Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk NBS Television (Uganda) 0 8246 77440 42399 2026-10-24T18:22:17Z Mackedia 11849 Converted references 77440 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel|name=NBS TV|logo=|logo_size=|logo_alt=|logo_caption=|image=|image_size=|image_alt=|caption=|type=|country=[[Uganda]]|area=|tvstations=|tvtransmitters=|affiliates=|headquarters=Next Media Park, Plot 13, Summit View Road, Naguru, Kampala, Uganda<ref>{{cite web | url=https://www.routineblast.com/nbs-tv-finally-relocates-from-kamwokya-as-next-media-services-plot-to-dethrone-ntv/ | title=NBS TV Finally Relocates from Kamwokya as Next Media Services Plot to Dethrone NTV | date=23 August 2020 | access-date=14 November 2022 | archive-date=20 July 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230720010427/https://www.routineblast.com/nbs-tv-finally-relocates-from-kamwokya-as-next-media-services-plot-to-dethrone-ntv/ | url-status=dead }}</ref>|language=[[English language|English]]|picture_format=[[1080i]] [[HDTV]]|former_names=|owner=[[Kin Kariisa]] since 2008 <br> Nathan Igeme Nabeta (2007-2008)|parent=[[Next Media Services]]|key_people=|founded={{Start date and age| 16 June 2008}}|founder=Kin Kariisa|launch_date={{Start date|2007|06|16}}|replaced=|closed_date=|replaced_by=|website={{URL|nextmedia.co.ug}}|webcast=}} '''NBS Television''' Mukutu gwa televizoni ya [[:en:Uganda|Uganda]] ogutwalibwa Next Media Services. Ekitebe ky'ayo ekikulu kisangibwa ku Next Media Park, Poloti 13, oluguudo lwa Summit View, Naguru, [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'eKampala]].<ref>{{Cite web |last=Mbabazi |first=Charity |date=2019-11-30 |title=NBS TV Set to Shift to Former WBS Offices in Naguru |url=https://thetowerpost.com/2019/11/30/nbs-tv-set-to-shift-to-former-wbs-offices-in-naguru/ |access-date=2026-10-24 |website=TowerPostNews |language=en-US}}</ref> == Ebyafaayo by'ayo == Olugero lwa Next Media Services lw'atandiika oluvanyuma lw'okutandikawo NBS televizoni eyali ey'okutandika okuweereza ku mpewo nga 16 Ogwomukaaga 2008, lw'eyawandisibwa era nefuna [[:en:License|layisinsi]] nga balina ekyuma kimu kikalimagezi ([[:en:Transmitter|transmitter]]) n'ekitebe ky'ayo nga kiri ku Media Plaza mu Kamwokya, ku ngyegoyego z'ekibuga Kampala. Okutandikibwawo kwa televizoni eno kwayoleka akabonero akokutandikawo Kkampuni endala omw'ali Sanyuka TV, Salaam TV (ng'ebilagibwa bisinzira ku nzikiriza y'oBuyisiraamu), Nile post (olupapula lw'okumutimbagano), Next Radio, ne Next Conference Centre ( ekifo ky'emikolo), Next Productions ne Next Communications. Ekibiina ky'ajaguza [[:en:Anniversary|anivasale]] y'akyo ey'omulundi ogwekkumi mu mwezi Gwomukaaga 2018 era oluvanyuma basengukira ku Media Park, ekyali ekitebe ky'eyali emanyikiddwa nga WBS TV.[1] NBS elina abantu abaweereza ku mpewo ab'enkizo era abamanyikiddwa omuli Joseph Kigozi; akulira enteekateeka, engeli wamu n'ebigendererwa bya Kkampuni , [[:en:Canary_Mugume|Canary Mugume]][[:en:Rukh-Shana_Namuyimba|Rukh-Shana Namuyimba]], ne [[:en:Solomon_Serwanjja|Solomon Serwanjja]] ng'omusomi w'amawulire. Omu ku bakyala ab'enkizo bannamawulire mu Buvanjuba bwa Afrika, [[:en:Joy_Doreen_Biira|Joy Doreen Biira]], naye yali muweereza.[2] Kkampuni eno emanyikiddwa nnyo mu kussa essira mu [[:en:Politics|by'obufuzi]], ekyaviirako enjogera eya “Entabiro y'ebyobufuzi”. Sitesoni elina emu ku pulogulaamu ey'ebyobufuzi ennene mu Ggwanga eya Frontline eragibwa buli Lwakuna lwa wiiki ekiro era nga eleeta abakulembeze ab'enjawulo okuva mu [[:en:Political_party|bibiina by'obufuzi]] eby'enjawulo ne Barometer eno nga y'amuLuganda era nga eragibwa buli Lwakubiri ekiro.<ref>https://www.showbizuganda.com/nbs-television-launches-state-of-the-art-studio-ahead-of-2021-polls/</ref> NBS era elina pulogulaamu ezikwata ku bya bizinensi, filimu, ebyemizannyo, eby'abavubuka n'ebisanyusa ebirala. Televizoni y'abwe ey'oluganda eya Sanyuka eraga pulogulaamu omuli Startimes Uganda Premier League ne pulogulaamu enyumira ennyo abavubuka eya Uncut era ng'eno eragibwa ne ku NBS.<ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2021-09-30 |title=Third edition of the NBS TV's Housing Baraza launched |url=https://nilepost.co.ug/homes/117206/third-edition-of-the-nbs-tvs-housing-baraza-launched |access-date=2026-10-24 |website=Nilepost News |language=en}}</ref> == Abakozi baayo ab'enkizo == === [[:en:Canary_Mugume|Canary Mugume]] === Canary Mugume munnamawulire wa Uganda era omunonyereza akola ne NBS Televizoni era nga mmemba mu Léo Africa Young Emerging Leaders Program. Obuweerezaabwe mukunoonyereza bwekuusa nnyo ku nsonga ezifa mu Ggwanga, okugootana kw'ebyenfuna, n'ensonga z'abantu ba bulijjo era kino ky'amuleetera okulinyisibwa eddala era asoma amawulire ga bulletin Live @ 9 agasinga okulabibwa wamu ne Isabella Tugume ku lusooka 2 Ogwomunaana 2021. === [[:en:Samson_Kasumba|Samson Kasumba]] === Samson Kasumba musumba wa [[:en:Ugandan|Uganda]], musasi w'amawulire. Akola ne [[:en:NBS_Television|NBS Televizoni]] naddala ku pulogulaamu ya live at 9. Yasooka kuweereza ku Urban TV Uganda nga tannaba kwegatta ku NBS Televizoni mu 2016. Era yali omu ku kakuyege wa Topowa owa CCEDU, ttiimu y'abalwanirizi b'eddembe ly'obuntu mu kaseera k'okulonda kwa wamu okwa 2016. Yakwatibwa olw'okugyemera ebiragiro bya Gavumenti ebyali by'atekebwawo okutangira okusaasana kw'ekirwadde ki lumiima mawugwe ekya [[:en:COVID-19|COVID-19]]. === Solomon Serwanjja === Solomon Serwanjja mmunnamawulire wa Uganda omunoonyereza era omusasi w'amawulire wa NBS Televizoni. Mu 2019, Serwanjja yaweebwa awaadi ya [[:en:Komla_Dumor_Award|Komla Dumor Award]], awaadi y'omwaka etegekebwa aba [[:en:BBC|BBC]] "eri omuntu anywedde mu banne akendo mu kubeera era n'okukola mu Afrika ng'agatta wamu obukugu bw'okusaka amawulire, okuweereza, n'ekitone eky'enjawulo mu kunyumya emboozi z'Afrika n'okwagala okungi n'ekigendererwa eky'okufuuka omututumufu mu biseera by'omumaaso." === [[:en:Mildred_Amooti_Tuhaise|Mildred Amooti Tuhaise]] === Mildred Amooti Tuhaise munnayuganda era [[:en:News_anchor|musasi w'amawulire]] ku [./Https://en.wikipedia.org/wiki/NBS%20Television NBS Televizoni]. === [[:en:Rukh-Shana_Namuyimba|Rukh-Shana Namuyimba]] === Rukh-Shana Namuyimba munnayuganda omukugu muu by'empuliziganya, [[:en:News_anchor|musasi w'amawulire]], era omu kubatandisi ba Xfinity Communications, Ltd. Y'akolako nga omusasi w'amawulire owa [[:en:NTV_Uganda|NTV Uganda]] nga tannegata ku NBS Televizoni. === Dalton Kaweesa === Dalton Kaweesa munnamawulire omunoonyereza ng'alina ekiluyi ku by'kwelinda n'obweguguungo. Mukugu mu kuweereza eby'obufuzi n'ebikwata ku by'enfuna. Nga tannegatta ku ttivvi, yali akolera mu kufulumya mawulire. Amagezi ge ku byafaayo by'ebyobufuzi era okwewaayo kwe kw'amusobozesezza okulinnya eddala mu mawulire n'afuuka akulira okuwandiika amawulire (NBS's Chief News Editor). Era yakolako nga omumyuka w'omuwandiisi w'amawulire mu kitongole ky'ekimu. == Abaweereza b'okumpewo abamanyikiddwa == == Abaweereza abaaliko == * [[:en:Joy_Doreen_Biira|Joy Doreen Biira]], Morning Breeze * [[:en:Tamale_Mirundi|Tamale Mirundi]] ku pulogulamu y'ebyobufuzi eya One on One == Pulogulaamu ez'enkizo ezimanyikiddwa == * ''[[:en:Kyaddala|Kyaddala]]'', 2019 * ''[[:en:The_Campus_(TV_series)|The Campus]]'', 2016 * NBS Live at 9 * NBS Amasengejje * NBS After 5 * NBS Frontline * NBS Barometer * Startimes Uganda Premier League (Sanyuka TV) * Uncut and Uncut Sabula (NBS Television & Sanyuka) == Ebijuliziddwamu == <references /> == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * https://bigeye.ug/top-ten-ntv-presenters-who-left-for-nbs-tv-number-5-is-shocking/ * https://web.archive.org/web/20180619213550/http://observer.ug/lifestyle/39398-nbs-tv-s-kin-kariisa-how-cool-barber-became-a-media-baron * https://web.archive.org/web/20221114203403/https://the-buzznation.com/2022/05/03/nbs-tv-preys-ntv-again-and-snatches-sports-presenter-andrew-kabuura/ bsp7c8tpcjg1pp7kfmrcwbyvcz6xh64 91.3 Capital FM 0 8287 77436 64351 2026-10-24T17:56:27Z Mackedia 11849 Removed external links 77436 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Infobox radio station|name=Capital FM Uganda|logo=File:91.3 Capital FM Logo.jpg|caption=Logo|city=[[Kampala]]|area=Kisementi, Kololo, Kampala, [[Uganda]]|airdate=December 31, 1993<ref name=mon-it-or>[https://web.archive.org/web/20170904063246/http://www.monitor.co.ug/Magazines/Life/The-20-year-journey-of-FM-radio-in-Uganda/-/689856/2294296/-/item/1/-/utbmpkz/-/index.html "The 20-year journey of FM radio in Uganda"] monitor.co.ug. Retrieved March 14, 2015.</ref>|language=English|frequency=91.3 [[megahertz|MHz]]|format=Urban music, news and information|owner=William Pike, [[Patrick Quarcoo]], Hannington Karuhanga, Dr Ayo Ajayi|sister_stations=Beat Fm Uganda|webcast=[http://capitalradio-ug.com/forex/#capital/ Listen online]|website={{URL | capitalradio.co.ug }}}} [[File:91.3 Capital FM Logo.jpg|thumb|91.3 Capital FM Logo]] '''Capital FM''' (ng'oluusi eyitibwa '''Capital Radio''' oba '''91.3 Capital FM''') mukutu gwa leediyo oguwerereza mu lulimi Oluzungu nga basinziira mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] ku mayengo ga 91.3 MHZ era ng'ebuna ebitundu bya Uganda byonna n'ebimu ku bitundu by'obukiika kono bwa [[Tanzania]], [[Rwanda]], Obuvanjuba bwa Congo n'obugwa njuba bwa Kenya. Esasanira ensi yonna ng'eyita ku mayengo gaayo ag'omutimbagano gwa yintanenti.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-14112301 "Uganda profile "] bbc.com. Retrieved March 14, 2015.</ref> Ng'ogyeeko amayengo ga 91.3&nbsp;MHz agawereza okuva mu Kampala, omukutu gwa leediyo eno guwerereza ku mayengo okuli 90.9&nbsp;MHz mu bitundu bye Mbale, 96.9&nbsp;MHz e Gulu, ne 89.4&nbsp;MHz e Fort Portal ne 88.7&nbsp;MHz e Mbarara.<ref>{{Cite web|url=https://www.observer.ug/lifestyle/42-entertainment/44316-capital-fm-to-launch-in-fort-portal|title=Capital FM to launch in Fort Portal|last=Baranga|first=Samson|website=The Observer - Uganda|language=en-gb|access-date=2019-08-11|archive-date=2019-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811161828/https://www.observer.ug/lifestyle/42-entertainment/44316-capital-fm-to-launch-in-fort-portal|url-status=dead}}</ref> Olw'okubeera ng'esaasanira ebitundu eby'enjawulo kigifuula okubeera omukutu gwa leediyo ekyasinze okuwulirizibwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.geopoll.com/blog/geopoll-quarter-one-2018-radio-tv-audience-ratings-report/|title=Audience Measurement Data from Africa, Q1 2018|date=2018-05-24|website=GeoPoll|language=en-US|access-date=2019-08-11}}</ref> Pulogulaamu Capital FM z'ewereza kuli ''Big Breakfast Show'', ''The Capital Gang'', ''The Late Date'' ne ''Dance Force'', ''AM-PM Show'', ''The Overdrive'' ne ''The Dream Breakfast.'' == Abawereza == * {{ill|Flavia Tumusiime|en}} <ref name="Flavia Tumusiime ">[https://web.archive.org/web/20221220214753/https://www.flaviatumusiime.com/ "Flavia Tumusiime "] flaviatumusiime.com. Retrieved March 14, 2015.</ref> * [[Gaetano Kagwa|Gaetano Jjuuko Kagwa]] * Lucky Mbabazi<ref>{{Cite news|last=Ranell Dickson|first=Nsereko|date=May 22, 2024|title=Arsenal features media personality Lucky Mbabazi in Fan's video|url=https://www.newvision.co.ug/category/news/arsenal-features-media-personality-lucky-mbab-NV_188553|access-date=November 18, 2024|work=New Vision}}</ref> {| class="wikitable" width="70%" ! colspan="2" |Olunaku !Pulogulaamu !Esaawa !Omuwereza |- | rowspan="7" |Wiikendi | rowspan="7" |Mande paka ku Lwokutaano | rowspan="2" |Gaetano & Lucky ku makya ne The Big Break Fast | rowspan="2" |11 e'okumakya paka 4 |[[Gaetano Kagwa]] |- |Lucky Mbabazi |- |Am-Pm Show |4 ez'okumakya paka 9 ez'ekawungeezi |[[:en:Flavia_Tumusiime|Flavia Tumusiime]] |- | rowspan="2" |''The Overdrive Show'' | rowspan="2" |9 ez'ekawungeezi paka 12 |Malaika |- |Oulanyah |- |''The 8 to 8 Countdown and UControl'' |1 eyekawungeezi paka 4 ez'ekiro |Arinaitwe Innocent Levy |- |''The Late Date'' |4 ez'ekiro paka 7 |Arinaitwe Innocent Levy |- | rowspan="11" |Wiikendi | rowspan="6" |Lwamukaaga | rowspan="2" |''The Dream Breakfast'' | rowspan="2" |12 ez'okumakya paka 4 |Moses Kalule,Allen Kirungi |- |''Ramesh Gabalsing'' |- |The Capital Gang |4 ez'okumakya paka 6 ez'omutuntu |Ssemweya Musoke |- |''The Saturday Drive'' |10 ez'ekawungeezi paka 12 | |- |''Countdown'' |12 ez'ekawungeezi paka 2 ez'ekiro |Arinaitwe Innocent Levy |- |''The Danceforce'' |2 ez'ekiro paka 8 |DJ Wil 'The Smooth Spinner' |- | rowspan="5" |Sande |''The Sunday Inspiration Show'' |12 ez'okumakya paka 4 ez'okumakya |Moses Kalule |- |''Your Choice'' |6 ez'omutuntu paka 9 ez'ekawungeezi |Ailen |- |''The Sunday Drive'' |10 ez'ekawungeezi paka 1 | |- |''Desert Island Discs'' |1 ey'ekawungeezi paka 2 ez'ekiro |Simon Kasyate |- |''Capital Gold'' |2 ez'ekiro okutuuka 8 nga bukya | |- |} == Akazannyo k'obwongo == Akazannyo k'obwongo akakazibwako "The brain game" pulogulaamu edukanyizibwa Capital leediyo. Buli saawa mu budde bw'emisana, ekibuuzo ky'ekimu kibuzibwa. Singa ekiddibwamu ekituufu tekifunibwa, 10,000 ogwa ssente za Uganda gw'ongerebwako ziziba ziteredwawo okutuusa ku saawa eddako, okubuzibwa bwekudibwamu. Akazannyo k'obwongo kasobola okugenda mu maaso okumala emyeezi munaana ng'abawuliriza bakuba amasimu okugezaako okuwangula ensimbi.<ref name="ugo2">[https://web.archive.org/web/20170425082142/http://news.ugo.co.ug/capital-fm-brain-game-winner-bags-shs8-3m/ "Capital FM ‘Brain Game’ Winner Bags Shs8.3M"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20150315023312/http://news.ugo.co.ug/capital-fm-brain-game-winner-bags-shs8-3m/|date=2015-03-15}} ugo.co.ug. Retrieved March 14, 2015.</ref><ref name="new-vision2">[http://www.newvision.co.ug/D/8/220/485780 "Capital FM/ Celtel Brain Game prize hits sh9m"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20150315023323/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/485780|date=2015-03-15}} newvision.co.ug. Retrieved March 14, 2015.</ref><ref name="mondaytimes2">[https://archive.today/20150315023409/http://www.mondaytimes.co.ug/details.php?option=acat&a=3937 "Fan wins 10M in Capital brain game"] mondaytimes.co.ug. Retrieved March 14, 2015.</ref> == Abaali abawereza. == # Jackie Lumbasi - The Big Breakfast now Gaetano & Lucky in the Morning, Your Choice # [[Juliana Kanyomozi]] - Your Choice, The Overdrive Show <small>''(then '''Home Run Team''' with [[Gaetano Kagwa|Gaetano]])<ref>{{cite web |title=Jobs they held before they became stars |url=http://www.observer.ug/lifestyle/42-entertainment/2945-jobs-they-held-before-they-became-stars |access-date=15 April 2009 |website=The Observer |publisher=Admin |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184708/http://www.observer.ug/lifestyle/42-entertainment/2945-jobs-they-held-before-they-became-stars |url-status=dead }}</ref>''</small> # Christine Mawadri - The Big Breakfast Show<ref>{{cite web |title=Radio veteran Mawadri joins tv |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1306005/radio-veteran-mawadri-joins-tv |access-date=31 August 2012 |website=New Vision}}</ref> # [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] - The Big Breakfast Show<ref>{{cite web |title=In the spotlight: Radio DJ: Lillian Mbabazi |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1158794/spotlight-radio-dj-lillian-mbabazi |access-date=17 August 2007 |website=The New Vision}}</ref> # [[Karitas Karisimbi]] The Big Breakfast Show<ref>{{cite web |title=Karitas lands Capital FM job |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1052526/karitas-lands-capital-fm-job |access-date=27 July 2002 |website=New Vision}}</ref><ref>{{cite news|title=Karitas leaves Capital FM|url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1137741/karitas-leaves-capital-fm|access-date=3 November 2006|agency=New Vision|publisher=Vision Reporter}}</ref> # [[Joy Doreen Biira]] - The Dream Breakfast Show, Sunday Drive # [[Alan Kasujja]] - The Big Breakfast Show, Desert Island Discs # [[Cleopatra Koheirwe]] - The Overdrive Show, The Dream Breakfast Show # Tattu Sophie - The Dream Breakfast/The Overdrive Show/Saturday Drive<ref>{{cite news|title=Tattu Sophie leaves Capital FM|url=https://bigeye.ug/tattu-sophie-leaves-capital-fm/|access-date=30 April 2019|agency=Big Eye}}</ref> # Marcus Kwikiriza - The Big Breakfast<ref>{{cite news|title=Big Breakfast host Marcus quits Capital FM|url=https://edge.ug/2017/12/19/big-breakfast-host-marcus-quits-capital-fm/|access-date=30 April 2019|agency=Edge}}</ref> # Flo Qitui - Your Choice # {{ill|Flavia Tumusiime|en}}<ref name="Flavia Tumusiime" /> yali akola AM-PM == Ebujuliziddwa == {{Reflist}} == Obugataganya == * "The 20-year journey of FM radio in Uganda" * [http://bigeye.ug/fm-radio-broadcasting-in-uganda-turns-20-this-month/ "FM Radio broadcasting in Uganda turns 20 this month"] * "Capital FM Uganda" {{Kampala Radio}} [[Category:Kampuni z'emikutu gya leediyo eziwereza mu Uganda]] [[Category:Muziki wa Uganda]] [[Category:Emikutu gya leediyo mu Uganda]] 28ruhgulyxf2jej3y1v7j9o0a4wzb1c Fresh Kid 0 8434 77444 74981 2026-10-25T11:20:43Z P.Kay256 11926 removed external links 77444 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Fresh Kid Uganda''' (amannya ge amatuufu ye; Patrick Sennyonjo) Munnayuganda alina ekitone mu kuyimba ennyimba za Raapu.<ref name="bbc">{{Cite news |date=2019-03-27 |title=Youth minister tells child rapper to hang up his mic |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-47718761 |access-date=2026-09-19 |language=en-GB}}</ref> [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description matches Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] == Eby'okuyimba kwe == Maneja Francis agamba nti yeyavumbula Fresh Kid okuva mu kyalo gyeyamusanga nga ageegenya enyimba ezimu, n'amuleeta mu kibuga okuyimusa ekitone kye eky'okuyimba n'okweyongerayo mu misomo gye. Maneja Francis nga Maneja ye yali asasula ebisale by'essomero bya Fresh Kid okutuusa lwe yafuna basale okuva ewa Rajiv Ruparelia okusomera ku Kampala Parents School<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Fresh Kid gets fresh start |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-09-19 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=inbox |first=Get the stories shaping East Africa-delivered straight to your |date=2020-07-05 |title=Eight-year-old rapper strikes chord in Uganda with songs about poverty |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/eight-year-old-rapper-strikes-chord-in-uganda-with-songs-about-poverty-1436382 |access-date=2026-09-19 |website=The EastAfrican |language=en}}</ref> l, Maneja Francis yakola endagaano ne Fresh Kid wansi w'ekibiina lya De Texas Entertainment.<ref name="pmldaily">{{Cite web |date=2019-03-27 |title=VIDEO: Govt wants Fresh Kid to stop performing |url=https://pmldaily.com/features/celebrity/2019/03/video-govt-wants-fresh-kid-to-stop-performing.html |access-date=2026-09-19 |website=PML Daily |language=en-US}}</ref> Bazadde ba Fresh Kid balemererwa okuwatagana ne Maneja Francis olw'ebyali bigambibwa nti yalemererwa okutuukiriza obuvunanyizibwa bwe obw'ali mu Kontulakiti ekyaviirako Fresh Kid okulekulira De Texas Entertainment n'ada mu MC Events.<ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2019-12-11 |title=Fresh Kid opens up on former manager; He gave up on me (VIDEO) |url=https://nilepost.co.ug/news/62274/fresh-kid-opens-up-on-former-manager-he-gave-up-on-me-video |access-date=2026-09-19 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/fresh-daddy-parades-fake-family-members-to-pin-manager-francis-fresh-mummy-knows-nothing-shocking-details-emerge/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2023-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323195642/https://ejazzug.com/fresh-daddy-parades-fake-family-members-to-pin-manager-francis-fresh-mummy-knows-nothing-shocking-details-emerge/ |url-status=dead }}</ref> == Ennyimba ze == * Victim<ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208010129/https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |url-status=dead }}</ref> * Good Citizen * Kyogereko * Tip Tap<ref>{{Cite web |url=https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |title=Archive copy |access-date=2022-12-07 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208010129/https://ejazzug.com/audio-fresh-kid-drops-new-song-tip-tap-after-birthday-download-it-here/ |url-status=dead }}</ref> * Sibilimu * Bambi * Bamuzeeyi Mukulu * Banteeka == Ebitakwatagana == [[:en:Ministry_of_Gender,_Labour_and_Social_Development_(Uganda)|Minisita omubeezi ow'abavubuka n'ensonga z'abaana]] owa [[:en:Ugandan|Uganda]] [[:en:Florence_Nakiwala_Kiyingi|Florence Nakiwala Kiyingi]] yalabula Fresh Kid obutaddamu kuyimba mu budde bw'okusoma okusinzira ku teeka lya Uganda elifuga abakozi erya ‘’tewali mutu yenna ali wansi w'emyaka 18 atekeddwa okukola<ref>https://regionweek.com/get-to-know-fresh-kid-a-7-year-rapper-warned-to-stop-performing-or-face-prison-in-uganda/</ref>’’. [[File:Fresh Kid and Nakiwala Florence Kiyingi.jpg|left|thumb|Minisita Nakiwala ne Fresh Kid]] Mu Ssemateeka wa Uganda akawayiiro namba 59 clause 56 line 8 kakugira abaana abali wansi w'emyaka 18 obutakozesebwa n'ebigendererwa eby'okubafunamu ensimbi.<ref name="pmldaily" /> Nakiwala yagamba nti Fresh Kid yali w'akutwalibwa mu [[:en:Juvenile_prison|kkomera ly'abaana]] singa yannyomoola eteeka lino.<ref name="bbc"/> == Laba na bino == * [[:en:List_of_Ugandan_musicians|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]] == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * Ebikwata ku Fresh Kid UG * [https://profileability.com/fresh-kid/ Fresh Kid on Profile Ability] * [https://web.archive.org/web/20221006010940/https://www.howwebiz.ug/FreshKidUG Fresh Kid UG at Howwebiz] == Ebijuliziddwamu == <references /> 97j6pmrpu3wvqejc7lgtq0v9ajn7kvc Hunt County, Texas 0 8845 77450 27880 2026-10-25T11:36:01Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77450 wikitext text/x-wiki [[File:Texas in United States.svg|thumb|197x197px|Texas munda mu [[United States of Amerika|United States of America]]]] '''Hunt County, Texas''' ye ssaza erisangibwa mu ssaza ly’e [[Texas]] mu nsi ya [[United States of America]]. {{Amagombolola g’e Texas}} [[Category:Amagombolola g’e Texas]] [[Category:Texas, United States]] [[Category:Ebifo ebisangibwa mu Texas]] [[Category:Texas]] [[Category:Add maps later]] 8jzhhcmpfgl77683r62tcaxonzw0o73 Agnes Akiror 0 9605 77442 73433 2026-10-25T11:08:21Z Aclaire26 12467 Removed external link 77442 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''<big>Agnes Akiror Egunyu</big>''' (yazaalibwa nga 28 Ogwomusanvu 1968), amannyikiddwa nga <big>'''Agnes Akiror''',</big> [[munnabyabufuzi]] era [[Munnayuganda]]. Ye [[Minisita omubeezi akola ku nsonga z'abantu b'e Teso]] ku [[Cabinet of Uganda|kabineeti y'eggwanga]]. Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016.<ref>Uganda State House (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf "Museveni's new cabinet list At 6 June 2016" (PDF)]. ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala. Archived from [https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf the original (]PDF) on 7 October 2016. Retrieved 18 June 2016.</ref> Nga tannatuuka ku kifo ekyo, okuva nga 27 Ogwokutaano 2011 okutuuka nga 6 Ogwomukaaga 2016, yali akola nga [[Minisitule y’ebyobulambuzi, ebisolo by’omu nsiko n’eby’edda (Uganda)|Minisita omubeezi Ow'ebyobulambuzi]].<ref name="Appoint">{{cite web |date=27 May 2011 |title=Comprehensive List of New Cabinet Appointments & Dropped Ministers |url=https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments |accessdate=9 March 2015}}</ref> Yadda mu bigere bya [[Serapio Rukundo]], eyasulibwa kuva ku kabineti. Mu nkyukakyuka ezaakolebwa mu kabbineeti nga 1 Ogwokusatu 2015, yasigaza ekifo kye kyeyalimu.<ref name="Shuffle">[https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf "Full Cabinet List As At 1 March 2015"] (PDF). ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala. 1 March 2015. Archived from [http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf the original] (PDF) on 9 July 2017. Retrieved 9 March 2015.</ref> Olw'okubeera minisita ku lukiiko lw'eggwanga, kimuwa enkizo okubeera [[Palamenti ya Uganda|Omubaka wa Paalamenti.]]<ref name="File">{{cite web |date=October 2016 |title=Members of Parliament: Cabinet Members and Ministers of State |url=http://www.parliament.go.ug/index.php/members-of-parliament/cabinet-members |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119192536/http://www.parliament.go.ug/index.php/members-of-parliament/cabinet-members |archive-date=19 November 2016 |accessdate=7 November 2016 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref> [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] == Obuvo bwe n'okusoma kwe == Akiror yazaalibwa mu [[Kumi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kumi]] nga 28 Ogwomusanvu 1968. Oluvannyuma lw'okusoma pulayimale mu ssomero ly'okukitundu, yeegatta ku [[Ngora High School]] mu [[Ngora town|Ngora]], gyeyamalira Siniya eyokuna mu 1984.mu Siniya ye ey'omukaaga, yeegatta ku Ssomero lya Mende Kalema Memorial Senior Secondary School erisangibwa mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y'e Wakiso]] mu 1988. Weyamalako Siniya eyoomukaaga yegata ku ttendekero eri somesa Eby'obusubuzi n'Ebyemppuliziganya lya International Institute of Business and Media Studies. gyeyatikibwa mu 2000,ne [[Dipulooma mu by'embalirira]]. Yeyongerayo n'emisomo gy'era yegata ku [[Uganda Martyrs University|Yunivasite ya Uganda Martyrs]] okuva mu 2006 okutuuka mu 2010 gye yatikkirwa ddiguli esooka mu Demokulaasiya n'ebyenkulaakulana. Era alina [[Satifikeeti mu nkulaakulanya y'abantu]] gye yafuna okuva mu ttendekero lya Negev erisangiba mu Yisirayiri mu 2008.<ref name="File" /> == Emirimu gye == Okuva 1988 okutuuka 1989 yaweereza ng'omumyuka w'omubalirizi w'ebitabo mu Oya Rural Development Association. Okuva 2000 okutuuka 2005, yaweereza ng'akulira ekitongole kya [[Eyalama]], ekitongole eky'obwannakyewa ekikolera wano mu ggwanga Yaweerezako ng'omubaka wa Paalamenti akiikirira abakyala mu [[Kumi (disitulikit)|disitulikiti y'e Kumi]] okuva mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[Olukiiko olw'Enkyukakyuka mu Bufuzi bwa demokulasiya|Forum for Democratic Change]]. Wabula mu 2010 yava mu kibiina kya FDC era bwatyo naafiirwa ekifo kye mu Paalamenti ya Uganda.<ref>{{cite web |last=Elunya |first=Joseph |date=17 September 2010 |title=Kumi Woman MP Quits FDC |url=http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=28848 |accessdate=9 March 2015 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref> Nga 6 Ogwomukaaga 2016 yafuulibwa Minisita omubeezi akola ku nsonga z'abantu b'e Teso.<ref>{{cite web |author=Uganda State House |date=6 June 2016 |title=Uganda's New Cabinet As At 6 June 2016 |url=https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet |accessdate=18 June 2016 |via=Scribd}}</ref> == Eby'okulowoozaako ebirala == Agnes Akiror si mufumbo. Akkiririza mu ddiini [[ey'Obukatuliki]].<ref name="File" /> == Laba ne == * [[Cabinet of Uganda|Kabineeti ya Uganda]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] * Gavumenti ya Uganda * Kumi * Olukalala lw'ababaka ba Paamenti ya Uganda ey'ekkumi == Ebijuliziddwa == <references responsive="1"></references> ==Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia== *Olukalala olujjuvu olwa baminisita ba kabbineeti, Ogwokutaano 2011. *Website of the Parliament of Uganda [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abaazaalibwa mu 1968]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite ya Uganda Martyrs]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kumi]] [[Category:Ababaka abakyala mu Paalamenti ya Uganda]] [[Category:Baminisita abakyala mu Gavumenti ya Uganda]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omunaana]] [[Category:Baminisita b'Ebyobulambuzi mu Uganda]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ey'omunaana]] [[Category:Bannabyabufuzi abava mu Ttundutundu ly'Obuvanjauba, Uganda]] [[Category:Baminisita ba Uganda ab'ebyobulambuzi]] [[Category:Bannabyabufuzi ba National Resistance Movement]] qz3ymlv96a4fhb69hpsy7n7tjyjn1gp Shadia Nankya 0 9678 77433 29160 2026-10-24T16:47:28Z ESTHER NAKITENDE 9175 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361031890|Shadia Nankya]]" 77433 wikitext text/x-wiki   '''Shadia Nankya''' (yazaalibwa 25 Ogwekkuminogumu 2001) Munnayugabda, [[Omupiira ogw'ebigere|musambi wa mupiira]] azannya ng'omuzibizi mu kiraabu ya Première Ligue eya Le Havre AC ne ttiimu y'eggwanga lya eya Uganda . == Omulimu gwa kiraabu == Nankya azannyidde [[Uganda Christian University|UCU Lady Cardinals]] mu Uganda.<ref>{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> Yafuna obuvune mu kugulu mu Gwokutaano gwa 2022, ekyamulemesa okuzannya okutuuka mu Gwokubiri 2023.<ref>{{Cite news |last=Muyita |first=Joel |date=7 February 2023 |title=Nankya raring to go again after recovering from niggling knee injury |url=https://kawowo.com/2023/02/07/nankya-raring-to-go-again-after-recovering-from-niggling-knee-injury/ |access-date=4 December 2023 |work=Kawowo}}</ref> Oluvannyuma yeegatta ku FC Masar, gye yazannyira emipiira 27 n’ateeba ggoolo ssatu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-02-13 |title=Washington Spirit Signs Ugandan Defender Shadia Nankya |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/02/13/washington-spirit-signs-ugandan-defender-shadia-nankya/ |access-date=2025-02-15 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Nga 13 Ogwokubiri 2025, Nankya yakyuka n'adda mu Washington Spirit mu liigi y'omupiira gw'abakazi mu ggwanga. Yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ng’alina ttiimu.<ref name=":0" /> Nga 8 Ogwokusatu, tiimu ya Dallas Trinity FC yamwewola okumala omwaka gwa kalenda 2025.<ref>{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-03-08 |title=Washington Spirit Loans Shadia Nankya to Dallas Trinity FC |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/03/08/washington-spirit-loans-shadia-nankya-to-dallas-trinity-fc/ |access-date=2025-03-08 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Yazannya emipiira 2 mu kiseera kye yamala ne Dallas, nga gyonna awamu gyazannye gikola eddakiika 21.<ref>{{Cite web |title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores |url=https://www.flashscore.mobi/?& |access-date=2026-10-24 |website=www.flashscore.mobi |language=en}}</ref> Nankya yasimbula okuva e Washington oluvanyuma lwenjuyi zombi okukomya endagaano mu Gwoluberyeberye 2026. <ref>{{Cite web |date=27 January 2026 |title=Washington Spirit Announces Initial 2026 Preseason Roster |url=https://washingtonspirit.com/blog/2026/01/27/washington-spirit-announces-initial-2026-preseason-roster/ |access-date=28 January 2026 |publisher=[[Washington Spirit]]}}</ref> Mu Gwokusatu 2026, Nankya yakola endagaano ne ttiimu ya Le Havre AC eya Bufalansa Première Ligue ku ndagaano okutuuka ku nkomerero ya sizoni.<ref>{{Cite web |date=4 March 2026 |title=Football – Arkema Première Ligue : le HAC muscle sa défense pour le sprint final |url=https://www.paris-normandie.fr/id700927/article/2026-03-04/football-arkema-premiere-ligue-le-hac-muscle-sa-defense-pour-le-sprint-final |access-date=25 June 2026 |website=Le Havre Paris Normandie |language=fr}}</ref> == Byeyakola wabweru w'eggwanga == Nankya yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za 2021 COSAFA Women's Championship ne 2022 Africa Women Cup of Nations. === goolo za tebedde wabweru w'eggwanga === obubonero n'ebyavaamu biraga goolo zeyateeba {| class="wikitable" !No. ! Ennaku z'omwezi ! Ekifo ! gweyali attunka naye ! Okuteeba ! Alizaati ! Empaka |- | style="text-align:center;" | 1 | 23 Ogwomusanvu 2018 | Ekisaawe ky'e Kigali, [[Kigali]], Rwanda | Tanzania | style="text-align:center;" | '''1''' –4 | style="text-align:center;" | 1–4 | Empaka z'abakyala eza CECAFA eza 2018 |} == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipidiya == * Shadia Nankya at Soccerway.com * Shadia Nankya ku Facebook {{Le Havre AC (women) squad}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazalibwa mu 2001]] l3fiqdy48y3e8ietq955wnx4euurm0m 77434 77433 2026-10-24T16:49:06Z ESTHER NAKITENDE 9175 ntaddeko databox 77434 wikitext text/x-wiki {{databox}}   '''Shadia Nankya''' (yazaalibwa 25 Ogwekkuminogumu 2001) Munnayugabda, [[Omupiira ogw'ebigere|musambi wa mupiira]] azannya ng'omuzibizi mu kiraabu ya Première Ligue eya Le Havre AC ne ttiimu y'eggwanga lya eya Uganda . == Omulimu gwa kiraabu == Nankya azannyidde [[Uganda Christian University|UCU Lady Cardinals]] mu Uganda.<ref>{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> Yafuna obuvune mu kugulu mu Gwokutaano gwa 2022, ekyamulemesa okuzannya okutuuka mu Gwokubiri 2023.<ref>{{Cite news |last=Muyita |first=Joel |date=7 February 2023 |title=Nankya raring to go again after recovering from niggling knee injury |url=https://kawowo.com/2023/02/07/nankya-raring-to-go-again-after-recovering-from-niggling-knee-injury/ |access-date=4 December 2023 |work=Kawowo}}</ref> Oluvannyuma yeegatta ku FC Masar, gye yazannyira emipiira 27 n’ateeba ggoolo ssatu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-02-13 |title=Washington Spirit Signs Ugandan Defender Shadia Nankya |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/02/13/washington-spirit-signs-ugandan-defender-shadia-nankya/ |access-date=2025-02-15 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Nga 13 Ogwokubiri 2025, Nankya yakyuka n'adda mu Washington Spirit mu liigi y'omupiira gw'abakazi mu ggwanga. Yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ng’alina ttiimu.<ref name=":0" /> Nga 8 Ogwokusatu, tiimu ya Dallas Trinity FC yamwewola okumala omwaka gwa kalenda 2025.<ref>{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-03-08 |title=Washington Spirit Loans Shadia Nankya to Dallas Trinity FC |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/03/08/washington-spirit-loans-shadia-nankya-to-dallas-trinity-fc/ |access-date=2025-03-08 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Yazannya emipiira 2 mu kiseera kye yamala ne Dallas, nga gyonna awamu gyazannye gikola eddakiika 21.<ref>{{Cite web |title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores |url=https://www.flashscore.mobi/?& |access-date=2026-10-24 |website=www.flashscore.mobi |language=en}}</ref> Nankya yasimbula okuva e Washington oluvanyuma lwenjuyi zombi okukomya endagaano mu Gwoluberyeberye 2026. <ref>{{Cite web |date=27 January 2026 |title=Washington Spirit Announces Initial 2026 Preseason Roster |url=https://washingtonspirit.com/blog/2026/01/27/washington-spirit-announces-initial-2026-preseason-roster/ |access-date=28 January 2026 |publisher=[[Washington Spirit]]}}</ref> Mu Gwokusatu 2026, Nankya yakola endagaano ne ttiimu ya Le Havre AC eya Bufalansa Première Ligue ku ndagaano okutuuka ku nkomerero ya sizoni.<ref>{{Cite web |date=4 March 2026 |title=Football – Arkema Première Ligue : le HAC muscle sa défense pour le sprint final |url=https://www.paris-normandie.fr/id700927/article/2026-03-04/football-arkema-premiere-ligue-le-hac-muscle-sa-defense-pour-le-sprint-final |access-date=25 June 2026 |website=Le Havre Paris Normandie |language=fr}}</ref> == Byeyakola wabweru w'eggwanga == Nankya yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za 2021 COSAFA Women's Championship ne 2022 Africa Women Cup of Nations. === goolo za tebedde wabweru w'eggwanga === obubonero n'ebyavaamu biraga goolo zeyateeba {| class="wikitable" !No. ! Ennaku z'omwezi ! Ekifo ! gweyali attunka naye ! Okuteeba ! Alizaati ! Empaka |- | style="text-align:center;" | 1 | 23 Ogwomusanvu 2018 | Ekisaawe ky'e Kigali, [[Kigali]], Rwanda | Tanzania | style="text-align:center;" | '''1''' –4 | style="text-align:center;" | 1–4 | Empaka z'abakyala eza CECAFA eza 2018 |} == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipidiya == * Shadia Nankya at Soccerway.com * Shadia Nankya ku Facebook {{Le Havre AC (women) squad}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazalibwa mu 2001]] p1920v7qbkxhis2vipesobnjn6wfp2v 77435 77434 2026-10-24T16:50:22Z ESTHER NAKITENDE 9175 Mu mpandiika katono 77435 wikitext text/x-wiki {{databox}}   '''Shadia Nankya''' (yazaalibwa 25 Ogwekkuminogumu 2001) Munnayugabda, [[Omupiira ogw'ebigere|musambi wa mupiira]] azannya ng'omuzibizi mu kiraabu ya Première Ligue eya Le Havre AC ne ttiimu y'eggwanga lya eya Uganda . == Omulimu gwa kiraabu == Nankya azannyidde [[Uganda Christian University|UCU Lady Cardinals]] mu Uganda.<ref>{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> Yafuna obuvune mu kugulu mu Gwokutaano 2022, ekyamulemesa okuzannya okutuuka mu Gwokubiri 2023.<ref>{{Cite news |last=Muyita |first=Joel |date=7 February 2023 |title=Nankya raring to go again after recovering from niggling knee injury |url=https://kawowo.com/2023/02/07/nankya-raring-to-go-again-after-recovering-from-niggling-knee-injury/ |access-date=4 December 2023 |work=Kawowo}}</ref> Oluvannyuma yeegatta ku FC Masar, gye yazannyira emipiira 27 n’ateeba ggoolo ssatu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-02-13 |title=Washington Spirit Signs Ugandan Defender Shadia Nankya |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/02/13/washington-spirit-signs-ugandan-defender-shadia-nankya/ |access-date=2025-02-15 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Nga 13 Ogwokubiri 2025, Nankya yakyuka n'adda mu Washington Spirit mu liigi y'omupiira gw'abakazi mu ggwanga. Yassa omukono ku ndagaano ya myaka ebiri ng’alina ttiimu.<ref name=":0" /> Nga 8 Ogwokusatu, tiimu ya Dallas Trinity FC yamwewola okumala omwaka gwa kalenda 2025.<ref>{{Cite web |last=Spirit |first=Washington |date=2025-03-08 |title=Washington Spirit Loans Shadia Nankya to Dallas Trinity FC |url=https://washingtonspirit.com/blog/2025/03/08/washington-spirit-loans-shadia-nankya-to-dallas-trinity-fc/ |access-date=2025-03-08 |website=Washington Spirit |language=en-US}}</ref> Yazannya emipiira 2 mu kiseera kye yamala ne Dallas, nga gyonna awamu gyazannye gikola eddakiika 21.<ref>{{Cite web |title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores |url=https://www.flashscore.mobi/?& |access-date=2026-10-24 |website=www.flashscore.mobi |language=en}}</ref> Nankya yasimbula okuva e Washington oluvanyuma lwenjuyi zombi okukomya endagaano mu Gwoluberyeberye 2026. <ref>{{Cite web |date=27 January 2026 |title=Washington Spirit Announces Initial 2026 Preseason Roster |url=https://washingtonspirit.com/blog/2026/01/27/washington-spirit-announces-initial-2026-preseason-roster/ |access-date=28 January 2026 |publisher=[[Washington Spirit]]}}</ref> Mu Gwokusatu 2026, Nankya yakola endagaano ne ttiimu ya Le Havre AC eya Bufalansa Première Ligue ku ndagaano okutuuka ku nkomerero ya sizoni.<ref>{{Cite web |date=4 March 2026 |title=Football – Arkema Première Ligue : le HAC muscle sa défense pour le sprint final |url=https://www.paris-normandie.fr/id700927/article/2026-03-04/football-arkema-premiere-ligue-le-hac-muscle-sa-defense-pour-le-sprint-final |access-date=25 June 2026 |website=Le Havre Paris Normandie |language=fr}}</ref> == Byeyakola wabweru w'eggwanga == Nankya yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za 2021 COSAFA Women's Championship ne 2022 Africa Women Cup of Nations. === goolo za tebedde wabweru w'eggwanga === obubonero n'ebyavaamu biraga goolo zeyateeba {| class="wikitable" !No. ! Ennaku z'omwezi ! Ekifo ! gweyali attunka naye ! Okuteeba ! Alizaati ! Empaka |- | style="text-align:center;" | 1 | 23 Ogwomusanvu 2018 | Ekisaawe ky'e Kigali, [[Kigali]], Rwanda | Tanzania | style="text-align:center;" | '''1''' –4 | style="text-align:center;" | 1–4 | Empaka z'abakyala eza CECAFA eza 2018 |} == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipidiya == * Shadia Nankya at Soccerway.com * Shadia Nankya ku Facebook {{Le Havre AC (women) squad}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazalibwa mu 2001]] 29p3gixtcvx2x5uyg2alx2r0gepxyt4 Jovrine Kyomukama Kaliisa 0 10607 77438 72044 2026-10-24T18:03:16Z Mackedia 11849 Converted references and removed external links. 77438 wikitext text/x-wiki '''Jovrine Kyomukama Kaliisa''' (yazzalibwa nga 17 Ogwomunaana 1975) Munnayuganda ow'ebyobufuzi era mukyala munnabizinensi.<ref name=":0">https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=107</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://nrm.co.ug/staff/kaliisa-jovrine-kyomukama/ |access-date=2024-04-13 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731052522/https://nrm.co.ug/staff/kaliisa-jovrine-kyomukama/ |url-status=dead }}</ref> Ye mukyaala akiikirira disitulikitti ye [[:en:Ibanda_District|Ibanda]] era ali mu kibiina eky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] .<ref name=":0" /><ref>https://www.mpscanug.com/profile/kaliisa-jovrine/</ref><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Nahamya |first=Joshua |date=2017-03-13 |title=MPs Warned Off Operation Wealth Creation |url=https://chimpreports.com/mps-warned-off-operation-wealth-creation/ |access-date=2026-10-24 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Mu kulonda kwa 2021-2026, ye yali omukyaala ey'esimbawo okukiikirira Disitulikitti ye Ibanda wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya [./Https://en.wikipedia.org/wiki/National_Resistance_Movement National Resistance Movement], naye teyawangula kalulu.<ref>{{Cite web |url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=97 |access-date=2026-10-24 |website=www.ugandadecides.com}}</ref> == Emisomo == Yasomera ku St Helens Primary School, Nyamitanga ebigezo ebikomekeleza Pulayimale ebya Primary Leaving Examinations mu 1989 era oluvanyuma ne yegatta ku Lugogo Hall Centre okusoma [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|Uganda Certificate Of Education]] mu 2011.<ref name=":0"/> Alina [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|Uganda Advanced Certificate of Education]] okuva mu Buganda College, Wakiso mu 2013.<ref name=":0" /><ref name=":2">http://ibandacommunity.com/aspirant.php?profile=97</ref> == Emirimu nga tanegatta mu by'obufuzi == Okuva mu mwaka gwa 2005 okutuusa kati, abadde nga akola nga Dayirekita wa Crane Coaches Ltd. Wakati wa 1994 ne 1997, yakola nga omuweereza ku Ladiiyo ku [[:en:Uganda_Broadcasting_Corporation|Radio Uganda]].<ref name=":0"/> Mu mwaka gwa 1998–2002, yaweereza nga Manager w'ebyokutunda mu kitongole kya Sales International Uganda.<ref name=":0" /> Okuva mu 2002 okutuusa 2005, yali akolera mu kitongole kya UGAWood Construction Company nga Manager.<ref name=":0" /><ref name=":2"/> == Eby'obufuzi == Okuva mu mwaka gwa 2016 okutuusa na kati, Jovrine yaweereza nga [[:en:Member_of_parliament|Mmemba wa Paalamenti]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0"/> Bwe yali mu Paalamenti ya Uganda, yaweereza ku kakiiko ka HIV/AIDS & n'endwadde ezizifaanana era ne ku kakiiko ka Public Service and Local Government.<ref name=":0" /><ref name=":2"/> Mu mwaka gwa 2020, yakwaatibwa era n'asibibwa ku Police ya Ibanda Police ku lw'egulo lwo lw'okuna olw'okumenya endagiriro za COVID-19, nga agaba sente n'okunoonya akalulu mu saawa z'okutambula zaweddeko dda.<ref>{{Cite web |last=Nankya |first=Stella |date=2020-09-03 |title=Breaking: Ibanda Woman MP, Kaliisa, arrested hours to NRM Primaries |url=https://trumpetnews.co.ug/2020/09/03/breaking-ibanda-woman-mp-kaliisa-arrested-hours-to-nrm-primaries/ |access-date=2026-10-24 |website=Trumpet News |language=en-US}}</ref> Mu Paalamenti ey'ekumi, yali mmemba w'ekibiina kya Uganda Women Parliamentary Association.<ref>https://web.archive.org/web/20210418030533/http://uwopa.or.ug/content/members-uwopa-10th-parliament</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":1"/> Mu biseera bye eby'eddembe asoma era nawuga era alina okwagala okungi mu kukola emirimu jy'entababuvubwawama (community).<ref name=":0"/> == Laba ne bino == * [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekumi]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] * [[:en:Member_of_parliament|Mmemba wa Paalamenti]] == Ebijuliziddwa == <references /> == Ebijuliziddwa wa bweru wa wikipediya == * [https://www.parliament.go.ug/ Website ya Paalamenti ya Uganda] * Jovrine Kaliisa Kyomukama ku Facebook * https://newscom.co.ug/tag/jovrine-kaliisa-kyomukama/ [[Category:Buganda]] olazwc0ewodmvwjj9lrbjhbo6ivexta Angela Atim Lakor 0 10710 77453 53719 2026-10-25T11:43:54Z P.Kay256 11926 removing external links 77453 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Angela Atim Lakor''' (yazaalibwa mu 1982), era '''Angela Lakor Atim''', Munnayuganda omukyaala [[:en:Community_activist|alwaanirira eddembe ly'essomabuvobwaawamu]], nga y'omu ku batandisi b'ekitogole kya ''Watye Ki Gen'' (Tulina Essuubi), ekiwanirira abakyaala abaali baawambibwa amaggye ga [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]] (LRA). Ekitngole ekiyambako abakyaala abatoloka ne mu misomo gy'abaana baabwe era kiyamba famire okulwanisa entiisa gyebalina ku majje ga LRA.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref> == Ebimukwaatako n'emisomo == Yazaalibwa mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Bitundi byomu Mambuka]] ga Uganda mu 1982. Mu Gwekkumi 1996, ku myaaka kkumi neena, nga muyizi ku somero lya Saint Mary's College Aboke, essomero ly'abakatuliki ery'ekisulo ky'abawala wakati w'emyaaka kkumi neena okutuusa ku kkumi na mwenda, abayeekera ba LRA balumba essomero ne bawamba abawala 139 girls. Sister Rachele Fassera, omumyuuka w'akulira essomero eryo, yagoberera abayeekera mu nsiko, n'ateesa nabo okusumululako abawala 109 ku bonna bebaali bawambye. Abayeekera basigazza abawala 30. Angela Atim yali omu ku bawala 30.<ref name="Two">https://www.hrw.org/news/2016/10/07/remembering-wisdom-ugandas-aboke-girls-20-years-later</ref> == Obuwambe == Mu buwambe, Angela ne banne batwaalibwa mu [[Sudaani|Sudan]]. "Baamufumbiza" eri omu ku baduumira LRA era n'abonaabona mu mbeera z'omubiri, ebilowoozo era n'akabasanyizibwa okumala emyaaka. Yalabirira abaana baabo abamukabaasanyanga bwe yali eyo.<ref>http://www.itv.com/news/2014-06-10/sexual-violence-survivor-speaks-of-hope-for-other-victims-at-start-of-summit/</ref> == Emirimu nga avudde mu buwambe == Angela yasobola okuva mu buwambe bwa LRA mu 2012, oluvanyuma lw'emyaaka 16 bukyanga awambibwa. Yafuna obuyambi okuva mu kibiina ekigaba obudamu ekya Children of War Reintegration Centre mu kibuga kye [[:en:Gulu|Gulu]], which is operated by [[:en:World_Vision|World Vision]]. Oluvanyuma, yali omu ku batandikawo ekitongole kya Watye Ki Gen non-profit, ekiyamba bakyaala banne abava mu buwambe n'ensonga z'okweza obugya mu ntabaganya.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref> Mu kusiima amaanyi ge n'obukulembeza, yaweebwa engule ya '''Marsh Award for Peace Making and Peace Building''', okuva mu [[:en:Wilton_Park|Wilton Park]], ekitongole kya [[:en:United_Kingdom|United Kingdom Foreign and Commonwealth Office]]. Kyamuweebwa mu London mu Gwekkuminoogumu 2017. Engule y'omwaaka eya Marsh Award eweebwa abo abasunsuddwaamu mu bikolwa byaabwe eby'emirembe n'okukuuma eddembe.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://www.christiantoday.com/article/former.child.soldier.in.lords.resistance.army.receives.peace.award/117584.htm</ref> Mu Gwomukaaga 2014, Angela yayogera ne ba chief ba [[:en:United_Nations|United Nations]] era n'abakulemebeze mu Gaavumenti okuva mu nsi 140 ku mukolo ogwokulwanisa obikolwa by'okukabasanya abantu ogwa "Global Summit to End Sexual Violence in Conflict", ogw'ategekebwa mu London era ogwakulembewa sentebe [[:en:William_Hague|William Hague]] ne [[:en:Angelina_Jolie|Angelina Jolie]].<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107221912/https://www.basw.co.uk/resource/?id=5200</ref> == Laba na bino == * [[:en:Victoria_Nyanjura|Victoria Nyanjura]] == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wa bweru wa wikipediya == * Children born of wartime rape in Northern Uganda endure post-war violence, stigma, social exclusion b1e4op3z7c05zywe6vpwwv4non8foz1 Andrew Mwesigwa 0 10962 77428 62708 2026-10-24T14:03:47Z Ssebuufu 9882 77428 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Andrew Mwesigwa''' yazaalibwa nga 24 Ogwokuna, 1984 nga Munnayuganda eyali [[:en:Association_football|omuzannyi w'omupiira]] ku ttiimu y'eggwannga eyazannya nga nga [[:en:Defender_(association_football)|omuzibizi.]] == Emirimu gye == === Emirimu gye mu kiraabu === Mwesigwa yatandika okusamba omupiira mu 2002 mu ttiimu ya [[:en:Villa_SC|Villa SC]], nga tanaba kugenda mu kiraabu y'eggwanga Iceland eyitibwa [[:en:Íþróttabandalag_Vestmannaeyja|ÍBV]] mu 2006.<ref name=":0">http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Oluvannyuma lw'okumala sizoni ya 2010 ne ttiimu mu ggwanga lya China emannyikiddwa nga [[:en:Chongqing_Lifan|Chongqing Lifan,]] mu Gwokubiri 2011, yateeka omukono kundagaano ya myaka ebbiri mu liigi y'eggwanga lya Kazakhstan eya babinywera emannyikiddwa nga [[:en:FC_Ordabasy|FC Ordabasy]].<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Gwokubiri, 2013, Mwesigwa yayongerayo endagaano ye ne Ordabasy,<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/14862-mwesigwa-signs-contract-extension.html</ref> oluvannyuma lw'okuwangula empaka za Kazakhstan Super Cup ng'ali nabo mu 2012.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/629576-mwesigwa-wins-super-cup-final.html</ref> Mwesigwa yayabulira Ordabasy mu Gwekumineebiri mu 2014.<ref>http://sports.kz/news/endryu-mvesigva-pokinul-ordabasyi</ref> Mu Gwokutaano 2015, kyali kigambibwa nti Mwesigwa yali atadde omukono kundagaano yamyaka esatu ne kiraabu ya [[:en:Bidvest_Wits_F.C.|Bidvest Wits]] [[:en:Premier_Soccer_League|ey'ekibinja ekyababinywera mu South Afrika]],<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/21931-bidvest-wits-sign-mwesigwa-on-three-year-deal.html</ref> naye enteseganya zaagaana okuyitamu era Mwesigwa teyateeka munkono kundagaano mu Bidvest Wits.<ref>https://web.archive.org/web/20160204115028/http://www.kickoff.com/news/57047/bidvest-wits-fail-to-agree-terms-with-andrew-mwesigwa</ref> Oluvannyuma mu 2015, Mwesigwa yazannyira [[:en:Yenicami_Ağdelen_S.K.|Yenicami Ağdelen]] mu [[:en:KTFF_Süper_Lig|KTFF Süper Lig]],<ref>{{Cite web |url=http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-12 |archive-date=2016-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204064639/http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |url-status=dead }}</ref> nga tanaba kulekulira mu Gusooka, 2016.<ref>http://www.kktcmedya.com/h8931-andrew_mwesigwa_yenicami_den_ayriliyor.html</ref> Oluvannyuma lw'okulekulira Yenicami Ağdelen, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kibinja ekisooka ekiyitibwa [[:en:V.League_1|V.League 1]] mu kiraabu ya [[:en:Hà_Nội_F.C._(2011)|Hà Nội]],<ref>https://web.archive.org/web/20160202052234/http://hanoifc.vn/clb-ha-noi-thu-viec-doi-truong-dt-uganda-n4126.html</ref> nga mu 2016, yagenda mu [[:en:Ho_Chi_Minh_City|Ho Chi Minh City]] nebagituuma Sài Gòn F.C.<ref>https://web.archive.org/web/20171114093102/http://www.vnleague.com/vdqg-vleague/thong-bao/6732-VPF-ban-hanh-Thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-doi-ten-cua-CLB-Ha-Noi.html</ref> Yamala sizoni ya 2016 ne kiraabu ya Sài Gòn, nga yabazannyira emipiira gya liigi 23.<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Guwooka, 2017, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kiraabu ya FC Ordabasy.<ref name=":1">http://www.sports.kz/news/mvesigva-na-prosmotre-v-ordabasyi</ref> === Emirimu gye ku y'eggwanga === Mwesigwa yasooka okuzannyira ttiimu y'eggwanga eya Uganda mu 2003.<ref name=":0" /> == Ebibalo bye gy'azze asambira == === Kiraabu === {{updated|match played 18 September 2016}}<ref name="NFT"/><ref name = "SW">{{Soccerway|andrew-mwesigwa/32267|accessdate=15 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Ligii ! colspan="2" |Ebikopo ! colspan="2" |Ewalala ! colspan="2" |Omuwendo |- !Ekibinja !Emipiira gy'eyabazannyira !Ggoolo zeyabateebera !Emipiira gyeyabasambira !Ggoolo zeyateeba !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo gyeyabazannyira !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo zeyateeba |- | rowspan="5" valign="center" |ÍBV |2006 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- |2007 | rowspan="2" valign="center" |1. deild karla |17 |0 |– |– |– |– |17 |0 |- |2008 |15 |1 |– |– |– |– |15 |1 |- |2009 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- ! colspan="2" |Omugate !62 !1 !0 !0 !0 !0 !62 !1 |- | rowspan="1" valign="center" |Chongqing Lifan |2010 |Chinese Super League |8 |1 |– |– |– |– |8 |1 |- | rowspan="5" valign="center" |Ordabasy |2011 | rowspan="4" valign="center" |Kazakhstan Premier League |30 |1 |5 |0 |0 |0 |35 |1 |- |2012 |22 |3 |2 |0 |5 |0 |29 |3 |- |2013 |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- |2014 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |22 |2 |- ! colspan="2" |Omugate !100 !7 !7 !0 !5 !0 !112 !7 |- | rowspan="1" valign="center" |Yenicami Ağdelen |[[KTFF Süper Lig 2015–16|2015–16]] |KTFF Süper Lig |13 |0 |– |– |– |– |13 |0 |- | rowspan="1" valign="center" |Sài Gòn |2016 |V.League 1 |23 |0 |– |– |– |– |23 |0 |- ! colspan="3" |Zonna omugate ng'azannya !206 !9 !7 !0 !5 !0 !218 !9 |} === Ku ggwanga === {{updated|match played 19 November 2014}}<ref name="NFT">{{NFT player|pid=6924|accessdate=10 May 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Ttiimu y'eggwanga lya |- !Omwaka !Emipiira gyeyagizannyira !Ggoolo z'ateebye |- |2003 |1 |0 |- |2004 |3 |0 |- |2005 |3 |0 |- |2006 |3 |0 |- |2007 |6 |0 |- |2008 |6 |1 |- |2009 |9 |1 |- |2010 |7 |2 |- |2011 |8 |1 |- |2012 |6 |1 |- |2013 |5 |0 |- |2014 |12 |0 |- !Omugate !69 !6 |} === Ggoolo zze ku ttiimu y'eggwanga International goals === : ''Olukalala lwa ggoolo n'ebyava mu muwendo gwa ggoolo za Uganda mu kusooka.''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Namba !Enaku z'omwezi !Ekifo !Gwebaali bazannya !Engeri gyegwagwaamu !Ebyavaamu !Empaka |- |1. |14 Ogwokumineebiri 2002 |Addis Ababa Stadium, Addis Ababa, [[Ethiopia]] | Sudan | align="center" |'''1'''–2 | align="center" |1–2 |Empaka eziwakanirwamu amawanga okuva mu buvanjuba ne mu masekati ga Afrika mu 2004 |- |2. |14 Ogwomukaaga 2008 |[[Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela|Mandela National Stadium]], [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–1 |Empaka z'okusunsula abali etaba mu kikopo ky'ensi yonna mu 2010 |- |3. |11 Oguwooka 2009 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Burundi | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |5–0 |Empaka za 2008 ezeetabibwaamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika |- |4. |4 Ogwomwenda 2010 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |Empaka za 2012 ez'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu kikopo ekivuganyizibwaamu amawanga ga Afrika |- |5. |5 Ogwekumineebiri 2010 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Kenya | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |Empaka za 2010 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |6. |8 Ogwekumineebiri 2011 |National Stadium, Dar es Salaam, Tanzania | Tanzania | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |3–1 (a.e.t.) |Empaka za 2011 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |7. |16 Ogwomukaaga 2012 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Congo | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 |Empaka za 2013 z'okusunsula abaali bagenda okwetaba kikopo ekiwakanirwa amawanga ga Afrika |} == Byeyawangula == ; ÍBV * [[:en:1._deild_karla_(football)|1. deild karla]] (1): [[:en:2008_1._deild_karla|2008]]<ref name=":1" /> ; Ordabasy * [[:en:Kazakhstan_Cup|Ekikopo ky'e Kazakhstan]] (1): 2011<ref name=":1" /> * [[:en:Kazakhstan_Super_Cup|Empaka za Kazakhstan Super Cup]] (1): 2012<ref name=":1" /> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} [[Category:Abasajja abasambi b'omupiira mu Uganda]] [[Category:Abannayuganda abasajja abasambira omupiir5a ku mutendera gw'ensi yonna]] [[Category:Bazanyi b'omupiira aba SC Villa]] [[Category:Abazanyi ba Ordabasy]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kamuli]] ocze826x5729w8myl5rihnxd10nmjes 77429 77428 2026-10-24T14:12:06Z Ssebuufu 9882 77429 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Andrew Mwesigwa''' yazaalibwa nga 24 Ogwokuna, 1984 nga Munnayuganda eyali [[:en:Association_football|omuzannyi w'omupiira]] ku ttiimu y'eggwannga eyazannyanga ng'omuzibizi. == Emirimu gye == === Emirimu gye mu kiraabu === Mwesigwa yatandika okusamba omupiira mu 2002 mu ttiimu ya [[:en:Villa_SC|Villa SC]], nga tanaba kugenda mu kiraabu y'eggwanga Iceland eyitibwa [[:en:Íþróttabandalag_Vestmannaeyja|ÍBV]] mu 2006.<ref name=":0">http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Oluvannyuma lw'okumala sizoni ya 2010 ne ttiimu mu ggwanga lya China emannyikiddwa nga [[:en:Chongqing_Lifan|Chongqing Lifan,]] mu Gwokubiri 2011, yateeka omukono kundagaano ya myaka ebbiri mu liigi y'eggwanga lya Kazakhstan eya babinywera emannyikiddwa nga [[:en:FC_Ordabasy|FC Ordabasy]].<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Gwokubiri, 2013, Mwesigwa yayongerayo endagaano ye ne Ordabasy,<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/14862-mwesigwa-signs-contract-extension.html</ref> oluvannyuma lw'okuwangula empaka za Kazakhstan Super Cup ng'ali nabo mu 2012.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/629576-mwesigwa-wins-super-cup-final.html</ref> Mwesigwa yayabulira Ordabasy mu Gwekumineebiri mu 2014.<ref>http://sports.kz/news/endryu-mvesigva-pokinul-ordabasyi</ref> Mu Gwokutaano 2015, kyali kigambibwa nti Mwesigwa yali atadde omukono kundagaano yamyaka esatu ne kiraabu ya [[:en:Bidvest_Wits_F.C.|Bidvest Wits]] [[:en:Premier_Soccer_League|ey'ekibinja ekyababinywera mu South Afrika]],<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/21931-bidvest-wits-sign-mwesigwa-on-three-year-deal.html</ref> naye enteseganya zaagaana okuyitamu era Mwesigwa teyateeka munkono kundagaano mu Bidvest Wits.<ref>https://web.archive.org/web/20160204115028/http://www.kickoff.com/news/57047/bidvest-wits-fail-to-agree-terms-with-andrew-mwesigwa</ref> Oluvannyuma mu 2015, Mwesigwa yazannyira [[:en:Yenicami_Ağdelen_S.K.|Yenicami Ağdelen]] mu [[:en:KTFF_Süper_Lig|KTFF Süper Lig]],<ref>{{Cite web |url=http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-12 |archive-date=2016-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204064639/http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |url-status=dead }}</ref> nga tanaba kulekulira mu Gusooka, 2016.<ref>http://www.kktcmedya.com/h8931-andrew_mwesigwa_yenicami_den_ayriliyor.html</ref> Oluvannyuma lw'okulekulira Yenicami Ağdelen, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kibinja ekisooka ekiyitibwa [[:en:V.League_1|V.League 1]] mu kiraabu ya [[:en:Hà_Nội_F.C._(2011)|Hà Nội]],<ref>https://web.archive.org/web/20160202052234/http://hanoifc.vn/clb-ha-noi-thu-viec-doi-truong-dt-uganda-n4126.html</ref> nga mu 2016, yagenda mu [[:en:Ho_Chi_Minh_City|Ho Chi Minh City]] nebagituuma Sài Gòn F.C.<ref>https://web.archive.org/web/20171114093102/http://www.vnleague.com/vdqg-vleague/thong-bao/6732-VPF-ban-hanh-Thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-doi-ten-cua-CLB-Ha-Noi.html</ref> Yamala sizoni ya 2016 ne kiraabu ya Sài Gòn, nga yabazannyira emipiira gya liigi 23.<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Guwooka, 2017, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kiraabu ya FC Ordabasy.<ref name=":1">http://www.sports.kz/news/mvesigva-na-prosmotre-v-ordabasyi</ref> === Emirimu gye ku y'eggwanga === Mwesigwa yasooka okuzannyira ttiimu y'eggwanga eya Uganda mu 2003.<ref name=":0" /> == Ebibalo bye gy'azze asambira == === Kiraabu === {{updated|match played 18 September 2016}}<ref name="NFT"/><ref name = "SW">{{Soccerway|andrew-mwesigwa/32267|accessdate=15 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Ligii ! colspan="2" |Ebikopo ! colspan="2" |Ewalala ! colspan="2" |Omuwendo |- !Ekibinja !Emipiira gy'eyabazannyira !Ggoolo zeyabateebera !Emipiira gyeyabasambira !Ggoolo zeyateeba !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo gyeyabazannyira !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo zeyateeba |- | rowspan="5" valign="center" |ÍBV |2006 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- |2007 | rowspan="2" valign="center" |1. deild karla |17 |0 |– |– |– |– |17 |0 |- |2008 |15 |1 |– |– |– |– |15 |1 |- |2009 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- ! colspan="2" |Omugate !62 !1 !0 !0 !0 !0 !62 !1 |- | rowspan="1" valign="center" |Chongqing Lifan |2010 |Chinese Super League |8 |1 |– |– |– |– |8 |1 |- | rowspan="5" valign="center" |Ordabasy |2011 | rowspan="4" valign="center" |Kazakhstan Premier League |30 |1 |5 |0 |0 |0 |35 |1 |- |2012 |22 |3 |2 |0 |5 |0 |29 |3 |- |2013 |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- |2014 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |22 |2 |- ! colspan="2" |Omugate !100 !7 !7 !0 !5 !0 !112 !7 |- | rowspan="1" valign="center" |Yenicami Ağdelen |[[KTFF Süper Lig 2015–16|2015–16]] |KTFF Süper Lig |13 |0 |– |– |– |– |13 |0 |- | rowspan="1" valign="center" |Sài Gòn |2016 |V.League 1 |23 |0 |– |– |– |– |23 |0 |- ! colspan="3" |Zonna omugate ng'azannya !206 !9 !7 !0 !5 !0 !218 !9 |} === Ku ggwanga === {{updated|match played 19 November 2014}}<ref name="NFT">{{NFT player|pid=6924|accessdate=10 May 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Ttiimu y'eggwanga lya |- !Omwaka !Emipiira gyeyagizannyira !Ggoolo z'ateebye |- |2003 |1 |0 |- |2004 |3 |0 |- |2005 |3 |0 |- |2006 |3 |0 |- |2007 |6 |0 |- |2008 |6 |1 |- |2009 |9 |1 |- |2010 |7 |2 |- |2011 |8 |1 |- |2012 |6 |1 |- |2013 |5 |0 |- |2014 |12 |0 |- !Omugate !69 !6 |} === Ggoolo zze ku ttiimu y'eggwanga International goals === : ''Olukalala lwa ggoolo n'ebyava mu muwendo gwa ggoolo za Uganda mu kusooka.''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Namba !Enaku z'omwezi !Ekifo !Gwebaali bazannya !Engeri gyegwagwaamu !Ebyavaamu !Empaka |- |1. |14 Ogwokumineebiri 2002 |Addis Ababa Stadium, Addis Ababa, [[Ethiopia]] | Sudan | align="center" |'''1'''–2 | align="center" |1–2 |Empaka eziwakanirwamu amawanga okuva mu buvanjuba ne mu masekati ga Afrika mu 2004 |- |2. |14 Ogwomukaaga 2008 |[[Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela|Mandela National Stadium]], [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–1 |Empaka z'okusunsula abali etaba mu kikopo ky'ensi yonna mu 2010 |- |3. |11 Oguwooka 2009 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Burundi | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |5–0 |Empaka za 2008 ezeetabibwaamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika |- |4. |4 Ogwomwenda 2010 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |Empaka za 2012 ez'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu kikopo ekivuganyizibwaamu amawanga ga Afrika |- |5. |5 Ogwekumineebiri 2010 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Kenya | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |Empaka za 2010 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |6. |8 Ogwekumineebiri 2011 |National Stadium, Dar es Salaam, Tanzania | Tanzania | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |3–1 (a.e.t.) |Empaka za 2011 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |7. |16 Ogwomukaaga 2012 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Congo | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 |Empaka za 2013 z'okusunsula abaali bagenda okwetaba kikopo ekiwakanirwa amawanga ga Afrika |} == Byeyawangula == ; ÍBV * [[:en:1._deild_karla_(football)|1. deild karla]] (1): [[:en:2008_1._deild_karla|2008]]<ref name=":1" /> ; Ordabasy * [[:en:Kazakhstan_Cup|Ekikopo ky'e Kazakhstan]] (1): 2011<ref name=":1" /> * [[:en:Kazakhstan_Super_Cup|Empaka za Kazakhstan Super Cup]] (1): 2012<ref name=":1" /> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} [[Category:Abasajja abasambi b'omupiira mu Uganda]] [[Category:Abannayuganda abasajja abasambira omupiir5a ku mutendera gw'ensi yonna]] [[Category:Bazanyi b'omupiira aba SC Villa]] [[Category:Abazanyi ba Ordabasy]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kamuli]] tcnqn73tzh9rxiimm7g6jxveoy4u71u 77430 77429 2026-10-24T14:12:38Z Ssebuufu 9882 77430 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Andrew Mwesigwa''' yazaalibwa nga 24 Ogwokuna, 1984 nga Munnayuganda eyali omuzannyi w'omupiira ku ttiimu y'eggwannga eyazannyanga ng'omuzibizi. == Emirimu gye == === Emirimu gye mu kiraabu === Mwesigwa yatandika okusamba omupiira mu 2002 mu ttiimu ya [[:en:Villa_SC|Villa SC]], nga tanaba kugenda mu kiraabu y'eggwanga Iceland eyitibwa [[:en:Íþróttabandalag_Vestmannaeyja|ÍBV]] mu 2006.<ref name=":0">http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Oluvannyuma lw'okumala sizoni ya 2010 ne ttiimu mu ggwanga lya China emannyikiddwa nga [[:en:Chongqing_Lifan|Chongqing Lifan,]] mu Gwokubiri 2011, yateeka omukono kundagaano ya myaka ebbiri mu liigi y'eggwanga lya Kazakhstan eya babinywera emannyikiddwa nga [[:en:FC_Ordabasy|FC Ordabasy]].<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Gwokubiri, 2013, Mwesigwa yayongerayo endagaano ye ne Ordabasy,<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/14862-mwesigwa-signs-contract-extension.html</ref> oluvannyuma lw'okuwangula empaka za Kazakhstan Super Cup ng'ali nabo mu 2012.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/629576-mwesigwa-wins-super-cup-final.html</ref> Mwesigwa yayabulira Ordabasy mu Gwekumineebiri mu 2014.<ref>http://sports.kz/news/endryu-mvesigva-pokinul-ordabasyi</ref> Mu Gwokutaano 2015, kyali kigambibwa nti Mwesigwa yali atadde omukono kundagaano yamyaka esatu ne kiraabu ya [[:en:Bidvest_Wits_F.C.|Bidvest Wits]] [[:en:Premier_Soccer_League|ey'ekibinja ekyababinywera mu South Afrika]],<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/21931-bidvest-wits-sign-mwesigwa-on-three-year-deal.html</ref> naye enteseganya zaagaana okuyitamu era Mwesigwa teyateeka munkono kundagaano mu Bidvest Wits.<ref>https://web.archive.org/web/20160204115028/http://www.kickoff.com/news/57047/bidvest-wits-fail-to-agree-terms-with-andrew-mwesigwa</ref> Oluvannyuma mu 2015, Mwesigwa yazannyira [[:en:Yenicami_Ağdelen_S.K.|Yenicami Ağdelen]] mu [[:en:KTFF_Süper_Lig|KTFF Süper Lig]],<ref>{{Cite web |url=http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-12 |archive-date=2016-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204064639/http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |url-status=dead }}</ref> nga tanaba kulekulira mu Gusooka, 2016.<ref>http://www.kktcmedya.com/h8931-andrew_mwesigwa_yenicami_den_ayriliyor.html</ref> Oluvannyuma lw'okulekulira Yenicami Ağdelen, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kibinja ekisooka ekiyitibwa [[:en:V.League_1|V.League 1]] mu kiraabu ya [[:en:Hà_Nội_F.C._(2011)|Hà Nội]],<ref>https://web.archive.org/web/20160202052234/http://hanoifc.vn/clb-ha-noi-thu-viec-doi-truong-dt-uganda-n4126.html</ref> nga mu 2016, yagenda mu [[:en:Ho_Chi_Minh_City|Ho Chi Minh City]] nebagituuma Sài Gòn F.C.<ref>https://web.archive.org/web/20171114093102/http://www.vnleague.com/vdqg-vleague/thong-bao/6732-VPF-ban-hanh-Thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-doi-ten-cua-CLB-Ha-Noi.html</ref> Yamala sizoni ya 2016 ne kiraabu ya Sài Gòn, nga yabazannyira emipiira gya liigi 23.<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Guwooka, 2017, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kiraabu ya FC Ordabasy.<ref name=":1">http://www.sports.kz/news/mvesigva-na-prosmotre-v-ordabasyi</ref> === Emirimu gye ku y'eggwanga === Mwesigwa yasooka okuzannyira ttiimu y'eggwanga eya Uganda mu 2003.<ref name=":0" /> == Ebibalo bye gy'azze asambira == === Kiraabu === {{updated|match played 18 September 2016}}<ref name="NFT"/><ref name = "SW">{{Soccerway|andrew-mwesigwa/32267|accessdate=15 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Ligii ! colspan="2" |Ebikopo ! colspan="2" |Ewalala ! colspan="2" |Omuwendo |- !Ekibinja !Emipiira gy'eyabazannyira !Ggoolo zeyabateebera !Emipiira gyeyabasambira !Ggoolo zeyateeba !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo gyeyabazannyira !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo zeyateeba |- | rowspan="5" valign="center" |ÍBV |2006 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- |2007 | rowspan="2" valign="center" |1. deild karla |17 |0 |– |– |– |– |17 |0 |- |2008 |15 |1 |– |– |– |– |15 |1 |- |2009 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- ! colspan="2" |Omugate !62 !1 !0 !0 !0 !0 !62 !1 |- | rowspan="1" valign="center" |Chongqing Lifan |2010 |Chinese Super League |8 |1 |– |– |– |– |8 |1 |- | rowspan="5" valign="center" |Ordabasy |2011 | rowspan="4" valign="center" |Kazakhstan Premier League |30 |1 |5 |0 |0 |0 |35 |1 |- |2012 |22 |3 |2 |0 |5 |0 |29 |3 |- |2013 |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- |2014 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |22 |2 |- ! colspan="2" |Omugate !100 !7 !7 !0 !5 !0 !112 !7 |- | rowspan="1" valign="center" |Yenicami Ağdelen |[[KTFF Süper Lig 2015–16|2015–16]] |KTFF Süper Lig |13 |0 |– |– |– |– |13 |0 |- | rowspan="1" valign="center" |Sài Gòn |2016 |V.League 1 |23 |0 |– |– |– |– |23 |0 |- ! colspan="3" |Zonna omugate ng'azannya !206 !9 !7 !0 !5 !0 !218 !9 |} === Ku ggwanga === {{updated|match played 19 November 2014}}<ref name="NFT">{{NFT player|pid=6924|accessdate=10 May 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Ttiimu y'eggwanga lya |- !Omwaka !Emipiira gyeyagizannyira !Ggoolo z'ateebye |- |2003 |1 |0 |- |2004 |3 |0 |- |2005 |3 |0 |- |2006 |3 |0 |- |2007 |6 |0 |- |2008 |6 |1 |- |2009 |9 |1 |- |2010 |7 |2 |- |2011 |8 |1 |- |2012 |6 |1 |- |2013 |5 |0 |- |2014 |12 |0 |- !Omugate !69 !6 |} === Ggoolo zze ku ttiimu y'eggwanga International goals === : ''Olukalala lwa ggoolo n'ebyava mu muwendo gwa ggoolo za Uganda mu kusooka.''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Namba !Enaku z'omwezi !Ekifo !Gwebaali bazannya !Engeri gyegwagwaamu !Ebyavaamu !Empaka |- |1. |14 Ogwokumineebiri 2002 |Addis Ababa Stadium, Addis Ababa, [[Ethiopia]] | Sudan | align="center" |'''1'''–2 | align="center" |1–2 |Empaka eziwakanirwamu amawanga okuva mu buvanjuba ne mu masekati ga Afrika mu 2004 |- |2. |14 Ogwomukaaga 2008 |[[Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela|Mandela National Stadium]], [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–1 |Empaka z'okusunsula abali etaba mu kikopo ky'ensi yonna mu 2010 |- |3. |11 Oguwooka 2009 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Burundi | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |5–0 |Empaka za 2008 ezeetabibwaamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika |- |4. |4 Ogwomwenda 2010 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |Empaka za 2012 ez'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu kikopo ekivuganyizibwaamu amawanga ga Afrika |- |5. |5 Ogwekumineebiri 2010 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Kenya | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |Empaka za 2010 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |6. |8 Ogwekumineebiri 2011 |National Stadium, Dar es Salaam, Tanzania | Tanzania | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |3–1 (a.e.t.) |Empaka za 2011 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |7. |16 Ogwomukaaga 2012 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Congo | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 |Empaka za 2013 z'okusunsula abaali bagenda okwetaba kikopo ekiwakanirwa amawanga ga Afrika |} == Byeyawangula == ; ÍBV * [[:en:1._deild_karla_(football)|1. deild karla]] (1): [[:en:2008_1._deild_karla|2008]]<ref name=":1" /> ; Ordabasy * [[:en:Kazakhstan_Cup|Ekikopo ky'e Kazakhstan]] (1): 2011<ref name=":1" /> * [[:en:Kazakhstan_Super_Cup|Empaka za Kazakhstan Super Cup]] (1): 2012<ref name=":1" /> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} [[Category:Abasajja abasambi b'omupiira mu Uganda]] [[Category:Abannayuganda abasajja abasambira omupiir5a ku mutendera gw'ensi yonna]] [[Category:Bazanyi b'omupiira aba SC Villa]] [[Category:Abazanyi ba Ordabasy]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kamuli]] qijq1sx6q9wmmoyz1kio55rvs4gjr4i 77431 77430 2026-10-24T14:13:56Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu gye mu kiraabu */ 77431 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Andrew Mwesigwa''' yazaalibwa nga 24 Ogwokuna, 1984 nga Munnayuganda eyali omuzannyi w'omupiira ku ttiimu y'eggwannga eyazannyanga ng'omuzibizi. == Emirimu gye == === Emirimu gye mu kiraabu === Mwesigwa yatandika okusamba omupiira mu 2002 mu ttiimu ya [[:en:Villa_SC|Villa SC]], nga tanaba kugenda mu kiraabu y'eggwanga lya [[Iceland]] eyitibwa [[:en:Íþróttabandalag_Vestmannaeyja|ÍBV]] mu 2006.<ref name=":0">http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Oluvannyuma lw'okumala sizoni ya 2010 ne ttiimu mu ggwanga lya China emannyikiddwa nga [[:en:Chongqing_Lifan|Chongqing Lifan,]] mu Gwokubiri 2011, yateeka omukono kundagaano ya myaka ebbiri mu liigi y'eggwanga lya Kazakhstan eya babinywera emannyikiddwa nga [[:en:FC_Ordabasy|FC Ordabasy]].<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Gwokubiri, 2013, Mwesigwa yayongerayo endagaano ye ne Ordabasy,<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/14862-mwesigwa-signs-contract-extension.html</ref> oluvannyuma lw'okuwangula empaka za Kazakhstan Super Cup ng'ali nabo mu 2012.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/629576-mwesigwa-wins-super-cup-final.html</ref> Mwesigwa yayabulira Ordabasy mu Gwekumineebiri mu 2014.<ref>http://sports.kz/news/endryu-mvesigva-pokinul-ordabasyi</ref> Mu Gwokutaano 2015, kyali kigambibwa nti Mwesigwa yali atadde omukono kundagaano yamyaka esatu ne kiraabu ya [[:en:Bidvest_Wits_F.C.|Bidvest Wits]] [[:en:Premier_Soccer_League|ey'ekibinja ekyababinywera mu South Afrika]],<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/21931-bidvest-wits-sign-mwesigwa-on-three-year-deal.html</ref> naye enteseganya zaagaana okuyitamu era Mwesigwa teyateeka munkono kundagaano mu Bidvest Wits.<ref>https://web.archive.org/web/20160204115028/http://www.kickoff.com/news/57047/bidvest-wits-fail-to-agree-terms-with-andrew-mwesigwa</ref> Oluvannyuma mu 2015, Mwesigwa yazannyira [[:en:Yenicami_Ağdelen_S.K.|Yenicami Ağdelen]] mu [[:en:KTFF_Süper_Lig|KTFF Süper Lig]],<ref>{{Cite web |url=http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-12 |archive-date=2016-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204064639/http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |url-status=dead }}</ref> nga tanaba kulekulira mu Gusooka, 2016.<ref>http://www.kktcmedya.com/h8931-andrew_mwesigwa_yenicami_den_ayriliyor.html</ref> Oluvannyuma lw'okulekulira Yenicami Ağdelen, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kibinja ekisooka ekiyitibwa [[:en:V.League_1|V.League 1]] mu kiraabu ya [[:en:Hà_Nội_F.C._(2011)|Hà Nội]],<ref>https://web.archive.org/web/20160202052234/http://hanoifc.vn/clb-ha-noi-thu-viec-doi-truong-dt-uganda-n4126.html</ref> nga mu 2016, yagenda mu [[:en:Ho_Chi_Minh_City|Ho Chi Minh City]] nebagituuma Sài Gòn F.C.<ref>https://web.archive.org/web/20171114093102/http://www.vnleague.com/vdqg-vleague/thong-bao/6732-VPF-ban-hanh-Thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-doi-ten-cua-CLB-Ha-Noi.html</ref> Yamala sizoni ya 2016 ne kiraabu ya Sài Gòn, nga yabazannyira emipiira gya liigi 23.<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Guwooka, 2017, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kiraabu ya FC Ordabasy.<ref name=":1">http://www.sports.kz/news/mvesigva-na-prosmotre-v-ordabasyi</ref> === Emirimu gye ku y'eggwanga === Mwesigwa yasooka okuzannyira ttiimu y'eggwanga eya Uganda mu 2003.<ref name=":0" /> == Ebibalo bye gy'azze asambira == === Kiraabu === {{updated|match played 18 September 2016}}<ref name="NFT"/><ref name = "SW">{{Soccerway|andrew-mwesigwa/32267|accessdate=15 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Ligii ! colspan="2" |Ebikopo ! colspan="2" |Ewalala ! colspan="2" |Omuwendo |- !Ekibinja !Emipiira gy'eyabazannyira !Ggoolo zeyabateebera !Emipiira gyeyabasambira !Ggoolo zeyateeba !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo gyeyabazannyira !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo zeyateeba |- | rowspan="5" valign="center" |ÍBV |2006 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- |2007 | rowspan="2" valign="center" |1. deild karla |17 |0 |– |– |– |– |17 |0 |- |2008 |15 |1 |– |– |– |– |15 |1 |- |2009 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- ! colspan="2" |Omugate !62 !1 !0 !0 !0 !0 !62 !1 |- | rowspan="1" valign="center" |Chongqing Lifan |2010 |Chinese Super League |8 |1 |– |– |– |– |8 |1 |- | rowspan="5" valign="center" |Ordabasy |2011 | rowspan="4" valign="center" |Kazakhstan Premier League |30 |1 |5 |0 |0 |0 |35 |1 |- |2012 |22 |3 |2 |0 |5 |0 |29 |3 |- |2013 |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- |2014 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |22 |2 |- ! colspan="2" |Omugate !100 !7 !7 !0 !5 !0 !112 !7 |- | rowspan="1" valign="center" |Yenicami Ağdelen |[[KTFF Süper Lig 2015–16|2015–16]] |KTFF Süper Lig |13 |0 |– |– |– |– |13 |0 |- | rowspan="1" valign="center" |Sài Gòn |2016 |V.League 1 |23 |0 |– |– |– |– |23 |0 |- ! colspan="3" |Zonna omugate ng'azannya !206 !9 !7 !0 !5 !0 !218 !9 |} === Ku ggwanga === {{updated|match played 19 November 2014}}<ref name="NFT">{{NFT player|pid=6924|accessdate=10 May 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Ttiimu y'eggwanga lya |- !Omwaka !Emipiira gyeyagizannyira !Ggoolo z'ateebye |- |2003 |1 |0 |- |2004 |3 |0 |- |2005 |3 |0 |- |2006 |3 |0 |- |2007 |6 |0 |- |2008 |6 |1 |- |2009 |9 |1 |- |2010 |7 |2 |- |2011 |8 |1 |- |2012 |6 |1 |- |2013 |5 |0 |- |2014 |12 |0 |- !Omugate !69 !6 |} === Ggoolo zze ku ttiimu y'eggwanga International goals === : ''Olukalala lwa ggoolo n'ebyava mu muwendo gwa ggoolo za Uganda mu kusooka.''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Namba !Enaku z'omwezi !Ekifo !Gwebaali bazannya !Engeri gyegwagwaamu !Ebyavaamu !Empaka |- |1. |14 Ogwokumineebiri 2002 |Addis Ababa Stadium, Addis Ababa, [[Ethiopia]] | Sudan | align="center" |'''1'''–2 | align="center" |1–2 |Empaka eziwakanirwamu amawanga okuva mu buvanjuba ne mu masekati ga Afrika mu 2004 |- |2. |14 Ogwomukaaga 2008 |[[Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela|Mandela National Stadium]], [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–1 |Empaka z'okusunsula abali etaba mu kikopo ky'ensi yonna mu 2010 |- |3. |11 Oguwooka 2009 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Burundi | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |5–0 |Empaka za 2008 ezeetabibwaamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika |- |4. |4 Ogwomwenda 2010 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |Empaka za 2012 ez'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu kikopo ekivuganyizibwaamu amawanga ga Afrika |- |5. |5 Ogwekumineebiri 2010 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Kenya | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |Empaka za 2010 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |6. |8 Ogwekumineebiri 2011 |National Stadium, Dar es Salaam, Tanzania | Tanzania | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |3–1 (a.e.t.) |Empaka za 2011 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |7. |16 Ogwomukaaga 2012 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Congo | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 |Empaka za 2013 z'okusunsula abaali bagenda okwetaba kikopo ekiwakanirwa amawanga ga Afrika |} == Byeyawangula == ; ÍBV * [[:en:1._deild_karla_(football)|1. deild karla]] (1): [[:en:2008_1._deild_karla|2008]]<ref name=":1" /> ; Ordabasy * [[:en:Kazakhstan_Cup|Ekikopo ky'e Kazakhstan]] (1): 2011<ref name=":1" /> * [[:en:Kazakhstan_Super_Cup|Empaka za Kazakhstan Super Cup]] (1): 2012<ref name=":1" /> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} [[Category:Abasajja abasambi b'omupiira mu Uganda]] [[Category:Abannayuganda abasajja abasambira omupiir5a ku mutendera gw'ensi yonna]] [[Category:Bazanyi b'omupiira aba SC Villa]] [[Category:Abazanyi ba Ordabasy]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kamuli]] ljfhsj7f3zbswsnyd24e983ymjmsuq2 77432 77431 2026-10-24T14:15:26Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu gye mu kiraabu */ 77432 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Andrew Mwesigwa''' yazaalibwa nga 24 Ogwokuna, 1984 nga Munnayuganda eyali omuzannyi w'omupiira ku ttiimu y'eggwannga eyazannyanga ng'omuzibizi. == Emirimu gye == === Emirimu gye mu kiraabu === Mwesigwa yatandika okusamba omupiira mu 2002 mu ttiimu ya [[:en:Villa_SC|Villa SC]], nga tanaba kugenda mu kiraabu y'eggwanga lya [[Iceland]] eyitibwa [[:en:Íþróttabandalag_Vestmannaeyja|ÍBV]] mu 2006.<ref name=":0">http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Oluvannyuma lw'okumala ssizoni ya 2010 ne ttiimu mu ggwanga lya China emannyikiddwa nga [[:en:Chongqing_Lifan|Chongqing Lifan,]] mu Gwokubiri 2011, yateeka omukono kundagaano ya myaka ebbiri mu liigi y'eggwanga lya Kazakhstan eya babinywera emannyikiddwa nga [[:en:FC_Ordabasy|FC Ordabasy]].<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Gwokubiri, 2013, Mwesigwa yayongerayo endagaano ye ne Ordabasy,<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/14862-mwesigwa-signs-contract-extension.html</ref> oluvannyuma lw'okuwangula empaka za Kazakhstan Super Cup ng'ali nabo mu 2012.<ref>http://www.newvision.co.ug/news/629576-mwesigwa-wins-super-cup-final.html</ref> Mwesigwa yayabulira Ordabasy mu Gwekumineebiri mu 2014.<ref>http://sports.kz/news/endryu-mvesigva-pokinul-ordabasyi</ref> Mu Gwokutaano 2015, kyali kigambibwa nti Mwesigwa yali atadde omukono kundagaano yamyaka esatu ne kiraabu ya [[:en:Bidvest_Wits_F.C.|Bidvest Wits]] [[:en:Premier_Soccer_League|ey'ekibinja ekyababinywera mu South Afrika]],<ref>http://www.kawowo.com/index.php/football/item/21931-bidvest-wits-sign-mwesigwa-on-three-year-deal.html</ref> naye enteseganya zaagaana okuyitamu era Mwesigwa teyateeka munkono kundagaano mu Bidvest Wits.<ref>https://web.archive.org/web/20160204115028/http://www.kickoff.com/news/57047/bidvest-wits-fail-to-agree-terms-with-andrew-mwesigwa</ref> Oluvannyuma mu 2015, Mwesigwa yazannyira [[:en:Yenicami_Ağdelen_S.K.|Yenicami Ağdelen]] mu [[:en:KTFF_Süper_Lig|KTFF Süper Lig]],<ref>{{Cite web |url=http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |title=Archive copy |access-date=2024-09-12 |archive-date=2016-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204064639/http://www.soka25east.com/uganda-cranes-international-defender-andrew-mwesigwa-stars-in-yenicamis-0-3-win-over-bogazici/ |url-status=dead }}</ref> nga tanaba kulekulira mu Gusooka, 2016.<ref>http://www.kktcmedya.com/h8931-andrew_mwesigwa_yenicami_den_ayriliyor.html</ref> Oluvannyuma lw'okulekulira Yenicami Ağdelen, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kibinja ekisooka ekiyitibwa [[:en:V.League_1|V.League 1]] mu kiraabu ya [[:en:Hà_Nội_F.C._(2011)|Hà Nội]],<ref>https://web.archive.org/web/20160202052234/http://hanoifc.vn/clb-ha-noi-thu-viec-doi-truong-dt-uganda-n4126.html</ref> nga mu 2016, yagenda mu [[:en:Ho_Chi_Minh_City|Ho Chi Minh City]] nebagituuma Sài Gòn F.C.<ref>https://web.archive.org/web/20171114093102/http://www.vnleague.com/vdqg-vleague/thong-bao/6732-VPF-ban-hanh-Thong-bao-chinh-thuc-ve-viec-doi-ten-cua-CLB-Ha-Noi.html</ref> Yamala sizoni ya 2016 ne kiraabu ya Sài Gòn, nga yabazannyira emipiira gya liigi 23.<ref>http://allafrica.com/stories/201102110097.html</ref> Mu Guwooka, 2017, Mwesigwa yagenda okugezesebwa mu kiraabu ya FC Ordabasy.<ref name=":1">http://www.sports.kz/news/mvesigva-na-prosmotre-v-ordabasyi</ref> === Emirimu gye ku y'eggwanga === Mwesigwa yasooka okuzannyira ttiimu y'eggwanga eya Uganda mu 2003.<ref name=":0" /> == Ebibalo bye gy'azze asambira == === Kiraabu === {{updated|match played 18 September 2016}}<ref name="NFT"/><ref name = "SW">{{Soccerway|andrew-mwesigwa/32267|accessdate=15 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Kiraabu ! rowspan="2" |Sizoni ! colspan="3" |Ligii ! colspan="2" |Ebikopo ! colspan="2" |Ewalala ! colspan="2" |Omuwendo |- !Ekibinja !Emipiira gy'eyabazannyira !Ggoolo zeyabateebera !Emipiira gyeyabasambira !Ggoolo zeyateeba !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo gyeyabazannyira !Emipiira gyeyabazannyira !Ggoolo zeyateeba |- | rowspan="5" valign="center" |ÍBV |2006 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- |2007 | rowspan="2" valign="center" |1. deild karla |17 |0 |– |– |– |– |17 |0 |- |2008 |15 |1 |– |– |– |– |15 |1 |- |2009 |Úrvalsdeild |15 |0 |– |– |– |– |15 |0 |- ! colspan="2" |Omugate !62 !1 !0 !0 !0 !0 !62 !1 |- | rowspan="1" valign="center" |Chongqing Lifan |2010 |Chinese Super League |8 |1 |– |– |– |– |8 |1 |- | rowspan="5" valign="center" |Ordabasy |2011 | rowspan="4" valign="center" |Kazakhstan Premier League |30 |1 |5 |0 |0 |0 |35 |1 |- |2012 |22 |3 |2 |0 |5 |0 |29 |3 |- |2013 |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- |2014 |22 |2 |0 |0 |0 |0 |22 |2 |- ! colspan="2" |Omugate !100 !7 !7 !0 !5 !0 !112 !7 |- | rowspan="1" valign="center" |Yenicami Ağdelen |[[KTFF Süper Lig 2015–16|2015–16]] |KTFF Süper Lig |13 |0 |– |– |– |– |13 |0 |- | rowspan="1" valign="center" |Sài Gòn |2016 |V.League 1 |23 |0 |– |– |– |– |23 |0 |- ! colspan="3" |Zonna omugate ng'azannya !206 !9 !7 !0 !5 !0 !218 !9 |} === Ku ggwanga === {{updated|match played 19 November 2014}}<ref name="NFT">{{NFT player|pid=6924|accessdate=10 May 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Ttiimu y'eggwanga lya |- !Omwaka !Emipiira gyeyagizannyira !Ggoolo z'ateebye |- |2003 |1 |0 |- |2004 |3 |0 |- |2005 |3 |0 |- |2006 |3 |0 |- |2007 |6 |0 |- |2008 |6 |1 |- |2009 |9 |1 |- |2010 |7 |2 |- |2011 |8 |1 |- |2012 |6 |1 |- |2013 |5 |0 |- |2014 |12 |0 |- !Omugate !69 !6 |} === Ggoolo zze ku ttiimu y'eggwanga International goals === : ''Olukalala lwa ggoolo n'ebyava mu muwendo gwa ggoolo za Uganda mu kusooka.''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Namba !Enaku z'omwezi !Ekifo !Gwebaali bazannya !Engeri gyegwagwaamu !Ebyavaamu !Empaka |- |1. |14 Ogwokumineebiri 2002 |Addis Ababa Stadium, Addis Ababa, [[Ethiopia]] | Sudan | align="center" |'''1'''–2 | align="center" |1–2 |Empaka eziwakanirwamu amawanga okuva mu buvanjuba ne mu masekati ga Afrika mu 2004 |- |2. |14 Ogwomukaaga 2008 |[[Ekisaawe ky'eggwanga ekya Mandela|Mandela National Stadium]], [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–1 |Empaka z'okusunsula abali etaba mu kikopo ky'ensi yonna mu 2010 |- |3. |11 Oguwooka 2009 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Burundi | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |5–0 |Empaka za 2008 ezeetabibwaamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika |- |4. |4 Ogwomwenda 2010 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Angola | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |Empaka za 2012 ez'okusunsula abaali bagenda okwetaba mu kikopo ekivuganyizibwaamu amawanga ga Afrika |- |5. |5 Ogwekumineebiri 2010 |National Stadium, Dar es Salaam, [[Tanzania]] | Kenya | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |Empaka za 2010 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |6. |8 Ogwekumineebiri 2011 |National Stadium, Dar es Salaam, Tanzania | Tanzania | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |3–1 (a.e.t.) |Empaka za 2011 ezeetabibwamu amawanga okuva mu masekati ne mu Buvanjuba bwa Afrika. |- |7. |16 Ogwomukaaga 2012 |Mandela National Stadium, Kampala, Uganda | Congo | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 |Empaka za 2013 z'okusunsula abaali bagenda okwetaba kikopo ekiwakanirwa amawanga ga Afrika |} == Byeyawangula == ; ÍBV * [[:en:1._deild_karla_(football)|1. deild karla]] (1): [[:en:2008_1._deild_karla|2008]]<ref name=":1" /> ; Ordabasy * [[:en:Kazakhstan_Cup|Ekikopo ky'e Kazakhstan]] (1): 2011<ref name=":1" /> * [[:en:Kazakhstan_Super_Cup|Empaka za Kazakhstan Super Cup]] (1): 2012<ref name=":1" /> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} [[Category:Abasajja abasambi b'omupiira mu Uganda]] [[Category:Abannayuganda abasajja abasambira omupiir5a ku mutendera gw'ensi yonna]] [[Category:Bazanyi b'omupiira aba SC Villa]] [[Category:Abazanyi ba Ordabasy]] [[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kamuli]] o4ajnghkwbhnk5l9up2jtb1kwymhyke Yunivasite ya Cavendish Uganda 0 11002 77456 75205 2026-10-25T11:50:06Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77456 wikitext text/x-wiki '''Cavendish University Uganda''' (CUU) erina layisinsi era yakkirizibwa ekitongole ku Uganda National Council for Higher Education (UNCHE), era yatongozebwa mu 2008. Esengekebwa mu kifo kya abiri (20) mu yunivasite ezisinga okusomesa mu Uganda era ekwata ekifo kya 10593 mu nsi yonna.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.4icu.org/reviews/14583.htm |access-date=2024-09-17 |archive-date=2024-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608091448/https://www.4icu.org/reviews/14583.htm |url-status=dead }}</ref> == Ekifo == Campus enkulu eya CUU esangibwa ku 1469 ku luguudo lwe Ggaba, mu Nsambyakibuga ekiriraanye Kampala. Bukiika ddyo , ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. Wakati wa Nsambya n'ekibuga kya Kampala waliwo nga kiro mita 5 (3.1 mita). Mu Gw'omunaana gwa 2016, Yunivasite yatongoza ettabi lyayo ery'okubiri mu kitundu kye [[:en:Bukoto|Bukoto]], okubeezaawo faculty z'amateeka n'ebyobulamu. == Okutwalira awamu == Cavendish University Uganda (CUU) mbaguliro ly'ebyenjigiriza erya waggulu eryaweebwa ebbaluwa y'obuyinza obw'ekiseera mu 2007 okuteekawo yunivasite ey'obwannanyini wansi wa Universities and Tertiary Institutions Act No. 7 of 2001. CUU erina license era yakkirizibwa Uganda National Council for Higher Education (UNCHE), era yatongozebwa mu 2008. Kalikyulaamu eyetoloolera ku bayizi eya CUU ekozesa enkola ezisinga obulungi mu kusomesa n'okuyiga era egenderera okutuukiriza missiom ya CUU ey'okukyusa abayizi okufuuka ab'obuvunanyizibwa, abayivu, abaweebwa emirimu era abatuuze ab'etandikirawo emirimu. Cavendish University Uganda esomesa amasomo agaliko akatale era agakkirizibwa agalabikibwa mu bina byesomesa okugeza Faculty of Law, Science & Technology, Business & Management, and Socio- Economic Sciences. Waliyo n'essomero lya Postgraduate Studies & Research. Okusomera ku CUU kuyigiriza obuyiiya, kwetoloolera ku bayizi era nga n,okwegeezaamu kutekebwako nnyo essira. Ebyuma bikalimagezi bitekebwawo okuyambako mu kuyiga, mu pulojekiti,mu case studies, mu kusoma ng'oviira wala ne mu ngeri endala ez'okusomesa. Cavendish University Uganda erina abayizi abawerako okuva mu nsi eziwererako ddala 15 ez'enjawulo. Abayizi abasoba mu 5,000 be bakatikkirwa okuva ku CUU mu masomo ag'enjawulo mu saatifikeeti, dipulooma, digguuli ne masters okuva lw'elyatandikirwawo. == Ebyafaayo == Yunivasite yaggulwaawo ng'erina abaana 45 mu kifo ekyalimu Makerere High School ku [[:en:Makerere|kasozi ke Makerere.]] Omuwendo gw'abayizi gwawera n'ebasoba mu 250 mu 2009. Mu 2010, CUU yasenguka nedda ku luguudo lwe Ggaba, ekyemanga wa American Embassy. == Abayizi abaaliwo abamanyikiddwa ==  Bannabyabufuzi n'abakozi ba Gavumenti * [[Persis Namuganza]], Munanabyabufuzi mu Uganda era minisita omubeezi ow'ebyettaka mu kanineeti ya Uganda. * [[Robert Kyagulanyi Ssentamu|Robert Kyagulanyi]], Munnamateeka wa Uganda, musanyusa era munnabyabufuzi. Mukulembeze w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Unity Platform|National Unity Platform.]] === Firimu, TV ne ladiyo === * [[Bettinah Tianah|Betinnah tianah]] '''Musawo''' * [[Joan Nanteza]] == Library resources == Yuvivasite erina amatabi g'amaterekero g'ebitabo ataano mu bitundu bya [[:en:Uganda|Uganda]] eby'enjawulo, nga buli emu ekikiirira ekifo ky'okusomeramu omuli ebyuma bikalimagezi ebituukirwako mu kibiina ekigatta amaterekero g'ebitabo ga University CUUL. == Amasomo == Zino ze pulogulamu ezisomesebwa ku CUU:<ref>{{Cite web |title=Cavendish University {{!}} PG Studies and Research |url=https://www.cavendish.ac.ug/programmes/faculties-schools/school-of-post-graduate-studies-and-research/school/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116091924/https://www.cavendish.ac.ug/programmes/faculties-schools/school-of-post-graduate-studies-and-research/school/4 |archive-date=2021-01-16 |access-date=2026-09-23 |website=Cavendish University Uganda |language=en}}</ref> === Postgraduate programmes === * Master of Business Administration * Master of Business Administration - Accounting & Finance * Master of Business Administration - Marketing * Master of Business Administration - Management * Master of Business Administration - Entrepreneurship * Master of Business Administration - Human Resources Management * Master of Business Administration - Procurement & Supply Chain Management * Master of Laws (LLM) * Master of Public Health * Master of Arts in International Relations & Diplomatic Studies * Master of Science in Project Management * Master of Security Studies * Master of Information Technology === Dipulooma ez'oluvannyuma lw'okutikkirwa === * Postgraduate Diploma in Business Administration (PGD BA) === Pulogulaamu za diguli ey'awansi === * Bachelor of Business Administration: Generic * Bachelor of Business Administration- Banking & Finance * Bachelor of Business Administration- Accounting & Finance * Bachelor of Business Administration- Procurement & Logistics * Bachelor of Business Administration- Human Resource Management * Bachelor of Business Administration - Management * Bachelor of Arts in International Relations and Diplomatic Studies * Bachelor of Science in Computer Science * Bachelor of Information Technology * Bachelor of Journalism & Communication Studies (Public Relations/Mass Communication) * Bachelor of Laws * Bachelor of Public Health * Bachelor of Science in Environmental Health Science * Bachelor of Science in Software Engineering * Bachelor's in Economics and Statistics * Bachelor of Arts in Public Administration and Management * Bachelor of Mass Communication and Journalism * Bachelor of Environmental Health Science === Amasomo ga Dipulooma === * Diploma in Computer Science * Diploma in Information Technology * Diploma of Paralegal Studies == Laba n'ebino == * Makindye Division * List of universities in Uganda * Education in Uganda == Ebijuliziddwa == [[Category:Amatendekero aga waggulu mu Uganda]] {{Reflist}} rugryityy2cg8ksjbri6e4m9rte37k5 Lydia Mungherera 0 11764 77457 68859 2026-10-25T11:51:48Z P.Kay256 11926 removed external link 77457 wikitext text/x-wiki   {| class="infobox biography vcard" |- class="infobox-label" scope="row" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">Dr.</div><div class="fn"> Lydia Mungherera, omusajja omulala</div> |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Obutuuze | class="infobox-data category" | [[Uganda]] |- class="infobox-data role" ! class="infobox-label" scope="row" | Okusoma | class="infobox-data" | [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|Diguli mu by’obusawo, Diguli mu by’okulongoosa]] |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Alma&nbsp;mater | class="infobox-data" | [[Makerere University|Yunivasite y'e Makerere]], . [[Gayaza High School|Essomero lya Gayaza High School]], . Essomero lya Pulayimale e Nakasero |- ! class="infobox-label" scope="row" | Omulimu (emirimu) . | class="infobox-data role" | Omusawo, Omulwanirizi w’eddembe, Omusomesa |- ! class="infobox-label" scope="row" | Omukulu | class="infobox-data org" | [[Government of Uganda|Gavumenti ya Uganda]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | Maama | class="infobox-data" | Omugenzi Joyce Mungherera |- ! class="infobox-label" scope="row" | Ab'ekika | class="infobox-data" | Omugenzi [[Margaret Mungherera]] (Mwannyinaffe) |- ! class="infobox-label" scope="row" | Engule | class="infobox-data" | Engule ya Red Ribbon Award eya 2008. Engule y'okwenkanankana olw'okwegatta ku by'obulamu 2015. HIHA ewadde engule ya Life Time Award mu mutendera gwa 2023. |} '''Lydia Mungherera''' [[munnayuganda]] [[omusawo omukugu]], munnabyanjigiriza, mulwanirizi w'abalina akawuka ka mukenenya ''',''' omukozi w'amateeka era ateeka munkola empenda eziba zitemeddwa n'okunyweza emikago okuleetawo enkyukakyuka ennungi (Global Policy and Advocacy Officer) . <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |date=2023-02-02 |title=The Team |url=https://kuboreshaafrica.news.blog/the-team/ |access-date=2025-04-07 |website=KUBORESHA-AFRICA LIMITED |language=en}}</ref> Ye mutandisi era [[omukulembeze owokuntikko]] owa kiraabu ya Mamas Club [[Yuganda|Uganda]], [[Omu ku batandisi]] ba The Global Athena Network,[[mmemba]] ku [[Lukiiko olufuzi olw'akakiiko akalwanyisa mukenenya|lukiiko olufuzi olw'akakiiko akalwanyisa mukenenya / siriimu]] (Uganda AIDSComission -UAC), n'ekibiina ky'ensi yonna eky'abakyala abawangaala n'akawuka ka mukenenya ( The International Community of Women Living With HIV) . <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |title=MenEngage Uganda has new secretariat! |url=https://menengageafrica.org/news-item/menengage-uganda-new-secretariat/ |access-date=2025-04-06 |website=MenEngage Africa Alliance |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Dr Lydia Mungherera Archives |url=https://www.independent.co.ug/tag/dr-lydia-mungherera/ |access-date=2025-04-06 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> N'era Akolagana ne [[The AIDS Support Organization|TASO,]] ekiwagira eddimu ly'okulwanyisa akawuka ka mukenenya . <ref name=":1">{{Cite web |date=2019-11-20 |title=Uganda Aids Commission yet to hear from gov't on HIV/AIDS trust fund |url=https://www.independent.co.ug/uganda-aids-commission-yet-to-hear-from-govt-on-hiv-aids-trust-fund/ |access-date=2025-04-06 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Yali mmemba ku lukiiko olufuzi olwa [[Global Fund]] mu 2020. <ref>{{Cite web |title=Mugherera on Global Fund board |url=https://www.newvision.co.ug/news/1151846/mugherera-global-fund-board |access-date=2025-04-06 |website=New Vision}}</ref> Ali mu lutalo lw’okulwanyisa akawuka ka [[Mukenenya|mukenenya / siriimu]] , Akafuba n'olutalo lw'akafuba ne mukenenya ng’aggumiza buli kiseera eri ensi nti abakyala n’abawala bali mu bulabe balina okufiibwako . <ref>{{Cite journal |last=Welbourn |first=Alice |date=2011 |title=Review of HIV/AIDS in Sub-Saharan Africa: Politics, Aid and Globalisation |url=https://www.jstor.org/stable/41306003 |journal=Gender and Development |volume=19 |issue=2 |pages=337–339 |doi=10.1080/13552074.2011.592642 |issn=1355-2074 |jstor=41306003 |url-access=subscription}}</ref> <ref name=":0"/> Yalondebwa ku bwa Pulezidenti bw'ekibbiina kya Uganda omwegattira abasawo ki (Uganda Medical Association) mu 2000 (Nga ye mukyala eyasooka okubeera mu kifo ekyo) oluvannyuma n’afuuka Pulezidenti w’ekibiina ekigatta abasawo mu nsi yonna mu 2013 (Nga ye muddugavu eyasooka okubeera mu kifo kino). <ref>{{Cite web |date=2021-01-04 |title=Celebrating women who broke the gender barrier |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/celebrating-women-who-broke-the-gender-barrier-1811404 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Galaxy |date=2019-03-07 |title=Women's Day: Here is a list of seven most powerful Ugandan women leaders who broke the gender 'fence' and became the first in their fields |url=https://www.galaxyfm.co.ug/2019/03/07/womens-day-here-is-a-list-of-seven-most-powerful-ugandan-women-leaders-who-broke-the-gender-fence-and-became-the-first-in-their-fields/ |access-date=2025-04-07 |website=Galaxy FM 100.2 |language=en-US}}</ref> Yagenda mu maaso okuwagira etteeka erirwanyisa effujjo n'obutabanguko ebikolebwa ku bakyala ([[IVAWA]]), enkola yAmerika abangi gye baagoba nga " okukakaatibwako obuwangwa bwayo" . <ref name=":0" /> <ref name=":6">{{Cite web |date=2021-01-09 |title=Reaching out to the vulnerable |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/reaching-out-to-the-vulnerable-1512996 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yatandikawo ekibiina kya Pan African Treatment Access Movement era ne yeegatta ku [[kibiina ky'ensi yonna eky'abakyala abawangaala n'akawuka ka mukenenya]] (ICW), ng’akiikirira omukutu guno mu mu kitongole ky'amawanga amagatte ekirwanyisa obulwadde bwa mukenenya / siriimu -[[UNAIDS]] n'ekitongole ekitwala eby'obulamu mu nsi yonna- [[WHO]] mu [[Geneva]] okuva mu 2003. == Obuvo bwe n'ebyenjigiriza == Mungherera alina [[baganda be beyazaalibwa nabo]] abataano (Omuli n’omugenzi Dr [[Margaret Mungherera]] ) yazaalibwa eri omugenzi Joyce Mungherera. <ref name=":3">{{Cite web |date=2021-01-15 |title=Dr Margaret Mungherera's body returned home |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-margaret-mungherera-s-body-returned-home-1687056 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web |title=Hundreds mourn Joyce Mungherera |url=https://www.newvision.co.ug/news/1409989/hundreds-mourn-joyce-mungherera |access-date=2025-04-06 |website=New Vision}}</ref> Yasomera ku ssomero lya pulayimale erya Nakasero ne [[Gayaza High School]] ku misomo gye egya siniya era yaweebwa ekifo ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y'e Makerere]] gye yasomera [[obusawo]]. <ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-07 |title=Lydia Mungherera: Yet another noteworthy face in the HIV fight |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/lydia-mungherera-yet-another-noteworthy-face-in-the-hiv-fight-1530370 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kazibwe |first=Kenneth |date=2017-02-09 |title=Dr. Mungherera: The Life of a Passionate, People Loving Psychiatric |url=https://chimpreports.com/dr-mungherera-the-life-of-a-passionate-people-loving-psychiatric/ |access-date=2025-04-07 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Yazuulibwamu n’akawuka ka mukenenya / siriimu mu 1997 e [[South Africa]] gyeyali akolera okumala emyaka nga munaana .Yakomezebwawo e Uganda gye yatandikira ku bujjanjabi bwa ARVs n’awona era mu 1998. <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |last=Republic |first=Matooke |date=2017-12-01 |title=30 years with HIV and counting: These people are living proof that HIV is not a death sentence – Matooke Republic |url=https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |access-date=2025-04-06 |language=en-US |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014855/https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |url-status=dead }}</ref> == Emirimu gye == Mungherera yafuna ebisaanyizo ng'[[Omusawo|omusawo omukugu]] mu 1984, yatandika okukola n'abantu mu bitundu mu 1998. <ref name=":0"/> Yakoera mu [[South Africa]] okumala emyaka nga 8 ng’omusawo. <ref name=":0" /> Yeegatta ku kitongole ekijanjaba n'okubudaabuda abalwadde ba mukenenya / siriimu ki - [[The AIDS Support Organization|TASO]] mu 1999, yalondebwa kubwa pulezidenti bw'ekibiina kya Uganda ekigatta abasawo ki ( Uganda Medical Association) mu 2000, oluvannyuma n’afuuka pulezidenti w’ekibiina ekigatta abasawo mu nsi yonna mu 2013. Mu 2004, yatandikawo kiraabu ya Mamas era ye mukulembeze waayo owokuntikko ,era yali omu ku baatandika Uganda Cares mu [[Masaka]] okuwa [[empeeke eziweweeza ku kawuka ka mukenenya / siriimu]] ([[Anti-retroviral drugs]] ) ez'obwerere eri abantu abawangaala n'akawuka ka mukenenya / siriimu . <ref>{{Cite web |last=Republic |first=Matooke |date=2017-12-01 |title=30 years with HIV and counting: These people are living proof that HIV is not a death sentence – Matooke Republic |url=https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014855/https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":6"/> <ref name=":1"/> Era ye Mutandisi wa The Global Athena Network. <ref>{{Cite web |title=Partners for Advancing Clinical Education Homepage {{!}} Partners for Advancing Clinical Education |url=https://paceducation.com/ |access-date=2025-04-07 |website=paceducation.com |language=en |archive-date=2025-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409020631/https://paceducation.com/ |url-status=dead }}</ref> Aweereza ng’omubaka ku lukiiko olukwasaganya pulogulaamu (PCB) gy’akiikirira ebiibiina by'Afirika [[eby'obwanakyewa]] ku [[lukiiko olufuzi]] olwa [[UNAIDS]] okuva 2003, mmemba ku [[kakiiko ka Uganda akalwanyisa obulwadde bwa mukenenya / siriimu]] ( [[Uganda AIDS Commision-UAC]]) era ali ku kakiiko akawi k'amagezi / akawabula ku nkola z’ebyobulamu (HPAC). <ref>{{Cite web |title=The national policy guidelines and service standards for sexual and reproductive health and rights |url=https://platform.who.int/docs/default-source/mca-documents/policy-documents/guideline/UGA-CC-31-01-GUIDELINE-2017-eng-SRHR-Policy-Guidelines-and-Service-Standards.pdf |website=platform.who.int}}</ref> <ref name=":1"/> <ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Fionnuala |date=2024-07-08 |title=Highlights from the UNAIDS Programme Coordinating Board meeting |url=https://frontlineaids.org/highlights-unaids-pcb-meeting/ |access-date=2025-04-07 |website=Frontline AIDS |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What happened at the 26th meeting of the UNAIDS Programme Coordinating Board (PCB) in Geneva, Switzerland, June 22-24, 2010? |url=https://unaidspcbngo.org/wp-content/uploads/2023/09/Summary-Bulletin-26-PCB-English.pdf |website=unaidspcbngo.org}}</ref> Member w'ekibiina ky’ensi yonna eky’abakyala abawangaala n'akawuka ka mukenenya / siriimu. <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |last=Patel |first=Zoya |date=2014-07-23 |title=Why the face of AIDS pandemic is now female |url=https://womensagenda.com.au/latest/why-the-face-of-aids-pandemic-is-now-female/ |access-date=2025-04-07 |website=Women's Agenda |language=en-AU}}</ref> Memba w[[Ekibiina ekigatta abasawo ba Uganda|'ekibiina ekigatta abasawo ba Uganda abakugu]] (Uganda Medical Association-[[UMA]]) . <ref name="admin">{{Cite web |last=admin |date=2024-04-13 |title=Dr. Mungherera Envisions Better Policy Execution At Ministry Of Health – HIHA |url=https://hihaawards.com/mungherera-envisions-better-policy-execution-at-the-ministry-of-health/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}}</ref> Memba w’ekibiina ki Men Engage Gender Equality Network of Uganda, kyakozesa nga omukutu okussa essira ku mirimu gy’abasajja mu nsonga z’omukwano n'eddembe mu by'oblamu by'okuzaala. <ref name=":8">{{Cite web |date=21 November 2021 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati-120386 |access-date=2025-04-06 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> <ref name=":7">{{Cite web |title=- Bukedde Online – Amawulire |url=https://www.bukedde.co.ug/world/120386/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati |access-date=2025-04-07 |website=Bukedde |language=en |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014641/https://www.bukedde.co.ug/world/120386/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati |url-status=dead }}</ref> <ref name=":9">{{Cite web |date=13 November 2023 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/uganda-police-takes-lead-in-international-men-NV_174719 |access-date=2025-04-06 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> == Awaadi n’ebituukiddwaako == * Yawangula engule ya Red Ribbon mu lukungaana lw'ensi yonna olwa siriimu olw'omulundi ogwa 17 mu kibuga Mexico mu 2008. <ref>{{Cite web |title=Ugandan Women Win Award At Aids Conference |url=https://allafrica.com/stories/200808110190.html |website=allafrica.com}}</ref> * Yawangula engule y’okwenkanankana olw’okwegatta ku by’obulamu wansi wa SMUG GALA AND EQUALITY AWARDS 2015. <ref>{{Cite web |date=21 December 2015 |title=SMUG GALA AND EQUALITY AWARDS 2015 – Sexual Minorities Uganda |url=https://sexualminoritiesuganda.com/smug-gala-and-equality-awards-2015/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910145232/http://sexualminoritiesuganda.com/smug-gala-and-equality-awards-2015/ |archive-date=2024-09-10 |access-date=2025-04-07 |website=sexualminoritiesuganda.com |language=en-US |url-status=live }}</ref> * Omuwanguzi w'engule za HIHA, omutendera gw'engule z'obulamu bw'obulamu, 2023. <ref>{{Cite web |date=15 November 2023 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/health/minister-calls-for-multisectoral-support-towa-NV_174841 |access-date=2025-04-07 |website=www.newvision.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-06-26 |title=Awardees for 2023 – HIHA |url=https://hihaawards.com/awardees-for-2023/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}}</ref> <ref name="admin"/> * Omuwanguzi w'empaka z'ebyobulamu mu Afrika eza 2024. == Obulamu bwe ng'omuntu == Mungherera awangadde n'obulwadde bwa mukenenya / siriimu, obwamuttira bba mu 1992, teyaddamu kufumbirwa naye alina abaana babiri omutabani n’omuwala. <ref name=":6"/> == Ebijuliziddwa == # {{Cite web |date=2021-01-07 |title=Lydia Mungherera: Yet another noteworthy face in the HIV fight |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/full-woman/lydia-mungherera-yet-another-noteworthy-face-in-the-hiv-fight-1530370 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}} # {{Cite web |date=2023-02-02 |title=The Team |url=https://kuboreshaafrica.news.blog/the-team/ |access-date=2025-04-07 |website=KUBORESHA-AFRICA LIMITED |language=en}} # {{Cite web |title=MenEngage Uganda has new secretariat! |url=https://menengageafrica.org/news-item/menengage-uganda-new-secretariat/ |access-date=2025-04-06 |website=MenEngage Africa Alliance |language=en-GB}} # {{Cite web |title=Dr Lydia Mungherera Archives |url=https://www.independent.co.ug/tag/dr-lydia-mungherera/ |access-date=2025-04-06 |website=The Independent Uganda |language=en-US}} # {{Cite web |date=2019-11-20 |title=Uganda Aids Commission yet to hear from gov't on HIV/AIDS trust fund |url=https://www.independent.co.ug/uganda-aids-commission-yet-to-hear-from-govt-on-hiv-aids-trust-fund/ |access-date=2025-04-06 |website=The Independent Uganda |language=en-US}} # {{Cite web |title=Mugherera on Global Fund board |url=https://www.newvision.co.ug/news/1151846/mugherera-global-fund-board |access-date=2025-04-06 |website=New Vision}} # {{Cite journal |last=Welbourn |first=Alice |date=2011 |title=Review of HIV/AIDS in Sub-Saharan Africa: Politics, Aid and Globalisation |url=https://www.jstor.org/stable/41306003 |journal=Gender and Development |volume=19 |issue=2 |pages=337–339 |doi=10.1080/13552074.2011.592642 |issn=1355-2074 |jstor=41306003 |url-access=subscription}} # {{Cite web |date=2021-01-04 |title=Celebrating women who broke the gender barrier |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/celebrating-women-who-broke-the-gender-barrier-1811404 |access-date=2025-04-07 |website=Monitor |language=en}} # {{Cite web |last=Galaxy |date=2019-03-07 |title=Women's Day: Here is a list of seven most powerful Ugandan women leaders who broke the gender 'fence' and became the first in their fields |url=https://www.galaxyfm.co.ug/2019/03/07/womens-day-here-is-a-list-of-seven-most-powerful-ugandan-women-leaders-who-broke-the-gender-fence-and-became-the-first-in-their-fields/ |access-date=2025-04-07 |website=Galaxy FM 100.2 |language=en-US}}{{Reflist}} # {{Cite web |date=2021-01-09 |title=Reaching out to the vulnerable |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/reaching-out-to-the-vulnerable-1512996 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}} # {{Cite web |date=2021-01-15 |title=Dr Margaret Mungherera's body returned home |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-margaret-mungherera-s-body-returned-home-1687056 |access-date=2025-04-06 |website=Monitor |language=en}} # {{Cite web |title=Hundreds mourn Joyce Mungherera |url=https://www.newvision.co.ug/news/1409989/hundreds-mourn-joyce-mungherera |access-date=2025-04-06 |website=New Vision}} # {{Cite web |last=Kazibwe |first=Kenneth |date=2017-02-09 |title=Dr. Mungherera: The Life of a Passionate, People Loving Psychiatric |url=https://chimpreports.com/dr-mungherera-the-life-of-a-passionate-people-loving-psychiatric/ |access-date=2025-04-07 |website=ChimpReports |language=en-US}} # {{Cite web |last=Republic |first=Matooke |date=2017-12-01 |title=30 years with HIV and counting: These people are living proof that HIV is not a death sentence – Matooke Republic |url=https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |access-date=2025-04-06 |language=en-US |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014855/https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |url-status=dead }} # {{Cite web |last=Republic |first=Matooke |date=2017-12-01 |title=30 years with HIV and counting: These people are living proof that HIV is not a death sentence – Matooke Republic |url=https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014855/https://www.matookerepublic.com/20171201/30-years-with-hiv-and-counting-these-people-are-living-proof-that-hiv-is-not-a-death-sentence/ |url-status=dead }} # {{Cite web |title=Partners for Advancing Clinical Education Homepage {{!}} Partners for Advancing Clinical Education |url=https://paceducation.com/ |access-date=2025-04-07 |website=paceducation.com |language=en |archive-date=2025-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409020631/https://paceducation.com/ |url-status=dead }} # {{Cite web |title=The national policy guidelines and service standards for sexual and reproductive health and rights |url=https://platform.who.int/docs/default-source/mca-documents/policy-documents/guideline/UGA-CC-31-01-GUIDELINE-2017-eng-SRHR-Policy-Guidelines-and-Service-Standards.pdf |website=platform.who.int}} # {{Cite web |last=Murphy |first=Fionnuala |date=2024-07-08 |title=Highlights from the UNAIDS Programme Coordinating Board meeting |url=https://frontlineaids.org/highlights-unaids-pcb-meeting/ |access-date=2025-04-07 |website=Frontline AIDS |language=en-GB}} # {{Cite web |title=What happened at the 26th meeting of the UNAIDS Programme Coordinating Board (PCB) in Geneva, Switzerland, June 22-24, 2010? |url=https://unaidspcbngo.org/wp-content/uploads/2023/09/Summary-Bulletin-26-PCB-English.pdf |website=unaidspcbngo.org}} # {{Cite web |last=Patel |first=Zoya |date=2014-07-23 |title=Why the face of AIDS pandemic is now female |url=https://womensagenda.com.au/latest/why-the-face-of-aids-pandemic-is-now-female/ |access-date=2025-04-07 |website=Women's Agenda |language=en-AU}} # {{Cite web |last=admin |date=2024-04-13 |title=Dr. Mungherera Envisions Better Policy Execution At Ministry Of Health – HIHA |url=https://hihaawards.com/mungherera-envisions-better-policy-execution-at-the-ministry-of-health/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}} # {{Cite web |date=21 November 2021 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati-120386 |access-date=2025-04-06 |website=www.newvision.co.ug}} # {{Cite web |title=- Bukedde Online – Amawulire |url=https://www.bukedde.co.ug/world/120386/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati |access-date=2025-04-07 |website=Bukedde |language=en |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014641/https://www.bukedde.co.ug/world/120386/in-pictures-how-ugandans-celebrated-internati |url-status=dead }} # {{Cite web |date=13 November 2023 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/uganda-police-takes-lead-in-international-men-NV_174719 |access-date=2025-04-06 |website=www.newvision.co.ug}} # {{Cite web |title=Ugandan Women Win Award At Aids Conference |url=https://allafrica.com/stories/200808110190.html |website=allafrica.com}} # {{Cite web |date=21 December 2015 |title=SMUG GALA AND EQUALITY AWARDS 2015 – Sexual Minorities Uganda |url=https://sexualminoritiesuganda.com/smug-gala-and-equality-awards-2015/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910145232/http://sexualminoritiesuganda.com/smug-gala-and-equality-awards-2015/ |archive-date=2024-09-10 |access-date=2025-04-07 |website=sexualminoritiesuganda.com |language=en-US |url-status=live }} # {{Cite web |date=15 November 2023 |title=New Vision – Latest News |url=https://www.newvision.co.ug/category/health/minister-calls-for-multisectoral-support-towa-NV_174841 |access-date=2025-04-07 |website=www.newvision.co.ug}} # {{Cite web |date=2024-06-26 |title=Awardees for 2023 – HIHA |url=https://hihaawards.com/awardees-for-2023/ |access-date=2025-04-07 |language=en-US}} == Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia == * Ebikwata ku AHAS 2024 * [[The AIDS Support Organization|Ekitongole ekiwagira mukenenya]]  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 5939plzp3ztzl2cqq6x522y66m0yigc George Katwesigye 0 11877 77451 72299 2026-10-25T11:38:59Z P.Kay256 11926 removed external links 77451 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''George Katwesigye''' yali [[mulabirizi]] [[Omukulisitaayo]] mu [[Uganda]] . yaweereza ng'[[Omulabirizi w'e Kigezi]] okutuusa mu 2014. == Ebijuliziddwa == {{Reflist|1}}1. Uganda radio Network 2.Daily Monitor 3. Chimp Reports [[Category:Eddiini mu Buganda]] g2r5a70qfwaryhjlyjg8fnzvskpuo3i Benjamin Ojwang 0 11954 77449 74717 2026-10-25T11:35:29Z Aclaire26 12467 added citations 77449 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Benjamin Ojwang''' (1952-2019) yali Mulabirizi w'Ekkanisa ya [[Uganda]] : yali [[Mulabirizi wa Kitgum|Mulabirizi w'e Kitgum]] okuva mu 2002 okutuuka 2014.<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Bishop Ojwang’s burial programme released |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bishop-ojwang-s-burial-programme-released-1859348 |access-date=2026-10-25 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ojwang yazaalibwa mu [[Pader]] era yasomera mu yunivasite ya [[Uganda Christian University]] . Ojwang asinga kumanyibwa ku kya kuwawaabira [[Kkanisa ya Uganda]].<ref>{{Cite web |date=2019-11-17 |title=Recounting the life, legacy of Bishop Emeritus Benjamin Ojwang {{!}} tndNews, Uganda |url=https://tndnewsuganda.com/2019/11/recounting-the-life-legacy-of-bishop-emeritus-benjamin-ojwang/ |access-date=2026-10-25 |language=en-GB}}</ref> == Ebijuliziddwa == # Daily Minitor # Church of Uganda # The Kampala Post # NTV [[Category:Eddiini mu Buganda]] [[Category:Bannayuganda bannaddiina abasajja.]] 8qjm7u7q7dzoe384hpvgbldsvtbia4e The AIDS Support Organization 0 12143 77437 66827 2026-10-24T17:59:17Z Mackedia 11849 Removed an external link. 77437 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''The AIDS Support Organization (TASO)''' kitongole ekyatandikibwawo mu ggwanga okuyambako mu kuweereza n'okudduukirira abalwadde ba [[siriimu]] n'abalina akawuka akaleeta mukenenya, ekyawandiisibwa mu [[Yuganda|Uganda]] wabula nga [[si kitongole kya gavumenti]]. Ky'ekyatandikawo wabula nga si kya mu bantu mu kudduukirira abalwadde b'Akawuka akaleeta mukenenya n'Obulwadde bwa Siriimu mu Uganda. TASO kibiina kya ba memba abasoba mu 4,000 nga bawandiise.<ref>{{Cite web |title=The AIDS Support Organisation (TASO)|url=https://www.tasouganda.org/|website=www.tasouganda.org|access-date=7 May 2015|first=Sylvia|last=Matovu}}</ref> == Okwanjula mu bufunze == TASO yatandikibwawo mu mwaka gwa 1987 ekibinja ky'abakozi b'ebyobulamu abaali balabye engeri embi ennyo gye baali bayisaamu abalwadde abaali balaga obubonero bwa Mukenenya (AIDS) mu waadi z'[[Eddwaliro ly'e Mulago]] mu Kampala. Mu kusooka, kyali kibinja kitono eky'abantu abaali basisinkana mu butongole okwogera ku siriimu n'akawuka akaleeta mukenenya<ref name="Miss2">{{cite book |title=We Miss You All|publisher=SAFAIDS|author=Noerine Kaleeba|edition=3rd|author2=Sunanda Ray}}</ref>: olupapula 33 oluvannyuma ne kikula ne kifuuka ekitongole ekitegekeddwa obulungi. Kyafuuka ekimu ku [[bitongole ebikulu ebirabirira abalwadde ba siriimu n'abalina akawuka ka mukenenya mu Uganda.]]<ref>{{cite journal |last1=Rujumba|first1=Joseph|title="Telling my husband I have HIV is too heavy to come out of my mouth". pregnant women's disclosure experiences and support needs following antenatal HIV testing in Eastern Uganda|journal=Journal of the International AIDS Society|volume=15|issue=2|article-number=17429|url=http://www.jiasociety.org/index.php/jias/articles/view/17429|access-date=13 May 2014|pmid=22905360|pmc=3494159|year=2012|last2=Neema|first2=S.|last3=Byamugisha|first3=R.|last4=Tylleskär|first4=T.|last5=Tumwine|first5=J. K.|last6=Heggenhougen|first6=H. K.|doi=10.7448/ias.15.2.17429}}{{dead link|date=May 2017}}</ref><ref>{{cite book |title=The Second Philly Lutaaya Memorial Lecture|date=29 October 2004|publisher=Quality Chemicals Ltd.|page=8}}</ref> TASO bwe yatandika, Uganda yali edda ngulu okuva mu lutalo olwaleeta gavumenti eriwo mu buyinza kati.<ref>{{cite book |last1=Williams|first1=Glen|title=From Fear to Hope. AIDS care and Prevention at Chikankata Hospital, Zambia|date=January 1992|publisher=Strategies for Hope|isbn=1-872502-14-8|page=3|edition=Revised}}</ref> TASO yatandikibwawo okusobola okuwa essuubi n’okubudaabuda abalwadde abaali basosolebwa era emirundi mingi ne balekebwawo abenganda zaabwe okufa nga bali mu malwaliro.<ref name="Curriculum2">{{cite book |title=Curriculum for HIV/AIDS Counselors|date=1995|publisher=TASO (U) Ltd.|author=TASO|edition=3rd}}</ref> :  olupapula ii <ref name="Miss2" /> : empapula 32–33  Nga omuwendo gw’abantu abajjanga eri ekibinja kino ekitono okunoonya okubudaabudibwa bwe gweyongera, okuwa amagezi n’obujjanjabi bw’ebirowoozo (counselling) kyafuuka empeereza eyetaagisa okusobola okukuumira awamu abo abaali banoonya obuyambi.<ref name="Curriculum2" /> : omuko ii  Mu 2008, TASO yali ekuze n’efuuka ekimu ku bitongole ebisinga obunene ekyatandikibwaawo mu Uganda, nga kiyamba n'okulabirira abalwadde ba siriimu n'abalina akawuka akaleeta mukenenya.<ref>{{cite web |title=HIV/AIDS in Uganda|url=http://www.ugandapicks.com/2011/12/hivaids-in-uganda.html|publisher=Uganda Picks|access-date=4 March 2014|author=Susan Kabarwani|year=2008|archive-date=14 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114130028/http://www.ugandapicks.com/2011/12/hivaids-in-uganda.html}}</ref> Oluvannyuma lwa Christopher Kaleeba, omukugu mu by’okukuba ebifaananyi by’omubiri (radiographer), okukeberebwa n’azuulibwa ng’alina siriimu, n’ayisibwa obubi [[Olw’okusosolwa|olw’okusosolwa n’okusalirwa omusango]] okuva eri bakozi banne mu [[Ddwaaliro e Mulago]], yateesa eri mukyala we ([[Noerine Kaleeba]]) ne mikwano gye okutandikawo ekibinja eky’obuwagizi okusobola okukubiriza n’okuyamba abantu abalina Siriimu n’abo abakoseddwa siriimu n'akawuka ka mukenenya nga bali mu ddwaaliro. <ref name="Miss2" /> Ekibinja ekitono, ekyali kirimu abakozi b’ebyobulamu n’abamu ku balwadde, kyaweebwa ekisenge mu kalwaliro ka pooliyo akatono mu Ddwaaliro e Mulago, Baatandika okuwa empeereza z’obujjanjabi eri abalwadde abajja okulabibwa mu ddwaliro ne baddayo awaka, nga tebeetaaga kusula mu ddwaliro, Nga zitegekebwa Elly Katabira ng’eddwaliro erikola ku balwadde ba AIDS.<ref name="Strategies2">{{cite book |title=HIV Infection. Diagnostic and treatment strategies for Health Care workers|date=2000|publisher=STD/AIDS Control Programme. Ministry of Health|location=Kampala|author=Elly T. Katabira|author2=Moses R. Kamya|author3=Francis X. Mubiru|author4=Nathan N. Bakyaita}}</ref> : olupapula 122  Mu 1989, TASO yakyaza [[Philly Bongole Lutaaya|Philly Lutaaya]], omuyimbi omumanyifu, omulwanirizi w'eddembe ly'abalwadde abalina mukenenya, era nga ye muntu eyasooka okuvaayo mulwatu n'alangirira nga bweyali alina obulwadde bwa Siriimu mu Uganda. Oluyimba lwe '''Alone''' lwatwalibwa ng’oluyimba lw'ekitongole kya TASO nga kw’otadde n’ebibiina ebirala bingi ebiyamba mukulwanyisa mukenenya mu Uganda n'okulabirira abalina obulwadde buno, nga kwekuli n’amawanga amalala mangi.<ref>{{cite book |title=Open Secret. People facing up to HIV and AIDS in Uganda|publisher=ActionAid|location=Oxford|isbn=1-872502-55-5|pages=24–25|author=Noerine Kaleeba|author2=Joyce Namulondo Kadowe|author3=Daniel Kalinaki|author4=Glen Williams|editor=Glen Williams|year=2000}}</ref><ref name="Miss2" /> : olupapula 63 Nga bagoberera eky'okulabirako kya Philly Lutaaya, abantu abaali bafuna obuyambi okuva mu kibiina kino era nga balina obusobozi mu kuyimba, okuzina n’okukola emizannyo, baatandika okukola ebivvulu mu bitundu by’abantu eby’enjawulo okusomesa n’okumanyisa abantu ku bulwadde bwa siriimu n'akawuka ka mukenenya. <ref name="United2">{{cite book|title=UNITED AGAINST AIDS: The Story of TASO|date=2007|publisher=Strategies for Hope Trust|isbn=978-1-905746-06-4|editor=Glen Williams}}</ref> : olupapula 31 Enkozesa y’ennyimba, amazina ne katemba yakoppebwa mu bifo bya TASO eby'enjawulo byonna era ne kifuuka ekintu ekikulu eky’okukunga abantu n’okubamannyisa.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7Rna_m3dwZw|title=TASO Centers|website=[[YouTube]]}}</ref> Ku nkomerero ya 1993, TASO yali egaziye okuva ku disitulikiti emu okutuuka ku disitulikiti musanvu mu Uganda.<ref>{{cite book |title=TASO Uganda. The Inside Story. Participatory evaluation of HIV/AIDS counseling, medical and social services 1993-1994|date=1995|publisher=TASO, WHO|page=viii|quote=Countless organisations and programmes have already been inspired by the effective model offered by TASO. Dr. M.H. Merson. Executive Director. WHO Global Programme on AIDS|hdl=10665/61142}}</ref> == Enkolagana == Nga bali wamu n’ekibiina ekirala ekiyitibwa [[Traditional and modern Health practitioners Together Against AIDS (THETA)]], TASO yatandikawo enkolagana n’abasawo b’ekinaansi mu 1992 okubawa obukugu bw'omusingi mu kubudaabuda wamu n’okumanya ebikwata ku bulwadde bwa siriimu.<ref name="Strategies2" /> : olupapula 164  Okuva mu Gwekumi 1999 okutuuka mu 2007, TASO yakolagana n’ekibiina ky’Abakyala abalina Akawuka ka Siriimu mu ggwanga okuddukanya pulojekiti y’Okuwonya Abaana. Pulojekiti eno yamalawo ddoola 1,000,000 era yayamba abaana 435 okutumbula obukugu bwabwe mu kusoma n’okuwandiika n’okufuna obukugu obwetaagisa okusobola okuwangaala.<ref name="Children2">{{cite book |title=USAID Project Profiles: Children Affected by HIV/AIDS|date=September 2003|publisher=US Agency for International Development}}</ref> : olupapula 74  Okuva mu Gwekumi 2000 okutuuka mu 2007, TASO yassa mu nkola enkola y’okutendekebwa mu by’emikono eri abaana abeetaaga okuyambibwako. Yamala ddoola 926,355, ng’abaana 832 beebaaganyulwamu nga bayita mu kutendekebwa n'abakugu.<ref name="Children2" /> : olupapula 75  Okuva mu 2004 okutuuka mu 2006, TASO yakolagana n’ekitongole ky'Eggwanga Ekikola mu Kunonyerea ku by'Obulimu mu Uganda okussa mu nkola pulojekiti y'eby'okwerinda mu By'emmere . Nga bayita mu nkolagana eno, ebibiina byombi byasobola okukola ku nsonga ezikwata ku bbula ly’emmere mu maka g'omubyalo mu Uganda naddala mu disitulikiti y’e Tororo. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> TASO nayo ekwataganye n’amagye agali mu yunifoomu.<ref>{{cite web |last=Nakabugo|first=Goretti|title=Gunning down new infections and scaling up HIV prevention. A case study of the Uganda Uniformed forces in collaboration with TASO Uganda.|date=8 April 2013|url=http://www.slideshare.net/RegionalAIDSTraining/goretti-nakabugo-taso-uganda?v=default&b=&from_search=1|publisher=RATN|access-date=25 February 2014}}</ref> Enteekateeka ya TASO eya 2013 okutuuka 2017 yasaba obuvujjirizi obusingawo okuva mu ggwanga n'ensi yonna okulabirira obuweereza obwekuusa ku nsonga z'Obulwadde bwa siriimu mu Uganda. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> TASO yakolagana n'Ekitongole Ekivunaanyizibwa ku By'okugaba Emmere mu Nsi yonna okuwa ba kasitoma baayo emmere. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> TASO era yakitegeera nti ba kasitoma baali beetaaga ensibuko y’okweyimirizaawo era, n’olwekyo, yakolagana ne Pulojekiti y’Enkoko okuwa amaka enkoko n'ebisolo ebirala ng'embizzi okusobola okubayamba okufuna ensimbi n'okweyimirizaawo mu by'enfuna.<ref>{{Cite news |url=http://www.newvision.co.ug/news/635552-congratulations-taso-uganda-on-your-silver-jubilee.html|title=congratulations-taso-uganda-on-your-silver-jubilee|archive-url=https://archive.today/20140310093238/http://www.newvision.co.ug/news/635552-congratulations-taso-uganda-on-your-silver-jubilee.html|archive-date=2014-03-10}}</ref> == Empeereza == === Eby'obujjanjabi === * Enteekateeka y'ekizaala gumba<ref>{{cite book |url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADN571.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090725061837/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADN571.pdf|archive-date=July 25, 2009|title=Sexual and reproductive health needs of adolescents perinatally infected with HIV in Uganda|first1=Harriet|last1=Birungi|first2=John Frank|last2=Mugisha|first3=Juliana|last3=Nyombi|first4=Francis|last4=Obare|first5=Humphres|last5=Evelia|first6=Hannington|last6=Nyinkavu|date=July 2008|publisher=United States Agency for International Development; Ford Foundation; The AIDS Support Organisation; Frontiers in Reproductive Health, Population Council|page=6}}</ref> * Empeereza y'okulabirira awaka<ref>{{cite magazine |title=The Transformer|date=2006|publisher=The Presidential Transformers Award 2006|location=Kampala, Uganda|page=37|edition=Special|type=Magazine}}</ref> * Okubudaabudibwa abalwadde b'akawuuka akaleeta mukeneya ** Okubuulirira nokukeberebwa akawuka ka siriimu mu maka ** Okubudaabudibwa nga tebannaba kugezesebwa n’oluvannyuma lw’okukeberebwa<ref>{{cite journal |author1=Rujumba J.|title=Pregnant women's experiences of routine counseling and testing for HIV in Eastern Uganda: a qualitative study|url=https://archive.org/details/pubmed-PMC3665685|journal=BMC Health Services Research|date=24 May 2013|page=[https://archive.org/details/pubmed-PMC3665685/page/n12 13]|display-authors=etal}}</ref> * Okukulaakulanya obusobozi ** Obujjanjabi bwa TASO obw’okubunyisa amawulire bwaggyibwawo mu 2011 oluvannyuma lw’ensimbi okuva mu kitongole kya USAID okukendeera.<ref>{{cite web |last=Birungi|first=Sandra|title=TASO faces closure as it closes its outreach clinics|url=http://www.ugandapicks.com/2012/05/taso-faces-closure-as-it-closes-its-outreach-centers-48876.html|publisher=Uganda Picks|access-date=25 February 2014|archive-date=14 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114130026/http://www.ugandapicks.com/2012/05/taso-faces-closure-as-it-closes-its-outreach-centers-48876.html}}</ref> ** Mu 2013, TASO yatandikawo empeereza mu kujjanjaba n’okuzuula yinfenkisoni endala eziweebwa omukisa nga kookolo w’omumwa gwa nnabaana n’akafuba. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Mu mwaka gwe gumu, TASO yagaziya ku mpeereza yaayo n’eyingizaamu [[okukomolebwa kw’abasajja.]] <ref>{{cite news |title=TASO to offer more services|newspaper=The New Vision|date=28 August 2013|author=Carol Kasujja|page=3}}</ref> * Empeereza y’Abavubuka * Empeereza eyamba abavubuka * Okutangira akawuka ka siriimu ** TASO ewagidde kaweefube w’okulwanyisa obusosoze mu bafumbo okwongera okukozesa obuweereza obukwata ku siriimu mu Uganda.<ref>{{cite web |title=Stigma hinders couples with HIV and AIDS in rural Uganda from accessing services|url=http://www.search4dev.nl/download/417820/363586.pdf|publisher=Exchange|access-date=26 February 2014|author=Okoboi Stephen|pages=8–9|year=2012|archive-date=14 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114125958/http://www.search4dev.nl/download/417820/363586.pdf}}</ref> * Ekitundu ky’emmere n’endya * Okunoonyereza ** TASO ebadde yeenyigira mu nteekateeka z’omukitundu eziwerako wamu n’okunoonyereza ku bujjanjabi obukwata ku siriimu n’okugezesa eddagala.<ref name="Strategies2" /> : omuko xiv  ** TASO ekwataganye ne [[Yunivasite y’e Ottawa]] ku kunoonyereza ku [[nsimbi entonotono]], okugezesebwa mu malwaliro, n’enyingiza ya ba kasitoma abalina akawuka ka siriimu mu Afrika. <ref>{{Cite journal |title=Cohort Profile: The TASO-CAN Cohort Collaboration|url=http://ije.oxfordjournals.org/content/early/2011/03/06/ije.dyr033|journal=International Journal of Epidemiology|date=7 March 2011|access-date=7 May 2015|issn=0300-5771|pmid=21382975|pages=946–950|doi=10.1093/ije/dyr033|first1=Celestin|last1=Bakanda|first2=Josephine|last2=Birungi|first3=Abdallah|last3=Nkoyooyo|first4=Amber|last4=Featherstone|first5=Curtis L.|last5=Cooper|first6=Robert S.|last6=Hogg|first7=Edward J.|last7=Mills|volume=41|issue=4|doi-access=free}}</ref> * Ebitabo ebifulumizibwa mu kunoonyereza ** ''Good Adherence to HAART and improved survival in a community HIV/AIDS treatment and care programme: the experience of The AIDS Support Organisation (TASO) Kampala, Uganda.''. Yafulumizibwa nga 20 Ogwekuminoogumu 2008 aba [[BMC Health Services Research]] 2008, 8:241. doi:10 1186/1472-6963/8/241. Abaasa M. Andrew ne banne. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Good+Adherence+to+HAART+and+improved+survival+in+a+community+HIV%2FAIDS+treatment+and+care+programme%3A+the+experience+of+The+AIDS+Support+Organisation+(TASO)] ** ''Reliability of scored patient generated subjective global assessment for nutritional status among HIV infected adults in TASO, Kampala. Published 2011''. Yafulumizibwa 2011 ekitongole kya [[African Health Sciences]] 2011; 11(S1): S86 - S92. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Reliability+of+scored+patient+generated+subjective+global+assessment+for+nutritional+status+among+HIV+infected+adults+in+TASO%2C+Kampala] == Amatabi ga TASO == TASO etaddewo ebifo kkumi na bibiri okwetoloola eggwanga. <ref name="United2" /> # Mulago (yatandikibwawo mu Gwekuminoogumu mu 1987) # Masaka (yatandikibwawo mu Gwokutaano 1988) # Ekifo ekitendeka abantu ekya TASO (kyatandikibwawo mu GweKkumi 1988) # Tororo (yatandikibwawo mu Gwekuminoogumu 1988) # Mbarara (yatandikibwawo mu Gwolubereberye 1989) # Mbale (yatandikibwawo mu Gwokusatu 1990) # Jinja (yatandikibwawo mu Gwokusatu 1991) # Entebbe (yatandikibwawo mu Gwekuminoogumu 1991) # Gulu (yatandikibwawo mu Gwolubereberye 2004) # Rukungiri (yatandikibwawo mu Gwomunaana 2004) # Soroti (yatandikibwawo mu Gwomunaana 2004) # Masindi (yatandikibwawo mu Gwomunaana 2005) == Pulojekiti == === Eziri mu nkola === * Ekitongole ekiddukanya ensimbi z’obuyambi * SCALAP - Karamoja, === EzaakomeKkerera === * TEACH - (Yatandika mu 2005, okuwagira ebikolebwa okudduukirira abalwadde ba Siriimu mu bitundu ebisinganibwa mu Bukiika ddyo bw'eddungu lya Sub Saharan mu Afirika okuzimba obusobozi bwabwe mu kuwa obuweereza obukwata ku siriimu.) <ref>{{cite web |last=Okoboi |first=Stephen |title=TASO Experiential Attachment to Combat HIV/AIDS (TEACH) |url=http://www.hivcapacityforum.org/userfiles/Stephen%20Okoboi_Taso_session9.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114135354/http://www.hivcapacityforum.org/userfiles/Stephen%20Okoboi_Taso_session9.pdf |archive-date=14 January 2015 |access-date=25 February 2014 |publisher=HIV Capacity Forum}}</ref> * SCOT * REACH U * PrEP * OKUBEEZAAWO * Nu-Hites == Laba ne == * [[Traditional and modern Health practitioners Together Against AIDS (THETA)]] * [[Ddwaaliro e Mulago]] * [[Noerine Kaleeba]] * [[BMC Health Services Research]] * [[okukomolebwa kw’abasajja.]] * [[Siriimu|mukenenya]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist|2}} == Eby'okwongera okusoma == * {{Cite book |last=Weeks |first=Benjamin |date=2009 |title=AIDS: The Biological Basis |url=https://books.google.com/books?id=evvOx38N1REC&q=aids |publisher=Malloy Inc. |isbn=978-0-7637-6324-4 |edition=5th |access-date=7 May 2015}} * {{Cite book |year=1995 |title=Facts about HIV infection and disease |publisher=TASO Uganda |location=Kampala}} * {{Cite book |last=Janie Hampton |year=1991 |title=Living Positively with AIDS |publisher=ActionAid |isbn=1-872502-13-X |edition=Revised}} * {{Cite book |date=1991 |title=Living with AIDS in the Community. A book to help people make the best of Life |publisher=World Health Organization |hdl=10665/58366 |hdl-access=free}} * {{Cite book |last=Katherine Coon |year=2007 |title=Transcending Boundaries to improve the food security of HIV - affected households in Rural Uganda: A Case Study |last2=Jessica Ogden |last3=John Odolon |last4=Anthony Obudi-Owor |last5=Charles Otim |last6=James Byakigga |last7=Peter Ssebbanja |publisher=Population Council}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Okukubiriza n'okulwanirira entegeka ez'okulwanyisa mukenenya]] [[Category:Ebitongole ebitali bya kukola magoba ebisangibwa mu Uganda]] [[Category:Ebitongole ebyatandikibwawo mu 1987]] [[Category:EEbyassibwawo mu Uganda mu 1987]] [[Category:Akawuka ka mukenenya n'endwadde yaako mu Uganda]] h2jrkvg45ug4n4ah8wb2f77uesf5g6a Paul Mwiru 0 12197 77439 76510 2026-10-24T18:14:38Z Mackedia 11849 Converted a reference. 77439 wikitext text/x-wiki   '''Paul Mwiru''' Munnamateeka era munnabyabufuzi [[Munnayuganda]]. Yaweerezaako ng'[[Parliament of Uganda|omubaka wa Paalamenti]] omulonde owa munisipaali y’e Jinja, ey'obuvanjuba mu [[Jinja|kibuga Jinja]], mu ttundutundu ly'obuvanjuba bwa Uganda. == Obuvo bwe n'okusoma kwe == Yazaalibwa nga 12 Ogwomunaana 1977 mu Walukuba ey'obuvanjuba mu [[Jinja (disitulikit)|Disitulikiti y’e Jinja]]. Mwiru yasomera ku Walukuba East Primary School gye yakolera ebigezo bye eby'akamalirizo ebya pulayimale, bweyali tanneegatta ku somero lya siniya erya Jinja senior secondary school gye yafunira ebbaluwa zombi satifikeeti ya ya siniya eyokuna ([[Uganda Certificate of Education]] (UCE) n'eya siniya eyomukaaga [[Uganda Advanced Certificate of Education]] ( UACE) .Oluvannyuma yasoma dipulooma mu mateeka ku [[Law Development Centre]]. Oluvannyuma lwakabanga ng'ebyokusoma abiwummuddemu , yaddayo okusoma ddiguli esooka mu mateeka ku [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], gye yafuna mu 2010. <ref>{{Cite web |date=2020-07-10 |title=Paul Mwiru: Why I ditched FDC for ANT |url=https://nilepost.co.ug/2020/07/10/paul-mwiru-why-i-ditched-fdc-for-ant/ |access-date=2021-03-18 |website=Nile Post |language=en-US}}</ref> == Emirimu gy'ebyobufuzi == Mwiru eyali mmemba wa [[Forum for Democratic Change (FDC)|Forum for Democratic Change]] yavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Jinja ey'Obuvanjuba emirundi etaaano ng'abbinkana ne Nathan Igeme Nabeta owa [[National Resistance Movement]]. <ref name=":0">Reporter, Vision. "FDC's Mwiru wins Jinja Municipality East seat". ''New Vision''. Retrieved 2025-12-16.</ref> Mu 2018, Mwiru yawangula ekifo kya Jinja ey'Obuvanjuba ng'awangula Nabeta mu kalulu akaddibwamu envunula bibya akali aka vvaawo mpitewo. <ref name=":0" /> Yalayira nga 27 Ogwokusatu okukiikirira ekitundu.<ref>"Paul Mwiru takes oath as new Jinja East MP | Parliament Watch". ''webtv.parliament.go.ug''. Retrieved 2025-12-16.</ref><ref>"Paul Mwiru Takes Oath As Jinja East MP". ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-12-16.</ref> Okulondebwa kwe kwawakanyizibwa NRM mu Kkooti z'amateeka.<ref>Adam, Kungu Al-mahadi (2018-03-17). "NRM Vow to Challenge Mwiru's Election in Courts Of Law - SoftPower News". ''SoftPower News''. Retrieved 2025-12-16.</ref> Mwiru mu buwanguzi obwamanyi yasobola okweddiza ekifo kye mu kulonda kwa bonna okwa 2021, mwe yameggera gweyavuganya naye eyamuli lyanda ku lyanda owa [[National Resistance Movement]] Nathan Igeme Nabeta.<ref>"Parliament of Uganda". ''www.parliament.go.ug''. Retrieved 2021-03-18.</ref> Bwava mu FDC, yali akolagana ne [[Alliance for National Transformation]] (ANT) naye oluvannyuma yeegatta ku kibiina ki [[National Unity Platform|National Unit Platform]] [NUP].<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-15 |title=Politics: Ex-Jinja East MP Mwiru switches allegiance from ANT to NUP |url=https://www.newvision.co.ug/category/politics/ex-jinja-east-mp-mwiru-switches-allegiance-fr-NV_165004_102026 |access-date=2026-10-24 |website=New Vision}}</ref> Mu kulonga kwa 2026, yavuganya ku kifo kye kimu ku ttiketi ya NUP naavaayo nga muwanguzi.<ref>Independent, The (2026-01-18). "Paul Mwiru back as NUP wins 8 seats in Busoga". ''The Independent Uganda''. Retrieved 2026-05-28.</ref><ref>"2026 elections: Another Nabeta vs Mwiru face-off loading in Jinja". ''Monitor''. 2025-10-11. Retrieved 2025-12-16.</ref> == Okulamuza obwa Sipiika == Nga 19 Ogwokutaano 2026, Mwiru yaleetebwa National Unity Platform nga gwe baali basembye ku bwa sipiika obwa paalamenti ey'ekkumi n'ebbiri (12th).<ref>"NUP fronts Paul Mwiru for Parliament Speaker's race". ''The Independent Uganda''. 2026-05-20. Retrieved 2026-05-28.</ref><ref>Tumwesigye, Joseph (2026-05-22). "SPEAKERSHIP RACE: Paul Mwiru wants to restore accountability - NTV Uganda". Retrieved 2026-05-28.</ref><ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=NUP unveils Paul Mwiru for Speaker, says Gen Muhoozi must stay non-partisan |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nup-unveils-paul-mwiru-for-speaker-says-gen-muhoozi-must-stay-non-partisan-5465506 |access-date=2026-10-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yatwalibwa ng'oludda oluvanya lwonna wamu gwe lwali lusimbyewo mu lwokaano.<ref>"Opposition rallies behind NUP's Paul Mwiru in Speaker race". ''Monitor''. 2026-05-25. Retrieved 2026-05-28.</ref>Wabula, newankubadde yalina obuwagizi bw'oludda oluvuganya lwonna , Mwiru yawangulwa Jacob Oboth Oboth owa National Resistance Movement olw'obungi bw'abalonzi.<ref>"Opposition's numbers gamble fails again in Speaker race as calls for unity grow". ''Monitor''. 2026-05-26. Retrieved 2026-05-28.</ref> == Ebijuliziddwa == <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1977]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abasoga]] [[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Jinja]] [[Category:Abaasomera ku Law Development Centre]] [[Category:Abaasomera ku Yunivasite y'e Makerere]] [[Category:Ababaka ba paalamenti ya Uganda ey'ekkumi n'ebbiri]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Bannamateeka ba Uganda]] s3co1evuczmh9qtyiibf7ciplm63wtg Akakiiko k'ebyokulonda mu Uganda 0 12242 77441 48515 2026-10-24T18:25:12Z Mackedia 11849 Removed an external link. 77441 wikitext text/x-wiki    '''Akakiiko Akavunaanyizibwa ku by'okulonda mu Uganda''', era nga k'Ekakiiko '''k'Eby'okulonda mu Uganda''', kitongole kya [[:en:Government_of_Uganda|Gavumenti ya Uganda]] ekyasibwaawo nga bayita mu semateeka, ng'ekiragiro kyakyo "kyakutegeka n'okukola okulonda okwa bulijjo, okw'eddembe era okw'obwenkanya" mu ggwanga, mu ngeri ennungi, ey'ekikugu era etaliimu kyekubiira. <ref>{{Cite web |last=UCU |date=5 August 2016 |title=Mission, Vision and Goal |url=http://www.ec.or.ug/ |access-date=5 August 2016 |publisher=Electoral Commission of Uganda (ECU)}}</ref> == Gyekasinganibwa == Akakiiko k’Eby'okulonda mu Uganda nga 19 Ogwomwenda kaatongoza amaka gaako amapya agasinganibwa e Lwez-Lubowa mu Makindye Ssabagabo Municipal Council mu Disitulikiti y’e Wakiso okusunsula abaali baagala okwesimbawo ku bwa Pulezidenti mu 2026 era n'okukola ng'ekifo ky;eggwanga ewanaabalirwa obululu n'okulangirira ebinabeera bivudde mu kulonda. Emabegako akakiiko k’eby'okulonda kaava ku kitebe kyako ekyali kuku luguudo lwa 55 Jinja Road, mu [[:en:Kampala_Central_Division|Central Division]] mu [[Kampala]], ekibuga kya Uganda ekikulu era ekisinga obunene mu ggwanga.<ref>{{citation|url=http://www.ec.or.ug/?q=content/head-office|date=6 August 2015|access-date=6 August 2015|title=Uganda Electoral Commission: Head Office|location=Kampala|publisher=Electoral Commission of Uganda (ECU)|last=ECU|archive-date=22 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160122170503/http://www.ec.or.ug/?q=content/head-office|url-status=dead}}</ref> nga beetegekera okuzimba oluguudo olunabeera luva e Kampala okugeda e Jinja olugenda okubeera nga luyisibwa wagulu.Endagiriro y'ekitebe ekikulu eky'Akakiiko k'Eby'okulonda mu Uganda ng'okozesa bibalo zeezino ye:0°19'00.0"N, 32°35'39.0"E (Latitude:0.316675; Longitude:32.594154).<ref>{{google maps|access-date=6 August 2016|url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B019'00.0%22N+32%C2%B035'39.0%22E/@0.3166763,32.5936082,112m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.316675!4d32.594154|title=Location of the Headquarters of the Electoral Commission of Uganda}}</ref> kyasengulwa ne kitwalibwa mu ku luguudo lwa 7th Sreet mu kitundu ky’amakolero oluvannyuma ekyafuuka okubeera nga kyaali kitawanyizibwa amataba ng'enkuba ey’amaanyi etonye okutuusa lwe baafuna ekifo ekirungi e Lweza-Lubowa okusobozesa okuzimbibwa kwakyo okupya. Emirimu emipya egy’okuzimba gyatandise era nga gyakolebwa kampuni ya National Housing and Construction Company egikolebwa mu mitendera. == Ebikikwatako == Etteeka eryaviirako okutandikawo kw'akakiiko k’eby'okulonda lyalangirirwa mu 1997. Akakiiko k’eby'okulonda akaasooka kaakola okuva mu 1997 okutuuka mu 2002. Akakiiko akaliwo kati kajja mu ofiisi mu 2016 okumala ekisanja kya myaka musanvu, nga kazzibwa obuggya omulundi gumu gwokka. Akakiiko kano akakulirwa Omulamuzi wa Kkooti Enkulu, Omulamuzi Simon Mugenyi Byabakama, kadda mu bigere by'ako akaali kakulemberwa Yinginiya [[Badru Kiggundu]] akawereza ebisanja bibiri okuli okuva mu 2002 okutuusa mu 2009 ne 2009 paka 2016). Ba kaminsona abalala kuliko Hajjat Aisha Lubega amyuuka ssentebe, ne bakamisona Peter Emorut, Steven Tashobya, Justine Ahabwe Mugabi, Nathaline Etomaru ne Mustapha Ssebaggala Kigozi. Mu kiseera ky'emyaka gyabwe egyasooka mu ofiisi, baategeka era ne balabirira okulonda. Okulonda okusooka mu ggwanga lyonna kwe baali basuubirwa okutegeka kwe kulonda kw'abakulembeze b’olukiiko ''lw’ebitundu'' . Webwatukira mu Gwokuna mu 2018, ebyo byali birwawo olw’obutaba na nsimbi zimala. <ref name="Two">{{Cite web |last=Nabwiso |first=Samuel |date=17 April 2018 |title=Uganda's EC seeks Ushs7bn for local council elections |url=http://www.busiweek.com/index1.php?Ctp=2&pI=6653&pLv=3&srI=69&spI=221&cI=11 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424211209/http://www.busiweek.com/index1.php?Ctp=2&pI=6653&pLv=3&srI=69&spI=221&cI=11 |archive-date=April 24, 2018 |access-date=24 April 2018}}</ref> == Ba kaminsona == Wamanga be bakamisona abaliwo kati okuva mu 2016, okutuusa 2022) <ref name="Three">{{Cite web |last=Kafeero |first=Stephen |date=18 November 2018 |title=Justice Simon Byabakama replaces Kiggundu as EC chairperson |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-Byabakama-Electoral-Commission-Chairman/688334-3456578-kdcb7/index.html |access-date=24 April 2018}}</ref> Ttiimu empya yalayizibwa nga 17 Ogwoluberyeberyemu 2017. <ref name="Four">{{Cite web |last=Vision Reporter |date=17 January 2017 |title=New Electoral Commission team sworn in |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1444184/electoral-commission-team-sworn |access-date=24 April 2018}}</ref> # [[Simon Mugenyi Byabakama]] : Ssentebe # Hajjat Aisha Lubega: AmyuUka wa Ssentebe # Peter Emorut: Kaminsona # Justine Ahabwe Mugabi: Kaminsona # Stephen Tashobya: Kaminsona # Mustapha Ssebagala Kigozi: Kaminsona # Nathaline Etomaru: Kaminsona == Obutabanguko == Akakiiko k’Eby'okulonda kazze kalumirizIbwa enfunda eziwera olw'obutabeera na bwenkanya. Mu Kulonda kwa Pulezidenti okwa 2021 waaliwo ebifo 409 ebyali birondebwaamu ng'abantu ebitundu 100 ku 100 beebalabibwaayo, wabula nga bino byonna byawangulwa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti Museveni]]. <ref>{{Cite web |date=17 February 2021 |title=Observers baffled by 100% voter turnout. |url=https://observer.ug/news/headlines/68513-election-observers-baffled-by-100-voter-turnout-at-409-polling-stations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217135054/https://observer.ug/news/headlines/68513-election-observers-baffled-by-100-voter-turnout-at-409-polling-stations |archive-date=2021-02-17 |website=Observer}}</ref> Empapula ezikozesebwa mu Kulonda ezimannyikiddwa Ng'ebivudde mu Kulonda zikyusibwa zaakyusibwa nga kino kiyamba pulezidenti Museveni mu ngeri Akakiiko k’Eby'okulonda gye katasobodde kunyonyola. <ref>{{Cite web |title=Something doesn't add up |url=https://twitter.com/thecontinent_/status/1368105935076536321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306074739/https://twitter.com/thecontinent_/status/1368105935076536321 |archive-date=2021-03-06 |website=The Continent}}</ref> == Ebijuliziddwaamu == {{Reflist}} == Ewalala w'oyinza okubigya == * Omukutu gw'Akakiiko k'Eby'okulonda mu Uganda * [https://web.archive.org/web/20241107032853/https://www.africaresearchinstitute.org/blog/staging-an-election-in-uganda-kiggundus-third-act/ Okutegeka okulonda mu Uganda: Ekikolwa kya Kiggundu eky'okusatu nga 2 Ogwokusatu mu 2016] ryjfaua8ujc3djht18y1oizmub5j0dg Madina Nalwanga 0 12786 77443 46481 2026-10-25T11:13:18Z Aclaire26 12467 converted references, removed duplicate links 77443 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''Madina Nalwanga''' (yazaalibwa 15 mu mwezi gwa kusatu 2002) Munnakatemba [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] amannyiddwa ennyo olw'okuzannya ekifo kya [[Phiona Mutesi]] mu ''[[Queen of Katwe|firimu ya Queen of Katwe]]'' (2016). Firimu eno eraga obulamu bwa Mutesi, omuwala [[Yuganda|Munnayuganda]] abeera mu getto e [[:en:Katwe|Katwe]] ayiga okuzannya chess n'afuuka [[:en:Woman_Candidate_Master|Woman Candidate Master]].<ref>{{Cite web |title=Madina Nalwanga |url=https://www.forbes.com/profile/madina-nalwanga/ |access-date=2026-10-25 |website=Forbes |language=en}}</ref> Omulimu guno gwamufunira engule [[Most Promising Actor|y'omuzannyi asinga okusuubiza]] mu [[:en:Africa_Movie_Academy_Awards|mpaka za Africa Movie Academy Awards eza]] 2017 mu kibuga Lagos ekya Nigeria. <ref>{{Cite web |date=2017-07-17 |title=Queen of Katwe Actress Madina Nalwanga wins an award at the African Movie Academy Awards 2017 {{!}} The Uganda Today |url=https://www.theugandatoday.com/news/queen-of-katwe-actress-madina-nalwanga-wins-an-award-at-the-african-movie-academy-awards-2017/ |access-date=2026-10-25 |language=en-US}}</ref> Era yawangula engule ya [[:en:NAACP_Image_Awards|NAACP Image Award]], [[:en:Women_Film_Critics_Circle|Women Film Critics Circle Award,]] era n'asembebwa okuwangula engule ya [[:en:Critics'_Choice_Movie_Awards|Critic's Choice Award]].<ref>{{Cite web |title=Madina Nalwanga, 17 - 2017-11-14 - 2018 30 Under 30: Youngest |url=https://www.forbes.com/pictures/5a05aad34bbe6f37dda22148/madina-nalwanga-17/ |access-date=2026-10-25 |website=Forbes |language=en}}</ref> == Obulamu bwe == Madina yazaalibwa mu kitundu kya [[:en:Katwe|Katwe]] eky’abaavu mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]], era obuto bwe yabumala ng’atunda kasooli ku nguudo. <ref name=":0">{{Cite web |last=Young |first=Taiia Smart |title=In Mira Nair’s Chess Tale 'Queen Of Katwe,' 16-Year-Old Madina Nalwanga Makes All The Right Moves {{!}} [site:name] |url=https://www.essence.com/celebrity/madina-nalwanga-queen-of-katwe-essence-interview/ |access-date=2026-10-25 |website=Essence |language=en-US}}</ref> Nalwanga yazuulibwa dayirekita w’abazannyi mu kibiina ky’amazina g’abantu mu kitundu ky’e [[:en:Katwe|Kabalagala]] mu Kampala, Uganda, enzigotta emanyiddwa olw’obwamalaaya. <ref name=":1">{{Cite web |title=Yingira - Wikipedia |url=https://auth.wikimedia.org/lgwiki/wiki/Special:UserLogin?centralauthLoginToken=47672bb85a0cb9109408ac9385df384f&returnto=Special%3AContentTranslation&returntoquery=active-list%3Ddraft%26campaign%3Dcontributionsmenu%26draft%3Dtrue%26filter-id%3Dprevious-edits%26filter-type%3Dautomatic%26from%3Den%26page%3DMadina%2BNalwanga%26revision%3D1340913491%26to%3Dlg&useformat=desktop&usesul3=1&warning=exception-nologin-text |access-date=2026-10-25 |website=auth.wikimedia.org |language=lg}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Unmasking Queen of Katwe’s Nalwanga |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/unmasking-queen-of-katwe-s-nalwanga-1668376 |access-date=2026-10-25 |website=Monitor |language=en}}</ref> Mu kukwata firimu ya ''Queen of Katwe'', [[:en:David_Oyelowo|David Oyelowo]] yatwala Nalwanga okulab[[:en:Jurassic_World|a ''Jurassic World'']] n'abaana abalala okuva ku siteegi, era n'akizuula nti talabako firimu bwe yabuuza nti, "Ekyo kye tukola?" <ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=David Oyelowo on Showing 'Queen of Katwe' Actress Her First Film |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/david-oyelowo-showing-queen-katwes-madina-nalwanga-film/story?id=42412287 |access-date=2018-03-05 |website=ABC News |language=en}}</ref> Bwe yalaba ''Queen of Katwe'', gwali mulundi gwakubiri gwokka ng’ali munda mu kifo awalagirwa firimu. <ref>{{Cite web |last=Mandell |first=Andrea |title=How Nyong'o, Oyelowo bonded with their 'Queen of Katwe' |url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2016/09/21/queen-katwe-madina-nalwanga-lupita-nyongo-david-oyelowo/90708606/ |access-date=2026-10-25 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Agambye nti obulamu bwe obw'obuto bwafaanana nnyo n'obw'omuntu we Phiona mu ''firimu ya Queen of Katwe'' . <ref name=":0">https://www.essence.com/2016/09/13/madina-nalwanga-queen-of-katwe-essence-interview</ref> Ku myaka 17, Forbes yamulonda omuntu asinga obuto ku lukalala lwabwe olwa "30 Under 30" mu 2018. <ref>{{Cite news |last=Howard |first=Caroline |title=30 Under 30 2018: The Teenagers |url=https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2017/11/14/30-under-30-2018-youngest-teenagers/#6ef595227362 |access-date=2026-10-25 |work=Forbes |language=en}}</ref> '']'' .<ref>Orubo, Daniel (25 September 2017). "Ugandan Kids Who Watched 'Queen Of Katwe' Performed Better In School, Says Study". ''Konbini Nigeria''. Archived from the original on 6 March 2018. Retrieved 5 March 2018.</ref> == Ebijjuliziddwa == {{Reflist}} tkt9jx3sa6hr64kvmst4d10wbe6t0tx Leilah Babirye 0 12893 77454 71819 2026-10-25T11:46:30Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77454 wikitext text/x-wiki '''Leilah Babirye''' munabitone Munnayuganda abeera era ng’akolera mu Brooklyn, New York. Amanyiddwa mu nsi ye enzaalwa nga omuli'ebisiyagakuba omuwagizi w'abasiyazi munkukutu,<ref name="Needham2021">{{cite news|last1=Needham|first1=Alex|title=Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda|work=[[The Guardian]]|date=9 November 2021|access-date=February 1, 2022}}</ref> Omulimu gwa Babirye gwa ceramics ennene, ebibumbe eby’embaawo, masiki za Africa, wamu n’ebifaananyi ebisiige ku lupapula. Babirye abadde n’emyoleso mu Gordon Robichaux Gallery e Socrates Sculpture Park e New York, wamu ne Stephen Friedman Gallery e Bulaya. Era abadde akolera Heidi Slimane mu pulojekiti ya Celine’s Art Project. == Ebimukwatako == Babirye yazaalibwa era n’akulira mu Kampala, gye yasomera mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite’e Makerere]] okuva mu 2007 okutuuka mu 2010 gye yasomera eby’emikono. Babirye muli w'ebisiyaga. Kino kyamuleetera okusosolebwa n’okuswazibwa mu lujjudde kuba kitwalibwa ng’ekimenya amateeka okubeera omusiyazi mu lwatu mu Uganda. <ref name="Needham2021">{{cite news|last1=Needham|first1=Alex|title=Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda|work=[[The Guardian]]|date=9 November 2021|access-date=February 1, 2022}}<cite id="CITEREFNeedham2021" class="citation news cs1" data-ve-ignore="">Needham, Alex (9 November 2021). [https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda "Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'<span class="cs1-kern-right"></span>"]. ''[[The Guardian?action=edit&redlink=1|The Guardian]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 1,</span> 2022</span>.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=The+Guardian&rft.atitle=Sculptor+Leilah+Babirye%3A+%27In+Uganda+you+can+be+jailed+for+talking+about+gay+issues%27&rft.date=2021-11-09&rft.aulast=Needham&rft.aufirst=Alex&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fartanddesign%2F2021%2Fnov%2F09%2Fleilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda&rfr_id=info%3Asid%2Flg.wikipedia.org%3ALeilah+Babirye" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span></ref> Mu 2015, Babirye yafulumira mu mawulire ga Uganda, n’agaanibwa okulabirirwa okuva mu batutor be bwe yali asoma Master’s ku yunivasite y’e Makerere olw’okuba enbeera ye, n'abewabwe ne bamwegaana. Ebintu bino byaleetera Babirye okusaba okugenda mu bifo by’abayimbi mu Bungereza, Sweden, ne Amerika, okusaba kwe n'ekukiribwa nafuna obutuuze mu [[:en:Fire_Island_School_District|Fire Island]], ekifo ekimanyiddwa ennyo okubeeramu abagaala ebisiyaga mu New York’s [[:en:Long_Island|Long Island]].<ref name="Needham2021" /> Mu 2018, Babirye yasaba era n’afuna obubudamu mu Amerika ng’ayambibwako akakiiko aka African Services Committee, New York City Anti-Violence Project, n’ekibiina kya African Human Rights Coalition abakugu mu kukiikirira ababundabunda aba LGBTQIA+. Oluvannyuma lw’okubeera ku Fire Island, Babirye yafuna akakwate ne Sam Gordon nnannyini galale ya Gordon Robichaux.<ref>{{cite journal |last1=Ken |first1=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york. |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Gordon yali ayagala nnyo emirimu gya Babirye era ng’ayagala okwolesa ebifaananyi bye mu galale ye, wabula, Babirye yali nga akuba bifaananyi n’okusiiga ebifaananyi byokka n'olekyo Gordon n’amuwa oluggya lwe olw’emabega ng’ekifo w’ayinza okukolera.<ref>{{cite journal |last1=Keh |first1=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york. |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Emirimu emikulu == === Najunga Okuva mu Kika kya Kuchu Ngaali (Crested Crane), 2021 === Babirye akozesa embaawo, seramiki, ebyuma n’ebintu ebizuuliddwa era atera okukiikirira masiki z’Afirika, ezikwatibwako obuwangwa bwe nembeera y'okwegata. Babirye yatuumibwa erinnya ly’ekika mu Uganda, akulembeza ebyafaayo by’obuwangwa bwe ng’ayita mu mannya g’ebika agawebwa Bannayuganda. Ekitundu kino ekiluŋŋamizibwa omuziro kinoonyereza ku ndagamuntu, n’engeri ekibiina ky’aba queer gye kigenda mu maaso n’okubeerawo n’okukwata amannya g’ebika byabwe wadde nga bagaanibwa oba nga tebakkirizibwa ku kye bali. Yalagirwa [[:en:Hedi_Slimane|Hedi Slimane]] okukola Celine’s Art Project, era nga yeesigamiziddwa ku bijuliziddwa, Babirye yafuna okusoomoozebwa okupya ku kibumbe kino ekyakolebwa ku ndagiriro. <ref>{{Cite journal |last=Noor |first=Brara |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine. |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> Wadde nga kye kitundu kya nsalesale ekisoose Babirye ky’akoze, enkola ye yakyuka kitono nnyo, ng’ekyayiiya amakulu n’engeri nga bw’agenda. <ref name="auto4">{{Cite journal |last=Brara |first=Noor |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> Wadde, ku nkomerero, omulimu gwe guggule eri okutaputa n’empuliziganya, naddala okuyita mu nneewulira ya ffeesi ne masiki Babirye z’akola. <ref name="auto4" /> === Nansamba II okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope), 2021 === Ekibumbe kya Babirye ekyatuumiddwa Nansamba II okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope) gwe mulimu omulala ogw’emikutu mingi egy’amaanyi. <ref>{{Cite journal |last=Keh |first=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}</ref> Feesi ya seramiki esimbibwa okuva mu ttanka z’omupiira gw’obugaali, ebizigo, n’endabirwamu, ng’okunnyonnyola erinnya eriweebwa omuntu omugagga mu Luganda, ‘ebisiyaga’, ekitegeeza kasasiro. <ref name="auto2">{{Cite journal |last=Williams |first=Gilda |date=November 2021 |title=Leilah Babirye |url=https://www.artforum.com/print/reviews/202109/leilah-babirye-86974 |journal=Artforum |access-date=February 1, 2022}}</ref> Babirye atera okukola n’ebintu ebizuuliddwa, ng’alaga nti ekintu ekiteeberezebwa okuba kasasiro, kikyalina omugaso era kya muwendo. <ref name="auto2" /> Ng’ali wamu ne Nansamba II, mu lunyiriri lwa Babirye mulimu Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabu (Antelope), 2021, ne Abambowa (Omukuumi w’Obwakabaka Akuuma Kabaka), 2021, byonna nga bigendereddwamu obutategeeragana, era nga tewali kikula kye kimuweereddwa ffeesi ye yonna.<ref name="auto2" /> Babirye ayagala nnyo okukiikirira ekitundu kye eky’abantu abawuniikiriza, era amannya g’ebika by’abasajja agaweebwa ku bikolwa bye gafuna amakulu amalala bwe galaga engeri ezitera okukwatagana n’abakyala kwe kugamba enviiri, eby’okwewunda oba lipstick. <ref>{{Cite journal |last=Williams |first=Gilda |date=November 2021 |title=Leilah Babirye |url=https://www.artforum.com/print/reviews/202109/leilah-babirye-86974 |journal=Artforum |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Abambowa (Omukuumi w’Obwakabaka Akuuma Kabaka), 2021 === Omuddirirwa gwa Babirye ogwa seramiki ogw’emitwe abiri mu ebiri gulaga ekyokulabirako ky’abakuumi b’Obwakabaka ba Kabaka. Ebibalo bino bimansira oba bitonnya n’ebintu ebiyitibwa ceramic glazes, nga bizannyira ku bukodyo bwa medium era nga baluubirira okukkakkana nga bateebereza ekibiina ky’abantu ekipya, n’okukubiriza okwekenneenya empisa n’enkola z’ennono ez’Obufuzi bw’Abazungu mu Uganda. <ref name="auto">{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |journal=Artsy |access-date=February 1, 2022}}</ref> Abantu ab’enjawulo abakoleddwa mu ngeri ey’obukambwe bazzeemu okugatta obusika bwa Babirye obw’obuwangwa n’okwegatta mu mulimu gwe n’ekigendererwa eky’okujuliza ebifaananyi bino nga bombi bammemba b’omukuumi w’obwakabaka, awamu n’ekitundu kye eky’ekika kya queer. <ref>{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope), 2021 === Ekyokulabirako ekirala eky’okwagala Babirye okugatta obusika bwe n’okwegatta ng’engeri y’okulwanirira aba LGBTQIA kyeyolekera mu Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope). Babirye yennyini ava mu Kika kya Antelope ekya Uganda, era omutwe guno ogwa seramiki nga guliko engule ennungi gulaga okwenyumiriza kwa Babirye n’abantu ba Uganda. Babirye nate akozesa ebintu ebisuuliddwa nga biyungiddwa ku mutwe gwa seramiki ogutaliimu, oguliko endabirwamu. <ref name="auto">{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |journal=Artsy |access-date=February 1, 2022}}</ref> Omutwe gw’omulimu guno gwa makulu si olw’erinnya ly’ekika lyokka, wabula ne mu kigambo ‘kuchu’ ekitegeeza ‘ekigambo eky’ekyama’ abali mu kibiina ky’aba queer mu Uganda kye bajulizagana. <ref name="auto" /> == Emiramwa == === Obwakabaka bwa Buganda === Obwakabaka bwa Buganda bwawuddwamu ebika, nga byonna birina abakulembeze, totem, n’amannya, nga buli muntu aweebwa erinnya ly’ekika ng’azaalibwa. Ebika byonna awamu biri 52, nga buli kimu kirina amannya g’amaka ebikumi n’ebikumi. Amannya g’amaka gano gava mu nsolo oba ebimera, nga Babirye ava mu kika ky’ensowera okugeza. Abantu abeeyita ekitundu ku kibiina kya LGBTQIA+ batunuulirwa wansi amaka gaabwe, era emirundi mingi tebajja kutuukiriza ebisuubirwa mu linnya ly’amaka gaabwe. Babirye amannya gano agakozesa ng’emitwe gy’ebitundu bye, okuzzaawo endagamuntu ye eya Uganda mu nkolagana n’endagamuntu ye ey’ekika kya queer. Babirye agamba nti, “Ekifo n’ebitiibwa byombi bikulu gyendi kubanga omulimu okusinga gufumiitiriza ku gye nva mu Bwakabaka bwa Buganda n’okutondawo ekibiina ky’aba queer”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Ebikozesebwa Ebizuuliddwa n'Okuzzaawo LGBTQIA+ === Babirye okukozesa ebintu ebizuuliddwa oba “ebisasiro” munda mu bifaananyi bye kabonero akalaga engeri ekibiina kya LGBTQIA+ gye kitunuulirwamu mu Uganda, “Okuddamu okukozesa ebintu kikulu gyendi, ng’omuntu ava mu mbeera ng’ekibiina ky’aba LGBTQ kitunuulirwa nga kasasiro n’okutuusa kati”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> Babirye aggya enku okuva mu luggya lw’embaawo mu kitundu n’ebintu ebirala ebizuuliddwa okuva mu kifo awasuulibwa ebisasiro mu Brooklyn. Nga akola emirimu gy’emikono okuva mu bintu bino ebisuuliddwa, Babirye abiwa omugaso omupya. Ekikolwa kino era kiyita ekigambo ky’Oluganda—ebisyaga—ekigambo ekinyooma omusajja omugagga ekitegeeza ekikuta ky’omuwemba, “Ki kasasiro… ekitundu ky’omuwemba gw’osuula ebweru”. <ref name="auto4">{{Cite journal |last=Brara |first=Noor |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Ebyafaayo bya Uganda ne Buganda === Olw’okwolesebwa kwe mu [[:en:Stephen_Friedman_(PFIAB)|Stephenriedman Gallery]] e London, BabiGalleryma ebibumbe ebinene erinnya lya bamaama ba nnaabagereka ab’olulyo olulangira mu Buganda. Ebitiibwa bino bijjukiza olunyiriri n’ebyafaayo by’olulyo olulangira mu Buganda, nga kirabika ebyafaayo byalyo byali bya njawulo. Ng’ekyokulabirako, Kabaka Mwonga II yagambibwa nti yali kabaka ow’ebisiyaga mu lwatu, era abalenzi abato baatendekebwanga oba ne balongoosebwanga okubeera abaweereza ba kabaka ne baweebwa amannya olw’obuweereza bwabwe okusinziira ku ekyo. “Kino kyagenda mu maaso okumala ebyasa bingi, era gye buvuddeko ennyo mu byafaayo byaffe, okubeera omugagga kyali kizibu”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Okufuga kw’Abangereza === Omulimu gwa Babirye gujuliza Bungereza okufuga Uganda mu 1894. Nga Bungereza tennafugira Uganda, enkolagana y’abasajja n’abakazi ab’ekikula ekimu n’okwegatta byasisinkananga obutafaayo. Kyokka, okufugibwa Bungereza kyaleeta Obukristaayo obw’omulembe gwa Victoria, era bwe kityo, endowooza n’amateeka ag’okukyawa ebisiyaga. Masiki za Babirye zombi zijuliza aba LGBTQIA+ abalina okukweka endagamuntu yaabwe olw’okutya embeera ya Uganda ey’obulabe. Wadde nga masiki zino tezirabibwa oba okutondebwa mu Uganda mu buwangwa (nga bwe ziri ekintu ekimanyiddwa ennyo mu West Africa), zilagila ddala kye kitegeeza okubeera queer mu Uganda, “Obeera odduka buli kiseera, ng’ogezaako okubeera omutebenkevu”. == Emyoleso == Okuva lwe yaweebwa obubudamu mu Amerika mu 2018, Babirye abadde afuna emikisa gy'okwolesa emirundi egiwerako mu New York n’ensi yonna, ng’alaga ebibumbe bye ebinene, eby’obuziba, n’ebifaananyi bye. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> Nga wayiseewo akaseera katono, mu 2018, okwolesa kwe kwali mu Gordon Robichaux Gallery, New York, era nga kuyitibwa Amatwaale Ga Ssekabaka Mwanga II (Obwakabaka bwa Kabaka Mwanga II). <ref name="auto6">{{Cite journal |last=Kitto |first=Svetlana |date=2018 |title=Artist Leilah Babirye Takes Off the Mask |url=https://www.culturedmag.com/article/2018/10/01/leilah-babirye |journal=Cultured Magazine |access-date=February 1, 2022}}</ref> Olwobuzaalwa n'okukulira mu Uganda, obuwangwa bwe bulina kinene mu kulaga obwakabaka bwa Ssekabaka Mwanga ng’ayita mu masiki z’embaawo ne seramiki, nga alaga nti Kabaka yali alya ebisiyaga mu lwatu. <ref name="auto6" /> Era mu 2018, Babirye yayolesa emirimu gye mu [[:en:Socrates_Sculpture_Park|Socrates Sculpture Park]], New York, ekibiina ekiyiiya abayiiya n’okufulumya emirimu mu ppaaka eno. Babirye wamu n'abalala abasoba mu 1000, balaaga emirimu gyabwe ku mazzi era nga bafunye obuyambi bw’ensimbi n’ebikozesebwa, mukisa mulungi nnyo eri abakubi n’abantu b’omu kitundu. <ref>{{Cite web |title=Leilah Babirye |url=https://socratessculpturepark.org/artist/leilah-babirye/ |access-date=February 1, 2022 |website=Socrates Sculpture Part}}</ref> Omwoleso gwa Babirye ogwaddako okumanyika gwakomawo ku Gordon Robichaux Gallery mu 2020. Yayolesa Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda), omwoleso gwe ogw’okubiri ogw’okwetongola mu gallery eno, ogwalimu ffeesi ze ezibumbe nga zikoleddwa mu bbulooka, embaawo, ebyuma, n’ebintu ebizuuliddwa, okutwala ekifo n’okukiikirira abakyala abakyusizza ekikula, n’okutwaliza awamu ekibiina ky’abantu abakyusizza ekikula. <ref name="auto1">{{Cite web |title=Leilah Babirye |url=http://www.gordonrobichaux.com/leilah.babirye.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128191628/http://www.gordonrobichaux.com/leilah.babirye.html |archive-date=January 28, 2022 |access-date=February 1, 2022 |website=Gordon Robichaux}}</ref> Mu mulimu gwa Babirye, anoonyereza ku busobozi bw’ebintu ebizuuliddwa, oba ebintu ebitwalibwa ng’ebisasiro, okufumiitiriza ku kigambo ‘ebisiyaga’ ekitegeeza abantu abagaala ebisiyaga mu Uganda, ekigambo ekirala ekitegeeza kasasiro. <ref name="auto1" /> Mu 2024, Babirye yayolesa ng'ekimu ku bigenda mu maaso mu [[:en:Venice_Biennale|Venice Biennale]] era n'alina omuzannyo gwe ogwasooka ogw'okwetongola gwe yatuuma, "Leilah Babirye: Tulina Ebyafaayo" <ref>{{Cite web |title=Leilah Babirye: We Have a History |url=https://www.famsf.org/exhibitions/leilah-babirye |access-date=2025-07-04 |website=FAMSF |language=en}}</ref> mu Amerika mu San Francisco ku [[:en:De_Young_Museum|De Young Museum]].<ref>{{Cite web |last=Hamelo |first=Gameli |date=2024-06-21 |title=Outed as an LGBTQ Activist in Uganda, Leilah Babirye Finds Fame Abroad with Proudly Queer Sculptures |url=https://www.artnews.com/art-news/artists/leilah-babirye-venice-biennale-yorkshire-sculpture-park-de-young-museum-1234710342/ |access-date=2024-06-24 |website=ARTnews.com |language=en-US}}</ref> == Ebijulizziddwa == [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Buganda]] bs7kaocmdxf443pw8xp8p2upw1ep846 77455 77454 2026-10-25T11:47:22Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77455 wikitext text/x-wiki '''Leilah Babirye''' munabitone Munnayuganda abeera era ng’akolera mu Brooklyn, New York. Amanyiddwa mu nsi ye enzaalwa nga omuli'ebisiyagakuba omuwagizi w'abasiyazi munkukutu,<ref name="Needham2021">{{cite news|last1=Needham|first1=Alex|title=Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda|work=[[The Guardian]]|date=9 November 2021|access-date=February 1, 2022}}</ref> Omulimu gwa Babirye gwa ceramics ennene, ebibumbe eby’embaawo, masiki za Africa, wamu n’ebifaananyi ebisiige ku lupapula. Babirye abadde n’emyoleso mu Gordon Robichaux Gallery e Socrates Sculpture Park e New York, wamu ne Stephen Friedman Gallery e Bulaya. Era abadde akolera Heidi Slimane mu pulojekiti ya Celine’s Art Project. == Ebimukwatako == Babirye yazaalibwa era n’akulira mu Kampala, gye yasomera mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite’eakerere]] okuva mu 2007 okutuuka mu 2010 gye yasomera eby’emikono. Babirye muli w'ebisiyaga. Kino kyamuleetera okusosolebwa n’okuswazibwa mu lujjudde kuba kitwalibwa ng’ekimenya amateeka okubeera omusiyazi mu lwatu mu Uganda. <ref name="Needham2021">{{cite news|last1=Needham|first1=Alex|title=Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda|work=[[The Guardian]]|date=9 November 2021|access-date=February 1, 2022}}<cite id="CITEREFNeedham2021" class="citation news cs1" data-ve-ignore="">Needham, Alex (9 November 2021). [https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/nov/09/leilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda "Sculptor Leilah Babirye: 'In Uganda you can be jailed for talking about gay issues'<span class="cs1-kern-right"></span>"]. ''[[The Guardian?action=edit&redlink=1|The Guardian]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 1,</span> 2022</span>.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=The+Guardian&rft.atitle=Sculptor+Leilah+Babirye%3A+%27In+Uganda+you+can+be+jailed+for+talking+about+gay+issues%27&rft.date=2021-11-09&rft.aulast=Needham&rft.aufirst=Alex&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fartanddesign%2F2021%2Fnov%2F09%2Fleilah-babirye-lgbt-sculptor-uganda&rfr_id=info%3Asid%2Flg.wikipedia.org%3ALeilah+Babirye" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span></ref> Mu 2015, Babirye yafulumira mu mawulire ga Uganda, n’agaanibwa okulabirirwa okuva mu batutor be bwe yali asoma Master’s ku yunivasite y’e Makerere olw’okuba enbeera ye, n'abewabwe ne bamwegaana. Ebintu bino byaleetera Babirye okusaba okugenda mu bifo by’abayimbi mu Bungereza, Sweden, ne Amerika, okusaba kwe n'ekukiribwa nafuna obutuuze mu [[:en:Fire_Island_School_District|Fire Island]], ekifo ekimanyiddwa ennyo okubeeramu abagaala ebisiyaga mu New York’s [[:en:Long_Island|Long Island]].<ref name="Needham2021" /> Mu 2018, Babirye yasaba era n’afuna obubudamu mu Amerika ng’ayambibwako akakiiko aka African Services Committee, New York City Anti-Violence Project, n’ekibiina kya African Human Rights Coalition abakugu mu kukiikirira ababundabunda aba LGBTQIA+. Oluvannyuma lw’okubeera ku Fire Island, Babirye yafuna akakwate ne Sam Gordon nnannyini galale ya Gordon Robichaux.<ref>{{cite journal |last1=Ken |first1=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york. |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Gordon yali ayagala nnyo emirimu gya Babirye era ng’ayagala okwolesa ebifaananyi bye mu galale ye, wabula, Babirye yali nga akuba bifaananyi n’okusiiga ebifaananyi byokka n'olekyo Gordon n’amuwa oluggya lwe olw’emabega ng’ekifo w’ayinza okukolera.<ref>{{cite journal |last1=Keh |first1=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york. |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Emirimu emikulu == === Najunga Okuva mu Kika kya Kuchu Ngaali (Crested Crane), 2021 === Babirye akozesa embaawo, seramiki, ebyuma n’ebintu ebizuuliddwa era atera okukiikirira masiki z’Afirika, ezikwatibwako obuwangwa bwe nembeera y'okwegata. Babirye yatuumibwa erinnya ly’ekika mu Uganda, akulembeza ebyafaayo by’obuwangwa bwe ng’ayita mu mannya g’ebika agawebwa Bannayuganda. Ekitundu kino ekiluŋŋamizibwa omuziro kinoonyereza ku ndagamuntu, n’engeri ekibiina ky’aba queer gye kigenda mu maaso n’okubeerawo n’okukwata amannya g’ebika byabwe wadde nga bagaanibwa oba nga tebakkirizibwa ku kye bali. Yalagirwa [[:en:Hedi_Slimane|Hedi Slimane]] okukola Celine’s Art Project, era nga yeesigamiziddwa ku bijuliziddwa, Babirye yafuna okusoomoozebwa okupya ku kibumbe kino ekyakolebwa ku ndagiriro. <ref>{{Cite journal |last=Noor |first=Brara |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine. |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> Wadde nga kye kitundu kya nsalesale ekisoose Babirye ky’akoze, enkola ye yakyuka kitono nnyo, ng’ekyayiiya amakulu n’engeri nga bw’agenda. <ref name="auto4">{{Cite journal |last=Brara |first=Noor |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> Wadde, ku nkomerero, omulimu gwe guggule eri okutaputa n’empuliziganya, naddala okuyita mu nneewulira ya ffeesi ne masiki Babirye z’akola. <ref name="auto4" /> === Nansamba II okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope), 2021 === Ekibumbe kya Babirye ekyatuumiddwa Nansamba II okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope) gwe mulimu omulala ogw’emikutu mingi egy’amaanyi. <ref>{{Cite journal |last=Keh |first=Pei-Ru |last2=Reynolds |first2=Michael |date=October 10, 2020 |title=Sculptor Leilah Babirye turns found objects into triumphant celebrations of queer identity |url=https://www.wallpaper.com/art/leilah-babirye-gordon-robichaux-new-york |journal=Wallpaper |access-date=February 1, 2022}}</ref> Feesi ya seramiki esimbibwa okuva mu ttanka z’omupiira gw’obugaali, ebizigo, n’endabirwamu, ng’okunnyonnyola erinnya eriweebwa omuntu omugagga mu Luganda, ‘ebisiyaga’, ekitegeeza kasasiro. <ref name="auto2">{{Cite journal |last=Williams |first=Gilda |date=November 2021 |title=Leilah Babirye |url=https://www.artforum.com/print/reviews/202109/leilah-babirye-86974 |journal=Artforum |access-date=February 1, 2022}}</ref> Babirye atera okukola n’ebintu ebizuuliddwa, ng’alaga nti ekintu ekiteeberezebwa okuba kasasiro, kikyalina omugaso era kya muwendo. <ref name="auto2" /> Ng’ali wamu ne Nansamba II, mu lunyiriri lwa Babirye mulimu Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabu (Antelope), 2021, ne Abambowa (Omukuumi w’Obwakabaka Akuuma Kabaka), 2021, byonna nga bigendereddwamu obutategeeragana, era nga tewali kikula kye kimuweereddwa ffeesi ye yonna.<ref name="auto2" /> Babirye ayagala nnyo okukiikirira ekitundu kye eky’abantu abawuniikiriza, era amannya g’ebika by’abasajja agaweebwa ku bikolwa bye gafuna amakulu amalala bwe galaga engeri ezitera okukwatagana n’abakyala kwe kugamba enviiri, eby’okwewunda oba lipstick. <ref>{{Cite journal |last=Williams |first=Gilda |date=November 2021 |title=Leilah Babirye |url=https://www.artforum.com/print/reviews/202109/leilah-babirye-86974 |journal=Artforum |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Abambowa (Omukuumi w’Obwakabaka Akuuma Kabaka), 2021 === Omuddirirwa gwa Babirye ogwa seramiki ogw’emitwe abiri mu ebiri gulaga ekyokulabirako ky’abakuumi b’Obwakabaka ba Kabaka. Ebibalo bino bimansira oba bitonnya n’ebintu ebiyitibwa ceramic glazes, nga bizannyira ku bukodyo bwa medium era nga baluubirira okukkakkana nga bateebereza ekibiina ky’abantu ekipya, n’okukubiriza okwekenneenya empisa n’enkola z’ennono ez’Obufuzi bw’Abazungu mu Uganda. <ref name="auto">{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |journal=Artsy |access-date=February 1, 2022}}</ref> Abantu ab’enjawulo abakoleddwa mu ngeri ey’obukambwe bazzeemu okugatta obusika bwa Babirye obw’obuwangwa n’okwegatta mu mulimu gwe n’ekigendererwa eky’okujuliza ebifaananyi bino nga bombi bammemba b’omukuumi w’obwakabaka, awamu n’ekitundu kye eky’ekika kya queer. <ref>{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope), 2021 === Ekyokulabirako ekirala eky’okwagala Babirye okugatta obusika bwe n’okwegatta ng’engeri y’okulwanirira aba LGBTQIA kyeyolekera mu Nakawaddwa okuva mu Kika kya Kuchu Ngabi (Antelope). Babirye yennyini ava mu Kika kya Antelope ekya Uganda, era omutwe guno ogwa seramiki nga guliko engule ennungi gulaga okwenyumiriza kwa Babirye n’abantu ba Uganda. Babirye nate akozesa ebintu ebisuuliddwa nga biyungiddwa ku mutwe gwa seramiki ogutaliimu, oguliko endabirwamu. <ref name="auto">{{Cite journal |title=Leilah Babirye: Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda) II |url=https://www.artsy.net/show/stephen-friedman-gallery-leilah-babirye-ebika-bya-ba-kuchu-mu-buganda-kuchu-clans-of-buganda-ii?sort=partner_show_position |journal=Artsy |access-date=February 1, 2022}}</ref> Omutwe gw’omulimu guno gwa makulu si olw’erinnya ly’ekika lyokka, wabula ne mu kigambo ‘kuchu’ ekitegeeza ‘ekigambo eky’ekyama’ abali mu kibiina ky’aba queer mu Uganda kye bajulizagana. <ref name="auto" /> == Emiramwa == === Obwakabaka bwa Buganda === Obwakabaka bwa Buganda bwawuddwamu ebika, nga byonna birina abakulembeze, totem, n’amannya, nga buli muntu aweebwa erinnya ly’ekika ng’azaalibwa. Ebika byonna awamu biri 52, nga buli kimu kirina amannya g’amaka ebikumi n’ebikumi. Amannya g’amaka gano gava mu nsolo oba ebimera, nga Babirye ava mu kika ky’ensowera okugeza. Abantu abeeyita ekitundu ku kibiina kya LGBTQIA+ batunuulirwa wansi amaka gaabwe, era emirundi mingi tebajja kutuukiriza ebisuubirwa mu linnya ly’amaka gaabwe. Babirye amannya gano agakozesa ng’emitwe gy’ebitundu bye, okuzzaawo endagamuntu ye eya Uganda mu nkolagana n’endagamuntu ye ey’ekika kya queer. Babirye agamba nti, “Ekifo n’ebitiibwa byombi bikulu gyendi kubanga omulimu okusinga gufumiitiriza ku gye nva mu Bwakabaka bwa Buganda n’okutondawo ekibiina ky’aba queer”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Ebikozesebwa Ebizuuliddwa n'Okuzzaawo LGBTQIA+ === Babirye okukozesa ebintu ebizuuliddwa oba “ebisasiro” munda mu bifaananyi bye kabonero akalaga engeri ekibiina kya LGBTQIA+ gye kitunuulirwamu mu Uganda, “Okuddamu okukozesa ebintu kikulu gyendi, ng’omuntu ava mu mbeera ng’ekibiina ky’aba LGBTQ kitunuulirwa nga kasasiro n’okutuusa kati”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> Babirye aggya enku okuva mu luggya lw’embaawo mu kitundu n’ebintu ebirala ebizuuliddwa okuva mu kifo awasuulibwa ebisasiro mu Brooklyn. Nga akola emirimu gy’emikono okuva mu bintu bino ebisuuliddwa, Babirye abiwa omugaso omupya. Ekikolwa kino era kiyita ekigambo ky’Oluganda—ebisyaga—ekigambo ekinyooma omusajja omugagga ekitegeeza ekikuta ky’omuwemba, “Ki kasasiro… ekitundu ky’omuwemba gw’osuula ebweru”. <ref name="auto4">{{Cite journal |last=Brara |first=Noor |date=November 11, 2021 |title='I Always Leave It to the Viewer to Figure Out': Artist Leilah Babirye on Sculpting Enigmatic Faces, and Her First Commission for Celine |url=https://news.artnet.com/art-world/leilah-babirye-celine-2032857 |journal=Artnet News |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Ebyafaayo bya Uganda ne Buganda === Olw’okwolesebwa kwe mu [[:en:Stephen_Friedman_(PFIAB)|Stephenriedman Gallery]] e London, BabiGalleryma ebibumbe ebinene erinnya lya bamaama ba nnaabagereka ab’olulyo olulangira mu Buganda. Ebitiibwa bino bijjukiza olunyiriri n’ebyafaayo by’olulyo olulangira mu Buganda, nga kirabika ebyafaayo byalyo byali bya njawulo. Ng’ekyokulabirako, Kabaka Mwonga II yagambibwa nti yali kabaka ow’ebisiyaga mu lwatu, era abalenzi abato baatendekebwanga oba ne balongoosebwanga okubeera abaweereza ba kabaka ne baweebwa amannya olw’obuweereza bwabwe okusinziira ku ekyo. “Kino kyagenda mu maaso okumala ebyasa bingi, era gye buvuddeko ennyo mu byafaayo byaffe, okubeera omugagga kyali kizibu”. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> === Okufuga kw’Abangereza === Omulimu gwa Babirye gujuliza Bungereza okufuga Uganda mu 1894. Nga Bungereza tennafugira Uganda, enkolagana y’abasajja n’abakazi ab’ekikula ekimu n’okwegatta byasisinkananga obutafaayo. Kyokka, okufugibwa Bungereza kyaleeta Obukristaayo obw’omulembe gwa Victoria, era bwe kityo, endowooza n’amateeka ag’okukyawa ebisiyaga. Masiki za Babirye zombi zijuliza aba LGBTQIA+ abalina okukweka endagamuntu yaabwe olw’okutya embeera ya Uganda ey’obulabe. Wadde nga masiki zino tezirabibwa oba okutondebwa mu Uganda mu buwangwa (nga bwe ziri ekintu ekimanyiddwa ennyo mu West Africa), zilagila ddala kye kitegeeza okubeera queer mu Uganda, “Obeera odduka buli kiseera, ng’ogezaako okubeera omutebenkevu”. == Emyoleso == Okuva lwe yaweebwa obubudamu mu Amerika mu 2018, Babirye abadde afuna emikisa gy'okwolesa emirundi egiwerako mu New York n’ensi yonna, ng’alaga ebibumbe bye ebinene, eby’obuziba, n’ebifaananyi bye. <ref name="auto5">{{Cite journal |last=Aton |first=Francesca |date=July 28, 2021 |title=Leilah Babirye on Reclaiming Her Queer Community |url=https://www.artnews.com/art-in-america/interviews/leilah-babirye-interview-reclaiming-queer-community-stephen-friedman-1234600184/ |journal=ARTnews |access-date=February 1, 2022}}</ref> Nga wayiseewo akaseera katono, mu 2018, okwolesa kwe kwali mu Gordon Robichaux Gallery, New York, era nga kuyitibwa Amatwaale Ga Ssekabaka Mwanga II (Obwakabaka bwa Kabaka Mwanga II). <ref name="auto6">{{Cite journal |last=Kitto |first=Svetlana |date=2018 |title=Artist Leilah Babirye Takes Off the Mask |url=https://www.culturedmag.com/article/2018/10/01/leilah-babirye |journal=Cultured Magazine |access-date=February 1, 2022}}</ref> Olwobuzaalwa n'okukulira mu Uganda, obuwangwa bwe bulina kinene mu kulaga obwakabaka bwa Ssekabaka Mwanga ng’ayita mu masiki z’embaawo ne seramiki, nga alaga nti Kabaka yali alya ebisiyaga mu lwatu. <ref name="auto6" /> Era mu 2018, Babirye yayolesa emirimu gye mu [[:en:Socrates_Sculpture_Park|Socrates Sculpture Park]], New York, ekibiina ekiyiiya abayiiya n’okufulumya emirimu mu ppaaka eno. Babirye wamu n'abalala abasoba mu 1000, balaaga emirimu gyabwe ku mazzi era nga bafunye obuyambi bw’ensimbi n’ebikozesebwa, mukisa mulungi nnyo eri abakubi n’abantu b’omu kitundu. <ref>{{Cite web |title=Leilah Babirye |url=https://socratessculpturepark.org/artist/leilah-babirye/ |access-date=February 1, 2022 |website=Socrates Sculpture Part}}</ref> Omwoleso gwa Babirye ogwaddako okumanyika gwakomawo ku Gordon Robichaux Gallery mu 2020. Yayolesa Ebika Bya ba Kuchu mu Buganda (Kuchu Clans of Buganda), omwoleso gwe ogw’okubiri ogw’okwetongola mu gallery eno, ogwalimu ffeesi ze ezibumbe nga zikoleddwa mu bbulooka, embaawo, ebyuma, n’ebintu ebizuuliddwa, okutwala ekifo n’okukiikirira abakyala abakyusizza ekikula, n’okutwaliza awamu ekibiina ky’abantu abakyusizza ekikula. <ref name="auto1">{{Cite web |title=Leilah Babirye |url=http://www.gordonrobichaux.com/leilah.babirye.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128191628/http://www.gordonrobichaux.com/leilah.babirye.html |archive-date=January 28, 2022 |access-date=February 1, 2022 |website=Gordon Robichaux}}</ref> Mu mulimu gwa Babirye, anoonyereza ku busobozi bw’ebintu ebizuuliddwa, oba ebintu ebitwalibwa ng’ebisasiro, okufumiitiriza ku kigambo ‘ebisiyaga’ ekitegeeza abantu abagaala ebisiyaga mu Uganda, ekigambo ekirala ekitegeeza kasasiro. <ref name="auto1" /> Mu 2024, Babirye yayolesa ng'ekimu ku bigenda mu maaso mu [[:en:Venice_Biennale|Venice Biennale]] era n'alina omuzannyo gwe ogwasooka ogw'okwetongola gwe yatuuma, "Leilah Babirye: Tulina Ebyafaayo" <ref>{{Cite web |title=Leilah Babirye: We Have a History |url=https://www.famsf.org/exhibitions/leilah-babirye |access-date=2025-07-04 |website=FAMSF |language=en}}</ref> mu Amerika mu San Francisco ku [[:en:De_Young_Museum|De Young Museum]].<ref>{{Cite web |last=Hamelo |first=Gameli |date=2024-06-21 |title=Outed as an LGBTQ Activist in Uganda, Leilah Babirye Finds Fame Abroad with Proudly Queer Sculptures |url=https://www.artnews.com/art-news/artists/leilah-babirye-venice-biennale-yorkshire-sculpture-park-de-young-museum-1234710342/ |access-date=2024-06-24 |website=ARTnews.com |language=en-US}}</ref> == Ebijulizziddwa == [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Buganda]] 5pddm589qy4vg9y86oox1kxipiyhogi Omugga Sezibwa 0 13037 77445 66816 2026-10-25T11:26:07Z P.Kay256 11926 removed external links 77445 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=Sezibwa|name_native=|name_native_lang=|name_other=|name_etymology="Sizibwa" ([[Luganda]]):..''my path cannot be blocked''.. <!---------------------- IMAGE & MAP -->|image=Ssezibwa Falls.jpg|image_size=|image_caption=|map=|map_size=250|map_caption=The rivers of northern Uganda with the Sezibwa River (bottom center)|pushpin_map=|pushpin_map_size=|pushpin_map_caption=<!---------------------- LOCATION -->|subdivision_type1=Country|subdivision_name1=[[Uganda]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=|subdivision_type5=Cities|subdivision_name5=[[Ngogwe]], [[Kayunga]], [[Galiraya]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length_km=150|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- BASIN FEATURES -->|source1=[[Ngogwe]], [[Buikwe District]]|source1_location=[[Uganda]]|source1_coordinates={{coord|00|16|12|N|33|00|18|E|display=inline}}|source1_elevation={{convert|1200|m|abbr=on}}|mouth=|mouth_location=[[Lake Kyoga]], [[Kayunga District]], [[Uganda]]|mouth_coordinates={{coord|01|24|00|N|32|44|06|E|display=inline,title}}|mouth_elevation={{convert|1140|m|abbr=on}}|progression=|river_system=|basin_size=|tributaries_left=|tributaries_right=|custom_label=|custom_data=|extra=}}'''Omugga Sezibwa''' mugga mu [[:en:Central_Region,_Uganda|masekkati ga Uganda]], mu [[:en:East_Africa|buvanjuba bwa Afrika]] . Erinnya lino liva mu kigambo [[Luganda|ky'Oluganda]] "sizibirwa kkubo",ekivvuunulwa nti "ekkubo lyange teriyinza kuzibikira". == Ekifo == Omugga Sezibwa gusangibwa mu bukiikaddyo bw'amasekkati ga [[Yuganda]]. Kitandikira ku ntobazzi wakati [[Nnalubaale|w’ennyanja Victoria]] [[:en:Lake_Kyoga|n’ennyanja Kyoga,]]<nowiki/>mu maserengeta nga [[:en:Victoria_Nile|Victoria Nile]] ne kikulukuta mu ludda olw’obukiikakkono obw’awamu okutuuka mu nnyanja Kyoga. Ensibuko y’omugga Sezibwa esangibwa mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]],okuumpi n’ekibuga [[Ngogwe]],nga emiyungo gy'entabaganye:olulayini lwenkulungoggazi :0.2700; Obuwanvu:33.0050. Sezibwa eyingira mu nnyanja Kyoga mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]],okuumpi n’ekibuga [[Galilaya]], nga ekwatagana: olulayini lwenkulugoggazi:1.3700; Obuwanvu:32.8150. Obuwanvu [[:en:River_Sezibwa|bw’omugga Sezibwa]] buli nga 150 kilomita (93 mi) okuva ku nsibuko okutuuka ku kamwa.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Ngogwe%20(Mukono)&toplace=Galiraya%20(Nakasongola)&fromlat=0.2391667&tolat=1.3130556&fromlng=32.9708333&tolng=32.8675 Approximate Distance between Ngogwe and Galilaya with Map] </ref> Wakati w’ensibuko yaayo mu Disitulikiti y’e Buikwe, naye nga tennayingira mu Disitulikiti y’e Kayunga, omugga gukulukutila mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] . Okusinziira ku lugero, [[:en:River|Omugga]] Ssezibwa si gwa butonde, wabula ezzadde ly’omukazi ow’olubuto ayitibwa Nakangu,eyawangaala ebikumi n’ebikumi by’emyaka egiyise era nga wa kkika kya Kibe (kibe). yali asuubirwa okuzaala abalongo,naye mu kifo ky’ekyo byeyayiwa okuva mu lubuto lwe byali migga gya balongo. Emyoyo gy’abaana ba Nakangu abataali mu lubuto - Ssezibwa ne Mubeeya giteeberezebwa okuziyiza emigga egy’abalongo olw’ensonga eno edda kyabanga kya mpisa [[Baganda|Omuganda]] yenna ayita ku nsibuko y’omugga e Namukono, nga kiromita nga 20 ewala ebuvanjuba, okusuula omuddo oguwera oba amayinja mu mugga okufuna omukisa.Ne leero, ssaddaaka ey’okwebaza [[:en:Barkcloth|ey’olugoye lw’o lubugo]],bbiya n’enkoko ekolebwa ku nsibuko y’omugga buli mwaka, ng’ebiseera ebisinga ekulemberwa Ssalongo (taata w’abalongo).<ref>{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |url=https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=[https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig/page/180 180] |language=English}} </ref> [[File:Ssezibwa_Falls1.jpg|thumb|Ebiwonvu by'a ssezibwa]] == Ebiwonvu bya Sezibwa == [[File:Sezibwa_falls.jpg|alt=River Sezibwa|thumb|Omugga Sezibwa]] Ebiwonvu bya Sezibwa biri milo 20 (32 km), ebuvanjuba bwa [[Kampala]],ekibuga ekikulu ekya [[Yuganda|Uganda]],ku mabbali g'oluguudo lwa [[Kampala–Jinja Highway|Kampala-Jinja Highway]].Ekifo kino kya [[Buganda]] Heritage Site.Kiwandiikiddwako enjazi eziriko enjuyi ensongovu eziwanvuwa n’eddoboozi ery’ekitalo ery’amazzi agakkakkanya nga gakulukuta wansi ku mayinja agawanvu agaliko ebikondo. Ebiyiriro bino bisangibwa mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti'e Mukono]] . Okusinziira ku nfumo z’ennono, emigga gino ebiri egyatuumibwa Ssezibwa ne muganda waayo Bwanda, gyazaalibwa omukazi ng’agenda e Kavuma Bukunja. Omukazi ono,Nakangu Tebateesa, bba gwe yali ayitibwa Nsubuga Ssebwaato,yazaala abalongo mu ngeri y’amazzi,Sezibwa n’ekulukuta n’egenda mu maserengeta,n’eyita mu biziyiza bingi weyaggya erinnya lyayo,ate Bwanda n’ekulukuta ebuvanjuba, ng’ayolekera [[Nyenga, Uganda|Nyenga]] . Abantu bangi bajja mu kifo kino okukola ebyamagero nga bwe balowooza nti ekifo kino kirina amaanyi agasukkulumye ku ga bulijjo. Ebiwonvu bino biri 7mita (23 fuuti) obuwanvu. [[:en:Rock_climbing|Okulinnya amayinja]] [[:en:Bird_watching|n’okulaba ebinyonyi]] bye bisinga okukolebwa mu kifo kino.[[:en:Geologist|Abakugu mu by’ettaka]] ne [[:en:Scientist|bannassaayansi]] abalala nabo batera okugenda mu kifo kino.Ne'bisolo by'omu nsiko mu kibira ekikyetoolodde mulimu [[:en:Monkey|enkima z'omu nsiko]],[[:en:Red-tailed_monkey|enkima ez'emikira emimyufu]] n'ebisolo ebirala [[:en:Primates|ebiyitibwa primates]] [[:en:Bird|n'ebinyonyi]] .<ref>[https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls The Hidden Treasures of Sezibwa Falls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls|date=2011-07-23}}</ref> == Laba ne == * [[Nnalubaale|Ennyanja Victoria]] * Ennyanja Kyoga * Victoria Nile * [[Kayunga]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Buganda]] lg8hcsb4sh7e98mpux03rqrsgfy8x71 77446 77445 2026-10-25T11:27:14Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77446 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=Sezibwa|name_native=|name_native_lang=|name_other=|name_etymology="Sizibwa" ([[Luganda]]):..''my path cannot be blocked''.. <!---------------------- IMAGE & MAP -->|image=Ssezibwa Falls.jpg|image_size=|image_caption=|map=|map_size=250|map_caption=The rivers of northern Uganda with the Sezibwa River (bottom center)|pushpin_map=|pushpin_map_size=|pushpin_map_caption=<!---------------------- LOCATION -->|subdivision_type1=Country|subdivision_name1=[[Uganda]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=|subdivision_type5=Cities|subdivision_name5=[[Ngogwe]], [[Kayunga]], [[Galiraya]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length_km=150|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- BASIN FEATURES -->|source1=[[Ngogwe]], [[Buikwe District]]|source1_location=[[Uganda]]|source1_coordinates={{coord|00|16|12|N|33|00|18|E|display=inline}}|source1_elevation={{convert|1200|m|abbr=on}}|mouth=|mouth_location=[[Lake Kyoga]], [[Kayunga District]], [[Uganda]]|mouth_coordinates={{coord|01|24|00|N|32|44|06|E|display=inline,title}}|mouth_elevation={{convert|1140|m|abbr=on}}|progression=|river_system=|basin_size=|tributaries_left=|tributaries_right=|custom_label=|custom_data=|extra=}}'''Omugga Sezibwa''' mugga mu [[:en:Central_Region,_Uganda|masekkati ga Uganda]], mu [[:en:East_Africa|buvanjuba bwa Afrika]] . Erinnya lino liva mu kigambo [[Luganda|ky'Oluganda]] "sizibirwa kkubo",ekivvuunulwa nti "ekkubo lyange teriyinza kuzibikira". == Ekifo == Omugga Sezibwa gusangibwa mu bukiikaddyo bw'amasekkati ga [[Yuganda]]. Kitandikira ku ntobazzi wakati [[Nnalubaale|w’ennyanja Victoria]] [[:en:Lake_Kyoga|n’ennyanja Kyoga,]]<nowiki/>mu maserengeta nga [[:en:Victoria_Nile|Victoria Nile]] ne kikulukuta mu ludda olw’obukiikakkono obw’awamu okutuuka mu nnyanja Kyoga. Ensibuko y’omugga Sezibwa esangibwa mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]],okuumpi n’ekibuga [[Ngogwe]],nga emiyungo gy'entabaganye:olulayini lwenkulungoggazi :0.2700; Obuwanvu:33.0050. Sezibwa eyingira mu nnyanja Kyoga mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]],okuumpi n’ekibuga [[Galilaya]], nga ekwatagana: olulayini lwenkulugoggazi:1.3700; Obuwanvu:32.8150. Obuwanvu [[:en:River_Sezibwa|bw’omugga Sezibwa]] buli nga 150 kilomita (93 mi) okuva ku nsibuko okutuuka ku kamwa.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Ngogwe%20(Mukono)&toplace=Galiraya%20(Nakasongola)&fromlat=0.2391667&tolat=1.3130556&fromlng=32.9708333&tolng=32.8675 Approximate Distance between Ngogwe and Galilaya with Map] </ref> Wakati w’ensibuko yaayo mu Disitulikiti y’e Buikwe, naye nga tennayingira mu Disitulikiti y’e Kayunga, omugga gukulukutila mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] . Okusinziira ku lugero, [[:en:River|Omugga]] Ssezibwa si gwa butonde, wabula ezzadde ly’omukazi ow’olubuto ayitibwa Nakangu,eyawangaala ebikumi n’ebikumi by’emyaka egiyise era nga wa kkika kya Kibe (kibe). yali asuubirwa okuzaala abalongo,naye mu kifo ky’ekyo byeyayiwa okuva mu lubuto lwe byali migga gya balongo. Emyoyo gy’abaana ba Nakangu abataali mu lubuto - Ssezibwa ne Mubeeya giteeberezebwa okuziyiza emigga egy’abalongo olw’ensonga eno edda kyabanga kya mpisa [[Baganda|Omuganda]] yenna ayita ku nsibuko y’omugga e Namukono, nga kiromita nga 20 ewala ebuvanjuba, okusuula omuddo oguwera oba amayinja mu mugga okufuna omukisa.Ne leero, ssaddaaka ey’okwebaza [[:en:Barkcloth|ey’olugoye lw’o lubugo]],bbiya n’enkoko ekolebwa ku nsibuko y’omugga buli mwaka, ng’ebiseera ebisinga ekulemberwa Ssalongo (taata w’abalongo).<ref>{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |url=https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=[https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig/page/180 180] |language=English}} </ref> [[File:Ssezibwa_Falls1.jpg|thumb|Ebiwonvu by'a ssezibwa]] == Ebiwonvu bya Sezibwa == [[File:Sezibwa_falls.jpg|alt=River Sezibwa|thumb|Omugga Sezibwa]] Ebiwonvu bya Sezibwa biri milo 20 (32 km), ebuvanjuba bwa [[Kampala]],ekibuga ekikulu ekya [[Yuganda|Uganda]],ku mabbali g'oluguudo Kampala,ekibuga ekikulu ekya Uganda,ku mabbali g'oluguudo lwa Kampala-Jinja Highwayenjuyi ensongovu eziwanvuwa n’eddoboozi ery’ekitalo ery’amazzi agakkakkanya nga gakulukuta wansi ku mayinja agawanvu agaliko ebikondo. Ebiyiriro bino bisangibwa mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti'e Mukono]] . Okusinziira ku nfumo z’ennono, emigga gino ebiri egyatuumibwa Ssezibwa ne muganda waayo Bwanda, gyazaalibwa omukazi ng’agenda e Kavuma Bukunja. Omukazi ono,Nakangu Tebateesa, bba gwe yali ayitibwa Nsubuga Ssebwaato,yazaala abalongo mu ngeri y’amazzi,Sezibwa n’ekulukuta n’egenda mu maserengeta,n’eyita mu biziyiza bingi weyaggya erinnya lyayo,ate Bwanda n’ekulukuta ebuvanjuba, ng’ayolekera [[Nyenga, Uganda|Nyenga]] . Abantu bangi bajja mu kifo kino okukola ebyamagero nga bwe balowooza nti ekifo kino kirina amaanyi agasukkulumye ku ga bulijjo. Ebiwonvu bino biri 7mita (23 fuuti) obuwanvu. [[:en:Rock_climbing|Okulinnya amayinja]] [[:en:Bird_watching|n’okulaba ebinyonyi]] bye bisinga okukolebwa mu kifo kino.[[:en:Geologist|Abakugu mu by’ettaka]] ne [[:en:Scientist|bannassaayansi]] abalala nabo batera okugenda mu kifo kino.Ne'bisolo by'omu nsiko mu kibira ekikyetoolodde mulimu [[:en:Monkey|enkima z'omu nsiko]],[[:en:Red-tailed_monkey|enkima ez'emikira emimyufu]] n'ebisolo ebirala [[:en:Primates|ebiyitibwa primates]] [[:en:Bird|n'ebinyonyi]] .<ref>[https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls The Hidden Treasures of Sezibwa Falls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls|date=2011-07-23}}</ref> == Laba ne == * [[Nnalubaale|Ennyanja Victoria]] * Ennyanja Kyoga * Victoria Nile * [[Kayunga]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Buganda]] bi0m3e35inarz3v7ov8q7vard4yurml 77447 77446 2026-10-25T11:31:52Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77447 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=Sezibwa|name_native=|name_native_lang=|name_other=|name_etymology="Sizibwa" ([[Luganda]]):..''my path cannot be blocked''.. <!---------------------- IMAGE & MAP -->|image=Ssezibwa Falls.jpg|image_size=|image_caption=|map=|map_size=250|map_caption=The rivers of northern Uganda with the Sezibwa River (bottom center)|pushpin_map=|pushpin_map_size=|pushpin_map_caption=<!---------------------- LOCATION -->|subdivision_type1=Country|subdivision_name1=[[Uganda]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=|subdivision_type5=Cities|subdivision_name5=[[Ngogwe]], [[Kayunga]], [[Galiraya]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length_km=150|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- BASIN FEATURES -->|source1=[[Ngogwe]], [[Buikwe District]]|source1_location=[[Uganda]]|source1_coordinates={{coord|00|16|12|N|33|00|18|E|display=inline}}|source1_elevation={{convert|1200|m|abbr=on}}|mouth=|mouth_location=[[Lake Kyoga]], [[Kayunga District]], [[Uganda]]|mouth_coordinates={{coord|01|24|00|N|32|44|06|E|display=inline,title}}|mouth_elevation={{convert|1140|m|abbr=on}}|progression=|river_system=|basin_size=|tributaries_left=|tributaries_right=|custom_label=|custom_data=|extra=}}'''Omugga Sezibwa''' mugga mu [[:en:Central_Region,_Uganda|masekkati ga Uganda]], mu [[:en:East_Africa|buvanjuba bwa Afrika]] . Erinnya lino liva mu kigambo [[Luganda|ky'Oluganda]] "sizibirwa kkubo",ekivvuunulwa nti "ekkubo lyange teriyinza kuzibikira". == Ekifo == Omugga Sezibwa gusangibwa mu bukiikaddyo bw'amasekkati ga [[Yuganda]]. Kitandikira ku ntobazzi wakati [[Nnalubaale|w’ennyanja Victoria]] [[:en:Lake_Kyoga|n’ennyanja Kyoga,]]<nowiki/>mu maserengeta nga [[:en:Victoria_Nile|Victoria Nile]] ne kikulukuta mu ludda olw’obukiikakkono obw’awamu okutuuka mu nnyanja Kyoga. Ensibuko y’omugga Sezibwa esangibwa mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]],okuumpi n’ekibuga [[Ngogwe]],nga emiyungo gy'entabaganye:olulayini lwenkulungoggazi :0.2700; Obuwanvu:33.0050. Sezibwa eyingira mu nnyanja Kyoga mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]],okuumpi n’ekibuga [[Galilaya]], nga ekwatagana: olulayini lwenkulugoggazi:1.3700; Obuwanvu:32.8150. Obuwanvu [[:en:River_Sezibwa|bw’omugga Sezibwa]] buli nga 150 kilomita (93 mi) okuva ku nsibuko okutuuka ku kamwa.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Ngogwe%20(Mukono)&toplace=Galiraya%20(Nakasongola)&fromlat=0.2391667&tolat=1.3130556&fromlng=32.9708333&tolng=32.8675 Approximate Distance between Ngogwe and Galilaya with Map] </ref> Wakati w’ensibuko yaayo mu Disitulikiti y’e Buikwe, naye nga tennayingira mu Disitulikiti y’e Kayunga, omugga gukulukutila mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] . Okusinziira ku lugero, [[:en:River|Omugga]] Ssezibwa si gwa butonde, wabula ezzadde ly’omukazi ow’olubuto ayitibwa Nakangu,eyawangaala ebikumi n’ebikumi by’emyaka egiyise era nga wa kkika kya Kibe (kibe). yali asuubirwa okuzaala abalongo,naye mu kifo ky’ekyo byeyayiwa okuva mu lubuto lwe byali migga gya balongo. Emyoyo gy’abaana ba Nakangu abataali mu lubuto - Ssezibwa ne Mubeeya giteeberezebwa okuziyiza emigga egy’abalongo olw’ensonga eno edda kyabanga kya mpisa [[Baganda|Omuganda]] yenna ayita ku nsibuko y’omugga e Namukono, nga kiromita nga 20 ewala ebuvanjuba, okusuula omuddo oguwera oba amayinja mu mugga okufuna omukisa.Ne leero, ssaddaaka ey’okwebaza [[:en:Barkcloth|ey’olugoye lw’o lubugo]],bbiya n’enkoko ekolebwa ku nsibuko y’omugga buli mwaka, ng’ebiseera ebisinga ekulemberwa Ssalongo (taata w’abalongo).<ref>{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |url=https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=[https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig/page/180 180] |language=English}} </ref> [[File:Ssezibwa_Falls1.jpg|thumb|Ebiwonvu by'a ssezibwa]] == Ebiwonvu bya Sezibwa == [[File:Sezibwa_falls.jpg|alt=River Sezibwa|thumb|Omugga Sezibwa]] Ebiwonvu bya Sezibwa biri milo 20 (32 km), ebuvanjuba bwa [[Kampala]],ekibuga ekikulu ekya [[Yuganda|Uganda]],ku mabbali g'oluguudo alibwa omukazi ng’agenda e Kavuma Bukunja. Omukazi ono,Nakangu Tebateesa, bba gwe yali ayitibwa Nsubuga Ssebwaato,yazaala abalongo mu ngeri y’amazzi,Sezibwa n’ekulukuta n’egenda mu maserengeta,n’eyita mu biziyiza bingi weyaggya erinnya lyayo,ate Bwanda n’ekulukuta ebuvanjuba, ng’ayolekera [[Nyenga, Uganda|Nyenga]] . Abantu bangi bajja mu kifo kino okukola ebyamagero nga bwe balowooza nti ekifo kino kirina amaanyi agasukkulumye ku ga bulijjo. Ebiwonvu bino biri 7mita (23 fuuti) obuwanvu. [[:en:Rock_climbing|Okulinnya amayinja]] [[:en:Bird_watching|n’okulaba ebinyonyi]] bye bisinga okukolebwa mu kifo kino.[[:en:Geologist|Abakugu mu by’ettaka]] ne [[:en:Scientist|bannassaayansi]] abalala nabo batera okugenda mu kifo kino.Ne'bisolo by'omu nsiko mu kibira ekikyetoolodde mulimu [[:en:Monkey|enkima z'omu nsiko]],[[:en:Red-tailed_monkey|enkima ez'emikira emimyufu]] n'ebisolo ebirala [[:en:Primates|ebiyitibwa primates]] [[:en:Bird|n'ebinyonyi]] .<ref>[https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls The Hidden Treasures of Sezibwa Falls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls|date=2011-07-23}}</ref> == Laba ne == * [[Nnalubaale|Ennyanja Victoria]] * Ennyanja Kyoga * Victoria Nile * [[Kayunga]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Buganda]] k6y23ht0x4u72jojgppnzs98auhii1k 77448 77447 2026-10-25T11:33:48Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77448 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=Sezibwa|name_native=|name_native_lang=|name_other=|name_etymology="Sizibwa" ([[Luganda]]):..''my path cannot be blocked''.. <!---------------------- IMAGE & MAP -->|image=Ssezibwa Falls.jpg|image_size=|image_caption=|map=|map_size=250|map_caption=The rivers of northern Uganda with the Sezibwa River (bottom center)|pushpin_map=|pushpin_map_size=|pushpin_map_caption=<!---------------------- LOCATION -->|subdivision_type1=Country|subdivision_name1=[[Uganda]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=|subdivision_type5=Cities|subdivision_name5=[[Ngogwe]], [[Kayunga]], [[Galiraya]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length_km=150|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- BASIN FEATURES -->|source1=[[Ngogwe]], [[Buikwe District]]|source1_location=[[Uganda]]|source1_coordinates={{coord|00|16|12|N|33|00|18|E|display=inline}}|source1_elevation={{convert|1200|m|abbr=on}}|mouth=|mouth_location=[[Lake Kyoga]], [[Kayunga District]], [[Uganda]]|mouth_coordinates={{coord|01|24|00|N|32|44|06|E|display=inline,title}}|mouth_elevation={{convert|1140|m|abbr=on}}|progression=|river_system=|basin_size=|tributaries_left=|tributaries_right=|custom_label=|custom_data=|extra=}}'''Omugga Sezibwa''' mugga mu [[:en:Central_Region,_Uganda|masekkati ga Uganda]], mu [[:en:East_Africa|buvanjuba bwa Afrika]] . Erinnya lino liva mu kigambo [[Luganda|ky'Oluganda]] "sizibirwa kkubo",ekivvuunulwa nti "ekkubo lyange teriyinza kuzibikira". == Ekifo == Omugga Sezibwa gusangibwa mu bukiikaddyo bw'amasekkati ga [[Yuganda]]. Kitandikira ku ntobazzi wakati [[Nnalubaale|w’ennyanja Victoria]] [[:en:Lake_Kyoga|n’ennyanja Kyoga,]]<nowiki/>mu maserengeta nga [[:en:Victoria_Nile|Victoria Nile]] ne kikulukuta mu ludda olw’obukiikakkono obw’awamu okutuuka mu nnyanja Kyoga. Ensibuko y’omugga Sezibwa esangibwa mu [[Buikwe (disitulikit)|Disitulikiti y’e Buikwe]],okuumpi n’ekibuga [[Ngogwe]],nga emiyungo gy'entabaganye:olulayini lwenkulungoggazi :0.2700; Obuwanvu:33.0050. Sezibwa eyingira mu nnyanja Kyoga mu [[Kayunga (disitulikit)|Disitulikiti y’e Kayunga]],okuumpi n’ekibuga [[Galilaya]], nga ekwatagana: olulayini lwenkulugoggazi:1.3700; Obuwanvu:32.8150. Obuwanvu [[:en:River_Sezibwa|bw’omugga Sezibwa]] buli nga 150 kilomita (93 mi) okuva ku nsibuko okutuuka ku kamwa.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Ngogwe%20(Mukono)&toplace=Galiraya%20(Nakasongola)&fromlat=0.2391667&tolat=1.3130556&fromlng=32.9708333&tolng=32.8675 Approximate Distance between Ngogwe and Galilaya with Map] </ref> Wakati w’ensibuko yaayo mu Disitulikiti y’e Buikwe, naye nga tennayingira mu Disitulikiti y’e Kayunga, omugga gukulukutila mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] . Okusinziira ku lugero, [[:en:River|Omugga]] Ssezibwa si gwa butonde, wabula ezzadde ly’omukazi ow’olubuto ayitibwa Nakangu,eyawangaala ebikumi n’ebikumi by’emyaka egiyise era nga wa kkika kya Kibe (kibe). yali asuubirwa okuzaala abalongo,naye mu kifo ky’ekyo byeyayiwa okuva mu lubuto lwe byali migga gya balongo. Emyoyo gy’abaana ba Nakangu abataali mu lubuto - Ssezibwa ne Mubeeya giteeberezebwa okuziyiza emigga egy’abalongo olw’ensonga eno edda kyabanga kya mpisa [[Baganda|Omuganda]] yenna ayita ku nsibuko y’omugga e Namukono, nga kiromita nga 20 ewala ebuvanjuba, okusuula omuddo oguwera oba amayi nja mu mugga okufuna omukisa.Ne leero, ssaddaaka ey’okwebaza [[:en:Barkcloth|ey’olugoye lw’o lubugo]],bbiya n’enkoko ekolebwa ku nsibuko y’omugga buli mwaka, ng’ebiseera ebisinga ekulemberwa Ssalongo (taata w’abalongo).<ref>{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |url=https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=[https://archive.org/details/ugandabradttrave0009brig/page/180 180] |language=English}} </ref> [[File:Ssezibwa_Falls1.jpg|thumb|Ebiwonvu by'a ssezibwa]] == Ebiwonvu bya Sezibwa == [[File:Sezibwa_falls.jpg|alt=River Sezibwa|thumb|Omugga Sezibwa]] Ebiwonvu bya Sezibwa biri milo 20 (32 km), ebuvanjuba bwa [[Kampala]],ekibuga ekikulu ekya [[Yuganda|Uganda]],ku mabbali g'oluguudo KKampala,ekibuga ekikulu ekya Uganda,ku mabbali g'oluguudo Kampala g’agendaibwa Nsubuga Ssebwaato,yazaala abalongo mu ngeri y’amazzi,Sezibwa n’ekulukuta n’egenda mu maserengeta,n’eyita mu biziyiza bingi weyaggya erinnya lyayo,ate Bwanda n’ekulukuta ebuvanjuba, ng’ayolekera [[Nyenga, Uganda|Nyenga]] . Abantu bangi bajja mu kifo kino okukola ebyamagero nga bwe balowooza nti ekifo kino kirina amaanyi agasukkulumye ku ga bulijjo. Ebiwonvu bino biri 7mita (23 fuuti) obuwanvu. [[:en:Rock_climbing|Okulinnya amayinja]] [[:en:Bird_watching|n’okulaba ebinyonyi]] bye bisinga okukolebwa mu kifo kino.[[:en:Geologist|Abakugu mu by’ettaka]] ne [[:en:Scientist|bannassaayansi]] abalala nabo batera okugenda mu kifo kino.Ne'bisolo by'omu nsiko mu kibira ekikyetoolodde mulimu [[:en:Monkey|enkima z'omu nsiko]],[[:en:Red-tailed_monkey|enkima ez'emikira emimyufu]] n'ebisolo ebirala [[:en:Primates|ebiyitibwa primates]] [[:en:Bird|n'ebinyonyi]] .<ref>[https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls The Hidden Treasures of Sezibwa Falls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723145504/http://www.huntingconcepts.net/stories/the-hidden-tresure-of-uganda-s-sezibwa-falls|date=2011-07-23}}</ref> == Laba ne == * [[Nnalubaale|Ennyanja Victoria]] * Ennyanja Kyoga * Victoria Nile * [[Kayunga]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Buganda]] kax7ybl1xllqx8dq145qrttn551q2h5 Ekibiina ekigatta omupiira gw’emikono mu nsi yonna 0 16059 77452 76545 2026-10-25T11:42:07Z P.Kay256 11926 correcting spelling 77452 wikitext text/x-wiki   '''Ekibiina ekigatta omupiira gwa handball mu nsi yonna''' ekya '''IHF''' kye kitongole ekiddukanya nekifuga omupiira gwa handball ne[[:en:Beach_handball|all ezannyibwa ku lubalama ly'enyanja.]]<ref>{{Cite journal |last=Krieger |first=Jörg |last2=Duckworth |first2=Austin |date=2021 |title=Annexation or fertile inclusion? The origins of handball's international organisational structures |url=https://doi.org/10.1080/17460263.2021.1927810 |journal=Sport in History |volume=42 |issue=2 |pages=235–256 |doi=10.1080/17460263.2021.1927810 |issn=1746-0263 |s2cid=236363980 |url-access=subscription}}</ref> IHF evunaanyizibwa ku kutegeka empaka z’ensi yonna ennene ez’omupiira gw’a handball, naddala [[:en:IHF_World_Men's_Handball_Championship|IHF World Men’s Handball Championship]], ezaatandika mu 1938, ne [[:en:IHF_World_Women's_Handball_Championship|IHF World Women’s Handball Championship]], ezaatandika mu 1957. IHF yatandikibwawo mu 1946 okulabirira empaka z’ensi yonna. Ekitebe kyayo ekikulu kili mu kibuga [[:en:Basel|Basel]], kati obwammemba bwayo bulimu ebibiina by'amawanga 209. Buli nsi erina okuba mmemba w’ekimu ku bibiina omukaaga ebifuga omuzannyo gwa handball mu bitundu by’ensi eby’enjawulo: [[:en:African_Handball_Confederation|Afrika]], [[:en:Asian_Handball_Federation|Asia]], [[:en:European_Handball_Federation|Bulaaya]], [[:en:North_America_and_the_Caribbean_Handball_Confederation|North America ne Caribbean]], [[:en:Oceania_Continent_Handball_Federation|Oceania]], ne [[:en:South_and_Central_America_Handball_Confederation|South ne Central America]] . [[:en:Hassan_Moustafa|Hassan Moustafa]] okuva [[:en:Egypt|e Misiri]] abadde Pulezidenti wa IHF okuva nga 26 November 2000. == Ebyafaayo == Ekibiina ekyasooka wo nga IHF tennatandikibwawo, International Amateur Handball Federation (IAHF), kyatandikibwawo mu kibuga, Amsterdam, mu [[:en:1928_Olympic_Games|mizannyo gya Olympics egya 1928]], naye kyasatululwa oluvannyuma [[:en:WWII|lwa Ssematalo II]].<ref name="history">{{Cite web |title=IHF &#124; the International Handball Federation – Timeline of Milestones |url=https://www.ihf.info/media-center/news/international-handball-federation-timeline-milestones}}</ref> Okuva nga 10 okutuuka nga 13 Julaayi 1946, olukiiko olwatandikawo IHF lwatuula mu [[:en:Palace_Hotel_(Copenhagen)|Palace Hotel]] mu [[:en:Copenhagen|Copenhagen]], [[Denimaaka|Denmark]]. Olukiiko luno lwetabwamu ababaka 35 abaali bakiikirira ebibiina by’amawanga munaana oluvannyuma lw’ekiteenso eky'awamu n’okuyitibwa okwava mu [[Denimaaka|Denmark]] ne [[Swiiden|Sweden]], nga bammemba abaatandikawo wamu n’amalala mukaaga; [[:en:Finnish_Handball_Association|Finland]], [[:en:French_Handball_Federation|Bufalansa]], [[:en:Norwegian_Handball_Federation|Norway]], [[:en:Netherlands_Handball_Association|Budaaki]], [[:en:Poland_Handball_Federation|Poland]] ne [[:en:Swiss_Handball_Association|Switzerland]].<ref name="comet">{{Cite web |title=Handball sport history? |url=http://www.sportscomet.com/Handball/138766.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530082423/http://www.sportscomet.com/Handball/138766.htm |archive-date=30 May 2009 |access-date=11 February 2020 |website=Sports Comet}}</ref> Nga 12 Julaayi 1946 IHF yakakasibwa mu butongole mu lukiiko lwa IHF Founding Congress, nga pulezidenti wa IHF eyasooka yali [[:en:Gösta_Björk|Gösta Björk]] okuva e [[Swiiden|Sweden]].<ref name="history" /> Björk yasikizibwa mu 1950 [[:en:Hans_Baumann_(handball)|Hans Baumann]] okuva e [[Switzerland]]. Mu 1954, [[:en:IHF_World_Men's_Handball_Championship|empaka z’ensi yonna ez’abasajja eza IHF]] ezaasooka, zategekebwa wansi w’obukulembeze bwa IHF, mu Sweden nga zeetabwamu ttiimu z’amawanga mukaaga.<ref name="history" /> Mu 1957, [[:en:IHF_World_Women's_Handball_Championship|empaka z’ensi yonna ez’omupiira gw’a handball eza IHF]] ezaasooka zategekebwa mu [[:en:Socialist_Federal_Republic_of_Yugoslavia|SFR Yugoslavia]] nga zeetabwamu ttiimu z’amawanga mwenda.<ref name="history" /> Omupiira gw’handball gwayingizibwa mu [[:en:Olympic_Games|mizannyo gya Olympics]] omulundi ogwasooka wansi w’obulabilizi bwa IHF mu [[:en:1972_Summer_Olympics|Munich 1972]] (empaka z’abasajja) ne [[:en:1976_Summer_Olympics|Montreal 1976]] (empaka z’abakazi). == Enkola == === Amateeka n’enfuga === Ekitebe ekikulu ekya IHF kiri mu [[:en:Basel|kibuga Basel]], era ekibiina kino kyatandikibwawo wansi w’[[:en:Law_of_Switzerland|amateeka ga Switzerland]]. EkEnkola AmateekaHF eky’oku ntikko ye [[:en:IHF_Congress|IHF Congress]], olukiiko olulimu ababaka abakikila buli kibiina kya bammemba ekikyegattako. Buli kibiina ky’eggwanga ekya handball kirina akalulu kamu, awatCongresso ku bunene bwakyo oba amaanyi gwakyo mu handball. Congress ekungana mu lutuula olwa bulijjo omulundi gumu mu myaka ebiri (emyaka egy’enjawulo) oluvannyuma lw’empaka za [[:en:IHF_World_Men's_Handball_Championship|IHF World Men’s Handball Championship]] . Congress y’esalawo ebikwata ku mateeka ga IHF agafuga n’engeri gye galina okuteekebwa mu nkola n’okukozesebwa..Congress yokka y’esobola okuyisa enkyukakyuka mu mateeka ga IHF. Congress y’eyisa alipoota y’omwaka, era n’esalawo ku kukkiriza ebibiina by’amawanga ebipya n’okutegeka okulonda. Congress elonda Pulezidenti wa IHF, Omuwandiisi waayo Omukulu, n’ababaka abalala [[:en:IHF_Council|ab’akakiikoaHF]] . Akakiiko ka IHF akakubirizibwa Pulezidenti, ke kasalawo mu kibiina kino mu biseera by’olukiiko lwa Congress. Akakiiko kano kalimu abantu 18: Pulezidenti,IHFyuka ba Pulezidenti 5, n’abakiise 12. Akakiiko kano kekasalawo eggwanga eligenda okutegeka empaka z’ensi yonna. Pulezidenti n’omuwandiisi omukulu be bakulu mu ofiisi za IHF, era be bavunaanyizibwa ku nzirukanya yaayo eya buli lunaku, ekolebwa Obwassaabawandiisi. [[:en:Hassan_Moustafa|Hassan Moustafa]] ye pulezidenti aliwo kati, yalondebwa mu mwaka gwa 2000 mu [[:en:IHF_Congress|lukiiko lwa IHF]] olwa bulijjo olwa 28 . olot6qvj5obkrggyzpjurmp9hlr3338 Auki Kigongo Angel 0 16170 77423 2026-10-24T13:02:38Z ESTHER NAKITENDE 9175 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1381689215|Auki Kigongo Angel]]" 77423 wikitext text/x-wiki   '''Angel Auki Kigongo''' Munnayuganda omusambi w'omupiira ogwekikugu pulofeesono ng'azannya makkati ne wingi ng'azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women Football Club. Era azannya ng’omuzibizi n’omuwuwuttanyi mu Uganda women's national football team, emanyiddwa nga Crested Cranes.<ref name="Website-2">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-22 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref name="Website-1">{{Cite web |title=Auki Kigongo Angel - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0001447 |access-date=2026-10-22 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref><ref name="Baluku1">{{Cite web |last=Baluku |first=Chrispus |date=2026-09-27 |title=Sports: Crested Cranes part ways with coach Botes ahead of Olympic test |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/crested-cranes-part-ways-with-coach-botes-ahe-NV_241399_092026 |access-date=2026-10-23 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-29 |title=No letting up for Kawempe, She Corporate |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/no-letting-up-for-kawempe-she-corporate--5407274 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Azannya nga winger saako n'amakatti mu ttiimu y'eggwanga ey'abakazi ey'abatasussa myaka 20, emanyiddwa nga Queen Cranes. <ref name="Baluku1" /><ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=Queen Cranes keep within fighting chance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/queen-cranes-keep-within-fighting-chance-5446400 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto bwe n’okusoma == Angel Auki Kigongo bamuzalira Ntebbe naye n’akulira e Kajjansi, naye ng'asibuka [[Disitulikiti y’e Pakwach|Pakwach]].<ref name="Website-3">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2026-02-03 |title=FIFA U20 WWCQ: From grassroots to the Queen Cranes camp, the rise of Angel Auki Kigongo |url=https://fufa.co.ug/fifa-u20-wwcq-from-grassroots-to-the-queen-cranes-camp-the-rise-of-angel-auki-kigongo/ |access-date=2026-10-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>Mwana wakuna ku baana mukaaga.<ref name="Website-3" /> Auki pulayimale ne siniya yazisomera ku sikaala ze yafuna olw'ekitone kye ekyokusamba omupiira.<ref name="Website-2" /><ref name="Website-3" /> Pulayimale yagisomera Kitende Primary School Entebbe ne St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Siniya yagitandikira ku Rines Secondary School oluvanyuma yakyusa nadda ku Uganda Martyrs High School Lubaga gye yatulira UCE ne UACE.<ref name="Website-3" /> == Omulimu gw'okusamba omupiira == Ekitone kya Auki eky’okusamba omupiira Ivan yeyakizuula webaali mu mpaka za Entebbe Football Nationals bwe yali azannyira essomero lya Kitende Primary School.<ref name="Website-3" /> Ivan yeyali addukanya ttiimu y’essomero lya St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Auki yazannyira Rines Secondary School omupiira nga tannakyusa kugenda ku Uganda Martyrs High School Lubaga (UMHS), gye yeegattira ku Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club.<ref name="Website-3" /> Auki yeegatta ku Kick It Soccer Academy, gye yatendekera n’okuzannya omupiira ng’atendekebwa Alex Kalema.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> === Omulimu gwa kiraabu === Azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women FC mu liigi ya FUFA Women Super League.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Kyle Kule |first=Edwin |date=2026-10-19 |title=Nabukenya shines as Kawempe Muslim edge Uganda Martyrs |url=https://kawowo.com/2026/10/19/nabukenya-shines-as-kawempe-muslim-edge-uganda-martyrs/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=FWSL: Makerere peg Kawempe, She Corporate advance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/fwsl-makerere-peg-kawempe-she-corporate-advance-5290072 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name="Website-1" /> === Emipiira gyazannye wabweru w'eggwanga === Auki azannyira ttiimu y’eggwanga ey’abakazi ey’abakazi abali wansi w’emyaka 20 (The Queen Cranes) ng’azannya.<ref name="Website-2" /><ref name="Baluku1" /><ref name="Website-4">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka zokusunsulwamu eza FIFA U20 Women's World Cup 2026.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-04-30 |title=Queen Cranes travelling squad to Ghana named {{!}} FIFA U20 Women’s World Cup Qualifiers |url=https://kawowo.com/2026/04/30/queen-cranes-travelling-squad-to-ghana-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Auki azannyira ne mu Uganda's senior women's national football team (The Crested crane) ng’azannya makkati n'okuteeba.<ref name="Website-5">{{Cite web |date=2026-10-13 |title=Crested Cranes eye Ndola finish |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-eye-ndola-finish-5630152 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Omuzannyo gwe ogwasooka gwali mu Gwakkumi 2024 Crested Cranes bwe yali ezannya ne. [[Democratic Republic of Congo|DRC]]<ref>{{Cite web |date=2024-10-28 |title=Crested Cranes get one over DRC |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-get-one-over-drc-4804170 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka za 2018 CAF Women's Olympic Qualifying Tournament nga battunka ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Zambia ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Ghana .<ref name="Website-5" /><ref>{{Cite web |title=Crested Cranes Depart For Zambia As Asefa Names Squad For Crucial Olympic Qualifier |url=https://nbssport.co.ug/article/crested-cranes-depart-for-zambia-as-asefa-names-squad-for-crucial-olympic-qualifier |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-10-06 |title=More foreign-based players join Crested Cranes camp |url=https://kawowo.com/2026/10/06/more-foreign-based-players-join-crested-cranes-camp/ |url-status=live |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="Website-2" /> Yeetaba mu mpaka zokusunsulamu eza 2026 Women Africa Cup of Nations<ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> == Engule n'okusiimibwa == * Auki asunsuddwa emirundi ebiri okwetaba mu kuwangula engule z'omuzannyi w'omwezi mu FUFA Women Super League mu Gwekkumi 2024 n'ogwekkuminebiri 2025.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=Nambuya, Khalifa eye more after FTBFWSL awards |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nambuya-khalifa-eye-more-after-ftbfwsl-awards-4816014 |access-date=2026-10-22 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-22 |title=She Corporate Duo clinch December Finance Trust Bank FWSL Monthly Awards {{!}} Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/2025/12/she-corporate-duo-clinch-december-finance-trust-bank-fwsl-monthly-awards/ |access-date=2026-10-22 |language=en-US}}</ref> * Auki yawangula ekikopo ky'abakazi ekya 2023 ng'ali ne Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club oluvannyuma lw'okuwangula kiraabu ya She Maroons.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> * Auki yalangirirwa ng'omukwabo abasinga mu 2025/2026 FUFA Women Super League Best XI mu mpaka za FUFA Awards 2026.<ref name="Website-3" /><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Angel Auki Kigongo: The Pakwach Star Turning Heads in Women’s Football |url=https://www.angarapost.com/articles/angel-auki-kigongo-the-pakwach-star-turning-heads-in-womens-football |access-date=2026-10-24 |website=www.angarapost.com |language=en}}</ref> * Auki yasunsulwamu okwetaba mu ngule y'omuzannyi womwezi asinga mu Gwekkumi 2024.<ref>{{Cite web |title=FTWSL: Top Coaches and Players Vie for October Honors |url=https://nbssport.co.ug/article/ftwsl-top-coaches-and-players-vie-for-october-honors |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> == Laba ne == * * [[Shadia Nankya]] * [[Shadia Nankya|Nankya Shadia]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira gw'ebigere abakyala mu Uganda]] rolrisj8pcoa93urcbr4f6zrtl6stb4 77424 77423 2026-10-24T13:04:53Z ESTHER NAKITENDE 9175 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1381689215|Auki Kigongo Angel]]" 77424 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Angel Auki Kigongo''' Munnayuganda omusambi w'omupiira ogwekikugu pulofeesono ng'azannya makkati ne wingi ng'azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women Football Club. Era azannya ng’omuzibizi n’omuwuwuttanyi mu Uganda women's national football team, emanyiddwa nga Crested Cranes.<ref name="Website-2">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-22 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref name="Website-1">{{Cite web |title=Auki Kigongo Angel - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0001447 |access-date=2026-10-22 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref><ref name="Baluku1">{{Cite web |last=Baluku |first=Chrispus |date=2026-09-27 |title=Sports: Crested Cranes part ways with coach Botes ahead of Olympic test |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/crested-cranes-part-ways-with-coach-botes-ahe-NV_241399_092026 |access-date=2026-10-23 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-29 |title=No letting up for Kawempe, She Corporate |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/no-letting-up-for-kawempe-she-corporate--5407274 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Azannya nga winger saako n'amakatti mu ttiimu y'eggwanga ey'abakazi ey'abatasussa myaka 20, emanyiddwa nga Queen Cranes. <ref name="Baluku1" /><ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=Queen Cranes keep within fighting chance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/queen-cranes-keep-within-fighting-chance-5446400 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto bwe n’okusoma == Angel Auki Kigongo bamuzalira Ntebbe naye n’akulira e Kajjansi, naye ng'asibuka [[Disitulikiti y’e Pakwach|Pakwach]].<ref name="Website-3">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2026-02-03 |title=FIFA U20 WWCQ: From grassroots to the Queen Cranes camp, the rise of Angel Auki Kigongo |url=https://fufa.co.ug/fifa-u20-wwcq-from-grassroots-to-the-queen-cranes-camp-the-rise-of-angel-auki-kigongo/ |access-date=2026-10-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>Mwana wakuna ku baana mukaaga.<ref name="Website-3" /> Auki pulayimale ne siniya yazisomera ku sikaala ze yafuna olw'ekitone kye ekyokusamba omupiira.<ref name="Website-2" /><ref name="Website-3" /> Pulayimale yagisomera Kitende Primary School Entebbe ne St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Siniya yagitandikira ku Rines Secondary School oluvanyuma yakyusa nadda ku Uganda Martyrs High School Lubaga gye yatulira UCE ne UACE.<ref name="Website-3" /> == Omulimu gw'okusamba omupiira == Ekitone kya Auki eky’okusamba omupiira Ivan yeyakizuula webaali mu mpaka za Entebbe Football Nationals bwe yali azannyira essomero lya Kitende Primary School.<ref name="Website-3" /> Ivan yeyali addukanya ttiimu y’essomero lya St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Auki yazannyira Rines Secondary School omupiira nga tannakyusa kugenda ku Uganda Martyrs High School Lubaga (UMHS), gye yeegattira ku Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club.<ref name="Website-3" /> Auki yeegatta ku Kick It Soccer Academy, gye yatendekera n’okuzannya omupiira ng’atendekebwa Alex Kalema.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> === Omulimu gwa kiraabu === Azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women FC mu liigi ya FUFA Women Super League.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Kyle Kule |first=Edwin |date=2026-10-19 |title=Nabukenya shines as Kawempe Muslim edge Uganda Martyrs |url=https://kawowo.com/2026/10/19/nabukenya-shines-as-kawempe-muslim-edge-uganda-martyrs/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=FWSL: Makerere peg Kawempe, She Corporate advance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/fwsl-makerere-peg-kawempe-she-corporate-advance-5290072 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name="Website-1" /> === Emipiira gyazannye wabweru w'eggwanga === Auki azannyira ttiimu y’eggwanga ey’abakazi ey’abakazi abali wansi w’emyaka 20 (The Queen Cranes) ng’azannya.<ref name="Website-2" /><ref name="Baluku1" /><ref name="Website-4">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka zokusunsulwamu eza FIFA U20 Women's World Cup 2026.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-04-30 |title=Queen Cranes travelling squad to Ghana named {{!}} FIFA U20 Women’s World Cup Qualifiers |url=https://kawowo.com/2026/04/30/queen-cranes-travelling-squad-to-ghana-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Auki azannyira ne mu Uganda's senior women's national football team (The Crested crane) ng’azannya makkati n'okuteeba.<ref name="Website-5">{{Cite web |date=2026-10-13 |title=Crested Cranes eye Ndola finish |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-eye-ndola-finish-5630152 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Omuzannyo gwe ogwasooka gwali mu Gwakkumi 2024 Crested Cranes bwe yali ezannya ne. [[Democratic Republic of Congo|DRC]]<ref>{{Cite web |date=2024-10-28 |title=Crested Cranes get one over DRC |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-get-one-over-drc-4804170 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka za 2018 CAF Women's Olympic Qualifying Tournament nga battunka ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Zambia ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Ghana .<ref name="Website-5" /><ref>{{Cite web |title=Crested Cranes Depart For Zambia As Asefa Names Squad For Crucial Olympic Qualifier |url=https://nbssport.co.ug/article/crested-cranes-depart-for-zambia-as-asefa-names-squad-for-crucial-olympic-qualifier |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-10-06 |title=More foreign-based players join Crested Cranes camp |url=https://kawowo.com/2026/10/06/more-foreign-based-players-join-crested-cranes-camp/ |url-status=live |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="Website-2" /> Yeetaba mu mpaka zokusunsulamu eza 2026 Women Africa Cup of Nations<ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> == Engule n'okusiimibwa == * Auki asunsuddwa emirundi ebiri okwetaba mu kuwangula engule z'omuzannyi w'omwezi mu FUFA Women Super League mu Gwekkumi 2024 n'ogwekkuminebiri 2025.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=Nambuya, Khalifa eye more after FTBFWSL awards |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nambuya-khalifa-eye-more-after-ftbfwsl-awards-4816014 |access-date=2026-10-22 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-22 |title=She Corporate Duo clinch December Finance Trust Bank FWSL Monthly Awards {{!}} Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/2025/12/she-corporate-duo-clinch-december-finance-trust-bank-fwsl-monthly-awards/ |access-date=2026-10-22 |language=en-US}}</ref> * Auki yawangula ekikopo ky'abakazi ekya 2023 ng'ali ne Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club oluvannyuma lw'okuwangula kiraabu ya She Maroons.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> * Auki yalangirirwa ng'omukwabo abasinga mu 2025/2026 FUFA Women Super League Best XI mu mpaka za FUFA Awards 2026.<ref name="Website-3" /><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Angel Auki Kigongo: The Pakwach Star Turning Heads in Women’s Football |url=https://www.angarapost.com/articles/angel-auki-kigongo-the-pakwach-star-turning-heads-in-womens-football |access-date=2026-10-24 |website=www.angarapost.com |language=en}}</ref> * Auki yasunsulwamu okwetaba mu ngule y'omuzannyi womwezi asinga mu Gwekkumi 2024.<ref>{{Cite web |title=FTWSL: Top Coaches and Players Vie for October Honors |url=https://nbssport.co.ug/article/ftwsl-top-coaches-and-players-vie-for-october-honors |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> * * [[Shadia Nankya]] * [[Shadia Nankya|Nankya Shadia]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira gw'ebigere abakyala mu Uganda]] gdktkjpbhdkluk71hpljam3pnwpqk39 77425 77424 2026-10-24T13:10:23Z ESTHER NAKITENDE 9175 77425 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Angel Auki Kigongo''' Munnayuganda omusambi w'omupiira ogwekikugu ng'azannya makkati ne wingi azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women Football Club. Era azannya ng’omuzibizi n’omuwuwuttanyi mu Uganda women's national football team, emanyiddwa nga Crested Cranes.<ref name="Website-2">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-22 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref name="Website-1">{{Cite web |title=Auki Kigongo Angel - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0001447 |access-date=2026-10-22 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref><ref name="Baluku1">{{Cite web |last=Baluku |first=Chrispus |date=2026-09-27 |title=Sports: Crested Cranes part ways with coach Botes ahead of Olympic test |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/crested-cranes-part-ways-with-coach-botes-ahe-NV_241399_092026 |access-date=2026-10-23 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-29 |title=No letting up for Kawempe, She Corporate |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/no-letting-up-for-kawempe-she-corporate--5407274 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Azannya nga winger saako n'amakatti mu ttiimu y'eggwanga ey'abakazi abatasussa myaka 20, emanyiddwa nga Queen Cranes. <ref name="Baluku1" /><ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=Queen Cranes keep within fighting chance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/queen-cranes-keep-within-fighting-chance-5446400 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto bwe n’okusoma == Angel Auki Kigongo bamuzalira Ntebbe n’akulira e Kajjansi, naye ng'asibuka [[Disitulikiti y’e Pakwach|Pakwach]].<ref name="Website-3">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2026-02-03 |title=FIFA U20 WWCQ: From grassroots to the Queen Cranes camp, the rise of Angel Auki Kigongo |url=https://fufa.co.ug/fifa-u20-wwcq-from-grassroots-to-the-queen-cranes-camp-the-rise-of-angel-auki-kigongo/ |access-date=2026-10-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>Mwana wakuna ku baana mukaaga.<ref name="Website-3" /> Auki pulayimale ne siniya yazisomera ku sikaala ze yafuna olw'ekitone kye ekyokusamba omupiira.<ref name="Website-2" /><ref name="Website-3" /> Pulayimale yagisomera Kitende Primary School Entebbe ne St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Siniya yagitandikira ku Rines Secondary School oluvanyuma yakyusa nadda ku Uganda Martyrs High School Lubaga gye yatulira UCE ne UACE.<ref name="Website-3" /> == Omulimu gw'okusamba omupiira == Ekitone kya Auki eky’okusamba omupiira Ivan yeyakizuula webaali mu mpaka za Entebbe Football Nationals bwe yali azannyira essomero lya Kitende Primary School.<ref name="Website-3" /> Ivan yeyali addukanya ttiimu y’essomero lya St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Auki yazannyira Rines Secondary School omupiira nga tannakyusa kugenda ku Uganda Martyrs High School Lubaga (UMHS), gye yeegattira ku Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club.<ref name="Website-3" /> Auki yeegatta ku Kick It Soccer Academy, gye yatendekera n’okuzannya omupiira ng’atendekebwa Alex Kalema.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> === Omulimu gwa kiraabu === Azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women FC mu liigi ya FUFA Women Super League.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Kyle Kule |first=Edwin |date=2026-10-19 |title=Nabukenya shines as Kawempe Muslim edge Uganda Martyrs |url=https://kawowo.com/2026/10/19/nabukenya-shines-as-kawempe-muslim-edge-uganda-martyrs/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=FWSL: Makerere peg Kawempe, She Corporate advance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/fwsl-makerere-peg-kawempe-she-corporate-advance-5290072 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name="Website-1" /> === Emipiira gyazannye wabweru w'eggwanga === Auki azannyira ttiimu y’eggwanga ey’abakazi abali wansi w’emyaka 20 (The Queen Cranes) ng’azannya.<ref name="Website-2" /><ref name="Baluku1" /><ref name="Website-4">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka zokusunsulwamu eza FIFA U20 Women's World Cup 2026.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-04-30 |title=Queen Cranes travelling squad to Ghana named {{!}} FIFA U20 Women’s World Cup Qualifiers |url=https://kawowo.com/2026/04/30/queen-cranes-travelling-squad-to-ghana-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Auki azannyira ne mu Uganda's senior women's national football team (The Crested crane) ng’azannya makkati n'okuteeba.<ref name="Website-5">{{Cite web |date=2026-10-13 |title=Crested Cranes eye Ndola finish |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-eye-ndola-finish-5630152 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Omuzannyo gwe ogwasooka gwaliyo mu Gwakkumi 2024 Crested Cranes bwe yali ezannya ne [[Democratic Republic of Congo|DRC.]]<ref>{{Cite web |date=2024-10-28 |title=Crested Cranes get one over DRC |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-get-one-over-drc-4804170 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka za 2018 CAF Women's Olympic Qualifying Tournament nga battunka ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Zambia ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Ghana .<ref name="Website-5" /><ref>{{Cite web |title=Crested Cranes Depart For Zambia As Asefa Names Squad For Crucial Olympic Qualifier |url=https://nbssport.co.ug/article/crested-cranes-depart-for-zambia-as-asefa-names-squad-for-crucial-olympic-qualifier |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-10-06 |title=More foreign-based players join Crested Cranes camp |url=https://kawowo.com/2026/10/06/more-foreign-based-players-join-crested-cranes-camp/ |url-status=live |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="Website-2" /> Yeetaba mu mpaka zokusunsulamu eza 2026 Women Africa Cup of Nations<ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> == Engule n'okusiimibwa == * Auki asunsuddwa emirundi ebiri okwetaba mu kuwangula engule z'omuzannyi w'omwezi mu FUFA Women Super League mu Gwekkumi 2024 n'ogwekkuminebiri 2025.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=Nambuya, Khalifa eye more after FTBFWSL awards |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nambuya-khalifa-eye-more-after-ftbfwsl-awards-4816014 |access-date=2026-10-22 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-22 |title=She Corporate Duo clinch December Finance Trust Bank FWSL Monthly Awards {{!}} Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/2025/12/she-corporate-duo-clinch-december-finance-trust-bank-fwsl-monthly-awards/ |access-date=2026-10-22 |language=en-US}}</ref> * Auki yawangula ekikopo ky'abakazi ekya 2023 ng'ali ne Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club oluvannyuma lw'okuwangula kiraabu ya She Maroons.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> * Auki yalangirirwa ng'omukwabo abasinga mu 2025/2026 FUFA Women Super League Best XI mu mpaka za FUFA Awards 2026.<ref name="Website-3" /><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Angel Auki Kigongo: The Pakwach Star Turning Heads in Women’s Football |url=https://www.angarapost.com/articles/angel-auki-kigongo-the-pakwach-star-turning-heads-in-womens-football |access-date=2026-10-24 |website=www.angarapost.com |language=en}}</ref> * Auki yasunsulwamu okwetaba mu ngule y'omuzannyi womwezi asinga mu Gwekkumi 2024.<ref>{{Cite web |title=FTWSL: Top Coaches and Players Vie for October Honors |url=https://nbssport.co.ug/article/ftwsl-top-coaches-and-players-vie-for-october-honors |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Shadia Nankya]] * [[Shadia Nankya|Nankya Shadia]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira gw'ebigere abakyala mu Uganda]] syu31vmv5jhthx3wg16j3ljnz8x13bq 77426 77425 2026-10-24T13:11:23Z ESTHER NAKITENDE 9175 ntaddeko databox 77426 wikitext text/x-wiki {{databox}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Angel Auki Kigongo''' Munnayuganda omusambi w'omupiira ogwekikugu ng'azannya makkati ne wingi azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women Football Club. Era azannya ng’omuzibizi n’omuwuwuttanyi mu Uganda women's national football team, emanyiddwa nga Crested Cranes.<ref name="Website-2">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-22 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref name="Website-1">{{Cite web |title=Auki Kigongo Angel - Profile |url=https://www.ugandafootball.com/player.php?t=ufp0001447 |access-date=2026-10-22 |website=www.ugandafootball.com |language=en}}</ref><ref name="Baluku1">{{Cite web |last=Baluku |first=Chrispus |date=2026-09-27 |title=Sports: Crested Cranes part ways with coach Botes ahead of Olympic test |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/crested-cranes-part-ways-with-coach-botes-ahe-NV_241399_092026 |access-date=2026-10-23 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-29 |title=No letting up for Kawempe, She Corporate |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/no-letting-up-for-kawempe-she-corporate--5407274 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Azannya nga winger saako n'amakatti mu ttiimu y'eggwanga ey'abakazi abatasussa myaka 20, emanyiddwa nga Queen Cranes. <ref name="Baluku1" /><ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=Queen Cranes keep within fighting chance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/queen-cranes-keep-within-fighting-chance-5446400 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Obuto bwe n’okusoma == Angel Auki Kigongo bamuzalira Ntebbe n’akulira e Kajjansi, naye ng'asibuka [[Disitulikiti y’e Pakwach|Pakwach]].<ref name="Website-3">{{Cite web |last=Marsha |first=Ahmed |date=2026-02-03 |title=FIFA U20 WWCQ: From grassroots to the Queen Cranes camp, the rise of Angel Auki Kigongo |url=https://fufa.co.ug/fifa-u20-wwcq-from-grassroots-to-the-queen-cranes-camp-the-rise-of-angel-auki-kigongo/ |access-date=2026-10-22 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref>Mwana wakuna ku baana mukaaga.<ref name="Website-3" /> Auki pulayimale ne siniya yazisomera ku sikaala ze yafuna olw'ekitone kye ekyokusamba omupiira.<ref name="Website-2" /><ref name="Website-3" /> Pulayimale yagisomera Kitende Primary School Entebbe ne St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Siniya yagitandikira ku Rines Secondary School oluvanyuma yakyusa nadda ku Uganda Martyrs High School Lubaga gye yatulira UCE ne UACE.<ref name="Website-3" /> == Omulimu gw'okusamba omupiira == Ekitone kya Auki eky’okusamba omupiira Ivan yeyakizuula webaali mu mpaka za Entebbe Football Nationals bwe yali azannyira essomero lya Kitende Primary School.<ref name="Website-3" /> Ivan yeyali addukanya ttiimu y’essomero lya St Noah Primary School.<ref name="Website-3" /> Auki yazannyira Rines Secondary School omupiira nga tannakyusa kugenda ku Uganda Martyrs High School Lubaga (UMHS), gye yeegattira ku Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club.<ref name="Website-3" /> Auki yeegatta ku Kick It Soccer Academy, gye yatendekera n’okuzannya omupiira ng’atendekebwa Alex Kalema.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> === Omulimu gwa kiraabu === Azannyira mu ttiimu ya Uganda Martyrs Lubaga Women FC mu liigi ya FUFA Women Super League.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Kyle Kule |first=Edwin |date=2026-10-19 |title=Nabukenya shines as Kawempe Muslim edge Uganda Martyrs |url=https://kawowo.com/2026/10/19/nabukenya-shines-as-kawempe-muslim-edge-uganda-martyrs/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=FWSL: Makerere peg Kawempe, She Corporate advance |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/fwsl-makerere-peg-kawempe-she-corporate-advance-5290072 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name="Website-1" /> === Emipiira gyazannye wabweru w'eggwanga === Auki azannyira ttiimu y’eggwanga ey’abakazi abali wansi w’emyaka 20 (The Queen Cranes) ng’azannya.<ref name="Website-2" /><ref name="Baluku1" /><ref name="Website-4">{{Cite web |title=Queen Cranes Midfielder Auki Highlights Football’s Impact on Her Life and Ambitions |url=https://nbssport.co.ug/article/queen-cranes-midfielder-auki-highlights-footballs-impact-on-her-life-and-ambitions |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka zokusunsulwamu eza FIFA U20 Women's World Cup 2026.<ref name="Website-2" /><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-04-30 |title=Queen Cranes travelling squad to Ghana named {{!}} FIFA U20 Women’s World Cup Qualifiers |url=https://kawowo.com/2026/04/30/queen-cranes-travelling-squad-to-ghana-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Auki azannyira ne mu Uganda's senior women's national football team (The Crested crane) ng’azannya makkati n'okuteeba.<ref name="Website-5">{{Cite web |date=2026-10-13 |title=Crested Cranes eye Ndola finish |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-eye-ndola-finish-5630152 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> Omuzannyo gwe ogwasooka gwaliyo mu Gwakkumi 2024 Crested Cranes bwe yali ezannya ne [[Democratic Republic of Congo|DRC.]]<ref>{{Cite web |date=2024-10-28 |title=Crested Cranes get one over DRC |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/crested-cranes-get-one-over-drc-4804170 |access-date=2026-10-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yetaba mu mpaka za 2018 CAF Women's Olympic Qualifying Tournament nga battunka ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Zambia ne ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Ghana .<ref name="Website-5" /><ref>{{Cite web |title=Crested Cranes Depart For Zambia As Asefa Names Squad For Crucial Olympic Qualifier |url=https://nbssport.co.ug/article/crested-cranes-depart-for-zambia-as-asefa-names-squad-for-crucial-olympic-qualifier |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2026-10-06 |title=More foreign-based players join Crested Cranes camp |url=https://kawowo.com/2026/10/06/more-foreign-based-players-join-crested-cranes-camp/ |url-status=live |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports}}</ref><ref name="Website-2" /> Yeetaba mu mpaka zokusunsulamu eza 2026 Women Africa Cup of Nations<ref>{{Cite web |last=Muyita |first=Joel |date=2025-02-05 |title=Crested Cranes provisional squad to face Ethiopia named |url=https://kawowo.com/2025/02/05/crested-cranes-provisional-squad-to-face-ethiopia-named/ |access-date=2026-10-23 |website=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref> == Engule n'okusiimibwa == * Auki asunsuddwa emirundi ebiri okwetaba mu kuwangula engule z'omuzannyi w'omwezi mu FUFA Women Super League mu Gwekkumi 2024 n'ogwekkuminebiri 2025.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=Nambuya, Khalifa eye more after FTBFWSL awards |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/nambuya-khalifa-eye-more-after-ftbfwsl-awards-4816014 |access-date=2026-10-22 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-22 |title=She Corporate Duo clinch December Finance Trust Bank FWSL Monthly Awards {{!}} Swift Sports Uganda |url=https://swiftsportsug.com/2025/12/she-corporate-duo-clinch-december-finance-trust-bank-fwsl-monthly-awards/ |access-date=2026-10-22 |language=en-US}}</ref> * Auki yawangula ekikopo ky'abakazi ekya 2023 ng'ali ne Uganda Martyrs High School Lubaga Football Club oluvannyuma lw'okuwangula kiraabu ya She Maroons.<ref name="Website-3" /><ref name="Website-2" /> * Auki yalangirirwa ng'omukwabo abasinga mu 2025/2026 FUFA Women Super League Best XI mu mpaka za FUFA Awards 2026.<ref name="Website-3" /><ref>{{Cite web |date=2026-10-23 |title=Angel Auki Kigongo: The Pakwach Star Turning Heads in Women’s Football |url=https://www.angarapost.com/articles/angel-auki-kigongo-the-pakwach-star-turning-heads-in-womens-football |access-date=2026-10-24 |website=www.angarapost.com |language=en}}</ref> * Auki yasunsulwamu okwetaba mu ngule y'omuzannyi womwezi asinga mu Gwekkumi 2024.<ref>{{Cite web |title=FTWSL: Top Coaches and Players Vie for October Honors |url=https://nbssport.co.ug/article/ftwsl-top-coaches-and-players-vie-for-october-honors |access-date=2026-10-23 |website=NBS Sport |language=en}}</ref> == Laba ne == * [[Shadia Nankya]] * [[Shadia Nankya|Nankya Shadia]] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Abantu Abalamu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira gw'ebigere abakyala mu Uganda]] 8tymss3h4hkfzmkc1oljm75ayiy6ih4 Category:Abazannyi b'omupiira gw'ebigere abakyala mu Uganda 14 16171 77427 2026-10-24T13:12:45Z ESTHER NAKITENDE 9175 Ntaddeko amatuluba 77427 wikitext text/x-wiki Bano ba Nnayuganda abakyala abasambi b'omupiira 5pjlrszxdtq92oaxcxjnlws4rmdnz4x