2" |Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| rowspan="2" | Guinea
| style="text-align:center" |1–0
| rowspan="2" style="text-align:center" |3–1
| rowspan="2" |2002 African Cup of Nations qualification
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Guinea |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22712/Uganda_Guinea.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |7
| style="text-align:center" |2–0
|-
| style="text-align:center" |8
|25 Ogwekkumi 2000
|Moi International Sports Centre, Kasarani, Kenya
| Ghana
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |2–1
|Friendly
|<ref>{{Cite web |title=Ghana vs. Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22680/Ghana_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |9
|18 Ogwekkuminogumu 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Ethiopia
| style="text-align:center" |1–1
| style="text-align:center" |2–2
|2000 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Ethiopia |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22899/Uganda_Ethiopia.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |10
|23 Ogwekkuminogumu 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Somalia
| style="text-align:center" |–
| style="text-align:center" |6–0
|2000 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Somalia |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22901/Uganda_Somalia.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |11
|27 Ogwekkuminogumu 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Djibouti
| style="text-align:center" |–
| style="text-align:center" |7–0
|2000 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Djibouti |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22902/Uganda_Djibouti.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |12
|29 Ogwekkuminogumu 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Rwanda
| style="text-align:center" |1–1
| style="text-align:center" |3–1
|2000 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Rwanda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22903/Uganda_Rwanda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |13
|2 Ogwekkumineebiri 2000
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Uganda B
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |2–0
|2000 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Uganda (B) |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/22904/Uganda_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |14
|30 Ogwomusanvu 2002
|Al-Hilal Stadium, Omdurman, Sudan
| Chad
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |2–0
|Friendly
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Chad |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/5533/Uganda_Chad.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |15
|24 Ogwomwenda 2002
|19 May 1956 Stadium, Annaba, Algeria
| Algeria
| style="text-align:center" |1–0
| style="text-align:center" |1–1
|Friendly
|<ref>{{Cite web |title=Algeria vs. Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/20016/Algeria_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |16
|11 Ogwekkumi 2003
|Nakivubo Stadium, Kampala, Uganda
| Mauritius
| style="text-align:center" |2–0
| style="text-align:center" |3–0
|2006 FIFA World Cup qualification
|<ref>{{Cite web |title=Uganda vs. Mauritius |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/215/Uganda_Mauritius.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |17
|1 Ogwekkumineebiri 2005
|Amahoro Stadium, [[Kigali]], Rwanda
| Somalia
| style="text-align:center" |–
| style="text-align:center" |7–0
|2005 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Somalia vs. Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/17499/Somalia_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|-
| style="text-align:center" |18
|3 Ogwekkumineebiri 2005
|Amahoro Stadium, Kigali, Rwanda
| Sudan
| style="text-align:center" |–
| style="text-align:center" |3–0
|2005 CECAFA Cup
|<ref>{{Cite web |title=Sudan vs. Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/17500/Sudan_Uganda.html |access-date=23 August 2024 |website=National Football Teams}}</ref>
|}
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [http://www.ugpulse.com/articles/daily/sports.asp?ID=217 Sisinkana Figo wa Uganda: Hassan Mubiru] "UGPulse: Pulse ya Uganda" Archived
* [https://www.kawowo.com/2012/05/21/the-legends-hassan-mubiru-ugandas-version-of-luis-figo/]
{{DEFAULTSORT:Mubiru, Hassan}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ptdv0kz5pz7iz6u05os5i0obuwmbj8q
Hannington Kalyesubula
0
13734
56802
51201
2026-06-26T13:19:59Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56802
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hannington Kalyesubula''' yazaalibwa Gatonnya 28, 1982 Munnayuganda era [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]], nga mu kiseera kino azannyira mu [[:en:Rwenshama_FC|Rwenshama FC]] mu [[:en:Ugandan_Super_League|liigi ya Uganda Super League]] . <ref>[http://www.fufa.co.ug/wp-content/uploads/2014/10/UPL_SQUAD_RWENSHAMA-FC_2014_2015.pdf Players evolution per season Federation of Uganda Football Associations Season : 2014/2015]</ref>
== Emirimu gye ==
Omupiira yagutandikira mu [[Kilaabu ya SC Villa|Villa SC]] mu [[:en:Ugandan_Premier_League|liigi ya Uganda]], oluvannyuma n'agenda mu [[Police FC (Uganda) .|Police Jinja]], nga tannakyusibwa mu 2006 n'agenda mu [[:en:Saint-George_SA|Saint-George SA]] mu [[:en:Ethiopian_Premier_League|liigi ya Ethiopia]] . Oluvannyuma lw'emyaka ebiri mu Ethiopia, [[Kilaabu ya SC Villa|SC Villa]] yamugula nga 14 Ogwekkumi nebiri, 2008 ku ndagaano ya myaka ebiri, <ref>{{Cite web |title=SC Villa signs goal keeper Kalyesubula |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/30/664626 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120912162210/http://www.newvision.co.ug/D/8/30/664626 |archive-date=2012-09-12 |access-date=2010-09-04}}</ref> oluvannyuma nga 4 Ogwomunaana, 2010 nagenda mu ttiimu ya Tanzania premier league eya [[:en:Kagera_Sugar|Kagera Sugar]] . <ref>{{Cite news|url=http://allafrica.com/stories/201008050659.html|title=Uganda: Ndolo Moves to Kagera, Express in Build-Up Ties|last=Wazemba|first=Norman Katende and Paul|date=2010-08-05|work=New Vision (Kampala)|access-date=2018-05-22}}</ref>
=== Emirimu gye kumutendera gw’ensi yonna ===
[[:en:Goalkeeper_(association_football)|Omukwasi wa ggoolo]] ono yali mmemba wa [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda Cranes]] . <ref>{{NFT player|pid=6905}}</ref>
== Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
jc8bnqe7s83g3ikrzslk1hq1i19zb7l
Hannington Ssebwalunyo
0
13758
56805
56461
2026-06-26T13:21:03Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56805
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Hannington Ssebwalunyo</big>''' (yazaalibwa nga 28 omwezi Ogwokutaano mu mwaka gwa 1989) [[:en:Association_football|Muzannyi wamupiira]] era [[munnayuganda]],azanya ekifo ky'omukwasi wa goal mu liigi ya Uganda mu kitongole kya [[National Enterprise Corporation FC|NEC FC]]. Era yakyikirira ekibina ky'ebyemizanyo ekya [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda Cranes]].<ref>{{Cite web |date=2025-04-30 |title=Nec face hostile Kakyeka test in title chase |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nec-face-hostile-kakyeka-test-in-title-chase-5022746 |access-date=2025-09-01 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
Ssebwalunyo omupiira yagutandikira mu [[:en:Ndejje_University|Yunivasite ye Ndejje]], gye yazannyira mu [[:en:University_football|liigi y’omupiira eya Yunivasite]]. Era yakiikirira '''Bulemeezi''' mu mpaka za Buganda Masaza Cup ne '''Ffumbe''' mu mpaka z’omupiira eza Bika Bya Baganda.<ref>{{cite web |date=9 August 2023 |title=Ssebwalunyo completes Maroons move |url=https://swiftsportsug.com/2023/08/09/ssebwalunyo-completes-maroons-move/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Swift Sports Uganda}}</ref>
Yakola ne [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Uganda_Premier_League Liigi ya Uganda] okuggulawo ne kitongole kya [[:en:BUL_Jinja_FC|BUL FC]] mu sizoni ya 2017–18.<ref>{{cite web |date=2021 |title=BUL announce Ssebwalunyo signing |url=https://www.pmldaily.com/sports/2021/08/bul-announce-ssebwalunyo-signing.html |access-date=1 September 2025 |publisher=PM Daily}}</ref>
Mu mwaka gwa 2019, yakola endagaano ya myaka esatu ne [[:en:Maroons_FC|Maroons FC]], n’addamu okukwatagana n’omutendesi Douglas Bamweyana.<ref>{{cite web |date=16 August 2019 |title=Goalie Ssebwalunyo inks deal at Maroons FC |url=https://kawowo.com/2019/08/16/goalie-ssebwalunyo-inks-deal-at-maroons-football-club/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Kawowo Sports}}</ref>
Mu mwaka gwa 2020, yeegatta ku [[:en:National_Enterprises_Corporation_FC|URA FC]], ng'ayogera ku kukyusibwa kuno nga "kirooto ekituukiridde".<ref>{{cite web |date=2020 |title=Joining URA FC is a dream come true – Ssebwalunyo |url=https://chimpreports.com/joining-ura-fc-is-a-dream-come-true-sebwalunyo/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Chimp Reports}}</ref> Oluvannyuma yawolwa mu BUL FC mu mwaka gwa 2021, gye yazannyira emipiira 12 n'akuuma clean sheets mukaaga nga tannayitibwa ba URA.<ref>{{cite web |date=9 September 2021 |title=URA recalls Ssebwalunyo from loan |url=https://sports.mtn.co.ug/2021/09/09/ura-fc-recalls-ssebwalunyo-from-loan/ |access-date=1 September 2025 |publisher=MTN Sports}}</ref>
Mu mwezi Ogwomunaana mu mwaka gwa 2023, yakomawo mu Maroons FC ku ndagaano ya myaka ebiri ng’agenda okudda mu bigere by’omukwasi wa goal Simon Tamale eyagenda.<ref>{{cite web |date=9 August 2023 |title=Goalkeeper Ssebwalunyo returns to Maroons |url=https://kawowo.com/2023/08/09/goalkeeper-ssebwalunyo-returns-to-maroons/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Kawowo Sports}}</ref> Oluvannyuma yalondebwa ''ng'omuzannyi w'ekibiina asinga sizoni'' ya 2023–24 oluvannyuma lw'okukuuma emipiira 11 egya clean sheets.<ref name="auto1">{{cite web |date=28 June 2024 |title=NEC complete signing of experienced goalkeeper |url=https://swiftsportsug.com/2024/06/28/nec-complete-signing-of-experienced-goalkeeper/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Swift Sports Uganda}}</ref>
Mu mwezi Ogwomukaaga mu mwaka gwa 2024, yakola endagaano ne [[National Enterprise Corporation FC|NEC FC]] ku ndagaano ya myaka ebiri.<ref name="auto">{{cite web |date=5 June 2025 |title=NEC FC honour 2024–25 season's outstanding performers |url=https://www.panafricafootball.com/post/nec-fc-honour-2024-25-season-s-outstanding-performers-at-bugolobi-dinner-gala |access-date=1 September 2025 |publisher=Panafrica Football |archive-date=19 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519121224/https://www.panafricafootball.com/post/nec-fc-honour-2024-25-season-s-outstanding-performers-at-bugolobi-dinner-gala/ |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu gye mu mawanga g'ebulaaya ==
Mu mwezi Ogwokusatu mu mwaka gwa 2020, Ssebwalunyo yafuna okuyitibwa kwe okwasooka mu [[:en:National_Enterprises_Corporation_FC|Uganda Cranes]] nga beetegekera okusunsulamu abalizannya [[:en:African_Nations_Championship|empaka za African Nations Championship]].<ref>{{cite web |date=21 March 2020 |title=Goalkeeper Ssebwalunyo humbled for maiden Uganda Cranes summon |url=https://kawowo.com/2020/03/21/goalkeeper-ssebwalunyo-humbled-for-maiden-uganda-cranes-summon/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Kawowo Sports}}</ref>
Oluvannyuma yali kulukalala lw'abagenda okuzannya mu mpaka za CHAN eza 2024 kyokka n’asuulibwa nga beetegekera empaka za [[:en:CECAFA|CECAFA]] Pre-CHAN eza 2025.<ref>{{cite web |date=20 July 2025 |title=Ssebwalunyo among dropped trio for Uganda Cranes CECAFA Pre-CHAN Tournament |url=https://swiftsportsug.com/2025/07/20/ssebwalunyo-among-dropped-trio-for-uganda-cranes-cecafa-pre-chan-tournament/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Swift Sports Uganda}}</ref>
== Engule ==
* '''Maroons FC, ttiimu ya Maroons'''
** Omuzannyi asinga sizoni eno: 2023–24<ref name="auto1" />
* '''NEC FC'''
** Omukwasi wa goal asinga mu sizoni eno: 2024–25<ref name="auto" /><ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=2025-06-03 |title=NEC rewards season's best performers |url=https://upl.co.ug/nec-rewards-seasons-best-performers/ |access-date=2025-09-01 |website=Uganda Premier League - Official Website |language=en-US}}</ref>
** Omuzannyi w’abawagizi asinga sizoni eno: 2024–25<ref>{{cite web |date=5 June 2025 |title=Uganda Premier League's NEC FC rewards season's best performers |url=https://en.africatopsports.com/2025/06/05/uganda-premier-leagues-nec-fc-rewards-seasons-best-performers/ |access-date=1 September 2025 |publisher=Africa Top Sports}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Denis_Onyango|Denis Onyango]]
* [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_Omedi Denis Omedi]
* [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Joel_Mutakubwa Joel Mutakubwa]
== Ebijuliziddwa ==
pzdat0uiccxivzeovrjng3oto0vyhr4
Herbert Achayi
0
13791
56951
52766
2026-06-26T19:06:03Z
Nambogo Catharine
6408
56951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Herbert Achayi''' (yazaalibwa 8 Ogwomunaana 1999) Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu era azannya ng'omuzibizi wa [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu [[liigi ya Uganda Premier]] ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]].<ref name="upl">{{Cite web |date=12 July 2025 |title=Herbert Achai returns to KCCA |url=https://upl.co.ug/herbert-achai-returns-to-kcca/ |access-date=20 August 2025 |website=UPL |publisher=Uganda Premier League}}</ref>
== Emirimu gye mu kusooka ==
Achayi yatandika okusamba omupiira mu ttiimu y'abato eya KCCA FC nga tannakuzibwa kugenda mu ttiimu y'abakulu mu 2017.<ref name="kawowo">{{Cite web |last=Kayiira |first=Jackson |date=11 July 2025 |title=Herbert Achai: Versatile defender returns at KCCA |url=https://kawowo.com/2025/07/11/herbert-achai-versatile-defender-returns-at-kcca/ |access-date=20 August 2025 |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Okuzannyira kiraabu ==
=== KCCA FC (2017-2023) ===
Achayi yamala emyaka mukaaga mu KCCA mu kiseera kye ekyasooka, n’awangula ekikopo kya Uganda Premier League ekya 2018–19 ne ttiimu eno.<ref name="fufa">{{Cite web |date=4 May 2019 |title=KCCA crowned 2018–19 StarTimes Uganda Premier League Champions |url=https://www.fufa.co.ug/kcca-crowned-2018-19-startimes-uganda-premier-league-champions/ |access-date=20 August 2025 |website=FUFA}}</ref>
=== Express FC (2024-2025) ===
Mu 2024, Achayi yeegatta ku [[Express FC]], n’azannya emipiira 22 mu sizoni ya 2024–25 era n’amaliriza eddakiika 1,980 ez’omuzannyo.<ref name="sportsblaze">{{Cite web |date=12 July 2025 |title=Transfers: Herbert Achayi returns to KCCA for second stint |url=https://sportsblaze.co.ug/transfers-herbert-achayi-returns-to-kcca-for-second-stint/ |access-date=20 August 2025 |website=Sports Blaze Uganda |archive-date=19 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719100525/https://sportsblaze.co.ug/transfers-herbert-achayi-returns-to-kcca-for-second-stint/ |url-status=dead }}</ref>
=== Okuddayo ku KCCA FC (2025–kati) ===
Nga 12 Ogwomusanvu 2025, KCCA yalangirira nti Achayi azzeeyo ku ndagaano ya myaka ebiri.<ref name="upl"/> Yalaga essanyu lye, n'agamba nti: "Tekikkirizika nti nkomyewo e'waka... Ndi mwetegefu okuwaayo kyonna byange."<ref name="africatop">{{Cite web |date=12 July 2025 |title=KCCA announce re-signing of defender Herbert Achayi |url=https://en.africatopsports.com/2025/07/12/kcca-announce-re-signing-of-defender-herbert-achayi/ |access-date=20 August 2025 |website=Africa Top Sports}}</ref>
== Okuzannyira ku mutendera gw’ensi yonna ==
Achayi yasooka okuzannyira mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu ya Uganda ey'omupiira]] mu 2022.<ref name="espn">{{Cite web |title=Herbert Achai Stats |url=https://www.espn.com/soccer/player/stats/_/id/333613/herbert-achai |access-date=20 August 2025 |website=ESPN}}</ref> Era yali omu ku ttiimu [[y'empaka z'amawanga ga Afrika eza 2024]](CHAN).<ref name="besoccer">{{Cite web |title=Herbert Achai profile |url=https://www.besoccer.com/player/herbert-achai-696702 |access-date=20 August 2025 |website=BeSoccer}}</ref>
== Omusono gw’okuzannya ==
Achayi muzibizi agonda, asobola okuzannya ng’omuzibizi omujjuvu n’omuzibizi wa wakati. Amanyiddwa nnyo olw’omubiri gwe, amaanyi ge mu bbanga, n’okubeera n'obukodyo.<ref name="kawowo"/>
== Ebitiibwa ==
; KCCA FC
* [[Liigi ya Uganda Premier]] : 2018–19<ref name="fufa"/>
== Ebibalo by’emirimu ==
{| class="wikitable"
!Ebiro
! Kiraabu
! Liigi
! Apps
! Goolo
|-
| 2024–25
| Express FC
| Uganda Premier League
| 22.
| 0.
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.espn.com/soccer/player/stats/_/id/333613/herbert-achai ESPN profile]
lgdixrl7uwdsanm5hc6s9hqfa5i3o9m
Halid Lwaliwa
0
13905
56768
53295
2026-06-26T13:05:54Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56768
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''<big>Halid Lwalwa</big>''' (yazaalibwa nga 22 omwezi Ogwomunaana mu mwaka gwa 1996) [[:en:Association_football|muzannyi wa mupiira]] omukugu era Munnayuganda, azannya nga [[:en:Centre-back|omuzibizi wa wakati]] mu kiraabu [[:en:Saudi_First_Division_League|ya Saudi First Division League eya]] [[:en:Al-Ain_FC_(Saudi_Arabia)|Al-Ain]] ne [[:en:Uganda_national_football_team|ttiimu y'eggwanga lya Uganda]].<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/lwaliwa-vipers-most-successful-star-looks-to-bow-out-with-pride-3822544</ref>
== Emirimu gye mu kiraabu ==
Yazaalibwa [[Iganga]],<ref name="NFT">https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/lwaliwa-vipers-most-successful-star-looks-to-bow-out-with-pride-3822544</ref> Lwaliwa yasomera ku St. Mary's Boarding Secondary School e [[Kitende]] nga tannatandika mulimu gw'okusamba omupiira ku kiraabu ya [[Kiraabu ya Vipers SC|Vipers SC]] gye yakuzibwa n'agenda mu ttiimu y'abakulu mu mwaka gwa 2014.<ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=November 8, 2019 |title=Vipers current team creating a Déjà vu of 2014-15 season |url=https://kawowo.com/2019/11/08/vipers-current-team-creating-a-deja-vu-of-2014-15-season/ |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |date=August 27, 2018 |title=Halid Lwaliwa finally confirms Vipers stay with 3 new year deal |url=https://kawowo.com/2018/08/27/halid-lwaliwa-signs-new-vipers-contract/ |website=Kawowo Sports}}</ref> Yassa omukono ku ndagaano ey'okwongezaayo mu mwezi Ogwomunaana mu mwaka gwa 2018.<ref name="auto" /> Mu mwaka gwa 2022, Halid yeegatta ku [[:en:FK_Bregalnica_Štip|FK Bregalnica Strip]] e North Macedonia.<ref>{{Cite web |last=Булатовиќ |first=Владимир |title=Засилување и со репрезентативецот на Уганда, Халид Лвалива на дефанзивните позиции |url=http://www.fkbregalnica.mk/vest-statija/99129/zasiluvanje-i-so-reprezentativecot-na-uganda-halid-lvaliva-na-defanzivnite-pozicii?fbclid=iwar3ev1thdyvmhoi6j74z-tlxjmjikjgdzflrqtfr7csyesd9pwoc2eawfeo |access-date=2022-09-09 |website=fkbregalnica.mk |language=mk}}</ref>
Nga 15 omwezi Ogwomunaana mu mwaka gwa 2024, Lwaliwa yeegatta ku kiraabu ya Saudi Arabia [[:en:Al-Ain_FC_(Saudi_Arabia)|eya Al-Ain]].<ref>{{cite web |title=الأوغندي خالد لواليوا صخرة الدفاع العيناوي |url=https://x.com/alain_ksa/status/1824112050190143948}}</ref>
== Emirimu gye mu mawanga g'ebulaaya ==
Yasooka kuzannya mu nsi yonna nga 21 omwezi Ogwomwenda mu mwaka gwa 2019 bwe yawangula [[:en:Burundi_national_football_team|Burundi]] ggoolo 3-0 mu [./Https://en.wikipedia.org/wiki/2020_African_Nations_Championship_qualification mpaka z'okusunsulamu abalizannya empaka z'amawanga ga Afrika eza 2020].<ref name="NFT" />
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* Halid Lwaliwa at WorldFootball.net
n7japql487gg30djbklkmowv1dd5q8j
Haruna Mawa
0
14007
56865
54140
2026-06-26T13:44:48Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56865
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haruna Mawa munnaUganda,''' mutendesi [[Omupiira ogw'ebigere|wa mupiira]] [[Yuganda|mu Uganda]] era nga yali muzannyi wa mupiira. Ng’omuzannyi, yazannyirako Rayon Sports e Rwanda. <ref>{{Cite web |title=Kagame Inter-Club Cup 2005 |url=https://www.rsssf.org/tablesc/cecafa05.html}}</ref> Mu Hwekkuminogumu wa 2016, yalondebwa okutendeka ttiimu y'eggwanga ey'omupiira eya Somalia . <ref>{{Cite web |title=Haruna appointed Somalia coach |url=http://www.hiiraan.com/news4/2016/Nov/128545/haruna_appointed_somalia_coach.aspx}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://kawowo.com/2016/12/15/somalia-federation-right-track-says-haruna-mawa/ Haruna Mawa Okukubaganya ebirowoozo]
2uvyj01uprl1323x75dmqta95x4xsj1
Harry Cordeaux
0
14160
56854
55550
2026-06-26T13:40:52Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56854
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Meeja '''Sir Harry Edward Spiller Cordeaux''' KCMG CB ( yazaalibwa nga 15 Ogwekkuminoogumu 1870 – 2 Ogwomusanvu 1943) yali muserikale w'amagye ga Buyindi era omuddukanya w'amatwale era n'afuuka gavana wa [[Yuganda|Uganda]], Saint Helena ne Bahamas.
== Obuto bwe n’okusoma ==
Cordeaux yazaalibwa nga 15 Ogwekkuminoogumu 1870 mu kibuga Poona ekya Bungereza mu Buyindi. Kitaawe Edward Cordeaux yali mulamuzi mu kibuga Bombay. Yasomera mu ttendekero lya Brighton College ne mu ttendekero lya Cheltenham College. Mu 1888, yawangula sikaala okugenda ku St John's College, Cambridge, n'atikkirwa diguli ya Bachelor of Arts mu 1892.<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}</ref><ref>{{Cite book |year=1890 |title=Cheltenham college register, 1841-1889 |url=https://archive.org/details/cheltenhamcolleg00chel |publisher=G. Bell and sons |editor-last=Andrew Alexander Hunter |page=[https://archive.org/details/cheltenhamcolleg00chel/page/376 376]}}</ref>
== Emirimu gye ==
Cordeaux yeegatta ku Indian Staff Corps mu 1895. Yakuzibwa n’afuulibwa Lieutenant mu 1896, Captain mu 1903 ne Major mu 1912. Yayingira mu kitongole ky’ebyobufuzi e Bombay mu 1898, era omwaka ogwo n’alondebwa okuba Assistant Resident e Berbera, mu British Somaliland.<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 "Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux"]. ''Ancestry.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 September</span> 2011</span>.</cite></ref> Cordeaux yalondebwa okuba Vice-Consul e Berbera nga 15 Ogwekkumi 1900,<ref name="Gazette6854">{{Cite journal |date=9 November 1900 |title=Foreign Office, October 15, 1900 |url=http://www.gazettes-online.co.uk/issues/27245/pages/6854/page.pdf |url-status=dead |journal=The London Gazette |page=6854 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819134435/http://www.gazettes-online.co.uk/issues/27245/pages/6854/page.pdf |archive-date=19 August 2012 |access-date=2011-09-01}}</ref> n'akuzibwa n'afuulibwa Consul nga 15 Ogwekkuminoogumu 1902, n'aweereza okutuusa mu 1906, mu kiseera ekyo era yakolera mu ofiisi y'omumyuka wa Kaminsona wa British Somaliland wakati wa 1904 ne 1906. Yalondebwa okuba Kaminsona era Omuddumizi w'amagye ow'okuntikko mu British Somaliland okuva mu 1906 okutuuka mu 1910.<ref name="Ancestry" /> Mu kiseera kino, yafaayo nnyo ku bisolo by’e Somaliland, n’azuula enjobe entono Cordeaux’s Dik-dik Madoqua (saltiana) cordeauxi, kati etera okulabibwa ng’ekika ekitono ekya Salt’s Dik-dik.<ref name="Beolens2009">{{Cite book |last=Bo Beolens |year=2009 |title=The eponym dictionary of mammals |url=https://books.google.com/books?id=I-kSmWLc6vYC&pg=PA86 |last2=Michael Watkins |last3=Michael Grayson |publisher=JHU Press |isbn=978-0-8018-9304-9 |page=86}}</ref>
=== Nga gavana w’amatwale ===
Cordeaux yaweereza nga [[List of governors of Uganda|Gavana wa Uganda]] eyasooka okuva mu 1910 okutuuka mu 1911,<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 "Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux"]. ''Ancestry.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 September</span> 2011</span>.</cite></ref> ng'alabirira okuzimba oluguudo lw'eggaali y'omukka okuva [[Jinja|e Jinja]] okutuuka [[Wakiso (disitulikit)|e Kakindu]].<ref name="Beolens2009">{{Cite book |last=Bo Beolens |year=2009 |title=The eponym dictionary of mammals |url=https://books.google.com/books?id=I-kSmWLc6vYC&pg=PA86 |last2=Michael Watkins |last3=Michael Grayson |publisher=JHU Press |isbn=978-0-8018-9304-9 |page=86}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBo_BeolensMichael_WatkinsMichael_Grayson2009">Bo Beolens; Michael Watkins; Michael Grayson (2009). [https://books.google.com/books?id=I-kSmWLc6vYC&pg=PA86 ''The eponym dictionary of mammals'']. JHU Press. p. 86. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-8018-9304-9|<bdi>978-0-8018-9304-9</bdi>]].</cite></ref> Olwo n’alondebwa okuba Gavana wa St Helena, n’aweereza okuva mu 1911 okutuuka mu 1920, n’oluvannyuma Gavana era Omuduumizi w’amagye ga British Bahamas (1920–1926).<ref name="Ancestry" /> Mu 1920 yassaawo ejjinja ly'omusingi gwa Kkooti Enkulu mu Bahamas.<ref>{{Cite web |title=About The Supreme Court of The Bahamas |url=http://www.courts.gov.bs/about.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825192004/http://www.courts.gov.bs/about.php |archive-date=2011-08-25 |access-date=2011-09-02 |publisher=The Supreme Court of The Bahamas}}</ref>
Mu 1923, okukkiriziganya kwaweebwa Cordeaux ne Arthur Sands okutema ekibira kya payini ku New Providence. Baazimba ekyuma ekisala emiti mu bukiikaddyo bw’ekyalo Gambier okumpi n’ekidiba kya Jack, naye layisinsi eyo teyaalimu magoba era yalekebwawo mu 1930.<ref>{{Cite web |last=Larry Smith |date=July 5, 2011 |title=Protecting Bahamian Forests |url=http://www.bahamapundit.com/2011/07/protecting-bahamian-forests.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711042026/http://www.bahamapundit.com/2011/07/protecting-bahamian-forests.html |archive-date=11 July 2011 |access-date=2011-09-02 |website=Bahama Pundit}}</ref>
Mu kiseera ky’okuwera mu Amerika (1920–1933), waaliwo okweyongera kwa maanyi mu kutunda wiisiki okuva e Bungereza okugenda mu Bahamas. Mu Gwokubiri 1921, Cordeaux yategeeza nti ku kizinga ekyo mwalimu sitoowa 31 eza bond. Enyingiza yalinnya okuva ku pawundi 81,049 mu 1919 okutuuka ku pawundi 1,065,899 mu 1923, era yasigala waggulu wa pawundi 500,000 buli mwaka okutuusa mu 1930.<ref>{{Cite book |last=Michael Craton |year=2000 |title=Islanders in the Stream: A History of the Bahamian People: Volume 2: From the Ending of Slavery to the Twenty-First Century |url=https://books.google.com/books?id=UIbRHcz2ZysC&pg=PA238 |last2=Gail Saunders |publisher=University of Georgia Press |isbn=0-8203-2284-9 |page=238}}</ref>
Cordeaux bwe yali ayogerera mu kibuga Montreal, yagamba nti entambula y’omwenge ye yavuddeko ebyenfuna by’ekizinga kino okubeera ebirungi omuli n’okusonda ssente z’okulongoosa omwalo guno mu Nassau ku pawundi 250,000. Ekiwandiiko kino kyasaasaanyizibwa nnyo mu mawulire g’Amerika. Abangereza tebaakola kintu kyonna kuyimiriza busuubuzi buno.<ref>{{Cite book |last=Roy A. Haynes |year=2004 |title=Prohibition Inside Out |url=https://books.google.com/books?id=C4ycqNf3Di0C&pg=PA72 |last2=President Warren Harding |publisher=Kessinger Publishing |isbn=1-4179-1535-8 |page=72}}{{Dead link|date=July 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} </ref>
== Ebitiibwa ==
Yalondebwa okuba Companion of the Order of St Michael and St George (CMG) mu lukalala lwa 1902 Coronation Honours nga 26 Ogwomukaaga 1902,<ref>"The Coronation Honours". ''The Times''. No. 36804. London. 26 June 1902. p. 5.</ref><ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27456/page/4669 "No. 27456"]. ''[[:en:The_London_Gazette|The London Gazette]]''. 22 July 1902. p. 4669.</ref> Companion of the Order of the Bath (CB) mu 1904 era n’atondawo Knight Commander w’ekibiina kya St Michael ne St George (KCMG) mu 1921, n’ayitibwa ''Sir'' oluvannyuma.<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 "Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux"]. ''Ancestry.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 September</span> 2011</span>.</cite></ref>
== Obulamu bw’omuntu n’okufa ==
Cordeaux yawasa Maud Wentworth-Fitzwilliam nga 2 Ogwekkumi 1912. Yafa nga 2 Ogwomusanvu 1943.<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 "Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux"]. ''Ancestry.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 September</span> 2011</span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references>
<ref name="Ancestry">{{Cite web |title=Lincolnshire and Fenland Families: Harry Edward Spiller Cordeaux |url=http://awt.ancestry.ca/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=linclinks&id=I40986&ti=5543 |access-date=2011-09-02 |website=Ancestry.com}}</ref>
<ref name="Beolens2009">{{Cite book |last=Bo Beolens |year=2009 |title=The eponym dictionary of mammals |url=https://books.google.com/books?id=I-kSmWLc6vYC&pg=PA86 |last2=Michael Watkins |last3=Michael Grayson |publisher=JHU Press |isbn=978-0-8018-9304-9 |page=86}}</ref>
<ref name="Gazette6854">{{Cite journal |date=9 November 1900 |title=Foreign Office, October 15, 1900 |url=http://www.gazettes-online.co.uk/issues/27245/pages/6854/page.pdf |url-status=dead |journal=The London Gazette |page=6854 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819134435/http://www.gazettes-online.co.uk/issues/27245/pages/6854/page.pdf |archive-date=19 August 2012 |access-date=2011-09-01}}</ref>
</references>
3ic0thdgpbi2gsp7l9dc9z4748mkngm
Henry Kisekka
0
14184
56940
56018
2026-06-26T19:02:42Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{updated|11 March 2023}}<ref>{{Soccerway|henry-kiseka/171681}}</ref>{{updated|matches played till 12 December 2010}}<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/41000/Henry_Kisekka.html|title=Henry Kisekka|website=national-football-teams.com|access-date=17 June 2022|archive-date=27 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191127191648/https://www.national-football-teams.com/player/41000/Henry_Kisekka.html|url-status=live}}</ref>'''Henry Kisekka''' (yazaalibwa 31 Ogwomunaana1989) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] [[Yuganda|mu Uganda]] ow'ekikugu era azannya nga [[:en:Forward_(association_football)|muteebi]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Yatwalibwa ng’eky’obugagga ekikulu eri layini ya [[:en:Dong_Nai_F.C.|Dong Nai]] ey’okulumba mu [[:en:2012_Vietnamese_National_Football_First_League|2012]],<ref name="dnrtv.org.vn" /> yateeba ggoolo 11, n’ayamba ttiimu ye okutuuka ku ntikko.<ref name="dnrtv.org.vn" /> Nga wayiseewo ekiseera kitono, yafuna omulanga okulinnya ku ttiimu ya [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]] nga beetegekera [[:en:2014_FIFA_World_Cup_qualification_(CAF)|lawundi z'okusunsulamu abalyetaba mu mpaka za FIFA World Cup 2014]] .<ref name="dnrtv.org.vn">This reference is used 3 times on this page.</ref><ref name="nld">{{Cite web |date=24 May 2013 |title=Lên tuyển Uganda nhờ đá hay ở V-League |url=http://nld.com.vn/the-thao/len-tuyen-uganda-nho-da-hay-o-v-league-20130524104947914.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213021738/https://nld.com.vn/the-thao/len-tuyen-uganda-nho-da-hay-o-v-league-20130524104947914.htm |archive-date=13 February 2018 |access-date=2017-07-25 |publisher=nld.com.vn}}</ref>
[[:en:Binh_Duong_F.C.|Binh Duong FC]] yasazaamu endagaano ya Henry Kisekka mu 2016.<ref name="motthegioi">{{Cite web |title=B.Bình Dương thanh lý hợp đồng với Henry Kisekka và Han Seung Yeop - Một Thế Giới |url=http://motthegioi.vn/the-thao-c-71/bong-da-c-116/bbinh-duong-thanh-ly-hop-dong-voi-henry-kisekka-va-han-seung-yeop-31262.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180317165341/http://motthegioi.vn/the-thao-c-71/bong-da-c-116/bbinh-duong-thanh-ly-hop-dong-voi-henry-kisekka-va-han-seung-yeop-31262.html |archive-date=17 March 2018 |access-date=2017-07-25 |publisher=motthegioi.vn}}</ref>
Okumala lawundi mukaaga, teyateeba ggoolo wabula lawundi 9 we yatuukira ng’akubye ggoolo 4, ekyamufuula ow’omunaana mu kuteeba ggoolo mu [[:en:V.League_(Vietnam)|V.League]] mu kiseera ekyo. Kino kyamuwa amaanyi okuteeba endala ttaano, n’ayongera ku ggoolo 9 [[:en:2014_V.League_1|sizoni]] we yaggweerako . <ref name="baoquangnam">{{Cite web |title=Kisekka Henry: không còn là "chân gỗ"! - Báo Quảng Nam Online |url=http://baoquangnam.vn/the-thao-giai-tri/201403/kisekka-henry-khong-con-la-chan-go-467917/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916183449/http://baoquangnam.vn/the-thao-giai-tri/201403/kisekka-henry-khong-con-la-chan-go-467917/ |archive-date=16 September 2017 |access-date=2017-07-25 |publisher=baoquangnam.vn}}</ref>
Yateeba ggoolo emu yokka mu [[:en:Quang_Nam_F.C.|Quang Nam]] mu [[:en:2015_V.League_1|2015]], obusaanyi bwe mu maaso ga ggoolo bwamuwaliriza okudda mu [[Yuganda|Uganda]] ng’anoonya kiraabu. <ref name="baodongnai.com">{{Cite web |title=Henry quay về Đồng Nai? - Báo Đồng Nai điện tử |url=http://www.baodongnai.com.vn/thethao/201505/henry-quay-ve-dong-nai-2384606/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722112533/http://baodongnai.com.vn/thethao/201505/henry-quay-ve-dong-nai-2384606/ |archive-date=22 July 2015 |access-date=2017-07-25 |publisher=baodongnai.com.vn}}</ref> Ekimu ku by’asobola okuzannya ye [[:en:Dong_Nai_F.C.|Dong Nai FC]] <ref name="baodongnai.com" /> gye yakyusa mu gwomukaaga 2015.
=== Gokulam Kerala ===
Mu gwokubiri 2018, Kisekka yeegatta ku kiraabu [[:en:I-League|ya I-League]] [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] ng’adda mu bigere by’Omunigeria [[:en:Odafa_Onyeka_Okolie|Odafa Okolie]], okutuusa sizoni lwe yaggwaako. <ref>"Exclusive: Gokulam Kerala boost squad with another Ugandan". ''khelnow.com''. 31 January 2018. Archived from the original on 25 March 2022. Retrieved 15 February 2018.</ref><ref>{{Cite web |date=7 August 2019 |title=9 Keralites in Gokulam Kerala FC squad for Durand Cup |url=https://english.mathrubhumi.com/sports/football/9-keralites-in-gokulam-kerala-fc-squad-for-durand-cup-1.4022340 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815180958/https://english.mathrubhumi.com/sports/football/9-keralites-in-gokulam-kerala-fc-squad-for-durand-cup-1.4022340 |archive-date=15 August 2019 |access-date=26 August 2019 |website=english.mathrubhumi.com |publisher=Mathrubhumi}}</ref> Nga 4 Ogwokubiri, yasooka mu ttiimu eno mu kukubwa ggoolo 1-0 ku bugenyi, ne [[:en:NEROCA_FC|NEROCA]] . <ref>{{Cite web |date=4 February 2018 |title=I-League: Kallon's strike helps Neroca beat Gokulam Kerala 1-0, go top of the table |url=https://scroll.in/field/867513/i-league-kallons-strike-helps-neroca-beat-gokulam-kerala-1-0-go-top-of-the-table |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131826/https://scroll.in/field/867513/i-league-kallons-strike-helps-neroca-beat-gokulam-kerala-1-0-go-top-of-the-table |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=scroll.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 February 2018 |title=NEROCA 1 – 0 Gokulam Kerala |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/02/04/india/i-league/neroca/gokulam/2684024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131559/https://int.soccerway.com/matches/2018/02/04/india/i-league/neroca/gokulam/2684024/ |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=Soccerway}}</ref> Yateeba ggoolo ye esooka mu mupiira ogwaddako oluvannyuma lw'ennaku nnya, mu ddakiika ey'e 90 n'alungamya ttiimu ye okutuuka ku buwanguzi ku [[:en:Mohun_Bagan_AC|Mohun Bagan]] .<ref>{{Cite web |date=12 February 2018 |title=I-League 2017-18: Mohun Bagan 1-2 Gokulam Kerala - Kisseka strike seals Malabarian masterclass over Mariners |url=https://www.goal.com/en-ae/match/mohun-bagan-ii-v-gokulam-kerala/bxouxhbcahw8hlpnzjv0keh62 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131826/https://www.goal.com/en-ae/match/mohun-bagan-ii-v-gokulam-kerala/bxouxhbcahw8hlpnzjv0keh62 |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 February 2018 |title=Mohun Bagan 1 – 2 Gokulam Kerala |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/02/12/india/i-league/mohun-bagan-ac/gokulam/2684031/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131826/https://int.soccerway.com/matches/2018/02/12/india/i-league/mohun-bagan-ac/gokulam/2684031/ |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=Soccerway}}</ref> Yateeba volley eyawuniikiriza oluvannyuma lw’okukwata kwe okw’amagezi munda mu bbokisi okumuwa obudde n’ekifo okukuba.
Nga 15 ogwokusatu, Kisekka yateeba ggoolo ya buwale ku [[:en:NorthEast_United_FC|NorthEast United]] mu [[:en:2018_Indian_Super_Cup#Qualification_round|luzannya olw’okusunsulamu]] mu [[:en:Super_Cup_(India)|Super Cup]], mu buwanguzi bwa ggoolo 2-0 era n’ayamba ttiimu ye okuyingira [[:en:2018_Indian_Super_Cup#Round_of_16|lawundi ya 16]] .<ref>{{Cite web |date=15 March 2018 |title=Super Cup 2018: Henry Kisekka's twin strikes send Gokulam Kerala through |url=https://www.goal.com/en-om/match/northeast-united-v-gokulam/cci2u2xo8rtom6j95c6aogfhm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131559/https://www.goal.com/en-om/match/northeast-united-v-gokulam/cci2u2xo8rtom6j95c6aogfhm |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.in}}</ref> Nga 1 Ogwokuna , yaddamu okuteeba mu [[:en:2018_Indian_Super_Cup#Round_of_16|lawundi]] eyaddako kyokka mu nsonga eyafiirwa nga ggoolo eyabadde ekeeredde n’essaako akabonero ku buwanguzi obw’ekitalo eri [[:en:Bengaluru_FC|Bengaluru]] n’ekuba [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] okuva mu mpaka.<ref>{{Cite web |date=1 April 2018 |title=Super Cup 2018: Bengaluru FC 2-1 Gokulam Kerala - Miku bails out Bengaluru |url=https://www.goal.com/en-gb/match/bengaluru-v-gokulam/2mnhqx4kthzfzp18m5fl3mjca |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618131826/https://www.goal.com/en-gb/match/bengaluru-v-gokulam/2mnhqx4kthzfzp18m5fl3mjca |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.in}}</ref>
Kisekka yamaliriza sizoni eno n'ateeba ggoolo,musanvu mu mupiira mwenda.mu mpaka zonna .Ebbanga lye yamala mu kiseera ekitono mu [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Bamalabarians]] lyabadde lya ssanyu eri abawagizi n’okutendereza. Yakwatagana bulungi ne [[:en:Mahmood_Al-Ajmi|Mahmood Al-Ajmi]] ne munnansi munne [[Musa Mudde]] okuwa ggoolo ku silhouette y’okulumba eyalabise ng’etta sizoni yonna.
Mu gwomusanvu wa 2018, Kisekka yakyusa n’agenda mu kiraabu munne eya liigi [[:en:Mohun_Bagan_AC|Mohun Bagan]] .<ref>{{Cite web |date=6 April 2018 |title=Mohun Bagan rope in Gokulam Kerala striker Henry Kisekka |url=https://khelnow.com/football/super-cup-i-league-2018-mohun-bagan-sign-henry-kisekka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618141433/https://khelnow.com/football/super-cup-i-league-2018-mohun-bagan-sign-henry-kisekka |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=khelnow.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mukherjee |first=Soham |date=28 August 2018 |title=CFL 2018: Mohun Bagan face stern test against Aryan before Kolkata Derby |url=https://www.goal.com/en-in/news/cfl-2018-mohun-bagan-kolkata-derby-aryan/5algw6jklv871wb5axm85y7hx |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209110749/https://www.goal.com/en-in/news/cfl-2018-mohun-bagan-kolkata-derby-aryan/5algw6jklv871wb5axm85y7hx |archive-date=9 December 2023 |access-date=9 December 2023 |website=Goal.com}}</ref> Nga 27 Ogwekkumi, yazannya omupiira gwe ogwasooka mu kiraabu eno mu maliri1-1 n'eyali kiraabu [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] . Yateebye ku mupiira gwe ogwasoose oluvannyumalw'okukuba omumu mupiira ogwaguddewo.<ref>{{Cite web |date=27 October 2018 |title=I-League 2018-19: Mohun Bagan and Gokulam Kerala share the spoils in season opener |url=https://www.goal.com/en-ph/match/gokulam-kerala-v-mohun-bagan-ii/3tgf156ubv0qahsyp62rennu2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618141433/https://www.goal.com/en-ph/match/gokulam-kerala-v-mohun-bagan-ii/3tgf156ubv0qahsyp62rennu2 |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 October 2018 |title=Gokulam Kerala 1 – 1 Mohun Bagan |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/10/27/india/i-league/gokulam/mohun-bagan-ac/2928129/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618141433/https://int.soccerway.com/matches/2018/10/27/india/i-league/gokulam/mohun-bagan-ac/2928129/ |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=Soccerway}}</ref>
Mu gwokusatu gwa 2019, Kisekka yayimbulwa okuva mu [[:en:Mohun_Bagan_AC|Mohun Bagan]] oluvannyuma lw’okufuna sizoni gye yeerabira era kiraabu eno yafuna [[:en:2018–19_I-League|sizoni ya liigi]] esinga obubi mu myaka egisukka mu kkumi.<ref>{{Cite web |date=5 March 2019 |title=I-League 2018-19: Mohun Bagan to part ways with Henry Kisekka and Omar Elhusseiny |url=https://www.goal.com/en-in/news/i-league-2018-19-mohun-bagan-henry-kisekka-omar-elhusseiny/e3105sfp0jjm1o246l2sv2pca |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618141434/https://www.goal.com/en-in/news/i-league-2018-19-mohun-bagan-henry-kisekka-omar-elhusseiny/e3105sfp0jjm1o246l2sv2pca |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 April 2019 |title=Indian Football 2018/19 Season Review: Mohun Bagan |url=https://khelnow.com/football/indian-football-2018-19-season-review-mohun-bagan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807075214/https://khelnow.com/football/indian-football-2018-19-season-review-mohun-bagan |archive-date=7 August 2022 |access-date=18 June 2022 |website=khelnow.com}}</ref>
Mu gwomusanvu wa 2019, Kisekka yakola endagaano n’eyali kiraabu ye eya [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] oluvannyuma lw’okumala omwaka mulamba mu [[:en:Kolkata|Kolkata]] ne [[:en:Mohun_Bagan_AC|Mohun Bagan]] .<ref>{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Indian Football Transfers: Gokulam Kerala front runners to sign Mohun Bagan's Henry Kisekka |url=https://www.sportskeeda.com/football/indian-football-transfers-mohun-bagan-henry-kisekka-all-set-to-sign-for-gokulam-kerala-exclusive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618174157/https://www.sportskeeda.com/football/indian-football-transfers-mohun-bagan-henry-kisekka-all-set-to-sign-for-gokulam-kerala-exclusive |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=sportskeeda.com}}</ref> Nga 8 Ogwomunaana, yateeba ku mupiira gwe ogwasooka mu sizoni eno mu buwanguzi obw'amaanyi bwe yawangula [[:en:Mohun_Bagan_AC|Chennaiyin B]] ggoolo 4-0 mu [[:en:2019_Durand_Cup|Durand Cup]] .<ref>{{Cite web |date=8 August 2019 |title=Durand Cup: Chennaiyin FC B Suffer Heavy Defeat Against Gokulam Kerala |url=https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-durand-cup-chennaiyin-fc-b-suffer-heavy-defeat-against-gokulam-kerala/335832 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618174157/https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-durand-cup-chennaiyin-fc-b-suffer-heavy-defeat-against-gokulam-kerala/335832 |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=outlookindia.com}}</ref>
Yakola kinene nnyo mu kukola omukwano ogw'amaanyi ne ssita [[:en:Marcus_Joseph|Marcus Joseph . Gokulam Kerala]] yagenda mu maaso n’ekwata [[:en:2019_Durand_Cup|ekikopo kya Durand]] n’oluvannyuma n’agoberera [[:en:2019_Sheikh_Kamal_International_Club_Cup#Knockout_stage|n’amalira ku semi]] mu mpaka za [[:en:Sheikh_Kamal_International_Club_Cup|Sheikh Kamal International Club Cup]] e [[:en:Bangladesh|Bangladesh]], gye yateebye ggoolo nnya mu mipiira egy’enkanankana. <ref>{{Cite web |date=24 August 2019 |title=Durand Cup 2019: Marcus Joseph brace downs Mohun Bagan, lands Gokulam Kerala title |url=https://www.goal.com/en-in/news/durand-cup-2019-mohun-bagan-gokulam-kerala-report-marcus/1k9tf04gpwd9c1tf3wx8hle51r |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618174158/https://www.goal.com/en-in/news/durand-cup-2019-mohun-bagan-gokulam-kerala-report-marcus/1k9tf04gpwd9c1tf3wx8hle51r |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 October 2019 |title=Sheikh Kamal Cup semifinals: Gokulam goes down in five-goal thriller |url=https://sportstar.thehindu.com/football/sheikh-kamal-cup-2019-gokulam-kerala-chittagong-abahani-semifinals-kisekka-marcus-joseph-indian-football/article29815923.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123150452/https://sportstar.thehindu.com/football/sheikh-kamal-cup-2019-gokulam-kerala-chittagong-abahani-semifinals-kisekka-marcus-joseph-indian-football/article29815923.ece |archive-date=23 January 2021 |access-date=18 June 2022 |website=sportstar.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 November 2019 |title=Henry Kisekka: It was very important for us to win the Durand Cup |url=https://khelnow.com/football/i-league-2019-20-gokulam-kerala-henry-kisekka-interview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618174157/https://khelnow.com/football/i-league-2019-20-gokulam-kerala-henry-kisekka-interview |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=khelnow.com}}</ref>
Nga 30 Ogwokkuminoogumu, yateeba ku mupiira gwe ogwasooka [[:en:2019–20_I-League|mu I-League]] ng’adda ku [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] mu buwanguzi bwa [[:en:NEROCA_FC|NEROCA]] ggoolo 2-1 .<ref>{{Cite web |date=30 November 2019 |title=Gokulam stun NEROCA FC in opener |url=https://www.gokulamkeralafc.com/gokulam-stun-neroca-fc-in-opener/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206010302/http://gokulamkeralafc.com/gokulam-stun-neroca-fc-in-opener/ |archive-date=6 December 2019 |access-date=18 June 2022 |website=gokulamkeralafc.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 November 2019 |title=Gokulam Kerala 2 – 1 NEROCA |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/11/30/india/i-league/gokulam/neroca/3183688/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618174157/https://int.soccerway.com/matches/2019/11/30/india/i-league/gokulam/neroca/3183688/ |archive-date=18 June 2022 |access-date=18 June 2022 |website=Soccerway}}</ref> Yateeba ggoolo ttaano mu [[:en:2019–20_I-League|sizoni ya liigi]] eyayimirizibwa wakati olw'ekirwadde [[:en:COVID-19_pandemic_in_India|kya COVID-19 mu Buyindi]] .
=== Omusamize ===
Nga 6 Ogwokuna 2022, kyalangirirwa nti kiraabu ya [[:en:I-League|I-League]] [[:en:Mohammedan_SC_(Kolkata)|Mohammedan]] emalirizza okugula Kisekka okuva mu ttiimu ya wano e Kolkata eya [[:en:Bhawanipore_FC|Bhawanipore]] .<ref>{{Cite web |date=6 April 2022 |title=The green-maroon trembling striker is now in Mohammedan! |url=https://bengali.indianexpress.com/sports/mohammedan-sc-roped-in-former-mohun-bagan-star-henry-kisekka-for-the-upcoming-season-428886/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406135711/https://bengali.indianexpress.com/sports/mohammedan-sc-roped-in-former-mohun-bagan-star-henry-kisekka-for-the-upcoming-season-428886/ |archive-date=6 April 2022 |access-date=6 April 2022 |website=bengali.indianexpress.com}}</ref><ref name="twitter.com">{{Cite web |date=6 April 2022 |title=Mohammedan SC have roped in forward Henry Kisekka for the remainder of the season |url=https://twitter.com/MohammedanSC/status/1511649155365498880 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407025440/https://twitter.com/mohammedansc/status/1511649155365498880 |archive-date=7 April 2022 |access-date=7 April 2022 |website=Twitter}}</ref> Nga 30 Ogwokuna, yateeba ggoolo ye esooka mu ''Black Panthers'' nga battunka ne [[:en:NEROCA_FC|NEROCA]] . Mu bwakapiteeni bwa [[:en:Nikola_Stojanović_(footballer,_born_1995)|Nikola Stojanović]], ttiimu ye omulundi gwe ogwasooka, yadduka ku ngule ya liigi y’eggwanga eyasooka mu [[:en:2021–22_I-League|sizoni ya 2021–22 I-League]], kyokka n’emalira mu kyakubiri oluvannyuma lw’okukubwa [[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]] ggoolo 2-1 ku nkomerero.<ref>{{Cite web |last=TEAM SPORTSTAR |first=21:22 IST |date=14 May 2022 |title=Gokulam Kerala 2-1 Mohammedan SC Highlights: GKFC becomes 1st club in 15 years to defend the I-League |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/gokulam-kerala-vs-mohammedan-sc-i-league-final-live-gkfc-vs-mdsc-live-score-indian-football/article38490975.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514160659/https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/gokulam-kerala-vs-mohammedan-sc-i-league-final-live-gkfc-vs-mdsc-live-score-indian-football/article38490975.ece |archive-date=14 May 2022 |access-date=14 May 2022 |website=sportstar.thehindu.com |publisher=[[Sportstar]]}}</ref>
=== Aizawl ===
Nga 21 Ogwomwenda, nga sizoni ya I-League ya 2022–23 tennatandika, [[:en:Aizawl_FC|Aizawl]] yalangiridde okugula Kisekka.<ref>https://web.archive.org/web/20220922055910/https://mobile.twitter.com/AizawlFC/status/1572606858107686912</ref> Yasooka mu kiraabu eno nga 15 November ne [[:en:TRAU_FC|TRAU]] mu maliri ga ggoolo 1-1.<ref>{{Cite web |last=Media Team |first=AIFF |date=15 November 2022 |title=Aizawl, TRAU share spoils |url=https://i-league.org/aizawl-trau-share-spoils/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115162525/https://i-league.org/aizawl-trau-share-spoils/ |archive-date=15 November 2022 |access-date=17 November 2022 |website=i-league.org |publisher=Hero [[I-League]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 November 2022 |title=Aizawl TRAU share spoils 10-man Rajasthan prevail over Churchill Brothers |url=https://www.theweek.in/wire-updates/sports/2022/11/15/spd20-spo-foot-ld-ileague.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119074346/https://www.theweek.in/wire-updates/sports/2022/11/15/spd20-spo-foot-ld-ileague.html |archive-date=19 November 2022 |access-date=19 November 2022 |website=theweek.in |publisher=The Week |agency=[[Press Trust of India]]}}</ref>
=== Kashmir entuufu ===
Mu gwokubiri gwa 2024, Kisekka yeegatta ku kiraabu endala eya I-League [[:en:Real_Kashmir_FC|Real Kashmir]] .<ref>{{Cite web |title=2023–24 I-League Stats (Player profile) — Henry Kisekka — Real Kashmir FC |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/234223/henry-kisekka |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219112343/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/234223/henry-kisekka |archive-date=19 February 2024 |access-date=19 February 2024 |website=espn.in |publisher=[[ESPN]]}}</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
=== Kiraabu ===
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="1" |[[:en:Hòa_Phát_Hà_Nội_FC|Hòa Phát Hà Nội]]
|[[:en:2011_V-League|2011]]
| rowspan="1" |[[:en:V.League_1|V.League 1]]
|25
|8
|0
|0
| colspan="2" |—
|25
|8
|-
| rowspan="3" |[[:en:Dong_Nai_FC|Dong Nai]]
|[[:en:2012_Vietnamese_National_Football_First_League|2012]]
| rowspan="1" |[[:en:V._League_2|V. League 2]]
|?
|11
|0
|0
| colspan="2" |—
|?
|11
|-
|[[:en:2013_V-League|2013]]
| rowspan="1" |V.League 1
|20
|7
|0
|0
| colspan="2" |—
|20
|7
|-
! colspan="2" |Dong Nai total
!?
!18
!0
!0
!0
!0
!?
!18
|-
| rowspan="3" |[[:en:Quang_Nam_FC|Quang Nam]]
|[[:en:2014_V.League_1|2014]]
| rowspan="2" |V.League 1
|19
|9
|0
|0
| colspan="2" |—
|19
|9
|-
|[[:en:2015_V.League_1|2015]]
|11
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|11
|1
|-
! colspan="2" |Quang Nam total
!30
!10
!0
!0
!0
!0
!30
!10
|-
| rowspan="1" |[[:en:Dong_Nai_FC|Dong Nai]]
|[[:en:2016_V.League_1|2015]]
| rowspan="4" |V.League 1
|14
|6
|0
|0
| colspan="2" |—
|14
|6
|-
| rowspan="1" |[[:en:Becamex_Binh_Duong_FC|Binh Duong]]
|[[:en:2016_V.League_1|2016]]
|1
|0
|0
|0
|6[a]
|0
|7
|0
|-
| rowspan="1" |[[:en:Long_An_FC|Long An]]
|[[:en:2016_V.League_1|2016]]
|9
|5
|0
|0
| colspan="2" |—
|9
|5
|-
| rowspan="1" |[[:en:Can_Tho_FC|Can Tho]]
|[[:en:2017_V.League_1|2017]]
|15
|3
|0
|0
| colspan="2" |—
|15
|3
|-
| rowspan="1" |[[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]]
|[[:en:2017–18_I-League|2017–18]]
| rowspan="6" |I-League
|7
|4
|2[b]
|3
| colspan="2" |—
|9
|7
|-
| rowspan="1" |[[:en:Mohun_Bagan_AC|Mohun Bagan]]
|[[:en:2018–19_Mohun_Bagan_AC_season|2018–19]]
|19
|5
|0
|0
| colspan="2" |—
|19
|5
|-
| rowspan="1" |[[:en:Gokulam_Kerala_FC|Gokulam Kerala]]
|[[:en:2019–20_I-League|2019–20]]
|15
|5
|7[c][d]
|5
| colspan="2" |—
|22
|10
|-
| rowspan="1" |[[:en:Mohammedan_SC_(Kolkata)|Mohammedan]]
|[[:en:2021–22_I-League|2021–22]]
|1
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|1
|1
|-
| rowspan="1" |[[:en:Aizawl_FC|Aizawl]]
|[[:en:2022–23_I-League|2022–23]]
|20
|6
|0
|0
| colspan="2" |—
|20
|6
|-
! colspan="3" |Career total
!176
!71
!9
!8
!6
!0
!191
!79
|}
Okulabika mu AFC Champions Leage
Okulabika mu Super Cup
Okulabika mu Durand Cup
Okulabika mu Sheika Kamal International Club Cup
=== Mawanga magatte ===
{{updated|matches played till 12 December 2010}}<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/41000/Henry_Kisekka.html|title=Henry Kisekka|website=national-football-teams.com|access-date=17 June 2022|archive-date=27 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191127191648/https://www.national-football-teams.com/player/41000/Henry_Kisekka.html|url-status=live}}</ref>Nga emipiira we gyazannyirwa mpaka 12 ogwekkuminebiri 2010
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Ttiimu y'eggwanga
! Omwaka
! Apps
! Goolo
|-
| rowspan="1" | [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]
| 2010
| 3. 3.
| 2. 2.
|-
! colspan="2" | Okugatta
! 3. 3.
! 2. 2.
|}
=== Goolo z'ensi yonna ===
: ''Obukodyo n'ebyava mu kulonda Uganda bye yasoose''
{| class="wikitable" style="font-size:"
!Nedda.
! Olunaku olw'omweezi
! Ekifo
! Cap
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
! Ref.
|-
| 1. 1. .
| 29 Ogwekkuminoogumu 2010
| [[:en:Dar_es_Salaam|Ekisaawe kya Benjamin Mkapa, Dar es Salaam]], [[Tanzania]]
| align="center" | 1. 1.
| Ethiopia
| align="center" | '''2''' –1
| align="center" | 2–1
| [[:en:2010_CECAFA_Cup|Ekikopo kya CECAFA ekya 2010]]
| <ref>{{Cite web |date=29 November 2010 |title=Ethiopia 1–2 Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/10958/Ethiopia_Uganda.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119001909/https://www.national-football-teams.com/matches/report/10958/Ethiopia_Uganda.html |archive-date=19 November 2021 |access-date=18 June 2022 |website=national-football-teams.com}}</ref>
|-
| 2. 2. .
| 12 Ogwekkuminebiri
2010
| [[:en:National_Stadium_(Tanzania)|Ekisaawe kya Benjamin Mkapa]], [[:en:Dar_es_Salaam|Dar es Salaam]], [[Tanzania]]
| align="center" | 3. 3.
| Ethiopia
| align="center" | '''1''' –1
| align="center" | 4–3
| [[:en:2010_CECAFA_Cup|Ekikopo kya CECAFA ekya 2010]]
| <ref>{{Cite web |date=12 December 2010 |title=Ethiopia 3–4 Uganda |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/7313/Ethiopia_Uganda.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831131059/https://www.national-football-teams.com/matches/report/7313/Ethiopia_Uganda.html |archive-date=31 August 2019 |access-date=18 June 2022 |website=national-football-teams.com}}</ref>
|}
== Ebitiibwa ==
'''Mohun Bagan'''
* [[:en:Calcutta_Football_League|Calcutta Football League: 2018–19]]<ref>{{Cite web |title=Mohun Bagan Win Calcutta Football League After Eight Years |url=https://sports.ndtv.com/football/mohun-bagan-win-calcutta-football-league-after-eight-years-1915623 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226111051/https://sports.ndtv.com/football/mohun-bagan-win-calcutta-football-league-after-eight-years-1915623 |archive-date=26 December 2019 |access-date=15 September 2018 |website=sports.ndtv.com}}</ref>
'''Gokulam Kerala'''
* [[:en:2019_Durand_Cup|Ekikopo kya Durand : 2019]] <ref>{{Cite web |title=Durand Cup: Gokulam Kerala beats Mohun Bagan 2-1 to win title |url=https://sportstar.thehindu.com/football/durand-cup-2019-final-mohun-bagan-vs-gokulam-kerala-live-streaming-score-updates-goals-kolkata-indian-football-suhair-francisco-marcus-joseph-ubaid/article29243177.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827073901/https://sportstar.thehindu.com/football/durand-cup-2019-final-mohun-bagan-vs-gokulam-kerala-live-streaming-score-updates-goals-kolkata-indian-football-suhair-francisco-marcus-joseph-ubaid/article29243177.ece |archive-date=27 August 2019 |access-date=27 August 2019}}</ref>
'''Mohammedan Ebyemizannyo'''
* [[:en:I-League|Omuwanguzi wa I-League : 2021–22]] <ref>{{Cite web |last=Guha |first=Sayantan |date=14 May 2022 |title=Brilliant Gokulam Kerala FC edge past Mohammedan SC to win historic consecutive I-League titles |url=https://www.sportskeeda.com/indian-football/news-brilliant-gokulam-kerala-fc-edge-past-mohammedan-sc-win-consecutive-i-league-titles |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515124228/https://www.sportskeeda.com/indian-football/news-brilliant-gokulam-kerala-fc-edge-past-mohammedan-sc-win-consecutive-i-league-titles |archive-date=15 May 2022 |access-date=15 May 2022 |website=www.sportskeeda.com |publisher=Sportskeeda}}</ref>
== Ebijjulizibwa ==
== Ebisingawo okusoma ==
* {{Cite web |last=Datt |first=Anil |date=19 January 2020 |title=Punjab to take on Gokulam Kerala |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab-fc-aims-to-score-3-points-in-match-against-gokulam-kerala-28931 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709092846/https://www.tribuneindia.com/news/ludhiana/punjab-to-take-on-gokulam-kerala-28931 |archive-date=9 July 2023 |access-date=9 February 2020 |website=tribuneindia.com |publisher=Tribune India News Service |language=en}}
== Emigattabantu egyebweru ==
* Henry Kisekka at National-Football-Teams.com
* Henry Kisekka at Soccerway
* Henry Kisekka on X
* [https://www.flashscore.in/player/kisekka-henry/WbIntdIm/ Henry Kisekka] at Flashscore
* Henry Kisekka at Global Sports Archive
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
h1blou9s5luy6raojzaykczrjthde1q
Henry Kalungi
0
14190
56938
55852
2026-06-26T19:02:06Z
Nambogo Catharine
6408
Added Databox
56938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henry Kalungi''' yazaalibwa nga 25 Ogwekkuminagumu 1987 nga ono Munnayuganda era [[:en:Association_football|muzannyi wa mupiira]] azannya nga [[:en:Defender_(association_football)|omuzibizi]] .
== Emirimu gye ==
Kalungi yava mu Uganda gy'azaalibwa n'agenda mu Amerika mu 2006 okugenda okwetaba n'okuzannya [[:en:College_soccer_in_the_United_States|omupiira gw'amatendekero]] mu [[:en:Winthrop_University|Winthrop University]] . Yazannyira Winthrop emipiira 56 mu myaka esatu gye yamala mu ttendekero lino, n’alondebwa nga omuzanyi asinga (MVP) wa ttiimu mu 2006, era n’afuna ebirabo bya Big South All-Tournament Team ne NSCAA/adidas All-South Atlantic Region Team.
Kalungi era yazannya ne ttiimu ya [[:en:Virginia_Beach_Piranhas|Hampton Roads Piranhas]] ne [[:en:Fredericksburg_Gunners|Fredericksburg Gunners]] mu liigi ya [[:en:USL_Premier_Development_League|USL Premier Development League]], n’alondebwa mu ttiimu esooka eya All-Conference mu 2008.
=== Nga Omukugu ===
Kalungi yalondebwa mu lawundi eyokuna (53 okutwalira awamu) mu mpaka [[:en:2009_MLS_SuperDraft|za MLS SuperDraft eza 2009]] eza [[:en:Colorado_Rapids|Colorado Rapids]], kyokka ttiimu teyamuwa ndagaano. Oluvannyuma yakola endagaano ne [[:en:Richmond_Kickers|Richmond Kickers]] eya [[:en:USL_Second_Division|USL Second Division]], <ref>{{Cite web |title=Kalungi Signs With Richmond |url=http://www.winthropeagles.com/default.asp?section=6&type=story&id=5519 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120223074631/http://www.winthropeagles.com/default.asp?section=6&type=story&id=5519 |archive-date=February 23, 2012 |access-date=2013-04-07 |publisher=Winthropeagles.com}}</ref> era n'atandika omupiira gwe ogw'ekikugu nga April 18, 2009, mu mupiira gwa Richmond ogwaggulawo ggoolo 2-2 ne [[:en:Harrisburg_City_Islanders|Harrisburg City Islanders]] . <ref>{{Cite web |date=2009-04-18 |title=United Soccer Leagues (USL) |url=http://www.uslsoccer.com/stats/2009/1052035.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004045709/http://www.uslsoccer.com/stats/2009/1052035.html |archive-date=2012-10-04 |access-date=2013-04-07 |publisher=Uslsoccer.com}}</ref> Yasigala mu Richmond okuyita mu sizoni ya 2009, 2010, ne 2011. Kiraabu eno yaddamu okumugula mu sizoni ya 2012 nga September 22, 2011. <ref>{{Cite web |date=2011-09-22 |title=United Soccer Leagues (USL) |url=http://uslpro.uslsoccer.com/home/565676.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527224929/http://uslpro.uslsoccer.com/home/565676.html |archive-date=2012-05-27 |access-date=2013-04-07 |publisher=Uslpro.uslsoccer.com}}</ref>
Kalungi yawolwa mu [[:en:Proline_FC|Proline FC]] eya liigi ya [[:en:Ugandan_Super_League|Uganda Super League]] nga October 3, 2011. Yakomawo mu Richmond mu February 2012. <ref>{{Cite web |date=2011-10-03 |title=United Soccer Leagues (USL) |url=http://uslpro.uslsoccer.com/home/568847.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527230640/http://uslpro.uslsoccer.com/home/568847.html |archive-date=2012-05-27 |access-date=2013-04-07 |publisher=Uslpro.uslsoccer.com}}</ref> Mu 2015 yagulwa kkampuni ya [[:en:Charlotte_Independence|Charlotte Independence]] . <ref>{{Cite web |date=2015-07-03 |title=Charlotte Independence signs former Winthrop standout Henry Kalungi |url=http://www.heraldonline.com/sports/article26054971.html |access-date=2015-07-03 |publisher=The Herald}}</ref>
=== Eky'ensi zonna ===
Kalungi alabiseeko mu ttiimu ya [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda eya bali wansi w'emyaka abbiri (U-20)]] ne ttiimu y’eggwanga ey’abakulu.
== Ebitiibwa ==
=== Richmond Kickers ===
* '''Bannantameggwa [[:en:USL_Second_Division|ba USL mu kibinja ekyokubiri]] (1):''' [[:en:United_Soccer_Leagues_2009|2009]]
* '''Ekikopo [[:en:USL_Pro|ky'abakugu ekya USL Pro]] Commissioner's Cup (1):''' [[:en:2013_USL_Pro_season|2013]]
== Ebiwandiiko ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa eby’ebweru ==
* {{Cite web |title=Richmond Kickers bio |url=http://www.uslsoccer.com/teams/13380711/22375-13380778/6886597.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405235003/http://www.uslsoccer.com/teams/13380711/22375-13380778/6886597.html |archive-date=2009-04-05 |access-date=2009-05-09}}
* Henry Kalungi at USL Championship
* {{Cite web |title=Winthrop bio |url=http://www.winthropeagles.com/default.asp?section=6&type=player&id=818 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20081022051658/http://www.winthropeagles.com/default.asp?section=6&type=player&id=818 |archive-date=October 22, 2008 |access-date=October 12, 2009 |df=mdy-all}}
* Henry Kalungi at National-Football-Teams.com
n8lhxjt5yadtlwp21bqk9vwrnx8b5hw
Hale County,Texas
0
14287
56772
2026-06-26T13:07:10Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hale County,Texas]] to [[Essaza lye Hale,Texas]]: Misspelled title
56772
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hale,Texas]]
jq16jipmz5gjl9ibffktqyqvxg6flva
Hall County,Texas
0
14288
56775
2026-06-26T13:07:50Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hall County,Texas]] to [[Essaza lye Hall,Texas]]: Misspelled title
56775
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hall,Texas]]
9w71hj0muc2pevjoeo32gpkb2wqdbgy
Hall County, Georgia
0
14289
56778
2026-06-26T13:08:39Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hall County, Georgia]] to [[Essaza lye Hall, Georgia]]: Misspelled title
56778
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hall, Georgia]]
4hazskc2m5rwr9g7ugilbytp7a2xjfo
Hamilton County,Texas
0
14290
56783
2026-06-26T13:11:47Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hamilton County,Texas]] to [[Essaza lye Hamilton,Texas]]: Misspelled title
56783
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hamilton,Texas]]
kwr0timnxddmvckdrmkvq8g2gdcflyc
Hamilton County, Ohio
0
14291
56786
2026-06-26T13:12:42Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hamilton County, Ohio]] to [[Essaza lye Hamilton, Ohio]]: Misspelled title
56786
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hamilton, Ohio]]
iw618y52pmpveidfamq2672y24vvrz4
Hancock County, Georgia
0
14292
56792
2026-06-26T13:14:41Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Georgia]] to [[Essaza lye Hancock, Georgia]]: Misspelled title
56792
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hancock, Georgia]]
c5pinhqjoruzks28ymlmvidm2axnc5c
Hancock County, Kentucky
0
14293
56795
2026-06-26T13:17:08Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hancock, Kentucky]]: Misspelled title
56795
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hancock, Kentucky]]
q9waq883zt0d0eyiqp12d3mw9rg0fvt
Hancock County, Ohio
0
14294
56798
2026-06-26T13:18:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hancock County, Ohio]] to [[Essaza lye Hancock, Ohio]]: Misspelled title
56798
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hancock, Ohio]]
5uziu41oimbyod6uniluz7o8z9vna6r
Hansford County,Texas
0
14295
56809
2026-06-26T13:22:02Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hansford County,Texas]] to [[Essaza lye Hansford,Texas]]: Misspelled title
56809
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hansford,Texas]]
fearstnmeon554rdd4zmj92n2g02cjq
Haralson County, Georgia
0
14296
56813
2026-06-26T13:23:21Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Haralson County, Georgia]] to [[Essaza lye Haralson, Georgia]]: Misspelled title
56813
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Haralson, Georgia]]
5xiuzkb2qxp09te9mejvtnvvm0fcoov
Hardeman County, Texas
0
14297
56816
2026-06-26T13:24:20Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardeman County, Texas]] to [[Essaza lye Hardeman, Texas]]: Misspelled title
56816
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hardeman, Texas]]
svotauce2fx3dnepkel2pvudvkjfaka
Hardin County, Kentucky
0
14298
56819
2026-06-26T13:25:09Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hardin, Kentucky]]: Misspelled title
56819
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hardin, Kentucky]]
t0s7cfh2imqumsqkz00d9h5l4yhk651
Hardin County, Ohio
0
14299
56822
2026-06-26T13:25:53Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Ohio]] to [[Essaza lye Hardin, Ohio]]: Misspelled title
56822
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hardin, Ohio]]
ky1bwfyrw0dn2zdxdp5u696oeswtxyw
Hardin County, Texas
0
14300
56825
2026-06-26T13:26:38Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hardin County, Texas]] to [[Essaza lye Hardin, Texas]]: Misspelled title
56825
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hardin, Texas]]
nfiuyos9dudmf26focp30lmbtn2sht8
Harlan County, Kentucky
0
14301
56828
2026-06-26T13:28:17Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harlan County, Kentucky]] to [[Essaza lye Harlan, Kentucky]]: Misspelled title
56828
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harlan, Kentucky]]
hwrjdfzjlvkeu59e9cw73hhsv71lgbr
Harris County, Georgia
0
14302
56837
2026-06-26T13:32:00Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harris County, Georgia]] to [[Essaza lye Harris, Georgia]]: Misspelled title
56837
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harris, Georgia]]
k58ndbdr0ga6pux2i7caycw4sljemdn
Harris County, Texas
0
14303
56840
2026-06-26T13:33:34Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harris County, Texas]] to [[Essaza lye Harris, Texas]]: Misspelled title
56840
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harris, Texas]]
81c7u3uzo5lgeqz82v3zwmetdf0kdva
Harrison County, Kentucky
0
14304
56843
2026-06-26T13:35:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Kentucky]] to [[Essaza lye Harrison, Kentucky]]: Misspelled title
56843
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harrison, Kentucky]]
ckap0014ag5om1312f5thrk9mxwjb9u
Harrison County, Missouri
0
14305
56846
2026-06-26T13:36:23Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Missouri]] to [[Essaaza lye Harrison, Missouri]]: Misspelled title
56846
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaaza lye Harrison, Missouri]]
r4eyratj2rlz1g7cxs9i1464z586z9f
Harrison County, Ohio
0
14306
56849
2026-06-26T13:39:11Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Ohio]] to [[Essaza lye Harrison, Ohio]]: Misspelled title
56849
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harrison, Ohio]]
o2xvncz3t6i02foto9pz6r2ci8el7my
Harrison County, Texas
0
14307
56852
2026-06-26T13:40:09Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Harrison County, Texas]] to [[Essaza lye Harrison, Texas]]: Misspelled title
56852
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Harrison, Texas]]
6q0047jhwzw7p4axmysx881puxyp653
Hart County, Georgia
0
14308
56857
2026-06-26T13:41:43Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hart County, Georgia]] to [[Essaza lye Hart, Georgia]]: Misspelled title
56857
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hart, Georgia]]
i372im08st9np4zlr2ne1r0m1bodjfs
Hart County, Kentucky
0
14309
56860
2026-06-26T13:42:44Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hart County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hart, Kentucky]]: Misspelled title
56860
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hart, Kentucky]]
2l7qyyiaxqgaj9ivi208rrb3iqyvyh6
Hartley County, Texas
0
14310
56863
2026-06-26T13:44:00Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hartley County, Texas]] to [[Essaza lye Hartley, Texas]]: Misspelled title
56863
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hartley, Texas]]
e890474g71lbbazem7hasd0cr1pe8ka
Olutalo lwa Buulo Mareer
0
14311
56881
2026-06-26T15:20:32Z
Ssuuna Peter
6900
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1357689995|Battle of Buulo Mareer]]"
56881
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox military conflict/styles.css"></templatestyles> {{Campaignbox Somali Civil War (2009–present)}}'''Olutalo lw’e Buulo Mareer''' lwaliwo nga 26 Ogwokutaano 2023, abalwanyi ba [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] bwe baalumba enkambi y’amagye [[:en:African_Union_Transition_Mission_in_Somalia|g’omukago gwa Africa]] eyalimu [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|amagye ga Uganda]] mu kibuga [[:en:Buulo_Mareer|Bulo Marer]], [[:en:Lower_Shabelle|Lower Shabelle]], Somalia. <ref name="Kithumbu">{{Cite web |last=Kithumbu |first=Alex |date=2023-05-26 |title=Statement on Buulo Mareer FOB attack by Al-Shabaab |url=https://atmis-au.org/statement-on-buulo-mareer-fob-attack-by-al-shabaab/ |access-date=2023-06-23 |website=African Transition Mission in Somalia (ATMIS) |language=en-US}}</ref> <ref name="UA">{{Cite web |date=2023-05-31 |title=UPDF Uproots Al-Shabaab Terror Group From Buulo Mareer |url=https://www.updf.go.ug/missions/updf-uproots-al-shabaab-terror-group-from-buulo-mareer/ |access-date=2023-06-23 |website=UPDF |language=en-GB}}</ref>
Obulumbaganyi buno bukyali obusinga okutta amagye ga [[:en:African_Union_Transition_Mission_in_Somalia|ATMIS]] (agaddirira [[:en:African_Union_Mission_to_Somalia|AMISOM]] mu bigere) okuva lwe gaatandikibwawo mu Gwokuna gwa 2022 era nga era gwe mulundi [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|Uganda]] gwe yasinga okuwangulwa mu Somalia bukya yasindikibwa mu Gwokubiri wa 2007.<ref name="theafricareport.com">{{Cite web |title=Uganda: Corruption, no quality control…factors in AU Somalia mission attack |url=https://www.theafricareport.com/311833/uganda-corruption-no-quality-control-factors-in-au-somalia-mission-attack/ |access-date=2023-06-23 |website=The Africa Report.com |language=en}}</ref>
== Ebyeemabega ==
[[:en:Buulo_Mareer|Buulo-Mareer]] kibuga kyetondese bulungi mu kitundu kya [[:en:Lower_Shabelle|Shabelle eky'owansi]], era kyawambibwa amagye g’omukago [[:en:African_Union_Mission_to_Somalia|gwa African Union Mission in Somalia (AMISOM)]] mu kiseera [[:en:Operation_Indian_Ocean|ky’ekikwekweto kya Indian Ocean]] mu Gwomunaana 2014, oluvannyuma lw’okubeera ekigo kya [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] okuva mu Gwekkuminoogumu 2008. <ref>{{Cite web |title=Al-shabaab oo laga Qabsaday Gol-weyn iyo Buulo-mareer oo laga Barakacay |url=http://www.hiiraan.com/news/2014/aug/wararka_maanta30-48092.htm |access-date=2023-06-23 |website=www.hiiraan.com}}</ref>
Okuva Al-Shabaab lwe yawamba ekibuga kino, yali ekozesa obukodyo [[:en:Guerrilla_warfare|bw’abayeekera]] okutulugunya amagye ga[[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] ne [[:en:Somali_National_Army|SNA]] gaasiisirayo, gamba ng’okukozesa [[:en:Improvised_explosive_device|IEDs]], [[:en:Suicide_attack|okwetta]], [[:en:Mortar_(weapon)|okulumba kw'ebikompola]] n’[[:en:Ambush|okuteega ku nguudo]], ng’ekisinga okumanyika kyali mu Gwokuna 2018, Al-Shabaab lwe yakola obulumbaganyi ku nkambi ya [[:en:African_Union|AMISOM]] mu kibuga, n’etta abajaasi ba UPDF abatakka wansi wa 46 okusinziira ku nsonda z’omu kitundu, wadde nga baalemererwa okusomoka enkambi eno, era baawalirizibwa okudduka oluvannyuma lw’okwolekagana n’okuziyizibwa okw’amaanyi okuva mu magye ga UPDF eyo, ne bafiirwa abalwanyi abawera 30. <ref>{{Cite news|last1=Burke|first1=Jason|last2=Mumin|first2=Abdalle Ahmed|date=2018-04-01|title=Al-Shabaab attack kills dozens of Ugandan soldiers in Somalia|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2018/apr/01/al-shabaab-attack-kills-ugandan-soldiers-in-somalia|access-date=2023-06-23|issn=0261-3077}}</ref>
== Kulembera okutuuka ku bulumbaganyi ==
Ng’ebula wiiki ntono obulumbaganyi buno bubeerewo, waaliwo okweyongera kw’okulwanagana wakati w’amagye ga [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] n’amagye ga [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] mu kitundu kya Lower Shabelle, ng’okusinga okweyoleka kwe kuli:
* Nga Ogwokuna 15, waaliwo okuteega kabangali ya [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] eyali etambulira ku njegoyego z’ekibuga [[:en:Janale|Janaale]] okwaleka abajaasi ba [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] 9 nga baluguzeemu obulamu okusinziira ku [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] bye bagamba, nga gavumenti ya [[Somalia]] egamba nti ye yalemesa okuteega kuno, n’etta abatujju 9, n’eteeka ebifaananyi by’abatujju 4 abafudde . <ref>{{Cite web |date=2020-06-30 |title=Somalia military kills nine Al-Shabaab terrorists |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-military-kills-nine-al-shabaab-terrorists |access-date=2023-06-23 |website=Garowe Online |language=en}}</ref> [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] yafulumya akatambi k'okuteega kuno oluvannyuma lw'ennaku eziwera, nga kalaga emirambo gy'abajaasi ba [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] 3, n'ebyokulwanyisa ebyakwatibwa okuva mu magye..
* Nga Ogwokutaano 18, [[:en:Improvised_explosive_device|IED]] eyali etunuulidde kabangali ya [[:en:Somali_National_Army|SNA]] / [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] eyali etambulira ku luguudo lwa [[:en:Merca|Merca]] - [[:en:Afgooye|Afgooye]] yaleka abajaasi 27 nga bafudde (22 [[:en:Somali_National_Army|SNA]], 5 [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] ) .
Wadde ebikwekweto bino tebyatuusa buvune bwa maanyi ku magye ga [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]], kyabadde kweyongera okuva ku kusooka obutalumbibwa magye ga [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] okumala emyezi egiwerako egiyise olw’olulumba lw’amagye olwalwanyisa [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] olwatandikibwawo ekitongole kya [[:en:Federal_Government_of_Somalia|FGS]] mu Central Somalia nga Ogwomunaana, ne kikyusa essira ebibinja bino okusinga ku [[:en:Somali_National_Army|SNA]] mu Central Somalia ne biva ku magye ga [[:en:African_Union_Transition_Mission_in_Somalia|ATMIS]] mu Bukiikaddyo.
== Olutabaalo ==
Mu kiro ky'obulumbaganyi, emirimu gya [[:en:Al-Shabaab_(militant_group)|Al-Shabaab]] egyeyongedde gyazuulibwa ku njegoyego z’ekibuga [[:en:Qoryoley|Qoryoley]] . Okusinziira ku ntambula,.kyasuubirwa nti abatujju bano baali basinga kulumba oba [[:en:Qoryoley|Qoryoley]] oba [[:en:Awdheegle|Awdhegle]], ebibuga byombi nga birina okumpi ennyo ne Buulo-Mareer. <ref>{{Cite web |title=@HarunMaruf |url=https://twitter.com/HarunMaruf/status/1663614303893614600 |access-date=2023-06-23 |website=Twitter |language=en}}</ref> Amagye ga [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] mu bibuga ebyo gaasigala ku bunkenke nnyo, nga gasuubira nti abatujju bajja kulumba enkambi zaabwe, ate amagye ga [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|UPDF]] agaali gasimbye e Buulo-Mareer ne gakka wansi abakuumi baago, oluvannyuma ekyalabika ng’ensobi ey’amaanyi.
Ku ssaawa nga 11 [[:en:East_Africa_Time|obudde bw'obuvanjuba]], okubwatuka kwa [[:en:Car_bomb|SVBIED]] ebibwatuka byasitulwa abatujju ba Al-Shabaab [[:en:Suicide_attack|bannalukalala]] ku bifo by’ebyokwerinda ebiwerako mu nkambi eno, ne batta amagye ga [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] agaali gasimbye eyo ne bamenya enkambi. Kino kyaddirira amangu ddala okulumba okw’amaanyi okwakolebwa ekibinja ky’abalwanyi ba Al-Shabaab ne balumba enkambi eno eyamenyebwa okuva ku njuyi ez’enjawulo, ekyaleetera amagye ga UPDF agamu okusattira ne badduka, ekyaleetera obutali butebenkevu mu bitongole ebiri mu nkambi eno. <ref name="bbc.network">{{Cite web |title=Ugandan army officers sacked for cowardice in attack on Somalia's Bulo Marer Atmis base |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67395988 |access-date=2024-02-19 |website=BBC}}</ref>
Mu katambi ka ppokopoko akafulumizibwa oluvannyuma ekibinja kino, abatujju balabibwa nga banyigiriza nnyo amagye ga UPDF agali mu nkambi eno nga bakuba amasasi ag’amaanyi nga bakozesa [[:en:PK_machine_gun|emmundu za PK]] ne n'[[:en:Rocket-propelled_grenade|ebikompola (RPGs)]] mu bungi okuva ku [[:en:Front_(military)|njuyi]] ez’enjawulo .
Olw’okukitegeera nti amagye gaabwe gaali gasinga nnyo, abaduumizi Maj. Oluka ne Maj. Obbo baawadde [[:en:Platoon|ebibinja]] byabwe ekiragiro okudda emabega, ekyaleetawo obutabanguko n’okutya mu bibinja ebirala ebyasigalawo nga bikuuma enkambi okuva ku balumbaganyi. Ekikolwa kino oluvannyuma kyandikirawo abaduumizi bano 2 okwolekera kkooti y’amagye amagye ga Uganda. <ref>{{Cite web |last=Atukunda |first=Rogers |date=2023-06-04 |title=Two UPDF Commanders Face Court Martial over Buulo Mareer Base Tragedy |url=https://softpower.ug/two-updf-commanders-face-court-martial-over-buulo-mareer-base-tragedy/ |access-date=2023-06-23 |website=SoftPower News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Buulo Mareer Attack: Two UPDF Commanders Arrested, 54 Dead Bodies Discovered {{!}} The Kampala Post |url=https://kampalapost.com/content/bulo-mareer-attack-two-updf-commanders-arrested-54-dead-bodies-discovered |access-date=2023-06-23 |website=kampalapost.com}}</ref>
We bwazibira ssaawa emu ey'okumakya, ebisenge by’enkambi byaali bibuutikiddwa abalumbaganyi, abamu ne beeyiwa mu nkambi, ne bamaliriza amagye agaali galumiziddwa, wamu n’okunyaga n’okusaanyaawo enkambi, ate abasigadde ne bagoberera amagye agaali gadda emabega, ekyavaamu abajaasi bangi nnyo okuttibwa, ng’abamu baakwatibwa nga balamu, ate abamu ekirungi ne basobola okudduka n’ebigere okutuuka ku base ya [[:en:African_Union_Transition_Mission_in_Somalia|ATMIS]] eyali okumpi, esangibwa kumpi Kiromita 10 mu Bukiikakkono bwa Buulo-Mareer, mu kyalo Golweyn <ref name="KM">{{Cite web |title=@KagutaMuseveni |url=https://twitter.com/KagutaMuseveni/status/1662554392212516866 |access-date=2023-06-23 |website=Twitter |language=en}}</ref>
Oluvannyuma lw’okuwamba ekibuga kino mu bujjuvu, abatujju baakiyingidde ne banyaga ebifo eby’okulawuna [[:en:Somali_National_Army|SNA]] ebyasuulibwa emabegako amagye ga Somalia. Okukkakkana nga bavudde mu kibuga kino nga ATMIS tennakikwata Ogwomukaaga nga 1 .
== Ebyavaamu ==
Mu kiwandiiko ekyafulumizibwa aba Al-Shabaab nga wayise essaawa ntono oluvannyuma lw’obulumbaganyi buno, ekibinja ky’abatujju kino kyategeeza nti kye kyakola obulumbaganyi buno, nga kigamba nti kyatta abajaasi abatakka wansi wa 137 mu bulumbaganyi buno. <ref>{{Cite web |title=Al-Shabab killed 54 Ugandan soldiers in Somalia, says Museveni |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/4/al-shabab-killed-54-ugandan-soldiers-in-somalia-says-museveni |access-date=2023-06-23 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref> Abakungu ba gavumenti ya Uganda baawakanya ebigambo ebyo, ne bagamba nti ku bajaasi 221 abaali basimbye mu nkambi eno, 54 be battibwa mu bulumbaganyi buno, nga bagamba nti omuwendo gw'aba Al-Shabaab abaafiiriddewo "guyitiridde nnyo". <ref name="bbc.network">{{Cite web |title=Ugandan army officers sacked for cowardice in attack on Somalia's Bulo Marer Atmis base |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67395988 |access-date=2024-02-19 |website=BBC}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/world-africa-67395988 "Ugandan army officers sacked for cowardice in attack on Somalia's Bulo Marer Atmis base"]. </cite></ref>
Al-Shabaab yagenda mu maaso n’okufulumya akatambi ka ddakiika 53 ng’obulumbaganyi ku nkambi eno nga wayise ennaku eziwera, nga kalaga emirambo gy’abajaasi ba UPDF abatakka wansi wa 45, nga mu bano mwe mwali omulambo gwa Lt. Col. Edward Nyororo, omuduumizi w’eddaala ery’oku ntikko mu nkambi eno, nga kigambibwa nti [[:en:Suicide|yeekuba amasasi n’afa]] ng’abatujju bayingira base ng’engeri y’okwewala okukwatibwa. <ref>{{Cite web |date=2023-06-05 |title=In Lt Col Nyororo, al-Shabaab cut a chain of bravery, hope |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/in-lt-col-nyororo-al-shabaab-cut-a-chain-of-bravery-hope-4258470 |access-date=2023-06-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name="theeastafrican.co.ke">{{Cite web |date=2023-05-27 |title=Attack on Atmis base sends shockwaves in Uganda |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/attack-on-atmis-base-sends-shoc-kwaves-in-uganda-4248800 |access-date=2023-06-23 |website=The East African |language=en}}</ref> Oluvannyuma ekibinja ky'abatujju kino kyalinnyisa omuwendo gw'abaafiiridde mu "kumpi 200", mu kiwandiiko ekipya ekyafulumizibwa omukungu omukulu mu Al-Shabaab.
Abajaasi ba Uganda abawerako nabo baakwatibwa [[:en:Prisoner_of_war|ng'abasibe mu lutalo .]]
Ekirala, waliwo abajaasi ba UPDF bana abasobola okwekweka abatujju mu bisaka ebinene ku njegoyego z’ekibuga Buulo-Mareer, nga kigambibwa nti baawangaalira ku musulo gwabwe okumala ennaku mukaaga okutuusa ekibuga kino lwe kyaddamu okuwambibwa abaserikale ba ATMIS nga Ogwokutaano 31. <ref>{{Cite web |date=2023-06-06 |title=Ugandan Soldiers Survive Six Days Hiding From Al-Shabab, Says Military |url=https://www.voanews.com/a/ugandan-soldiers-survive-six-days-hiding-from-al-shabab-says-military-/7124626.html |access-date=2023-06-23 |website=VOA |language=en}}</ref> <ref name="UA">{{Cite web |date=2023-05-31 |title=UPDF Uproots Al-Shabaab Terror Group From Buulo Mareer |url=https://www.updf.go.ug/missions/updf-uproots-al-shabaab-terror-group-from-buulo-mareer/ |access-date=2023-06-23 |website=UPDF |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.updf.go.ug/missions/updf-uproots-al-shabaab-terror-group-from-buulo-mareer/ "UPDF Uproots Al-Shabaab Terror Group From Buulo Mareer"]. </cite></ref>
Mu mboozi ey’akafubo n’omu ku baasimattuka, agamba nti mu kiro ekyakeesa ng'obulumbaganyi buno bugenda kubaawo, abalimi b’omu bibuga b’omu kitundu baali bafaayo ku birime byabwe okumpi n’enkambi ya UPDF nga buyise katono okusinga bulijjo, ekyaviirako abajaasi okukyamusa abatujju ba Al-Shabaab abaali bagenda mu maaso nga bagamba nti balimi b’omu kitundu bwe basemberedde enkambi eno, ekyalwawo okukola. <ref>{{Cite web |last=URN |date=2023-06-12 |title=UPDF mistook al-Shabaab militants for Somali farmers – surviving soldiers |url=https://observer.ug/news/headlines/78146-updf-mistook-al-shabaab-militants-for-somali-farmers |access-date=2023-06-23 |website=The Observer – Uganda |language=en-gb}}</ref>
Kino kiyinza okulaga nti bannansi b’omu kibuga kino baakolagana ne Al-Shabaab mu nteekateeka y’obulumbaganyi buno, obwali bulabibwa emabegako mu bulumbaganyi obwaliwo emabega ku magye g’omukago gwa Afrika nga [[:en:Battle_of_Leego_(2015)|Olutabaalo lwa Leego in 2015]], [[:en:Battle_of_El_Adde|Olutabaalo lwa El Adde 2016]], [[:en:Battle_of_Kulbiyow|Olutabaalo lwa Kulbiyow mu 2017]], abaayo bwe baawa Al-Shabaab intel ne babayamba mu capturing abajaasi abatolose. <ref>{{Cite web |last=Ombati |first=Cyrus |title=Local clan in El Adde might have betrayed KDF |url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2000189296/local-clan-in-el-adde-might-have-betrayed-kdf |access-date=2023-06-24 |website=The Standard |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=@THE_GEELLE |url=https://twitter.com/THE_GEELLE/status/1662068808373215232 |access-date=2023-06-26 |website=Twitter |language=en}}</ref>
Mu Ogwekkuminoogumu 2023, kkooti y’amagye eya Uganda eyatuula e [[:en:Mogadishu|Mogadishu]] yasingisa Major Oluka ne Colonel Deo Akiki omusango gw’obutitiizi n’okulemererwa okwanukula okulabula ku bulumbaganyi obwali bugenda okubaawo era n’eragira bagobe mu buweereza. Abaserikale bana abatali ba kaminso nabo basingisibwa emisango olw’okulemererwa okukuuma ebyuma by’amagye. <ref>{{Cite web |last=Winter |first=Joseph |date=2023-11-12 |title=Ugandan army officers sacked for cowardice in attack on Somalia's Bulo Marer Atmis base |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67395988 |access-date=2023-11-12 |website=BBC |language=en-gb}}</ref>
== Ebikolwa eby’okuddamu ==
[[:en:United_States_Department_of_State|Ekitongole ky’ensonga z’ebweru mu Amerika]] kyasaasira nnyo ab’enganda n’emikwano gy’abagenzi era ne baagaliza “abo abaalumizibwa okuwona mu bujjuvu.” <ref>{{Cite web |title=Attack on the African Union Transition Mission in Somalia |url=https://www.state.gov/attack-on-the-african-union-transition-mission-in-somalia/ |website=US Department of State}}</ref>
== Okulemererwa mu bukodyo ==
Mu kiwandiiko ekyafulumizibwa mu lujjudde Pulezidenti [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] oluvannyuma lw’ennaku mu [[:en:Kampala|Kampala]], yavumirira [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|UPDF]] olw’obuli bw’enguzi, n’agamba nti mu kifo ky’okusindika ‘abajaasi abagumu ab'olutalo’, ‘abafumbi n’abakuumi’ baasindikibwa e [[Somalia]] ng’engeri y’okufunamu ssente mu kifo ky’okutunuulira akabi akali. <ref name="UO">{{Cite web |last=Asiimwe |first=Georgeb |date=2023-05-29 |title=Museveni: UPDF Officers Sending Their Cooks, Aides to Fight Al Shabaab in Somalia |url=https://chimpreports.com/museveni-updf-officers-sending-their-cooks-aides-to-fight-al-shabaab-in-somalia/ |access-date=2023-06-23 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Yagattako nti "ekintu kino eky'omukisa omubi kisaana okukozesebwa okujjukiza bonna abakwatibwako, nti ebikwekweto mu Somalia ne katemba ebirala, mirimu gya kulwana so si mirimu gya bulungibwansi mw'osobola okufuna ensako z'ekibiina ky'Amawanga Amagatte", bwe yategeezezza mu kiwandiiko. "Somalia kifo kya bulabe nnyo... bw'ogendayo bw'otyo, [ojja] kumaliriza ng'olina embeera embi ku lulwo." <ref name="UO" />
Museveni era yeewozaako nti [[:en:Unmanned_combat_aerial_vehicle|ennyonyi]] za Amerika ne Turkey ezitali za bulijjo zaaliwo mu lutalo luno, kyokka nga tezikolagana na bannaabwe wadde amagye ga UPDF enkambi bwe yatuuka okulumbibwa. <ref>{{Cite web |last=Omara |first=Geoffrey |date=2023-05-30 |title=U.S. Drones Did Not Help UPDF During Al Shabaab Attack – Museveni |url=https://chimpreports.com/u-s-drones-did-not-help-updf-during-al-shabaab-attack-museveni/ |access-date=2023-06-23 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Era yagamba nti abatujju abaalumba enkambi eno baali nga 800, <ref name="KM">{{Cite web |title=@KagutaMuseveni |url=https://twitter.com/KagutaMuseveni/status/1662554392212516866 |access-date=2023-06-23 |website=Twitter |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://twitter.com/KagutaMuseveni/status/1662554392212516866 "@KagutaMuseveni"]. </cite></ref> ekyaleetawo ebibuuzo mu bantu ku ngeri abatujju 800 gye baasobola okuyita ku by’okwerinda ne bakola obulumbaganyi obw’amaanyi bwe butyo.
Ate [[:en:United_States_Africa_Command|AFRICOM]], yategeeza mu kiwandiiko kye yafulumya oluvannyuma lw'essaawa nti yakola ennyonyi ku bannalukalala mu bulumbaganyi buno, ng'egamba nti "yasaanyawo eby'okulwanyisa n'ebikozesebwa eby'atwalibwa mu ngeri emenya amateeka abalwanyi ba Al-Shabaab", kyokka teyalaga oba waliwo abatujju ba Al-Shabaab abattiddwa mu nnyonyi eno, kyokka n'etegeeza nti tewali bantu baabulijjo yatuusibwako bulabe. <ref>{{Cite web |title=U.S. forces engage insurgents in support of the Federal Government of Somalia |url=https://www.africom.mil/pressrelease/35213/us-forces-engage-insurgents-in-support-of-the-federal-government-of-somalia |access-date=2023-06-23 |website=www.africom.mil |language=en}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Buulo Mareer 2023}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
toiy5dadeuxj9cs3nmish4wltqq4r93
Category:Abaafa mu 1992
14
14312
56890
2026-06-26T17:41:57Z
DitektivUg
11122
ntonzeewo ettuluba
56890
wikitext
text/x-wiki
Bano be bantu abaafa mu 1992
gf5mpqrdumiozf9uz5ln6o1o8j6msim
Haskell County, Texas
0
14313
56900
2026-06-26T18:38:18Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Haskell County, Texas]] to [[Essaza lye Haskell, Texas]]: Misspelled title
56900
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Haskell, Texas]]
oq4l1noy9uqn4p3q2wx7ndgat03r8n2
Patrick Ayota
0
14314
56901
2026-06-26T18:38:18Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1351273014|Patrick Ayota]]"
56901
wikitext
text/x-wiki
'''Patrick Michael Ayota''' [[Accountant|mubalirizi w’ebitabo]] Omunnayuganda era [[Corporate executive|akulira ebitongole]], nga ye [[Managing director|maneja dayirekita]] wa [[Ekitongole kya National Social Security Fund (Uganda)|National Social Security Fund of Uganda]], okutandika nga 18 ogwomunaana 2023. Wakati w'ogwekkumi n'ebiri mu 2022 n'ogwomunaana mu 2023, yaliko CEO/managing director mu NSSF Uganda, mu busobozi obw’okukola emirimu. Endagaano ye nga MD/CEO egenda mu maaso okutuusa mu gwomunaana 2028.<ref name="0R">{{Cite web |last=David Vosh Ajuna |date=18 August 2023 |title=Amongi appoints Patrick Ayota as NSSF MD |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/amongi-appoints-patrick-ayota-as-nssf-md-4339874 |access-date=19 August 2023 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
Okuva nga 29 Ogwekkumi mu 2017 okutuuka mu gwomunaana 2023, yali amyuka maneja wa NSSF mu Uganda.<ref name="1R">{{Cite web |last=Emmanuel Ainebyoona |date=23 October 2017 |title=Finance Minister declines to renew Ssali's contract, names new NSSF Deputy Managing Director |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Finance-Minister-declines-to-renew-Ssali-contract/688334-4152502-135ka1e/index.html |access-date=24 October 2017 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Era ye ssentebe w'ekibiina ekigatta emikutu gy'amawulire ekya [[New Vision (olupapula lw'amawulire)|New Vision]], ekitundu kya [[Government of Uganda|Gavumenti ya Uganda]].<ref name="BrdR">{{Cite web |last=Samuel Sanya |date=13 November 2020 |title=Vision Group weathers COVID-19, to issue dividend and diversify |url=https://www.newvision.co.ug/news/1532064/vision-group-weathers-covid-19-issue-dividend-diversify |access-date=3 January 2020 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y’e Tororo]], mu [[Eastern region|Buvanjuba]] bwa Uganda. Yasomera mu masomero ag'omukitundu mu Uganda nga tannagenda ku yunivasite. Yasomera mu [[Liberty University|Yunivasity y'e Liberty]] e [[Lynchburg, Virginia]], mu [[Amerika]], n’afuna diguli [[Bachelor of science|esooka mu Ssayansi]].<ref name="Dir">{{Cite web |last=NVG |date=24 October 2017 |title=New Vision Group: Board of Directors |url=https://visiongroup.co.ug/board-of-directors/ |access-date=24 October 2017 |publisher=[[New Vision Group]] (NVG)}}</ref> Oluvannyuma, yakkirizibwa mu [[University of south Carolina|Yunivasite ya South Carolina]], e [[Columbia County, Georgia|Columbia]], n'atikkirwa [[Master of business adminstration|diguli eyookubiri mu nzirukanya y'emirimo]]. Era [[Certified public accountant|mubalirizi w'ebitabo bya gavumenti omukakafu]],<ref name="Profile">{{Cite web |last=Bloomberg Research |date=2010 |title=Executive Profile: Patrick M. Ayota |url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=37091977&privcapId=32667635&previousCapId=32667635&previousTitle=Barclays%20Bank%20of%20Uganda%20Limited |access-date=24 October 2017 |publisher=[[Bloomberg.com|Bloomberg Research]]}}</ref> era mmemba w'ekitongole [[Institute of Certified Public Accountants of Uganda|ky'ababalizi ba gavumentiabakakasibwa mu Uganda]].<ref>{{Cite web |last=TAU |date=June 2012 |title=Institute of Certified Public Accountants of Uganda: List of New members admitted in December 2011 and January to March 2012 |url=http://www.todaysaccountant.com/index.php/prevous-issues?download=2:today-s-accountant-magazine-april-june-2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160913104252/http://todaysaccountant.com/index.php/prevous-issues?download=2:today-s-accountant-magazine-april-june-2012 |archive-date=13 September 2016 |access-date=24 October 2017 |publisher=Today's Accountant Uganda (TAU) |format=PDF}}</ref>
== Emirimu ==
Oluvannyuma lw’okusoma diguli, yagenda okubeera mu kitundu ky’e [[Atlanta, Georgia]] mu [[Amerika]]. Yakozesebwa mu ofiisi zaayo e Atlanta, mu kibiina kya Reznick, leero ekiyitibwa CohnReznick, kkampuni ennene ey’ensi yonna ekola ku kubala ebitabo. Mu 2007, Ayota yaddayo mu Uganda n’atandika omulimu ng’akulira ebyensimbi mu Barclays Bank of Uganda (leero [[Absa Bank Uganda Limited]]).<ref name="Profile">{{Cite web |last=Bloomberg Research |date=2010 |title=Executive Profile: Patrick M. Ayota |url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=37091977&privcapId=32667635&previousCapId=32667635&previousTitle=Barclays%20Bank%20of%20Uganda%20Limited |access-date=24 October 2017 |publisher=[[Bloomberg.com|Bloomberg Research]]}}</ref>
Mu 2010, Ayota yava mu bbanka ya Barclays n’apangisibwa ekitongole kya National Social Security Fund of Uganda (NSSF Uganda), ng’akulira ebyensimbi. Mu kunoonya abakulira NSSF Uganda abapya ab’oku ntikko, mu gwomukaaga gwa 2014, Ayota ye yasinga okufuna obubonero obusinga obunene ku bwa amyuka Maneja dayirekita.<ref>{{Cite web |last=Frederic Musisi |first=and Richard Wanambwa |date=19 June 2014 |title=NSSF board approves Agaba, Ayota for top jobs |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/NSSF-board-approves-Agaba--Ayota-for-top-jobs/688334-2353434-13nopoxz/index.html |access-date=24 October 2017 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Kyokka olw’okuyingira mu nsonga za Pulezidenti [[Yoweri Museveni]], ttiimu ey’oku ntikko ey’enjawulo yapangisibwa era Ayota n’asigala ng’akulira ebyensimbi mu kitongole kino.<ref>{{Cite web |last=Wakabi |first=Michael |date=8 November 2014 |title=Is Richard Byarugaba walking a tightrope at NSSF Uganda? |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/Will-Richard-Byarugaba-survive-NSSF-Uganda-intrigues/-/2558/2515862/-/item/0/-/a50nlr/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108193008/http://www.theeastafrican.co.ke/news/Will-Richard-Byarugaba-survive-NSSF-Uganda-intrigues/-/2558/2515862/-/item/0/-/a50nlr/-/index.html |archive-date=8 November 2014 |access-date=24 October 2017}}</ref> Mu gwekkumi 2017, enkyukakyuka endala zakolebwa mu lukiiko lwa NSSF, era Ayota n’alondebwa ng’omumyuka wa maneja omukulu.<ref name="1R">{{Cite web |last=Emmanuel Ainebyoona |date=23 October 2017 |title=Finance Minister declines to renew Ssali's contract, names new NSSF Deputy Managing Director |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Finance-Minister-declines-to-renew-Ssali-contract/688334-4152502-135ka1e/index.html |access-date=24 October 2017 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ebirala by’olina okulowoozaako ==
Mu kiseera kye yamala mu Amerika, Ayota yali mujjumbize mu kibiina kya Uganda mu bukiikaddyo bwa America, era yali akulira ebyensimbi mu kibiina kya [[Uganda North American Association]] (UNAA) okuva mu 2001 okutuuka mu 2002, era nga ye ssentebe w’akakiiko k’ebyokulonda aka UNAA mu 2005.<ref>{{Cite web |last=Namunyak |first=Kemunto |date=5 September 2005 |title=Abdul Kimbugwe is the new president of Ugandans in North America |url=http://mshale.com/2005/09/05/abdul-kimbugwe-is-the-new-ugandans-in-no-america/ |access-date=24 October 2017 |publisher=Mshale.com}}</ref>
Okutandika ne 2016, atuula ku lukiiko olufuzi olwa [[New Vision Group|New Vision]], nga dayirekita atali mukulu. <ref name="Dir">{{Cite web |last=NVG |date=24 October 2017 |title=New Vision Group: Board of Directors |url=https://visiongroup.co.ug/board-of-directors/ |access-date=24 October 2017 |publisher=[[New Vision Group]] (NVG)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNVG2017">NVG (24 October 2017). [https://visiongroup.co.ug/board-of-directors/ "New Vision Group: Board of Directors"]. Kampala: [[New Vision Group]] (NVG)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 October</span> 2017</span>.</cite></ref> Era atuula ku lukiiko olufuzi olwa [[Housing Finance Bank]], Uganda ewola emisingo, nga NSSF Uganda erina emigabo 50 ku buli 100, era nga dayirekita atali mukulu.<ref>{{Cite web |last=HFBU |date=24 October 2017 |title=Housing Finance Bank: The Board and Top Management |url=https://www.housingfinance.co.ug/about-us/management-team.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220094820/http://www.housingfinance.co.ug/about-us/management-team.html |archive-date=20 December 2017 |access-date=24 October 2017 |publisher=[[Housing Finance Bank]] (HFBU)}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Uganda Retirement Benefits Regulatory Authorityri|Ekitongole ekivunaanyizibwa ku miganyulo gy'abawummudde mu Uganda]]
* [[Minisitule y’ebyensimbi, enteekateeka n’enkulaakulana y’ebyenfuna (Uganda)]]
== Ebijuliziddwa ==
o6cgk8umbbz6e3h1h0c1zpl3qmiatlr
Heard County, Georgia
0
14315
56909
2026-06-26T18:40:31Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Heard County, Georgia]] to [[Essaza lye Heard, Georgia]]: Misspelled title
56909
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Heard, Georgia]]
3dgpeelvb0o3xhkl9g6gj76y2urwatg
Hemphill County, Texas
0
14316
56922
2026-06-26T18:45:34Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hemphill County, Texas]] to [[Essaza lye Hemphill, Texas]]: Misspelled title
56922
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hemphill, Texas]]
rufmklo0g499tp48a4uphktv2779rxc
Henderson County, Kentucky
0
14317
56925
2026-06-26T18:46:14Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henderson County, Kentucky]] to [[Essaza lye Henderson, Kentucky]]: Misspelled title
56925
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Henderson, Kentucky]]
2y1an5vdzzyfbp1lk0xb0wzys13d0h2
Henderson County, Texas
0
14318
56928
2026-06-26T18:46:55Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henderson County, Texas]] to [[Essaza lye Henderson, Texas]]: Misspelled title
56928
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Henderson, Texas]]
accd7lyv794noyqscdr3yiury1mgobf
Henry County, Ohio
0
14319
56936
2026-06-26T19:01:19Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Henry County, Ohio]] to [[Essaza lye Henry, Ohio]]: Misspelled title
56936
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Henry, Ohio]]
gf358ducjlq3x3bb7thn7st48e5ge2a
Hickman County, Kentucky
0
14320
56961
2026-06-26T19:09:04Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hickman County, Kentucky]] to [[Essaza lye Hickman, Kentucky]]: Misspelled title
56961
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hickman, Kentucky]]
g2wqk35mnqd6vf9bp9ngzfmme9453rw
Hickory County, Missouri
0
14321
56964
2026-06-26T19:09:43Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hickory County, Missouri]] to [[Essaza lye Hickory, Missouri]]: Misspelled title
56964
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hickory, Missouri]]
mgkbaicbuinylgfyaj85chpuxlic6j5
Hidalgo County, Texas
0
14322
56967
2026-06-26T19:10:27Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Hidalgo County, Texas]] to [[Essaza lye Hidalgo, Texas]]: Misspelled title
56967
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Hidalgo, Texas]]
1meh3eovbmcdpggv3nvsdbk78b4gst3
Highland County, Ohio
0
14323
56970
2026-06-26T19:11:04Z
Nambogo Catharine
6408
Nambogo Catharine moved page [[Highland County, Ohio]] to [[Essaza lye Highland, Ohio]]: Misspelled title
56970
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Essaza lye Highland, Ohio]]
5isafcqy5mwka708x815kemzuy136k7
Category:Bunyoro
14
14324
56979
2026-06-27T08:44:44Z
DitektivUg
11122
ntonzeewo ettuluba
56979
wikitext
text/x-wiki
Ggwanga ly'abantu abayitibwa Abanyoro nga lirina n'obufuzi obw'ensikirano mu Bugwanjuba bwa Uganda.
ae988hmvbw1rx3c0srzdmk1nvb9gg9z
Egypt
0
14325
56990
2026-06-27T09:59:09Z
DitektivUg
11122
DitektivUg moved page [[Egypt]] to [[Misiri]]: Misspelled title: lye linnya ery'Oluganda
56990
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Misiri]]
8e2tv88zdsn2hjvi4g8ild9obt9legl
Category:Abaazaalibwa mu 1920
14
14326
56995
2026-06-27T11:15:04Z
DitektivUg
11122
ngassseeko ekinnyonnyoko
56995
wikitext
text/x-wiki
Abantu abaazaalibwa mu 1920
rsk5wpl6xhxqdpg4ci6g9mjfwm8abxk